Page 68

column

“Artifacts have politics”: Technieken en (technische) systemen dwingen bij ons ook een bepaald gedrag af. Niet alleen leggen we aan technieken en systemen onze wil op, maar ook leggen zij hun wil op aan ons. Ze hebben een ‘script’. Een eenvoudig voorbeeld is de verkeersdrempel, die veilig rijgedrag afdwingt dat velen van ons wel onderschrijven maar niet uit zichzelf doen. Zo hebben consumenten in een supermarkt - ook “ een technisch systeem - veel van hun moraal al uitbesteed. Het dwingende script van de supermarkt luidt: wees een consument en doe de voordeligste deal! Daardoor is het lastig om in een supermarkt een weldenkende burger te spelen, zoals de verkeersdrempel het moeilijk maakt hard te rijden.

nieuwe producten en bijbehorende prijzen waar er vroeger maar één smaak uit het stopcontact kwam. Hierdoor moeten we ons meer als rationele consumenten gaan gedragen. Een cruciaal onderdeel daartoe is de slimme energiemeter. Met zo’n meter kun je automatisch gaan inkopen als het tarief laag is. Dit marktmodel werkt doorgaans niet bevorderlijk voor een matig gebruik van grondstoffen en energie, integendeel. Zelfs als we als ‘duurzaam’ aangeprijsde producten kopen, zoals spaarlampen, bespaart dat weinig elektriciteit. Per stuk zijn ze weliswaar efficiënter, maar we gaan er gewoon meer van gebruiken.

Soms kan alleen een bombardement aan indringende, op gevoel voor walging inspelende acties consumentengedrag ombuigen.”

Het supermarktmodel regeert ook de energiemarkt. Op die markt worden diensten ‘producten’ en die worden zo veel mogelijk gediversifieerd en geprijsd zodat we ‘op maat’ kunnen kiezen. Op de toekomstige energiemarkt van het smart grid krijgen we de keuze tussen tal van

68

Ook bij “smart grids” zijn er, ondanks de vrome groene beloften, weinig garanties dat er substantieel meer ‘groene energie’ opgewekt gaat worden en er minder energie gebruikt gaat worden. Dat komt omdat er bij de grote spelers andere belangen domineren, en zij vooral een nieuw verdienmodel in het smart grid zien. Bovendien laat de (belasting)wetgeving in Nederland deze spelers veel ruimte, zodat nationale energiedoelen ( 16% duurzaam opgewekte energie in 2020) boterzacht blijven. ►

Studium Generale Magazine #2  
Studium Generale Magazine #2  

Hét tijdschrift van Studium Generale van de Universiteit Utrecht, met interviews, columns en achtergronden. Over wetenschap, kunst en techni...

Advertisement