Page 1

Czym jest barok?

Cogito

Bohater barokowy. Literatura barokowa Szaleństwo Don Kichota? Szkatuła Harpagona. Nieszczęśliwa miłość.

Maj 2012

Z ostatniej chwili! Balladyna kobietą romantyczną? Wywiad tygodnia.

Paulina

Uwaga! Molier gościem wywiadu tego numeru.


Paulina

Czym jest barok ? Barko jest kierunkiem w sztuce zapoczątkowanym pod koniec XVI wieku. Nowe odczytania dzieł barokowych – zarówno pisanych, jak też malowanych, rzeźbionych czy wybudowanych – dały inny obraz epoki. . Przez wiele lat był uważany za dziwaczny wyłom w europejskim humanizmie. Przede wszystkim należy zauważyć że pozostałości baroku są żywe do dziś. Postawienie człowieka i spraw, które jego dotyczą na pierwszym miejscu ,jak i kult wyobraźni zawdzięczamy oczywiście barokowi.

Bohater Barokowy. Bohater barokowy jest zazwyczaj postacią waleczną, a także pełną wad. Jest chciwy, żądny władzy i bogactwa, najczęściej również tragicznie zakochany. Bohater, który łączy w sobie zalety i wady pokazuje człowiekowi, że wady nie są przeszkodą alby zostać kimś „wielkim” ("Jerozolima wyzwolona" T. Tasso) Kobieta barokowa jest piękna o dwóch obliczach. Zmienna i niezrozumiała dla mężczyzn, stanowi ich źródło cierpienia. ("Na oczy królewny" D. Naborowski) Miłość w baroku często jest nieszczęśliwi i tragiczna. Jest także nie zrozumiałym i cudownym źródłem cierpienia. ("Do trupa" J. A. Morsztyn, "Cuda miłości" J. A. Morsztyn")

Literatura barokowa. Niezwykłość literatury baroku polega przede wszystkim na niebanalnym i rozbudowanym słownictwie .Barokowi pisarze zaskakują oryginalnością i formą swoich utworów. Cechą charakterystyczną baroku w literaturze jest duża ilość środków stylistycznych takich jak: porównania, przenośnie, epitety, zmiany szyków wyrazów, ich celem jest olśniewanie i wprawienie odbiorców w zachwyt, jednak często tylko komplikuje i utrudnia zrozumienie przekazu treści oraz myśli autora. Najwybitniejszym przedstawicielem dworskiej literatury barokowej był Jan Andrzej Morsztyn. Tematyka jego dzieł była różnorodna, raz poważna a raz żartobliwa. Pisał on wiersze okolicznościowe, satyryczne i erotyczne, które zachowały się w dwóch tomach Kanikuła albo Psia gwiazda oraz Lutnia. Do innych wybitnych twórców epoki barko należą Daniel Naborowski, Szymon Zimorowic, Szymon Starowolski oraz wielu innych. W okresie schyłkowym baroku popularne stały się wiersze okolicznościowe, , facecje, fraszki, satyry obyczajowe i polityczne, dialogi, bajki, zagadki, diariusze i pamiętniki.


Szaleństwo Don Kichota ? Don Kichot jest postacią powieści Carvantesa noszącą tytuł o imieniu tego niezwykłego rycerza. Jest człowiekiem niezwykłym pełnym przeciwstawieństw często doprowadza do śmiechu, lecz cała jego postać jest niezwykle smutna, nudzi też litość i współczucie. Jest wielkim idealistą, przekuwającym swoje marzenia w rzeczywistość. Trudno byłoby go nazwać wariatem czy psychicznie chorym człowiekiem. Jest on postacią dążącą i wierzącą w swoje marzenia. Początek jego drogi smutnego rycerza wyznaczają jego lektury o rycerskich przygodach, podbojach i zwycięstwach. Powoli wraz z coraz większą ilością lektur sam zaczął wierzyć że przeniósł się w tam te czasy i ogłosił że musi dokonać wszelkich znanych mu z ksiąg zadań. Znajdował się w przełomowym dla siebie momencie życia, na progu starości i chciał jeszcze czegoś dokonać, być kimś a nie tylko wiernym i cichym czytelnikiem, by śmierć nie zastała go leżącego lecz w akcji w ogniu wydarzeń a nie jak niektórzy mogli sądzić, kryzys wieku średniego. Walkę z potworami w imię swojej wymarzonej kochanki Dulcynei, podjął świadomie i możliwe, że nawet zdawała sobie z tego sprawę w jak nie rzeczywistym świecie się porusza. Sam wyznaczał sobie plan swoich rycerskich działań i realizował go krok po kroku. Można mówić wręcz o sile sprawczej jego umysłu, który tworzył wokół niego świat idealny.

Don Kichote raczej czuł świat , w którym działał niż go widział. Ta jego odmienność powodowała śmiech u innych którzy dostrzegali w nim tylko wariata, to także od takich zwykłych ludzi chciał uciec w świat gdzie mógł z nim walczyć i ich pokonywać. Wielką potrzebą tego człowieka była miłość, której w swoim rzeczywistym świecie nie odnalazł. Dlatego też pojawia się piękna i tajemnicza Dulcynea, której odpowiednikiem w realnym świecie była prosta i nie zawsze domyta wieśniaczka.

Jednak miłość do tej wymarzonej kobiety w żadnej chwili nie dopuszczała, że mogła być ona kimś innym niż tylko fantazją. Możliwe nawet że ta prosta kobieta posiadała niektóre walory Dulcynei, i tylko Don Kichot potrafił je dostrzec. Don Kichot pod koniec życia jakby wrócił do rzeczywistości, czekając na śmierć, która miała go wprowadzić na stałe w wymarzony świat. Na jego grobie miał znaleźć się napis „Nawet w godzinie śmierci pozostał zwycięzcą, pogromił bowiem własne szaleństwo i odnalazł swą dawną mądrość”. Niestety jego bliscy mieli odmienne stanowisko o tym co nazwać zwycięstwem nad szaleństwem a co mądrością. Don Kichot wykazał się siłą umysłu a nie szaleństwem.

Szkatuła Harpagona. Harpagon nie żyje oszczędnie, on w ogóle nie korzysta z życia. Oszczędna na wszystkim, nie kupuje nowych ubrań nie pozwala czyścić mebli, nie daje jeść koniom. Ciągle żyje w panicznym lęku o szkatułę, którą zakopał w ogrodzie i w przekonaniu, że wszyscy ludzie pragną go okraść. Do pewnego momentu jest postacią komiczną. Jego poniżanie i obszukiwanie służby jest śmieszne. Potajemnie trudni się lichwą. Skąpiec pożyczając ludziom pieniądze na wysoki procent nie chce się do tego przyznać nawet dzieciom.


Harpagon nie tylko, nie kocha własnych dzieci gdyż cała miłość przelał na szkatułkę, a dzieci traktuje jak przysłowiowe piąte koło u wozu. Uważa, że dzieci to zbędny wydatek, który trzeba żywić ubierać dlatego za wszelką cenę chce się ich pozbyć z domu. Nie jest dla niego istotne, że jego córka ma poślubić kogoś kogo nie kocha, najważniejsze jest to, że człowiek, którego ma poślubić nie chce posagu. Życie z ojcem pod jednym dachem nauczyło ich tylko tego, że nie warto mu ufać. Syn, który w chwili szczerości przyznaje się ojcu do miłość gorzko za to płaci. Ojciec stwierdza, że sam ożeni się z jego wybranką. Działania ojca doprowadzają do tego, iż dzieci spiskują przeciwko niemu.

Pewnego dnia szkatuła ginie a Harpagon zachowuje się jakby zaginął ktoś z jego najbliższej rodziny. Skąpiec oskarża wszystkich o kradzież jednak szkatuła szczęśliwie się odnajduje, a komedie kończą słowa rozradowanego skąpca „A ja pójdę uściskać kochaną szkatułkę”.

Zewnętrzny i statyczny stan trupa zupełnie nie przekłada się na wewnętrzną sytuację kochanka którym targają namiętność i cierpienie związane z tęsknotą za ukochaną osobą. Ból nieszczęśnika porównany jest do żywego ognia który spala go od środka. Desperacja i cierpienie urasta do tego stopnia że podmiot liryczny stwierdza iż lepiej jest umrzeć niż pokochać nieszczęśliwie, gdyż śmierć daje spokój i ukojenie a nie zaspokojona miłość ból i niestabilność .W sonecie mamy do czynienia z analizą relacji zachodzących między miłością i śmiercią. Z jednej strony miłość to życie gdyż doświadcza jej człowiek żywy, z drugiej to śmierć za życie bo zniewala duszę zakochanego z tym, że gorsze od śmierci cielesnej bo sprawia więcej bólu.

Z ostatniej chwili! Nieszczęśliwa miłość. Sonet pod tytułem „Do trupa” porównuje nieszczęśliwie zakochanego do trupa. Pomysł ten zdumiewa odbiorcę wiersza ponieważ autor postawił obok siebie śmierć i miłość, trup kojarzący się z przemijaniem, na pewno nie przywołuje w naszej wyobraźni miłości wręcz przeciwnie. Poszukiwanie różnic i podobieństw pomiędzy trupem a kochankiem to paradoks, który nie mieści się w głowie przeciętnemu człowiekowi.

Odnaleziono pamiętnik Juli Capuletti. A oto co pisał w ostatnich dniach swego ,krótkiego życia:


„10 lipca 1591 r. Zakochałam się, lecz z powodu iż ów ten młodzieniec to Romeo z rodziny Montekich nie możemy być razem. Jest on wrogiem mojej rodziny. Przyszedł do mnie, na balkon. Ryzykował życie, ponieważ jeżeli zobaczyłby go ktoś z mojej rodziny bez zastanowienia by go zabił. Dziś o dziewiątej na dowód naszej miłości mam dostać od Romea ma mnie poinformować kiedy odbędzie się nasz ślubu. Nie chce Parysa. On jest według moich rodziców idealnym wybrankiem dla mnie, ale moim wybrankiem jest Romeo. Oh! Ojciec będzie niepocieszony, ale to nie ma znaczenia. Mam wrażenie jakby od naszego ostatniego spotkania co najmniej dwadzieścia lat minęło! ”

Balladyna kobietą romantyczną ? Kobieta romantyczna jest niewinna, słaba, podziwiana a także ubóstwiana, jednak niedostępna dla swojego ukochanego. Nie posiada ona wolnej woli,,

„12 lipiec 1591 Straszny dzień mimo , ze dziś ślub połączy mnie węzłem małżeńskim z Rome, to ,stało się coś okropnego .Tybalt nie żyje ,Romeo wygnany. Dlaczego mój kochany zabił mego krewnego .Kocham Tybalta jednak Romeo wygnany ,to o wiele większy nieszczęście .Lecz dziś w nocy on przyjdzie do mnie .Oby tylko nikt go nie nakrył , ze jest u mnie.” „13 lipiec 1591 Ojciec powiedział , ze nigdy nie wyjdę za RomeaCo mam robić ? jestem skazana na na ślub z Parysem, lecz moim mężem jest Romeo .Ojciec się mnie wyrzeknie gdy się dowie .Poszłam do ojca Laurentego Poradził mi wypić lekarstwo , po zażyciu którego Przez kilka godzin będą wyglądała na martwą .Wówczas złożą mnie do sarkofagu ,gdzie przyjść ma Rome , z którym ucieknę z Werony i będziemy żyli szczęśliwie z dala od naszych rodzin .Boję się jednak wypić ten specyfik , a jeśli się nie obudzę .Muszę jednak , Za nasze szczęście mój ukochany!” Tyle z pamiętnika, Dalsze losy znacie oboje nie żyją przekuci sztyletem . Czy tego pragnęły ich rodziny? Ilu zadało sobie pytanie czy warto? Jak znaleźć inne rozwiązanie ,czy ktoś może nam pomóc Jak wielu romantycznych bohaterów żyje obecnie ,ilu podejmuje podobne próby samobójcze ?Może koś prześle nam własną historię jednakże ze szczęśliwym zakończeniem Opublikujemy ją na naszych łamach

musi godzić się z wydania za mąż za pieniądze. Smutnym faktem jest, że wśród obecnych kobiet także można znaleźć cechy bardzo podobne do bohaterki dramatu „Balladyna”- próba dotarcia do celu po trupach. Główna bohaterka, nie boi się dokonać zbrodni by osiągnąć swój cel i poślubić Kirkora.

Jest egoistką, wiecznie nie zadowoloną o słabej psychice. Balladyna jest przebiegła, nie szanuje matki a przed Kirkorem udaje wielką miłość. Bohaterka lubiła kolor czerwony, który nasuwa na myśl krew oraz maliny, a to podczas ich zbierania Balladyna zabiła Alinę. To nie była jej jedyna zbrodnia zabiła również męża, potem rycerza, a na końcu matkę. Podsumowując Balladyna nie jest kobietą romantyczną. Nie jest słaba i niewinna lecz nieprzewidywalna


Molier: Początki nie były udane. Musieliśmy spłacić długi, a cena wynajmu rosła. Cogito: Nie tęskni Pan za Paryżem ? Molier: Gdy byłem w Lyonie wciąż marzyłem o powrocie do Paryża. Jednak dopiero po dwunastu latach, wróciłem do stolicy. Cogito: Czy miał pan wrogów ? Molier: Niestety tak. W ciągu całej swojej twórczość walczyłem ze społecznością. Aktorzy mojego teatru zawarli nawet spisek przeciwko mnie!

Na przykładzie sióstr widoczny jest konflikt osobowości .Bohaterki odmalowane w tonacji ‘czarnobiałej’ przypominają o dwuwarstwowej naturze człowieka . Ich szkic osobowościowy ujawnia ciemne strony ludzkiego wnętrza , obrazuje walkę pomiędzy siłami dobra i zła toczącą się w każdym z nas. Alina i Balladyna ostrzegają czym może się skończyć walka pomiędzy czystym rozumem a czarną mocą pragnień , gdy brak hamulców wewnętrznych , etyki skazuje człowieka na klęskę . Czy warto za wszelką cenę i wszelkimi środkami dążyć do celu ?

Wywiad tygodnia. Rozmowa z największym komediopisarzem francuski, z Molierem. Cogito: Dlaczego nie podjął się Pan przejęcia po ojcu zawodu tapicera i stanowiska dostawcy królewskiego? Molier: Dlatego, że spędzałem dużo czasu na oglądaniu wspaniałych przedstawień ulicznych. Ojciec z nadzieją, że zmienię decyzję wysłał mnie do Clermont, gdzie studiowałem. Następnie dzięki protekcji ojca otrzymałem stanowisko tapicera, a potem lokaj na dworze królewskim. Jednak w 1643 zrzekłem się stanowiska tapicera, a ojca poinformowałem listem.

Cogito: Czy to prawda, że wystawiał Pan antyreligijne sztuki ? Molier : Nie do końca. Podczas otwarcia ogrodów wersalskich wystawiłem nie skończony trzy aktowy spektakl, „Tartuffem”. Król łaskawie przyjął mój dowód sceptycyzmu świętości. Ale arcybiskup nie był tak wyrozumiały i zabronił wystawiania sztuki publicznie. Jakiś czas później w ramach obrony napisałem inną sztukę, w której chciałem pokazać jak daleko mi to antyreligijności.

Cogito: Co potem Pan postanowił robić w życiu ?

Cogito: Czy udało się Panu wystawić jeszcze kiedyś „Tartuffem”?

Molier: Razem z zaprzyjaźnioną rodziną aktorską postanowiliśmy założyć „Znakomity Teatr”.

Molier: Tak, po pięciu latach „Tartuffem” powrócił w swojej początkowej formie.

Cogito: Jak rozwijała się jego działalność ?

Cogito: Dziękuję Panu za rozmowę. Molier: Również dziękuję za mile spędzony czas.

Projek na Polski  

Literatura barokowa

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you