Issuu on Google+

DARMPOLIEPEN

Turen in de tunnel GEZ ONDHEI D

Onze dikke darm kampt met een imagoprobleem. Jammer, want aandacht voor darmpoliepen kan veel ellende besparen. M A R L E E N F I N O U L S T

D

armpoliepen zijn goedaardige gezwelletjes aan de binnenzijde van de dikkedarmwand. Ze komen voor bij een kwart van de 50-jarigen en meer dan de helft van alle 70-plussers, maar berokkenen zelden last. Gewoonlijk zijn ze enkele millimeters groot en duurt het meerdere jaren vooraleer ze een centimeter halen. Ze groeien dus zeer traag,

chronische darmontstekingen, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, lopen een groter risico op deze vorm.

Speuren naar sporen Hoe en waarom deze wratachtige uitstulpingen van het slijmvlies van de dikke darm ontstaan, is onbekend. Erfelijkheid en voeding spelen zeker een rol. Er bestaat ook een zeer zeldzame erfelijke vorm met

Een coloscopie heeft alleen succes als de dikke darm volledig schoon is: voedselresten en stoelgang belemmeren het zicht. maar als ze blijven groeien, kunnen ze na 8 tot 10 jaar in darmkanker veranderen. “Uiteindelijk ontaardt 0,25% van alle darmpoliepen in een kanker”, zegt maagen darmspecialist Luc Colemont (SintVincentiusziekenhuis Antwerpen), bezieler van de campagne Stop Darm-kanker (1). “Veruit de meeste darmkankers beginnen met een poliep. Wie de poliepen tijdig laat opsporen en verwijderen, voorkomt dat ze later eventueel kwaadaardig worden.” In minder dan 5% van de gevallen van darmkanker waren er geen eerdere poliepen. Mensen die sinds vele jaren kampen met

honderden tot duizenden poliepjes, die altijd tot darmkanker leidt. De meeste mensen hebben er gelukkig maar enkele. Poliepjes kleiner dan 1cm veroorzaken geen hinder en berokkenen verder geen kwaad. Als ze groter worden, kunnen ze wel beschadigd raken, kwaadaardig worden en bloeden. Bloed in de stoelgang is dan ook een alarmteken. Dat bloed is echter niet altijd met het blote oog te zien. Het kan door de huisarts worden opgespoord met een stoelgangonderzoek, of door een maag-darmspecialist met een coloscopie, een kijkbuisonderzoek van de

Risicocontrole • Is er geen darmkanker in de familie: vanaf 50 jaar een jaarlijks stoelgangonderzoek (iFOB-test) bij de huisarts. • Eerstegraadsverwant jonger dan 60 jaar met darmkanker: vanaf 40 jaar om de 5 jaar een coloscopie bij een maag-darmspecialist. • Eerstegraadsverwant ouder dan 60 jaar met darmkanker: vanaf 50 jaar om de 10 jaar een coloscopie bij een maag-darmspecialist. • Je vermindert je risico op darmkanker met nog eens 25% als je niet rookt, voldoende beweegt, overgewicht vermijdt, niet te veel alcohol drinkt en gezond eet (vezelrijk, veel fruit en groenten, weinig rood vlees).

14 BODYTALK FEBRUARI 2012

dikke darm. “Er bestaan verschillende degelijke opsporingstests,” zegt Luc Colemont, “maar ze worden veel te weinig uitgevoerd. Via het globaal medisch dossier plus beschikken huisartsen sinds 2011 wel over de mogelijkheid om met een checklist voor iedere ingeschreven patiënt te overlopen welke preventieve screeningstests voor hem of haar nuttig zijn (2). Mensen vragen zelden zelf naar een preventief darmkankeronderzoek. In tegenstelling tot borst- en in mindere mate prostaatkanker, kampt darmkanker met een serieus imagoprobleem.” Mensen voelen zich ongemakkelijk bij een stoelgangonderzoek.

Poepsimpel Grotere darmpoliepen en darmkanker kunnen buikpijn veroorzaken en het stoelgangpatroon veranderen, maar meestal geven ze geen klachten. Bloedverlies is doorgaans het enige symptoom, maar die paar druppeltjes bloed zijn vaak vermengd met de stoelgang, waardoor je ze niet opmerkt. Er bestaat een simpele en gevoelige test waarmee niet zichtbaar (occult) bloed in de stoelgang kan worden opgespoord. Luc Colemont: “Iedere 50plusser zou jaarlijks bij de huisarts moeten langsgaan voor een iFOB-test.” In Nederland noemt men dit de mascaratest: met een borsteltje dat lijkt op dat van een mascara strijkt men langs de stoelgang. Dat borsteltje gaat in een flesje en wordt naar het lab gestuurd voor onderzoek. “Via een speciale immunochemische reactie (iFOB), waarbij gebruik gemaakt wordt van antistoffen tegen menselijk hemoglobine (een bouwsteen van rode bloedcellen), worden bloedsporen daar aan het licht gebracht. In ongeveer 5% van de gevallen vindt men occult bloed in de stoelgang, wat kan wijzen op een darmpoliep of beginnende darmkanker. Dan nog kan het eerder een onschuldige oorzaak hebben, zoals een zweertje, maar dat weet men pas zeker na een coloscopie.” Sommige huisartsen gebruiken een verouderde, slechts half zo gevoelige test voor het opsporen van occult bloedverlies (guaiac FOB-test), waarvoor je bovendien 3 keer langs moet met een stoelgangstaal.


THS

Je doet er dus goed aan je huisarts om een iFOB-test te vragen.

Onnodig bang voor binnenkijken Als een eerstegraadsverwant (vader, moeder, broer of zus) darmkanker heeft (gehad) of als een onderzoek wijst op bloed in de stoelgang, is een coloscopie van de dikke darm aangewezen. Dat gebeurt bij voorkeur onder lichte narcose (je wordt eventjes in slaap gedaan), maar het kan ook onder plaatselijke verdoving. “Een coloscopie heeft een negatieve bijklank”, ondervindt dr. Colemont. “Mensen zijn bang voor de pijn, voor de last na het onderzoek of voor complicaties. Dat hoeft echt niet. Een coloscopie onder lichte narcose is volledig pijnloos, de dag zelf kan je weer naar huis en de volgende dag kan je opnieuw aan het werk. Complicaties, zoals perforatie (doorboring), zijn zeldzaam. Loopt er toch iets mis, dan zijn we er ook meteen bij.” Per 1000 onderzoeken treden er 2 complicaties op.

Schuivende slang Een coloscopie heeft alleen succes als de dikke darm volledig schoon is: voedselresten en stoelgang belemmeren het zicht. Daarom moet je 2 dagen voor het onderzoek een restenarm dieet volgen en krijg je papjes te drinken die de darm schoonspoelen. Tijdens de coloscopie lig je op je

linkerzijde of op je rug op een onderzoekstafel. De arts brengt de coloscoop via de aars in de dikke darm. Dit is een flexibele slang waarvan hij de kop kan besturen terwijl hij op een scherm de bewegingen volgt. Voor een beter zicht wordt er lucht in de darm geblazen. De flexibele coloscoop wordt tot helemaal aan het begin van de dikke darm geschoven en vervolgens beetje bij beetje teruggetrokken terwijl de darmwand grondig geïnspecteerd wordt. Het onderzoek duurt een kwartier tot een halfuur. Ontdekt de arts tijdens de coloscopie poliepen, dan kan hij die meteen verwijderen. Dat gebeurt door een lus van metaaldraad als een lasso om de poliep heen te leggen. Een elektrisch stroompje op de draad snijdt de poliep af en schroeit de basis toe, om bloedingen te vermijden. Ook worden stukjes verdacht weefsel weggenomen voor verder onderzoek (biopsie). Na afloop kan je wat suf zijn van de verdoving. Daarom is het best dat je je naar huis laat voeren. (1) www.stopdarmkanker.be (2) Het globaal medisch dossier plus (GMD+) biedt patiënten tussen 45 en 75 jaar de mogelijkheid om ieder jaar samen met de huisarts te overlopen welke preventieve gezondheidsmaatregelen nuttig kunnen zijn. Je kan een GMD+ aanvragen bij de huisarts. Je betaalt 10,14 euro, je ziekenfonds betaalt dat bedrag volledig terug.

Bloed in de stoelgang is een alarmteken, maar het is niet altijd met het blote oog te zien. Het kan worden opgespoord met een coloscopie, een kijkbuisonderzoek van de dikke darm, of met een stoelgangonderzoek.

bodytalk geeft weg Om iets aan de gebrekkige kennis over darmkanker te doen, schreef maagdarmkankerspecialist Luc Colemont (Sint-Vincentiusziekenhuis Antwerpen), de drijvende kracht achter de campagne Stop Darmkanker (1), een verhelderend boekje met 31 veelgestelde vragen en antwoorden, aangevuld met getuigenissen van 13 mensen en boordevol praktische informatie. Bodytalk geeft 10 boekjes weg. Wil je kans maken om er een te winnen? Stuur dan een mailtje met je postadres naar bodytalk@bodytalk.be. Luc Colemont, Samen sterk tegen darmkanker. Luster, oktober 2011, 107blz., 5 euro, ISBN 9789460580956.

FEBRUARI 2012 BODYTALK 15


Darmpoliepen : turen in de tunnel