Page 1


ISI KANDUNGAN Pelajaran 1

Rukun Islam

2

Pelajaran 2

Dua Kalimah Syahadah

7

Pelajaran 3

Syarat-Syarat Sah Syahadah

13

Pelajaran 4

Sunat-Sunat Hai’ah dan Ab’ah Dalam Solat

17

Pelajaran 5

Sujud Sahwi

26

Pelajaran 6

Solat Berjemaah dan Keutamaan Solat Fardhu Berjemaah

32

Pelajaran 7

Syarat-Syarat Sah Berjemaah

39

Pelajaran 8

Syarat-Syarat Menjadi Imam

40

Pelajaran 9

Solat Jumaat dan Syarat-Syarat Wajib Solat

47

Jumaat Pelajaran 10

Keutamaan Solat Jumaat

53

Pelajaran 11

Amalan-Amalan Sebelum Mengerjakan

59

Solat Jumaat Pelajaran 12

Syarat-Syarat Sah Jumaat

65

Pelajaran 13

Khutbah Jumaat dan Syarat-Syarat

70

Sah Khutbah Pelajaran 14

Rukun-Rukun Khutbah

75

Pelajaran 15

Puasa dan Syarat-Syarat Wajib Puasa

80

Pelajaran 16

Hikmah-Hikmah Berpuasa

85

Pelajaran 17

Syarat-Syarat Sah Puasa

90

Pelajaran 18

Rukun-Rukun Puasa dan Perkara Yang

95

Membatalkan Puasa


Pelajaran 1

RUKUN IMAN

Masih ingatkah lagi rukun-rukun Islam? Kita telah mempelajarinya pada tahun satu. Cuba kamu sebutkan satu persatu. Ya, rukun Islam ada lima, iaitu: 1. Mengucapkan dua kalimah syahadah 2. Mengerjakan solat 3. Berpuasa di bulan Ramadhan 4. Mengeluarkan zakat 5. Mengerjakan Haji di Baitullah jika mampu

Bagaimanakah kita mengetahui tentang rukun-rukun Islam ini? Kita mengetahuinya melalui hadith Rasulullah s.a.w.

“Didirikan Islam di atas lima perkara, syahadah bahawa tiada Tuhan yang berhak disembah melainkan Allah, Muhammad itu pesuruh Allah, mengerjakan solat, membayar zakat, mengerjakan Haji di Baitullah dan berpuasa di bulan Ramadhan.� 2


Pelajaran 1

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul.

3


Pelajaran 1

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Pilih dan warnakan pada jawapan-jawapan yang betul.

Rukun Islam ada lima perkara. 1. Mengucapkan dua kalimah syahadah 2. Percaya kepada Allah ta’ala 3. Berpuasa di bulan Ramadhan 4. Percaya kepada hari kiamat 5. Solat lima waktu 6. Percaya kepada malaikat 7. Menunaikan Haji di Baitullah 8. Mengeluarkan zakat

4


Tarikh : ________________

Pelajaran 1

Latihan 3

Markah :

Cari perkataan-perkataan tersembunyi di bawah ini. syahadah

tuhan

muslim

yakin

utusan

iman

dua

berhak

Allah

melainkan

Islam

manusia

Nabi

malaikat

sembah

A

Z

U

U

T

U

S

A

N

S

E

B

R

S

E

I

S

L

A

M

U

A

H

F

K

M

E

J

N

B

C

L

H

A

I

S

U

N

A

M

T

G

A W

S

U

O

K

A

H

R

E

B

U

A

Y

M

L

Y

A

K

I

N

L

R

A

H

S

K

T

I

B

A

N

E

W

I

K

H

A

D

L

I

I

K

P

H

Z

X

U

S

Y

N

L

K

I

A

L

N

V

A

N

A

K

N

I

A

L

E

M

L

L

A

U

D

J

R

M

A

O

I

A

F

H

A

H

R

F

A

H

P

L

C

K

L

H

R

Y

M

P

T

U

H

A

N

R

E

U

H

B

U

A

O

E

5


Orang Islam wajib berzakat. Ianya adalah rukun Islam yang keempat. Bersama rakan-rakan kumpulan kamu, bincangkan apakah faedah-faedah yang dapat diraih jika orang Islam (yang cukup syarat-syaratnya) mengeluarkan zakat. 1. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 2. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 3. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 4. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ 5. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________

6


Pelajaran 2

DUA KALIMAH SYAHADAH

Ustazah Hamidah sedang mengajar. Dia bertanya: “Tahukah kamu maksud syahadah?� Syahadah bermaksud pengakuan atau pemberitahuan yang disertai dengan keyakinan. Seseorang yang bersyahadah telah membuat satu pengakuan. Seseorang yang bersyahadah telah memberitahu sesuatu. Seseorang yang bersyahadah yakin terhadap pengakuannya.

7


Apakah maksud syahadah? Syahadah terbahagi kepada dua pengakuan. 1. Pengakuan bahawa tiada Tuhan yang berhak disembah melainkan Allah. 2. Pengakuan bahawa Nabi Muhammad ialah utusan Allah. Seseorang yang melafazkan syahadah mengaku bahawa tiada Tuhan yang disembah melainkan Allah. Seseorang yang melafazkan syahadah juga mengaku Nabi Muhammad s.a.w. ialah utusan Allah. Seseorang yang melafazkan syahadah juga yakin terhadap apa yang dilafazkan. Syahadah adalah penting bagi semua orang Islam. Syahadah membezakan orang-orang Islam daripada orang-orang kafir.

8


Tarikh : ________________

Pelajaran 2

Latihan 1

Markah :

Pilih jawapan yang betul dan tuliskan A, B atau C di dalam kurungan. 1. Lafaz kalimah syahadah ialah _____________________. a. b. c.

â€ŤŮˆâ€Ź

(

)

2. Dua kalimah syahadah membezakan antara ____________________. a. Islam dan Iman b. Muslim dan Kafir c. Muslim dan Munafik

(

)

(

)

3. Orang yang bersyahadah hendaklah ____________________. a. melakukan perkara-perkara yang dituntut oleh Allah b. melakukan perkara-perkara yang dilarang oleh Allah c. melakukan perkara-perkara yang dimurkai oleh manusia

4. Seseorang yang melafazkan syahadah mengaku bahawa __________. a. tiada Tuhan melainkan Allah b. tiada Nabi melainkan Allah c. tiada malaikat melainkan Allah

(

)

(

)

5. Syahadah adalah dua pengakuan itu ___________________. a. pengakuan kepada Allah dan Rasul b. pengakuan kepada Allah c. pengakuan kepada Rasul

9


Pelajaran 2

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Padankan nama rasul dan kitab-kitabnya.

1

Nabi Muhammad s.a.w.

kepada dua pengakuan

2

Syahadah adalah penting

pada pengakuan syahadah kita

3

Kita mesti yakin

ialah utusan Allah

4

Syahadah terbahagi

bagi semua orang Islam

10


Tarikh : ________________

Pelajaran 2

Latihan 3

Markah :

Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang tepat.

Seseorang yang

syahadah mengaku bahawa

1

2

Tuhan yang disembah melainkan Allah.

Seseorang yang melafazkan syahadah juga Muhammad s.a.w. ialah

8

Allah.

5

juga yakin terhadap

6

Syahadah adalah

Nabi

4

Seseorang yang melafazkan apa yang

3

.

7

bagi semua orang

. Syahadah

daripada orang-orang

9

orang-orang Islam

10

.

kafir

syahadah

membezakan

tiada

dilafazkan

Islam

melafazkan

penting

utusan

mengaku

11


Fikir dan bincangkan bersama rakan sebelah kamu, bagaimanakah dua kalimah syahadah dapat membezakan orang Islam dan orang kafir? ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________

12


Pelajaran 3

SYARAT-SYARAT SYAHADAH

Wudhuk kita tidak sah kalau kita tidak mematuhi beberapa syarat. Solat tidak sah kalau kita tidak mematuhi beberapa syarat. Dua kalimah syahadah yang kita lafazkan juga tidak sah kalau kita tidak mematuhi beberapa syarat.

Apakah syarat-syarat itu? Syarat-syarat itu ialah: 1. Melafazkan dengan tertib dalam bahasa Arab 2. Memahami maksud syahadah 3. Menafikan perkara-perkara yang bertentangan dengan syahadah 4. Melafazkannya dengan penuh kerelaan dan kesedaraan 5. Mengamalkan perkara-perkara yang dituntut olehnya

13


Pelajaran 3

Tarikh : ________________

Latihan 1

Markah :

Pilihkan jawapan yang betul 1. Syarat-syarat sah syahadah ialah: a. Melafazkan dengan tidak tertib dalam bahasa Arab b. Mengamalkan perkara yang dituntut oleh Allah c. Melakukan perkara yang dilarang oleh Allah

(

)

2. Kalimah syahadah yang dilafazkan oleh orang gila hukumnya _____________. a. tidak sah b. sah c. harus

(

)

3. Berikan empat syarat-syarat sah kalimah syahadah: a. _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ b. _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ c. _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ d. _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________

14


Tarikh : ________________

Pelajaran 3

Latihan 2

Markah :

Susun huruf-huruf di dalam bulatan di bawah ini untuk membentuk 6 patah perkata mengenai syarat-syarat sah syahadah. Huruf pertama setiap jawapan telah diberikan.

1

R 2 3

4

T

L

T

S 5 6

R

T

(1) U

U

(4)

N

A

S (3)

K

H A K A I D S

I

(2)

B T R

T

E

L F A A Z

(6) A H

(5)

A M

A

Y S

D A

H A

L

15


Syahadah kita tidak sah jika tidak mematuhi beberapa syarat. Bersama rakan disebelah kamu, fikir dan jawap soalan-soalan di bawah ini. 1. Berapa kalikah kita membaca dua kalimah syahadah dalam setiap solat? ___________________________________________________________________ 2. Dua dari syarat-syarat sah syahadah ialah: i. ii. iii. iv.

Melafazkan dengan tertib dalam bahasa Arab Mengamalkan perkara yang dituntut oleh Allah Memahami maksud syahadah Melakukan perkara yang dilarang oleh Allah

1. i dan ii 2. iv dan iii

c. ii dan iv d. kesemuanya

(

)

3. Kalimah syahadah yang dilafazkan oleh orang gila hukumnya ____________. a. tidak sah b. sah c. harus

(

16

)


Pelajaran 4

SUNAT-SUNAT HAI’AH DAN AB’AD DALAM SOLAT

Zainab baru sahaja mengerjakan solat Asar. Dia mengerjakan solat dengan penuh khusyuk. Dia melakukan segala rukun-rukun solat. Dia juga melakukan segala sunat-sunat solat. Solat Zainab adalah sah. Solat Zainab sempurna dan baik. Bolehkah kamu sebutkan semua sunat-sunat solat? Di antara sunat-sunat solat ada yang dinamakan sunat-sunat hai’ah.

17


Sunat-sunat Hai’ah ialah: 1. Mengangkat kedua tangan ketika takbiratul ihram, rukuk, bangun dari rukuk dan bagun dari tasyahud awal.

2. Meletakkan tangan kanan di atas tangan kiri.

3. Meletakkan kedua tangan di antara dada dan pusat.

18


4.

Memandang tempat sujud kecuali semasa tasyahud.

5.

Membaca doa Iftitah.

6.

Membaca Isti’azah.

7.

Diam sebentar sebelum dan selepas membaca al-Fatihah.

8.

Menyebut “Amin� setelah membaca surah al-Fatihah.

9.

Membaca surah atau beberapa ayat al-Quran selepas membaca surah al- Fatihah.

10. Menguatkan bacaan pada solat Subuh serta dua rakaat pertama solat Magrib dan Isyak. 11. Bertakbir ketika berpindah dari satu rukun ke satu rukun yang lain. 12. Membaca bacaan semasa rukuk, iktidal, kedua-dua sujud dan duduk di antara dua sujud. 13.

Duduk Iftirasy.

19


14. Duduk Tawarruk (lelaki sahaja)

15. Mengucap salam yang kedua.

20


Apakah sunat-sunat Ab’ad? Sunat-sunat ab’ad ialah beberapa sunat solat yang lebih penting daripada sunat hai’ad. Apabila kita tertinggal salah satu daripada sunat ab’ad, kita mestilah menggantikannya dengan sujud sahwi.

Sunat-sunat Ab’ad ialah: 1. Membaca tahiyat awal. 2. Duduk tahiyat awal. 3. Membaca qunut pada solat Subuh dan solat witir di bulan Ramadhan. 4. Berdiri semasa membaca doa qunut. 5. Berselawat ke atas Nabi ketika tahiyat awal dan ketika qunut. 6. Berselawat ke atas keluarga Nabi ketika tahiyat akhir dan ketika qunut.

21


Pelajaran 4

Tarikh : ________________

Latihan 1

Markah :

Pilih jawapan yang betul. 1. Sunat Hai’ah di dalam solat menjadikan solat lebih _____________________. a. lama b. rakaat c. sempurna

(

)

(

)

(

)

(

)

2. Sunat Hai’ah dalam solat ada _______________________. a. tiga belas b. empat belas c. lima belas 3. Antara sunat Hai’ah ialah _______________________. a. membaca doa iftitah b. membaca al-Fatihah c. membaca tahiyat awal 4. Sunat Ab’ad ialah _______________________. a. sunat yang tidak penting b. sunat yang lebih penting c. sunat yang ringan

5. Apabila tertinggal sunat-sunat ab’ad, hendaklah diganti dengan _______________________. a. sujud syukur b. sujud sahwi c. sujud sajadah

(

)

22


Pelajaran 4

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Senaraikan tiga contoh sunat-sunat Hai’ah dan tiga contoh sunat Ab’ad. Sunat Hai’ah 1. __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ 2. __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ 3. __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

Sunat Ab’ad 1. __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ 2. __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ 3. __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

23


Tarikh : ________________

Pelajaran 4

Latihan 3

Markah :

Fikir dan tulis mengapakah orang Islam diwajibkan bersolat?

2 3 1

MENGAPAKAH

WAJIB SOLAT?

4 6

5

24


Lukiskan gambar kamu bersama rakan-rakan sewaktu solat. Lukiskan kamu harus penuh dengan tata-tertib sewaktu solat.

25


Pelajaran 5

SUJUD SAHWI

Zainab telah tertinggal salah satu daripada sunat Ab’ad. Dia telah menggantikannya dengan sujud sahwi.

Apakah sujud sahwi? Sunat sahwi ialah sujud dua kali yang dilakukan sebelum memberi salam dengan sebab tertentu.

26


Perkara-perkara yang disunatkan sujud sahwi ialah: 1. Terlebih rakaat dalam solat. 2. Tidak membaca doa qunut. 3. Tertinggal salah satu daripada Ab’ad. 4. Ragu-ragu dalam solat, sama ada kurang atau lebih rakaatnya. 5. Imam terlupa melakukan sunat Ab’ad.

Bagaimanakah cara melakukannya? Kita hendaklah sujud dua kali sebelum mengucapkan salam pertama. Sewaktu sujud, kita hendaklah membaca:

“Maha Suci Allah yang tidak tidur dan tidak lalai.”

27


Pelajaran 5

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

1. Susunkan semula bacaan ketika sujud sahwi.

______________________________________________________________________________ 2. Apa itu sujud sahwi? ______________________________________________________________________________ ______________________________________________________________________________ 3. Sujud sahwi sunat dilakukan apabila orang yang solat terlebih rakaat. Berikan tiga contoh yang lain. a. _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ b. _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________ c. _________________________________________________________________________ _________________________________________________________________________

28


Tarikh : ________________

Pelajaran 5

Latihan 2

Markah :

Isi tempat kosong di bawah ini dengan jawapan yang betul.

Sunat sahwi ialah sujud dua kali yang dilakukan sebelum memberi

1

2

dengan

tertentu.

Perkara-perkara yang disunatkan sujud sahwi ialah: 1. Terlebih rakaat dalam 2. Tidak membaca

3

.

4

.

3. Tertinggal salah satu daripada Ab’ad. 4.

5

dalam solat, sama ada kurang atau lebih rakaatnya.

5. Imam terlupa melakukan

6

Ab’ad.

doa qunut

sebab

ragu-ragu

solat

salam

sunat

29


Tarikh : ________________ Pelajaran 5

Latihan 3

Markah :

Pecahkan kod istimewa di bawah ini. 2

1

3

A

B

8

I

15

22

23

V 13

1

8

1

14

7

1

20

21

T

25

Y

21

3

9

9

4

21

18

U

26

X

19

N

20

S

24

W

14

M

19

R

G

13

L

18

Q

F

12

K

17

P

E

11

J

16

O

D

10

7

6

5

C

9

H

25

4

1

Z

12 12

1

8

12

1

12

30

1

9


Bersama rakan kamu disebelah, cuba kamu hafazkan lafaz bacaan sujud sahwi dan perkaraperkara yang disunatkan sujud sahwi. Kemudian jumpa guru kamu dan bacakan hadapannya. Untuk Penilaian Guru Saya telah menghafaz: 1. Lafaz Bacaan Sujud Sahwi Lulus / Tidak Lulus / Harus diperbaiki 2. Perkara-perkara yang disunatkan bersujud sahwi Lulus / Tidak Lulus / Harus diperbaiki

_______________________

________________________

Tandatanggan Guru

Tandatanggan Ibu Bapa

Tarikh:

Tarikh:

31


Pelajaran 6

SOLAT BERJEMAAH DAN KEUTAMAAN SOLAT FARDHU BERJEMAAH

Apakah solat berjemaah? Solat berjemaah ialah solat yang dilakukan oleh dua orang atau lebih, yang terdiri daripada Imam dan Makmum.

32


Apakah hukum solat berjemaah? Hukum solat berjemaah ialah sunat yang sangat-sangat digalakkan untuk melakukannya.

Tahukah kamu apakah keutamaannya? Keutamaannya ialah: 1. Kita diberi ganjaran sebanyak dua puluh tujuh kali ganda dari solat bersendirian. Sekiranya setiap solat berjemaah diberi ganjaran 27 kali ganda, berapakah ganjaran bagi lima solat? Berapakah pula ganjaran bagi sepuluh solat? Rasulullah s.a.w. pernah bersabda:

“Darjat solat berjemaah adalah dua puluh tujuh kali ganda daripada solat bersendirian.� 2. Mudah bertanya khabar antara satu sama lain. Orang-orang yang mengerjakaan solat berjemaah datang dari jauh dan dekat.

33


Apabila bertemu, mudahlah untuk mereka bertanya khabar. 3. Mengeratkan Ukhuwwah. Ukhuwwah ialah persaudaraan Islam. Ukhuwwah dapat dieratkan apabila selalu berjumpa. 4. Dapat bertukar-tukar fikiran. Selepas mengerjakan solat berjemaah, para jemaah boleh berbincang. Perbincangan

dan

bertukar-tukar

fikiran

akan

meluaskan

pemikiran

seseorang. 5. Melatih umat untuk bersatu di bawah satu ketua. Dalam kehidupan harian, banyak perkara yang memerlukan kesatuan. Solat berjemaah dapat melatih kita untuk bersatu.

34


6. Boleh mendisplinkan diri. Di dalam solat berjemaah, kita mestilah berdiri dalam satu saf yang lurus. Ini boleh mendisplinkan diri kita untuk sentiasa teratur. Di dalam solat jemaah, ada peraturan-peraturan yang mesti diikuti. Ini boleh mendisplinkan diri kita untuk sentiasa mengikut peraturan. 7. Memberi kesedaran bahawa manusia adalah sama di sisi Allah s.w.t. Manusia adalah sama di sisi Allah. Yang lebih mulia di sisi Allah ialah yang bertakwa. Sesiapa sahaja yang mumaiyiz boleh berada di saf pertama tanpa mengira darjat. Setelah mengetahui keutamaan solat berjemaah, kita mestilah cuba untuk sentiasa mengerjakan solat berjemaah.

35


Tarikh : ________________

Pelajaran 6

Latihan 1 Tuliskan jawpan yang tepat di dalam kurungan (

Markah :

).

1. Solat berjemaah ialah a. solat bersama lebih daripada seorang b. solat bersama dengan kawan-kawan di masjid c. solat beramai-ramai yang dilakukan dengan mengikut imam

(

)

(

)

2. Berapakah bilangan yang membolehkan solat berjemaah? a. seorang b. dua orang c. lima orang dan lebih

3. Orang yang solat berjemaah mendapat ganjaran sebanyak ____________. a. 26 kali ganda

b. 27 kali ganda

c. 28 kali ganda (

)

4. Solat jemaah dapat _______________________ ukhuwaah. a. membanyakkan b. mengeratkan c. menghilangkan

(

)

5. Di dalam solat jemaah, kita mestilah berdiri dalam ____________________ yang lurus. a. keadaan

b. masa

c. saf (

)

6. Sesiapa sahaja yang ____________________ boleh berada disaf pertama tanpa mengira darjat. a.

berkuasa

b.

berakal

c.

mumaiyiz ( 36

)


Pelajaran 6

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Tulis semula hadith serta maknanya di tempat yang disediakan.

___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________ Maknanya: ___________________________________________________________________ ___________________________________________________________________

37


Secara berkumpulan, berikan lima kebaikan yang boleh kita dapati dengan solat berjemaah. 1. ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

2. ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

3. ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

4. ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

5. ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

38


Pelajaran 7

SYARAT-SYARAT BERJEMAAH Sebelum mengerjakan solat berjemaah, ada beberapa syarat yang perlu dipatuhi supaya solat menjadi sah. Syarat-syarat itu ialah: 1. Makmum mestilah berniat mengikut imam. Contohnya pada solat Zohor lafaz niatnya ialah:

”Sahaja aku mengerjakan solat Zohor empat rakaat, mengikut imam, (menjadi makmum) kerana Allah Ta’ala.” 2. Makmum mestilah berada di belakang imam. 3. Makmum mestilah tahu pergerakan imam dari satu rukun ke satu rukun yang lain. Imam mestilah menguatkan suara, jika jemaahnya besar, dia bolehlah menggunakan mikrofon. 4. Tiada penghalang di antara imam dan makmum. 5. Makmum mestilah mengikut sama perbuatan imam. 6. Niat solat imam dengan makmum mestilah sama. 7. Makmum tidak boleh mendahului imam dengan dua rukun fi’li. 8. Makmum tidak boleh terlambat daripada imam sebanyak tiga rukun yang panjang. 9. Makmum tidak boleh berimamkan orang yang diketahui solatnya tidak sah. 10.Bacaan imam mestilah lebih baik daripada makmum. 39


Pelajaran 8

SYARAT-SYARAT MENJADI IMAM

Khalid mengerjakan solat Isyak berjemaah di masjid. Selepas mengerjakan solat, Khalid bersalaman dengan imam. Imam ialah orang yang mengetuai solat jemaah. Makmum ialah orang yang mengikut imam dalam solat jemaah. Bolehkah sesiapa sahaja menjadi imam? Ya, boleh tetapi ada beberapa syarat yang mesti dipatuhi sebelum menjadi imam.

40


Apakah syarat-syarat itu? Syarat-syarat itu ialah: 1. Imam mestilah seorang yang qari. Seseorang yang tidak boleh membaca al-Quran dengan baik tidak boleh menjadi imam. 2. Imam mestilah seorang yang mumaiyiz. Seseorang yang mumaiyiz ialah seorang yang boleh membezakan di antara yang baik dan yang buruk. Kanak-kanak remaja yang mumaiyiz boleh juga menjadi imam. 3. Imam mestilah seorang lelaki kepada kaum lelaki. Orang perempuan atau khunsa tidak boleh menjadi imam kepada kaum lelaki. 4. Imam yang hendak diikuti bukanlah sedang mengikut imam yang lain. 5. Solat imam yang hendak diikuti mestilah sah pada pengetahuan makmum.

41


Pelajaran 8

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan jawpan-jawapan sama ada ‘Sah’ atau ‘Tidak Sah’.

1. Fatimah menjadi imam kepada lima orang lelaki ketika solat berjemaah di dalam masjid. 2. Imam dan makmum tidak berada di dalam satu tempat. 3. Seorang perempuan menjadi imam kepada perempuan lain. 4. Imam tidak mengikut imam yang lain di hadapan. 5. Keadaan imam buta huruf sedangkan makmum Qari. 6. Anas tidak berniat mengikut imam. 7. Kanak-kanak yang mumaiyiz menjadi imam. 8. Makmum perempuan mengikut imam lelaki.

42


Tarikh : ________________

Pelajaran 8

Latihan 2

Markah :

Isi tempat-tempat kosong dengan jawapan yang betul.

Syarat-syarat itu ialah: 1. Makmum mestilah berniat mengikut

.

2. Makmum mestilah berada

imam.

3. Makmum mestilah tahu pergerakan imam dari satu rukun ke satu rukun yang lain. Imam mestilah

suara, jika jemaahnya besar,

dia bolehlah menggunakan mikrofon. 4. Tiada

di antara imam dan makmum.

5. Makmum mestilah mengikut 6.

perbuatan imam.

solat imam dengan makmum mestilah sama.

7. Makmum

mendahului imam dengan

dua rukun fi’li.

43


8. Makmum tidak boleh terlambat daripada imam sebanyak rukun yang panjang. 9. Makmum tidak boleh berimamkan orang yang diketahui solatnya .

10.Bacaan imam

daripada makmum.

penghalang

lebih baik

imam

tiga

menguatkan

di belakang

tidak boleh

sama

tidak sah

niat

44


Pelajaran 8

Latihan 3

Tarikh : ________________ Markah :

Jawab soalan-soalan berikut. ♦ Seorang ketua ♦ Seorang yang boleh membaca al-Quran dengan baik ♦ Melakukan sesuatu mengikut urutan ♦ Seorang yang boleh membezakan diantara yang baik dan yang buruk ♦ Perbuatan dan perkataan yang dimulai dengan takbiratulihram dan disudahi dengan salam 1. Apakah maksud tertib? ______________________________________________________________________________ 2. Apakah erti mumaiyiz? ______________________________________________________________________________ 3. Apakah erti solat? ______________________________________________________________________________ 4. Apakah maksud Qari? ______________________________________________________________________________ 5. Apakah erti imam? ______________________________________________________________________________

45


Seperti yang telah kamu pelajari, seornag wanita tidak boleh menjadi imam. Secara berkumpulan, fikir dan bincangkan mengapakah Islam tidak membenarkan wanita menjadi imam? _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________ _______________________________________________________________________

46


Pelajaran 9

SOLAT JUMAAT DAN SYARAT-SYARAT WAJIB SOLAT JUMAAT

Apakah solat Jumaat? Solat Jumaat ialah solat dua rakaat selepas khutbah dalam waktu Zohor, pada hari Jumaat.

47


Apakah hukum solat Jumaat? Hukumnya adalah wajib bagi lelaki yang memenuhi syarat-syarat wajib solat Jumaat. Allah s.w.t. berfirman:

“Wahai orang-orang yang beriman, apabila kamu disuruh untuk mengerjakan solat pada hari Jumaat, maka hendaklah kamu bersegera untuk mengingati Allah, dan meninggalkan jual beli.� ( al-Jumuah : 9 ) Hari Jumaat adalah hari yang sibuk seperti hari-hari lain. Orang Islam mestilah meninggalkan pekerjaan mereka apabila masuk waktu solat Jumaat. Mereka mestilah mengerjakan solat Jumaat seperti yang telah diperintah oleh Allah s.w.t. Tidak semua orang Islam wajib mengerjakan solat Jumaat. Wanita tidak wajib mengerjakan solat Jumaat. Kanak-kanak juga tidak wajib mengerjakan solat Jumaat. Walau bagaimanapun kaum wanita dan kanak-kanak tidak dilarang untuk mengerjakan solat Jumaat. Bagi kanak-kanak, solat adalah latihan untuk mereka. Siapakah orang-orang yang wajib mengerjakan solat Jumaat?

48


Apakah syarat-syarat wajib solat Jumaat? Orang yang wajib mengerjakan solat Jumaat mestilah: 1. Beragama Islam 2. Lelaki 3. Baligh 4. Berakal 5. Berbadan sihat 6. Bermukmin atau bermastautin Bermukmin atau bermastautin ialah orang yang tetap tinggal di satu-satu kampung atau daerah. 7. Merdeka (bukan hamba).

49


Pelajaran 9

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan jawapan yang betul. 1. Solat Jumaat didirikan di waktu ______________ pada hari ____________. a. Zohor - Sabtu

b. Asar - Jumaat

c. Zohor - Jumaat (

)

2. Hukum solat Jumaat adalah _______________ bagi lelaki yang memenuhi syarat-syarat wajib solat Jumaat. a. wajib

b. sunat

c. makruh (

)

3. Kaum wanita dan kanak-kanak tidak ______________ untuk mengerjakan solat Jumaat. a. di suruh

b. di larang

c. marah (

)

4. Apakah solat Jumaat? a. Solat dua rakaat selepas azan dalam waktu Zohor pada hari Jumaat b. Solat tiga rakaat selepas khutbah dalam waktu Zohor pada hari Jumaat c. Solat dua rakaat selepas khutbah dalam waktu Zohor pada hari Jumaat

(

)

5. Mereka yang tidak wajib solat Jumat ialah ________________________. a. wanita dan kanak-kanak b. wanita dan orang dewasa c. wanita dan orang tua (

50

)


Pelajaran 9

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan lima syarat wajib solat Jumaat. a. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

b. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

c. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

d. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

e. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

51


Lukis

sebuah

gambar

mimbar

menyampaikan khutbahnya

dimana

seorang

khatib

sedang

kepada para jemaah yang datang untuk

mengerjakan solat Jumaat.

52


Pelajaran 10

KEUTAMAAN SOLAT JUMAAT

Pada hari Jumaat, semua orang Islam yang lelaki pergi mengerjakan solat Jumaat. Ada yang tua, ada yang muda. Ada yang miskin, ada yang kaya. Tidak kira bangsa dan rupa. Kenapakah solat Jumaat penting bagi kaum muslimin?

53


Apakah keutamaan-keutamaan solat Jumaat? 1. Solat Jumaat adalah syair atau lambang bagi umat Islam. Solat Jumaat melambangkan umat Islam terdiri dari berbagai bangsa. Tidak kira bangsa atau rupa semua umat Islam akan keluar mengerjakan solat Jumaat. 2. Umat Islam akan dapat bertukar-tukar fikiran. Umat

Islam

terdiri

dari

berbagai-bagai

bangsa.

Setiap

bangsa

mempunyai kelebihan masing-masing. Pertemuan di hari Jumaat ini membolehkan mereka bertukar-tukar fikiran, ilmu dan pengalaman. 3. Umat Islam dapat mendengar nasihat dari khutbah. Di dalam khutbah, imam akan memberi nasihat. Nasihat ini amat berfaedah bagi umat Islam. Nasihat ini akan meningkatkan keimanan dan ketakwaan. 4. Ukhuwwah dapat dieratkan. Umat Islam dapat berkenalan di antara satu sama lain. Perasaan hormat menghormati dapat diwujudkan. Perasaan faham memahami dapat diwujudkan, ukhuwwah dapat dieratkan.

54


Tarikh : ________________

Pelajaran 10

Latihan 1

Markah :

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul.

syair berbilang

khutbah keimanan

fikiran dijalin

ukhuwwah wudhuk

1. Solat Jumaat adalah ___________________ bagi umat Islam. 2. Umat Islam dapat bertukar-tukar _________________. 3. Nasihat-nasihat yang baik didapati daripada _________________ yang diperdengarkan. 4. ______________________ dapat dieratkan semasa melakukan ibadah solat Jumaat. 5. Solat Jumaat melambangkan umat Islam terdiri dari __________________ bangsa. 6. Umat Islam dapat _________________ antara satu sama lain. 7. Perasaan faham memahami dapat ______________________. 8. Nasihat yang diberi dapat meningkatkan ___________________ dan ketakwaan.

55


Pelajaran 10

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Lengkapkan peta minda di bawah ini.

HIKMAH SOLAT JUMAAT

56


Pelajaran 10

Tarikh : ________________

Latihan 3

Markah :

Tuliskan ( S ) pada kenyataan yang SAH dan ( T ) pada kenyataan yang TIDAK SAH pada kenyataan-kenyataan mengenai berpakaian ketika solat di bawah.

1. Ali memakai seluar pendek yang tidak menutup lutut. 2. Siti hanya baju kurung, tudung labuh dan stoking. 3. Zaki hanya memakai kain sarong dan songkok sahaja. 4. Zainab memakai telekung dan berseluar panjang tetapi tidak berstoking. 5. Zainal memakai baju melayu, bersamping tetapi tidak memakai songkok. 6. Salwah hanya memakai jubah dan stoking sahaja.

57


Secara berkumpulan, fikir dan bincangkan perkara-perkara di bawah. Kemudian kongsi nota kamu bersama rakan-rakan dan guru kamu di dalam kelas. Garis dan jawab soalan-solan ini dengan betul. 1. Hukum mengerjakan solat jumaat adalah [ wajib / sunat ]. Mengapa? ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ 2. Hukum mendengar khutbah jumaat adalah [ wajib / sunat ]. Mengapa? ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________ 3. Kaum [ lelaki / perempuan / kanak-kanak ] yang wajib mengerjakan solat jumaat. Mengapa? ______________________________________________________________________ ______________________________________________________________________

58


Pelajaran 11

AMALAN-AMALAN SEBELUM MENGERJAKAN SOLAT JUMAAT

Khalid sedang bersiap sedia untuk mengerjakan solat Jumaat. Sebelum pergi ke masjid, dia telah melakukan beberapa amalan-amalan sunat.

59


Apakah amalan-amalan sunat itu? 1. Mandi. 2. Membersihkan diri dengan memotong kuku, mencabut bulu ketiak dan memakai pakaian yang bersih dan putih. 3. Memakai harum-haruman. 4. Segera pergi ke masjid dengan berjalan kaki. 5. Memasuki masjid dengan niat iktikaf. 6. Membaca al-Quran atau berzikir. Sebelum khatib membaca khutbah, disunatkan kita membaca al-Quran atau berzikir. Surah yang paling baik untuk dibaca pada Jumaat ialah surah al-Kahfi. 7. Berselawat ke atas Nabi Muhammad s.a.w. Di samping membaca al-Quran atau berzikir, disunatkan juga berselawat. Lafaz selawat ialah:

60


Pelajaran 11

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan ( 9 ) pada amalan-amalan yang sunat dilakukan sebelum mengerjakan solat Jumaat. 1.

Memakai pakaian baru.

2.

Makan dan minum.

3.

Memakai minyak wangi.q

4.

Mandi.

5.

Bertakbir.

6.

Berselawat ke atas Nabi.

7.

Memakai celak.

8.

Melambatkan pergi ke masjid.

9.

Memasuki masjid dengan niat iktikaf.

10. Membaca al-Quran atau berzikir.

61


Tarikh : ________________ Pelajaran 11

Latihan 2

Markah :

Pecahkan kod istimewa di bawah ini. 2

1

A

3

B

8

C

9

H

J

16

O

P 23

V

24

W

1

13

1

12

11

9

20

1

1

1+

1

20

S

N 21

T

25

U

26

Y

X

14

14

M

19

R

G

13

L

18

Q

F

12

K

17

22

E

11

7

6

5

D

10

I

15

4

19

21

14

1

8

1

12

1

Z

20

2

2

5

18

9

5

19

1

18

62


Pelajaran 11

Latihan 3

Tarikh : ________________ Markah :

Lengkapkan peta minda ini dengan amalan-amalan yang boleh kita lakukan untuk mendapat pahala.

PERKATAAN

PERKARA-PERKARA YANG MENDAPAT PAHALA

PEKERJAAN

63


Secara berkumpulan, lakunkan sebuah adengan yang menunjukkan tiga amalan-amalan baik yang harus dicontohi dan akan mendatangkan pahala jika dilakukan. _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________ _____________________________________________________________

64


Pelajaran 12

SYARAT-SYARAT SAH JUMAAT

Solat Jumaat mempunyai beberapa syarat sah. Syarat-syarat sah ini mesti dipatuhi supaya solat Jumaat itu adalah sah. Kalau syarat-syarat ini tidak dipatuhi, solat Jumaat adalah tidak sah.

65


Syarat-syarat itu ialah: 1. Solat itu didirikan di dalam kawasan kediaman tetap. Solat Jumaat tidak boleh didirikan di kawasan yang bukan kawasan kediaman tetap. Contoh bagi kawasan kediaman yang tidak tetap seperti kebun, sawah, tempat-tempat peranginan dan sebagainya. 2. Bilangan jemaahnya mencukupi empat puluh orang. Sekiranya bilangan jemaah tidak mencukupi empat puluh orang, solat Jumaat adalah tidak sah. 3. Solat itu dilakukan secara berjemaah. Solat Jumaat yang tidak dilakukan secara berjemaah adalah tidak sah. 4. Solat itu dilakukan pada waktu Zohor. Solat Jumaat menjadi tidak sah kalau ianya dilakukan pada waktu-waktu lain. 5. Solat itu dilakukan setelah membaca dua khutbah. 6. Hanya ada satu solat Jumaat dalam satu kawasan. Sekiranya ada dua solat Jumaat dalam satu kawasan, solat yang didirikan terkemudian adalah tidak sah.

66


Pelajaran 12

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan jawapan yang betul. 1. Solat Jumaat mesti didirikan dengan sekurang-kurangnya jemaah ______________________. a. 20 orang b. 40 orang c. 35 orang

(

)

(

)

(

)

2. Solat Jumaat dilakukan pada waktu ______________________. a. asar b. maghrib c. zohor 3. Sebelum solat Jumaat dilakukan selepas ______________________. a. dua khutbah b. satu khutbah c. tiga khutbah

67


Pelajaran 12

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Senaraikan syarat-syarat sah Jumaat.

1. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 2. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 3. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 4. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 5. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 6. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

68


Buat satu carta yang mengandungi pelajaran 10 – 12 yang telah kamu pelajari. Pelajaran 10

Keutamaan Solat Jumaat

Pelajaran 11

Amalan-Amalan Sebelum Mengerjakan Solat Jumaat

Pelajaran 12

Syarat-Syarat Sah Jumaat

Kamu juga boleh melukis keadaan masjid di dalam kawasan perumahan kamu sewaktu solat Jumaat. Lakukan ini secara berkumpulan. __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________ ____________________________________________________________

69


Pelajaran 13

KHUTBAH JUMAAT DAN SYARAT-SYARAT SAH KHUTBAH

Lihat gambar di atas. Imam (khatib) sedang membaca khutbah. Pada makmum sedang khusyuk mendengarnya.

70


Apakah itu khutbah? Khutbah ialah syarahan yang wajib disampaikan sebelum menunaikan solat Jumaat. Khutbah mengandungi dua bahagian. Khutbah juga mempunyai syarat-syarat sah. Syarat-syarat sah ini mesti dipatuhi. Kalau syarat-syarat ini tidak dipatuhi, khutbah akan menjadi tidak sah.

Apakah syarat-syarat itu? Syarat-syarat itu ialah: 1. Khutbah mestilah disampaikan apabila masuk waktu Zohor. 2. Khutbah mestilah disampaikan sebelum solat Jumaat. 3.

Khutbah mestilah didengari oleh sekurang-kurangnya empat puluh orang.

4. Kedua-dua khutbah mestilah disampaikan berturut-turut. 5. Rukun khutbah mestilah dibaca dalam bahasa Arab. 6. Khatib mestilah seorang lelaki. 7. Khatib mestilah suci daripada najis dan hadas. 8. Khatib mestilah memakai pakaian yang menutup aurat. 9. Khatib mestilah berdiri semasa berkhutbah. 10.

Khatib mestilah duduk antara dua khutbah.

71


Pelajaran 13

Tarikh : ________________

Latihan 1

Markah :

Tuliskan jawapan yang betul. 1. Khutbah solat Jumaat mengandungi ___________________ bahagian. a. satu b. dua c. tiga

(

)

(

)

(

)

2. Khutbah mestilah disampaikan apabila _______________________. a. jemaah telah ramai b. jemaah telah masuk c. masuk waktu zohor 3. Khutbah mestilah disampaikan _______________________. a. sebelum solat Jumaat b. sesudah solat Jumaat c. sebelum solat sunat

4. ____________________ khutbah mestilah dibaca dalam bahasa Arab. a. sunat b. wajib c. rukun

(

)

(

)

5. Berapakah syarat-syarat sah khutbah? a. tujuh b. sembilan c. sepuluh

72


Pelajaran 13

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan jawpan di tempat yang kosong. 1. Erti khutbah ialah: __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ 2. Tuliskan kesemua syarat-syarat sah khutbah.

a. __________________________________________________________________ b. __________________________________________________________________ c. __________________________________________________________________ d. __________________________________________________________________ e. __________________________________________________________________ f. __________________________________________________________________ g. __________________________________________________________________ h. __________________________________________________________________ i. __________________________________________________________________ j. __________________________________________________________________

73


Bersama rakan disebelah kamu, bincang dan tulis lima perkara yang tidak boleh kita lakukan ketika khutbah sedang disampaikan oleh khatib?

1. __________________________________________________________________ 2. __________________________________________________________________ 3. __________________________________________________________________ 4. __________________________________________________________________ 5. __________________________________________________________________

Mengapakah kita tidak boleh melakukan perkara-perkara diatas? __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________ __________________________________________________________________________

74


Pelajaran 14

RUKUN-RUKUN KHUTBAH

Wudhuk mempunyai rukun-rukunnya. Solat mempunyai rukun-rukunnya. Khutbah juga mempunyai rukun-rukunnya. Rukun adalah seperti tiang dalam sesebuah rumah. Tanpa tiang, rumah tidak boleh didirikan. Tanpa rukun, wudhuk, khutbah dan lain-lain amalan tidak boleh dilakukan. Oleh itu, setiap amalan ada rukun-rukunnya.

Apakah rukun-rukun khutbah? Rukun-rukun khutbah ialah beberapa perkara yang mesti dilakukan dalam khutbah. Sekiranya imam tidak melakukan rukun-rukun ini, khutbah menjadi tidak sah. Apabila khutbah menjadi tidak sah, solat Jumaat juga akan menjadi tidak sah. Sebab itu, kita perlu berjaga-jaga dan melakukan segala rukun khutbah.

75


Rukun-rukun khutbah Rukun-rukun khutbah ialah: 1. Puji-pujian kepada Allah s.w.t. dengan ucapan,

2. Ucapan selawat ke atas Nabi Muhammad iaitu,

3. Nasihat kepada orang Islam supaya bertakwa kepada Allah. 4. Bacaan ayat al-Quran di dalam salah satu khutbah. Lebih afdal dibaca dalam khutbah yang pertama. 5. Doa kebaikan untuk kaum muslimin dan muslimat di dalam khutbah kedua.

76


Pelajaran 14

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan jawapan yang betul. 1. Berapakah rukun khutbah? a. tiga b. empat c. lima

(

)

2. Bilakah masa yang lebih afdal dilakukan bacaan ayat al-Quran di dalam khutbah? a. Di dalam khutbah yang kedua b. Di dalam khutbah yang pertama c. Di dalam kedua-dua khutbah

(

)

3. Manakah pernyataan berikut yang bukan rukun khutbah? a. Pujian kepada Allah b. Membaca sebuah hadith di dalam salah satu khutbah c. Doa kebaikan untuk kaum muslimin dan muslimat di dalam khutbah kedua

(

)

4. Bagaimana sekiranya imam tidak melakukan rukun-rukun khutbah? a. Khutbah boleh diteruskan b. Khutbah menjadi tidak sah c. Khutbahnya sah

(

)

(

)

5. Apa yang berlaku jika khutbah tidak sah? a. Solat Jumaat sah b. Solat Jumaat diteruskan c. Solat Jumaat tidak sah

77


Pelajaran 14

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan kelima-lima rukun khutbah.

1. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

2. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

3. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

4. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

5. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

78


Bersama rakan disebelah kamu, tuliskan perkara-perkara yang kamu telah pelajari tentang solat Jumaat dan khutbah.

1. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 2. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 3. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 4. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________ 5. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

79


Pelajaran 14

PUASA DAN SYARAT-SYARAT WAJIB PUASA

Apakah yang dimaksudkan berpuasa? Puasa ialah menahan diri daripada makan dan minum serta perkara yang membatalkannya, mulai terbit fajar sodiq hingga terbenam matahari, dengan niat tertentu. Semasa berpuasa kita menahan diri daripada makan dan minum. Semasa berpuasa kita juga menahan diri daripada perkara yang membatalkan puasa. Hukum berpuasa di dalam bulan Ramadhan adalah wajib.

80


Orang-orang yang diwajibkan berpuasa ialah: 1. Beragama Islam 2. Baligh Kanak-kanak yang tidak baligh tidak wajib berpuasa. Walau bagaimanapun mereka digalakkan berpuasa untuk membiasakan diri. 3. Sempurna akal Orang yang tidak sempurna akal, tidak diwajibkan berpuasa. 4. Mampu mengerjakan Puasa Orang-orang yang sakit, tua dan lemah tidak diwajibkan berpuasa. 5. Bermukmin Orang-orang yang bermusafir tidak diwajibkan berpuasa.

81


Pelajaran 15

Latihan 1

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan jawapan yang tepat. 1. Allah mewajibkan kita puasa kerana __________________. a. Allah suka b. puasa banyak kelebihan c. Allah mahu kita lapar

(

)

(

)

(

)

2. Puasa adalah rukun Islam ke _____________________. a. empat b. lima c. tiga 3. Puasa wajib dilakukan pada bulan ____________________. a. Muharam b. Ramadhan c. Rejab

4. Puasa bermula dari _________________ hingga _________________. a. pagi - petang b. terbit fajar - malam c. terbit fajar – terbenam matahari

(

)

(

)

5. Orang yang berpuasa wajib _____________________. a. bersahur b. berniat c. berbuka

82


Pelajaran 15

Tarikh : ________________

Latihan 2

Markah :

Tuliskan ( 9 ) pada jawapan yang betul dan ( X ) pada jawapan yang salah.

1. Semasa berpuasa, kita menahan diri daripada makan dan minum. 2. Orang yang berpuasa mestilah beragama Islam. 3. Kanak-kanak yang belum baligh wajib juga berpuasa. 4. Orang yang bermusafir boleh berbuka. 5. Antara syarat wajib puasa ialah beragama Islam.

83


Cuba kamu cari perkataan-perkataan ini.

Islam

baligh

akal

bermukmin

sihat

L

B

A

L

I

G

H

A

B

T

R

A

I

S

N

I

R

S

G

S

H

A

B

H

T

L

G

N

I

M

K

U

M

R

E

B

M

H

R

A

A

S

O

N

M

B

A

N

L

T

I

G

R

H

S

T

S

A

M

K

L

A

I

S

I

L

G

H

B

N

B

T

84


Pelajaran 16

HIKMAH-HIKMAH BERPUASA

Khalid sedang berpuasa. Letih benar nampaknya. Walaupun begitu, Khalid masih tetap hendak meneruskan puasanya. Dia tahu ada banyak faedah yang akan didapati daripada puasa. Allah s.w.t. sayang pada hamba-hambaNya. Allah s.w.t. mewajibkan puasa bukan untuk menzalimi hambaNya. Allah s.w.t. mewajibkan puasa kerana puasa mempunyai banyak kebaikan untuk hambaNya.

85


Apahkah hikmah-hikmah berpuasa? 1. Allah s.w.t. memberi pahala yang melimpah ruah kepada orang-orang yang berpuasa. 2. Allah s.w.t. mengampunkan dosa-dosa orang yang berpuasa. 3. Allah s.w.t. membuka pintu rahmatNya kepada orang-orang yang berpuasa. 4. Puasa dapat menyuburkan sifat ikhlas kepada Allah s.w.t. 5. Puasa melatih diri supaya bersabar dan bersyukur. 6. Puasa melatih diri supaya belas kasihan terhadap fakir miskin. 7. Puasa melatih diri untuk berjimat cermat. 8. Puasa dapat memelihara kesihatan. Setelah mengetahui hikmah-hikmah dan keutamaan puasa, kita mestilah rajin berpuasa. Kita mestilah biasakan diri dengan puasa sejak kecil. Apabila dewasa, puasa akan menjadi amalan yang mudah bagi kita.

86


Pelajaran 16

Tarikh : ________________

Latihan 1

Markah :

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul.

1. Allah s.w.t. mengampunkan dosa-dosa orang yang ______________. 2. Puasa boleh menyuburkan sifat ______________________. 3. _____________________ terjaga dengan berpuasa. 4. Puasa juga melatih diri supaya _______________________. 5. Allah s.w.t. membuka pintu _____________________ kepada orangorang yang berpuasa. 6. Kita mestilah ____________________ diri dengan puasa sejak kecil. 7. Banyak _____________________ boleh didapati daripada berpuasa.

87


Tarikh : ________________

Pelajaran 16

Latihan 2

Markah :

Susun huruf-huruf di dalam bulatan di bawah ini untuk membentuk 6 patah perkata mengenai puasa. Huruf pertama setiap jawapan telah diberikan.

(1)

(3)

S A G N A Y

1

A P A S U

3

4

P

T

D

5

6

A

T A

S 2

S

T A

(2)

(4) O

D

D

H

S (6) R

S

O D A

(5)

K H A I H M

S

Y

U A G

88


Apakah yang akan kamu lakukan untuk mendapatkan pahala yang lebih semasa berpuasa? Secara berkumpulan, lengkapkan peta minda ini dengan jawapan kamu. Setelah selesai, kongsi jawapan kamu bersama rakan-rakan lain di kelas.

2 3 1

SAYA AKAN ‌

4 6 5

Bagi melengkapkan lagi amalan puasa saya, saya akan ‌.

89


Pelajaran 17

SYARAT-SYARAT SAH PUASA

Sebagaimana solat, puasa mempunyai syarat-syarat sah. Sebelum berpuasa, kita mengikut melihat dan meneliti syarat-syarat tersebut.

Apakah syarat-syarat sah berpuasa? Syarat-syarat sah puasa ialah: 1. Islam Orang-orang kristian, hindu dan buddha juga berpuasa. Puasa mereka tidak sah di sisi Allah kerana mereka tidak beragama Islam. 2. Mumaiyiz Puasa kanak-kanak yang belum baligh tetapi sudah mumaiyiz adalah sah. 3. Suci daripada haidh dan nifas Puasa seorang perempuan yang baru melahirkan anak adalah tidak sah. 4. Berniat pada malam hari Kita mestilah berniat sebulan berpuasa. Kita mestilah berniat pada malam hari sebelum kita berpuasa.

90


5. Berpuasa pada hari-hari yang dibolehkan Di samping puasa wajib di bulan Ramadhan, ada puasa-puasa sunat. Puasa-puasa sunat ini tidak boleh dilakukan pada hari yang diharamkan berpuasa. Hari-hari yang diharamkan berpuasa ialah hari raya Aidil Fitri, hari raya Aidil Adha dan hari-hari Tasyrik. 6. Menahan diri daripada perkara-perkara yang membatalkan puasa.

91


Pelajaran 17

Tarikh : ________________

Latihan 1

Markah :

Tandakan [ SAH ] atau [ TIDAK SAH ] mengenai syarat-syarat berpuasa. 1. Muhammad makan sahur pada waktu Subuh dengan sengaja. 2. Orang kafir berpuasa pada bulan Ramadhan. 3. Aminah berbuka puasa sebaik sahaja terbenam matahari. 4. Asiah berpuasa pada 1 Syawal. 5. Umar telah berpuasa sejak berusia 6 tahun. 6. Aisyah berpuasa ketika berhadas haid. 7. Umar berpuasa pada hari Tasyrik. 8. Hakim berniat puasa selepas waktu Subuh.

92


Pelajaran 17

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Tuliskan kesemua syarat-syarat sah puasa.

1. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

2. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

3. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

4. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

5. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

6. ________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

93


Lukiskan satu keadaan yang menunjukkan amalan yang patut kita lakukan sesama Islam, terutama pada bulan Ramadhan.

94


Pelajaran 18

RUKUN-RUKUN DAN PERKARA-PERKARA YANG MEMBATALKAN PUASA

Wuhduk mempunyai rukun-rukunnya. Solat mempunyai rukun-rukunnya. Puasa juga mempunyai rukun-rukunnya. Apakah rukun-rukun puasa? Rukun-rukun puasa ialah: 1. Berniat pada malam hari. Lafaz niat:

“Sahaja aku puasa esok hari pada bulan Ramadhan tahun ini tunai kerana Allah Ta’ala.” 2. Menahan diri daripada segala yang membatalkan puasa dari terbit fajar hingga terbenam matahari. Semasa berpuasa, kita mesti menahan diri daripada melakukan perkaraperkara yang membatalkan puasa.

95


Apakah perkara-perkara yang membatalkan puasa? Perkara-perkara itu ialah: 1.

Makan dan minum dengan sengaja.

2.

Memasukkan sesuatu ke dalam rongga badan.

3.

Muntah dengan sengaja.

4.

Mabuk atau pengsan sepanjang hari.

5.

Hilang akal.

6.

Berbuka puasa sebelum masuk waktu maghrib.

7.

Bersetubuh.

8.

Mengeluarkan mani dengan sengaja.

9.

Haid dan nifas.

10. Murtad. Berhati-hatilah semasa berpuasa, supaya puasa tidak terbatal. Puasa yang terbatal tidak diterima oleh Allah s.w.t. Puasa yang terbatal tidak akan mendapat pahala.

96


Tarikh : ________________

Pelajaran 18

Latihan 1

Markah :

Isikan tempat kosong dengan jawapan yang betul. melakukan

menahan

terbenam

membatalkan

terbit

menambahkan

Ketika berpuasa kita mestilah __________________________ daripada perkaraperkara yang __________________________ puasa daripada terbit fajar hingga __________________________ matahari.

Pelajaran 18

Latihan 2

Tarikh : ________________ Markah :

Susun lafaz niat puasa di bawah.

________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________

97


Pelajaran 18

Latihan 3

Tarikh : ________________ Markah :

Tandakan (B) pada ayat yang betul. Tandakan (S) pada ayat yang salah. Perkara-perkara yang membatalkan puasa ialah: 1. Makan dan minum dengan sengaja. 2. Termuntah. 3. Hilang akal. 4. Mabuk atau pengsan sepanjang hari. 5. Berbuka puasa apabila terbenam matahari. 6. Memasukkan sesudah ke dalam rongga. 7. Tidak berpuasa di siang hari. 8. Tidak makan sahur.

98


Secara berkumpulan, buat satu carta yang mengenai rukunrukun puasa dan perkara-perkara yang membatalkan puasa. Bentangkan ianya dihadapan kelas. ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________ ______________________________________________________________

99

Fikah3