Issuu on Google+

MAGAZINE achtergronden & concertagenda mrt. apr.mei.jun.2014

pioniers: Tan Dun De vele klanken van water in Water Passion after St. Matthew AndrĂŠ Kuipers en Ralph van Raat Van sterren en planeten: een verrassende tocht door het universum Space in your face Beleef de ruimte met The Planets-film en live muziek door het Rotterdams Philharmonisch Orkest


De doelen sinds 1697 De geschiedenis van de Doelen wortelt in de Middeleeuwen. Toen was ‘de Doele(n)’ een plek binnen de stad waar het Schuttersgilde oefende in het schieten met pijl en boog op een doel. Na verloop van tijd kwamen de Schutters niet alleen meer om te schieten, maar ook om te drinken, om vrienden en kennissen te ontmoeten en om een spelletje te spelen. In 1697 kreeg de toen­ malige Doele toestemming om ook muzikale activiteiten te ondernemen. Daarmee kunnen we de lijn doortrekken tot nu. In het huidige gebouw gaan concerten hand in hand met de congresfunctie, en komen mensen samen om te genieten en te leren van muziek.


© Sanne Donders

voorwoord

Nieuwigheden in een monument Op 28 november 2013 heeft de Rotterdamse Gemeenteraad ingestemd met een krediet voor de renovatie van de plint. De plint is stedenbouwkundig jargon voor de begane grond aan de straatkant, in dit geval de zijde van de Doelen aan het Schouwburgplein. Dat klinkt misschien als oud nieuws, maar bij het verschijnen van dit magazine is onze blijdschap daarover niet minder geworden. Renovatie van de plint is namelijk een belangrijke stap, waarvoor wij al enkele jaren voorbereidingen treffen. Er komt een nieuwe horecagelegenheid die plein en gebouw met elkaar verbindt en uitnodigt om voor of na een concert iets te drinken of te eten. De kassahal wordt omgebouwd tot een winkel, gericht op het plein én op de hal, waar u terecht kunt voor veel meer dan kaartjes alleen. En de hal van de Grote Zaal wordt ingericht als educatieruimte. In reactie op het bericht in november had iemand het over de ‘strakke jaren-zestig-uitstraling’ van de Doelen die nu zo wordt gewaardeerd. Die uitstraling is op de begane grond flink verwaterd. De nu weinig aantrekkelijke en gesloten gevel, waaraan in de loop der jaren van alles veranderd is, wordt weer in volle glorie teruggebracht. Garant daarvoor staat ook de status van rijks­ monument, die het gebouw sinds kort heeft. De investeringen in de plint worden volledig gedekt door huurinkomsten van een horeca-ondernemer met wie de afspraken nu al contractueel zijn vastgelegd. Dat is een belangrijke reden waarom de Gemeenteraad akkoord kon gaan. Het gebouw de Doelen is namelijk eigendom van de Gemeente en Stichting Concert- en congres­gebouw de Doelen is huurder. En wat merkt u ervan? We doen er alles aan om de hele verbouwing deze zomer te laten plaatsvinden. In het nieuwe seizoen kunt u de Doelen in een nieuwe sfeer betreden. Bovendien zijn dan ook (eindelijk!) alle werkzaamheden in de directe omgeving van de Doelen gereed. Op het moment van schrijven is het onduidelijk of we deze strakke planning inderdaad gaan halen. In ieder geval hebben we dan de hal opnieuw ingericht en dat merkt u zeker. Inleidingen, nagesprekken en voorconcertjes zullen plaatsvinden in een intieme opstelling, waar toch zo’n 250 personen terecht kunnen. De hal wordt zo een plein van muziekkennis en het centrum van de DoelenCampus. Wees welkom! Gabriël Oostvogel directeur-voorzitter


ancier Lever van elen De Do Steinway Center Nederland in Alkmaar is officieel vertegenwoordiger van Steinway & Sons in Nederland. Hier kunt u terecht voor: PIANO’S EN VLEUGELS - NIEUW & OCCASION REVISIE & TAXATIE STEMMEN & ONDERHOUD PIANO- & VLEUGELVERHUUR

De mooiste pianobeleving, sinds 1868

Robijnstraat 5, 1812 RB Alkmaar T 072-541 44 00, www.steinwaycenter.nl

SCN_AD_210x137,5.indd 1

09-01-14 13:21

Geniet de komende weken bij PATHÉ SPECIALS van schitterende live registraties van opera-, ballet- en theatervoorstellingen én van meeslepende PAC films. Prettige voorstelling! Broadcast live

from London’s West End

27 February and varying dates internationally

ntlive.com

««««« The Times

‘A landmark theatre event event.’

Based on the novel by Michael Morpurgo • Adapted by Nick Stafford In association with the award-winning Handspring Puppet Company

NTLive_WarHorse_A5Portrait.indd 1

2011 West End cast photo by Brinkhoff/Mögenburg

Time Magazine

27 februari

vanaf 27 februari

War Horse (recorded)

Her

1 maart

30 maart

Borodin - Prince iGor (LiVe)

THe GoLden aGe (LiVe)

Sinds de eerste vertoning in 2007 is deze voorstelling uitgegroeid tot een internationale hit. Gebaseerd op de roman van Michael Morpurgo's en speciaal aangepast voor het podium door Nick Stafford. War Horse neemt u mee op een buitengewone reis van de velden van het landelijke Devon naar de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk. Live vanuit het National Theatre in Londen.

Theodore Twombly komt in aanraking met een geavanceerd computersysteem. Wanneer hij het systeem activeert ontmoet hij 'Samantha', een vrouwelijke stem. Hun vriendschap verdiept zich steeds meer en lijkt zelfs tot liefde te evolueren. Maar wat betekent deze emotie eigenlijk in dit digitale tijdperk? Deze bijzondere film is door pers en publiek al op diverse festivals omarmd.

02/12/2013 12:59

Dit bekende Russische epos van Borodin, beroemd vanwege de Polovetser Dansen, komt voor het eerst in bijna 100 jaar naar The Met. Deze nieuwe productie van Dmitri Tcherniakov is een geniale psychologische reis door de geest van de in gewetensnood verkerende held. Basbariton Ildar Abdrazakov speelt de titelrol en Gianandrea Noseda dirigeert. Live vanuit The Met in New York.

The Golden Age is een verfrissende en originele satire waarin het ballet in razend tempo verschillende dansstijlen laat zien: van klassieke en vrije dans tot folk en acrobatische dans. In het midden van deze magische wervelwind wordt Boris verliefd op Rita, danseres en gangsterliefje. Live vanuit het Bolshoi in Moskou.

kijk oP WWW.PaTHe.nL/sPeciaLs Voor meer informaTie, deeLnemende BioscoPen en TickeTs

www.pathe.nl/specials


inhoud 1

voorwoord

5

DE DOELEN TIPT programmering om niet te missen

6

INSTRUMENT IN BEELD de snare drum

8

tan dun de vele klanken van water

3

concertagenda uitgelicht maart april mei juni

>> 52 >> 54 >> 64 >> 71 >> 77

30

op bezoek bij bezoekers aan het woord

36

reacties

14

doelencampus hartekreet door 90 studenten

37

partners Re:Freshed Orchestra

16

bestel en win

17

historie The Stones in de Doelen

38

kennis notities over notatie

18

vrijdag in de flip Benjamin Herman, grootse aanpak in klein spel

40

kindermuziekweek muziekspektakel voor iedereen van 6 maanden t/m 12 jaar

20

wereldmuziek muziek uit de Portugese diaspora

42

de doelen steunfonds ik zet mij in voor de Doelen

22

andrĂŠ kuipers en ralph van raat van sterren en planeten

44

Space in your face Rotterdams Philharmonisch Orkest

28

onmisbaar de geruisloze doelenschoenen van Thijs

50 andere geluiden 51 kunstroute Fruytiers textiel­architectuur

29

column Eric Vloeimans

80

COLOFON


EEN UITJE MET DE KLEINKINDEREN?

KOM NAAR VOORSTELLINGEN VAN

ALLEEN OP DE WERELD ONTROERENDE KLASSIEKER / 8+

DE MAN DIE ALLES WEET MET O.A. RENÉ VAN ’T HOF / 4+

DO 20, VR 21 FEB EN MA 21 APR ROTTERDAMSE SCHOUWBURG

WO 19 EN DO 20 FEB MAASPODIUM // ZO 20 APR ROTTERDAMSE SCHOUWBURG

DE GRIEKEN MAGISCHE DANS MET LEVENDE POPPEN / 9+

WO 9, ZA 12 EN ZO 13 APR MAASPODIUM

Ons eigen Maaspodium in het Lloydkwartier in Rotterdam biedt in de voorjaarsvakantie (15 t/m 23 feb) en de meivakantie (26 apr t/m 5 mei) jeugdvoorstellingen en vele extra’s voor de kinderen. Kijk voor speellijsten en het complete programma van het Maaspodium op MAAStd.nl

MAAS_ADV_DOELENMAG_ALLEEN_MAN_GRIEKEN.indd 1

10-01-14 15:59


de doelen tipt

tips OM NIET TE MISSEN

28 maart

Lilian Vieira, ‘de verpersoon­lijking van Brazilië’. Gilles de Sitter freelance copywriter Gek is dat. Van albums die ik digitaal bij me draag weet ik niets. Geen tracktitels, geen volgorde van nummers, geen namen van muzikanten. Dat is wat mij betreft het nadeel van mp3. Er zit geen cd-boekje bij. Eentje om door te bladeren. Al jaren luister ik via mijn iPhone naar het album New Dawn van de Mozambikaanse band Neco Novellas. Wist ik veel dat 't Lilian Vieira (Zuco 103) is die zo prachtig meezingt op het even zo mooie nummer Vermelha. Zij is voor mij Brasil. De woorden vallen als een waterval uit haar mond. Virtuoos en toch los. Ik ga naar haar kijken en luisteren op 28 maart in de Eduard Flipse Zaal. Dat wordt intiem en intens. Samba Soulrock. Kijk voor meer informatie over deze concerten in de concert­agenda p. 62.

5 april

Weemoed en melancholie in de muziek van Cuca Roseta. Manon Hagemeier hoofd kassa, de Doelen Van jongs af aan heb ik een grote voorliefde voor Portugal. Een prachtig land, een relaxte cultuur en fantastisch eten. En daarnaast bevat de Portugese taal het mooiste woord dat bestaat: saudade. Een begrip waar geen vertaling voor is. De woorden weemoed, melan­ cholie en heimwee schuren dicht langs de betekenis, maar omvatten het nét niet. Het begrip is onlosmakelijk verbonden met de Portugese volksmuziek fado. 5 april sluit ik mijn ogen en laat me meevoeren door de prachtige stem van fadista Cuca Roseta. Al zingend neemt ze me vast mee naar mijn tweede vaderland. En ik nodig u van harte uit om met mij mee te gaan. Diverte-se! Kijk voor meer informatie over deze concerten in de agenda op p. 65.

17 maart en 25 april

22 maart

Een poëtische symbiose tussen muziek en dans.

Laat je mee­nemen door Bram Beekman en het Doelenorgel.

Dorine Verharen vormgever, de Doelen Mijn tip: Codarts en het DoelenEnsemble, met het indringende ‘Jesus’ Blood Ain’t Failed Me Yet' van Bryars. Dit belooft een intrigerende en poëtische symbiose te worden tussen muziek en dans, met de doorleefde stem van een anonieme zwerver vervlochten in de muziek. Ik ben erbij! Ook verheug ik me op de vier zangers van New York Polyphony. Ik was al eerder in de Laurenskerk (voor een prachtig concert van Andreas Scholl); denk welhaast zeker te weten dat de akoestiek in die prachtige oude kerk ook hun stemmen fantastisch tot hun recht zal laten komen! Kijk voor meer informatie over dit concert in de agenda op p. 59 en 70.

marjon bolijn designer, Studio Lonne Wennekendonk Als het om klassieke muziek gaat, moet ik nog een beetje opgevoed worden. Voor mij een reden om me door familie en vrienden mee te laten nemen en me te laten verrassen. Op die manier leer ik klassieke muziek beter kennen en ga ik dit genre steeds meer waarderen. Tijdens zo'n concert kijk ik veel naar de muzikanten en welke instrumenten zij spelen. Elke keer als ik een concert in de grote zaal bezoek, trekt het Doelenorgel mijn aandacht. Dat imposante orgel wil ik graag een keer live horen, zaterdag 22 maart is mijn kans. Bram Beekman speelt werken uit het orgel oeuvre van Bach. Het lijkt me heerlijk om me op zaterdagmiddag in de grote zaal mee te laten nemen door dit instrument. Kijk voor meer informatie over dit concert in de concert­agenda p. 60.

5


6

instrument in beeld

De snare drums Ronald Ent is slagwerker bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Zijn hart ligt bij de snare drum. door Elsbeth Grievink foto’s Sanne Donders

De stokken waarmee hij speelt, kiest Ronald op zijn gevoel. ‘Het hangt af van het moment, van mijn humeur en van het concert. Hoe smaller de stok van boven is, hoe meer hij mee veert. Een groot verschil.’

Door dempers op het vel te leggen, kan Ronald het geluid beïnvloeden: ‘De boventonen en ketelgeluiden haal je ermee weg.’ Hij heeft ook een doekje, dat hij soms op het vel legt voor een omfloerster geluid.

Wanneer hij even niet hoeft te spelen, draait Ronald de snaren los van het vel, om te voorkomen dat trillingen uit de omgeving door de snare drum worden omgezet in geluid.

Bij droog weer en vorst kan het vel op de snare drum krimpen, waardoor deze te strak gespannen staat. Ronald draait dan meteenspecialesleutelaandeschroeven aan de zijkant, waardoor het vel losser komt te zitten.


7

Ronald is slagwerker. In principe ‘doet’ hij alle slagwerk­instrumenten, behalve de pauken. ‘Mijn fascinatie voor slag­ werk begon toen ik als tweejarig jongetje het muziek­korps door de straten zag marcheren. Mijn vader liep ertussen, hij sloeg met dikke stokken op de grote trom. Dat geluid! Die dreun! Ik was er volledig door gebiologeerd.’

Lekker trommelen Nog steeds kan Ronald tot in het diepst van zijn ziel geraakt worden door slagwerk. ‘Als ik iemand conga’s hoor spelen, kan ik daar helemaal in opgaan. De snare drum is mijn favoriete instru­ ment om te bespelen. Het gevoel is gewoon lekker. Deze week staat er een uitvoering van de Tiende van Sjostakovitsj op het programma. Ik heb nu al voorpret: dat wordt lekker trommelen!’ Maar niet elk concert is even uitdagend voor iedere slagwerker. Wie triangel speelt, hoeft soms tien minuten lang niets te doen. ‘Maar dat betekent niet dat je kunt wegdromen,’ benadrukt Ronald, ‘Wanneer je even niet hoeft te spelen, ben je aan het tellen. Je zit altijd in de muziek.’

Vellen en snaren Snare drums zijn er in vele soorten en maten. De diameter verschilt, de diepte, maar ook de vellen (geit, kalf, plastic), de snaren, de kabels, de randen en de ketel. Al die factoren bepalen het geluid. Hoe dieper de trommel, hoe dieper het geluid. Ronald: ‘Pakweg 98% van de trommels kunnen mij niet bekoren. De trommels van het Rotterdams Philharmonisch hebben iets directs, iets scherps, ze doen meteen wat ik wil. Ieder contact met het vel hoor je terug, daardoor kan ik mijn roffels lekker open spelen.’ •


8

tan dun

de vele klanken van water


tan dun

Op 14 april dirigeert de Chinese componist Tan Dun zelf zijn Water Passion after St. Matthew, een imposante compositie rond het lijdensverhaal volgens Matteüs. In zijn dramatische muziek speelt de klank­ rijkdom van zelf­ontworpen waterinstrumenten een cruciale rol. In een telefoongesprek vanuit Shanghai vertelt Tan Dun hoe de klank van water zijn leven bepaalde – en nog steeds bepaalt.

9

door Saskia Törnqvist foto’s Sanne Donders

»


10

tan dun Tan Dun (1957) Geboren in het dorp Simao, in de provincie Hunan in China » werd tijdens de Culturele Revolutie als rijstplanter naar een staats­ commune gestuurd » verhuisde in 1985 naar New York waar hij de westerse gecomponeerde muziek leerde kennen » zijn composities worden gekenmerkt door een mix van oosterse en westerse klanken en het gebruik van niet-traditionele en natuurlijke instrumenten zoals water of papier » stond als dirigent voor orkesten als London Symphony Orchestra, New York Philharmonic en Berliner Philhar­ moniker » won diverse prijzen waaronder een Grammy en Academy Award voor de filmscore voor Crouching Tiger, Hidden Dragon (de Nederlandse première van de concertante versie – Martial Arts Trilogy – vond in 2013 in de Doelen plaats) » is in 2013 op Wereldwaterdag benoemd tot UNESCO Goodwill Ambassador.

‘In mijn jeugd was ik vooral aangewezen op de natuur, het murmelen van de rivier.’

spotify playlist Thuis genieten van muziek van Tan Dun? Beluister dan de Spotify playlist bij dit magazine. www.dedoelen.nl/spotify


tan dun Uw website meldt een duizelingwekkende muzikale productiviteit, daarnaast dirigeert u geregeld uw eigen werken op podia en festivals wereldwijd. Hoe vindt u toch de rust om te componeren? Ik streef zoveel mogelijk naar een vaste afwisseling van drie maanden componeren in stilte en één maand van reizen en werken met musici. Tijdens mijn werkperioden sluit ik mij volledig af van de digitale wereld; ik leef dan als een boeddhistische monnik. Hoe doet u dat in Shanghai, een stad met een 24-uurs economie en een skyline die voortdurend nieuwe vormen aanneemt? Zo’n 30 minuten reizen van Shanghai ligt het 1700 jaar­ oude dorp Zhujiajiao waar ik mij tijdens mijn componeer­ perioden terugtrek. Ik heb daar een vrijwilligersfunctie als bewaker van het oude stadsgezicht. Er is daar een grachtenstelsel, vergelijkbaar met dat van Venetië of Amsterdam. Ik reinig het grachtenwater dat vervuild raakt door de bouwactiviteiten in Shanghai. Daarnaast heb ik in Zhujiajiao een plek waar ik mezelf verstop om in alle rust te werken.

U heeft zeven miljoen volgers op de Chinese pendant van Twitter. Hoe wordt daar gereageerd op uw stilteperioden? Sommigen tellen de dagen af tot ik weer online ben. Dat zegt veel over het hoge tempo waarin China haar culturele inhaalslag doormaakt. Mijn volgers willen graag mijn mening horen over alle mogelijke gebeurtenissen op cultureel gebied. Ook merk ik dat mensen een gids voor hun culturele verleden nodig hebben, want door die twintig jaar van afbraak tijdens de Culturele Revolutie zijn ze hun eigen binding met het verleden kwijtgeraakt. Ik probeer die gids voor ze te zijn. In Rotterdam dirigeert u de Water Passion after St. Matthew uit 2000. Was dit voor het eerst dat u een compositie schreef bij een typisch westers, christelijk onderwerp? Ja. Toen ik hiervoor de opdracht kreeg van de Bachakademie in Stuttgart, vond ik het aanvankelijk doodeng. Die angst verdween toen ik ontdekte dat veel thema’s, zoals het Laatste Avondmaal en de Wederopstanding, hun (zen)boeddhistische equivalenten hebben. Tijdens zijn lijdensweg wint Christus met iedere stap aan nederigheid, wat hem dichterbij het Goddelijke brengt. In het boeddhisme speelt het lijden een vergelijkbare rol in de weg die men moet afleggen om verlost te worden van zijn ego. »

11


12

tan dun

‘Iedere familie was gebroken, iedere vorm van cultuur was weggevaagd. Toen kwam Bach naar China, op grammo­foonplaten. Het was een wonder, een spiritueel medicijn.’ Wat vond u eerst zo eng aan deze opdracht? Ik voelde vooral de beladen erfenis van de muziek van Bach. Ik leerde Bach pas na de Culturele Revolutie kennen, eind jaren zeventig. De ravage in China was toen enorm. Iedere familie was gebroken, iedere vorm van cultuur was weggevaagd. Toen kwam Bach naar China, op grammofoonplaten. Het was een wonder, een spiritueel medicijn. ‘Wat heb ik aan Bachs Mattheuspassie toe te voegen met mijn compositie?’ – zo dacht ik toen ik deze opdracht kreeg. Ik besloot om in mijn klankherinnering terug te gaan naar de tijd voordat ik Bachs muziek kende. In mijn jeugd was ik vooral aangewezen op de natuur, het murmelen van de rivier. En laat in het passieverhaal een belangrijke rol voor water zijn weggelegd, bijvoorbeeld wanneer Jezus wordt gedoopt. In veel culturen hangt de klank van water samen met spirituele reiniging. Zo kwam ik tot het besluit om de hoofdrol in mijn passie aan de klank van water te geven. U geeft ook muzikaal gestalte aan bloed en tranen. Zeker. Het geluid van water reflecteert verschillende menselijke passies. In de tekst van Matteüs worden veel vragen gesteld waarop antwoorden in woorden uitblijven. Maar het geluid van het water geeft wél antwoord, steeds op verschillend manieren. Mijn gemeenschappelijke referentie met de musici en het publiek is de klank van de natuur. Wat klonk er in de tijd van Christus? Er werd gezongen. En er was het ritme. En er was de klank van de natuur. Eén ding weten we zeker: voor zijn geboorte hoorde Christus het vruchtwater van zijn moeder, zoals wij dat allemaal hebben gehoord. Het besef dat wij allemaal uit diezelfde klankbron komen kan mij tot tranen toe roeren. Daarom is waterklank het beste medium om het universele lijdensverhaal en het verhaal van de wederopstanding, de wedergeboorte uit te beelden. En die klank hoort u terwijl u de grachten van Zhujiajiao schoonhoudt... Ja, ik houd het water schoon. Zowel op fysiek als spiritueel niveau.

meer zien? Kijk op www.dedoelen.nl/tandun voor beelden uit de Water Passion after St. Matthew.


tan dun BACH-Preis der Freien Midden vorige eeuw heeft de stad Hamburg de ‘BachPreis der Freien und Hansestadt Hamburg’ in het leven geroepen. Deze wordt eens per vier jaar toegekend aan een componist van grote verdienste, die ‘de standaard die Bach heeft gezet eer aandoet’. In 1951, een jaar na Bachs 200ste sterfdag, was Paul Hindemith de eerste componist die deze prijs ontving. Er volgden grote namen als Ligeti, Messiaen, Schnittke en Goebaidoelina. Meest recente winnaar is Tan Dun, die deze eervolle prijs in 2011 in ontving.

Bestel kaarten voor de Water Passion ma 14 april Cappella Amsterdam o.l.v. Tan Dun Tan Dun Water Passion after St. Matthew Dit concert wordt mede mogelijk gemaakt door:

FotograafSanneDondersvolgdeopverzoekvandeDoelenTanDuntijdensrepetitiesin Florence.Naafloopwerdende'instrumenten'geleegdinhetsteegjeachterTeatroVerdi.

Zie voor meer informatie de agenda op p. 68.

13


14

doelencampus

podium voor jong talent De laatste jaren heeft de Doelen zijn activiteiten op het gebied van educatie sterk uitgebreid met inleidingen, nabesprekingen, workshops, (online) cursussen, debatten en openbare masterclasses. Deze activiteiten vallen onder de term DoelenCampus.

neil wallace

Hartekreet door 90 studenten door Elsbeth Grievink

Op zaterdag 1 maart staat er iets groots te gebeuren in de Doelen. Ruim 90 studenten van Codarts en het Koninklijk Conservatorium vormen voor één keer een groot orkest en spelen samen de Tiende Symfonie van Mahler en Erwartung van Schönberg. Een unieke kans om dit werk, dat vanwege de grootse bezetting niet vaak in concertzalen klinkt, live te horen. Voorafgaand aan het concert leert u meer over de muziek tijdens een inleiding door Bas van Putten. En na afloop gaat Neil Wallace in gesprek met docenten en studenten over wat erbij komt kijken om een concert als dit tot stand te brengen. ‘Sommige werken uit het symfonische repertoire horen we niet vaak, omdat er heel veel musici voor nodig zijn. Dit is er zo een,’ aldus Neil Wallace, hoofd programmering van de Doelen over de Tiende van Mahler. ‘Maar er is nog een reden waarom we juist deze symfonie hebben uitgekozen voor de conservatorium­ studenten. Het staat bekend als Mahlers laatste hartekreet: hij was ziek en wist dat hij zou gaan sterven. Hoewel Mahler de symfonie nooit heeft kunnen voltooien, is het eerste deel helemaal van zijn hand en zit het bomvol muzikale uitdagingen.’ Op 1 maart is de climax waar de 90 studenten naartoe werken. Dan brengen ze het resultaat van weken repeteren ten gehore. Wallace: ‘We vinden het belangrijk dat conservatoriumstudenten tijdens hun studie de kans krijgen om een keer op het hoogste niveau te musiceren, alsof ze in een toporkest spelen. Dat doen we door ze te laten samenwerken met topmusici. Deze keer zijn dat de Finse topdirigente Susanna Mälkki en de wereldberoemde

sopraan Jeanne-Michèle Charbonnet, die in dit programma Erwartung van Schönberg zal zingen. Musici van dit kaliber zetten de studenten op het puntje van hun stoel. Als student is het niet niks om met zulke wereldsterren te spelen. Ja, we gooien ze wel voor de leeuwen, maar dat is goed. Je hóórt het commitment terug in de klank.’ Het is de derde keer dat de Doelen een dergelijk megaproject produceert met studenten van Codarts, het conservatorium van Rotterdam, en het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. De eerste twee producties waren een groot succes. Vanwege de pedagogische doelstelling en het muzikale niveau dat bereikt wordt, maar ook omdat de studenten hun achterban meenemen. Wallace: ‘Allemaal vaders, moeders, broers, zussen en vrienden, van wie sommigen misschien zelden of nooit in de Doelen komen. Dat is voor ons nieuw publiek, dat we graag enthousiast willen maken voor onze programmering.’


doelencampus

de oorsprong van conservatoria

Nederlandteltnegenconservatoria. Het Koninklijk Conservatorium in Den Haag is het oudste, het werd in 1826opgerichtdoorKoningWillemI. Het Rotterdams Conservatorium is opgericht in 1930 en maakt tegen­woordig deel uit van Codarts, Hoge­schoolvoordeKunsten(samen metdeRotterdamseDansacademie, Rotterdam CircusArts en de Havo/ vwo voor Muziek en Dans). Het gebouw van Codarts zit aan de Doelen vast.

Koning Willem I

Gustav Mahler

Alma Mahler

mahlers hartekreten

Mahlers laatste jaren warenergongelukkig. Hetslechte huwelijkmetzijn vrouw Alma speelde hem parten. Via een aan hém geadresseerde brief moest hij ontdekkendatAlmaeenaffairehadmetarchitectWalterGropius.Mahlerstortte compleet in en probeerde zijn vrouw weer voor zich te winnen. Kort daarna ontdekte hij dat de hartziekte waaraan hij al jaren leed, niet te genezen was.

Bestel kaarten voor het Symfonie Orkest Codarts en Koninklijk Conservatorium

Ospedale degli Innocenti, Florence

conservatoria als kinder­ bewaarplaatsen

Het woord ‘conservatorium’ komt van het Latijnse woord ‘conservare’: bewaren. Vroeger werden weeskinderen in Italië in een conservatorium ondergebracht, een kinderbewaarplaats. Sinds de 16e eeuw werden jongens uit zulke instellingen, als ze een goede stem hadden en muzikaal waren, opgeleid in koren van grote kerken te zingen. Eind 18e eeuw ontstonden ook buiten de weeshuizen om muziekscholen, maar de naam conservatorium is altijd gebleven.

za 1 maart de onvoltooide tiende symfonie

De Tiende Symfonie is het laatste werk waar Mahler aan begonnenis.Vlakvoorzijnoverlijden,op18mei1911,hadhij het manuscript aanAlma gegeven, met de opdracht om het onvoltooide stuk te verbranden.Alma negeerde die laatste wens en bewaarde het materiaal achter slot en grendel. Pas in 1922 haaldeAlma het manuscript weer te voorschijn, onder druk van Richard Strauss, componist, dirigent en vriend van Mahler.

Mahler-puristen

Er zijn Mahler-puristen die vinden dat we moeten afblijven van de onvoltooide delen uit Mahlers Tiende, uit respect voor de componist. Desondanks is de Tiende, in voltooiing van Barshai of Cooke, niet langer weg te denken uit het repertoire van de internationale concertzalen.

jong talent Het is de derde keer dat de Doelen een concert van deze omvang op poten zet met Codarts en het Koninklijk Conservatorium. Alle drie werden gesteund door de stichting Jong Symfonisch Talent. Rudolf Barshai

Symfonie Orkest Codarts en Koninklijk Conservatorium Susanna Mälkki dirigent Jeanne-Michèle Charbonnet sopraan Schönberg Erwartung Mahler Symfonie nr.10 (voltooiing Rudolf Barshai) 19.30 uur inleiding door Bas van Putten 22.30 uur Suzanne van Els (Koninklijk Conservatorium) en George Caird (Codarts) en twee studenten in gesprek met Neil Wallace Kijk voor meer informatie in de agenda op p. 54.

15


16

BESTEL EN WIN

de mooiste prijzen...

Cd Peter en de Wolf Een van de hoogtepunten van de Kindermuziekweek (zie p. 63) belooft de Peter en de Wolf-dag te worden. De muziek van Peter en de Wolf is iets waar velen mee zijn opgegroeid en muziek die je als kind toch minimaal één keer live gehoord moet hebben. Thuis nagenieten van het verhaal en de muziek kan met deze prijs. Onder alle bezoekers van de Peter en de Wolf-dag verloten we namelijk vijf Peter en de Wolf-cd’s van het Rotterdams Philharmonisch Orkest en verteller Paul de Leeuw. Winnen? Stuur een e-mail naar communicatie@dedoelen.nl en geef aan dat u als Peter en de Wolfbezoeker kans wilt maken op de cd. Heeft u al een kaartje gekocht voor dit concert, dan maakt u uiteraard ook kans in de loting.

Intro­ ductieles flamenco­ dansen Op 1 maart laat danseres Luisa Palicio zien hoe flamencodans eruit hoort te zien. Voorzichtig de eerste stapjes op flamencogebied zetten, kan bij dansschool Rosa de Compás. Onder alle lezers van het Doelen Magazine verloten we een gratis introductieles bij deze Rotterdamse dansschool. Stuur een e-mail met uw contactgegevens en onderwerp Flamencodans naar communicatie@dedoelen.nl om kans te maken.

Droom­ Vrijkaarten vlucht, vernieuwde het verhaal Kunsthal van André Kuipers In het boek Droomvlucht van journalist Sander Koenen vertelt André Kuipers het verhaal van zijn spannende missies en jaren van training. Een waargebeurde avonturenroman over een jongens­ droom die uitkomt, maar ook over de offers die daarvoor nodig zijn. Kans maken op Droomvlucht? Mail uw gegevens o.v.v. Droomvlucht naar communicatie@dedoelen.nl.

Op 1 februari is de Kunsthal na een maandenlange verbouwing feestelijk heropend. Het resultaat bewonderen? De Doelen mag 5 x 2 vrijkaarten verloten.

Geniet van een verrassend en veel­zijdig tentoonstellingsprogramma met o.a. S.H.O.E.S. Over hoge hakken en echte liefde, marimekko. design for a happy life en De Tweede Wereldoorlog in 100 voorwerpen. Om kans te maken op vrijkaarten mailt u uw gegevens o.v.v. Kunsthal naar communicatie@dedoelen.nl.

tip Op 22 maart vertelt André Kuipers in de Doelen over zijn ruimtereizen. Pianist Ralph van Raat speelt rondom die verhalen buitenaards mooie muziek. Kijk voor meer informatie op pagina 61 van de concertagenda.

Prijswinnaars ontvangen na juni 2014 bericht. Over de uitslag kan niet gecorrespondeerd worden.


historie

the stones in de doelen door Elsbeth Grievink

We hebben vele wereldsterren over de vloer gehad, maar die vijf dagen in 1973 waarop The Rolling Stones in het geheim in de Doelen repeteerden voor hun aanstaande Europese tournee, gaan toch wel de boeken in als heel speciaal. Voormalig directiesecretaresse Anja de Jong werkte bij de Doelen, toen ze de opdracht kreeg om Mick Jagger bij het Hilton Hotel op te halen. Daar stond hij, ‘klein, met spierwitte gympen en een knalblauw jackie’, herinnert ze zich. ‘In een soort cockney-Engels vroeg hij me om een kwartje. Hij wilde een tele­foontje plegen in de telefooncel voor de deur van het hotel. Daarna liepen we samen naar de Doelen. Je zag de mensen kijken: dat lijkt Mick Jagger wel, maar dat kan toch niet waar zijn?’ Vijf dagen lang repeteerden The Stones in de Kleine Zaal in de Doelen. ‘In Rotterdam worden we vast niet veel gestoord’, moeten de bandleden gedacht hebben toen ze voor de Doelen kozen. Maar ja, houd de komst van The Stones maar eens geheim. Een aantal fanatieke fans wist opnamen

te maken, die later op bootlegs werden uitgegeven, met veel nummers van het kersverse album Goats Head Soup. Kennelijk was het repeteren in de Doelen The Stones goed bevallen, want op 22 januari 1975 streek het Stones-circus opnieuw neer in Rotterdam. Twee weken lang sliepen ze in het Hilton en maakten ze in de Eduard Flipse Zaal van de Doelen opnamen voor hun nieuwe album Black and Blue. Ondertussen werden diverse gitaristen getest om de vacature die door het vertrek van Mick Taylor was ontstaan, op te vullen. Wederom lukte het niet om de fans buiten de deur te houden. Ze schoven hun opnameapparatuur onder het doek van de mobile trucks, die buiten de Doelen geparkeerd stonden, door en namen dagen- en nachtenlang álles op. Niet alleen

Angie Op het album Goats Head Soup stond onder andere de hit Angie. Het lied, bekend om zijn indringende teksten over verloren liefde en verdriet, werd een van hun grootste successen. Vragen over de oorsprong van het nummer zijn nooit opgehouden. Ondanks veel geruchten dat het gaat over een relatie tussen Mick Jagger en David Bowies vrouw Angela, ontkennen de Stones dit. Richards zegt al een jaar voordat Angie werd opgenomen, met de naam zijn gekomen. Hij beweert dat het nummer gaat over zijn dochter Angela.

de muziek, maar ook voorbij denderende trams: geen ideale opnamen, dus. Ook het nummer Melody werd in die periode door The Stones opgenomen in de Doelen. Het is een van de favoriete nummers van de huidige directeur van de Doelen, Gabriël Oostvogel. Hij zou The Stones maar wat graag uitnodigen voor de muzikale viering van het vijftigjarig bestaan van de Doelen in 2016. •

17


18

vrijdag in de flip

De Flip, zo noemen Doelenmedewerkers de Eduard Flipse Zaal liefkozend. In de intimiteit van deze zaal vindt iedere vrijdag een eigenzinnig, verrassend concert plaats. Na afloop van het concert is er een meet & greet met de artiesten en draait de artiest van die avond muziek die hem of haar inspireert. Vrijdag in de Flip: de intimiteit van een club, met de kwaliteit van een concertzaal.


vrijdag in de flip

PROGRAMMA MAART-JUNI 7 maart

Re:Freshed presents Alexander van Popta. p. 56

14 maart

spotify playlist

CaboCubaJazz mixt de melancholie van de morna met rumba, salsa en jazz. p. 58

Beluister Benjamin Herman op de Spotify playlist van dit magazine (www.dedoelen.nl/spotify) en via www.benjaminherman.nl.

21 maart

Quinteto el Después laat een eeuwige, tijdloze tango horen. p. 60

28 maart

‘Way back I set myself to be a happy man, and made it’, zei Louis Amstrong in een van zijn biografieën. Altsaxofonist Benjamin Herman, op 18 april te bewonderen in Vrijdag in de Flip, kwam deze quote onder ogen, als vieren­twintig­ jarige student in New York City. Daar betrok hij een koude kelderwoning en leefde van vijftien dollar per dag. door Gilles de Sitter foto Benjamin Herman Jonathan Herman

‘Heerlijk opgeruimde, bijzonder funky muziek’ – Parool over Lilian Vieira’s Samba Soul. p. 62

4 april

Pianiste Saskia Lankhoorn speelt nieuwe noten van o.a. Pete Harden en Peter Adriaansz. p. 65

18 april

Het mooiste uit het onuitputtelijke repertoire van het Benjamin Herman Kwartet. p. 69

25 april

Explosieve mix van rock, minimal en elektronica door Ensemble Klang en Knalpot. p. 70

‘Een wat ongelukkige periode. Mijn toenmalige geliefde in Nederland had mij net de bons gegeven.’ Er zat maar één ding op: gelukkig worden. Herman: ‘Ik heb die quote op de muur geplakt en ben aan de slag gegaan. Ik dacht, als ik nu hard studeer, heb ik iets waar ik later altijd plezier van heb.’ Zijn grootse aanpak vind je ook terug in klein spel. Op vrijdag 18 april speelt Benjamin Herman met zijn kwartet in de Eduard Flipse Zaal. Met zijn vaste speelmaatjes bassist Ernst Glerum en drummer Joost Patocka. ‘We spelen een best of set. Ons repertoire is onuitputtelijk, dus werken we niet met vaste setlijsten. Standards, eigen werk, misschien een stuk van Misha Mengelberg. Wat ik echt te gek vind is dat pianist Miguel Rodriguez meespeelt. Zo waanzinnig goed is hij. Er is een nieuwe generatie topmusici opgestaan, die ongelooflijk behendig is. Hij is daar een van.’ •

9 mei

Neda Boin en Gita Buhari, kersverse winnaars van de Music Matters Award. p. 72

16 mei

Izaline Calister brengt een ode aan LatijnsAmerika met nieuw repertoire. p. 73

23 mei

Equinox speelt naast eigen stukken bewerkingen van klassiekers van o.a. Thelonious Monk. p. 75

30 mei

Re:Freshed presents Thomas Lumley.

p. 76

6 juni

Tango op z’n Nederlands door Juan Tajes & Pavadita String Quartet. p. 78

13 juni

Drumix! & Cuban Golden Classics opent met een spectaculair slagwerkconcert en daarna klinken intieme Cuban Classics. p. 78

‘Flipse, de jonge, energieke, stond met het bekende vuur te dirigeren. Zijn colbertje had hij natuurlijk al lang afgelegd, dat is hem te lastig als hij de vonkenspettende muziek van ’n Fransch componist moet instuderen.’ (Groot Rotterdam, 3 november 1933)

Jazzconcerten in samenwerking met:

19


20

wereldmuziek

onder de loep: Portugese diaspora

Taal, ritmes en saudade verbinden muziek uit de Portugese diaspora door Elda Dorren

Eén ding heeft de kolonisatie van landen als Kaap­ verdië, Guinee-Bissau, Angola, Mozambique en Brazilië in elk geval opgeleverd: een geweldig rijk en veelzijdig muzikaal palet, dat als geheel herkenbaar is. De klank van deze Lusofone (Portugeestalige) landen wordt losjes verbonden door drie elementen: de taal en muziek van kolonisator Portugal, West-Afrikaanse ritmes en de weemoed (of ‘saudade’) van gedwongen migratie. Instrumenten als de cavaquinho (een soort ukelele) zijn zowel in Brazilië als in Kaapverdië terechtgekomen, en artiesten die beroemd zijn in een van deze landen, hebben ook vaak succes in de andere, hoe ver ze ook uit elkaar liggen. Lilian Vieira, Samba Soulrock komt uit:

spotify playlist Beluister lusofone muziek via de Spotify-playlist behorende bij dit magazine. www.dedoelen.nl/spotify

BRAZILIË

Brazilië is wereldwijd het beroemdste muziekland van de Portugese diaspora. Met hun zoete, prettig in het gehoor liggende, bossa nova, ritmische en dansbare samba en de steeds meer oprukkende choro – een unie van Europese muziek en West-Afrikaanse invloeden, verwant aan de jazz – is muziek al meer dan veertig jaar een van de voornaamste Braziliaanse exportproducten.


wereldmuziek

Cuca Roseta komt uit:

portugal

Zowel de kolonisatie als remigratie uit verschillende overzeese gebieden maakten van de Portugese hoofdstad Lissabon een culturele smeltkroes. In de volkswijken Alfama, Mouraria and Bairro Alto ontstond in de café’s van de onderklasse een weemoedige muzieksoort die de zeelieden, thuis­blijvers en eigenlijk elke ongelukkige in de liefde bezong: de fado.

concerten vr 14 maart

CaboCubaJazz komt uit:

kaapverdië

Voordat de Portugezen ze gingen gebruiken als opslag- en doorvoer­plaats, waren de Kaapverdische eilanden onbewoond. Het was er kaal, droog en winderig. Ondanks, of misschien wel dankzij die erbar­melijke omstandigheden ontstonden de opzwepende batuque, mystieke tabanka, soulvolle Kaapverdische pop en natuurlijk de wereld­beroemde en weemoedige morna.

CaboCubaJazz Op onnavolgbare wijze mixt deze groep de melancholie van de Kaapverdische morna en de vrolijke coladeira-dans met opzwepende Cubaanse rumba, salsa en een vleugje jazz.

vr 28 maart

Lilian Vieira, Samba Soulrock A trip down memory lane: terug naar de klanken uit Lilian Vieira’s jeugd.

za 5 april

Cuca Roseta Pure Portugese fado

21


22

CosĂŹ fan tutte


sterren en planeten

andré kuipers en ralph van raat

van sterren en planeten

door Guido van Oorschot foto’s Sanne Donders en André Kuipers

Het is een unieke voorstelling: astronaut André Kuipers bespreekt de ruimtevaart, pianist Ralph van Raat bespeelt de toetsen. Samen maken ze een verrassende tocht door het universum en de muziek.

André Kuipers, astronaut André Kuipers (55) studeerde medicijnen aan de Universiteit van Amsterdam. Bij de Koninklijke Luchtmacht deed hij onderzoek naar ruimteziekte en evenwichtsgevoel. Ook voor de Europese Ruimtevaart Organisatie ESA voerde hij fysiologische experimenten uit. In 1998 kwam Kuipers door de selectie voor astronaut, waarna hij zich in 1999 voegde bij het Europese Astronautenteam. In 2004 maakte Kuipers zijn eerste ruimtereis. Vanaf de basis Baikonoer in Kazachstan ging hij samen met een Rus en een Amerikaan voor elf dagen de lucht in. In december 2011 steeg hij voor de tweede keer op, voor een missie van ruim zes maanden in het internationale ruimtestation ISS.

André Kuipers geeft het eerlijk toe. Toen Ralph van Raat hem probeerde te strikken voor een gezamenlijk optreden, dacht hij aanvankelijk: ‘Oh oh, als dat maar iets wordt...’ Het schoot door hem heen toen Van Raat hem een etude voorspeelde van de avant-gardecomponist John Cage. Taaie kost, vond Kuipers. Liever luisterde hij naar melodieuze composities met een verhaal, zoals de Moldau van Smetana of Tsjaikovski’s Ouverture 1812.

En zo komt het dat een astronaut en een pianist op 22 maart in de Doelen het podium delen in de voorstelling Van sterren en planeten. André Kuipers zal vertellen over zijn ruimtereizen, geïllustreerd met spectaculaire foto's en films. Ralph van Raat levert er minstens zo spectaculaire klanken bij. Ook de muziek licht Kuipers toe. ‘Bijvoorbeeld dat de Russische componist Alexander Skrjabin aan de opium zat en rare ideeën had. Maar wees gerust: ik praat nooit door Ralph heen.’

Maar dat zelfs de klanken van Cage een verhaal hebben, begreep Kuipers toen Ralph van Raat aan het vertellen sloeg. De noten waren gebaseerd op een sterrenkaart. Het Boek der Veranderingen (of I Ching) kwam eraan te pas. En via zijn muziek droeg Cage een visie uit op de wereld. ‘Toen kreeg ik er zin in’, zegt Kuipers. ‘Thuis trok ik meteen die sterrenkaart uit de kast.’

Jongensdroom Op het idee voor een dergelijk programma zat Van Raat al een tijdje te broeden. Hij had literair-muzikale avonden gevuld met schrijvers als Kristien Hemmerechts en Kader Abdollah. Maar zijn passie voor luchtvaart, ruimtevaart en astronomie had hij in de concertzaal nog nooit kunnen uitleven. Als jongen ging hij al naar sterrenkundekamp. Tegenwoordig vliegt hij: in een »

23


Toen Van Raat uitlegde hoe Bach zijn fuga opbouwt, zei Kuipers meteen: ‘dat is interessant, dan kan ík laten zien hoe je een raket in elkaar zet.’

Ralph van Raat, pianist Ralph van Raat (35) rondde zijn studies piano en muziekwetenschap af met de hoogste lof. Hij won verschillende prijzen, waaronder de internationale Borletti-Buitoni Fellowship, de VSCD Klassieke Muziekprijs en de Prijs Klassiek van de NTR. Van Raat geniet vooral faam met hedendaagse klassieke muziek. Hij treedt wereldwijd op en heeft een platencontract bij het Britse platenlabel Naxos. Voor zijn opnames met muziek van John Adams, Frederic Rzewski, Hans Otte en Arvo Pärt won hij verschillende cd-prijzen. Componisten als Gavin Bryars en Frederic Rzewski droegen werk aan hem op. Als docent hedendaagse pianomuziek is Ralph van Raat verbonden aan het Conservatorium van Amsterdam.


sterren en planeten

Cessna 172 kun je de pianist geregeld zien opstijgen vanaf vliegveld Lelystad. Van Raat weet dat er tussen muziek en vliegen interessante parallellen bestaan. Hij vertelt: ‘Rond 1900 bouwde men de eerste vliegtuigen, precies in de tijd dat steeds meer componisten de tonaliteit ontstegen. Eeuwenlang had de muziek vaste grond onder de voeten gehad, nu ging men als het ware zweven.’

spotify playlist Beluister thuis alvast de ‘buitenaardse’ muziek die in dit concert klinkt via de Spotify playlist van dit magazine. www.dedoelen.nl/spotify

Toen Van Raat op tv beelden zag van de gewichtsloos zwevende André Kuipers, dacht hij: waarom vraag ik hém niet? Toen de hobbel van Cage eenmaal was genomen, vond Kuipers het een aanlokkelijk idee ‘een verbinding te leggen tussen de schoonheid van muziek en het kosmische gevoel’. Per slot van rekening had klassieke muziek hem mede geïnspireerd tot het verwezenlijken van zijn jongensdroom. De astronaut herinnert zich hoe hij werd gegrepen door Also sprach Zarathustra van Richard Strauss, de muziek die klinkt bij de openingsscène van Stanley Kubricks sciencefictionfilm 2001: A Space Odyssey. En nooit vergeet hij de documentaireserie Cosmos, waarin de Amerikaanse astronoom Carl Sagan de uithoeken van het heelal verkent. Ook daarin kwam klassieke muziek voor, zoals de beroemde Canon van Pachelbel. Verder verwijst Kuipers naar de twee Voyagers die met 17 kilometer per seconde door het universum zeilen. Als boodschap van de aarde aan onbekende beschavingen vervoeren deze sondes een ‘gouden plaat’, met onder meer muziek van Bach. Ook Kuipers en Van Raat beginnen hun programma met Bach: Preludium en Fuga uit het eerste boek van Das wohltemperierte Klavier. De grondtoon is C: de basis van alle muziek. Toen Van Raat uitlegde hoe Bach zijn fuga opbouwt, zei Kuipers meteen: ‘dat is interessant, dan kan ík laten zien hoe je een raket in elkaar zet’. Samen namen ze een flinke stapel muziek door, al pratend en associërend. Vers la flamme van Skrjabin bleek bijvoorbeeld prachtig te passen bij het lawaai en de vlammen van een lancering. De definitieve muziekkeuze, zegt Kuipers, werd gemaakt door Ralph van Raat. ‘Daarin is hij de meester.’

Goudbestikt fluweel Door de ogen van Kuipers kijken we vanuit het ruimtestation ISS naar de aarde. ‘Die is zo overweldigend mooi. Overdag zie je de prachtigste kleuren. En ’s nachts heb je het gevoel dat je vliegt over een met goud bestikte, zwartfluwelen doek. Ik ben in de ISS doordrongen geraakt van de kwetsbaarheid van onze planeet. Hij oogt als een levende cel, met maar een heel dun membraam eromheen. Als er iets misgaat, kunnen we nergens naartoe.’ Kuipers leidt ook rond in het ruimtestation zelf. Hij vertelt hoe het leven van alledag eruitziet, bijvoorbeeld hoe je zwevend eet. Of hoe je fietst zonder zadel, met de voeten vast­ geklikt aan de trappers. ‘Het is een aparte wereld vol humor.’ »

25


26

Celtic & Balfolk Night

Van sterrenkaart naar notenschrift Voor het componeren van de Etudes Australes voor piano gebruikte de Amerikaanse compo­ nist John Cage (1912-1992) een sterren­kaart van de zuidelijke hemel. Hij legde er een transparante strip overheen en leidde daaruit de twaalf halve tonen af van het octaaf. Om te bepalen hoe hij de noten over de handen zou verdelen, ging hij te rade bij het Boek der Veranderingen (of I Ching). De linker- en rechterhand spelen volstrekt onafhankelijk, wat het uitvoeren van de etudes tot een uiterst virtuoze aangelegenheid maakt. Bij die bijna-onspeelbaarheid verwees Cage naar sociale kwesties: elke uitvoering van Etudes Australes toonde volgens hem aan ‘dat het onmogelijke niet onmogelijk is.’

En natuurlijk werpt hij een blik op het universum met z’n sterren en planeten. ‘Als je vanaf een ruimtestation de kosmos in kijkt, voel je je onderdeel van een zonnestelsel, van de Melkweg, van het heelal. Je wordt er volledig in opgezogen.’ Bij die sensatie vond Ralph van Raat muziek van George Crumb. De partituur van Makrokosmos staat op zijn vleugel: van een afstand lijkt het de spiraalnevel van een ver sterrenstelsel. Kom je dichterbij, dan zie je een gedraaide notenbalk met allemaal kleine nootjes. Ook voor de terugkeer naar de aarde vond de pianist een geschikte compositie. Alleen al de titel is heftig: Suicide in an Airplane, een ‘krankzinnig wild stuk’ uit 1918 van de Russische Amerikaan Leo Ornstein. Weinig mensen beseffen het, zegt André Kuipers, maar de heftigste fase van een ruimtereis is inderdaad de terugkeer. ‘Op drie punten kan het goed misgaan. Eerst moet er een klein motortje ontbranden, anders blijf je eeuwig rondjes draaien. Daarna schiet je als een vuurbal de dampkring in. Al die tijd ben je gewichtsloos geweest, nu word je met een enorme kracht in je stoel gedrukt, alsof er iemand op je borst zit. Het derde spannende moment is het openen van de parachute. Dat is in het verleden weleens misgegaan.’

Fantastisch, die Cage! Over zijn avonturen in de ruimte geeft André Kuipers wel vaker lezingen. De muziek, zegt hij, tilt zijn verhaal naar een hoger plan. ‘Het wordt filosofischer, magischer, mysterieuzer.’ Hij merkte het aan de reactie van zijn vrouw. Zij heeft zijn trainingen en missies intens meebeleefd, ‘maar nu kreeg ze een compleet andere kijk’. Hetzelfde gold voor zijn 22-jarige dochter. Tijdens de première hoorde ze haar vader vertellen over gewichtsloosheid, waarna Ralph van Raat onder een geprojecteerde sterrenkaart de zwevende stipjes en puntjes van John Cage omzette in klank. ‘Na afloop kwam ze naar me toe’, zegt Kuipers. ‘Wat een fantastische muziek, die Cage! Toen wist ik: we zitten goed.’ ‘Hedendaagse muziek is lang niet zo abstract als iedereen denkt’, verklaart Ralph van Raat. ‘Componisten zijn mensen, ze verklanken gevoelens, denkbeelden en visioenen. Alle muziek kent een reden. Om die te vatten moet je soms alleen wat moeite doen. André en ik bieden nu een handreiking. Veel mensen vertellen ons dat er een wereld voor ze opengaat.’


27

‘De aarde is zo over­weldigend mooi. Overdag zie je de prachtigste kleuren. En ’s nachts heb je het gevoel dat je vliegt over een met goud bestikte, zwartfluwelen doek.’

Het universum in de Doelen Op 27 maart speelt het Rotterdams Philharmonisch Orkest The Planets van Gustav Holst met vertoning van de film The Planets – An HD Odyssey van Duncan Cop. Zie pagina 44 voor meer informatie. Bestelt u beide concerten in één keer, dan krijgt u 20% korting.

BESTEL KAARTEN za 22 maart Ralph van Raat André Kuipers Werken van Bach, Skrjabin, Adams, Cage, Crumb, Ornstein en Schumann Kijk voor meer informatie in de agenda op p. 61.


28

onmisbaar

de geruisloze doelenschoenen van thijs

door Elsbeth Grievink foto’s Sanne Donders

In deze rubriek vertellen Doelenmedewerkers over hun favoriete tools. Schijnbaar simpele objecten, die een belangrijke bijdrage leveren aan een vlekkeloos concert.

Mogen we aan u voorstellen: de ‘Doelen­ schoenen’ van Thijs van den Berg, die als eventmanager concerten voorbereidt én productioneel begeleidt. Als Thijs van den Berg schoenen met leren zolen draagt, dan heeft hij een ‘bureaudag’. Hij doet dan voorbereidend werk achter zijn computer. Maar zodra hij de vloer op moet, gaan zijn Clarks aan. Thijs: ‘Mijn Doelen­ schoenen, noem ik ze. Ze hebben rubberen zolen, waarop ik me geruisloos door het gebouw kan bewegen. Ze lopen als pantoffels, wat fijn is, als je de hele dag brandjes moet blussen. Is het te druk bij de garde­robes? Hup, ik ga versterking regelen. Heeft een muzikant de dempers van zijn trompet ver­geten? Ik schiet weg om theedoeken te zoeken. Bovendien heeft de Doelen bikkelharde, natuur­stenen vloeren en traptreden. Een schoen met een schokbreker is dan wel zo prettig. Ik ren trappen op en af, gangen op en neer en probeer overal tegelijk te zijn. Ik ben net een tijger in een kooi. Een collega heeft eens uitgerekend dat ik wel tien kilo­meter per dag maak, om alle concerten en evenementen in goede banen te leiden, allemaal binnen het gebouw.’

‘Ik ren trappen op en af, gangen op en neer en probeer overal tegelijk te zijn. Ik ben net een tijger in een kooi.’


column

Eric vloeimans

v-flow Dit muziekseizoen wordt hij vijftig. Eric Vloeimans, een van Europa’s beste en meest geliefde trompettisten. Om zijn vijftigste verjaardag te vieren, speelt hij vier concerten in de Doelen en is hij het hele seizoen onze vaste columnist.

V-Flow staat voor mijn eigen flow, de Vloeimans-Flow, tevens de titel van een van mijn eerste composities voor mijn elektrische band Gatecrash. Flow komt voor mij neer op je buikgevoel volgen. Doe je dat, dan merk je dat je vanzelf de goede beslissingen neemt, misschien zelfs zonder te weten waar je de wijsheid vandaan haalt. Je flow is eigenlijk de beste vriend die je hebt, want als je écht dat gevoel volgt, dan heb je het bijna altijd bij het goede eind. Al zo lang ik speel, ben ik gefascineerd door de rol van gevoel en verstand in de muziek. Ik lees er boeken over, praat erover met collega’s en ga bij mijzelf te rade. Je kunt een stuk ‘kapot’ spelen, omdat je het alleen maar met je verstand interpreteert. En je kunt klinken als een ‘kip zonder kop’, omdat je louter vaart op je gevoel. In beide gevallen mis je de essentie van muziek. Musiceren gaat alleen in opperste concen­ tratie, op het scherp van de snede, in het NU. Bij het improviseren worden beslissingen genomen in een nanoseconde. Zo snel, dat er geen tijd is om na te denken. Sterker nog, wie dit met zijn verstand probeert te doen,

komt altijd te laat. Er is niets zo scherp als je intuïtie en die is altijd sneller dan je verstand. Alleen wie ‘in het moment’ is, kan muziek tot zo’n krachtig medium maken. Dat geldt voor de speler evengoed als voor de luisteraar. De speler bevindt zich in ‘niemandsland’, in het nu, en is niet op resultaat uit. De luisteraar kan, wanneer hij zich openstelt, datzelfde niemandsland betreden en gegrepen worden door de muziek – met alle sensaties en emoties van dien. Natuurlijk, zonder verstand gaat het niet. Schoonheid gaat óók over techniek, over akkoorden en toonladders, en er komt heel wat analyse aan te pas om te begrijpen hoe muziek er aan de binnenkant uitziet. Maar als je die kennis eenmaal in huis hebt, moet je die zo snel mogelijk weer zien te vergeten om feeling te krijgen met dat intuïtieve ‘weten’. De flow, het buikgevoel of hoe je het verder ook wil noemen, datgene dat maakt dat je met al je kennis en kunde op avontuur kunt gaan. Je creativiteit en speelsheid bloeien op en de echte fun kan beginnen (jemig, wat kun je daar gelukkig van worden, haha).

Mijn devies is dan ook: bouw niet louter op wat je verstand je ingeeft, maar luister met je hele ziel en zaligheid en vertrouw op waar je hart naar uitgaat – op je flow dus.

‘Er is niets zo scherp als je intuïtie en die is altijd sneller dan je verstand.’

BESTEL KAARTEN do 5 juni Eric Vloeimans Rotterdams Philharmonisch Orkest Het slotconcert van de reeks concerten die zijn vijftigste verjaardag markeren. Zie voor meer informatie de agenda op p. 77.

29


30

Op bezoek bij

In de zaal zitten we vaak in stilte naast elkaar, te genieten van de muziek. Zonder te weten wie degene is die naast ons zit. Op deze plek vertellen bezoekers van de Doelen hun verhaal. door Elsbeth Grievink foto’s Sanne Donders


31

‘Muziek verrijkt het leven.’ Mevrouw Elizabeth Bernaards gepensioneerd


32

‘Met Mozart op de achter­grond kunnen ze zich beter concentreren.’ Rob van der Laan 46 jaar, onderwijzer


33

‘De Doelen voelt als een stukje van onszelf.’ Lia Trum 54 jaar, oprichter van Tornante Trainingen


34

‘De akoestiek moet perfect zijn om elke nuance van de muziek te kunnen horen.’ Tim van der Wal 32 jaar, geotechnisch ingenieur


op bezoek bij

Mevrouw Elizabeth Bernaards (gepensioneerd) zit elke dag wel even achter de piano. Alleen, of samen met haar 11-jarige kleindochter Sophie. ‘Ik weet nog goed dat wij thuis een piano kregen, 7 jaar oud was ik. Ik ben erachter gaan zitten en kende binnen de kortste keren allerlei versjes uit het hoofd. Ik heb jaren pianoles gehad, maar moest ermee stoppen toen ik in het buitenland ging wonen. Nadat ik jaren later naar Nederland was teruggekeerd, heb ik opnieuw les genomen. De laatste jaren heb ik een inspirerende lerares, die me laat kennis­maken met allerlei verschillende stijlen, zoals Ierse muziek, of we leren over de muziek in schilderijen. Heel bijzonder om je in te verdiepen! Met haar bezoek ik concerten die gerelateerd zijn aan de projecten waarmee we bezig zijn. Met mijn kleindochters heb ik vroeger veel familievoor­ stellingen in de Doelen bezocht, waardoor ze al jong leerden begrijpen wat muziek inhield. Met de jongste, Sophie, ga ik elke maandag naar pianoles. Ja, ik vind het heel leuk dat ik haar daartoe heb geïnspireerd, want muziek verrijkt het leven en voegt op vele gebieden waarde toe.’

Rob van der Laan

Lia Trum

Tim van der Wal

(46 jaar, onderwijzer) neemt zijn leer­lingen twee keer per jaar mee naar schoolconcerten in de Doelen. ‘De school waar ik werk, ’t Landje, is een kunstzinnige basisschool; er is veel aandacht voor kunst en cultuur. Als het lesprogramma niet zo vol zou zijn, zou ik nóg meer aandacht besteden aan muziek, want dat vind ik leuk en belangrijk. Als er een kind jarig is, schrijf ik een liedje voor diegene, dat ik voor de klas zing, terwijl ik mezelf begeleid op gitaar. Daarmee wil ik graag laten zien dat muziek maken leuk en grappig kan zijn, en dat het niet per se perfect hoeft. Ik heb weleens Mozart opgezet tijdens het zelfstandig werken. Wat opviel was dat kinderen die zich normaal moeilijk kunnen concentreren, naar me toe kwamen en zeiden: door die muziek kon ik veel beter doorwerken! Op vrijdag komt er een vakleerkracht en wordt er gezongen en muziek gemaakt, dat is het leukste half uur van de week. Een keer per jaar bezoek ik met mijn klas een concert van de Marinierskapel (het harmonie­ orkest van de Koninklijke Marine, red.) in de Doelen en ook gaan we altijd naar de Kindermuziek­ week. De kinderen vinden het fantastisch om in de Grote Zaal te komen, dat zie je aan hun gezichten.’

(54 jaar, oprichter van Tornante Trainingen) en haar man Wim zijn al tien jaar trouwe Doelenbezoekers. De zondag­ochtend is favoriet. ‘We hebben twee abonnementen, daarnaast kopen we regelmatig losse kaartjes voor voorstellingen die ons mooi lijken. Het begon tien jaar geleden, met een concert op de zondagochtend dat zó schitterend was, dat we tegen elkaar zeiden: dit gaan we vaker doen. Anderen zitten op zondag­ochtend in de kerk, wij gaan naar de Doelen. In het begin namen we de dochters van Wim weleens mee. Die vonden het een hele zit, hoor, zo’n concert van een uur. Maar nu zeggen die meiden: die klassieke muziek, dat heb jíj ons meege­geven. Daar zijn ze toch dankbaar voor. Er is één concert geweest waar we het nog steeds over hebben, dat van Patricia Kopatchinskaja, de Moldavische violiste die op haar blote voeten op het podium staat. Die passie, die hartstocht… Dat mens heeft zó’n indruk op mij gemaakt! Onlangs was op het nieuws dat de kunst en cultuursector zo verarmt vanwege de bezui­ nigingen. Toen hebben Wim en ik elkaar aangekeken van: laten wij dan in die Doelen investeren en Schutter worden, daar komen we zó vaak. De Doelen voelt als een stukje van onszelf, dat willen we niet kwijtraken.’

(32 jaar, geotechnisch ingenieur) is gek op de gitaarconcerten in de Doelen, en speelt zelf ook. ‘Bij mij gaat er geen dag voorbij zonder muziek. Van heavy metal tot klassiek, als er maar een flinke dosis gitaar in zit. Als ik thuiskom van mijn werk zet ik graag iets stevigs op. Metal is de ultieme uitlaatklep als je een drukke dag achter de rug hebt. Zelf beoefen ik een heel andere tak van sport: fingerstyle guitar, een heel ingetogen manier van gitaarspelen op een staalsnarige gitaar, waarbij je de snaren direct met je vingers of nagels aanslaat, zonder een plectrum te gebruiken. Ik speel graag covers van bekende fingerstyle artiesten, zoals Michael Hedges, Andy McKee en Pierre Bensusan. Gitaarconcerten zijn vaak heel intiem: één persoon met een gitaar op een podium, het publiek er dicht bovenop. De akoestiek moet perfect zijn om elke nuance van de muziek te kunnen horen, maar ook de sfeer en de setting zijn belangrijk. Daarom zijn er eigenlijk maar twee plekken in Nederland waar je zulke concerten kunt beleven, en dat zijn het Concertgebouw in Amsterdam en de Doelen in Rotterdam.’

Heeftuzelfeenbijzonderverhaaldat uonswiltvertellen?Ofwiltureageren op deze rubriek? Mailons:communicatie@dedoelen.nl

35


36

reacties

een greep uit... Meisje van 11 vraagt aan Michiel Borstlap:

‘Kunt u mij wat trucjes vertellen, Wow @Sharon_Corr… over hoe ik moet improviseren?’ once again AMAZING! naar het fantastische concert... Hope u liked the Rotterdam Gistermiddag néé: ’t was een ‘ha(r)ppening’, van Godelieve crowd, pls come back soon Schrama, in de Jurriaanse Zaal geweest. K. Degeling over zijn bezoek aan het Zondagfestival @deDoelen! Tnx so much!! La Harpe c’est moi Mathias de Groot @Matdg

Met spijt in ons hart zeggen wij, mijn vrouw en ik, een streep te moeten zetten onder het bezoeken van de winteravondconcerten in de Doelen. Het reizen, zowel met openbaar vervoer als met eigen auto is te bezwaarlijk geworden. Wij danken u en uw musici voor de vele jaren van genieten van datgene wat u ons geboden hebt. Met hartelijke groeten en veel blijvend succes toegewenst, J.H.den Broeder

Vndg niet naar collega’s @rdamsphil maar wel kinder­opera #Carmen @deDoelen @wenasje

Terug van het #CodartsSymphonyOrchestra in @deDoelen onder de indruk van al die prachtige klanken van de klassieke afdeling! #Toppers Maarten Redeker @Maartenredeker

Reacties op het concert van singer-songwriter Marike Jager op 2 november 2013:

Zaterdag mooi intiem concert in @deDoelen v @marikejager beleefd. Wat ’n plezier straalde de band uit. Leuke kennismaking. Bedankt @ISchaik Diana van der Ploeg @ddvdploeg

Was mooi @deDoelen. Intiem concert van @marikejager. Prima kennismaking. Tof om te zien hoeveel lol ze hebben. Die drummer is een held! :) Alex @Spartalex

Ook iets te melden? Graag! mail naar communicatie@dedoelen.nl of volg ons op twitter.com/dedoelen en facebook.com/dedoelen

Rotterdam @dedoelen het was een geweldige nacht met jullie! Merci! Marike Jager @marikejager


partners

Re:Freshed Orchestra door Elsbeth Grievink

Eén jaar geleden speelde het Re:Freshed Orchestra voor het eerst in de Doelen. Sindsdien houden we dit jonge, Rotterdamse orkest, dat stromingen als hiphop, funk, soul, reggae en jazz moeiteloos mixt met klassieke muziek, graag dichtbij. Het Re:Freshed Orchestra is zo’n orkest waar het plezier op het podium vanaf spat. Zestien man sterk, en met alle energie die ze in zich hebben, springen ze vrolijk over hokjes heen. De band bestaat nog maar twee jaar: ‘Ik speelde in een band die rappers begeleidde’, vertelt bandleider Alexander van Popta (26, toetsenist), ‘toen de programmeur van Grounds met het idee kwam een concert te organiseren met klassieke muzikanten erbij. Die combinatie van stijlen leverde een zeer bijzondere avond op, die smaakte naar meer.’ Dat was het begin van Re:Freshed Orchestra. ‘Het was even wennen, eerst’, vervolgt Van Popta. ‘We hebben allemaal een andere achtergrond en spraken in totaal verschillende vocabulaires. Maar door in de repertoires te duiken van mensen die we allemaal

bewonderen – Nina Simone, Fela Kuti, rapper Jay-Z – hebben we een overeen­komende smaak ontwikkeld.’ Begin 2013 speelde Re:Freshed Orchestra voor het eerst in de Doelen tijdens Mr Clash. Daarna kregen ze van de Doelen een week lang de Eduard Flipse Zaal aangeboden, om te kunnen repeteren voor North Sea Jazz. ‘De diversiteit van de programmering in de Doelen past erg bij ons. Vanuit Grounds zijn we hiphoppubliek gewend, maar hier bedienen we ook de klassieke concert­ bezoeker, dat voelt goed.’ •

‘De diversiteit van de programmering in de Doelen past bij ons.’

Bestel kaarten vr 7 maart Re:Freshed presents Alexander van Popta Zie voor meer informatie de agenda op p. 56.

37


38

kennis

muzieknotatie

notities over notatie door Stephen Westra

Stephen Westra

Je hoort het mensen regelmatig zeggen: ‘Ik ben niet muzikaal, want ik kan geen noten lezen’. Ze hebben zo’n plezier in dat leuke pianostukje en willen het zelf ook zo graag spelen, maar staren wanhopig naar die afgeplatte bolletjes, streepjes, vlaggetjes, rekjes (‘O, notenbalken!’). Ze snappen maar niet dat het muziek is en hoe ze er muziek van moeten maken. ‘Je bent in goed gezelschap’, antwoord ik dan, ‘The Beatles konden ook geen noten lezen.’ Ik kan het u nog sterker vertellen: duizenden generaties maakten muziek zonder noten te kunnen lezen. De mensheid musiceert sinds ongeveer de Zesde Scheppingsdag, maar ons notenschrift, of de basis daarvan, dateert uit de elfde eeuw na Christus. Muziek werd oraal overgedragen: de één zong voor, een ander zong het na, enzovoort. Maar op den duur wilde men toch iets vastleggen. Dat viel niet mee, de Chinezen bijvoorbeeld hadden een hele kolom van maar liefst twintig karakters nodig om één noot te beschrijven… In de vroege Middeleeuwen ontwikkelde zich in de gregoriaanse kerkmuziek het neumensysteem (afb. 1). Deze ‘neumen’, aangeduid met de letters A t/m G, werden op één lijn genoteerd en gaven globaal de toonhoogte

aan. Maar hoe wist je of de afstand tussen bijvoorbeeld A en B een hele of een halve toon was? Dat legde de Italiaanse monnik Guido van Arezzo (991-1033) vast met behulp van de toen overbekende hymne Ut queant laxis. De hymne begint iedere regel een toon hoger. Guido gebruikte de beginlettergrepen ut-remi-fa-sol-la als basis van zijn vastlegging. De enige halve stap in deze reeks is tussen mi en fa. Hij breidde ook de notenbalk uit tot drie lijnen, dan kon de toonhoogte preciezer worden bepaald (dit werden er later vier en vervolgens vijf). (afb. 3)

Abstracte nootjes Tegenwoordig hebben we een wereld aan bladmuziek. Tien eeuwen klank op papier! Mooi toch? Maar wát hebben we eigenlijk?

Stephen Westra » componist en publicist » woont in Utrecht, daarvoor in onder meer Freiburg (Duitsland) en Basel » voltooide studies compositie aan Utrechts Conservatorium (bij Ed de Boer en Henk Alkema) en geschiedenis aan de Universiteit Utrecht » componeert liederen, piano-, kamer- en orkestmuziek en muziek voor theater » uitgevoerd door vooraanstaande musici en meermalen op radio uitgezonden en op cd gezet » schrijft artikelen, interviews en toelichtingen voor tijdschriften, concertzalen en ensembles » redacteur bij Muziekgebouw Frits Philips in Eindhoven

Muzieknotatie is het overbrengen van het hoorbare naar het zichtbare, noodzakelijk omdat het hoorbare verloren gaat. Maar muziek ziet er volstrekt niet uit zoals het klinkt. Eén pagina Liszt vol razendsnelle korte zestiende noten (afb. 2) duurt bijvoorbeeld tien seconden, maar de paukenpartij van een Haydnsymfonie past op diezelfde pagina en vertegenwoordigt een half uur. En die rare abstracte nootjes: of het nu hard of zacht is, langzaam of snel, mooi of lelijk, is niet eenduidig. Dat hangt af van de speler, die hard of zacht, langzaam of snel, mooi of lelijk speelt. Tussen wat geschreven staat en wat moet klinken, zit altijd nog de uitvoerende. Bladmuziek is een kaart, maar nog niet het landschap zelf.


kennis Tiktakding Ach, die arme componist! Het wás al zo’n frustratie toen hij aan de piano zat en de vlucht van zijn inspiratie met louter noten moest bijhouden! Met moeite greep hij enkele bontgekleurde vogels nog net bij de pootjes, maar al die andere vlogen al kwinkelerend verder en lieten geen spoor na… Wat staat er nu eigenlijk van zijn idee op papier? En hoe wordt dat straks overgebracht? Aan de toonhoogte kunnen de uitvoerenden goddank niets veranderen... Maar snappen ze hóe kort die achtste noot moet? Toch een zestiende noot dan. Of zet ik er dan maar marcato, of nee staccato, bij – maar betekenen die woorden over een paar eeuwen nog wel wat ze nu betekenen? Het blijft piekeren. ‘Allegro’ schrijf je bijvoor­ beeld boven een stuk. Muzikantentaal voor ‘snel’. Maar eigenlijk betekent het ‘opgewekt’. Wat is snel? Wat is opgewekt? ‘Noteert u dan toch metronoomtijden!’, zeggen musici soms boos. Dat vervelende tiktakding dat de tijd hermetisch in gelijke stukjes deelt. Maar hoe snel je iets moet spelen hangt af van het moment, van de zaal, van de stemming in die zaal, van… En als je goed musiceert

duurt geen enkele maat even lang: het is de metronoom die uit de pas loopt, niet de musicus. Beethoven zei het al: ‘Naar de duivel met al die mechanische apparaten!’ Maar meneer de componist, dat andere technische hulpstukje dan: de geluidsopname? – ‘Dat ga ik mooi niet doen! Van fonograaf tot mp3, knap hoor, maar weet u wie de slechtste opnamen maakte van de muziek van Stravinsky? Stravinsky. Houterig, saai en ongeïnspireerd. Dat klinkt niet. Eerder een momentopname dan een geluidsopname.’

Klemgezet En zo blijft de componist niets anders over dan steeds preciezer te noteren wat hij wil. In een Mahler-maat staat vaak meer tekst en teken dan noot, deze neuroot blééf maar ‘verduidelijken’. Tegenwoordig zijn tempoen sfeeraanduidingen kleine novelles. Steeds meer tekens bedenk je om uit te leggen wat je wil. Een partituur begint met een handleiding om uit te leggen wat die tekentjes uitleggen... Helpt het? We lijken wel weer terug bij die arme Chinees van twintig eeuwen geleden… En hoe meer je erbij zet, hoe meer de persoon die van notatie muziek moet maken, de musicus, zich voelt klemgezet:

dit is geen schrift meer, maar voorschrift en aan musiceren, aan ademend musiceren, komt hij niet meer toe… Je zou er haast vanaf willen, van dat notatie­ systeem. Gewoon een boze knoedel op papier smijten – {}!!!!@@4%$hrrrww^^ – als het daar gewoon boos moet klinken. De experimentele Amerikaan John Cage ging op zeker moment zoiets doen (z.g. grafische notatie , afb. 4). Zijn partituren lezen als een stripboek. Er staan haast geen noten meer in. Misschien moeten we onze hele westerse drang tot behouden en vastleggen domweg vergeten. Hou toch op met al dat noteren, denken de Hindoes hoofdschuddend als ze onze partituren zien. Het verlamt alleen maar. Het leidt af van wat zij het wezenlijke van muziek vinden: geleide improvisatie. Zijn wij eigenlijk niet ook zo begonnen? •

2. Pagina10uithetmanuscriptvande Tweede Ballade (1853) van Franz Liszt (wordt op 14 maart uitgevoerd door Joseph Moog, zie p. 58).

1. DemelodievanhetgregoriaansegezangVideruntomneswordtmetneumenaangeduid. CodexSangallensis359(ca.925),kloosterbibliotheekvanSanktGallen,Zwitserland.

39

3. DehymneUtqueantlaxiswaarvanelke regel een toon hoger begint.

4. PartituurvanhetPianoconcert(1958)van JohnCage(1912-1992)metpuurgrafische elementen (op 22 maart speelt Ralph van Raat muziek van o.a. John Cage, zie p. 61).


40

kids

kindermuziekweek

Muziekspektakel voor iedereen van 6 maanden t/m 12 jaar Voor de zesde keer organiseren de Doelen en het Rotterdams Philharmonisch Orkest de Kindermuziekweek. Tijdens dit feestelijke festival is er van alles op muzikaal gebied te ontdekken voor kinderen vanaf 6 maanden. Er zijn workshops en concerten, kinderen mogen zelf muziek maken en er kan geknutseld worden. Hoogtepunt van het festival belooft de Peter en de Wolf-dag te worden. Op deze dag presenteert Frank Groothof een Klezmer-variant van Prokofjevs muziek voor kleintjes vanaf 2,5 jaar en kunnen grotere kinderen naar het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Tussen de voor­ stellingen door kun je onder meer pannenkoeken bakken, is er een muzikale speurtocht en zijn er knutselworkshops van Villa Zebra. •

speel je eigen voorstelling van peter en de wolf stap 1: Knip de figuren uit. stap2: Plak de figuren aan een rietje vast. Zo kun je de figuren makkelijk vasthouden. stap 3: Speel nu jouw eigen voorstelling van Peter en de Wolf.


kids agenda kindermuziekweek vr 28 maart Openingsconcert (alle leeftijden)

za 29 maart Familieworkshop Zing de sterren van de Hemel (6+)

zo 30 maart Peter en de Wolf-dag (2,5+ en 4+) Met o.a. de muziek van Prokofjev door het voltallige Rotterdams Phlharmonisch Orkest met verteller en animatiefilm en voor de peuters en kleuters een klezmervariant door Frank Groothof en Trio Tripletov en een uitgebreid randprogramma.

za 5 april Samenspeeldag (6+) Tijdens de samenspeelworkshops oefenen muzikantjes in vijf instrumentengroepen het muziekstuk dat ’s middags gezamenlijk wordt uitgevoerd.

za 5 april Le Piano Voyageur (6-18 maanden)

zo 6 april Le Piano Voyageur (6-18 maanden)

zo 6 april Muziekvoorstelling De Schilderijenslurper (6+)

zo 6 april Vlinder met Ageeth de Haan (2+) Kijk voor het volledige programma van de Kindermuziekweek op pagina 53.

Basisscholen en BSO’s

Maatschappelijk Partner van de Kindermuziekweek 2014

De Kindermuziekweek 2014 wordt mede mogelijk gemaakt door VSBfonds, de Van Cappellen Stichting, STOER e.v.a.

www.kindermuziekweek.nl

Ook voor basisscholen en BSO’s is er een uitgebreid programma tijdens de Kindermuziekweek. Bel of mail educatiemedewerker Madelène Roovers via m.roovers@dedoelen.nl of 010 21 71 720 om de mogelijkheden door te nemen.

41


42

de doelen Steunfonds Sinds 1 januari 2014 is Marianne de Waard-Preller voorzitter van Stichting De Doelen Steunfonds, het fonds dat de Doelen financieel bijstaat in het waarmaken van zijn culturele ambities.

door Elsbeth Grievink foto Sanne Donders

Ik zet mij in ...


de doelen steunfonds

... voor ... de Doelen Marianne de Waard-Preller is partner en notaris bij NautaDutilh en zit sinds 2008 in het bestuur van Stichting De Doelen Steunfonds. Op 1 januari 2014 werd ze voorzitter. Daarnaast steunt ze de Doelen privé, als Schutter. ‘De Doelen heeft een ongelofelijk veelzijdige programmering en gaat met de tijd mee door vernieuwende concepten te ontwikkelen. Dat vind ik enorm waardevol.’ Vroeg geleerd Met het Steunfonds zet De Waard-Preller zich in om financiële steun van particulieren en bedrijven te werven voor het onderhoud, de ontwikkeling en vernieuwing van het gebouw en de programmering van de Doelen. Op dit moment ligt de focus van het Steunfonds vooral op het vinden van steun voor projecten op het gebied van innovatie, educatie en talentontwikkeling. ‘We zouden graag veel meer schoolconcerten organiseren en de Kindermuziekweek behouden. Ik vind het heel belangrijk dat kinderen kennismaken met klassieke muziek’, zegt De Waard-Preller. ‘Als je ze nu over die drempel helpt, hebben ze daar later plezier van. Bij ons thuis stond

vroeger altijd klassieke muziek aan op zondag­­ochtend. Blijk­baar doet dat iets met je, want in mijn studenten­tijd heb ik ontzettend veel Bach geluisterd, daar kon ik goed op studeren. Ook bezocht ik in die tijd graag lunch­concerten. Nog altijd beleef ik veel plezier aan klassieke muziek, al ga ik minder naar de Doelen dan ik wel zou willen.’

Jubileumviering Op dit moment heeft het Steunfonds zijn pijlen gericht op het 50-jarig bestaan van de Doelen in 2016. De Waard-Preller: ‘Wij proberen de financiële middelen bij elkaar te krijgen om het jubileum op zo’n manier te vieren, dat het de Doelen én de

WILT U DE DOELEN OOK GRAAG STEUNEN? U kunt als particulier de Doelen op vele manieren steunen. Door een maandelijkse donatie, een perio­dieke schenking, eenmalige gift of nalatenschap aan het Steun­fonds, draagt u bij aan het behoud, de ontwikkeling en vernieuwing van het gebouw en de program­mering van de Doelen. Kijk op www.dedoelen.nl/ steunfonds voor alle mogelijkheden.

stad Rotterdam een boost geeft.’ Vanuit haar kantoorgebouw op de hoek van de Weena en het Kruisplein, kijkt ze uit op de Doelen en de bouwput die daar nu nog voor de deur ligt: ‘In 2016 zal het er hier dan piekfijn uitzien. Wij hebben er als NautaDutilh heel bewust voor gekozen om in het Central District te blijven. Voor ons is het belangrijk dat dit gebied ontwikkeld wordt. De Doelen neemt er als culturele trek­pleister een belangrijke plaats in, en dus is er ons veel aan gelegen dat het kan blijven floreren.’ •

43


44

Rotterdams Philharmonisch Orkest

Space in your face Beleef de ruimte met The planets-film en live muziek van het Rotterdams Philharmonisch door Paul Janssen

Adembenemende beelden van veraf gelegen planeten? Het gevoel hebben dat je voet op de bodem van Mars kunt zetten? Zweven over het oppervlak van Neptunus? Het kan. Op 27 maart komen spectaculaire beelden uit de ruimte bij het Rotterdams Philharmonisch Orkest samen met The Planets van Gustav Holst.


45

The Planets, een fascinerende ruimtereis in HD. De film van award-winnende producer/regisseur Duncan Copp met ruimtebeelden van de NASA is te zien op een groot scherm. Š Jami Lupold

Âť


46

Rotterdams Philharmonisch Orkest

Het voertuig Rover maakte beelden van Mars © JPL & NASA

‘De combinatie film en muziek zorgt voor een emotionele ervaring en maakt klassieke muziek aantrekkelijk voor jonge mensen.’ – astronoom en filmmaker Duncan Copp

NASA ruimtebeelden De immer voortschrijdende wetenschap degradeerde niet alleen Pluto tot dwergplaneet, maar bracht ook de planeten die de Engelse componist Gustav Holst in zijn zevendelige suite betrok steeds beter in kaart en vooral in beeld. Dus toen Houston Symphony, het symfonieorkest in het hart van de Amerikaanse ruimtevaartstad, in 2010 The Planets wilde uitvoeren en gebruik wilde maken van filmprojectie, zag een aantal astronauten de verouderde beelden. Het contact met het Johnson Space Center van NASA was snel gelegd en het idee van een ‘update’ lag klaar. Men moest alleen nog een regisseur vinden. De naam van de Engelse astronoom en filmmaker Duncan Copp viel. Hij was bij NASA vooral bekend vanwege zijn regelmatig in de prijzen gevallen documentaire In the shadow of the moon uit 2007, een indringend beeld van verschillende Apollomissies en hun astronauten. ‘We know this chap, he’s good’. Met die woorden werd de keus bezegeld en ‘the rest is history’, zoals Copp zelf zegt. De film The Planets die in 2010 bij de Houston Symphony in première ging werd een wereldhit. ‘Ik ben begonnen als wetenschapper en heb acht jaar in de collegebanken gezeten’, zo stelt Copp zichzelf voor. ‘Wat mij ooit inspireerde om


47

wetenschap te gaan studeren waren wetenschapsdocumentaires over de kosmos, waar ik al als kleine jongen niet bij weg te slaan was. Het idee om wetenschap op die manier uit te leggen is toen geïnstalleerd. Ik heb altijd willen delen wat ik leerde en ontdekte. En de film bleek daar een goed medium voor. Via een vriend bij de BBC kreeg ik de kans en zo is het begonnen.’

Meesterwerk Voor The Planets maakte Copp gebruik van de jongste beelden van satellieten, rovers en telescopen en vulde die aan met computeranimaties tot een weergaloze ontdekkingsreis langs de zeven planeten. Dat monteerde hij op de flow van de muziek. ‘Ik ben een wetenschapper die een echte filmmaker is geworden, dus ik weet hoe belangrijk muziek is, hoe muziek iets toe kan voegen. En hoewel ik geen muzikale achtergrond heb, merk ik dat ik automatisch werk op het ritme van de muziek. Ik wilde in dit geval dat het echt een samenwerking tussen beeld en geluid werd. De een mag de ander niet domineren. Puristen zeggen dat Holst geen beelden nodig heeft. En dat is waar. Andersom hebben de beelden ook geen muziek nodig, ze zijn van zichzelf sterk genoeg. Maar de combinatie maakt er een echt diepe

emotionele ervaring van. Bovendien maakt het klassieke muziek op een goede manier aantrekkelijk voor jonge mensen, en ook dat was een belangrijke drijfveer.’ De Engelse krant The Guardian schreef het al: ‘The Planets is zonder beelden een meesterwerk. Met deze beelden creëert het een ervaring die werkelijk niet van deze wereld is.’ Mission accomplished, heet dat in ruimtevaarttermen.

Intense concertbeleving Voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest is het vooralsnog een eenmalige voorstelling, maar een herneming in latere seizoenen is niet uitgesloten. Dat beeld en geluid elkaar deze ene keer ontmoeten heeft veel te maken met een gelukkig toeval. Het Rotterdams Philharmonisch Orkest had The Planets, het instrumentale zevenluik waar Gustav Holst in 1914 aan begon, als een eerbetoon aan de componist op het programma staan. Opeens bleek het mogelijk te beschikken over de door Copp gemaakte film. ‘Het Rotterdams Philharmonisch Orkest zoekt altijd naar wegen om de concertbeleving intenser te maken’, zegt Pim Halkes, manager Marketing & Sales van het orkest. »


48

Rotterdams Philharmonisch Orkest

‘Holst begon aan het werk als een suite voor twee piano’s. Alleen Neptunus schreef hij voor orgel, dat paste beter bij het mystieke karakter van de planeet.’

‘Muziek komt standaard binnen via het oor en het hart. Door er sprekende beelden aan toe te voegen gaan ook de ogen meedoen. Dat werkt fantastisch, zo bleek al met de Lord of the Rings-programma’s. Dus toen dit langs kwam vonden we het direct mooi aansluiten. De beelden zijn helemaal op de muziek gemaakt en dat biedt zowel voor de liefhebbers van klassieke muziek als de filmliefhebbers en de geïnteresseerden in de kosmos een erg mooie ervaring.’

Geheimen van de astrologie Inderdaad zijn de beelden minstens zo indrukwekkend als de muziek van Holst. De Engelse componist schreef zijn inmiddels wereldwijd bekende noten tussen 1914 en 1916. Seven pieces for large orchestra noemde hij het werk in eerste instantie. De componist was op het idee gekomen van een suite gebaseerd op de zeven planeten die naast de aarde om de zon draaien tijdens een vakantie op Mallorca in 1913, destijds een ontmoetingsplaats voor vooruitstrevende Engelse artiesten. De Engelse schrijver Clifford Bax, de broer van componist Arnold Bax, verklaarde aan Holst in die weken de geheimen van de astrologie. Holst werd gegrepen door de astrologische betekenis van de planeten, hield zich intensief bezig met horoscopen en de invloed van de stand van de planeten op de psyche. Uit het boek What is a horoscope? van de Engelse astroloog en theosofist Alan Leo haalde Holst de psychische betekenis van de planeten. Zo werden zaken als ‘The bringer of War’ (Mars) en ‘The Mystic’ (Neptunus) niet alleen de basis­ thema’s van de afzonderlijke delen, maar ook de ondertitels.

Groot internationaal succes Holst begon aan het werk als een suite voor twee piano’s. Alleen Neptunus schreef hij voor orgel, dat paste beter bij het mystieke karakter van de planeet. Maar het was pas met de orkestratie dat de planeten echt tot leven kwamen. Holst bewees zich met The Planets als een briljant orkestrator die niet alleen goed naar de kleurrijke sonoriteiten in de partituren van Arnold Schönberg had geluisterd, maar die ook de Igor Stravinsky van De Vuurvogel en andere meesterlijke Russische orkestratoren als Nikolai Rimsky-Korsakov en Alexander Glazoenov goed bestudeerd had. Het werk was na de volledige première in 1918 direct een groot internationaal succes. Zo groot dat het de andere werken van Holst overschaduwde. Holst raakte daar­ door zo gedemotiveerd dat hij, toen in 1930 Pluto werd ontdekt, weigerde om een deel aan zijn suite toe te voegen. Inmiddels heeft Holst gelijk gekregen met die beslissing: in 2006 werd Pluto weer ‘gedegradeerd’ tot dwergplaneet.


Het universum in de Doelen Op 22 maart vertelt André Kuipers in de Doelen over zijn ruimtereizen. Pianist Ralph van Raat speelt daar 'buitenaards' mooie muziek bij. Zie pagina 22 voor meer informatie. Bestelt u dit concert tegelijk met een van beide uitvoeringen van The Planets van Gustav Holst dan krijgt u 20% korting op de gehele bestelling.

The Planets van Gustav Holst door het Rotterdams Philharmonisch do 27 maart met de film The Planets – An HD Odyssey van Duncan Copp Alexander Shelley dirigent John Williams Star Wars Suite Gustav Holst The Planets

vr 28 maart The Planets-muziek zonder de film maar met de première van het Hoboconcert van MacMillan. Alexander Shelley dirigent Karel Schoofs hobo Gustav Holst The Planets James MacMillan Hoboconcert Edward Elgar Serenade voor strijkers

De nieuwste High-Definition beelden van planeten en het zonnestelsel brengen het universum dichtbij. © JPL& NASA

Kijk voor meer informatie over deze concerten in de concertagenda en op www.rotterdamsphilharmonisch.nl


50

andere geluiden

boek www.tedxzwolle.nl

André Kuipers op TEDx Vorig jaar haalde TED de miljardste (!) view binnen. Ondertussen zijn meer dan 1000 Ted Talks online te bekijken: stuk voor stuk inspirerende, overtuigende voordrachten. Ook André Kuipers, op 22 maart in de Doelen te zien in een programma met Ralph van Raat, hield een speech voor TEDx. Een prachtig verhaal over de mens en zijn zucht naar avontuur, de gevaren waaraan Kuipers zich blootstelde tijdens zijn ruimtereizen en de kwetsbaarheid van onze planeet. Kijk op tedxzwolle.nl en scroll door de lijst met filmpjes naar: André Kuipers – One habitat for mankind may not be enough.

ons muzikale brein

Iedereen kent het verschijnsel: je luistert naar muziek en opeens ben je tot tranen toe bewogen door een bepaalde passage. Wat gebeurt er dan precies in de hersenen? Het antwoord op deze vraag komt van de Amerikaanse hoogleraar psychologie, neurowetenschapper en musicus Daniel Levitin in zijn boek Ons muzikale brein. Het behandelt de wetenschap achter de vraag: wat doet muziek met ons brein en wat doet ons brein met muziek?

excursie

Torenbeklimming Laurenskerk Regelmatig organiseert de Doelen concerten in de Laurenskerk, het enige monument uit de Middeleeuwen in Rotterdam. De kerk (en de omgeving) eens van een hele andere kant zien? Van april tot en met oktober is het op woensdag en zaterdag mogelijk de toren van de Laurenskerk te beklimmen. Enthousiaste torengidsen vertellen u alles over de toren en eenmaal boven kijkt u uit over het centrum van Rotterdam. Kijk op laurenskerkrotterdam.nl en klik onder tabblad Museum op rondleidingen.

spel

Classico

het spel der klassieke muziek Het gezelschapsspel Classico daagt muziekkenners uit. Het spel, met twee kaartensets met maar liefst 990 vragen & antwoorden en twee cd’s met 198 klassieke muziekfragmenten test uw kennis, maar is vooral ook een feest der herkenning. Te koop via bravanlklassiek.nl/classico-het-spel-der-klassieke-muziek

www.thisiscolossal.com

Leonardo da Vinci’s ‘piano’

Leonardo da Vinci, we kennen hem allemaal als schilder, uitvinder, beeldhouwer en ingenieur. Wat niet iedereen weet, is dat hij ook diverse instrumenten heeft ontworpen. Verborgen in een van zijn befaamde notitieblokjes, vond men schetsen voor een instrument dat zich het beste laat omschrijven als een kruising tussen een cello en clavecimbel. Meer dan 500 jaar nadat Da Vinci dit instrument uittekende, is het nagebouwd door de Poolse pianist Slawomir Zubrzycki’s. Nieuwsgiering hoe het klinkt? Ga naar www.thisiscolossal.com/2013/11/viola-organista


kunstROUTE

Fruytiers textiel­ architectuur foto Tom Gosselaar

KUNSTROUTE jurriaanse zaal Wandelend door de Doelen komt u bijzondere en waardevolle kunstwerken tegen. Kunstwerken die de Doelen onder andere te danken heeft aan de percentageregeling voor beeldende kunst, die voorschreef dat 1% van de bouwkosten van overheidsgebouwen aan kunst moest worden besteed. Graag laten we u kennismaken met de vele kunstwerken die de Doelen rijk is. Naast de Kunstroute voor de Grote Zaal is er nu ook een aparte Kunstroute voor de Jurriaanse Zaal verkrijgbaar bij de kassa. Haal voorafgaand aan uw concertbezoek de Kunstroute bij de kassa en verdiep uzelf in de Doelen niet alleen in muziek, maar ook in de beeldende kunst.

Voor de opening van de Doelen in 1966 kregen diverse kunstenaars de opdracht om speciaal voor het nieuwe pand kunstwerken te creëren. De Amsterdamse kunstenares Wil Fruytier (1915-2007) was daar een van. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw was Fruytier een pionier in textielkunst. In haar werk veranderde ze het ambachtelijke imago van de textiele wandkunst naar een eigentijdse expressie van conceptuele kunst. De textielarchitect, zoals ze zichzelf noemde, maakte geen traditionele tapijten of wandkleden, maar robuuste ruimtelijke creaties met ruwe kabels van touw en/of plastic. Niet het uiterlijk en de techniek, maar het concept van het werk staat centraal in de kunst van Fruytier. •

51


52

high concertagenda light agenda >> uitgelicht >> concertagenda >> uitgelicht >

concertagenda

uitgelicht Een bundeling van bijzondere concerten en festivals.

ook be k i j k c t ie d e w ina. 1 6 op p

Flamenco met danseres Luisa Palicio Flamenco Special

Met een inleiding, een workshop dans door Rosa de Compás, een meet & greet met de artiesten én live muziek in de foyer, is deze Flamenco Special een avond die u nog lang zal bijblijven. Hoogtepunt van de avond is de dansvoorstelling van Luisa Palicio. Zij blinkt uit in het dansen met de ‘bata de cola’ (de sleep van haar flamencojurk) en in het dansen met de ‘mantón’ (omslagdoek), wat haar stijl buitengewoon spectaculair maakt.

programma 1 maart 2014 19.30 – 20.00 uur 19.45 – 20.15 uur 20.15 – 21.30 uur 21.30 – 21.50 uur 21.50 – 22.10 uur 22.10 – 22.40 uur 22.40 – 23.15 uur

inleiding door Marlies Jansen live flamencomuziek door een Codarts-ensemble concert Luisa Palicio workshop flamencodans door Mirjam Bloem – leer de basis! interview en meet & greet met Luisa Palicio live flamencomuziek door een Codarts-ensemble dj Mirjam Bloem


> concertagenda >> uitgelicht >> concertagenda high>>light uitgelicht agenda

Muziekspektakel voor iedereen van 6 maanden t/m 12 jaar kindermuziekweek

Voor de zesde keer organiseren de Doelen en het Rotterdams Philharmonisch Orkest de Kindermuziekweek. Buiten de vele concerten, muziekvoorstellingen en workshops is er een uitgebreid randprogramma met schminken, pannenkoeken bakken, knutselen en nog veel meer.

programma 28 maart t/m 6 april vr 28 maart, 13.45 uur

zo 30 maart, vanaf 11.15 uur

za 5 april, 10.00 – 15.30 uur

zo 6 april, 14.00 uur

Openingsconcert

Peter en de Wolf-dag

Samenspeeldag (6+)

(alle leeftijden) Het Samenspeel Orkest opent de Kindermuziekweek met 100 Rotterdamse centrumbasisschool­ kinderen en een ensemble van het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Iedereen is welkom om dit concert gratis bij te wonen.

Muzikaal Verhaal ‘Peter en de Wolf’ (4+) 11.15 uur Rotterdams Philharmonisch Orkest o.l.v. Mark Stephenson m.m.v. Bram van Oers, verteller Voor de pauze speelt het Rotterdams Philharmonisch Orkest de muziek van Prokofjev terwijl verteller Bram van Oers het spannende verhaal vertelt. Na de pauze kun je nog een keer naar die geweldige muziek luisteren terwijl je op een groot filmscherm de prachtige (maar voor kleine kinderen heel spannende!) animatiefilm kijkt die Suzie Templeton maakte over Peter en de Wolf.

Een hele bijzondere dag voor jonge muzikantjes. Dit is je kans om zelf in de Doelen te spelen. Tijdens deze dag gaan we in samenspeelworkshops een heus muziekstuk oefenen. Leden van het Rotterdams Philharmonisch en docenten van de SKVR Muziekschool helpen ons bij het instuderen. ’s Middags speel je dit stuk met z’n allen voor een écht publiek op een écht podium. Opgeven via m.roovers@dedoelen.nl. Tussen deze repetities door kunnen de kinderen en hun ouders/begeleiders ter afwisseling enkele miniconcertjes bezoeken.

De Schilderijen­ slurper (6+)

za 29 maart, 10.30 uur

Familieworkshop: Zing de sterren van de hemel (6+) Zingen is iets dat iedereen kan en samen zingen is veel leuker dan alleen zingen. In deze workshop, waar het hele gezin aan mag meedoen, zingen we met z’n allen de sterren van de hemel. Aan het einde zingen we als in een echte musical.

Basisscholen en BSO’s Ook voor basisscholen en BSO’s is er een uitgebreid programma tijdens de Kindermuziekweek. Bel of mail educatiemedewerker Madelène Roovers via m.roovers@dedoelen.nl of 010 21 71 720 om de mogelijkheden door te nemen.

Frank Groothof en Trio Tripletov (2,5+) 11.15 en 13.15 uur Iedereen kent ‘Peter en de Wolf’ van componist Sergej Prokofjev. Het Trio Tripletov en verteller Frank Groothof brengen een fantastische Klezmervariant van deze klassieker. En verder: uitgebreid randprogramma in het thema van Peter en de Wolf: pannenkoeken bakken, knutselen met Villa Zebra, schminken, instrumenten ontdekken en muzikale speurtocht.

De hele week is er rondom de concerten en workshops van alles te doen in de Doelen: > de Orkestontdekker: neem zelf plaats in het orkest! > schminken > zangworkshops > knutselworkshops Villa Zebra

Kaat is dol op tekenen en schilderen. Haar mooiste tekeningen hangt ze aan de muur van haar kamer. Op een dag wordt Kaat wakker: de tekeningen zijn weg! Er hangen alleen nog maar lege blaadjes aan de muur. Overal in de stad zijn schilderijen verdwenen. Als niemand iets doet, gaat Kaat zelf op onderzoek uit. Met muziek uit Schilderijen van een tentoonstelling van Moesorgski door een ensemble van het Rotterdams Philharmonisch. zo 6 april, 14.00 en 16.00 uur

za 5 april, 10.00, 11.00 en 12.00 uur

Le Piano Voyageur (6-18 maanden) Een speciaal pianorecital voor de allerkleinsten. De baby’s gebruiken tijdens het luisteren al hun zintuigen. Iedereen is onder de indruk! zo 6 april, 10.00, 11.00 en 12.00 uur

Le Piano Voyageur (6-18 maanden) Een speciaal pianorecital voor de allerkleinsten. De baby’s gebruiken tijdens het luisteren al hun zintuigen. Iedereen is onder de indruk!

Maatschappelijk Partner van de Kindermuziekweek 2014

Vlinder met Ageeth de Haan (2+) Vlinder en zijn moeder fladderen rond in de tuin. Moeder wijst alle bloemen aan die ze mooi vindt. Maar als ze vraagt wat Vlinder mooi vindt, merkt hij tot zijn schrik dat hij dat helemaal niet weet. Dus trekt Vlinder de wijde wereld in en gaat op zoek naar wat hij mooi vindt. Tijdens zijn tocht ontdekt hij van alles. Kijk voor meer informatie op www.kindermuziekweek.nl

De Kindermuziekweek 2014 wordt mede mogelijk gemaakt door VSBfonds, de Van Cappellen Stichting, STOER e.v.a.

53


80

colofon

Dit magazine is een uitgave van de Doelen en verschijnt drie maal per seizoen.

Programmering

Contact

Neil Wallace (Hoofd programmering) Miriam Duiker Hans de Lange Madelène Roovers Frank van Berkel (Jazz International Rotterdam) Helinth Boks-Keller (Kamermuziekvereeniging)

De kassa van de Doelen is uw aanspreekpunt voor alle vragen over concerten en het bestellen van kaarten. De kassa is bereikbaar van maandag t/m zaterdag van 14.00 tot 18.00 uur via 010 217 17 17 en via e-mail kassa@dedoelen.nl. Het bezoekadres is Schouwburgplein 50, Rotterdam.

Redactie en tekst

Advertenties

Mira van Baalen, Mathijs Bouwman, Elsbeth Grievink, Paul Janssen, Philip Leussink, Guido van Oorschot, Gilles de Sitter, Studio Lonne Wennekendonk, Saskia Törnqvist, Eric Vloeimans, Lottie van Waterschoot, Stephen Westra, Jacqueline Wouters

Afdeling Marketing en Communicatie de Doelen, Femke Meeuwissen, 010 217 17 44, f.meeuwissen@dedoelen.nl

Concept en ontwerp

Oplage

Studio Lonne Wennekendonk

36.000

Drukfouten en prijswijzigingen voorbehouden. De Doelen heeft getracht alle rechthebbenden te achterhalen.

De Woonmall Rotterdam is leverancier van de Red Sofa en Blue Sofa.

Ypma Piano’s is exclusief lever­ancier van Steinway & Sons piano’s en vleugels in de Doelen

Druk MediaCenter Rotterdam

DTP agenda Philip Leussink, Dorine Verharen

Begunstigers van de Doelen

De Doelen maakt uitsluitend gebruik van FSC-papier

rectificatie In het Doelen Magazine december 2013-februari 2014 is op pagina 27 een verkeerde titel geplaatst boven de column van Eric Vloeimans. De juiste titel van de column is Stijl.


Framing Sculpture

8 feb - 11 mei in Rotterdam

museum boijmans

van beuningen

www.boijmans.nl Winnaar Turing Toekenning 2013

Boijmans Business Club

Kring Van Eyck

Ray, Noire et blanche, 1926. © Man Ray Trust / ADAGP - PICTORIGHT / Telimage - 2013 / Ontwerp: Thonik.

voor meer info en e-tickets:

Constantin Brancusi, La Muse endormie, 1910. Arthur Jerome Eddy Memorial Collection. The Art Institute of Chicago. © 2013 c/o Pictoright Amsterdam / Medardo Rosso, Enfant malade, c. 1909. Particuliere collectie / Man

Van over de hele wereld brengt Museum Boijmans Van Beuningen kunstwerken samen van drie pioniers van de moderne kunst. Constantin Brancusi, Medardo Rosso en Man Ray waren alle drie werkzaam in het Parijs van begin 20ste eeuw. Naast ruim veertig sculpturen waarvan vele nooit in Nederland te zien waren, toont het museum honderd vintage foto’s die de drie kunstenaars maakten van hun eigen beeldhouwwerk. Op verrassende wijze veranderden zij de aanblik van hun sculpturen door middel van dramatische belichting, vernieuwende camerastandpunten of het achteraf bewerken van de fotoafdrukken.


‘De ravage in China was enorm. Iedere familie was gebroken, iedere vorm van cultuur was weggevaagd. Toen kwam Bach naar China, op grammofoonplaten. Het was een wonder, een spiritueel medicijn.’ – Tan Dun


De Doelen magazine mrt/apr/mei/jun 2014