Page 14

także polskim możnowładcom przyjmować Cyganów do swoich sił zbrojnych (szczególnie na ziemiach przemyskiej i sanockiej). Sytuacja formalna Cyganów polskich zmieniła się wraz z mianowaniem przez kancelarię królewską Matiasza Korolewicza na „króla cygańskiego” w 1652 roku. Pomysł wybierania królów cygańskich spośród miejscowej szlachty nie był pomysłem polskim. Wcześniej praktykowano takie rozwiązania już w Siedmiogrodzie i na Węgrzech. Warto jednak zauważyć, że oprócz narzucanych królów czy naczelników Cyganie mieli w tym czasie własnych zwierzchników i starszych. Sytuację Cyganów w Polsce zmieniła dopiero Konstytucja 3 Maja w 1791 roku, a przede wszystkim wydany w grudniu tego roku uniwersał dotyczący Cyganów w Polsce. Zniesiono ustawy antycygańskie, gwarantowano opiekę rządową i utworzono możliwość osiedlania się. Równocześnie czas, jaki wskazano Cyganom na osiedlenie się, zameldowanie i wyrobienie dokumentów osobistych w przeciągu roku od wydania ustawy zasadniczej, był zbyt krótki. Dla wielu Cyganów było to też nie do przyjęcia ze względu na to, że zastosowanie się do tych zapisów wymagało od nich porzucenia własnej tożsamości kulturowej. Większość Cyganów nadal wędrowała, ukrywając się w lasach. Podczas zaborów Cyganie stopniowo przenosili się na teren zaboru rosyjskiego, gdzie traktowano ich najlepiej. Nowa fala Cyganów napłynęła na ziemie polskie w latach 60. XIX wieku, gdy w Rumunii zniesiono niewolnictwo Cyganów. Migracja trwała aż do I wojny światowej, podczas której Romowie znów opuścili Polskę, podążając w kierunku Europy Zachodniej. W okresie międzywojennym na terenie Polski mieszkało ok. 35–45 tys. Cyganów, m.in. Kełdrasze (z Węgier i Rumunii), Lowarzy (z Siedmiogrodu), Bergitka Roma (Romowie Karpaccy). W czasie drugiej wojny światowej, w wyniku prześladowań hitlerowskich i ludobójstwa na tle rasowym, śmierć poniosła znaczna część polskich Cyganów. Szacunkowe dane mówią o liczbie 15–20 tys. wymordowanych, co stanowiło połowę przedwojennej populacji tej społeczności w Polsce. Szczególnym przykładem obsesyjnej brutalności było eksperymentowanie doktora Mengele na bliźniakach cygańskich.

13

Własnym głosem o sobie. Imigranci romscy w Polsce  

Dokument zawiera m.in. raport z badań dotyczących sytuacji społecznej i ekonomicznej Romów i Romni, którzy wyemigrowali do Polski. Na wyni...

Własnym głosem o sobie. Imigranci romscy w Polsce  

Dokument zawiera m.in. raport z badań dotyczących sytuacji społecznej i ekonomicznej Romów i Romni, którzy wyemigrowali do Polski. Na wyni...

Advertisement