Page 25

Vele wegen, één bergtop?

Douwe Tiemersma

Op welke wijze moet het leven geleefd worden? Wat is de juiste weg om te gaan? Antwoorden op deze vragen zijn in de vele verschillende levensbeschouwingen, religies en spirituele wegen te vinden. Meer dan in het christendom en de islam, die op grond van hun heilige geschriften een exclusieve heilsopvatting hebben, is in het hindoeïsme de stelling te vinden dat de vele wegen naar eenzelfde doel leiden.

Welke kant van de berg je ook naar boven gaat, iedereen zal de top bereiken. Welke rivier je ook volgt, elke rivier stroomt uit in de grote oceaan. Ramakrishna, de Indiase heilige uit de negentiende eeuw zei: ‘Ik heb alle godsdiensten – hindoeïsme, islam, christendom – in de praktijk gebracht en ik heb ook alle paden gevolgd van de hindoe-sekten. Ik heb ontdekt dat het dezelfde God is naar wie allen op weg zijn, hoewel langs verschillende paden. ... De werkelijkheid is één met verschillende namen en iedereen zoekt dezelfde werkelijkheid.’ (Ramakrishna, Gesprekken opgetekend door M., Mirananda 1987, p. 79-80) Er zijn van oudsher veel wegen in het hindoeïsme. Er is het ascetisme waarin vrijheid wordt gezocht door zich te onthouden van alle zaken die men als bindend ervaart. Er is de weg van de re-

ligieuze werken (karma), het uitvoeren van de voorgeschreven rituelen. In de Bhagavadgîtâ wordt deze weg getransformeerd tot karma-yoga, het handelen waarbij de resultaten van het handelen aan God worden opgedragen. Dat behoort tot de weg van de religieuze devotie, de liefdevolle toewijding aan God (bhakti). Verder is er de weg van het inzicht, waarin ook de rationaliteit een duidelijke plaats heeft, de weg van de bevrijdende kennis (jñâna) van de identiteit van het hoogste zelf-zijn (Âtman) met de wereldgrond (Brahman), het ‘Dat ben Jij’ in de Chândogya Upanishad. De grote variatie in soorten wegen binnen het hindoeïsme is blijkbaar geen belemmering voor de visie die zij in hun doel overeenkomen. Maar, hoe kan men zeggen dat al deze wegen tot hetzelfde doel leiden? Dat is alleen

25 - januari / maart 2006

OHM Vani 1e kwartaal 2006  

12e jaargang • nr1 • januari/maart 2006 • Vele wegen, één bergtop? • Holi: geschenk aan gespleten samenleving • Trouwen en geluk