Page 1

Stora Enso CLT Het oudste bouw­­ materiaal ter wereld is ook het modernste: hout


Stora Enso Iets goeds doen voor mens en milieu Stora Enso is een gerenommeerde wereldwijde aanbieder van duurzame oplossingen op het gebied van verpakking, natuurlijke materialen, hout en papier. Het is ons doel om materialen die zijn gemaakt op basis van fossiele grondstoffen te vervangen door innovatieve producten en diensten op basis van hout en andere duurzame materialen. De onderneming heeft ca. 26.000 werknemers in meer dan 35 landen en behaalde in 2015 een omzet van 10 miljard euro. De aandelen van Stora Enso worden verhandeld op de beurs van Helsinki en Stockholm. Het bedrijfsonderdeel Wood Products biedt veelzijdige oplossingen op basis van hout voor de bouw- en woonsector. Ons productassortiment biedt alles voor het bouwen in een urbane omgeving en omvat onder andere massief houten elementen en woonmodules, houten componenten en pellets. Een serie producten van gezaagd hout maakt het aanbod compleet. Onze klanten zijn vooral bouw- en timmerbedrijven en ondernemers in de groot- en detailhandel. Wood Products is wereldwijd actief en heeft in Europa meer dan 20 productie-eenheden. Rethink is de filosofie die bij ons centraal staat. Door kritische zelfreflectie zijn we in staat de wereld met andere ogen te bekijken en duurzame oplossingen te ontwikkelen. Onze kernwaarden – baanbrekend ondernemen en ethisch verantwoord handelen – vormen altijd en overal de basis van wat we doen. Ze moeten steeds in overeenstemming zijn met lokale wetten en voorschriften en ons tegelijkertijd helpen om ook op internationaal niveau iets positiefs te bewerkstelligen voor mensen en de samenlevingen waarin zij leven. Ons ondernemingsdoel – iets goeds doen voor mens en milieu – geeft weer waar we het uiteindelijk allemaal voor doen. Al ons handelen wordt bepaald door een solide en verantwoorde strategie. We streven daarbij niet alleen naar een betere wereld, maar willen ook meer kwaliteit van leven bieden aan alle mensen die met ons in contact komen door onze producten, activiteiten en services.


Productielocaties Ybbs an der Donau en Bad St. Leonhard Onze twee productielocaties in Oostenrijk vervaardigen CLT en verzorgen de wereldwijde distributie ervan. In Ybbs an der Donau en in Bad St. Leonard wordt jaarlijks in totaal circa 140.000 m³ CLT geproduceerd, genoeg voor ongeveer 2500 eengezinswoningen. Hierdoor is een constante en betrouwbare levering gewaarborgd.

2 3


Duurzaam en flexibel: CLT – het massief houten bouwsysteem De milieutechnische en bouwtechnische voordelen van hout als bouwmateriaal worden steeds vaker erkend. Door de groeiende maatschappelijke aandacht voor duurzaamheid en nieuwe technische ontwikkelingen wint ‘s werelds oudste bouwmateriaal weer aan betekenis.

Kwaliteits­ keurmerken en milieu­ certificering

Wij zijn ervan overtuigd dat duurzaam en energie-efficiënt bouwen van wezenlijk belang is voor de openbare en particuliere sector. Hout is onze belangrijkste grondstof en heeft talrijke voordelen vergeleken met niet-duurzame materialen. Het is onuitputtelijk, recyclebaar en kan aan het einde van zijn levenscyclus voor het opwekken van bio-energie worden gebruikt. Door de in het hout gebonden koolstof leveren de producten een essentiële bijdrage aan de strijd tegen de klimaatverandering. Producten van Stora Enso worden gemaakt van speciaal geselecteerd hout dat op verantwoorde wijze is geproduceerd. De toeleveringsketens van alle fabrieken van Stora Enso Wood Products Division zijn in kaart gebracht met een houttraceersysteem dat door derden is voorzien van het PEFC™-keurmerk of het FSC®-keurmerk of van beide. Ons productieproces wordt voortdurend aan de hoogste eisen aangepast om de negatieve gevolgen voor milieu en maatschappij tot een minimum te beperken en tegelijkertijd het gebruik van grondstoffen zo efficiënt mogelijk te maken. We maken gebruik van geïntegreerde managementsystemen voor het realiseren van een excellente operationele bedrijfsvoering. De systemen die in de fabrieken van Stora Enso Wood Products Division worden gebruikt, zijn door diverse externe organisaties gecertificeerd op het gebied van kwaliteit (ISO 9001), milieu (ISO 14001) en gezondheid en veiligheid op het werk (OHSAS 18001).


Natuurlijke kringloop: hout kan steeds opnieuw worden gebruikt zonne-energie en CO2

zuurstof

bossen

hout

houtzagerij

houtspaanders materiaal op houtbasis energie

woningbouw materiaal op houtbasis

recycling (opnieuw gebruiken van materiaal)

warmtekrachtcentrale

Hout kan uitstekend worden verwerkt in een gesloten kringloop. Producten van hout kunnen worden hergebruikt of gerecycled. 4 5


CLT Cross Laminated Timber CLT is een massief houten bouwproduct dat is opgebouwd uit minimaal drie lagen kruislings verlijmde houten lamellen. Vanaf vijf lagen kan CLT ook tussenlagen (dwarslagen) bevatten zonder kantverlijming. Op dit moment kunnen er CLT-­ platen met afmetingen van maximaal 2,95 × 16,00 m worden geproduceerd. CLT-platen bestaan uit meerdere lagen en zijn verkrijgbaar in verschillende diktes. De lagen worden verlijmd met een milieuvriendelijke, formaldehydevrije lijm. CLT biedt vrijwel onbeperkte mogelijkheden als het om bouwconcepten, stijl en architectuur gaat. Het is geschikt voor binnen- en buitenwanden, maar ook voor plafonds en daken.

grensd. Daarom wordt CLT steeds vaker gebruikt bij de bouw van eengezinswoningen, stadsgebouwen met meerdere verdiepingen en in de utiliteitsbouw. CLT is bestand tegen een hoge statische belasting en wint daarom steeds meer aan populariteit als bouwproduct voor carports, kleine gebouwen, plafonds van houtcomposiet en andere constructies.

Meer ruimte om te leven

Universeel toepasbaar

Een ander voordeel is dat met CLT ruimte wordt bespaard. Muren en wanden zijn veel dunner dan bijvoorbeeld bakstenen muren. Gemiddeld beschikt een huis van CLT over 6-10% meer woonoppervlak *.

CLT is buitengewoon flexibel en kan perfect met andere bouwmaterialen worden gecombineerd. Omdat CLT de belasting in twee richtingen overdraagt, zijn de toepassingsmogelijkheden binnen de architectuur en de bouw onbe-

*  gebaseerd op een huis met een woonoppervlak van 100 m²


Technische specificaties Toepassing

wand-, plafond- en dakplaten

Maximale breedte

2,95 m (max. 4,00 m op aanvraag)

Maximale lengte

16,00 m

Maximale dikte

320 mm

Samenstelling van de plaat

3, 5, 7 of 8 lagen

Bewerking

naar wens gezaagd

Houtsoorten

vuren, grenen

Houtvochtigheid

12% ± 2%

Oppervlaktekwaliteit

niet-zichtkwaliteit, industriële zichtkwaliteit en zichtkwaliteit

Oppervlak

aan beide zijden geschuurd

Gewicht

ca. 470 kg/m³ CLT

Waterdampdiffusieweerstand

20-50 µ

Thermische geleiding

0,13 W/(mK)

Soortelijke warmte cp

1600 J/(kgK)

Gebruiksklasse

1 en 2; EN 1995-1-1

6 7


Een wand waar u op kunt bouwen De kant-en-klare CLT-platen worden met een vrachtwagen direct naar de bouwlocatie getransporteerd en ter plaatse door een bouwonderneming gemonteerd. Zelfs de openingen voor vensters, deuren en installaties zijn al op de productielocatie aangebracht. Door de vele voorbewerkingen wordt er tijd en geld bespaard.

Optisch aangepast Dit houtmateriaal is duurzaam geproduceerd en met zorg verwerkt tot een product van bijzonder hoge kwaliteit. CLT is verkrijgbaar in niet-zichtkwaliteit, industriĂŤle zichtkwaliteit en zichtkwaliteit. Elke plaat wordt met een geschuurd oppervlak geleverd. De afzonderlijke lamellen worden geselecteerd op basis van door Stora Enso vastgelegde criteria.

Vier nieuwe speciale oppervlakken Om een ruimere keuze aan houtsoorten te bieden, is Stora Enso CLT nu ook verkrijgbaar met de speciale oppervlakken grenen, lariks, dennen en alpenden. Deze worden als extra 20Â mm dikke laag met zichtkwaliteit aangebracht.


Kant-en-klaar Voor projecten die grotendeels uit identieke bouwelementen bestaan, zoals studentenflats, hebben we een modulair systeem ontwikkeld waarbij het werk van tegelzetters, schilders en installateurs al op de productielocatie wordt uitgevoerd. 8 9


Verantwoord bouwen Hout is een milieuvriendelijk bouwmateriaal. Het is een bewuste keuze in de strijd tegen het broeikaseffect. Bomen hebben voor hun groei koolstofdioxide nodig die ze uit de lucht halen. In een gebouw van massief hout wordt deze koolstofdioxide eeuwenlang opgeslagen. Tegelijkertijd groeien er nieuwe bomen die ook weer koolstof binden. 1 m³ hout bevat ca. een ton CO2 en draagt hiermee actief bij aan een vermindering van het broeikaseffect. Hoe meer hout er bij het bouwen van huizen wordt gebruikt, hoe beter. Het is daarom zinvol en milieuvriendelijk om voor wanden, plafonds en daken CLT te gebruiken.

Bouwen met hout heeft de toekomst Hout hebben we meer dan genoeg. Het is een natuurlijke en duurzame grondstof die sneller groeit dan we kunnen verbruiken. In Oostenrijk groeit er elke 40 seconden voldoende bij om een houten huis te bouwen. En een eeuwenoud houten huis dat wordt afgebroken, laat geen onbruikbaar puin achter, maar hout dat gerecycled kan worden. Losse delen kunnen worden hergebruikt, terwijl houtresten in energie kunnen worden omgezet.

Voor de volgende generaties Een nauwkeurig geplande productie waarborgt een efficiënt gebruik van grondstoffen bij het vervaardigen van CLT. Vakkundig geplande en gebouwde objecten van CLT die goed beschermd zijn tegen vocht en alle denkbare weersomstandigheden gaan eeuwenlang mee.

Actief voor het milieu Door zijn massa en zijn vermogen om warmte op te slaan, zorgt CLT er bovendien voor dat er in de winter warmte wordt vastgehouden en dat het in de zomer niet te warm wordt binnen. Hierdoor kan eenvoudig aan de eisen van passief­ huizen worden voldaan en is er minder extra isolatiemateriaal nodig.


Kleinste CO2-voetafdruk in vergelijking met andere bouwmaterialen 1000 500 0

stalen constructies

licht betonsteen

cellenbeton

baksteen

beton

hout

−500 −1000 −1500 −2000 Bron: Puuinfo, Finnish Forest Industries

CO2-emissie tijdens de productie (g/kg)

Opgeslagen koolstof (g/kg)

10 11


Topscorer op alle punten CLT beschikt in elk opzicht over uitstekende eigenschappen. Ook op gebieden waar dit in eerste instantie niet wordt verwacht.

Gezond en aangenaam binnenklimaat

Veilig, zelfs bij aardbevingen

Een typische eigenschap van massief hout is dat het vocht in een ruimte absorbeert en weer afstaat zodra de lucht droger wordt. Hierdoor heerst er in een huis van massief hout een uitstekend binnenklimaat. Ideaal voor mensen die waarde hechten aan gezonde en prettige woonomstandigheden.

Dankzij de hoge statische sterkte en flexibiliteit van massief houten CLT-platen staan constructies die met dit materiaal zijn gebouwd bijzonder stevig, ook in gebieden waar aardbevingen voorkomen. En omdat massief hout lichter is dan beton worden de trillingen minder sterk overgedragen.


De voordelen op een rijtje Wij zijn ervan overtuigd dat CLT hét bouwmateriaal is voor een duurzame toekomst. CLT heeft veel voordelen ten opzichte van conventionele bouw­materialen: • korte bouwtijd, eenvoudige montage en hoge mate van prefabricage • tot 10% meer woonoppervlak met CLT * • CLT weegt minder dan beton of baksteen • ecologisch en duurzaam bouwconcept • positieve CO2-balans • aangenaam en gezond binnenklimaat • uitstekende brandveiligheid • zeer goede isolerende eigenschappen • uitstekende statische eigenschappen en droge bouwmethode • aardbevingsbestendige bouwwijze • duurzaam, gecertificeerd bouwmateriaal

* gebaseerd op een huis met een woonoppervlak van 100 m²

Statische eigenschappen CLT-platen zijn bestand tegen een hoge statische belasting. Deze eigenschap biedt geweldige nieuwe mogelijkheden bij het ontwerpen en vormgeven van houten gebouwen. Door de kruislings verlijmde planklagen kan de belasting langs twee assen worden overgebracht. Zelfs uitstekende of puntvormig bevestigde constructies kunnen zonder problemen met CLT worden gerealiseerd. Door zijn hoge mate van stijfheid helpt CLT een gebouw stevig en flexibel te maken.

Brandveiligheid Massief hout is beter bestand tegen brand dan algemeen wordt aangenomen. CLT heeft een vochtgehalte van ca. 12%. Hout begint pas te branden nadat het erin aanwezige vocht is verdampt. Bovendien beschermt het verkoolde oppervlak de binnenste CLT-lagen, waardoor de massieve constructie bij brand niet in elkaar stort. Dit wordt bevestigd door een onderzoek van het gerenommeerde Oostenrijkse instituut Holzforschung Austria dat CLT op brand­ bestendigheid heeft getoetst. De resultaten spreken voor zich en tonen aan dat CLT zeer brandwerend is. De rapporten met classificaties zijn beschikbaar op onze homepage.

12 13


CLT Live

Locatie: Sistrans (Oostenrijk) Architect: maaars architecture ZT GmbH Partner: DMH Handels GmbH Verwerkt CLT: 175 m³

CLT biedt onbegrensde mogelijkheden, bijvoorbeeld bij de bouw van eengezinswoningen volgens de normen voor passiefhuizen of basisscholen, maar ook voor industriehallen. Al sinds een aantal jaren richten we ons ook steeds meer op de constructie van houten stadsgebouwen met meerdere verdiepingen, zoals woningen, kantoren en hotels (urban construction).

Eengezinswoningen Sistrans (Oostenrijk) Bij deze twee-onder-een-kapwoning is CLT gebruikt voor de binnenafwerking, de trap en voor de inrichting. Door de grote isolatiedikte en de constructiemethode verbruikt het gebouw

minder dan 15 kWh/m² per jaar. Hiermee voldoet het aan de normen van een passiefhuis en levert het een waardevolle bijdrage aan de bescherming van het klimaat en het milieu.

Citaat opdrachtgever: “Door de slinkende energievoorraden, de hoge energieprijzen, maar vooral door het bedreigde milieu zijn we gedwongen om anders te denken – ook bij de bouw van huizen. Dat zijn we verplicht aan onze kinderen.”


Openbare gebouwen

Basisschool Egglham (Duitsland) De school bestaat uit drie gebouwen met elk een zadeldak en twee verdiepingen. De gebouwen zijn met elkaar verbonden en vormen samen een U. Bijna alle vlakke onderdelen zijn van CLT gemaakt en een groot deel van de in 2010 gebouwde school bestaat uit CLT van zichtkwaliteit. Onderzoeken hebben aangetoond dat leerlingen in houten klaslokalen minder last van stress en conflicten hebben en zich beter kunnen concentreren dan kinderen in gewone klaslokalen.

Citaat Architekturbüro Kremsreiter: “De opdrachtgever wilde van begin af aan een energiezuinig gebouw dat klaar is voor de toekomst. Deze school is dan ook een toonbeeld van duurzaamheid.”

Locatie: Egglham (Duitsland) Architect: Architekturbüro Kremsreiter Partner: Grossmann Bau GmbH Verwerkt CLT: 600 m³

14 15


Locatie: Londen (Groot-Brittannië) Architect: Karakusevic Carson Architects Partner: Eurban Ltd. Verwerkt CLT: 1.576 m³

Gebouwen met meerdere verdiepingen Bridport House (Londen, Groot-Brittannië) In slechts 12 weken werd begin oktober 2010 het hoogste CLT-gebouw van Londen neergezet. Het Bridport House in de Londense wijk Hackney telt 8 verdiepingen en bestaat uit 41 woningen met elk een eigen tuin of balkon. Het lage gewicht van CLT was doorslaggevend vanwege het rioolsysteem dat zich onder het gebouw bevindt. Bridport House was een mijlpaal voor Stora Enso, omdat er voor de eerste keer CLT werd gebruikt in een gebouw met meerdere verdiepingen in een stedelijke omgeving.

Citaat London Borough of Hackney: “De toepassing van ecologische materialen was essentieel om onze doelen op het gebied van duurzaamheid en bouwkosten te bereiken.”


Openbare gebouwen

Natuurcentrum Haltia (Finland) Haltia is het eerste openbare gebouw in Finland dat met het massief houten CLT-bouwsysteem is gerealiseerd. Afgezien van de kelder zijn de draagconstructies en betimmeringen volledig van hout. Voor het bouwproject leverde Stora Enso elementen met een totaal oppervlak van 5200 m² voor de buiten- en tussenwanden en de tussenvloeren alsook de dragers van gelamineerd hout voor de dak- en balkonconstructies. In 2013 ontving Haltia de Houtprijs voor het perfecte ontwerp en de uitstekende bouwkwaliteit.

Citaat opdrachtgever: “De bouwwijze en de keuze van het materiaal vormen een belangrijk aspect van de ecologie van het natuurcentrum. Dankzij CLT is het gebouw massief en voldoet het aan alle veiligheidseisen op het gebied van brand en vochtigheid. Bovendien beschikt het over zeer goede thermische en akoestische eigenschappen.”

Locatie: Espoo (Finland) Architect: Architectenbureau Lahdelma & Mahlamäki Partner: YIT Rakennus Oy Verwerkt CLT: 870 m³

16 17


Commerciële en industriële gebouwen Locatie: Brixen (Italië) Architect: Sandy Attia en Arch. Matteo Scagnol  Partner: Damiani Holz & Co S.p.a. Verwerkt CLT: 90 m³

Kantoorgebouw LignoAlp (Brixen, Italië) Het kantoorgebouw van de firma LignoAlp valt alleen al op door zijn markante buitenkant die innovatie en duurzaamheid uitstraalt. De functionele toepasbaarheid van CLT komt tot uitdrukking in het trappenhuis, de liftschacht en de entree van het gebouw, die allemaal van het duurzame materiaal zijn gemaakt. De vormgeving van het interieur is fascinerend en wekt het verlangen op om het natuurlijke bouwmateriaal hout opnieuw te ontdekken.

Citaat LignoAlp: “In ons dagelijks werk staat de liefde voor hout centraal en het besef dat gezond wonen en efficiënt energiegebruik het leven van mensen verbetert.”


Onze standaard CLT-elementen C-platen

De nerf van de buitenlagen verloopt altijd parallel aan de productiebreedtes. productiebreedte

Samenstelling van de plaat [mm]

Dikte [mm]

Plaattype [—]

Lagen [—]

C ***

L

C ***

60

C3s

3

20

20

20

80

C3s

3

20

40

20

90

C3s

3

30

30

30

100

C3s

3

30

40

30

120

C3s

3

40

40

40

100

C5s

5

20

20

120

C5s

5

30

140

C5s

5

160

C5s

5

L

C ***

20

20

20

20

20

20

30

40

20

20

20

40

40

20

40

20

40

L

C ***

productielengte

C3s

C5s

L-platen

De nerf van de buitenlagen staat altijd haaks op de productiebreedtes. productiebreedte

Samenstelling van de plaat [mm]

Dikte [mm]

Plaattype [—]

Lagen [—]

L

C

L

60

L3s

3

20

20

20

80

L3s

3

20

40

20

90

L3s

3

30

30

30

100

L3s

3

30

40

30

120

L3s

3

40

40

40

100

L5s

5

20

20

120

L5s

5

30

140

L5s

5

160

L5s

180

C

L

C

L

20

20

20

20

20

20

30

40

20

20

20

40

5

40

20

40

20

40

L5s

5

40

30

40

30

40

200

L5s

5

40

40

40

40

40

160

L5s-2*

5

60

40

60

180

L7s

7

30

20

30

20

30

20

30

200

L7s

7

20

40

20

40

20

40

20

240

L7s

7

30

40

30

40

30

40

30

220

L7s-2*

7

60

30

40

30

60

240

L7s-2*

7

80

20

40

20

80

260

L7s-2*

7

80

30

40

30

80

280

L7s-2*

7

80

40

40

40

80

300

L8s-2**

8

80

30

80

30

80

320

L8s-2**

8

80

40

80

40

80

productielengte

L3s

L5s

L5s-2*

L7s

L7s-2*

L8s-2**

* de buitenlagen bestaan uit twee lagen in de lengterichting ** de buitenlagen en de binnenlaag bestaan uit twee lagen in de lengterichting *** bij C-platen ligt de schuurrichting dwars op de nerf Productiebreedtes: 245 cm, 275 cm, 295 cm Productielengtes: van een minimale productielengte van 8,00 m per aangerekende breedte tot max. 16,00 m (tussenafstanden van 10 cm)

18 19


Stora Enso Division Wood Products

Building Solutions E-mail: buildingsolutions@storaenso.com www.storaenso.com www.clt.info facebook.com/storaensolivingroom

Uitgever en verantwoordelijke voor de inhoud: Stora Enso Wood Products GmbH. Gedrukt op MultiArt Silk van Stora Enso. Zet- en drukfouten onder voorbehoud. Uitgave en druk: 02/2017.

Stora Enso CLT - Het oudste bouwmateriaal ter wereld is ook het modernste hout. - NL  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you