Page 1

Gemeenteraadsverkiezingen 2017-2018

Tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma

nmfgroningen.nl


Inhoud

Energietransitie Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van energietransitie

4

Lokaal en duurzaam voedsel Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van lokaal en duurzaam voedsel

10

Duurzame natuurinclusieve landbouw Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van natuurinclusieve landbouw

14

Een aantrekkelijke en groene leefomgeving Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van een aantrekkelijke en groene leefomgeving

2

18


Tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma Duurzaamheid raakt steeds beter verankerd in ons denken en doen. Zo werken er steeds meer mensen enthousiast aan de transitie naar duurzame energie. Het belang van schone lucht wordt ingezien. De waarde van groen voor ons welzijn raakt bekender. Toch zetten we met zijn allen nog maar babystapjes op weg naar een werkelijk duurzame samenleving.

Niet verwonderlijk, want een duurza-

Kortom: gemeenten zijn onmisbaar bij het

mere samenleving vraagt soms om meer

in gang zetten van groene en duurzame

ruimte. Dit kan leiden tot conflicten, die

projecten en het verder helpen van lokale

op gemeentelijk niveau aan de opper-

initiatieven. De Natuur en Milieufedera-

vlakte komen. Het is daarom belangrijk

tie Groningen (NMG) helpt gemeenten

dat gemeenten duidelijke keuzes maken

graag om deze rol goed te laten vervullen.

in het al dan niet toestaan van activiteiten

Daarom doen we in dit pamflet een aantal

op bepaalde plekken. Dit schept duidelijk-

aanbevelingen voor de partijprogramma’s

heid voor initiatiefnemers.

rond de gemeenteraadsverkiezingen.

Maar niet alleen de problemen, ook de

Ook na de verkiezingen willen we ons

oplossingen komen steeds vaker vanuit

inzetten als ‘duurzame aanjager’ voor uw

de regio. Lokale initiatieven krijgen een

gemeente. We werken straks graag met

grotere rol, bijvoorbeeld bij het opwekken

u samen bij de uitvoering van uw groene-

van duurzame energie of de realisatie van

en duurzaamheidsambities. U kunt ons

natuur. Het is van belang dat gemeenten

altijd benaderen om mee te denken of

hierop inspelen en deze lokale initiatieven

te adviseren bij beleidsontwikkeling en

ook zo goed mogelijk faciliteren.

uitvoering van projecten.

3


Energietransitie

4


Energietransitie Verschillende ontwikkelingen zorgen

ambitieuze duurzame gemeente hoeft

ervoor dat energiebesparing en duur-

niet op Haagse wetgeving te wachten; zij

zame energieopwekking de komende

kan daarin een bepalende voortrekkersrol

jaren echt een hoge vlucht gaan nemen.

pakken. Gemeenten zijn ook van groot

De energietransitie is immers een speer-

belang bij een bijbehorende uitdaging: de

punt van de Provincie Groningen. Om de

landschappelijke inpassing van duurzame

doelstelling te halen moeten we inzet-

energie. De schone opwek krijgt immers

ten op รกlle duurzame bronnen: wind,

een steeds grotere ruimtelijke impact.

zon, biomassa en geothermie. En niet te

We moeten daarom goed kijken naar de

vergeten op grootschalige en ambitieuze

mogelijkheden van energielandschappen

energiebesparing!

en de belangen van natuur en landschap,

Gemeenten kunnen een belangrijke rol

en dit vervolgens goed vertalen naar

vervullen bij deze omschakeling. Een

omgevingsvisies.

Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van de energietransitie:

Binnen 10 jaar duurzaam Stel als gemeente het doel dat gemeen-

plan. Ze publiceert jaarlijks de energetische

tehuis, scholen en andere gebouwen in

gegevens van haar vastgoed en de voort-

gemeentelijk bezit binnen 10 jaar duurzaam

gang op het vlak van energiebesparing en

moeten zijn. Om dat te bereiken maakt de

duurzame energieopwekking. Dit is trans-

gemeente een investerings- en uitvoerings-

parant en geeft een goed voorbeeld.

5


Maatschappelijk Verantwoord Inkopen

Neem de regie

Geef als gemeente ook het goede voorbeeld

neem de regie door zelf uw klimaatdoel-

voor maatschappelijk verantwoorde inkoop.

stellingen op te stellen, geschikte locaties

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)

aan te wijzen voor duurzame energie en de

betekent dat bij de inkoop van diensten en

voorwaarden voor ontwikkeling te stellen.

goederen (inclusief werken) in alle fasen van

Economie en ecologie hebben baat bij een

het inkoopproces rekening wordt gehouden

voortvarend klimaatbeleid. Energiebespa-

met de sociale, ecologische en economische

ring en duurzame energie leveren nieuwe

dimensies van duurzaamheid. Het gaat dan

banen op. Als gemeente kunt u dit niet al-

om het verminderen van CO -emissies, de

leen. Samen met bedrijven en maatschappe-

transitie naar een circulaire economie, het

lijke organisaties kunt u meer meters maken.

2

Laat u als gemeente niet verrassen, maar

voorkomen van schendingen van mensenrechten in de (internationale) productieke-

n

Sluit een lokaal klimaatakkoord met be-

ten en social return. Formuleer een concreet

drijven en maatschappelijke organisaties

actieplan met concrete mijlpalen, ook in

en stel samen een actieprogramma op.

percentage duurzame inkoop (bv. 100% wind-/zonne-energie uit Nederland).

n

Zet in ieder geval in op de handhaving van de wet milieubeheer bij bedrijven om energieverspilling tegen te gaan. Onder-

6


tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma | energietransitie | natuur en milieufederatie groningen

n

n

steun (en beloon!) daarnaast bedrijven

een hoge prioriteit hebben. Graag willen we

actief om energieneutraal te werken.

samen met u de eerste pilots uitvoeren om

Stel een routekaart op waarin duidelijk

deze beweging in gang te zetten, om samen

wordt hoe de gemeente energieneutraal

bestaande bouw en nieuwbouw van het gas

kan worden. Geef hierin aan hoe groot

af te krijgen. Werk hiervoor als gemeente

het besparingspotentieel is en hoeveel

samen met de woningcorporaties, netbe-

duurzame energie op de eigen gemeen-

heerder, buurtorganisaties, energiecoöpera-

tegrond opgewekt moet worden.

ties, natuur- en milieuorganisaties en andere

Geef lokale duurzame energie de ruimte!

relevante partijen, een plan uit waarmee álle

Zorg voor een duidelijk ruimtelijk en

wijken en buurten voor 2035 energie-neu-

participatief kader dat duurzame energie

traal zijn. Aardgas zal versneld uit de wijken

mogelijk maakt. Waar en onder welke

verdwijnen, en worden vervangen door

voorwaarden past het in het landschap en

andere warmtebronnen (warmte-

wat zijn de minimale voorwaarden voor

netten/full electric).

participatie? Hierdoor weten initiatiefnemers en omwonenden waar ze aan toe zijn. Laat lokale energiecoöperaties of andere lokale initiatieven meedoen aan het

n

proces en de ontwikkeling, ook in grotere

Bestaande bouw

projecten van projectontwikkelaars.

Breng samen met de netbeheerder en

Houd de gemeentelijke gronden vrij voor

woningcorporatie(s) in kaart welke

coöperatieve energie-initiatieven.

gasnetten aan vervanging toe zijn,

Zorg voor versterking van natuur- en

en welke woningen als eerst kunnen

landschapswaarden, gefinancierd uit de

worden gerenoveerd om aardgasvrij te

opbrengsten van de duurzame energie-

worden. Start pilots om de eerste wij-

projecten. Wijs zelf geschikte locaties aan

ken te transformeren naar aardgasloos

voor duurzame energie: langs infrastruc-

en betrek hier de bewoners goed bij.

tuur en/of op ‘pauzelandschappen’.

Nieuwbouw Aardgasloze wijken

Stel als doel dat álle nieuwbouwprojec-

We hoeven u niet meer uit te leggen

ten vanaf nu aardgasloos zijn.

waarom aardgasloze wijken voor Groningen

7


Reken als gemeente uit hoeveel duurzame energie er opgewekt moet worden om energieneutraliteit te bereiken. Opwekken duurzame energie Reken als gemeente uit hoeveel duurzame energie er opgewekt moet worden om energieneutraliteit te bereiken. Zoek vervolgens samen met de regio naar goede locaties voor het opwekken van deze duurzame energie. Dit geldt voor zowel wind, zon, water en vergisting als voor geothermie. Bij voorkeur worden deze trajecten ingezet samen met de lokale energiecoรถperatie, waarbij de lasten en de lusten zo eerlijk mogelijk worden verdeeld (streven naar 100% lokale participatie). Vergeet daarbij niet om een omgevingsfonds voor de direct omwonenden in het leven

Energieloket

te roepen, om een betere verdeling van de

Ondersteun inwoners met het besparen en

lusten en de lasten te garanderen. Om de

zelf opwekken van duurzame energie via het

regie goed in handen en de opbrengsten

Energieloket Groningen. Geef als gemeente

zoveel mogelijk lokaal te kunnen houden

het Energieloket een vaste plek in de uit-

is het verstandig om als gemeente zelf de

voering van het gemeentelijk energiebeleid.

eerste stappen in de ontwikkeling van de

Het loket ontwikkelt zich, samen met de

locatie en vergunningverlening te zetten.

energiecoรถperaties, tot een samenwerkings-

Via een tender kunnen vervolgens onder

verband van gemeente, buurtorganisaties

uw eigen ruimtelijke en participatieve voor-

en bedrijfsleven. Met het Energieloket

waarden ontwikkelaars gezocht worden

worden integrale adviezen en kwaliteit

voor de uitvoering en operationele fase van

gegarandeerd. De verbinding van het loket

het energiepark. De kosten die in het eerste

met provinciale en landelijke ontwikkelingen

stadium gemaakt worden kunnen uiteinde-

zorgt ervoor dat uw inwoners een kostenef-

lijk verrekend worden bij de financial close

fectief en kwalitatief sterk aanbod krijgen.

van het energiepark.

8


tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma | energietransitie | natuur en milieufederatie groningen

Bied als gemeente medewerkers álle stimulans voor gebruik openbaar vervoer, fiets en elektrische auto.

Afstemmen

Inrichten stedelijk gebied

Werk als gemeente, in nauwe afstemming

Zorg er als gemeente voor dat het stede-

met de Omgevingsdienst en het MKB, aan

lijke gebied ingericht is op het verande-

een samenhangende aanpak van de Wet

rende klimaat, dat hogere temperaturen en

Milieubeheer. Alle energetische maatrege-

frequente stortbuien met zich meebrengt.

len die binnen 5 jaar terugverdiend kunnen

Deze inrichting kan gerealiseerd worden

worden, moeten volgens deze wet uitge-

door minder te verharden en meer ruimte

voerd worden. Maak als gemeente een plan

te bieden aan groen en waterpartijen in het

om het vergunningplichtig MKB te houden

stedelijke gebied. Dit is niet alleen mooi,

aan deze wettelijke plicht. Om dit te kunnen

het is tevens goed voor de biodiversiteit.

doen is het nodig goed energietoezicht- en

Daarbij zorgt het ook nog eens voor verkoe-

handhaving te organiseren. Parallel daarin is

ling tijdens warme zomerdagen en krijgt

het nodig in te zetten op een stimulerings-

het water tijdens stortbuien de kans om de

en ontzorgingstraject om bedrijven een

bodem in te trekken. Dit voorkomt dat het

stap extra te laten zetten dan het minimaal

riool overbelast raakt en kelders en straten

wettelijk verplichte.

onder water lopen. Sluit als gemeente aan bij Operatie Steenbreek en stimuleer ook uw

Stimuleren

inwoners om hun tuin te vergroenen.

Bied als gemeente medewerkers álle stimu-

Tegels eruit, tuin erin!

lans voor het gebruik van openbaar vervoer, fiets en elektrische auto. Met partners uit de samenleving werkt de gemeente binnen twee jaar een integraal plan uit (inclusief het goederenvervoer naar winkels) voor versnelde stimulans van elektrische mobiliteit, o.a. gericht op de ‘last mile’ (vervoer voor bv. winkels in het centrum), ‘elektrische deelauto’s’ en een breed toegankelijke laadinfrastructuur (ook gericht op slimme balancering van het elektriciteitsnet).

9


Lokaal en duurzaam voedsel 10


Lokaal en duurzaam voedsel Duurzaam en gezond eten, stadsland-

stadslandbouw ook aan regionale econo-

bouw en regionale voedseleconomie

mie, duurzaamheid, klimaat en gezond-

staan al jaren volop in de belangstelling.

heid gekoppeld kan worden. Voedsel

De NMG merkt dat ook de aandacht voor

wordt als oorzaak van het klimaat en

voedselbossen toeneemt. Voedsel en

energieprobleem flink onderschat; het

gezondheid komen, mede door obesitas,

eten van de Groninger is goed voor 20 tot

onder de aandacht van zorginstellingen

30% van zijn ecologische voetafdruk.

en GGD. Groningen begint te ontdek-

Lokaal en bewust eten kan dus een enor-

ken dat regionaal, duurzaam voedsel en

me bijdrage leveren aan uw gemeente.

Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van lokaal en duurzaam voedsel:

Voorbeeldfunctie Geef als gemeente het goede voorbeeld.

zaam in. Overweeg regionaal of duurzaam

Koop zo veel mogelijk regionaal en duur-

voedsel in de eigen kantines. Beperk het aanbod van dierlijke eiwitten, en bied meer plantaardige eiwitten aan. Groningen heeft prachtige producten van eigen bodem; kerstpakketten kunnen met deze producten gevuld worden in plaats met producten van ver. Probeer ook te monitoren hoeveel voedsel er binnen de gemeentelijke organisatie verspild wordt, en dring dit terug of bedenk circulaire oplossingen met het voedsel wat anders weggegooid zou worden.

11


tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma | lokaal en duurzaam voedsel | natuur en milieufederatie groningen

Stimuleer groente- en fruitteelt in gemeentelijk groen en particuliere tuinen Ondersteuning

Faciliteer

Ondersteun als gemeente, liefst met meer-

Steun de verkoop van duurzaam, regionaal

jarige afspraken, het in bruikleen nemen van

voedsel in Groningen. Faciliteer de orga-

braakliggende grond voor stadslandbouw

nisatie van streekmarkten; dit kan door

en buurtmoestuinen. Stimuleer groente-

gratis parkeren voor standhouders moge-

en fruitteelt in gemeentelijk groen en

lijk te maken of om een ontheffing van de

particuliere tuinen. Sta ook toe dat lokale

precariobelasting voor dergelijke markten te

initiatieven of ondernemers voedselbossen

overwegen. Faciliteer daarnaast het gebruik

aanplanten. Eigen eten kweken is niet alleen

van de openbare ruimte om deze markten

leuk, het eten komt dan ook nog eens van

plaats te laten vinden, bij voorkeur op

lekker dichtbij. Daarbij maakt het de buurt

centraal gelegen dorpspleinen.

ook nog eens groener en gezelliger. De stad Groningen heeft het al gedaan, daar is de Eetbare Stad een groot succes.

12


13


Duurzame natuurinclusieve landbouw

14


Duurzame natuurinclusieve landbouw De laatste decennia wordt de landbouw

numentale boerderijen wel punt van

steeds grootschaliger. Dat heeft een

aandacht. In de hele provincie zien we

florerende agrarische sector opgeleverd,

verouderde agrarische bebouwing en

maar recent onderzoek toont steeds

soms uit de hand gelopen nieuwbouw.

vaker aan hoe dat ten koste gaat van natuurwaarde in het landelijk gebied

Gemeentes kunnen voorwaarden voor de

en waardevolle cultuurlandschappen.

landbouw verankeren in hun ruimtelijke

Grootschalige en intensieve landbouw

plannen. Eigenaren van verouderde agra-

wordt gezien als de grootste oorzaak en

rische bebouwing met toekomstgerichte

bedreiging voor de biodiversiteit in het

plannen kunnen worden gestimuleerd

landelijk gebied. De consequenties zijn

duurzaamheidsmaatregelen te treffen en

het duidelijkst zichtbaar in de dalende

leefbaarheidsinitiatieven te ontplooien.

populatie weide- en akkervogels. Met

Daarnaast kunnen ze begeleiding krijgen

deze onderkenning zijn er ook succes-

voor landschappelijke inpassing bij

sen te zien, bijvoorbeeld met agrarisch

nieuwbouw. Speciale aandacht kan er

natuurbeheer en een toenemende zorg

zijn voor eigenaren van beeldbepalende

voor gezond bodembeheer.

boerderijen met onderhoud van cultuurhistorisch waardevol vastgoed. Ook

Toch valt hier nog veel te winnen. Wij

nachtelijke verlichting van melkveestal-

allen, en dus ook gemeenten, kunnen

len en asbestsanering kan hierbij een

milieubewuste boeren ondersteunen

extra aandachtspunt zijn.

hun bedrijfsvoering te verduurzamen. We kunnen ze stimuleren meer

Cultuurhistorisch waardevol landschap

natuurinclusief, klimaatadaptief en

dient altijd beschermd te zijn in gemeen-

circulair te boeren, met veerkrachtige

telijke plannen, zowel in aanleg als in on-

landbouw die goed is voor de bedrijven

derhoud. Er zijn steeds meer bewoners-

ĂŠn de natuur. Naast duurzaamheid is er

groepen die het initiatief nemen in het

onder de inwoners van onze gemeenten

onderhoud van landschapselementen.

bezorgdheid over een steeds grootscha-

Dit kan heel effectief zijn en gemeenten

liger en eentoniger landschap. Dit speelt

doen er goed aan dit te stimuleren, al dan

minder in de al van oudsher uitgestrekte

niet in samenwerking met Landschapsbe-

landschappen. Daar zijn de vaak mo-

heer Groningen.

15


Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma op het gebied van de duurzame natuurinclusieve landbouw:

Verlichting melkveestallen

Ondersteun boeren

Verlichting van melkveestallen is een be-

Ondersteun als gemeente boeren die

langrijke bron van toenemende nachtelijke

duurzaamheidsmaatregelen treffen of

verlichting in het buitengebied. Nieuwe

initiatieven ontplooien die leefbaarheid in

stallen hebben vaak open zijwanden en felle

het landelijk gebied bevordert.

binnenverlichting. Hierdoor zijn ze van verre te zien in het anders zo duistere landschap

Landschapselementen

en voor veel mensen een doorn in het oog.

Stimuleer als gemeente een robuuste

Schrijf bij de bouw van nieuwe melkvee-

groenblauwe dooradering van het agrarisch

stallen de richtlijnen voor die LTO-Noord en

landschap met landschapselementen zoals

de NMG gezamenlijk met experts hebben

poelen, houtwallen, singels en natuurvrien-

opgesteld om lichthinder vanuit melkvee-

delijke oevers. Bevorder daarnaast ecolo-

stallen te voorkomen. Gezamenlijk is

gisch beheer van bermen en sloten.

door hen een set van kaders en richtlijnen opgesteld die praktisch toepasbaar zijn in

Grootschalige uitbreiding

de bedrijfsvoering en hinder voorkomen.

Bij grootschalige uitbreiding van boeren-

Deze kunt u overnemen in uw ruimtelijke

bedrijven moeten de ondernemers bij de

plannen.

gemeente kunnen aantonen dat ze significante duurzaamheidsmaatregelen

Biodiversiteit

toepassen en zorgen voor een hoogwaardige

Ondersteun als gemeente boeren, ANV’s

landschappelijke inpassing. De gemeente

en collectieven die met natuurinclusieve

kan voorwaarden hiervoor opnemen in

landbouw bezig zijn, om de biodiversiteit in

de ruimtelijke plannen (zie het Groninger

het landelijk gebied te stimuleren.

verdienmodel).

16


tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma |natuurinclusieve landbouw | natuur en milieufederatie groningen

Consument

Vervanging asbestdaken

Gemeenten kunnen ook helpen om de inwo-

Stimuleer als gemeente de vervanging

ners bij duurzame landbouw te betrekken,

van asbestdaken op (voormalig) boeren-

als consument, maar ook als gebruiker van

schuren en/of op andere panden in uw

het agrarisch landschap. Maak ook de kop-

gemeente. Asbest dat blootgesteld is aan de

peling met groene organisaties die hierbij

buitenlucht breekt langzaam af, waardoor

kunnen helpen.

schadelijke asbestdeeltjes zich in de directe omgeving verspreiden. Dit is nu al een

Over de grens

dreigend gezondheidsprobleem, ook in uw

Groningse agrarische producten gaan nu

gemeente.

nog grotendeels over de grens. Boeren

Eigenaren zijn daarom verplicht asbestdaken

die zelf, of in coรถperatief verband, in korte

voor 2024 te verwijderen. De landelijke sub-

ketens de afzet lokaal organiseren (met

sidie om dit te doen is echter ontoereikend.

lokale horeca bijvoorbeeld), kunnen door

Als gemeente kunt u de verwijdering van

de gemeente worden ondersteund met hun

asbestdaken stimuleren door deze activiteit

kennis en lokale netwerk. Daarnaast kan de

te combineren met subsidiemaatregelen

gemeente steun bieden door streekmarkten

voor besparing en zonne-energie. Asbest

te faciliteren of door zelf het goede voor-

eraf, dak isolatie en/of zonnepanelen

beeld te geven en lokaal af te nemen.

erop.

17


Een aantrekkelijke en groene leefomgeving

18


Een aantrekkelijke en groene leefomgeving Een groene leefomgeving bevordert

en plannen. Ook moet bescherming van

zowel de fysieke als mentale gezondheid

bestaand groen verankerd zijn in beleid;

van mensen. Bovendien zorgt aantrek-

inbreiding wordt steeds populairder.

kelijk groen voor recreatiemogelijkheden

Het aantal lokale bewonersinitiatieven

en een gunstig vestigingsklimaat voor

dat groen in eigen leefomgeving wil

nieuwe bewoners en bedrijven. Groen

bevorderen groeit. Bovendien zijn ze

in onze leefomgeving wordt steeds be-

steeds beter in te zetten. Ook de nieuwe

langrijker. Het is van essentieel belang in

Omgevingswet eist een grotere rol en

ons veranderende klimaat, en levert een

betrokkenheid van bewoners en lokale

bijdrage aan het opvangen van overvloe-

belangengroepen bij de totstandkoming

dige regenval en het tegengaan van ste-

van visies en plannen. Voor de gemeente

delijke opwarming (hitte eiland effect).

ligt hier een grote kans en zij kan een

Met een toenemende verstedelijking is er

coรถrdinerende rol innemen voor een

sprake van constante druk op de groene

effectieve inzet van bewonersgroepen.

ruimte. In bestaande steden en dorpen

Groen bevordert cohesie in een wijk of

en in nieuwe ontwikkelingen is een gede-

dorp, en de betrokkenheid van inwoners

gen groenstructuur onmisbaar en moet

met hun leefomgeving.

het integraal onderdeel zijn van visies

Naast een groene leefomgeving heeft de gemeente een belangrijke rol in de ontwikkeling en beheer van natuur en landschap. Zo kunnen natuur- en landschapswaarden goed verankerd worden in visies en plannen, zoals een omgevingsvisie en bestemmingsplan. Op verschillende manieren kunnen gemeenten natuur en landschapswaarden beschermen of zelfs verbeteren. Dit kan bijvoorbeeld door de borging van kwaliteit in het beleid voor stedelijke uitbreiding en groenbeheer, landschapsfondsen en groencompensatie.

19


Onze aanbevelingen voor uw verkiezingsprogramma voor een aantrekkelijke en groene leefomgeving:

Koppeling

Ecologisch beheer

Beschrijf de aanwezige natuur- en land-

Streef naar ecologisch beheer van bermen,

schapswaarden goed in omgevingsvisies

slootkanten en andere groenstructuren.

en –plannen en bescherm deze waarden.

De biodiversiteit op het platteland holt

Leg ook een koppeling met provinciaal en

achteruit. Door als gemeente bermen en

landelijk beleid, zoals het Provinciale

sloten ecologisch te (laten) beheren kunt u

Omgevingsplan en Omgevingsverordening

het verschil maken. Richt het beheer zoveel

en het Natuurnetwerk Nederland.

mogelijk op behoud en herstel van de biodiversiteit, bijvoorbeeld door gefaseerd maaien, de aanleg van bloemenweiden en gevarieerde struwelen. Dit geeft insecten, vogels en zoogdieren constant voldoende voedsel en beschutting. Dat is niet alleen goed voor de biodiversiteit, maar ook nog eens mooi voor omwonenden en recreanten.

Sportvelden Zijn sportvelden in eigen beheer, dan kunnen deze ecologisch beheerd worden zonder chemische bestrijdingsmiddelen. Gemeenten kunnen particulieren stimuleren hun groen op ecologische wijze te onderhouden, dus zonder chemische bestrijdingsmiddelen.

20


tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma |een aantrekkelijke en groene leefomgeving | natuur en milieufederatie groningen

Nestkasten

Groencompensatieregelingen

Gemeentelijke gebouwen kunnen worden

Ook gemeenten kunnen groencompen-

voorzien van nestkasten en andere fauna-

satieregelingen opzetten, wanneer groen

voorzieningen.

verloren lijkt te gaan bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Zo heeft de gemeente

Dimbare openbare verlichting

Groningen een compensatieregeling voor

Voorkom lichtvervuiling en verstoring van

vervanging van gekapte bomen en hout-

nachtdieren door ’s nachts zoveel mogelijk

opstanden. Bomen in stedelijk gebied zijn op

dimbare LED-verlichting toe te passen langs

veel manieren van groot belang. Bescherm

openbare wegen. Roep bedrijven in uw

en koester het bomenbestand in de

gemeente op reclameverlichting ’s nachts

gemeente met een compensatieregeling.

uit te doen, en maak hiervoor regelgeving. Deze maatregelen besparen ook nog eens

Bomenziektes

energie.

Verschillende bomenziektes razen door Groningen, waaronder de essentaksterfte

Landschapsfondsen

en paardenkastanjebloedingsziekte. Denk bij

Gemeenten kunnen met landschapsfond-

vervanging aan cultuurhistorisch en

sen een bijdrage doen aan het beheer en

ecologisch waardevolle soorten, of

onderhoud van landschapsprojecten zoals

eetbare soorten.

wijktuinen, het beheer van houtsingels of het herstel van maren en andere waardevolle landschapselementen.

21


Aantekeningen

22


Colofon Tekst: Natuur en Milieufederatie Groningen. Vormgeving: Studio Guichard Druk: Chris Russell

23


Natuur en Milieufederatie Groningen Zuiderpark 16 9724 AG Groningen (050) 313 08 00 info@nmfgroningen.nl nmfgroningen.nl @NMFgroningen

Tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma  
Tips voor een duurzaam en gezond verkiezingsprogramma