Page 1

Zwoel zomeren in

Jazzfestivals en wijnproeverijen

Mountainbikers droom! Strak design

Bubbels in de bergen Touren door de Dolomieten

Exclusieve arrangementen


INHOUD

VOORWOORD

INHOUD ∾

14 28

8

4

4 8 12 14 17 20 26 28 33 34

Ontdek Zuid-Tirol: de hipste streek van de Alpen Te voet op zoek naar de perfecte wijn Hooi- en wijnbaden in de bergen Alpe di Siusi: de grootste bergweide van Europa Verblijf in stijl: exclusieve arrangementen TOUREN door de Dolomieten

VOORWOORD ∾ Luxe zonder glim, glans en gouden kranen!

H

et moment waarop ik definitief voor Zuid-Tirol ben gevallen kan ik precies vertellen: mijn eerste bezoek aan Vigilius Mountain Resort in Lana. In het dal stapte ik in een hoogbejaarde kabelbaan zoals je die op tal van plaatsen in de Alpen vindt. Doorgaans eindigen dergelijke liften bij een traditioneel berghotel met een interieur van zwaar hout en een mislukte poging tot modernisering. Maar bij het eindstation wachtte dit keer een superstrak modern hotel. Trendy vormgegeven en toch naadloos aansluitend bij de natuur vanwege het gebruik van regionale materialen als hout, steen en glas. Bergtoerisme. Zo kan het dus ook! Designmeubels, topbadkamer en een heerlijk groot bed met smetteloos wit linnen. Luxe zonder glim, glans en gouden kranen. Dit zou Milaan of New York kunnen zijn, maar dan met een mooier uitzicht. Vigilius staat niet op zich. Op tal van plaatsen in Zuid-Tirol wordt het authentieke berglandschap gecombineerd met hypermoderne hotels, (wijn)barretjes, huizen en restaurants. ‘s Ochtends ga je terug in de tijd in onaangetaste dalen als het Val d’Ultimo of Val Martello vallei, ‘s middags zoemt de 21ste eeuw om je heen in een überhippe wijnbar in Bolzano, Bressanone of Merano en ’s avonds is het authentiek alpine eten maar dan wel in een Michelensterren restaurant. De volksgeest van de Zuid-Tirolers heeft er beslist aan bijgedragen. Aan de ene kant trots en behouden, aan de andere kant creatief en avontuurlijk. Dit houdt de clichés van het traditionele bergtoerisme op gepaste afstand, zonder dat de goede dingen als de geweldige keuken en het unieke landschap verloren gaan. Wat een verademing! Hans Avontuur, reisjournalist

De culinaire gewoontes van Zuid-Tirol MOUNTAINBIKERS DROOM! Algemene informatie Festivals en evenementen in de zomeragenda

Colofon Uitgever Südtirol Marketing Gesellschaft (SMG) www.tmc-world.com PRODUCTIE en REALISATIE Pelican Custom Publishing Delflandlaan 4 1062 EB Amsterdam REDACTIE Vanessa Pelle, Robbert Jan Metselaar, Hans Avontuur, Sabine Posthumus

fotografie Hans Avontuur & SMG, TVB Hochpustertal, Terme Meran, Seiser Alm Marketing, iceman.it Art direction Jennifer Kennedy, Trudy Veenhoven © 2011 Zuid Tirol Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever of auteursrechthebbenden worden overgenomen of vermenigvuldigd.

pag 2


INHOUD

VOORWOORD

INHOUD ∾

14 28

8

4

4 8 12 14 17 20 26 28 33 34

Ontdek Zuid-Tirol: de hipste streek van de Alpen Te voet op zoek naar de perfecte wijn Hooi- en wijnbaden in de bergen Alpe di Siusi: de grootste bergweide van Europa Verblijf in stijl: exclusieve arrangementen TOUREN door de Dolomieten

VOORWOORD ∾ Luxe zonder glim, glans en gouden kranen!

H

et moment waarop ik definitief voor Zuid-Tirol ben gevallen kan ik precies vertellen: mijn eerste bezoek aan Vigilius Mountain Resort in Lana. In het dal stapte ik in een hoogbejaarde kabelbaan zoals je die op tal van plaatsen in de Alpen vindt. Doorgaans eindigen dergelijke liften bij een traditioneel berghotel met een interieur van zwaar hout en een mislukte poging tot modernisering. Maar bij het eindstation wachtte dit keer een superstrak modern hotel. Trendy vormgegeven en toch naadloos aansluitend bij de natuur vanwege het gebruik van regionale materialen als hout, steen en glas. Bergtoerisme. Zo kan het dus ook! Designmeubels, topbadkamer en een heerlijk groot bed met smetteloos wit linnen. Luxe zonder glim, glans en gouden kranen. Dit zou Milaan of New York kunnen zijn, maar dan met een mooier uitzicht. Vigilius staat niet op zich. Op tal van plaatsen in Zuid-Tirol wordt het authentieke berglandschap gecombineerd met hypermoderne hotels, (wijn)barretjes, huizen en restaurants. ‘s Ochtends ga je terug in de tijd in onaangetaste dalen als het Val d’Ultimo of Val Martello vallei, ‘s middags zoemt de 21ste eeuw om je heen in een überhippe wijnbar in Bolzano, Bressanone of Merano en ’s avonds is het authentiek alpine eten maar dan wel in een Michelensterren restaurant. De volksgeest van de Zuid-Tirolers heeft er beslist aan bijgedragen. Aan de ene kant trots en behouden, aan de andere kant creatief en avontuurlijk. Dit houdt de clichés van het traditionele bergtoerisme op gepaste afstand, zonder dat de goede dingen als de geweldige keuken en het unieke landschap verloren gaan. Wat een verademing! Hans Avontuur, reisjournalist

De culinaire gewoontes van Zuid-Tirol MOUNTAINBIKERS DROOM! Algemene informatie Festivals en evenementen in de zomeragenda

Colofon Uitgever Südtirol Marketing Gesellschaft (SMG) www.tmc-world.com PRODUCTIE en REALISATIE Pelican Custom Publishing Delflandlaan 4 1062 EB Amsterdam REDACTIE Vanessa Pelle, Robbert Jan Metselaar, Hans Avontuur, Sabine Posthumus

fotografie Hans Avontuur & SMG, TVB Hochpustertal, Terme Meran, Seiser Alm Marketing, iceman.it Art direction Jennifer Kennedy, Trudy Veenhoven © 2011 Zuid Tirol Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever of auteursrechthebbenden worden overgenomen of vermenigvuldigd.

pag 2


ONTDEKKEN

Park Hotel Holzner in Soprabolzano.

ONTDEKKEN

ZUID-Tirol De hipste streek van de Al pen Strakke hotels, restaurants en bars zijn mode in de Alpen, maar nergens is het zo trendy als in Zuid-Tirol/Südtirol. Tekst Hans Avontuur Foto’s Hans Avontuur, SMG (Rier, Blickle)

D Museion in Bolzano

e Italiaanse zuidkant van de Alpen heeft met haar exclusieve hotels, sterrenrestaurants, trendy boetieks en hippe bars alles in huis voor een verblijf in stijl. De revolutie is vooral te danken aan Matteo Thun, die met zijn ontworpen Vigilius Mountain Resort boven Lana het nieuwe bergtoerisme in één klap op de kaart zette. De wereldberoemde architect, geboren in Zuid-Tirol, verving het klassieke Berggasthof door een strak eigentijds hotel met een knipoog naar omgeving en historie. Het resultaat is een sensatie en heeft hoteliers, restauranthouders en cafébazen het juiste zetje gegeven om Zuid-Tirol hot & happening te maken.

pag 4


ONTDEKKEN

Park Hotel Holzner in Soprabolzano.

ONTDEKKEN

ZUID-Tirol De hipste streek van de Al pen Strakke hotels, restaurants en bars zijn mode in de Alpen, maar nergens is het zo trendy als in Zuid-Tirol/Südtirol. Tekst Hans Avontuur Foto’s Hans Avontuur, SMG (Rier, Blickle)

D Museion in Bolzano

e Italiaanse zuidkant van de Alpen heeft met haar exclusieve hotels, sterrenrestaurants, trendy boetieks en hippe bars alles in huis voor een verblijf in stijl. De revolutie is vooral te danken aan Matteo Thun, die met zijn ontworpen Vigilius Mountain Resort boven Lana het nieuwe bergtoerisme in één klap op de kaart zette. De wereldberoemde architect, geboren in Zuid-Tirol, verving het klassieke Berggasthof door een strak eigentijds hotel met een knipoog naar omgeving en historie. Het resultaat is een sensatie en heeft hoteliers, restauranthouders en cafébazen het juiste zetje gegeven om Zuid-Tirol hot & happening te maken.

pag 4


ONTDEKKEN

ONTDEKKEN

Pergola Residence ontworpen door Matteo Thun

Dat juist Zuid-Tirol op grote schaal de hippe weg heeft gekozen, is volgens architect Werner Tscholl uit Laces/Latsch geen toeval: ‘Zuid-Tirol is van oudsher een arme streek. Als je geen geld hebt, is er veel creativiteit nodig om te overleven. De armoede is duidelijk verdwenen, maar vindingrijkheid krijgt hier nog altijd de ruimte.’ Dat wil niet zeggen dat de bewoners in Laces blij waren toen Tscholl een hypermodern complex van hout, staal en glas bouwde, het Spazio Rizzi. Ook de door hem ontworpen entree van het plaatselijke kerkhof in de vorm van een scherp gesneden schip wekte aanvankelijk wat weerstand op: ‘Maar de meeste mensen waren snel om en begonnen het mooi te vinden. Nu krijg ik vooral complimenten, de mensen zijn er trots op.’

De trend naar strak en modern geeft Zuid-Tirol een nieuwe

dynamiek

Wie door Zuid-Tirol reist kan zijn ogen soms niet geloven. Zo oogt de wijngaard Manincor in Caldaro/Kaltern als een kunsthal, bruist het vroeger zo stijve Bolzano/Bozen van de energie en zien de stationnetjes in het Val Venosta/Vinschgau eruit als metrostations in een designstad als Kopenhagen. ‘Waarom zouden zulke moderne gebouwen hier niet passen?’, zegt Tscholl. ‘Je vindt hier sober Romaans naast uitbundig barok. Daar past iets van vandaag prima tussen. Als je de vorm maar eenvoudig houdt, want de omgeving is mooi genoeg van zichzelf.’ De moed om Zuid-Tirol allure te geven, is beloond. Etablissementen als Alpina Dolomites in Alpe di Siusi, Chalet Gerard in Val Gardena en San Lorenzo Mountain Lodge in San Lorenzo zijn zeer succesvol. Wie goed zoekt zal er vast nog meer vinden zoals Pergola Residence, het tweede project van Matteo Thun, hoog boven Merano/Meran.

Glaasje Veneziano

Werner Tscholl bij Spazio Rizzi

Pergola residence pag 5

De trend naar strak en modern geeft Zuid-Tirol een nieuwe dynamiek. Het maakt de streek weer interessant voor vakantiegangers die eigenlijk al waren afgehaakt omdat ze de bergen een beetje saai en tuttig vonden. Saai en tuttig is de streek allesbehalve. Zelfs in een klein dorp als Campo Tures/Sand in Taufers kun je kiezen uit drie urban style bars die je ook vindt in de modewijk van Milaan of Parijs. Hetzelfde geldt voor de talloze exclusieve boetieks die inmiddels in Zuid-Tirol, en dan met name in provinciehoofdstad Bolzano, zijn neergestreken. Hier vind je alle grote Italiaanse merken zoals Armani en Prada. Een walhalla voor modefanaten. En een dag stijlvol shoppen in Bolzano moet ook in stijl worden afgesloten. Op het Piazza Walther/Waltherplatz komt heel hip en trendy Bolzano samen voor een glaasje Veneziano in een relaxte loungestoel op het terras.

Zelfs in een klein dorp vind je urban style bars www.suedtirol.info ww.pergola-residence.it www.vigilius.it www.matteothun.com

pag 6


ONTDEKKEN

ONTDEKKEN

Pergola Residence ontworpen door Matteo Thun

Dat juist Zuid-Tirol op grote schaal de hippe weg heeft gekozen, is volgens architect Werner Tscholl uit Laces/Latsch geen toeval: ‘Zuid-Tirol is van oudsher een arme streek. Als je geen geld hebt, is er veel creativiteit nodig om te overleven. De armoede is duidelijk verdwenen, maar vindingrijkheid krijgt hier nog altijd de ruimte.’ Dat wil niet zeggen dat de bewoners in Laces blij waren toen Tscholl een hypermodern complex van hout, staal en glas bouwde, het Spazio Rizzi. Ook de door hem ontworpen entree van het plaatselijke kerkhof in de vorm van een scherp gesneden schip wekte aanvankelijk wat weerstand op: ‘Maar de meeste mensen waren snel om en begonnen het mooi te vinden. Nu krijg ik vooral complimenten, de mensen zijn er trots op.’

De trend naar strak en modern geeft Zuid-Tirol een nieuwe

dynamiek

Wie door Zuid-Tirol reist kan zijn ogen soms niet geloven. Zo oogt de wijngaard Manincor in Caldaro/Kaltern als een kunsthal, bruist het vroeger zo stijve Bolzano/Bozen van de energie en zien de stationnetjes in het Val Venosta/Vinschgau eruit als metrostations in een designstad als Kopenhagen. ‘Waarom zouden zulke moderne gebouwen hier niet passen?’, zegt Tscholl. ‘Je vindt hier sober Romaans naast uitbundig barok. Daar past iets van vandaag prima tussen. Als je de vorm maar eenvoudig houdt, want de omgeving is mooi genoeg van zichzelf.’ De moed om Zuid-Tirol allure te geven, is beloond. Etablissementen als Alpina Dolomites in Alpe di Siusi, Chalet Gerard in Val Gardena en San Lorenzo Mountain Lodge in San Lorenzo zijn zeer succesvol. Wie goed zoekt zal er vast nog meer vinden zoals Pergola Residence, het tweede project van Matteo Thun, hoog boven Merano/Meran.

Glaasje Veneziano

Werner Tscholl bij Spazio Rizzi

Pergola residence pag 5

De trend naar strak en modern geeft Zuid-Tirol een nieuwe dynamiek. Het maakt de streek weer interessant voor vakantiegangers die eigenlijk al waren afgehaakt omdat ze de bergen een beetje saai en tuttig vonden. Saai en tuttig is de streek allesbehalve. Zelfs in een klein dorp als Campo Tures/Sand in Taufers kun je kiezen uit drie urban style bars die je ook vindt in de modewijk van Milaan of Parijs. Hetzelfde geldt voor de talloze exclusieve boetieks die inmiddels in Zuid-Tirol, en dan met name in provinciehoofdstad Bolzano, zijn neergestreken. Hier vind je alle grote Italiaanse merken zoals Armani en Prada. Een walhalla voor modefanaten. En een dag stijlvol shoppen in Bolzano moet ook in stijl worden afgesloten. Op het Piazza Walther/Waltherplatz komt heel hip en trendy Bolzano samen voor een glaasje Veneziano in een relaxte loungestoel op het terras.

Zelfs in een klein dorp vind je urban style bars www.suedtirol.info ww.pergola-residence.it www.vigilius.it www.matteothun.com

pag 6


CULINAIR

CULINAIR

De paden op de wijngaard in! We gaan op reis en we nemen mee… een kurkentrekker en een paar wandelschoenen. Eenmaal in Zuid-Tirol mag de wijnwandelroute immers niet ontbreken! Tekst Sabine Posthumus Foto’s SMG (Filz, Scatà, Blickle, Zahn)

E Langs de Zuid-Tiroolse wijnroute zijn meerdere kleine wijnkelders waar je direct wijn kunt kopen.

en wijnwandeling is niet zomaar een rondje lopen, je wandelt met een doel. Iedere dag wordt er minstens drie uur door wijngaarden, langs bergrichels en over weilanden gewandeld. Vermoeiend? ‘We zijn wel wat gewend,’ zegt een van de deelnemers. ‘Wie van wandelen houdt, kan zo’n route van tien kilometer wel aan.’ We laten de parkeerplaats achter ons, de wandelstokken tikken op de klinkers van de kronkelende straatjes. Op een brug staan we stil, een rivier klettert er onderdoor. In de verte een waterval, een eekhoorn schiet over het pad. Met de gedachte aan de perfecte wijn stappen de wandelschoenen gestaag door. Van oudsher zijn de vruchtbare valleien aan de zuidkant van de

Alpen, waar de wandeling doorheen voert, een gewild landbouwgebied. Zo’n 10 procent van alle appels in Europa komen uit dit Italiaanse gebied. De Romeinen experimenteerden hier ook met het aanplanten van druiven. Het is moeilijk, want ze vonden hier niet de vertrouwde zonnige hellingen zoals in Toscane. Maar de vlaktes blijken net zo goed te werken voor wijn, vertelt wijnmaker Christof Tiefenbrunner ons later. ‘We werken hier met authentieke druivenrassen, zoals de rode Lagrein. En die doet het goed op een bodem met kiezelstenen, zoals je in onze rivierbeddingen vindt.’

pag 8


CULINAIR

CULINAIR

De paden op de wijngaard in! We gaan op reis en we nemen mee… een kurkentrekker en een paar wandelschoenen. Eenmaal in Zuid-Tirol mag de wijnwandelroute immers niet ontbreken! Tekst Sabine Posthumus Foto’s SMG (Filz, Scatà, Blickle, Zahn)

E Langs de Zuid-Tiroolse wijnroute zijn meerdere kleine wijnkelders waar je direct wijn kunt kopen.

en wijnwandeling is niet zomaar een rondje lopen, je wandelt met een doel. Iedere dag wordt er minstens drie uur door wijngaarden, langs bergrichels en over weilanden gewandeld. Vermoeiend? ‘We zijn wel wat gewend,’ zegt een van de deelnemers. ‘Wie van wandelen houdt, kan zo’n route van tien kilometer wel aan.’ We laten de parkeerplaats achter ons, de wandelstokken tikken op de klinkers van de kronkelende straatjes. Op een brug staan we stil, een rivier klettert er onderdoor. In de verte een waterval, een eekhoorn schiet over het pad. Met de gedachte aan de perfecte wijn stappen de wandelschoenen gestaag door. Van oudsher zijn de vruchtbare valleien aan de zuidkant van de

Alpen, waar de wandeling doorheen voert, een gewild landbouwgebied. Zo’n 10 procent van alle appels in Europa komen uit dit Italiaanse gebied. De Romeinen experimenteerden hier ook met het aanplanten van druiven. Het is moeilijk, want ze vonden hier niet de vertrouwde zonnige hellingen zoals in Toscane. Maar de vlaktes blijken net zo goed te werken voor wijn, vertelt wijnmaker Christof Tiefenbrunner ons later. ‘We werken hier met authentieke druivenrassen, zoals de rode Lagrein. En die doet het goed op een bodem met kiezelstenen, zoals je in onze rivierbeddingen vindt.’

pag 8


CULINAIR

CULINAIR

PERFECTE KWALITEIT In de schaduw van een pergola wordt de wijnwandeling afgesloten. Daar staat een lange gedekte tafel met grote schalen bresaola, kalfsrollade, streekkaas en brood. En wijn, natuurlijk. De ene na de andere fles gaat open, de glazen gaan vol en weer leeg. Waldthaler maakt meer rood dan wit, hij is gek op de streekgebonden Lagrein en Vernatsch. ‘Moeilijke druiven, alledrie. Je moet hard werken in de wijngaard, alles moet perfect zijn voordat ze hun karakter prijsgeven. In dit oogstjaar zag mijn wijngaard eruit als een Engelse tuin, het was groen en het groeide, keurig verzorgd. Jammer genoeg is de Lagrein ook favoriet bij de merels, die pikken in een paar uur een hele wijngaard leeg. Een catastrofe. We waren te laat met het spannen van netten om die vreetzakken tegen te houden. Dus we hadden een lage opbrengst, maar de kwaliteit is perfect.’ Als een zwerm merels vallen ook wij aan op het heerlijke eten op de picknicktafel, want wandelen maakt hongerig en vooral dorstig.

Veters los Wijnwandelen is simpel gezegd wandelen mét wijnmakers. Christof Tiefenbrunner maakt de wandeling in de omgeving van zijn wijnmakerij nabij de ruïne Entiklar. Tussen de oogstwerkzaamheden door neemt Christof de tijd om liefhebbers wijn te laten proeven. In de zon aan de zijkant van het huis, de veters even losgeknoopt, geniet iedereen van worst en spek, grof bruin brood en een mooi glas rode wijn. Christof vertelt over zijn bedrijf: ‘Het is al vanaf 1670 in de familie. In 1984 kwamen de eerste kleine vaten de kelder binnen. Tot die tijd werkten we met grote houten foeders. De kelder waar we nu onze wijn maken, werd vroeger gebruikt als melkstal. Het was een zelfvoorzienend bedrijf, zoals er in die tijd zoveel waren.’ Het zijn niet alleen druiven van Christof eigen wijngaarden die nu met kleine tractors naar de kelder worden gebracht. Zijn bedrijf Tiefenbrunner koopt ook druiven van andere boeren in. ‘Ik weet precies welke kwaliteit ik kan verwachten, want ik ga regelmatig in hun wijngaard kijken.’ We hebben ze onderweg gezien: ouderwetse pergola’s, waar de druiven hoog boven de grond bungelen. ‘Van dat systeem zijn we langzaam aan het afstappen,’ zegt Christof. ‘We bouwen de wijngaarden een voor een om. De pergola’s zijn handig om vocht vast te houden. Maar tegenwoordig planten we gras in de wijngaard. Zo’n gazon zorgt er ook voor dat het vocht hoog in de wijngaard blijft en niet snel naar onder zakt. We hebben de pergola’s dus niet meer echt nodig. Bovendien kan de oogstmachine niet onder de pergola’s door. En oogsten met de hand wordt de laatste jaren alleen maar duurder.’

pag 9

ALS EEn zwerm vallen wij aan

merels

www.suedtirol.info/wijn www.tiefenbrunner.com www.southtyrolwine.com

word ik gerustgesteld. ‘Meisjes in huwbare leeftijd gleden op hun buik aan de gladde kant van de steen af, het grasveld in. Misschien waren er ook wel jongemannen in de vruchtbare leeftijd aanwezig. Er woonden in deze dalen geïsoleerde groepen, waarbij maar zelden contact met het volgende dal werd gelegd. Op een feest bij de vruchtbaarheidsglijbaan kon je als boerenmeisje een leuke vent uit het volgende dal tegenkomen.’ Zuid-Tirol verbergt meer van dit soort archeologische vondsten in het zachtgroene landschap. De glijbanen kun je op meer plekken vinden en overblijfselen van oude kerken en huizen staan overal. De geschiedenis gaat nog veel verder terug. Ruim vijftien jaar geleden werd hier ijsman Ötzi gevonden, een pelsjager die duizenden jaren geleden in de Alpen doodvroor. Hij staat nu in het Archeologisch museum van de provinciehoofdstad Bolzano. Zo lang wonen er dus al mensen aan de zuidzijde van de Alpen, het oeroude landschap waar we nu doorheen wandelen. We gaan de berg af, op weg naar de volgende wijnmaker.

De glazen gaan … en METEEN weer

vol

leeg

Lesje wijn én cultuur

Biologisch wijnbouwen

De laatste wijn is doorgeslikt, de zonnebrillen zakken weer naar de neus. Tussen roodgekleurde bomen beklimmen we een steil pad. Bocht naar links, bocht naar rechts. De plek van bestemming: een weiland met in het midden een Middeleeuwse ruïne. Vanaf een rots op de hoek van het weiland hebben we een mooi overzicht over de vallei. De appelbomen staan in lichtgroene rijtjes, de wijngaarden zijn donkergroene strepen, de tolweg trekt een kaarsrechte grijze lijn door de vallei. ‘We zitten niet op zomaar een rots, dit is een vruchtbaarheidsglijbaan,’ wordt ons uitgelegd. Verbaasd kijk ik naar de ronde vormen van de kei. Wat zijn dat voor magische krachten? ‘Het moet een oud heidens ritueel zijn geweest,’

Clemens Waldthaler is met een kelderhulp de wijn aan het oversteken, aan het ‘racken’. Het sap gaat van de ene vergistingstank naar de andere, de prut van schillen, gist en pitten blijft op de bodem. Op kaplaarzen klost hij rond, een tuinslang in de hand. De voeten krijgen nog geen rust, want voordat we mogen proeven gaan we eerst de wijngaard in. Biologisch dynamisch wijnbouwen, dat is volgens Clemens de toekomst. Die toekomst begint nog niet dit oogstjaar, want alle biodynamische druiven zijn helaas aangetast door rot. ‘Een ziekte, niks aan te doen,’ zegt hij. Volgens hem is het een goed teken. ‘De ziektes komen uit de grond in de plant. Het is een stap op weg naar een gezonde bodem.’

Lago di Caldaro/Kalterersee is het warmste meer in de Alpen. Geen wonder dat druiven hier zo goed groeien.


CULINAIR

CULINAIR

PERFECTE KWALITEIT In de schaduw van een pergola wordt de wijnwandeling afgesloten. Daar staat een lange gedekte tafel met grote schalen bresaola, kalfsrollade, streekkaas en brood. En wijn, natuurlijk. De ene na de andere fles gaat open, de glazen gaan vol en weer leeg. Waldthaler maakt meer rood dan wit, hij is gek op de streekgebonden Lagrein en Vernatsch. ‘Moeilijke druiven, alledrie. Je moet hard werken in de wijngaard, alles moet perfect zijn voordat ze hun karakter prijsgeven. In dit oogstjaar zag mijn wijngaard eruit als een Engelse tuin, het was groen en het groeide, keurig verzorgd. Jammer genoeg is de Lagrein ook favoriet bij de merels, die pikken in een paar uur een hele wijngaard leeg. Een catastrofe. We waren te laat met het spannen van netten om die vreetzakken tegen te houden. Dus we hadden een lage opbrengst, maar de kwaliteit is perfect.’ Als een zwerm merels vallen ook wij aan op het heerlijke eten op de picknicktafel, want wandelen maakt hongerig en vooral dorstig.

Veters los Wijnwandelen is simpel gezegd wandelen mét wijnmakers. Christof Tiefenbrunner maakt de wandeling in de omgeving van zijn wijnmakerij nabij de ruïne Entiklar. Tussen de oogstwerkzaamheden door neemt Christof de tijd om liefhebbers wijn te laten proeven. In de zon aan de zijkant van het huis, de veters even losgeknoopt, geniet iedereen van worst en spek, grof bruin brood en een mooi glas rode wijn. Christof vertelt over zijn bedrijf: ‘Het is al vanaf 1670 in de familie. In 1984 kwamen de eerste kleine vaten de kelder binnen. Tot die tijd werkten we met grote houten foeders. De kelder waar we nu onze wijn maken, werd vroeger gebruikt als melkstal. Het was een zelfvoorzienend bedrijf, zoals er in die tijd zoveel waren.’ Het zijn niet alleen druiven van Christof eigen wijngaarden die nu met kleine tractors naar de kelder worden gebracht. Zijn bedrijf Tiefenbrunner koopt ook druiven van andere boeren in. ‘Ik weet precies welke kwaliteit ik kan verwachten, want ik ga regelmatig in hun wijngaard kijken.’ We hebben ze onderweg gezien: ouderwetse pergola’s, waar de druiven hoog boven de grond bungelen. ‘Van dat systeem zijn we langzaam aan het afstappen,’ zegt Christof. ‘We bouwen de wijngaarden een voor een om. De pergola’s zijn handig om vocht vast te houden. Maar tegenwoordig planten we gras in de wijngaard. Zo’n gazon zorgt er ook voor dat het vocht hoog in de wijngaard blijft en niet snel naar onder zakt. We hebben de pergola’s dus niet meer echt nodig. Bovendien kan de oogstmachine niet onder de pergola’s door. En oogsten met de hand wordt de laatste jaren alleen maar duurder.’

pag 9

ALS EEn zwerm vallen wij aan

merels

www.suedtirol.info/wijn www.tiefenbrunner.com www.southtyrolwine.com

word ik gerustgesteld. ‘Meisjes in huwbare leeftijd gleden op hun buik aan de gladde kant van de steen af, het grasveld in. Misschien waren er ook wel jongemannen in de vruchtbare leeftijd aanwezig. Er woonden in deze dalen geïsoleerde groepen, waarbij maar zelden contact met het volgende dal werd gelegd. Op een feest bij de vruchtbaarheidsglijbaan kon je als boerenmeisje een leuke vent uit het volgende dal tegenkomen.’ Zuid-Tirol verbergt meer van dit soort archeologische vondsten in het zachtgroene landschap. De glijbanen kun je op meer plekken vinden en overblijfselen van oude kerken en huizen staan overal. De geschiedenis gaat nog veel verder terug. Ruim vijftien jaar geleden werd hier ijsman Ötzi gevonden, een pelsjager die duizenden jaren geleden in de Alpen doodvroor. Hij staat nu in het Archeologisch museum van de provinciehoofdstad Bolzano. Zo lang wonen er dus al mensen aan de zuidzijde van de Alpen, het oeroude landschap waar we nu doorheen wandelen. We gaan de berg af, op weg naar de volgende wijnmaker.

De glazen gaan … en METEEN weer

vol

leeg

Lesje wijn én cultuur

Biologisch wijnbouwen

De laatste wijn is doorgeslikt, de zonnebrillen zakken weer naar de neus. Tussen roodgekleurde bomen beklimmen we een steil pad. Bocht naar links, bocht naar rechts. De plek van bestemming: een weiland met in het midden een Middeleeuwse ruïne. Vanaf een rots op de hoek van het weiland hebben we een mooi overzicht over de vallei. De appelbomen staan in lichtgroene rijtjes, de wijngaarden zijn donkergroene strepen, de tolweg trekt een kaarsrechte grijze lijn door de vallei. ‘We zitten niet op zomaar een rots, dit is een vruchtbaarheidsglijbaan,’ wordt ons uitgelegd. Verbaasd kijk ik naar de ronde vormen van de kei. Wat zijn dat voor magische krachten? ‘Het moet een oud heidens ritueel zijn geweest,’

Clemens Waldthaler is met een kelderhulp de wijn aan het oversteken, aan het ‘racken’. Het sap gaat van de ene vergistingstank naar de andere, de prut van schillen, gist en pitten blijft op de bodem. Op kaplaarzen klost hij rond, een tuinslang in de hand. De voeten krijgen nog geen rust, want voordat we mogen proeven gaan we eerst de wijngaard in. Biologisch dynamisch wijnbouwen, dat is volgens Clemens de toekomst. Die toekomst begint nog niet dit oogstjaar, want alle biodynamische druiven zijn helaas aangetast door rot. ‘Een ziekte, niks aan te doen,’ zegt hij. Volgens hem is het een goed teken. ‘De ziektes komen uit de grond in de plant. Het is een stap op weg naar een gezonde bodem.’

Lago di Caldaro/Kalterersee is het warmste meer in de Alpen. Geen wonder dat druiven hier zo goed groeien.


WELlNESS

WELLNESS

De buitenbaden vanTerme Merano bieden een prachtig uitzicht op de glazen kubus en de bergen

De bergen van Zuid-Tirol zijn herontdekt als dé plek om lichaam en geest te trakteren op een paar dagen wellness. Van ambachtelijk hooibad en appelpeeling tot eigentijdse hotstone en sodashi-massage.

B

egin vorige eeuw was Zuid-Tirol één groot kuuroord. Vorsten en rijke families uit heel Europa streken er neer voor het heilzame water, de geneeskrachtige behandelingen en het zuidelijke klimaat met meer dan 300 dagen zon per jaar. Het strenge kuren is verdwenen, maar de natuurlijke pluspunten zijn gebleven. Verpakt in eigentijdse wellness, is het pure verwennerij voor lichaam en geest. Natuurlijk, het prachtige nieuwe spacomplex in Merano/Meran mag je niet missen. Waar ooit keizerin Sissi genoot van de warme bubbels, kan nu iedere bezoeker zich laven aan het mineraalrijke bronwater. De Terme Merano, verpakt in een geweldige glazen kubus, hebben het mooie stadje met haar lanen, parken en landhuizen terug op de kaart gezet als belangrijk wellness-centrum.

Bubbels

WELDAAD Hoewel dergelijke grootse projecten het meest in het oog springen, is de combinatie van oud en nieuw misschien wel de grootste kwaliteit van de spa’s in Zuid-Tirol. Waar de gasten vroeger ‘negen hooibaden en zeven wijnbaden’ kregen voorgeschreven van de kuurarts, daar worden deze bijna verdwenen methodes weer op grote schaal toegepast. Maar dan wel op een moderne manier. Zo staat het hooibad - sinds 1903 officieel door doktoren erkend - al meer dan honderd jaar op het gezondheidsmenu van Hotel Heubad in Fié allo Sciliar/Völs am Schlern. Goed voor onder meer gewrichten, spieren, bloedsomloop, weerstand en ischias. Het is een stuk comfortabeler gemaakt door het gebruik van speciale waterbedden. Zodra de geur, het gekriebel en de warmte na een tijdje als prettig gaan aanvoelen, kunnen de ogen dicht en begint de weldaad. Bij het wijnbad kost dat minder moeite. In de spa van Hotel Turm, ook in Fié/Völs, werd deze therapie enkele jaren geleden nieuw

Traditionele hooibaden

Negen hooibaden en zeven

wijnbaden

leven in geblazen. Wie er een wijnbad neemt, gaat op een verwarmde natuursteen liggen en wordt ingesmeerd met een mengsel van wijnresten (uit de pers) en kruiden. Daarna wacht een uitgebreid bad met een goed glas regionale wijn. En alsof dat nog niet genoeg is, volgt misschien wel het beste van het hele feest: een revitaliserende massage met oliën die de stress weg nemen en de huid voeden. De kern van de behandeling is dat wellness bij de streek moet passen. Zo werd de warme natuursteen niet zomaar als aardigheidje bedacht. ‘Als kleine kinderen moesten we van oma na het zwemmen altijd op een warme steen in de zon opdrogen’, aldus hotelier Stefan Pramstrahler. ‘Dat heerlijke gevoel wil ik de gasten ook laten beleven. Uiteindelijk moeten lichaam en geest als herboren uit de spa terugkomen.’

www.termemerano.it www.heubad.com www.hotelturm.it

in de bergen Tekst Hans Avontuur Foto’s Hans Avontuur & SMG (Rier), Terme Meran Zwembad met uitzicht op Alpe di Siusi pag 12


WELlNESS

WELLNESS

De buitenbaden vanTerme Merano bieden een prachtig uitzicht op de glazen kubus en de bergen

De bergen van Zuid-Tirol zijn herontdekt als dé plek om lichaam en geest te trakteren op een paar dagen wellness. Van ambachtelijk hooibad en appelpeeling tot eigentijdse hotstone en sodashi-massage.

B

egin vorige eeuw was Zuid-Tirol één groot kuuroord. Vorsten en rijke families uit heel Europa streken er neer voor het heilzame water, de geneeskrachtige behandelingen en het zuidelijke klimaat met meer dan 300 dagen zon per jaar. Het strenge kuren is verdwenen, maar de natuurlijke pluspunten zijn gebleven. Verpakt in eigentijdse wellness, is het pure verwennerij voor lichaam en geest. Natuurlijk, het prachtige nieuwe spacomplex in Merano/Meran mag je niet missen. Waar ooit keizerin Sissi genoot van de warme bubbels, kan nu iedere bezoeker zich laven aan het mineraalrijke bronwater. De Terme Merano, verpakt in een geweldige glazen kubus, hebben het mooie stadje met haar lanen, parken en landhuizen terug op de kaart gezet als belangrijk wellness-centrum.

Bubbels

WELDAAD Hoewel dergelijke grootse projecten het meest in het oog springen, is de combinatie van oud en nieuw misschien wel de grootste kwaliteit van de spa’s in Zuid-Tirol. Waar de gasten vroeger ‘negen hooibaden en zeven wijnbaden’ kregen voorgeschreven van de kuurarts, daar worden deze bijna verdwenen methodes weer op grote schaal toegepast. Maar dan wel op een moderne manier. Zo staat het hooibad - sinds 1903 officieel door doktoren erkend - al meer dan honderd jaar op het gezondheidsmenu van Hotel Heubad in Fié allo Sciliar/Völs am Schlern. Goed voor onder meer gewrichten, spieren, bloedsomloop, weerstand en ischias. Het is een stuk comfortabeler gemaakt door het gebruik van speciale waterbedden. Zodra de geur, het gekriebel en de warmte na een tijdje als prettig gaan aanvoelen, kunnen de ogen dicht en begint de weldaad. Bij het wijnbad kost dat minder moeite. In de spa van Hotel Turm, ook in Fié/Völs, werd deze therapie enkele jaren geleden nieuw

Traditionele hooibaden

Negen hooibaden en zeven

wijnbaden

leven in geblazen. Wie er een wijnbad neemt, gaat op een verwarmde natuursteen liggen en wordt ingesmeerd met een mengsel van wijnresten (uit de pers) en kruiden. Daarna wacht een uitgebreid bad met een goed glas regionale wijn. En alsof dat nog niet genoeg is, volgt misschien wel het beste van het hele feest: een revitaliserende massage met oliën die de stress weg nemen en de huid voeden. De kern van de behandeling is dat wellness bij de streek moet passen. Zo werd de warme natuursteen niet zomaar als aardigheidje bedacht. ‘Als kleine kinderen moesten we van oma na het zwemmen altijd op een warme steen in de zon opdrogen’, aldus hotelier Stefan Pramstrahler. ‘Dat heerlijke gevoel wil ik de gasten ook laten beleven. Uiteindelijk moeten lichaam en geest als herboren uit de spa terugkomen.’

www.termemerano.it www.heubad.com www.hotelturm.it

in de bergen Tekst Hans Avontuur Foto’s Hans Avontuur & SMG (Rier), Terme Meran Zwembad met uitzicht op Alpe di Siusi pag 12


Alpe di Siusi

Alpe di Siusi

Golfen in Alpe di Siusi met uitzicht op de Dolomieten.

Adembenemend

Alpe di Siusi

Het uitzicht is verbluffend. De weides lijken oneindig. De bergen zijn imposant. Je hoeft geen natuurliefhebber te zijn om onder de indruk te raken van de Alpe di Siusi. Actieve wandelaars, fervent golfers, overtuigd ‘wellnessers’ of zonaanbidders; hier is het genieten voor iedereen. Tekst en Foto’s SMG (Zahn), Seiser Alm Marketing

D Alpe di Siusi is de grootste Alpenweide van Europa. pag 00

e Alpe di Siusi/Seiser Alm is de grootste bergweide van Europa. De alm is 56 km2 groot, oftewel 8000 voetbalvelden. De Alpe di Siusi ligt hoog in de bergen, tussen 1800 en 2300 meter, en is de westelijke toegangspoort tot de Dolomieten. De berghellingen rond de dorpen Castelrotto/Kastelruth, Siusi/Seis en Fié/Völs, met op de achtergrond de berg Sciliar/ Schlern, zijn een ideale zomerbestemming voor actieve, ontspannen en genietende vakantiegangers. Hier schijnt de zon maar liefst 300 dagen per jaar.

Pittoresk Castelrotto is met zijn pittoreske, historische dorpskern het grootste plaatsje rond de Alpe di Siusi. Het is een levendig, charmant dorp met een rijke traditie en veel verschillende restaurants. Het zonnige bergdorp Siusi ligt op 1000 meter hoogte aan de voet van de imposante Sciliar. Het plaatsje kent een lange toeristische traditie. Siusi ligt in een bos- en weiderijke omgeving en is daardoor een perfecte uitvalsbasis voor wandelingen op de Alpe di Siusi. De kabelbaan naar de alm vertrekt vanuit het dorpscentrum.

pag 14


Alpe di Siusi

Alpe di Siusi

Golfen in Alpe di Siusi met uitzicht op de Dolomieten.

Adembenemend

Alpe di Siusi

Het uitzicht is verbluffend. De weides lijken oneindig. De bergen zijn imposant. Je hoeft geen natuurliefhebber te zijn om onder de indruk te raken van de Alpe di Siusi. Actieve wandelaars, fervent golfers, overtuigd ‘wellnessers’ of zonaanbidders; hier is het genieten voor iedereen. Tekst en Foto’s SMG (Zahn), Seiser Alm Marketing

D Alpe di Siusi is de grootste Alpenweide van Europa. pag 00

e Alpe di Siusi/Seiser Alm is de grootste bergweide van Europa. De alm is 56 km2 groot, oftewel 8000 voetbalvelden. De Alpe di Siusi ligt hoog in de bergen, tussen 1800 en 2300 meter, en is de westelijke toegangspoort tot de Dolomieten. De berghellingen rond de dorpen Castelrotto/Kastelruth, Siusi/Seis en Fié/Völs, met op de achtergrond de berg Sciliar/ Schlern, zijn een ideale zomerbestemming voor actieve, ontspannen en genietende vakantiegangers. Hier schijnt de zon maar liefst 300 dagen per jaar.

Pittoresk Castelrotto is met zijn pittoreske, historische dorpskern het grootste plaatsje rond de Alpe di Siusi. Het is een levendig, charmant dorp met een rijke traditie en veel verschillende restaurants. Het zonnige bergdorp Siusi ligt op 1000 meter hoogte aan de voet van de imposante Sciliar. Het plaatsje kent een lange toeristische traditie. Siusi ligt in een bos- en weiderijke omgeving en is daardoor een perfecte uitvalsbasis voor wandelingen op de Alpe di Siusi. De kabelbaan naar de alm vertrekt vanuit het dorpscentrum.

pag 14


Alpe di Siusi

Fié ligt op een zonnige locatie aan de voet van het Sciliarmassief. Het vakantiedorp en de idyllische gehuchten eromheen zijn vooral bekend vanwege het traditionele hooibad, de uitstekende restaurants en kasteel Castello di Presule/Schloss Prösels, waarin tegenwoordig een cultureel centrum is gevestigd.

charmant

met een rijke traditie Exclusieve ligging De Alpe di Siusi is een beschermd natuurgebied dat deel uitmaakt van het natuurpark Sciliar-Catinaccio/Schlern-Rosengarten. Om de exclusieve ligging en unieke natuur te beschermen, is het autoverkeer grotendeels aan banden gelegd: dit is slechts op zeer beperkte tijden voorbehouden aan mensen met een vergunning. Alle anderen kunnen met de moderne gondelbaan vanuit Siusi naar de alm. ‘s Zomers zijn de groene bergweiden een echt wandelparadijs. Tussen half juni en half juli staat de veelzijdige flora, waaronder veel zeldzaam geworden bloemen en planten, in volle bloei. Het gebied aan de voet van de Sciliar biedt ‘s zomers volop mogelijkheden voor activiteiten, zoals wandelen, bergbeklimmen, rotsklimmen, fietsen, zwemmen, golfen, paragliding, tochtjes met

Exclusieve arrangementen

hotels Alpe di Siusi

het rijtuig en paardrijden. Sportief Het belooft dit jaar op de Alpe di Siusi en in de omliggende dorpen weer een actieve zomer te worden. In totaal 350 kilometer wandelpad doorkruist de bergweide. In de 365 hutten langs de paden kun je even pauzeren en weer op krachten te komen. Vorig jaar zomer werd het ‘Running Park’ geopend, een hardlooppark met diverse gemarkeerde parcoursen van totaal 180 kilometer lang. Dit maakt van de Alpe di Siusi een ideaal trainingsgebied voor hardlopers van elk niveau. Zelfs de Keniaanse marathontoppers slaan hier elke zomer hun trainingskamp op. Ook mountainbikers komen deze zomer op de Alpe te Siusi volop aan hun trekken. In het gebied Val Gardena-Alpe di Siusi/Gröden-Seiser Alm ligt een MTB-routenetwerk van maar liefst ruim 1000 kilometer. Nieuwe energie De Alpe di Siusi is dé bestemming voor een ieder die van luxe, sport en wellness houdt maar ook ideaal voor een gezinsvakantie. Voor kinderen worden tijdens de Alpe di Siusi Kindersommer veel activiteiten georganiseerd, zoals een sprookjesworkshop, klimmiddagen, een opleiding tot heksenmeester inclusief wandelingen met heks Martha en koken op de boerderij. Op en rond de Alpe di Siusi bent u midden in de natuur en de frisse lucht. Hier kunt u nieuwe energie opdoen en genieten van het fantastische uitzicht op de Dolomieten, die niet voor niets sinds 2009 UNESCO-werelderfgoed zijn.

in de vakantie regio Alpe di Siusi

Schgaguler

SALTRIA

icaro

Aanbieding: Gezinsspecial - Voorjaar in de Dolomieten 7 nachten inclusief halfpension met: 2 massages voor mum & dad 2 wandelingen met een gids Gebruik van de 1400 m² grote wellnessafdeling Verwenhalfpension Geldig van 28-5-2011 t/m 24-6-2011 Vanaf € 553,- per persoon Geldig van 25-6-2011 t/m 8-7-2011 Vanaf € 616,- per persoon Boeken: www.suedtirol.info/schgaguler_nl

* * * * Alpine Design & Spa Hotel Schgaguler Alpine Design & Spa Hotel Schgaguler ligt in Castelrotto/Kastelruth in de Zuid-Tiroolse Dolomieten. Hier heeft u de vrijheid om te wat u wilt. Geniet van een droomvakantie op maat met verblijf in het hotel of in een appartement in onze residence. Alpine Design & Spa Hotel Schgaguler is ook een uitstekend adres voor een actieve vakantie en wellness in Zuid-Tirol. Kinderen tot 6 jaar overnachten voor de helft van de prijs, kinderen van 6 tot 12 jaar krijgen 25% korting.

www.alpedisiusi.info www.suedtirol.info/alpedisiusi_nl

∾ * * * S Vitalpina Hotel Icaro De Zuid-Tiroolse bergen hebben altijd al een grote aantrekkingskracht uitgeoefend. De mooiste bergtoppen ter wereld liggen direct voor de deur. In het ochtendgloren boven de Alpe di Siusi/ Seiser Alm, tijdens wandelingen met een gids en in de openluchtsauna merkt u: deze bergen hebben iets magisch! Dat voelt u én dat proeft u, want met onze heerlijke en gezonde maaltijden blijft u fit en vitaal.

Aanbieding: Bergzomerweken 7 nachten inclusief halfpension met: 4 wandelingen met een gids 1 appel-rozenbottel-lichaamspeeling 1 alpicare-pakking 1 sportmassage Geldig van 9-7-2011 t/m 30-7-2011 Vanaf € 754,- per persoon in een standaard TK Boeken: www.suedtirol.info/icaro_nl

∾ * * * * Hotel Saltria – mountain-resort Hotel Saltria ligt prachtig op de 52 km² grote Alpe di Siusi/Seiser Alm, een van de mooiste natuurgebieden van de Zuidelijke Alpen. Hier ervaart u Zuid-Tiroolse gastvrijheid en kunt u genieten van de gezellige sfeer en de moderne alpiene architectuur.

Aanbieding: Voorjaar in spectaculair berglandschap 7 nachten inclusief halfpension met: Bergbeklimmen Themawandelingen Wellness Geldig van 11-6-2011 t/m 26-6-2011 Vanaf € 420,- per persoon Boeken: www.suedtirol.info/saltria_nl

Landbouw is heel belangrijk in Zuid-Tirol. Er zijn net zoveel boerderijen als hotels. pag 15

pag 16


Alpe di Siusi

Fié ligt op een zonnige locatie aan de voet van het Sciliarmassief. Het vakantiedorp en de idyllische gehuchten eromheen zijn vooral bekend vanwege het traditionele hooibad, de uitstekende restaurants en kasteel Castello di Presule/Schloss Prösels, waarin tegenwoordig een cultureel centrum is gevestigd.

charmant

met een rijke traditie Exclusieve ligging De Alpe di Siusi is een beschermd natuurgebied dat deel uitmaakt van het natuurpark Sciliar-Catinaccio/Schlern-Rosengarten. Om de exclusieve ligging en unieke natuur te beschermen, is het autoverkeer grotendeels aan banden gelegd: dit is slechts op zeer beperkte tijden voorbehouden aan mensen met een vergunning. Alle anderen kunnen met de moderne gondelbaan vanuit Siusi naar de alm. ‘s Zomers zijn de groene bergweiden een echt wandelparadijs. Tussen half juni en half juli staat de veelzijdige flora, waaronder veel zeldzaam geworden bloemen en planten, in volle bloei. Het gebied aan de voet van de Sciliar biedt ‘s zomers volop mogelijkheden voor activiteiten, zoals wandelen, bergbeklimmen, rotsklimmen, fietsen, zwemmen, golfen, paragliding, tochtjes met

Exclusieve arrangementen

hotels Alpe di Siusi

het rijtuig en paardrijden. Sportief Het belooft dit jaar op de Alpe di Siusi en in de omliggende dorpen weer een actieve zomer te worden. In totaal 350 kilometer wandelpad doorkruist de bergweide. In de 365 hutten langs de paden kun je even pauzeren en weer op krachten te komen. Vorig jaar zomer werd het ‘Running Park’ geopend, een hardlooppark met diverse gemarkeerde parcoursen van totaal 180 kilometer lang. Dit maakt van de Alpe di Siusi een ideaal trainingsgebied voor hardlopers van elk niveau. Zelfs de Keniaanse marathontoppers slaan hier elke zomer hun trainingskamp op. Ook mountainbikers komen deze zomer op de Alpe te Siusi volop aan hun trekken. In het gebied Val Gardena-Alpe di Siusi/Gröden-Seiser Alm ligt een MTB-routenetwerk van maar liefst ruim 1000 kilometer. Nieuwe energie De Alpe di Siusi is dé bestemming voor een ieder die van luxe, sport en wellness houdt maar ook ideaal voor een gezinsvakantie. Voor kinderen worden tijdens de Alpe di Siusi Kindersommer veel activiteiten georganiseerd, zoals een sprookjesworkshop, klimmiddagen, een opleiding tot heksenmeester inclusief wandelingen met heks Martha en koken op de boerderij. Op en rond de Alpe di Siusi bent u midden in de natuur en de frisse lucht. Hier kunt u nieuwe energie opdoen en genieten van het fantastische uitzicht op de Dolomieten, die niet voor niets sinds 2009 UNESCO-werelderfgoed zijn.

in de vakantie regio Alpe di Siusi

Schgaguler

SALTRIA

icaro

Aanbieding: Gezinsspecial - Voorjaar in de Dolomieten 7 nachten inclusief halfpension met: 2 massages voor mum & dad 2 wandelingen met een gids Gebruik van de 1400 m² grote wellnessafdeling Verwenhalfpension Geldig van 28-5-2011 t/m 24-6-2011 Vanaf € 553,- per persoon Geldig van 25-6-2011 t/m 8-7-2011 Vanaf € 616,- per persoon Boeken: www.suedtirol.info/schgaguler_nl

* * * * Alpine Design & Spa Hotel Schgaguler Alpine Design & Spa Hotel Schgaguler ligt in Castelrotto/Kastelruth in de Zuid-Tiroolse Dolomieten. Hier heeft u de vrijheid om te wat u wilt. Geniet van een droomvakantie op maat met verblijf in het hotel of in een appartement in onze residence. Alpine Design & Spa Hotel Schgaguler is ook een uitstekend adres voor een actieve vakantie en wellness in Zuid-Tirol. Kinderen tot 6 jaar overnachten voor de helft van de prijs, kinderen van 6 tot 12 jaar krijgen 25% korting.

www.alpedisiusi.info www.suedtirol.info/alpedisiusi_nl

∾ * * * S Vitalpina Hotel Icaro De Zuid-Tiroolse bergen hebben altijd al een grote aantrekkingskracht uitgeoefend. De mooiste bergtoppen ter wereld liggen direct voor de deur. In het ochtendgloren boven de Alpe di Siusi/ Seiser Alm, tijdens wandelingen met een gids en in de openluchtsauna merkt u: deze bergen hebben iets magisch! Dat voelt u én dat proeft u, want met onze heerlijke en gezonde maaltijden blijft u fit en vitaal.

Aanbieding: Bergzomerweken 7 nachten inclusief halfpension met: 4 wandelingen met een gids 1 appel-rozenbottel-lichaamspeeling 1 alpicare-pakking 1 sportmassage Geldig van 9-7-2011 t/m 30-7-2011 Vanaf € 754,- per persoon in een standaard TK Boeken: www.suedtirol.info/icaro_nl

∾ * * * * Hotel Saltria – mountain-resort Hotel Saltria ligt prachtig op de 52 km² grote Alpe di Siusi/Seiser Alm, een van de mooiste natuurgebieden van de Zuidelijke Alpen. Hier ervaart u Zuid-Tiroolse gastvrijheid en kunt u genieten van de gezellige sfeer en de moderne alpiene architectuur.

Aanbieding: Voorjaar in spectaculair berglandschap 7 nachten inclusief halfpension met: Bergbeklimmen Themawandelingen Wellness Geldig van 11-6-2011 t/m 26-6-2011 Vanaf € 420,- per persoon Boeken: www.suedtirol.info/saltria_nl

Landbouw is heel belangrijk in Zuid-Tirol. Er zijn net zoveel boerderijen als hotels. pag 15

pag 16


Exclusieve arrangementen

Exclusieve arrangementen

hotels Alpe di Siusi

TROCKER

st. anton

hotels Alpe di Siusi

ENZIAN

Alpina Dolomites

BAD RATZES

Gstatsch

* * * Hotel Gstatsch Hotel Gstatsch beschikt over ruime kamers met wc en douche/ bad, safe, tv, telefoon en balkon met uitzicht. Omdat de liefde door de maag gaat, serveren wij u met veel plezier de lekkerste maaltijden en streekgerechten. U kunt gebruik maken van internet via WLAN of een internet point.

* * * S Hotel st. anton Hotel st. anton in Fié/Völs heeft een moderne wellnessafdeling met een mooi licht binnenbad, een biologische en een Finse sauna, een kruidenstoombad, een zonneterras en een cardiofitnessruimte. Het hotel beschikt over alle comfort met gezellige Classic-kamers en ruime Charme-kamers. Het à la carte halfpension laat niets te wensen over. Kom genieten van de persoonlijke gastvrijheid en de hartelijke sfeer in hotel St. Anton!

Aanbieding: Kruidenweek 7 nachten inclusief halfpension met: Kruidenwandeling Handige tips voor de kruidentuin Bezoek aan de klimtuin of de Gilfenklamm Genieten met kruiden Wellness Geldig van 28-5-2011 t/m 4-6-2011 Geldig van 2-7-2011 t/m 9-7-2011 Vanaf € 443,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/gstatsch_nl

Aanbieding: Bergbeklimmen in de Dolomieten 7 nachten inclusief halfpension met: 3 wandelingen in het natuurpark met gids Introductie in de golfsport met golfleraar Rudi Knapp Badjas & badlaken 1 aperitief & 3 zoete Zuid-Tiroolse lekkernijen Geldig van 9-7-2011 t/m 9-10-2011 Vanaf € 444,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/stanton_nl

∾ * * * Residence Garni Trocker Kom genieten van een heerlijke vakantie in een mooie omgeving, die wordt gedomineerd door de bekende berg Sciliar/Schlern en de Alpe di Siusi/Seiser Alm. Het hotel is ingericht in rustieke stijl met veel hout. In de gezellige kamers kunt u genieten van heerlijke hapjes en een glas goede wijn. Op het terras kunt u onder het genot van een verfrissend drankje lekker in de zon zitten. Het hotel beschikt over een lift en een parkeergarage.

Aanbieding: Kruidenbelevenis 7 nachten inclusief ontbijt Geldig van 2-7-2011 t/m 9-7-2011 € 307,- per persoon in een TK Kruidenwandeling naar St. Oswald Culinaire wandeling met cursus koken met kruiden - Combi Card 3 Boeken: www.suedtirol.info/residencetrocker_nl

* * * S Hotel Enzian Uw driesterrenadres in het hart van de Dolomieten, met op de achtergrond de natuur rond de fascinerende berg Sciliar/Schlern. Hotel Enzian in het centrum van het dorp Siusi/Seis werkt nauw samen met de golfclub in de vakantie regio. Bij ons gaan traditionele hartelijke gastvrijheid hand in hand met moderne faciliteiten, alpiene wellness en culinaire lekkernijen uit de keuken & de wijnkelder. In de gezellige sfeer met Zuid-Tiroolse charme voelt u zich beslist thuis!

∾ * * * * * Alpina Dolomites Gardena Health Lodge & Spa De nieuwe lodge ligt prachtig ingebed in het berglandschap van de Alpe di Siusi/Seiser Alm. Bij ons ervaart u hartelijke gastvrijheid en deskundige service op het gebied van gezondheid en wellness. Vanuit de 56 kamers en suites heeft u een fantastisch uitzicht op de Dolomieten. De grote wellnessafdeling beschikt over een binnen- en buitenbad, een sauna- en fitnessafdeling, een beauty farm en een medische afdeling. Geniet van de veelzijdige sport- en recreatiemogelijkheden en het rijke culinaire aanbod.

* * * * Hotel Bad Ratzes Hotel Bad Ratzes ligt op een prachtige locatie op 1200 meter hoogte. Het staat 3 kilometer buiten Siusi/Seis, op een grote weide aan de voet van de Alpe di Siusi/Seiser Alm, midden in natuurpark Sciliar/Schlern. De glasheldere, klaterende bergbeek en het eeuwenoude naaldbos stralen een weldadige rust uit die wordt bewaakt door het Sciliarmassief. .

pag 17

Aanbieding: Golfen aan de voet van de Sciliar/Schlern 7 nachten inclusief halfpension met: 5-daagse golfcursus (15 uur les, 3 uur per dag) 1 fangopakking 1 golfmassage 1 traditionele wellnessbehandeling in de ‘kraxenofen’ Geldig van 20-5-2011 t/m 2-11-2011 € 824,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/enzian_nl

Aanbieding: Wandelweken 7 nachten inclusief halfpension: 5 wandelingen met onze wandelgids 1 lichaamspeeling 1 wellnessbad naar keus 1 massage met bergdenolie Geldig van 17-7-2011 t/m 31-7-2011 en van 28-8-2011 t/m 10-10-2011 Vanaf € 834,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/alpinadolomites_nl

Aanbieding: Ik en mijn kind 7 nachten volpension in een nieuwe tweepersoonskamer (24m”) Kostenloos verblijf voor uw kind met liefdevolle kinderopvang van 9.00 tot 22.00 uur Ontdek de Schlernplateaus met gids en zelf samen te stellen lunchpakket Toegang tot binnenzwembad en de sauna Geldig van 10-9-2011 t/m 17-9-2011 € 798,- per persoon bij verblijf in een TK Boeken: www.suedtirol.info/badratzes_nl

pag 18


Exclusieve arrangementen

Exclusieve arrangementen

hotels Alpe di Siusi

TROCKER

st. anton

hotels Alpe di Siusi

ENZIAN

Alpina Dolomites

BAD RATZES

Gstatsch

* * * Hotel Gstatsch Hotel Gstatsch beschikt over ruime kamers met wc en douche/ bad, safe, tv, telefoon en balkon met uitzicht. Omdat de liefde door de maag gaat, serveren wij u met veel plezier de lekkerste maaltijden en streekgerechten. U kunt gebruik maken van internet via WLAN of een internet point.

* * * S Hotel st. anton Hotel st. anton in Fié/Völs heeft een moderne wellnessafdeling met een mooi licht binnenbad, een biologische en een Finse sauna, een kruidenstoombad, een zonneterras en een cardiofitnessruimte. Het hotel beschikt over alle comfort met gezellige Classic-kamers en ruime Charme-kamers. Het à la carte halfpension laat niets te wensen over. Kom genieten van de persoonlijke gastvrijheid en de hartelijke sfeer in hotel St. Anton!

Aanbieding: Kruidenweek 7 nachten inclusief halfpension met: Kruidenwandeling Handige tips voor de kruidentuin Bezoek aan de klimtuin of de Gilfenklamm Genieten met kruiden Wellness Geldig van 28-5-2011 t/m 4-6-2011 Geldig van 2-7-2011 t/m 9-7-2011 Vanaf € 443,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/gstatsch_nl

Aanbieding: Bergbeklimmen in de Dolomieten 7 nachten inclusief halfpension met: 3 wandelingen in het natuurpark met gids Introductie in de golfsport met golfleraar Rudi Knapp Badjas & badlaken 1 aperitief & 3 zoete Zuid-Tiroolse lekkernijen Geldig van 9-7-2011 t/m 9-10-2011 Vanaf € 444,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/stanton_nl

∾ * * * Residence Garni Trocker Kom genieten van een heerlijke vakantie in een mooie omgeving, die wordt gedomineerd door de bekende berg Sciliar/Schlern en de Alpe di Siusi/Seiser Alm. Het hotel is ingericht in rustieke stijl met veel hout. In de gezellige kamers kunt u genieten van heerlijke hapjes en een glas goede wijn. Op het terras kunt u onder het genot van een verfrissend drankje lekker in de zon zitten. Het hotel beschikt over een lift en een parkeergarage.

Aanbieding: Kruidenbelevenis 7 nachten inclusief ontbijt Geldig van 2-7-2011 t/m 9-7-2011 € 307,- per persoon in een TK Kruidenwandeling naar St. Oswald Culinaire wandeling met cursus koken met kruiden - Combi Card 3 Boeken: www.suedtirol.info/residencetrocker_nl

* * * S Hotel Enzian Uw driesterrenadres in het hart van de Dolomieten, met op de achtergrond de natuur rond de fascinerende berg Sciliar/Schlern. Hotel Enzian in het centrum van het dorp Siusi/Seis werkt nauw samen met de golfclub in de vakantie regio. Bij ons gaan traditionele hartelijke gastvrijheid hand in hand met moderne faciliteiten, alpiene wellness en culinaire lekkernijen uit de keuken & de wijnkelder. In de gezellige sfeer met Zuid-Tiroolse charme voelt u zich beslist thuis!

∾ * * * * * Alpina Dolomites Gardena Health Lodge & Spa De nieuwe lodge ligt prachtig ingebed in het berglandschap van de Alpe di Siusi/Seiser Alm. Bij ons ervaart u hartelijke gastvrijheid en deskundige service op het gebied van gezondheid en wellness. Vanuit de 56 kamers en suites heeft u een fantastisch uitzicht op de Dolomieten. De grote wellnessafdeling beschikt over een binnen- en buitenbad, een sauna- en fitnessafdeling, een beauty farm en een medische afdeling. Geniet van de veelzijdige sport- en recreatiemogelijkheden en het rijke culinaire aanbod.

* * * * Hotel Bad Ratzes Hotel Bad Ratzes ligt op een prachtige locatie op 1200 meter hoogte. Het staat 3 kilometer buiten Siusi/Seis, op een grote weide aan de voet van de Alpe di Siusi/Seiser Alm, midden in natuurpark Sciliar/Schlern. De glasheldere, klaterende bergbeek en het eeuwenoude naaldbos stralen een weldadige rust uit die wordt bewaakt door het Sciliarmassief. .

pag 17

Aanbieding: Golfen aan de voet van de Sciliar/Schlern 7 nachten inclusief halfpension met: 5-daagse golfcursus (15 uur les, 3 uur per dag) 1 fangopakking 1 golfmassage 1 traditionele wellnessbehandeling in de ‘kraxenofen’ Geldig van 20-5-2011 t/m 2-11-2011 € 824,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/enzian_nl

Aanbieding: Wandelweken 7 nachten inclusief halfpension: 5 wandelingen met onze wandelgids 1 lichaamspeeling 1 wellnessbad naar keus 1 massage met bergdenolie Geldig van 17-7-2011 t/m 31-7-2011 en van 28-8-2011 t/m 10-10-2011 Vanaf € 834,- per persoon in een TK Boeken: www.suedtirol.info/alpinadolomites_nl

Aanbieding: Ik en mijn kind 7 nachten volpension in een nieuwe tweepersoonskamer (24m”) Kostenloos verblijf voor uw kind met liefdevolle kinderopvang van 9.00 tot 22.00 uur Ontdek de Schlernplateaus met gids en zelf samen te stellen lunchpakket Toegang tot binnenzwembad en de sauna Geldig van 10-9-2011 t/m 17-9-2011 € 798,- per persoon bij verblijf in een TK Boeken: www.suedtirol.info/badratzes_nl

pag 18


AUTO

AUTO

Top Gear op de Passo Stelvio bekijken? Scan dan deze code.

Geen smartphone, surf dan naar

youtube.com > Top Gear Passo Stelvio.

TOUREN door

de Dolomieten

Bochtig asfalt gaat over bekende en onbekende bergpassen. Woest hooggebergte en intieme valleien wisselen elkaar af. Aanleggen doe je bij authentieke berghutten en superstrakke hotels. Wie de Dolomieten echt wil ervaren, pakt de auto of de fiets. Tekst Hans Avontuur Foto’s Hans Avontuur & SMG (Rier)

E Passo Stelvio/Stilfserjoch ligt 2.757 meter boven de zeespiegel en is de hoogste rijbare bergroute van Europa.

ven voorbij Dobbiaco/Toblach gaat de hartslag omhoog. Dwars door de dikke witte wolken worden de contouren van de Monte Cristallo (3.218 m) zichtbaar. Machtig. Ruw. Hoog. Auto aan de kant, uitstappen en kijken. Ergens daarboven loopt onze route. Van het Sellamassief tot en met de Marmolada. Gevolgd door wijngaarden, kastelen, appelbloesem en altijd en overal heerlijke plaatsen om te eten en te drinken.

Maar eerst linksaf steil omhoog naar de Tre Cime/Drei Zinnen, een van de markantste bergen in de Dolomieten met z’n drie pieken op een rij. We rijden van links naar rechts en altijd en overal is er afgrond en waanzinnig uitzicht. De wolken dansen op de wind. Omhoog, omlaag. Soms kun je kilometers ver kijken, soms gooit de wereld bruut de luiken dicht.

pag 20


AUTO

AUTO

Top Gear op de Passo Stelvio bekijken? Scan dan deze code.

Geen smartphone, surf dan naar

youtube.com > Top Gear Passo Stelvio.

TOUREN door

de Dolomieten

Bochtig asfalt gaat over bekende en onbekende bergpassen. Woest hooggebergte en intieme valleien wisselen elkaar af. Aanleggen doe je bij authentieke berghutten en superstrakke hotels. Wie de Dolomieten echt wil ervaren, pakt de auto of de fiets. Tekst Hans Avontuur Foto’s Hans Avontuur & SMG (Rier)

E Passo Stelvio/Stilfserjoch ligt 2.757 meter boven de zeespiegel en is de hoogste rijbare bergroute van Europa.

ven voorbij Dobbiaco/Toblach gaat de hartslag omhoog. Dwars door de dikke witte wolken worden de contouren van de Monte Cristallo (3.218 m) zichtbaar. Machtig. Ruw. Hoog. Auto aan de kant, uitstappen en kijken. Ergens daarboven loopt onze route. Van het Sellamassief tot en met de Marmolada. Gevolgd door wijngaarden, kastelen, appelbloesem en altijd en overal heerlijke plaatsen om te eten en te drinken.

Maar eerst linksaf steil omhoog naar de Tre Cime/Drei Zinnen, een van de markantste bergen in de Dolomieten met z’n drie pieken op een rij. We rijden van links naar rechts en altijd en overal is er afgrond en waanzinnig uitzicht. De wolken dansen op de wind. Omhoog, omlaag. Soms kun je kilometers ver kijken, soms gooit de wereld bruut de luiken dicht.

pag 20


AUTO

AUTO

Skiërs zijn al te bekend met de Sella-massief. Zomers is de ‘Sellaronde’ het terrein voor auto’s, fietsers en wandelaars.

Eens per jaar gaan de Dolomieten decennia terug in de tijd voor de Südtirol Classic, de beste oldtimer race van Italië.

Scan voor een unieke 360 graden ervaring van de dolomieten deze code.

Geen smartphone? Surf dan naar

www.360-suedtirol.com

www.masorunch.it www.arosea.it www.messner-mountain-museum.it www.schlosswirt.it www.gasthofgruenerbaum.it www.suedtirolclassic.com

TUSSEN DE BOOMGAARDEN IS HET TOEREN

ontspannen

Alle afstand verdwijnt. Je zit er midden in Dit is precies wat toeren door de Dolomieten zo mooi maakt. Je rijdt niet alleen door het prachtige landschap, je maakt er langzaam maar zeker ook deel van uit. Vooral als het asfalt naar boven kruipt en op onmogelijke plaatsen tegen het grillige gesteente geplakt lijkt. Daar is alle afstand verdwenen. Je zit er midden in. Na de Passo di Giau (2.233 m) en de Passo di Falzarego (2.105 m), komen we op adem in het serene Gadertal, waar nog altijd Ladinisch wordt gesproken, een taal die teruggaat tot voor de Romeinen. Het Val Badia/Gadertal is de perfecte plek voor de nacht én voor culinaire verwennerij, want de regionale keuken biedt heerlijke specialiteiten zoals turtres, met spinazie gevuld bladerdeeg dat in de olie is gebakken. Voor het beste adres moeten we in het dorp Predaces nog een stukje bergop: Maso Runch, een authentieke boerderij met restaurant en uitzicht op de zonsondergang die de Monte Croce/Kreuzkofel aan de overkant gloeiend rood kleurt.

pag 22


AUTO

AUTO

Skiërs zijn al te bekend met de Sella-massief. Zomers is de ‘Sellaronde’ het terrein voor auto’s, fietsers en wandelaars.

Eens per jaar gaan de Dolomieten decennia terug in de tijd voor de Südtirol Classic, de beste oldtimer race van Italië.

Scan voor een unieke 360 graden ervaring van de dolomieten deze code.

Geen smartphone? Surf dan naar

www.360-suedtirol.com

www.masorunch.it www.arosea.it www.messner-mountain-museum.it www.schlosswirt.it www.gasthofgruenerbaum.it www.suedtirolclassic.com

TUSSEN DE BOOMGAARDEN IS HET TOEREN

ontspannen

Alle afstand verdwijnt. Je zit er midden in Dit is precies wat toeren door de Dolomieten zo mooi maakt. Je rijdt niet alleen door het prachtige landschap, je maakt er langzaam maar zeker ook deel van uit. Vooral als het asfalt naar boven kruipt en op onmogelijke plaatsen tegen het grillige gesteente geplakt lijkt. Daar is alle afstand verdwenen. Je zit er midden in. Na de Passo di Giau (2.233 m) en de Passo di Falzarego (2.105 m), komen we op adem in het serene Gadertal, waar nog altijd Ladinisch wordt gesproken, een taal die teruggaat tot voor de Romeinen. Het Val Badia/Gadertal is de perfecte plek voor de nacht én voor culinaire verwennerij, want de regionale keuken biedt heerlijke specialiteiten zoals turtres, met spinazie gevuld bladerdeeg dat in de olie is gebakken. Voor het beste adres moeten we in het dorp Predaces nog een stukje bergop: Maso Runch, een authentieke boerderij met restaurant en uitzicht op de zonsondergang die de Monte Croce/Kreuzkofel aan de overkant gloeiend rood kleurt.

pag 22


AUTO

En prima hotels inmiddels, waaronder het moderne en stijlvolle Arosea met spavoorzieningen. Reinhold Messner Museum Na de spectaculaire Dolomieten, slingerende Weinstrasse en het verborgen Val d’Ultimo/Ultental rijden we vandaag het open zonnige Val Venosta/Vinschgau binnen. Voor de ontsluiting van de Brennerpas, lag hier een van de belangrijkste handelsroutes tussen noord en zuid. Dat zien we nog altijd terug in kastelen, kloosters en historische stadjes. Hoewel het dal vooral bekend staat om zijn appelbloesem in het voorjaar is er meer te zien en te beleven. Maar daarvoor moeten we wel zo snel mogelijk de drukke doorgaande weg verlaten. Tussen de boomgaarden door is het ontspannen toeren langs Castelbello/Kastelbell, Laces/Latsch en Silandro/Schlanders. Wandelaars parkeren de auto bijvoorbeeld

De achterstand van toen is de van nu

kracht pag 23

voor een bezoek aan kasteel Juval, waarin ’s werelds beroemdste bergbeklimmer Reinhold Messner een van zijn vijf museums heeft ondergebracht. In de afdaling wel even aanleggen bij Schlosswirt voor een regionale specialiteit van bioproducten, zoals asperges met ham. GROTE VERRASSING Vanuit Corces/Kortsch klimt de weg naar zo’n 1300 meter hoogte. Dit is de droge kant van het dal, waar honderden kilometers waalwegen - kleine kanaaltjes van steen en hout - werden aangelegd om het water naar de akkers te brengen. In de lente kijk je vanaf deze hoogte op een witte zee van appelbloesem in het dal. Links de ingang naar het Passo Stelvio/Stilfserjoch, rechts het Val di Mazia/Matschertalen rechtdoor de Lago di Resia/Reschensee. Het gaat echter naar beneden, waar het stadje Glorenza/Glurns een van de grote verrassingen van de route is. Groot geworden tijdens de middeleeuwen en nog altijd volledig ommuurd. Via de stadspoort rijden we het verkeersluwe centrum binnen om de koffers af te zetten bij Gasthof Grüner Baum, een trendy hotel met respect voor het verleden. Daarna een blokje om, want na de bloeiperiode in de 14de en 15de eeuw raakte het stadje achterop en werd er bij gebrek aan geld weinig afgebroken. Prachtig! ’s Avonds aan tafel bestellen we een fles Vernatsch en genieten we na van een meesterlijke tocht. Er rest slechts één dilemma: nemen we pasta of knödel?

verruil je ski’s voor je wandelschoenen

verona innsbruck

Ook al de zomer in je bol? Maar geen zin om op het strand te liggen? Als de sneeuw gesmolten is en de wintersporters vertrokken zijn is Innsbruck, de perfecte bestemming voor een actieve zomervakantie! Hier kun je onder andere hiken, bergbeklimmen, wandelen en fietsen. Aarzel niet en boek nu je vlucht op transavia.com

wijzigingen voorbehouden

Boomgaarden en wijnvelden Opnieuw rijden we op een soort hoogvlakte, waar we de heerlijke dorpen Magré/Margreid, Cortaccia/Kurtatsch en Termeno/ Tramin passeren. Allemaal toegestopt door wijngaarden, waar zowel wit als rood wordt verbouwd. Na het uitzicht op de heldere Lago di Caldaro/Kalterer See (zwemmen bij mooi weer!) leggen we in Caldaro/Kaltern aan voor een bezoek aan het wijnmuseum én het wijngoed Manincor, waar een hypermodern proef lokaal naast het kasteeltje staat. Genoeg wijn. De Lagrein, Gewürztraminer of Vernatsch proeven we vanavond wel bij alweer een goede maaltijd. Via kasteeltjes in Appiano/Eppan, Andriano/Andrian en Nalles/Nals staan we voor de poort van het Val d’Ultimo/Ultental. Dit is een van de meest authentieke dalen van Zuid-Tirol. Toen het toerisme in de jaren zestig en zeventig in opmars was, viel dit dal buiten de boot omdat er enkele stuwmeren werden aangelegd. De achterstand van toen, is de grote kracht van nu: kleine dorpen, honderden jaren oude hoeves op de almen, wilde natuur.

vlieg nu ook in de zomer naar zuid tirol


AUTO

En prima hotels inmiddels, waaronder het moderne en stijlvolle Arosea met spavoorzieningen. Reinhold Messner Museum Na de spectaculaire Dolomieten, slingerende Weinstrasse en het verborgen Val d’Ultimo/Ultental rijden we vandaag het open zonnige Val Venosta/Vinschgau binnen. Voor de ontsluiting van de Brennerpas, lag hier een van de belangrijkste handelsroutes tussen noord en zuid. Dat zien we nog altijd terug in kastelen, kloosters en historische stadjes. Hoewel het dal vooral bekend staat om zijn appelbloesem in het voorjaar is er meer te zien en te beleven. Maar daarvoor moeten we wel zo snel mogelijk de drukke doorgaande weg verlaten. Tussen de boomgaarden door is het ontspannen toeren langs Castelbello/Kastelbell, Laces/Latsch en Silandro/Schlanders. Wandelaars parkeren de auto bijvoorbeeld

De achterstand van toen is de van nu

kracht pag 23

voor een bezoek aan kasteel Juval, waarin ’s werelds beroemdste bergbeklimmer Reinhold Messner een van zijn vijf museums heeft ondergebracht. In de afdaling wel even aanleggen bij Schlosswirt voor een regionale specialiteit van bioproducten, zoals asperges met ham. GROTE VERRASSING Vanuit Corces/Kortsch klimt de weg naar zo’n 1300 meter hoogte. Dit is de droge kant van het dal, waar honderden kilometers waalwegen - kleine kanaaltjes van steen en hout - werden aangelegd om het water naar de akkers te brengen. In de lente kijk je vanaf deze hoogte op een witte zee van appelbloesem in het dal. Links de ingang naar het Passo Stelvio/Stilfserjoch, rechts het Val di Mazia/Matschertalen rechtdoor de Lago di Resia/Reschensee. Het gaat echter naar beneden, waar het stadje Glorenza/Glurns een van de grote verrassingen van de route is. Groot geworden tijdens de middeleeuwen en nog altijd volledig ommuurd. Via de stadspoort rijden we het verkeersluwe centrum binnen om de koffers af te zetten bij Gasthof Grüner Baum, een trendy hotel met respect voor het verleden. Daarna een blokje om, want na de bloeiperiode in de 14de en 15de eeuw raakte het stadje achterop en werd er bij gebrek aan geld weinig afgebroken. Prachtig! ’s Avonds aan tafel bestellen we een fles Vernatsch en genieten we na van een meesterlijke tocht. Er rest slechts één dilemma: nemen we pasta of knödel?

verruil je ski’s voor je wandelschoenen

verona innsbruck

Ook al de zomer in je bol? Maar geen zin om op het strand te liggen? Als de sneeuw gesmolten is en de wintersporters vertrokken zijn is Innsbruck, de perfecte bestemming voor een actieve zomervakantie! Hier kun je onder andere hiken, bergbeklimmen, wandelen en fietsen. Aarzel niet en boek nu je vlucht op transavia.com

wijzigingen voorbehouden

Boomgaarden en wijnvelden Opnieuw rijden we op een soort hoogvlakte, waar we de heerlijke dorpen Magré/Margreid, Cortaccia/Kurtatsch en Termeno/ Tramin passeren. Allemaal toegestopt door wijngaarden, waar zowel wit als rood wordt verbouwd. Na het uitzicht op de heldere Lago di Caldaro/Kalterer See (zwemmen bij mooi weer!) leggen we in Caldaro/Kaltern aan voor een bezoek aan het wijnmuseum én het wijngoed Manincor, waar een hypermodern proef lokaal naast het kasteeltje staat. Genoeg wijn. De Lagrein, Gewürztraminer of Vernatsch proeven we vanavond wel bij alweer een goede maaltijd. Via kasteeltjes in Appiano/Eppan, Andriano/Andrian en Nalles/Nals staan we voor de poort van het Val d’Ultimo/Ultental. Dit is een van de meest authentieke dalen van Zuid-Tirol. Toen het toerisme in de jaren zestig en zeventig in opmars was, viel dit dal buiten de boot omdat er enkele stuwmeren werden aangelegd. De achterstand van toen, is de grote kracht van nu: kleine dorpen, honderden jaren oude hoeves op de almen, wilde natuur.

vlieg nu ook in de zomer naar zuid tirol


CULINAIR

CULINAIR

K

arl Baumgartner is eigenaar en chef van restaurant Schöneck in Molini-Falzes/Mühlen-Pfalzen. Zijn broer Siegfried werkt daar als sommelier en beheert de uitgebreide kelder met uitsluitend wijnen uit de streek. Broer Hansi was ook een tijd sterrenkok, maar ontwikkelde zich tot een chique kaasboer: hij werkt als affineur in zijn eigen kaashandel Degust, leverancier van toprestaurants en particuliere lekkerbekken. Vandaag staan ze weer eens met z’n drieën achter het fornuis om ons een kookworkshop te geven. Net als vroeger gluren de drie broers nieuwsgierig in elkaars pannen.

Een must voor

fijnproevers Een Michelinster midden in de bossen: Restaurant Schöneck.

ZUID-TIROL culinair

Italiaanse zwierigheid

gecombineerd met Alpentradities Als er één familie is die kan alles vertellen over de culinaire gewoontes van Noord-Italië dan zijn het de broers Baumgartner. Gedrieën spelen zij een geheel eigen rol in restaurant Schöneck in Molini-Falzes, gelauwerd met een Michelin-ster. Tekst Sabine Posthumus Foto’s SMG (Rier)

pag 25

Dubbele identiteit, dubbele keuken Karl Baumgartner en zijn broers Hansi en Siegfried komen uit een gebied met een dubbel karakter: mensen spreken Duits, maar ook Italiaans. De zomers zijn Italiaans, met hoge temperaturen en lange avonden op terrassen, maar de winters zijn meer Oostenrijks, met skipistes en glühwein. En dat vertaalt zich naar de keuken, zegt Karl. ‘We combineren alles met elkaar. Ook in de keuken: grissini met speck, dat Oostenrijkste gerookte spek, of het kummelbrood met lardo, een Italiaanse lekkernij. Dat soort combinaties maak ik vaak in mijn restaurant.’

kaas te laten rijpen. Hij bedekt de zachte kaas bijvoorbeeld met bessensuiker. ‘Dat is een traditionele zoetstof. In plaats van suiker werden vroeger zoete bessen gedroogd en gemalen.’ Het felrode poeder geeft de kaas een subtiel zoet accent. Het contrast met de blauwschimmelkaas bedekt met cacaopoeder kon niet groter zijn! De favoriete kaas van Hansi is een graukäse, een kaas van ontvette koemelk met een plakkerige schimmelkorst. Een klein hapje veroorzaakt vuurwerk: zoveel smaak en geur op één tongpunt! Perfecte wijn Wanneer de kok klaar is, worden de knoedels geserveerd in stijlvolle kommen bouillon, de risotto is lekkerder dan we ooit aten en de reerug is zacht als boter. Siegfried weet ieder gerecht te begeleiden met een perfecte wijn uit zijn eigen kelder. Het toetje is een chocoladetaartje met tabakijs, die verrukkelijke kaasjes van Hansi en het voornemen om snel weer in het restaurant aan te schuiven. Een ware must voor culinaire fijnproevers en wijnliefhebbers. www.degust.com www.schoeneck.it www.suedtirol.info/genieten

Proef de omgeving De kok knoopt een schort om en gaat aan het werk. Knoedels gaat hij maken, deegballetjes die je moet koken en dan in warme bouillon opeten. Hij combineert dit met gedroogde ham en pittige gerookte worstjes. Die worden in kleine blokjes gesneden en door de dobbelsteentjes brood gemengd, met een paar eieren en een flinke hand boslook. ‘Dit maakte mijn moeder alleen op zondag, door de week aten we knoedels zonder vlees.’ De knoedels gaan in kokend water om gaar te worden. De rest van de ham gaat de zuurkool in. Die wordt even later op gefrituurde blaadjes aardappeldeeg rondgedeeld. Niet light, wel lekker en met een glas Sekt een smakelijk aperitief. ‘De ingrediënten zijn doodgewoon, bijna boers, maar de smaakcombinaties zijn verrassend en verfijnd,’ legt de chef uit. ‘Dit is het echte eten van onze streek, hierin proef je onze omgeving.’ Sommelier en broer Siegfried is gek op de wijnen uit Zuid-Tirol. ‘In Nederland zie ik op de wijnkaart Sauvignon Blanc uit Nieuw-Zeeland, Cabernet uit Frankrijk, Shiraz uit Australië. Dat hebben wij niet nodig, want we kunnen lokaal fantastische wijn inkopen. Het is een uitdaging om onze gasten te laten proeven hoe bijzonder die lokale wijnen zijn. De druiven zijn vaak ongekend. Neem nou Lagrein, de rode kampioen van onze berghellingen. Nog nooit geproefd? Ik schenk je wat in, wacht even.’ Een klein hapje veroorzaakt vuurwerk Hansi snijdt wat stukken kaas uit zijn exclusieve kaaswinkel. Hij haalt een stuk koeienkaas uit een pakketje hooi. ‘De kaas is daarin gerijpt. Je ruikt onze omgeving in het hooi: het is zoet en fris tegelijk. En zo smaakt de kaas ook.’ Hansi bedenkt zelf manieren om

Traditionele producten als Speck worden in de Schöneck-keuken zelf gerookt. pag 26


CULINAIR

CULINAIR

K

arl Baumgartner is eigenaar en chef van restaurant Schöneck in Molini-Falzes/Mühlen-Pfalzen. Zijn broer Siegfried werkt daar als sommelier en beheert de uitgebreide kelder met uitsluitend wijnen uit de streek. Broer Hansi was ook een tijd sterrenkok, maar ontwikkelde zich tot een chique kaasboer: hij werkt als affineur in zijn eigen kaashandel Degust, leverancier van toprestaurants en particuliere lekkerbekken. Vandaag staan ze weer eens met z’n drieën achter het fornuis om ons een kookworkshop te geven. Net als vroeger gluren de drie broers nieuwsgierig in elkaars pannen.

Een must voor

fijnproevers Een Michelinster midden in de bossen: Restaurant Schöneck.

ZUID-TIROL culinair

Italiaanse zwierigheid

gecombineerd met Alpentradities Als er één familie is die kan alles vertellen over de culinaire gewoontes van Noord-Italië dan zijn het de broers Baumgartner. Gedrieën spelen zij een geheel eigen rol in restaurant Schöneck in Molini-Falzes, gelauwerd met een Michelin-ster. Tekst Sabine Posthumus Foto’s SMG (Rier)

pag 25

Dubbele identiteit, dubbele keuken Karl Baumgartner en zijn broers Hansi en Siegfried komen uit een gebied met een dubbel karakter: mensen spreken Duits, maar ook Italiaans. De zomers zijn Italiaans, met hoge temperaturen en lange avonden op terrassen, maar de winters zijn meer Oostenrijks, met skipistes en glühwein. En dat vertaalt zich naar de keuken, zegt Karl. ‘We combineren alles met elkaar. Ook in de keuken: grissini met speck, dat Oostenrijkste gerookte spek, of het kummelbrood met lardo, een Italiaanse lekkernij. Dat soort combinaties maak ik vaak in mijn restaurant.’

kaas te laten rijpen. Hij bedekt de zachte kaas bijvoorbeeld met bessensuiker. ‘Dat is een traditionele zoetstof. In plaats van suiker werden vroeger zoete bessen gedroogd en gemalen.’ Het felrode poeder geeft de kaas een subtiel zoet accent. Het contrast met de blauwschimmelkaas bedekt met cacaopoeder kon niet groter zijn! De favoriete kaas van Hansi is een graukäse, een kaas van ontvette koemelk met een plakkerige schimmelkorst. Een klein hapje veroorzaakt vuurwerk: zoveel smaak en geur op één tongpunt! Perfecte wijn Wanneer de kok klaar is, worden de knoedels geserveerd in stijlvolle kommen bouillon, de risotto is lekkerder dan we ooit aten en de reerug is zacht als boter. Siegfried weet ieder gerecht te begeleiden met een perfecte wijn uit zijn eigen kelder. Het toetje is een chocoladetaartje met tabakijs, die verrukkelijke kaasjes van Hansi en het voornemen om snel weer in het restaurant aan te schuiven. Een ware must voor culinaire fijnproevers en wijnliefhebbers. www.degust.com www.schoeneck.it www.suedtirol.info/genieten

Proef de omgeving De kok knoopt een schort om en gaat aan het werk. Knoedels gaat hij maken, deegballetjes die je moet koken en dan in warme bouillon opeten. Hij combineert dit met gedroogde ham en pittige gerookte worstjes. Die worden in kleine blokjes gesneden en door de dobbelsteentjes brood gemengd, met een paar eieren en een flinke hand boslook. ‘Dit maakte mijn moeder alleen op zondag, door de week aten we knoedels zonder vlees.’ De knoedels gaan in kokend water om gaar te worden. De rest van de ham gaat de zuurkool in. Die wordt even later op gefrituurde blaadjes aardappeldeeg rondgedeeld. Niet light, wel lekker en met een glas Sekt een smakelijk aperitief. ‘De ingrediënten zijn doodgewoon, bijna boers, maar de smaakcombinaties zijn verrassend en verfijnd,’ legt de chef uit. ‘Dit is het echte eten van onze streek, hierin proef je onze omgeving.’ Sommelier en broer Siegfried is gek op de wijnen uit Zuid-Tirol. ‘In Nederland zie ik op de wijnkaart Sauvignon Blanc uit Nieuw-Zeeland, Cabernet uit Frankrijk, Shiraz uit Australië. Dat hebben wij niet nodig, want we kunnen lokaal fantastische wijn inkopen. Het is een uitdaging om onze gasten te laten proeven hoe bijzonder die lokale wijnen zijn. De druiven zijn vaak ongekend. Neem nou Lagrein, de rode kampioen van onze berghellingen. Nog nooit geproefd? Ik schenk je wat in, wacht even.’ Een klein hapje veroorzaakt vuurwerk Hansi snijdt wat stukken kaas uit zijn exclusieve kaaswinkel. Hij haalt een stuk koeienkaas uit een pakketje hooi. ‘De kaas is daarin gerijpt. Je ruikt onze omgeving in het hooi: het is zoet en fris tegelijk. En zo smaakt de kaas ook.’ Hansi bedenkt zelf manieren om

Traditionele producten als Speck worden in de Schöneck-keuken zelf gerookt. pag 26


ACTIEF

Fietsen door UNESCO Werelderfgoed de Dolomieten.

ACTIEF

De dalen en passen rondom het machtige Sella-massief behoren tot de highlights van de Dolomieten en zijn een must-do voor iedere echte biker. Kostte een rondje Sella vanwege de vele lange en zware beklimmingen vroeger minimaal twee dagen, dankzij de skiliften kan de reusachtige steenhoop ook in één dag omrond worden. De liftexploitanten stellen één voorwaarde: je moet een gids bij je hebben. BIKE & trekking reed de Sellaronda daarom mee in het wiel van local Günther Linder. Tekst: Arjan Kruik. Foto’s: SMG (Rier), TVB Hochpustertal/Arthur Wieffering/On26.EU

D

at mountainbikers, wielrenners, motorrijders én skiërs allemaal aan het zwijmelen slaan als ze de naam van een toertocht horen, komt niet zo vaak voor. Toch is dat bij de Sellaronda het geval. Geen wonder, want deze ronde biedt álles wat de Dolomieten tot het visitekaartje van de Zuidelijke Alpen maakt. Het is één van de beste mountainbikegebieden van Europa. Sellaronda heet zo omdat de tour de vier dalen die het Sella-massief omringen (Val Gardena, Fassa, Arabba en Badia) met elkaar verbindt.

Mountainbikers dream!

Sellaronda

Mooi en goed te doen Skiërs komen telkens terug naar de Sella omdat een doordacht liftennetwerk de pistes zodanig met elkaar verbindt, dat het hele massief omrond kan worden. Voor mountainbikers was de situatie tot voor kort minder comfortabel. Omdat iedere hoogtemeter zelf bedwongen moest worden, kostte een rondje Sella minimaal twee dagen. Mooi, maar zwaar. Sinds kort is de tocht bereikbaar voor bikers die niet de bovenbenen van een prof hebben. Wie een lokale gids inhuurt, kan de Sellaronda dankzij de slimme inzet van skiliften in één dag doen. De tocht verandert daarmee van ‘Mooi, maar zwaar’ in ‘Mooi en goed te doen’. De afstand van de eendaagse Sellaronda bedraagt 53 kilometer en het aantal te overwinnen hoogtemeters is 3.700. Daarvan blijft ongeveer de helft over. Die moet je dus zelf omhoog trappen. De rest doen de sterke elektromotoren die de liften aandrijven.

Wie de Sellaronda fietst, waant zich in een

plaatjesboek

Technische uitdagingen De route kan in principe overal opgepakt worden. Wij starten in Selva/Wolkenstein waar we verblijven in het luxueuze Hotel Nives, het hotel van onze gids Alex Linder. Maar waar je ook start; overal is er het scherpe contrast tussen de glooiende alpenweiden en de ruige, bleke kalksteenpuisten die omhoog prikken. De ondergrond is erg gevarieerd. De route bestaat uit brede karrensporen, smalle paden en zo nu en dan een geasfalteerd stuk verbindingsweg. Ook aan ervaren mountainbikers biedt het traject volop technische uitdagingen, maar té moeilijk wordt het niet. Lopen is nergens nodig, niet omhoog, maar zeker ook niet omlaag. Natuurlijk is de route - in overleg met de gids - ook iets langer en/of moeilijker te maken.

pag 28


ACTIEF

Fietsen door UNESCO Werelderfgoed de Dolomieten.

ACTIEF

De dalen en passen rondom het machtige Sella-massief behoren tot de highlights van de Dolomieten en zijn een must-do voor iedere echte biker. Kostte een rondje Sella vanwege de vele lange en zware beklimmingen vroeger minimaal twee dagen, dankzij de skiliften kan de reusachtige steenhoop ook in één dag omrond worden. De liftexploitanten stellen één voorwaarde: je moet een gids bij je hebben. BIKE & trekking reed de Sellaronda daarom mee in het wiel van local Günther Linder. Tekst: Arjan Kruik. Foto’s: SMG (Rier), TVB Hochpustertal/Arthur Wieffering/On26.EU

D

at mountainbikers, wielrenners, motorrijders én skiërs allemaal aan het zwijmelen slaan als ze de naam van een toertocht horen, komt niet zo vaak voor. Toch is dat bij de Sellaronda het geval. Geen wonder, want deze ronde biedt álles wat de Dolomieten tot het visitekaartje van de Zuidelijke Alpen maakt. Het is één van de beste mountainbikegebieden van Europa. Sellaronda heet zo omdat de tour de vier dalen die het Sella-massief omringen (Val Gardena, Fassa, Arabba en Badia) met elkaar verbindt.

Mountainbikers dream!

Sellaronda

Mooi en goed te doen Skiërs komen telkens terug naar de Sella omdat een doordacht liftennetwerk de pistes zodanig met elkaar verbindt, dat het hele massief omrond kan worden. Voor mountainbikers was de situatie tot voor kort minder comfortabel. Omdat iedere hoogtemeter zelf bedwongen moest worden, kostte een rondje Sella minimaal twee dagen. Mooi, maar zwaar. Sinds kort is de tocht bereikbaar voor bikers die niet de bovenbenen van een prof hebben. Wie een lokale gids inhuurt, kan de Sellaronda dankzij de slimme inzet van skiliften in één dag doen. De tocht verandert daarmee van ‘Mooi, maar zwaar’ in ‘Mooi en goed te doen’. De afstand van de eendaagse Sellaronda bedraagt 53 kilometer en het aantal te overwinnen hoogtemeters is 3.700. Daarvan blijft ongeveer de helft over. Die moet je dus zelf omhoog trappen. De rest doen de sterke elektromotoren die de liften aandrijven.

Wie de Sellaronda fietst, waant zich in een

plaatjesboek

Technische uitdagingen De route kan in principe overal opgepakt worden. Wij starten in Selva/Wolkenstein waar we verblijven in het luxueuze Hotel Nives, het hotel van onze gids Alex Linder. Maar waar je ook start; overal is er het scherpe contrast tussen de glooiende alpenweiden en de ruige, bleke kalksteenpuisten die omhoog prikken. De ondergrond is erg gevarieerd. De route bestaat uit brede karrensporen, smalle paden en zo nu en dan een geasfalteerd stuk verbindingsweg. Ook aan ervaren mountainbikers biedt het traject volop technische uitdagingen, maar té moeilijk wordt het niet. Lopen is nergens nodig, niet omhoog, maar zeker ook niet omlaag. Natuurlijk is de route - in overleg met de gids - ook iets langer en/of moeilijker te maken.

pag 28


ACTIEF

ACTIEF

Het Sella-massief is het middelpunt van een van de meest berglandschappen van Europa, dat toeristen uit heel de wereld trekt.

idyllische


ACTIEF

ACTIEF

Het Sella-massief is het middelpunt van een van de meest berglandschappen van Europa, dat toeristen uit heel de wereld trekt.

idyllische


ACTIEF

Algemene info

Koning van de Dolomieten Een geheimtip is de beroemde Bindelweg aan de zuidkant van de Passo Pordoi. Wie dit relatief smalle pad neemt, vermijdt niet alleen een afdaling over de geasfalteerde Passo Pordoi, maar kan zich bovendien de adem laten ontnemen door het imposante uitzicht op de rots- en ijsmassa’s van de Marmolada, de Koning van de Dolomieten. Een uiterst dodelijke koningin overigens! In de Eerste Wereldoorlog liep de grens tussen Oostenrijk en Italië dwars over deze berg. Toen de Italianen er na een hevig offensief in de zomer van 1916 in slaagden verder op te rukken, werden de Oostenrijkse Kaiserjäger gedwongen zich terug te trekken op de gletsjer van de Marmolada, waardoor in het gletsjerijs een soort ijsstad ontstond. Om te voorkomen dat de soldaten werden vermorzeld door het kruiende ijs werden stalen constructies gebouwd, die het ijs min of meer op zijn plaats hielden. Staatsgrenzen Tevergeefs overigens, want Oostenrijk verloor de oorlog en werd gedwongen Zuid-Tirol en Trentino af te staan aan Italië. Er lopen dus geen staatgrenzen meer over de bergkammen van de Dolomieten, maar gebleven is de onzichtbare Duits-Italiaanse taalgrens. Ook gebleven is een bijzonder taalkundige enclave: in de vier dalen Val Gardena, Fassa, Arabba en Badia is het Ladinisch - een oude Romaanse taal - nog steeds overal aanwezig, zichtbaar door de drietalige straat- en plaatsnaamborden die de hele regio sieren. Inwendige mens Het Grödner dal - ook wel bekend als Val Gardena - is met z’n vele dorpjes bij uitstek geschikt als uitvalsbasis voor dagtochten. Niet alleen voor de Sellaronda, maar ook vanwege de vele dagtochten die vanuit dit dal te maken zijn. Bikers van alle niveaus komen hier aan hun trekken. En het allermooiste is: ook de inwendige mens komt niets te kort. Ooit eens op dik tweeduizend meter hoogte met ree gevulde volkoren ravioli in cantharellensaus gegeten, vergezeld van een superieur glas Trentiner wijn? Dan moet je beslist tijdens de Sellaronda een lange stop inlassen in de Marmotta hut. Daarna is het toch alleen maar dalen...

Verblijf en culinair Wij verbleven in Hotel & Restaurant Nives in het centrum van Selva. Een klein maar fijn hotel dat is gekwalificeerd met vier sterren en een S. Niet voor niets. Hotel Nives is een tamelijk nieuw hotel (sinds 2007) met een interieur waarbij moderne interieurarchitectuur en traditionele waarden hand in hand gaan. De wellness faciliteiten zijn top en wie zich daardoor niet laat overtuigen, valt beslist voor het culinaire aanbod. Het eten in het restaurant is erg goed, met nadruk op verfijnde varianten van Ladinische en Zuid-Tiroolse gerechten die bereid zijn van eerlijke, voornamelijk lokale ingrediënten. En dan de wijnen. In de wijnkelder van Hotel & Restaurant Nives liggen 250 verschillende wijnen. Heel praktisch: Alex Linder is naast hoteleigenaar en mountainbikegids óók sommelier. En zijn wijnsuggesties bleken telkens weer spot-on te zijn…

Kaarten en gidsen Kompas Wander- und Bikekarte 616 Gröden/ Val Gardena 1:25000 Tabacco Wander- und Bikekarte Gröden - Seiser Alm - Sella Ronda 1:25000 Mountainbike Guide Val Gardena/Gröden (met hoogteprofielen). Alle kaarten zijn verkrijgbaar via de webshop van VVV Val Gardena www.valgardena.it

www.hotel-nives.com www.suedtirol.info/fietsen www.sellaronda-mtb.com www.sellarondabikeday.com www.bikehotels.it

Zuid-Tirol in een oogopslag Zuid-Tirol is een van de meest innovatieve en afwisselende regio’s van Italië. Wat maakt de streek zo bijzonder? Alle facts op een rijtje! Zuid-Tirol is de noordelijkste provincie van Italië en ligt in het indrukwekkend bergland van de Dolomieten. De hoofdstad Bolzano/Bozen bevindt zich ca. 120 km ten zuiden van Innsbruck en 160 km ten noorden van Verona.

Zuid-Tirol bereik je eenvoudig door te vliegen op Innsbruck of Verona. Beiden liggen op slechts 120 kilometer afstand van Bolzano. Vanaf de luchthavens gaan er transfers (suedtirol.info/vliegen).

De laatste vijf jaar zijn er in Zuid-Tirol meer dan 40 nieuwe hotels en wellnesscentra geopend, met een toenemende nadruk op stijl en design.

Tot 1919 hoorde Zuid-Tirol bij Oostenrijk. De streek bevat een bonte mengeling van mediterrane en Tiroolse cultuurelementen, die men terugvindt in de mensen, hun talen, de architectuur en de keuken.

Maar liefst 12 restaurants in Zuid-Tirol hebben een Michelinster en drie restaurants hebben er twee. Drie van deze restaurants liggen in hetzelfde dal: in Alta Badia (altabadia.org). 27 wijnen in de regio hebben de ‘Tre Bicchieri’ (drie glazen), een prestigieus wijnkeurmerk dat toegekend wordt door de wijngids ‘I Vini d’Italia 2010’, samengesteld door Gambero Rosso en Slow Food. In juni 2009 zijn de Dolomieten verkozen tot Werelderfgoed op de lijst van UNESCO. Zuid-Tirol heeft meer dan 300 zonnige dagen per jaar, waardoor het een vakantiebestemming is voor elk seizoen. Omdat het door de hoge toppen van de Alpen wordt afgeschermd van koude noordenwinden, is het klimaat er uitzonderlijk warm in vergelijking met andere Midden-Europese gebieden.

wolken-

Helemaal ingepakt onder een dikke liggen de ruige rotspartijen van de Dolomieten te wachten op het vallen van de nacht.

deken

Er worden drie officiële talen gesproken. 68 procent van de bevolking heeft Duits als moedertaal, 28 procent Italiaans en 4 procent het Ladinisch, een Reto-Romaanse taal.

Zuid-Tirol is het land van het hooibad, een traditionele kuur met gebruikmaking van speciale grassoorten die er op de berghellingen groeien. Door deze kuur wordt met name het immuunsysteem versterkt. De kleine, onopvallende St. Proculus-kerk bij het dorp Naturno/Naturns herbergt de oudste fresco’s van het Duitse taalgebied. De oudste kabelbaan ter wereld (aangelegd in 1908) vertrekt vanuit Bolzano, op een hoogte van 1100 meter boven zeeniveau. In Zuid-Tirol vindt u meer dan 800 kastelen, burchten, landgoederen en ruïnes. In Zuid-Tirol groeien 20 verschillende druivenrassen op slechts 12,350 hectare aan wijngaarden.

In Zuid-Tirol vind je de ‘Dolomiti Superski’: het grootste samenwerkingsverband op skigebied ter wereld, met 1220 km piste en 460 skiliften, en de ‘Sellaronda’: een skiparcours van 26 km om het Sellamassief heen. Door de streek lopen wandelpaden met een totale lengte van meer dan 20.000 km, waarvan 13.000 km natuurlijke wandelpaden. Zuid-Tirol heeft ongeveer 500.000 inwoners.

Het Sellaronda Mountainbike programma aangeboden door Dolomiti Superski maakt het in de zomer mogelijk om met je bovenop fiets de lift pakken. Hardcore bikerstoont moeten niets van weten! De ‘bioscoop’ de teberg van Verano/Vöran geendaar films,natuurlijk maar natuur in real time.

In het Archeologisch Museum van Bolzano bevindt zich ‘Ötzi de IJsman’ - een 5300 jaar oude gletsjermummie die in 1991 gevonden werd in het Val Senales/ Schnalstal, een dal in de Ötztaler Alpen (iceman.it). Zie ook de agenda op de volgende pagina’s.

In de hoofdstad Bolzano/Bozen, met zijn schilderachtige pleinen, hangt een sfeer die doet denken aan steden langs de Middellandse Zee.

www.suedtirol.info www.Zuid-Tirol.hyves.nl www.facebook.com/ altoadige.suedtirol www.youtube.com/suedtirolinfo

pag 32


ACTIEF

Algemene info

Koning van de Dolomieten Een geheimtip is de beroemde Bindelweg aan de zuidkant van de Passo Pordoi. Wie dit relatief smalle pad neemt, vermijdt niet alleen een afdaling over de geasfalteerde Passo Pordoi, maar kan zich bovendien de adem laten ontnemen door het imposante uitzicht op de rots- en ijsmassa’s van de Marmolada, de Koning van de Dolomieten. Een uiterst dodelijke koningin overigens! In de Eerste Wereldoorlog liep de grens tussen Oostenrijk en Italië dwars over deze berg. Toen de Italianen er na een hevig offensief in de zomer van 1916 in slaagden verder op te rukken, werden de Oostenrijkse Kaiserjäger gedwongen zich terug te trekken op de gletsjer van de Marmolada, waardoor in het gletsjerijs een soort ijsstad ontstond. Om te voorkomen dat de soldaten werden vermorzeld door het kruiende ijs werden stalen constructies gebouwd, die het ijs min of meer op zijn plaats hielden. Staatsgrenzen Tevergeefs overigens, want Oostenrijk verloor de oorlog en werd gedwongen Zuid-Tirol en Trentino af te staan aan Italië. Er lopen dus geen staatgrenzen meer over de bergkammen van de Dolomieten, maar gebleven is de onzichtbare Duits-Italiaanse taalgrens. Ook gebleven is een bijzonder taalkundige enclave: in de vier dalen Val Gardena, Fassa, Arabba en Badia is het Ladinisch - een oude Romaanse taal - nog steeds overal aanwezig, zichtbaar door de drietalige straat- en plaatsnaamborden die de hele regio sieren. Inwendige mens Het Grödner dal - ook wel bekend als Val Gardena - is met z’n vele dorpjes bij uitstek geschikt als uitvalsbasis voor dagtochten. Niet alleen voor de Sellaronda, maar ook vanwege de vele dagtochten die vanuit dit dal te maken zijn. Bikers van alle niveaus komen hier aan hun trekken. En het allermooiste is: ook de inwendige mens komt niets te kort. Ooit eens op dik tweeduizend meter hoogte met ree gevulde volkoren ravioli in cantharellensaus gegeten, vergezeld van een superieur glas Trentiner wijn? Dan moet je beslist tijdens de Sellaronda een lange stop inlassen in de Marmotta hut. Daarna is het toch alleen maar dalen...

Verblijf en culinair Wij verbleven in Hotel & Restaurant Nives in het centrum van Selva. Een klein maar fijn hotel dat is gekwalificeerd met vier sterren en een S. Niet voor niets. Hotel Nives is een tamelijk nieuw hotel (sinds 2007) met een interieur waarbij moderne interieurarchitectuur en traditionele waarden hand in hand gaan. De wellness faciliteiten zijn top en wie zich daardoor niet laat overtuigen, valt beslist voor het culinaire aanbod. Het eten in het restaurant is erg goed, met nadruk op verfijnde varianten van Ladinische en Zuid-Tiroolse gerechten die bereid zijn van eerlijke, voornamelijk lokale ingrediënten. En dan de wijnen. In de wijnkelder van Hotel & Restaurant Nives liggen 250 verschillende wijnen. Heel praktisch: Alex Linder is naast hoteleigenaar en mountainbikegids óók sommelier. En zijn wijnsuggesties bleken telkens weer spot-on te zijn…

Kaarten en gidsen Kompas Wander- und Bikekarte 616 Gröden/ Val Gardena 1:25000 Tabacco Wander- und Bikekarte Gröden - Seiser Alm - Sella Ronda 1:25000 Mountainbike Guide Val Gardena/Gröden (met hoogteprofielen). Alle kaarten zijn verkrijgbaar via de webshop van VVV Val Gardena www.valgardena.it

www.hotel-nives.com www.suedtirol.info/fietsen www.sellaronda-mtb.com www.sellarondabikeday.com www.bikehotels.it

Zuid-Tirol in een oogopslag Zuid-Tirol is een van de meest innovatieve en afwisselende regio’s van Italië. Wat maakt de streek zo bijzonder? Alle facts op een rijtje! Zuid-Tirol is de noordelijkste provincie van Italië en ligt in het indrukwekkend bergland van de Dolomieten. De hoofdstad Bolzano/Bozen bevindt zich ca. 120 km ten zuiden van Innsbruck en 160 km ten noorden van Verona.

Zuid-Tirol bereik je eenvoudig door te vliegen op Innsbruck of Verona. Beiden liggen op slechts 120 kilometer afstand van Bolzano. Vanaf de luchthavens gaan er transfers (suedtirol.info/vliegen).

De laatste vijf jaar zijn er in Zuid-Tirol meer dan 40 nieuwe hotels en wellnesscentra geopend, met een toenemende nadruk op stijl en design.

Tot 1919 hoorde Zuid-Tirol bij Oostenrijk. De streek bevat een bonte mengeling van mediterrane en Tiroolse cultuurelementen, die men terugvindt in de mensen, hun talen, de architectuur en de keuken.

Maar liefst 12 restaurants in Zuid-Tirol hebben een Michelinster en drie restaurants hebben er twee. Drie van deze restaurants liggen in hetzelfde dal: in Alta Badia (altabadia.org). 27 wijnen in de regio hebben de ‘Tre Bicchieri’ (drie glazen), een prestigieus wijnkeurmerk dat toegekend wordt door de wijngids ‘I Vini d’Italia 2010’, samengesteld door Gambero Rosso en Slow Food. In juni 2009 zijn de Dolomieten verkozen tot Werelderfgoed op de lijst van UNESCO. Zuid-Tirol heeft meer dan 300 zonnige dagen per jaar, waardoor het een vakantiebestemming is voor elk seizoen. Omdat het door de hoge toppen van de Alpen wordt afgeschermd van koude noordenwinden, is het klimaat er uitzonderlijk warm in vergelijking met andere Midden-Europese gebieden.

wolken-

Helemaal ingepakt onder een dikke liggen de ruige rotspartijen van de Dolomieten te wachten op het vallen van de nacht.

deken

Er worden drie officiële talen gesproken. 68 procent van de bevolking heeft Duits als moedertaal, 28 procent Italiaans en 4 procent het Ladinisch, een Reto-Romaanse taal.

Zuid-Tirol is het land van het hooibad, een traditionele kuur met gebruikmaking van speciale grassoorten die er op de berghellingen groeien. Door deze kuur wordt met name het immuunsysteem versterkt. De kleine, onopvallende St. Proculus-kerk bij het dorp Naturno/Naturns herbergt de oudste fresco’s van het Duitse taalgebied. De oudste kabelbaan ter wereld (aangelegd in 1908) vertrekt vanuit Bolzano, op een hoogte van 1100 meter boven zeeniveau. In Zuid-Tirol vindt u meer dan 800 kastelen, burchten, landgoederen en ruïnes. In Zuid-Tirol groeien 20 verschillende druivenrassen op slechts 12,350 hectare aan wijngaarden.

In Zuid-Tirol vind je de ‘Dolomiti Superski’: het grootste samenwerkingsverband op skigebied ter wereld, met 1220 km piste en 460 skiliften, en de ‘Sellaronda’: een skiparcours van 26 km om het Sellamassief heen. Door de streek lopen wandelpaden met een totale lengte van meer dan 20.000 km, waarvan 13.000 km natuurlijke wandelpaden. Zuid-Tirol heeft ongeveer 500.000 inwoners.

Het Sellaronda Mountainbike programma aangeboden door Dolomiti Superski maakt het in de zomer mogelijk om met je bovenop fiets de lift pakken. Hardcore bikerstoont moeten niets van weten! De ‘bioscoop’ de teberg van Verano/Vöran geendaar films,natuurlijk maar natuur in real time.

In het Archeologisch Museum van Bolzano bevindt zich ‘Ötzi de IJsman’ - een 5300 jaar oude gletsjermummie die in 1991 gevonden werd in het Val Senales/ Schnalstal, een dal in de Ötztaler Alpen (iceman.it). Zie ook de agenda op de volgende pagina’s.

In de hoofdstad Bolzano/Bozen, met zijn schilderachtige pleinen, hangt een sfeer die doet denken aan steden langs de Middellandse Zee.

www.suedtirol.info www.Zuid-Tirol.hyves.nl www.facebook.com/ altoadige.suedtirol www.youtube.com/suedtirolinfo

pag 32


AGENDA

AGENDA

Het Südtirol Jazzfestival

Een van de meest belangrijke jazzfestivals vindt vanaf 26 juni tot en met 3 juli in Zuid-Tirol plaats. Het Südtirol Jazzfestival brengt acht dagen een mix van jazzmusici van over de hele wereld ten gehore. De optredens vinden plaats op verschillende locaties zoals in kastelen of simpelweg op straat! Geniet van traditionele en moderne jazz tijdens het zwoele Zuid-Tiroolse klimaat. www.suedtiroljazzfestival.com

Zwoele zomer

IN ZUID-TIROL

Zuid-Tirol staat in de zomer vol met muziek, culinaire festivals en sportieve events. Van exclusieve wijnproeverijen en internationale jazzfestivals tot aan adrenaline pompende superbike races. Voor meer info over alle evenementen: www.suedtirol.info/evenementen

Zuid-Tirol Gourmet Festival Bolzano/Bozen.

Van 2 tot en met 5 juni is er het Zuid-Tirol Gourmet Festival Bolzano. Het festival in het oude centrum van Bolzano/Bozen presenteert locale cuisine op topniveau. Een feestelijk event met culinaire hoogstandjes en een relaxte ambiance. www.gourmetfestival.it

Bozner Weinkost

Al die locale heerlijkheden kunnen in datzelfde lange weekend worden ‘ weggespoeld’ met de meest exclusieve wijnen tijdens het Bozner Weinkost, onderdeel van het Gourmet Festival. Dit wijnevenement vond voor het eerst in 1896 plaats als een ontmoetingsplaats voor potentiële kopers die op de wijnmarkt konden proeven, vergelijken en kopen. Het wijnproeven doe je in de middeleeuwse setting van Kasteel Maretsch dat tussen de wijngaarden ligt en slechts enkele minuten lopen is van het centrum van Bolzano. Hier zullen zo’n 60 Tiroolse wijnproducenten hun meeste recente oogst presenteren, evenals meer volwassen en vintage wijnen. www.weinkost.it

pag 33

BIKE RACES

Vanaf 9 juli pompt de adrenaline door Zuid-Tirol! Startende met de Dolomiti Superbike/Mountain Bike Race in Alta Pusteria/Hochpustertal. Het event, dat bekend staat vanwege de extreme zwaarte, zal naar verwachting zo’n 3500 fanatieke deelnemers aantrekken die een afstand van 119.9 of 56.9 kilometer zullen afleggen. www.dolomitisuperbike.com. Een dag later, op 10 juli, zullen in alle vroegte 8500 fietsers van over de hele wereld de fiets bestijgen voor de Maratona dles Dolomites Road Bike Race. De race start om 6.45 uur in La Villa/Stern in Alta Badia en eindigt in Corvara. www.maratona.it

20 jaar Ötzi

Maratona dles Dolomites

De beroemde ijsmummie Ötzi wekt al sinds zijn ontdekking 20 jaar geleden de interesse van vele onderzoekers. Ötzi is het onderwerp van talloze publicaties, heeft kunstenaars geïnspireerd en kinderen en volwassen meer geleerd over het leven tijdens de prehistorie. Vanaf 1 maart tot en met 15 januari 2012 zal het Archaeologisch Museum in Zuid-Tirol volledig in het teken staan van de IJsman in Ötzi20. De Nederlandse broers Adrie and Alfons Kennis zijn verantwoordelijk voor deze natuurgetrouwe reconstructie van de Zuid-Tiroolse Ötzi. www.oetzi20.it

Merano Music Festival.

Vanaf 25 augustus gaat de klassieke muziek door tijdens het Merano Music Festival. Het festival dat tot en met 22 september duurt, wordt gezien als een van de belangrijkste klassieke muziekfestivals met een hoge artistieke standaard www.meranofestival.com

Transart

Kunst- en cultuurliefhebbers die willen nazomeren in Zuid-Tirol zullen Transart niet willen missen. Dit culturele festival vindt van september tot en met oktober plaats en toont een hedendaagse artistieke cultuur in al haar facetten waaronder muziek, dans, theater en moderne kunst. www.transart.it.

Reconstructie Ötzi door Adrie en Alfons Kennis.

Smartphone gebruikers kunnen alvast in de stemming komen voor het jazzfestival door deze code te scannen.

Merano International Wine Festival & Culinaria

Een van de meest prestigieuze wijnevenementen is het Merano International Wine Festival & Culinaria, van 4 tot en met 7 november. Het jaarlijkse event geeft liefhebbers de unieke kans kennis te maken met een brede selectie van Europa’s meest mooie wijnen en de makers ervan. En terwijl er geproefd en gedronken wordt, zullen er gastronomische hoogstandjes uit verschillende Italiaanse regionen geserveerd worden. Culinair genieten op het hoogste niveau. www.meranowinefestival.com

Geen smartphone, surf dan naar

youtube.com>jazzfestivalZuid-Tirol

pag 34


AGENDA

AGENDA

Het Südtirol Jazzfestival

Een van de meest belangrijke jazzfestivals vindt vanaf 26 juni tot en met 3 juli in Zuid-Tirol plaats. Het Südtirol Jazzfestival brengt acht dagen een mix van jazzmusici van over de hele wereld ten gehore. De optredens vinden plaats op verschillende locaties zoals in kastelen of simpelweg op straat! Geniet van traditionele en moderne jazz tijdens het zwoele Zuid-Tiroolse klimaat. www.suedtiroljazzfestival.com

Zwoele zomer

IN ZUID-TIROL

Zuid-Tirol staat in de zomer vol met muziek, culinaire festivals en sportieve events. Van exclusieve wijnproeverijen en internationale jazzfestivals tot aan adrenaline pompende superbike races. Voor meer info over alle evenementen: www.suedtirol.info/evenementen

Zuid-Tirol Gourmet Festival Bolzano/Bozen.

Van 2 tot en met 5 juni is er het Zuid-Tirol Gourmet Festival Bolzano. Het festival in het oude centrum van Bolzano/Bozen presenteert locale cuisine op topniveau. Een feestelijk event met culinaire hoogstandjes en een relaxte ambiance. www.gourmetfestival.it

Bozner Weinkost

Al die locale heerlijkheden kunnen in datzelfde lange weekend worden ‘ weggespoeld’ met de meest exclusieve wijnen tijdens het Bozner Weinkost, onderdeel van het Gourmet Festival. Dit wijnevenement vond voor het eerst in 1896 plaats als een ontmoetingsplaats voor potentiële kopers die op de wijnmarkt konden proeven, vergelijken en kopen. Het wijnproeven doe je in de middeleeuwse setting van Kasteel Maretsch dat tussen de wijngaarden ligt en slechts enkele minuten lopen is van het centrum van Bolzano. Hier zullen zo’n 60 Tiroolse wijnproducenten hun meeste recente oogst presenteren, evenals meer volwassen en vintage wijnen. www.weinkost.it

pag 33

BIKE RACES

Vanaf 9 juli pompt de adrenaline door Zuid-Tirol! Startende met de Dolomiti Superbike/Mountain Bike Race in Alta Pusteria/Hochpustertal. Het event, dat bekend staat vanwege de extreme zwaarte, zal naar verwachting zo’n 3500 fanatieke deelnemers aantrekken die een afstand van 119.9 of 56.9 kilometer zullen afleggen. www.dolomitisuperbike.com. Een dag later, op 10 juli, zullen in alle vroegte 8500 fietsers van over de hele wereld de fiets bestijgen voor de Maratona dles Dolomites Road Bike Race. De race start om 6.45 uur in La Villa/Stern in Alta Badia en eindigt in Corvara. www.maratona.it

20 jaar Ötzi

Maratona dles Dolomites

De beroemde ijsmummie Ötzi wekt al sinds zijn ontdekking 20 jaar geleden de interesse van vele onderzoekers. Ötzi is het onderwerp van talloze publicaties, heeft kunstenaars geïnspireerd en kinderen en volwassen meer geleerd over het leven tijdens de prehistorie. Vanaf 1 maart tot en met 15 januari 2012 zal het Archaeologisch Museum in Zuid-Tirol volledig in het teken staan van de IJsman in Ötzi20. De Nederlandse broers Adrie and Alfons Kennis zijn verantwoordelijk voor deze natuurgetrouwe reconstructie van de Zuid-Tiroolse Ötzi. www.oetzi20.it

Merano Music Festival.

Vanaf 25 augustus gaat de klassieke muziek door tijdens het Merano Music Festival. Het festival dat tot en met 22 september duurt, wordt gezien als een van de belangrijkste klassieke muziekfestivals met een hoge artistieke standaard www.meranofestival.com

Transart

Kunst- en cultuurliefhebbers die willen nazomeren in Zuid-Tirol zullen Transart niet willen missen. Dit culturele festival vindt van september tot en met oktober plaats en toont een hedendaagse artistieke cultuur in al haar facetten waaronder muziek, dans, theater en moderne kunst. www.transart.it.

Reconstructie Ötzi door Adrie en Alfons Kennis.

Smartphone gebruikers kunnen alvast in de stemming komen voor het jazzfestival door deze code te scannen.

Merano International Wine Festival & Culinaria

Een van de meest prestigieuze wijnevenementen is het Merano International Wine Festival & Culinaria, van 4 tot en met 7 november. Het jaarlijkse event geeft liefhebbers de unieke kans kennis te maken met een brede selectie van Europa’s meest mooie wijnen en de makers ervan. En terwijl er geproefd en gedronken wordt, zullen er gastronomische hoogstandjes uit verschillende Italiaanse regionen geserveerd worden. Culinair genieten op het hoogste niveau. www.meranowinefestival.com

Geen smartphone, surf dan naar

youtube.com>jazzfestivalZuid-Tirol

pag 34


Zwoel zomeren in

Jazzfestivals en wijnproeverijen

Mountainbikers droom! Strak design

Bubbels in de bergen Touren door de Dolomieten

Exclusieve arrangementen

Pelicanhearst Zomer2011  

Pelicanhearst Zomer 2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you