"Waar het Huis van Actief Burgerschap in Utrecht het clubhuis is van de bewonersbeweging, wordt het Centrum op Landgoed Zonheuvel de plek waar de systeemwereld leert en experimenteert met gelijkwaardige samenwerking."
Veronique Swinkels
Lab Toekomstige Generaties
"Bedrijfsethiek is geen luxe, maar een noodzaak. Voor directies betekent dit het herdefiniëren van succes: niet alleen financieel, maar ook sociaal, ecologisch en menselijk."
Yaike Dunselman
Architect/oprichter bij 9graden
“We hebben de opgave de toekomst weer te verbeelden.”
Jochem Spronk
Adviseur OR Consultancy
“Het is belangrijk dat je weet waar je als organisatie naar toe wilt om dan vervolgens te bekijken wat AI je te bieden heeft. Je moet je afvragen: waar is AI beter in en wat kunnen mensen beter. Ik leid AI, AI leidt mij niet.”
Jouw krant voor samenwerking, bezinning en inspiratie
Relatiemagazine van SBI
‘De AI-haast van de big tech is niet onze haast.’
AI ontwikkelt zich razendsnel. Daarmee zeggen we niets nieuws. De ontwikkelingen vinden op dagelijkse basis plaats. Maar wie zit er aan de knoppen en aan het stuur? Of beter gezegd: realiseren we ons wat de gevolgen van deze ontwikkelingen zijn voor bijvoorbeeld onze democratie? Zijn we ons wel bewust van de consequenties?
Petra van de Goorbergh, expert en adviseur op het gebied van arbeidsmarkt, strategie en inclusie bij De Argumentenfabriek en Marleen Stikker, denker en adviseur op het snijvlak van technologie, democratie en publieke waarden bij Waag Futurelab en internetpionier. Met hen een gesprek over AI: het eigenaarschap, arbeid, democratie en de rol van overheid, bedrijven en vakbonden in deze technologische omwenteling.
Om met een actuele ontwikkeling te beginnen. De Argumentenfabriek werkt samen met SBI aan een platform AI, arbeid en sociale innovatie. Wat is het doel daarvan?
Van de Goorbergh: “We zien dat er veel gesproken wordt over AI in termen van productiviteit en economische groei, maar veel minder over fundamentele vragen over ons sociale stelsel. Wat betekent AI voor arbeid, arbeidsverhoudingen, medezeggenschap en sociale innovatie? Om die leemte op te vullen bouwen we samen met SBI aan een breed platform waarin publieke en private partijen nadenken over AI, arbeid
In de geest van de stichter van Landgoed Zonheuvel, schrijver en dichter Maarten Maartens, plaatsen we hier elke editie een Elfje gemaakt door één van onze partners. Een Elfje is een dichtvorm die altijd uit elf woorden op vijf regels bestaat.
Liefde en Verantwoordelijkheid voor het Leven Handvest van de Aarde Kompas.
en sociale innovatie, met als doel fundamentele vragen over deze thema’s in kaart te brengen, te beantwoorden en praktische handvatten te ontwikkelen voor werkgevers en werknemers.”
Stikker: “Ik vind dit een sterk initiatief waar ik graag aan mee wil werken en denken. In veel AI-discussies is de kernvraag: wie is eigenaar, wie heeft zeggenschap en in welk belang wordt technologie ingezet? afwezig. Dit platform kan juist de plek worden waar strategische autonomie, governance, ecologie en sociale rechtvaardigheid de hoofdrol spelen.”
Hoe kijken jullie naar de populaire belofte: AI inzetten om werk menselijker te maken in plaats van mensen te vervangen?
Stikker: “Dat klinkt sympathiek, maar er zitten grote aannames onder: dat we het met z’n allen oké vinden dat deze systemen er zijn, dat we er geen fundamentele vragen meer over hoeven te stellen en alleen nog hoeven te ‘managen’. Of beter gezegd, te ‘corrigeren’. De uitkomsten van AI kunnen niet klakkeloos worden overgenomen. Creatieve beroepen worden zo ‘corrigerende’ beroepen. Dat blijkt niet altijd tot hoger arbeidsgenot te leiden. Wat vaak vergeten wordt: achter generatieve AI zit verscholen arbeid, vaak zeer onaangenaam en traumatiserend dat wordt uitbesteed aan lageloonlanden.
"Je kunt niet serieus over AI praten zonder het te hebben over eigenaarschap, strategische autonomie en de machtsverhoudingen achter de technologie. Wat vaak ontbreekt is het gesprek aan de voorkant: welke waarden zijn leidend, maatschappelijk en in organisaties?”
Van de Goorbergh: “Kortom als je als or-
ganisatie AI wil inzetten is het belangrijk om eerst te bepalen: waarvoor precies, onder welke voorwaarden, met welke impact op de kwaliteit van het werk, hoe bouwen we checks en balances in en hoe gaan we om met privacy en eigenaarschap van gegevens? En ga hierover met je werknemers in gesprek.”
Waarom is eigenaarschap van AI-systemen zo’n cruciaal thema?
Stikker: “Veel AI-systemen zijn in handen van grote, vaak Amerikaanse bedrijven, en zelfs als een Nederlandse mkb’er AI gebruikt, is dat meestal niet ‘eigen AI’. Daarmee geef je als organisatie een groot deel van je eigen intelligence – je kennis, processen en data – weg aan een externe partij en lever je jezelf uit aan geopolitieke machten die niet per se in jouw belang handelen".
SBI heeft afgelopen zomer het thema AI en Sociale Innovatie gelanceerd. Met als doel om een sociaal innovatief antwoord te geven op de AI-ontwikkelingen die op ons afkomen. Wat doet AI met werk, met de organisatie, wat verandert er allemaal? En hoe blijft de mens daar centraal in staan. SBI heeft de samenwerking gezocht met de Argumentenfabriek. In dit artikel zien we de bevestiging van ons initiatief. AI heeft een sociaal innovatief antwoord nodig!
Meer lezen?
Lees het hele artikel verder online
AI en sociale innovatie, oftewel: systemen de baas!
AI blijft impact hebben op werk en samenleving. Alle ogen zijn gericht op het verder door ontwikkelen van AI (next generation) maar ook op hoe duurzaam AI (data) is en wie draait er eigenlijke aan welke knoppen.
SBI heeft aan AI een niet onbelangrijk element toegevoegd; hoe gaan we op sociaal gebied om met AI? Oftewel: hoe kunnen we sociaal innovatief reageren op AI?
Succesvolle technologische ontwikkelingen gedijen namelijk alleen maar als we sociaal innovatief mee ontwikkelen. Datzelfde vraagstuk zien we terug in het Rapport Wennink. Het lijkt alsof de maakbaarheid van de samenleving gedicteerd wordt door economische vooruitgang.
Dat betekent dat het beeld blijft bestaan dat (alleen) meer economische groei ons vooruit helpt. Doel en middel lopen door elkaar. Wat wil de mens, de gemeenschap, de samenleving en hoe kom je daar? Ik denk dat economische groei niet bovenaan staat in het rijtje van wat de mens wil.
Overigens ontslaat het ons niet om ook op economisch gebied slimmer te werken.
Wij hebben ondertussen samen met de Argumentenfabriek het initiatief genomen voor een platform rond sociale innovatie. Volg onze website voor updates hierover!
Jaap Jongejan Directeur-bestuurder SBI
Alide Roerink, Earth Charter deelgenootschap Nederland
Deze krant is gedrukt op landbouwafval
Petra van de Goorbergh
Marleen Stikker
Door: Desmond Thuis, Wim Oolbekkink
Sneeuwballen in de frituur?
Tekst: Martijn van Klooster, restaurantmanager Landgoed Zonheuvel
In de winter is er altijd een moment dat het kinderlijke, het lieflijke of het ondeugende in een mens naar boven komt; we gaan sneeuwballen gooien. Soms wil je dan ook wel even zondigen, ook met eten. In een helder moment bedenk je: sneeuwballen uit de frituur.
Voor 4 personen Ingrediënten
• 8 kleine bollen vanille-ijs.
• 1 ei: loskloppen
• 2 Bastognekoeken: verkruimelen
Bereidingswijze:
1. Vul een frituur met arachideolie en verwarm naar 180 graden
2. De ijsballen eerst door het los geklopte ei halen en dan in het Bastogne kruim wentelen, en dan terug in de vriezer voor een half uurtje.
3. Daarna voorzichtig laten zakken in de frituur en bakken.
4. En maximaal 4 tegelijk, anders kan de frituur het niet aan
5. Bruin is gaar, en denk er om: het is snel klaar!
Tip: Lekker met apfelstrudel.
Nieuwe directeur-bestuurder SBI
Na ruim 13 jaar verlaat Jaap Jongejan SBI (pensioen). Inmiddels heeft de RvT een nieuwe directeur-bestuurder voor SBI benoemd, te weten Liane den Haan (58 jaar). Hieronder stelt Liane zichzelf voor.
Mijn naam is Liane den Haan, 58 jaar oud en moeder van drie kinderen. Allemaal al het huis uit. Althans, officieel. Thuis is het nog geregeld de zoete inval. Iets waar ik erg van hou. Verder woont mijn moeder van 82 jaar bij mij in huis die nog drie dagen per week werkt en heb ik een hond genaamd Pip.
Gedurende mijn loopbaan heb ik mij altijd ingezet voor maatschappelijke organisaties en het opkomen van de belangen van verschillende doelgroepen. Daarbij lag de focus op arbeidsverhoudingen, wonen en zorg. Als voormalig directeur en bestuurder van belangenorganisaties, als Tweede Kamerlid en als bestuurder van een zorgorganisatie heb ik geleerd hoe belangrijk het is om mensen, organisaties en samenleving met elkaar te verbinden.
Wat mij drijft is het creëren van een omgeving waarin mensen zich veilig, gezien en gehoord voelen. Ik geloof dat duurzame ontwikkeling begint bij samenwerking, transparantie en gedeelde verantwoordelijkheid. SBI staat voor een toekomstgerichte visie op werk, waarin medezeggenschap, sociale innovatie en welzijn centraal staan. Als directeur-bestuurder wil ik, samen met al mijn collega’s bijdragen aan een organisatie die
Wimtalk
Wim Oolbekkink
inspireert en ook daadwerkelijk impact maakt op mens, werk en samenleving.
Mijn kracht ligt in het bouwen van bruggen tussen verschillende partijen, het stimuleren van innovatie en het realiseren van duurzame keuzes. Ik zie het als mijn missie om vanuit SBI, samen met klanten en relaties, te werken aan sterke arbeidsverhoudingen en een gezonde, toekomstbestendige samenleving.
Wat mij drijft is het creëren van een omgeving waarin mensen zich veilig, gezien en gehoord voelen.
Soms is iets zo normaal dat het weer bijzonder wordt
In 1961 werd SBI geboren. In aanvang als vereniging en sinds 1971 als stichting. In de loop van de jaren ontwikkelde het zich tot een maatschappelijke organisatie met 6 BV’s. Bv’s die bedrijfsmatig gerund worden en waarvan een deel van de opbrengsten besteed wordt aan de realisatie van de doelstelling van de stichting zoals die verankerd zijn in de statuten. In 2016 kreeg dat nog een extra impuls toen SBI haar naam omdoopte in Samenwerking, Bezinning en Inspiratie. In de naamgeving is de doelstelling signed all over
Een groeiend aantal bedrijven kiest ervoor om Steward owned te worden. Bij steward-owned bedrijven zijn de aandeelhouders dienend aan het bedrijf en de missie van het bedrijf. Het bedrijf zelf is de belangrijkste stakeholder en de missie is leidend. Voor SBI niets nieuws.
Een andere manier om sociale en duurzame ambities te verankeren is dat van de B-Corp (waar bij de B staat voor Benefit). Een keurmerk waarmee een onderneming laat zien dat het z’n bedrijfsmatige activiteiten in wil zetten om duurzame doelen te realiseren. Toen ik op een bijeenkomst over B-Corp wat doorvroeg bleek al snel dat dat een stichting als SBI niet in aanmerking komt voor certificering .
Uit de aard van de organisatiestructuur dragen de bedrijfsmatige activiteiten van de Bv’s immers al bij aan duurzame en sociale doelen van de stichting en voegt zo’n certificering dus niets toe. Eigenlijk is er dus niets nieuws onder de zon.
En hoe dat er in de praktijk van 2025 uit ziet? Een korte sfeertekening:
Met collega Joost, consultant bij een van de SBI BV’s, werkte ik in december samen met 40 vrijwilligers (waaronder veel collega’s) aan het Heuvelrug Kerstdiner dat de stichting samen met het AZC in Leersum en andere partners organiseerde. Hij vertelt me tijdens het uitserveren van de maaltijd dat hij bij klanten steeds vaker het verhaal van SBI als maatschappelijke organisatie vertelt. Daarmee onderscheidt hij zich ten opzichte van ‘’gewone’’ consultancy bedrijven. Iets dat wij heel normaal vinden wordt op deze manier een unique selling point en best bijzonder.
Wim Oolbekkink Programmadirecteur SBI en aanjager SDG House Landgoed Zonheuvel
Politiek en medezeggenschap
Een casus voor de ondernemingsraad
De ondernemingsraad van bedrijf X volgt een training bij SBI Formaat. De standpunten van de ondernemingsraadsleden lopen uiteen. In het bedrijf klinkt steeds meer onvrede. De ondernemingsraad wil wel een eensgezind commentaar leveren op de toekomstvisie die de bestuurder ter advisering heeft voorgelegd.
Drie ondernemingsraadsleden spelen Jetten, Bontenbal en Yeşilgöz. De andere ondernemingsraadsleden mogen later aangeven met welke ideeën zij wel of niet mee gaan.
De casus:
Een formatie op zoek naar balans
Waar de afgelopen jaren het politieke landschap steeds verder versplinterde, proberen deze drie partijen nu een middenkoers te vinden die zowel bestuurbaar als geloofwaardig is. Het is een formatie die balanceert op een dunne lijn: tussen visie en pragmatisme, tussen idealen en financiële realiteit.
De erfenis van eerdere pogingen
Jetten en Bontenbal hebben in de eerste fase van de formatie geprobeerd een inhoudelijk fundament te leggen zonder de VVD. Hun gezamenlijke agenda richtte zich op thema’s als wonen, stikstof en defensie, met een nadruk op lange termijn en duurzaamheid.
Maar zodra Yeşilgöz weer aanschoof, werd duidelijk dat de VVD niet zomaar buiten spel gezet kan worden. De partij blijft een onvermijdelijke factor in de Nederlandse politiek, hoe vaak er ook wordt gedroomd van een kabinet zonder haar.
De spanning tussen stijlen
De drie leiders vertegenwoordigen niet alleen verschillende partijen, maar ook verschillende politieke stijlen. Jetten profileert zich als visionair, met nadruk op progressieve hervormingen.
Bontenbal kiest voor bedachtzaamheid en verbinding, een rol die hem tot bruggenbouwer maakt. Yeşilgöz brengt pragmatisme en bestuurlijke stevigheid, maar ook een scherpere toon in het debat. Het is de vraag of deze stijlen elkaar zullen versterken of
juist blokkeren. Een kabinet kan niet alleen bestaan uit compromissen; het moet ook een overtuigend verhaal vertellen.
De opdracht
Deze opdracht van de ondernemingsraad gaat niet enkel over een ‘regeerakkoord’ (Advies over Visie bestuurder). Ze symboliseert de zoektocht naar een ‘nieuw politiek midden’ in een tijd waarin extremen steeds luider klinken (Lees: cultuur in de organisatie polariseert).
Als Jetten, Bontenbal en Yeşilgöz erin slagen hun verschillen te overstijgen, kan dit een signaal zijn dat samenwerking en gematigdheid nog steeds een toekomst hebben in Nederland (Lees goede arbeidsverhoudingen in de organisatie zijn de basis voor succesvol ondernemen en werken met plezier).
De formatie van Jetten, Bontenbal en Yeşilgöz is meer dan een technische onderhandeling; het is een test voor goede arbeidsverhoudingen. Alle ondernemingsraadleden kijken toe of deze drie leiders erin slagen een advies te smeden dat niet alleen rekent en verdeelt, maar ook inspireert en verbindt. Het succes of falen van
deze poging zal de toon zetten voor de komende jaren – en misschien zelfs voor de toekomst van ons bedrijf.
Twee vragen:
1. Aan de politiek leiders; hoe komen jullie tot een compromis en neem je de meerderheid van de OR leden daarin mee?
2. Aan de overige ondernemingsraadsleden; welke prioriteiten stel je en kan je het bedrijfsbelang boven eigen belang stellen?
Succes
Het is een formatie die balanceert op een dunne lijn: tussen visie en pragmatisme, tussen idealen en financiële realiteit.
Heuvelrug Kerstdiner 2025 - Wat een feest!
Wat een bijzondere avond was het op 11 december vorig jaar. Tijdens het Heuvelrug Kerstdiner 2025 kwamen maar liefst 150 mensen uit AZC Leersum en 150 inwoners uit de gemeente Utrechtse Heuvelrug waaronder burgemeester Frits Naafs, samen om te zingen, samen om te zingen, te eten, te dansen en vooral: verbinding te ervaren.
Dankzij de inzet van tientallen vrijwilligers waaronder veel collega’s en partners van het landgoed, en het hotelpersoneel, werd iedereen warm ontvangen, bediend en verrast door een avond vol muziek, heerlijk eten en mooie ontmoetingen.
Met de muziek van Floris van Hintum van Willow Hifi zat de sfeer er goed in — bezweet van het dansen (een heuse Dabke-workshop, de Arabische volksdans) en met een grote glimlach ging iedereen naar huis.
Het diner bracht 300 mensen bij elkaar aan tafel. Wat begon als een spannend idee – kennismaken met iemand die je nog niet kent – werd een avond vol openheid, menselijkheid en plezier. Samen lieten we zien wat er mogelijk is als werk even geen werk meer is, maar een vorm van verbinding, zoals Youri de F&B Manager van het hotel het omschreef. "Er zijn 21 verschillende talen aanwezig. Maar de taal die het belangrijkste is is de taal van de liefde, de taal van zorgen voor elkaar", zoals Jaap Jongejan van SBI het verwoorde. Een groot dankjewel aan
iedereen die meehielp. Zonder jullie was deze avond nooit zo geslaagd geweest! Het Kerstdiner is een initiatief van SBI in samenwerking met Buddy to Buddy Utrechtse Heuvelrug, het COA Azc Leersum, de Gemeente Utrechtse Heuvelrug, Hotel & Conferentiecentrum Landgoed Zonheuvel, Young Impact, Untapped Talents en veel vrijwilligers waaronder de Doornse Dis.
Waarom doen we wat we doen?
Bij SBI vinden we het belangrijk om te werken aan verbindingen, het verlagen van drempels en het vergroten van gelijkwaardigheid in organisaties en in de samenleving. Als maatschappelijke organisatie gebruiken we graag onze mogelijkheden om invulling te geven aan de sociaal en ecologisch duurzame ontwikkeling van organisaties en samenleving.
Door: Jaap Jongejan
Tekst: Desmond Thuis Foto’s: ZaarStudios
Samenwerking bij complexe veranderprocessen is een belangrijk en uitdagend organisatievraagstuk. WissemaGroup werkt op het snijvlak van directies, medezeggenschap en toezichthouders. Wij helpen bestuurders om van een besluit een gedragen besluit te maken!
Neem contact met ons op voor persoonlijk advies of schrijf je in voor onze praktijkgerichte leergangen.
Van geld naar geweten: waarom bedrijfsethiek de kern van ondernemerschap moet zijn
In een tijd waarin ecologische grenzen worden overschreden en sociale ongelijkheid groeit, klinkt één boodschap steeds luider: bedrijven moeten meer zijn dan winstmachines. Tijdens de Business & Ethics Dialoog op Landgoed Zonheuvel werd duidelijk dat het Earth Charter niet alleen een inspirerend document is, maar een praktisch kompas voor organisaties die willen bijdragen aan een rechtvaardige en duurzame wereld.
We spreken met Veronique Swinkels (Lab Toekomstige Generaties, Innerpact en lid van het Deelgenootschap Earth Charter Nederland) over de urgentie van bedrijfsethiek en de rol van directie en medezeggenschap. Daniëlle Woestenberg van CNV Internationaal voegt daar een krachtige oproep aan toe.
Waarom is het Earth Charter volgens jou zo’n krachtig kompas voor bedrijven in deze tijd van ecologische en sociale uitdagingen?
Swinkels: “Het Earth Charter biedt een holistische ethische basis. Het gaat niet om een checklist, maar om een kompas dat richting geeft aan governance, besluitvorming en cultuur. Het helpt bedrijven om verder te gaan dan naleving en winst, naar verantwoordelijkheid voor mensen, planeet en toekomstige generaties.”
Welke eerste stap zou een directie moeten zetten om bedrijfsethiek te verankeren in de organisatie?
“Begin met het integreren van ethiek in de kern van de strategie. Dat betekent: zet duurzaamheid en levenskwaliteit boven louter winst, en installeer leiderschap dat waarden bewaakt, zoals een Chief Values Officer. Het gaat om een cultuurverandering waarin moed, transparantie en lange termijn denken centraal staan.”
Hoe zie je de rol van medezeggenschap in dit proces?
“Medezeggenschap is cruciaal. Werknemers en vakbonden moeten een stem hebben in ethische besluitvorming. Inclusieve stakeholderraden en sterke vakbonden zorgen ervoor dat ethiek niet alleen een top-down verhaal is, maar gedragen wordt door de hele organisatie.”
Waarom dit relevant is voor directie én medezeggenschap?
“Bedrijfsethiek is geen luxe, maar een noodzaak. Voor directies betekent dit het herdefiniëren van succes: niet alleen financieel, maar ook sociaal, ecologisch en menselijk. Voor medezeggenschap betekent het een actieve rol in het bewaken van waarden en het stimuleren van inclusieve besluitvorming. Samen vormen zij de sleutel tot organisaties die niet alleen overleven, maar bijdragen aan een rechtvaardige en duurzame wereld.”
‘We hebben de opgave
de
Tekst: Wim Oolbekkink
Foto’s: Mirjam Lems
"Het helpt bedrijven om verder te gaan dan naleving en winst, naar verantwoordelijkheid voor mensen, planeet en toekomstige generaties.”
Wilt u uw organisatie transformeren en ethiek verankeren?
“Neem het Earth Charter als leidraad, installeer ethisch leiderschap en geef medezeggenschap een centrale rol. Doe mee aan het vervolg van de Business & Ethics Dialoog en deel uw ideeën via info@stichtingsbi. nl. Samen maken we van ethiek het fundament van ondernemen.” Meer weten over het Earth Charter? kijk dan op www.EarthCharterDeelgenootschap.nl
Oproep Danielle Woestenberg, CNV Internationaal
“Bedrijfsethiek vraagt om het versterken van de stem van de werkvloer. Manieren om dat te doen is door samen te werken met vakbonden en vakverenigingen en het opbouwend samenwerken met bijvoorbeeld de ondernemingsraad (OR). Alleen zo kunnen we zorgen dat rechtvaardigheid en waardigheid niet onder druk komen te staan.”
toekomst weer te verbeelden.’
In het hart van de Utrechtse Heuvelrug staat een bijzonder renovatieproject op stapel.
Yaike Dunselman, architect en een van de oprichters van 9graden architectuur, werkt in opdracht van SBI aan de duurzame vernieuwing van de hotelvleugels van een van de duurzaamste hotels van het land, die van Landgoed Zonheuvel.
Een gesprek over cyclisch denken, gezonde materialen, en waarom architectuur ons weer moet leren ervaren waar we zijn.
Wat is precies de opdracht voor deze verbouwing?
“De focus ligt op de twee hotelvleugels die volledige worden gerenoveerd, van binnen tot buiten. De kamers zijn nu functioneel maar verouderd, en we willen ze niet alleen vernieuwen, maar ook verbeteren — qua comfort, uitstraling én duurzaamheid. Het gaat erom dat het gebouw weer aansluit bij zijn omgeving en bij de tijd waarin we nu leven.”
Duurzaamheid speelt daarin een centrale rol. Hoe vertaalt jouw bureau dat naar de praktijk?
“Wij werken vanuit een levensfilosofie waarin de mens en de aarde een gelijkwaardige plek krijgen. Architectuur is voor mij nooit een strijd tegen de natuur, maar een samenwerking ermee. Alles in de natuur bestaat in cycli; groeien, vergaan, hergebruik en vernieuwing. Dat principe nemen we mee in het ontwerp. We bouwen niet om iets eeuwig robuust te maken, maar om iets te creëren dat kan meebewegen, dat leeft door- en met zijn menselijke- en natuurlijke omgeving.”
“Dat begint bij materiaalkeuze. We proberen materialen toe te passen die natuurlijk, gezond en herbruikbaar zijn. Als iets niet aan die criteria voldoet, stellen we de vraag: hoe dan wel? En hoe kan het alsnog met de aarde meebewegen, blijft het ook voor toekomstige generaties (her)bruikbaar?”
Gebruik je daarbij ook lokale materialen vanuit duurzaamheid?
“Dat zou ik geweldig vinden. Bij een eerder project in Zeist heb ik geprobeerd lokaal hout van de Heuvelrug te gebruiken. Dat bleek lastig, maar het is wel de richting waarin we blijven denken. Misschien lukt het deze keer. Ook voor isolatiematerialen onderzoeken we Nederlandse en regionale alternatieven. Zo proberen we de kringlopen zo klein mogelijk te maken.”
"We proberen materialen toe te passen die natuurlijk, gezond en herbruikbaar zijn"
Waar staan jullie nu in het ontwerpproces?
“We hebben net de visiefase achter de rug, waarin we onderzochten wat haalbaar is. Nu werken we aan het voorlopig ontwerp, dat we deze maand (januari, red.) willen afronden. Daarna maken we het ontwerp definitief, zodat we medio 2026 een vergunning kunnen aanvragen. Als alles volgens plan verloopt, kunnen we in het tweede kwartaal van 2027 starten met de bouw.” “We voeren de verbouwing in drie fases uit, zodat het hotel open kan blijven. Elke fase duurt ongeveer acht maanden. Zo blijft de bedrijfsvoering op gang, terwijl we stapsgewijs totaal vernieuwde en toekomstbestendige hotelvleugels realiseren.”
Wordt er in de plannen ook rekening gehouden met de ambities voor de rest van het gebouw?
“Zeker. De hotelvleugels vormen een onderdeel van het geheel. We kijken dus ook naar de buitenschil, de aansluiting op het restaurant en hoe het totaal straks als één samenhangend gebouw gaat aanvoelen. Het is belangrijk dat het nieuwe niet te veel afsteekt tegen het oude".
Yaike (rechts) en collega
Tekst: Desmond Thuis
Veronique Swinkels (links) tijdens de Business & Ethics Dialoog
Meer weten over het gedachtegoed van SBI? Bestel nu ons boek Zie jij het perspectief van de ander? Met visies op arbeidsverhoudingen en duurzaamheid.
Scan de QR-code en ontvang het boek.
‘De meerwaarde van AI voor de mens, dat is het uitgangspunt.’
De specialisten van de SBI Groep Opleidingsen adviesorganisaties laten we elke editie van deze krant aan het woord over de meest actuele onderwerpen op het gebied van medezeggenschap en zeggenschap.
Visie SBI op AI
Het jaarthema van SBI voor 2026 is ‘AI en sociale innovatie’, met als onder titel Systemen de baas. In die laatste regel zit de kern van het omgaan met AI. Iedere technologisch ontwikkeling zou ons als mens verder moeten helpen. Ga de geschiedenis maar na. Maar we zien ook dat technologische ontwikkelingen nieuwe tweedelingen met zich mee kunnen brengen. Niet iedere mens wordt geholpen met technologische ontwikkelingen. En niet alle technologische ontwikkelingen zijn goed voor de mens. Op dat snijvlak zoekt het SBI naar de meerwaarde voor de mens. Dat is niet een simpel ja of nee , maar wellicht net zo complex als AI en misschien ook niet (altijd) objectief. Maar een gewaarschuwd mens telt voor twee. Voor ons is AI een ontwikkeling die mooie kansen biedt maar die zeker in het licht van de gewaarschuwde mens kijken we dubbel zo goed naar AI, met in gedachte systemen de baas.
Jaap
Jongejan
Ik volg de risico’s Fred Fabels, trainer/ adviseur, bij SBI Formaat, merkt dat haar klanten bezig zijn met de basisvragen als het om AI gaat. “Hoe betrouwbaar is het? Wat gebeurt er met de data die je erin stopt?”
Bewustzijn
Zij merkt dat de AI-verordeningenwet wordt ingehaald door de snelheid van de innovatie. Het vergroten
van het bewustzijn bij de ondernemingsraden die zij begeleidt is een belangrijk onderdeel van haar werk. “Dan gaat het over de inhoud van die wet en hoe de AVG werkt. Maar ook over de mogelijke gevolgen die het gebruik van AI met zich mee brengt. De meeste organisaties zijn bezig met taalmodellen zoals Copilot en ChatGPT. Maar AI is heel breed en kan bijvoorbeeld ook gebruikt worden om medewerkers op allerlei manieren in de gaten te houden, of te beoordelen of ze hun werk goed doen. In Amerika en China gebeurt dat al. De AI Verorderingswet geeft richting, maar niet genoeg. Omdat ontwikkelingen zo snel gaan, is het belangrijk om aandacht te hebben voor mogelijke toepassingen en gevolgen, ook al maak je persoonlijk nog geen gebruik van AI.”
AI geletterd
‘In februari 2025 ging de Europese AI wet van kracht. Deze wet eist dat medewerkers die AI maken of gebruiken AI geletterd zijn. Weinig organisaties, laat staan OR’en, zijn daarvan op de hoogte. Meegaan vraagt veel van organisaties.”
Ik leid AI, AI leidt mij niet
Jochem Spronk, adviseur bij OR Consultancy, is vooral geïnteresseerd hoe het gebruik van AI werk efficiënter en leuker kan maken.
Emotie
“Als het over AI gaat, zijn de klantvragen te nu toe oppervlakkig. Men is benieuwd naar wat de ondernemingsraad zelf kan met AI.”
De ondernemingsraden die hij begeleidt reageren op een verschillende manier op het oprukkend gebruik van AI. “Het gaat over wat de komst van AI zal brengen.
De emotie kan heel verschillend zijn. Of er is sprake van angst of optimisme. Al snel wordt er gezegd dat de invoering van AI banen gaat kosten, maar in de cijfers zien we dat nog niet terug. Wanneer er sprake is van baanverlies, dan blijkt dat het toch al niet zo goed ging met dat bedrijf. Het is naar mijn idee belangrijk om te erkennen dat de gevolgen van AI grotendeels nog onzeker zijn. Speculeren is nuttig tot het moment dat het dogmatisch wordt.”
Waar wil je naar toe
Wat AI gaat veroorzaken is naar het idee van Jochem niet zo relevant. “Het is belangrijk dat je weet waar je als organisatie naar toe wilt om dan vervolgens te bekijken wat AI je te bieden heeft. Je moet je afvragen: waar is AI beter in en wat kunnen mensen beter. Ik leid AI, AI leidt mij niet.”
Scan de QR-code en lees het volledige artikel online
Tijd voor een nieuwe visie op de relatie tussen overheid en inwoner
Tijd voor het
Centrum van Actief Burgerschap
Het Centrum van Actief Burgerschap (CvAB) heeft zich met ingang van 1 januari 2026 gevestigd op Landgoed Zonheuvel. Het wordt de plek en katalysator voor de noodzakelijke transitie bij overheden en organisaties, om effectiever samen te werken met de groeiende kracht van de samenleving en het civiele domein.
De maatschappelijke opgaven zijn groot en de systemen lopen vast. De kracht van de samenleving – vertegenwoordigd door talloze bewonersinitiatieven en coalities – wordt steeds meer erkend als essentieel voor de oplossing. Het Centrum van Actief Burgerschap speelt in op de behoefte bij systeem-organisaties (Publiek en Privaat) om de benodigde transitie in cultuur, financiën, organisatie en governance te realiseren.
Het Centrum zal een open en levendige plek worden waar deze nieuwe manier van denken manifest wordt gemaakt en tot actie aanzet.
"Waar het Huis van Actief Burgerschap in Utrecht het clubhuis is van de bewonersbeweging, wordt het Centrum de plek waar de systeemwereld leert en experimenteert met gelijkwaardige samenwerking," aldus mede-initiatiefnemer Floor Ziegler. "We zijn klaar om in de volgende fase van 'het doen' stappen te zetten en te laten zien hoe het kan."
In de nieuwe manier van denken is het niet de inwoner die naar het stadhuis moet komen, maar het stadhuis naar de inwoner komt.
Ons nieuwe mantra voor bestuurders en ambtenaren luidt daarom: Begin bij wat er al is.
De samenleving is geen braakliggend terrein waarop de gemeente beleid uitrolt. In de steden en dorpen van ons land barst het van de energie, netwerken, verenigingen, buurtinitiatieven en informele zorgstructuren. Daar ligt de kracht. In plaats van een eigen projecttafel op te tuigen, nodigen we bestuurders en ambtenaren uit om aan te schuiven bij de tafels die er al staan. De kernopdracht verandert daarmee van “halen” naar “brengen” en kernmerkt zich door 4 acties:
1. Word onderdeel van de gemeenschap: Laat je gezicht zien, niet als controleur, maar als partner.
2. Stel de cruciale vraag: “Wat hebben jullie nodig?”
3. Faciliteer en dien: Help de gemeenschap hun eigen doelen te bereiken.
4. Vul aan: Breng in waar de overheid specifiek goed in is (wetgeving, financiële
Ondertekening intentieverklaring Centrum van Actief Burgerschap. vlnr: Wim Oolbekkink, Jaap Jongejan Floor Ziegler en Teun Gautier
Het Centrum is gebaseerd op een aantal pijlers.
Leergangen en Programma's: Het Centrum gaat programma’s en leergangen aanbieden om organisaties te helpen hun vermogen te ontwikkelen om beter met gemeenschappen samen te werken. De lancering van de eerste leergangen staat gepland voor januari. Netwerken en Coalities: Het centrum faciliteert samenkomsten, biedt werkplekken en initieert of verbindt coalities van mensen die verandering willen. Verbeeldingslab: Een plek op het landgoed waar formele en informele netwerken elkaar ontmoeten die worden geïntegreerd in de programmering.
Samenwerking met Partners
Het Centrum van Actief Burgerschap is een project van de Coöperatie Actief Burgerschap i.o., opgericht door stichting SBI en Floor Ziegler en Teun Gautier, die daarmee hun infrastructuur, kennis en netwerken bundelen. Grote bijeenkomsten en de leergangen zullen gebruikmaken van de congresfaciliteiten van het naastgelegen Hotel en conferentiecentrum Landgoed Zonheuvel. Er zullen ook leergangen en programma´s worden ontwikkeld die op andere locaties kunnen plaatsvinden.
Scan de QR-code en lees het hele artikel online
Fred Fabels Jochem Spronk
Tekst: Wim Oolbekkink
SBI organiseert in samenwerking met haar partners het volgende programma:
Maand Januari
26 Training AI en de OR
SBI Formaat
Maand Februari
Agenda
Maand
5 Traject Young Professionals Odyssee
9 Training Spitsuur Odyssee
10 Training Jonge ouders Odyssee
11 Dialoog VPRO Tegenlicht Meet UpDe buurtrechter People Plus | SBI
11 13 Training Pensioen in Zicht Vitaal Odyssee
12 19.30- 21.30 uur: Een kennismaking met de Wereld van Gemeenschappen in het Centrum van Actief Burgerschap SBI | ZieglerGautier
13 Training Deep democracy
SBI Formaat
14 Arrangement Valentijnsdiner in het Maarten Maartenshuis Landgoed Zonheuvel
16 Webinar AI tegen werkstress OR Consultancy
17 Webinar Nieuwe pensioenwet (Wtp) OR Consultancy
23 Webinar Loontransparantie OR Consultancy
24 Webinar Financieel inzicht voor de OR OR Consultancy
2 Training Ervaren Jaren Odyssee
2 Training Adviesvaardigheden OR SBI Formaat
10 Training De OR en een mantelzorgvriendelijke organisatie
SBI Formaat
12 Masterclass Medezeggenschapsrecht
SBI Formaat
13 Training Van gesprek naar impact
SBI Formaat
18 Training Diversiteit, gelijkwaardigheid & inclusie
SBI Formaat
24 Dialoog Zonheuvelgesprek | Advaita'Dat wat is' AO Organisatieontwikkeling | SBI
2 Training Ongewenst gedrag en integriteit
SBI Formaat
20 Dialoog VPRO Tegenlicht Meet UpAI (vervolg) People Plus | SBI
23 Training OR en milieu
SBI Formaat
Meer informatie en actuele programma, scan de QR-code
Landgoed Zonheuvel
SBI draagt bij aan een duurzame ontwikkeling van mensen, organisaties en de samenleving. Vanuit die visie geven wij als SDG House samen met onze partners invulling aan de missie rond duurzame arbeidsverhoudingen, kunst en cultuur en de Sustainable Development Goals, de SDG’s.
Hotel & Conferentiecentrum Landgoed Zonheuvel, SBI Beheer en de SBI Groep Opleidings- & adviesorganisaties (bestaande uit: SBI Formaat, Odyssee, WissemaGroup en OR Consultancy) zijn onderdeel van SBI.
Colofon
De Zonheuvel is mogelijk gemaakt door SBI en verschijnt circa 4x per jaar
Redactieteam Bert de Velde Harsenhorst, Jytte Glissenaar, Kim Groen-Staal, Jaap Jongejan, Martijn van Klooster, Wim Oolbekkink, Joost Oude Groen, Britt Rasink, Maaike Roelofs, Manon Scholten en Desmond Thuis.
Ontwerp, opmaak en druk de Hoop & Koning | grafisch meer
Mis je iets, klopt er iets niet? Laat het ons weten via info@stichtingsbi.nl
Krant gelezen? Geef hem door aan een ander.
Deze krant is gedrukt op landbouwafval.
Overzicht partners op Landgoed Zonheuvel
ACE netwerk www. ACEnetwerk.nl Buddy to Buddy Utrechtse Heuvelrug www. buddytobuddy.nl/afdeling/utrechtse-heuvelrug Centre for Climate Education & Entrepreneurship www.oneworld-citizens.org Centrum voor arbeidsmarktinnovatie www. centrumvoorarbeidsmarktinnovatie.nl Centrum van Actief Burgerschap www.centrumvanactiefburgerschap.nl Dialoogplein Nederland www. dialoogpleinnederland.nl Earth Charter DeelGenootschap www.earthcharterdeelgenootschap.nl
Fprofs www.fprofs.com Forth Global www. forthglobal.com De Geheime Tuin www. degeheimetuin.info Goedlandt circulair landgoedbeheer www. goedlandt.nl HKU www. hku.nl Ifmec www. ifmec.nl Jouw tijdelijke compagnon www.jouwtijdelijke compagnon.nl Lab Toekomstige generaties www. labtoekomstigegeneraties.nl Nationaal park Utrechtse Heuvelrug www. np-utrechtseheuvelrug.nl Pro Analytics www. proanalytics.nl Regionaal Bureau voor Toerisme (RBT) www. opdeheuvelrug.nl Riab-Telematics www. riab-telematics.nl SKDD www. skdd.nl Scouting Doorn www. thorheim.nl Stichting Maarten Maartens www. maartenmaartens.nl Stichting Boes Bos www.boesbos.nl Stichting Bos dat van zichzelf is www.bosdatvanzichzelfis.nl Vlirdens vlirdens.nl WagenaarHoes www.wagenaarhoes.nl WissemaGroup www. wissemagroup.nl Worldconnectors Earth Charter affiliate www.worldconnectors.nl Werkend2040 www.werkend2040.nl Wundershift www. wundershift.com
Wil je deze krant digitaal ontvangen? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief. Scan de QR-code.
