Page 1

DOARPSKOMPAS Wonen Feanwâlden, Feanwâldsterwâl e.o.

Jaargang 45, nr. 10

Doarpskompas december 2016.indd 1

december 2016

27-11-2016 21:55:04


Hoofdstraat 14

Oudbuurt 19

Voorstraat 1

9269 SZ Veenwouden

9145 SE Ternaard

9151 HD Holwerd

tel. 0511 - 472 161

tel. 0519 - 571 489

tel. 0519 - 561 291

fax: 0511 - 476 511 info@branderinstallaties.nl

Doarpskompas december 2016.indd 2

27-11-2016 21:55:07


Voorwoord Toen we in juli als redactie gingen zitten om de plannen voor het nieuwe jaar te maken, besloten we om in december iets met het thema ‘wonen’ te gaan doen. Het is ten slotte ook een maand waarin mensen hun huiskamer extra versieren. Sommigen doen het met lichtjes en kaarsen. Anderen doen het met seizoensartikelen en prullaria. Sommigen veranderen zelfs de hele indeling van hun woonkamer om ruimte te maken voor een naaldboom mét lichtjes én prullaria. We bedachten nog dat het niet makkelijk zou worden om artikelen te schrijven over dit onderwerp. Je zou wel een bijzondere woning of een bijzonder interieur kunnen beschrijven. Eén optie viel al af. We hadden nog geen jaar geleden al geschreven over het nieuw te bouwen passief huis van familie Van der Wal. We zochten dus naar andere interessante woningen, woonvormen of interieurs. In dit decembernummer vindt u dus - in tegenstelling tot eerdere jaren - een minimum aan Sint- en Kerstgerelateerde inhoud. Wat u wel vindt, zijn katten. Ik heb deze maand elk excuus aangegrepen om een kat af te beelden. Voor mij is een kat namelijk een belangrijk onderdeel van de huiselijke omgeving. Mijn woongenot zou aanzienlijk verminderen zonder kat. Naast het overvloedig gebruik van katten, heb ik geprobeerd om één grafische stijl consequent door te voeren door de hele editie. Hierbij heb ik zo veel mogelijk gekozen voor een beperkt palet. Om toch ook verschillen aan te brengen, heb ik mezelf van elke kleur wel variaties toegestaan. Zoals de kat hiernaast is samengesteld uit drie tinten van dezelfde kleur bruin. Zoveel mogelijk illustraties zijn deze maand plat, versimpeld, teruggebracht tot de basis, met hier en daar de illusie van diepte door slim gebruik van kleur en vorm. Op de redactionele pagina's komt u een variatie van het behang op de voorpagina tegen. Alle illustraties zijn ook huiselijke voorwerpen. Om, waar mogelijk, de link met het thema te benadrukken. Als u zich afvraagt waarom er deze maand onder zoveel artikelen 'JDvdL' staat, dan ga ik u vertellen dat dit geen toeval is. Het betreft werkelijk dezelfde persoon die deze maand bijzonder productief was. Wist u trouwens dat JDvdL gewoon de afkorting is van redactielid Jaap van der Laan? Tweede naam: Daniël. Alle redactieleden staan ook met naam genoemd in de colofon. Voor als u het wilt weten. We hopen u deze maand goed te kunnen amuseren. Er is genoeg te lezen in deze, de dikste uitgave van het jaar. Let ook goed op alle evenementen die aangekondigd worden. Er is weer van alles te beleven in december. De samenvatting hiervan vindt u, als vertrouwd, in de Agenda. Ik wens u veel leesplezier en ook alvast fijne feestdagen en een gezellige jaarwisseling. Tot 2017!

SWB

Inhoud 04-05. 07. 09. 10-11. 13.

Doarpskompas december 2016.indd 3

Villa de Clercq Dorpsbelangen Wat dogge jo no? Schierstins Theun de Vriesskoalle

15. 17. 20-21. 24-25. 29.

Bernespul Iepen Doar(p) Hercules van de Wâlden Gevallen voor Friesland Prijspuzzel

31. 35. 43. 45. 46.

Roeli's recept Achterlik Fryslân Column Agenda/colofon Voor't grijpen

03

27-11-2016 21:55:08


Villa de Clercq

een klein kasteeltje met fraaie omgeving

Vanaf de richting Quatrebras ons dorp binnenrijdend staan er meerdere historische en/of monumentale woningen. Zo staan aan de Súderwei onder andere de oud-dokterswoning van dokter Dons (nr. 15), de Doopsgezinde kerk en de villa El Dorado (nr. 2) die eigendom was van Mindert Bokma de Boer, directeur van de melkfabriek Freia. Verderop rechts aan het begin van de Stinswei de oud-burgemeesterswoning. Ook de patriciërs-woning aan Stinswei 6 en Hervormde pastorie zijn twee van de vele pareltjes in het dorp, maar de grootste woning in het dorp is Villa de Clercq. Het gebouw heeft meerdere bewoners en functies gehad. Een kleine geschiedenis vanaf de eerste eigenaar van deze villa. De bouw van de villa Villa de Clercq staat aan de Stinswei. De woning is in 1898 gebouwd in opdracht van oud-bankier Pieter de Clercq (1849-1934). De heer De Clercq koos voor Friesland waar hij diverse boerderijen door vererving in eigendom had gekregen. Hij zag het als zijn plicht om als (groot-) grondbezitter te wonen in de provincie waar zijn goederen lagen. Hij gaf daarop aan Leeuwarder architect Hendrik H. Kramer (18501934) de opdracht om in Veenwouden een groot, rechthoekig huis te bouwen. Het werd een ruime woning van twee bouwlagen hoog, met een afgeknot schilddak en twee lagere vleugels. De architect heeft om de massaliteit te verzachten de ruimtelijke elementen, zoals erkers, balkons, geveltoppen, raamtraveeën en de vleugels, op asymmetrische wijze aan of in het gebouw geplaatst. Op allerlei plaatsen zijn die elementen versierd met bouwdetails in neo-renaissance-trant. In 1899 was de woning klaar en konden Pieter de Clercq, zijn vrouw en dochters er hun intrek nemen vanuit Amsterdam. Jacob Hepkema schreef in zijn boek Historische wandelingen door Friesland 18941917 (heruitgave Leeuwarden 1970): “Onder Veenwouden dient het

landhuis van den heer de Clercq vermeld als een klein kasteeltje met fraaie omgeving,“. Niet voor niets werd er door de lokale bevolking al snel over ‘it slot’ gesproken. De familie De Clercq heeft er tot 1928 gewoond. Pieter de Clercq heeft veel voor Veenwouden en het gemeentebestuur gedaan. Enkele jaren is hij wethouder geweest. Onenigheid over de invoering van een progressief belastingsysteem in de gemeente was waarschijnlijk de

hoofdoorzaak dat hij Friesland verliet en verhuisde naar Zeist. Het ontstaan van Talma Rustoord Twee strijkgeldschrijvers, G.S. de Vries en D. Zwart, bleven in 1928 in eerste instantie met de villa De Clercq zitten. Ze hadden waarschijnlijk gehoopt om een flinke winst te maken. De heren hadden geen geld en konden het dus niet betalen. Villa de Clercq werd gekocht door een aantal notabelen uit

04 Doarpskompas december 2016.indd 4

27-11-2016 21:55:09


Veenwouden en omgeving. Er werd een commissie in het leven geroepen die bestond uit ds. W.F. Geerds uit Veenwoudsterwal, hoofdonderwijzer P. Banga en handelsreiziger L. Heukels uit Veenwouden, ds. A. Gruppen uit Zwaagwesteinde, gemeenteontvanger Joh. Land uit Kollum en ds. K. Oussoren uit Broek onder Akkerwoude. Dominee Oussoren kocht het huis voor dezelfde prijs, die de strijkgeldschrijvers ervoor moesten betalen (dit was op 30 augustus ƒ 14.777,-). Niet veel later kwamen ook ds. H.P.M. de Walle uit Oenkerk, dr. J.T. de Jager uit Giekerk en de heer E. Baarsma uit Zwaagwesteinde in de commissie. Het doel van hun aankoop was om deze te bestemmen als rustoord voor bejaarden. Zij riepen daartoe in de nazomer van 1928 een vereniging in het leven: de “Christelijke Vereniging ter verzorging van Ouden van Dagen, Talma Rustoorden”. De verbouwing van villa tot rustoord werd gedaan door timmerman T. Sikkema uit Veenwouden. Dat ging zeer voortvarend want op 3 december konden de eerste bewoners worden begroet. Het eerste huismeesterechtpaar was de heer en mevrouw Kousenmaker, die beide ervaring hadden op het gebied van gestichtsverpleging. De prijs per week voor kost, inwoning en eerste geneeskundige hulp was toen ƒ 7,-. Een van de eerste drie bewoners was de 82-jarige ongehuwde Jantje Boonstra, die haar lange leven had gewoond aan de Klaas Piers-reed te Bergumerheide.

Het tehuis was een groot succes. Al in 1930 werd het gebouw uitgebreid met een zijvleugel. Tot 12 februari 1977 was het gebouw in gebruik als rustoord. Op die dag verhuisden 32 bewoners van Talma Rustoord en 20 bewoners van Talma Hoeve (Damwoude) naar het aan de noordkant van het dorp gebouwde Wooncentrum Talma Rustoord. Naar wooneenheden “Huize Patrimonium” Na het vertrekken van de bejaarden naar hun nieuwe verblijf heeft het pand meerdere functies gehad. Onder andere heeft de aanbouw gediend als verblijf voor de politieschool. De vereniging “Talma” had in 1983 plannen om het voormalig Talma Rustoord te slopen. Het markante bouwwerk moest behouden blijven voor het dorp vonden veel inwoners en ook toenmalig voorzitter van Dorpsbelang Roel Smit. De villa kwam, met behulp van de gemeente, in handen van woningbouwvereniging Patrimonium Dantumadeel. De gemeente Dantumadeel ging in 1983 betaling van rente en aflossing garanderen, wat uiteindelijk resulteerde in de notariële overdracht van plm. 5500 m2 terrein met opstallen op 22 december 1983. Patrimonium liet het gebouw verbouwen tot een wooncomplex met 22 eenheden. Op vrijdag 28 december 1984 waren in “Huize Patrimonium” 17 van het totaal van de wooneenheden verhuurd. Landelijk nieuws Op donderdag 10 september 1992

haalde het appartementengebouw het landelijke nieuws. De voortvluchtige vuurgevaarlijke Ierse crimineel Brandon Q (29) werd toen in de vroege woensdagochtend door tenminste dertig gewapende leden van het interregionale arrestatieteam Noordoost gearresteerd. Hij was in de week daarvoor met drie medegevangenen uit de gevangenis van Rotterdam gevlucht. Tegenwoordig worden de appartementen van Villa de Clercq verhuurd door de woningcorporatie Thús Wonen.

JDvdL

Geraadpleegde bronnen: • Naar nieuwe Wooncentrum te Veenwouden per 12 februari, Nieuwsblad van Noordoost Friesland, 26 januari 1977 • In ,,Huize Patrimonium” 17 van de 22 wooneenheden verhuurd, Nieuwsblad van Noordoost Friesland, 28 december 1984 • Ald Feanwâlden en De Wâl, printen en in priuwke skiednis fan doarp en bewenners, tweede druk • Bejaardenoord krijgt andere bestemming, Leeuwarder Courant, • Schrik in Veenwouden bij arrestatie van Ier, Leeuwarder Courant, 10 september 1992 • Ontsnapte Ier gepakt na tip uit Veenwouden, Telegraaf, 10 september 1992 • www.stinzeninfriesland.nl • www.familiedeclercq.nl

05 Doarpskompas december 2016.indd 5

27-11-2016 21:55:10


Doarpskompas december 2016.indd 6

27-11-2016 21:55:13


07 Doarpskompas december 2016.indd 7

27-11-2016 21:55:15


Doarpskompas december 2016.indd 8

27-11-2016 21:55:16


Wat dogge jo no?

Kerst 2016

Buiten is het herfstig. Motregen en schemer dalen over de Koemarkt. De geur van Kooistra's Oliebollenkraam prikkelt mijn neus en zorgt voor het eindejaarsgevoel. Het lijkt een te warme druilerige decembermiddag en toch is het pas half november. Wonen is het thema van dit decembernummer en dat kunnen we natuurlijk heel breed zien. Trends en thema's in en om de woning, maar ook hoe we dat op onszelf toepassen. Voor een passend advies ga ik hier en daar even bij onze ondernemers naar binnen. 'Wat dogge jo no?' Groene kerstvingers De altijd goedlachse Meta van 'De Sinneblom' is druk bezig met boeketten draaien, maar loopt even met mij door de winkel. Er staan al wat kerstaccessoires te pronken maar het meeste moet nog worden uitgepakt.

GOODBYE en HELLO geande en kommende distributeur In wichtige skeakel tusken it printsjen fan Doarpskompas en de besoargers is ús distributeur. Jierrenlang hat M. van Leur dizze taak op in sekuere wize útfierd. Sa‘n 36 adressen hat er alle kearen fan de glossy ’s foarsjoen. Bestjoer en redaksje wolle him hjirby, ek út namme fan jo as lêzer, betankje foar dit frijwilligerswurk. Hy hat deroan meiwurke dat jo tsien kear jiers middels Doarpskompas op de hichte hâlden binne fan aktiviteiten yn ús doarpen en ynteressante ferhalen fan redaksje en oaren lêze kinne oer ús mienskip. P. Steenhuis fan De Wâl 87 hat him beskikber steld om de taak fan distributeur oer te nimmen. Fijn dat der altiten wer minsken binne dy ’t har beskikber stelle om wat foar ús doarpen te dwaan. Boppedat is it tankber ‘wurk’. Piter, fan herte wolkom as ien fan de 50 frijwilligers! Wy hoopje op in noflike gearwurking.

It Bestjoer

Qua kleuren in boeketten en boomversieringen zijn dit jaar oranjekoper en blauw-groen de koploper. De zilveren peer is dit jaar de grote trend. Zilver vind ik ook op de tafel bij 'Veenstra's Warenhuis”, uitgestald naast het goud en rood van de kerstballen. Altijd handig om even wat hebbedingetjes te kunnen kopen in het dorp. Van nostalgische kerstbal tot ijspegelrandjes. Ook 'Dio Hengst' heeft de versiering voor de winkel klaarliggen, echte Kerstguirlandes, maar die komen pas na de Sinterklaas in de winkel. Trends zijn er niet echt maar de 'Janzen' geurlijnen en de geurwaxjes worden een grote hit is de verwachting. Glitter en glamour Dat mag weer. De glitterjurken voor de kleine dametjes. Bij 'By Auk' hangen de jurkjes prominent in de winkel. Voor de stoere jongens is de foute kersttrui een topper. De trend is netjes met een knipoog. Aan de overkant bij 'Modehuis Dijkstra' vraag ik Cees om advies voor de mannen. Hij bladert voor me de door de rekken en tovert prachtige combinaties tevoorschijn, casual netjes. Mooie donkere spijkerbroek met een mooi overhemd, effen met contrastbies of met een mooie print. Combineren met een sportieve trui met ronde hals of een sportief vest of colbert. Roestbruin of blauw zijn trendy kleuren. Voor de dames laat Annie mooie jurkjes zien met een glittertje in combinatie met een leatherlook tregging. De bordeaux en zilver of goud accenten doen het prachtig op de zwarte hoofdkleur. Accessoires, zoals een omslagdoek maken het geheel af. Voor onze onderdanen heeft Sjoesjop de lakschoenen of boots, die trendy zijn in het schoeisel. Zwart, donkergrijs en donkergroen zijn de voornaamste kleuren. Warmte en huiselijkheid Trendsetters, trendvolgers of volgens eigen traditie? De keuze is aan jullie. Het bestuur en de redactie wensen iedereen een fijne decembermaand.

GdW 09

Doarpskompas december 2016.indd 9

27-11-2016 21:55:17


10 Doarpskompas december 2016.indd 10

27-11-2016 21:55:18


11 Doarpskompas december 2016.indd 11

27-11-2016 21:55:18


d

E

D d i 1 l g e 2 g g b e e g t ti J

H 1 M w E

I c k k t o t S g m c h a

Doarpskompas december 2016.indd 12

27-11-2016 21:55:22


plus

musical dr Theun... dááág

omopvolgers ook een musical of toneelstuk TIP: als je ook moet spelen batterijtjes zo vervangen meten deje zijn als routecoördinateheeft doen,gemaakt. twijfel dan niet want bent bang het publiek, maak toolkit van voor de ANWB lichtbrigade. tor Alle leerkrachten van onze school Nog een paar weekjes naar school, en dan vliegen zij uit; de jongens en meiden van En zo ging vrijwel iedereen op hadden woensdag 16 november het wordt eengroep feest 8. omIeder nooit te je dan geen zorgen, je ziet alleen Donderdag 17 maart was het eingaat straks zijn eigen weg. En de herinneringen aan de basisschool nemen ze met zich mee. Een paar een goedgekeurde fiets terug Helpt u ons ook mee om nóg een zeer inspirerende Roobol vergeten! maar een groot zwart vak. delijk zover. We mochten optreden naar meer van hun leuke u hier: Tessmogelijk - groep 8te maken op -huis! groep 8 instudiedag. theater Senseherinneringen, in Dokkum. Van leest Erik school? Wij komen langs op vrij19.00 totheb 20.00 u. Het vriendinwas super Stan: Ik Jildou: vond de leukste dag de Nouri: was heelengezellig en Groep 7Iken 8 hebben daarnaast dag 16Het december 27 januari Hoe creëer jeveel eenleuke inspirerende Ik speelde de koningin in de musileuk, alle groepen deden mee van netjes gehad. challenge day. gehad over Zwaar de tijd ging zo snel. Dat was een een praktijkles 2017. leeromgeving? En hoe blijven cal. Het was heel erg leuk, maar groep Elke teken dat het leuk was. Verkeer en Dode Hoek. Dat is we bij 1int/m een8. tijd vangroep snellehad een ik ben wel heel erg zenuwachtig eigen kleur. Groep1: geel, groep Elles: Het leukste schoolkamp Pieter Jan: Fijne school, maar altijd een heel indrukwekkende ontwikkelingen binnen het ICT EU Schoolfruit geweest omdat ik van samen met ooit! 2: rood, groep 3: roze, groep 4: vakantie leuker. Femke: Ik vond de sportdag les. “Als jijis de ogen de vrachtonderwijs? Naast Verkeersveilige School,2016 Pieter Jan een lied zin-in heel leukwe enook ik heb leukste groen, groep 5: oranje, groep 6: wagenchauffeur nietmoest kan zien hebben hetde certificaat Erik: Op de Theun de Vries heb gen. We speelden in theater Christopher: Ik vond kamp heel vriendinnen ooit leren kennen. één van zijn spiegels, dan heb ik Na een aantal goede sprekers goud, groep 7: paars, groep 8: Gezonde School. Woensdag 9 ik heel veel leuke vrienden leren leuk, lekker zonder ouders alleen Sense in Dokkum, het was daar als chauffeur jou ook niet gezien!” te hebben gehoord, november hebben we dan ook blauw. Er waren ookvolgden grijze kinderkennen. met vrienden. Michel: Het was heel erg leuk Ook hebben zelf kunnen zien dezoals leerkrachten een aantal groot enwe mooi. Er waren meegedaan aan een het Nationaal en de ministers, de president heel jaar. Het leukste vond ik kamp. dat een lekker fel gekleurde jas workshops. Iedereen zit weer Schoolontbijt. De pakketten, wel 380 mensen die naar je en de koningin. Het ging allemaal Georgina: We keken op naar de Rixt: Ik vond het heel leuk om in of mutsHet je direct een stuk zichtvol nieuwe enwas gaatheel hier erg verstrekt door Plus Visser, waren keken. was echt super leuk, goed en hetideeën publiek W�� ��n��� ���� j�n��n� �� cito, maar het wasaan heel de plusklas gezeten teverkeer. hebben. enthousiast mee deleuk. slag! baarder maakt in het weer helemaal gezond, goed dus als je er eens over nadenkt tevreden. Het was een fantas��i��� ���� ���� ������� �� verzorgd en��� rijk gevuld. �uc�e� �� ������Hartelijk s�ho��! tische Tess: Ikavond! heb hier de 4 beste bffjes Marianne: DeActies heksendag van dank daarvoor! Verkeersactiviteiten Oud Papier Josine - groep 8 Ik zal ze nooit ooit leren kennen. vorig jaar is een van mijn leukste Wij zijn een Verkeersveilige vergeten. School. Dat betekent dat we Het was heel leuk en groep gedurende het schooljaar extra Riemer: Het kamp voor 1aandacht en 2 waren heel was schattig! besteden aanleuk, verkeersal metom mijn vrienden. Ikmaand dacht: Maar paars te spelen activiteiten. Afgelopen eventjes eruit met z’n allen. Was was hetinleukst. stond het teken van Zichtbaartop maaan ;). heid in het Verkeer. Elyse - groep 7 Lieke: Ik heb veel vriendinnen

collegamusiLeo Jilderda IkOnze hebnieuwe in een mooie gekregen en ik vond kamp, cito (conciërge / manusje alles) cal gespeeld. Het heel gingvan over en nog veel meer erg leuk! heeft samen meteen VVN Verkeerskleuren, er was ouder Sigrid Keimpema de koningin enjuffen, wel 7 die minisHieke: Alle helpen je fietsverlichting gecontroleerd ters. Het was heel gaaf heel goed. van de leerlingen van groep 3 om theater kunt/min8.een Overecht het algemeen Josine: De sportdag jaar te spelen. Het theater nen we heel tevredenvan zijnditover was te gek! Met het team van Sense - daar hebben de fietsverlichting! Welwij blijkt het slagbal hebben we alles gespeeld zat helemaal vol belangrijk om regelmatiggewonde nen! batterijtjes vanToen de fietslampen met mensen! ik in de te checken... waren coulissen zat Gelukkig te wachten op de het teken, was ik nog wel zenuwachtig. Maar alles kwam goed!

Van de opbrengsten van de oud herinneringen. papier acties kunnen we heel veel extra dingen doen voor onze Daan: de leukste dag op schoolde leerlingen. Zoals bijvoorbeeld vond ik kamp. voor groep 4 en schaatslessen 5. Alle leerlingen hebben op 11 november hun schaatsdiploma gehaald! georDe oud papier actie wordt geor ganiseerd door zo’n 30 ouders van leerlingen. Afgelopen maand nam na 13 jaar één van hen afscheid van de club. Wij danken Hans de Boer voor die vele jaren inzet voor de oud papier club! En met name ook voor de superhandige routekaarten die hij voor

foto’s Douwe Oosterbaan

Inspirerende Een Feest Vanleeromgeving Kleur

Te�� �� T���� �� V��es�ko����

Dezelfde dag zijn we gestart met het EU Schoolfruitproject. De komende maanden krijgen de leerlingen 3 dagen in de week fruit en groente op school. Daar zitten ook fruit- en groentesoorten bij die we minder vaak tegenkomen in de fruitbakjes, zoals ananas!

doei!!!

een n e e r e ied ! hoera! ploma

i d s t a a sch

www.obsdrtheundevries.nl www.obsdrtheundevries.nl tineke.vogels@roobol.frl directie@obsdrtheundevries.nl directie@obsdrtheundevries.nl 0511-475554 tel.tel. 0511-475554

Doarpskompas december 2016.indd 13

13 27-11-2016 21:55:24


Vertrouwde zorg in een vertrouwde omgeving Zo lang mogelijk thuis blijven wonen. In uw eigen omgeving. Ook als u zorg nodig hebt. Daar zet Elkander zich voor in. Geworteld in Noordoost Fryslân, zijn wij altijd dichtbij.

Elkander is de nieuwe naam van De Friese Wouden in Dantumadiel en Pasana Ouderenzorg

Onze locaties in Dantumadiel:

Verpleegcentrum Talma Hûs Juliusstrjitte 44 Feanwâlden

Woonzorgcentrum Talma Hoeve Johanneswâld 1 Feanwâlden

Kleinschalig Wonen De Hale Nijewei 38 Damwâld

Woonzorgcentrum Brugchelencamp Brugchelencamp 1 De Westereen

Kleinschalig Wonen ‘t Hofke Brugchelencamp 1 De Westereen

Thuiszorg | Woonzorgcentra | Verpleegzorg | Dagverzorging | Specialistische zorg | Huishoudelijke hulp | Maaltijdservice | Tijdelijk verblijf

www.elkander.frl | tel. 088 - 512 7004

16114836-1_ELKANDER_Adv_A5_dorpskrant_Dantumadiel.indd 2

Doarpskompas december 2016.indd 14

15-11-16 16:53

27-11-2016 21:55:26


Bernespul Zoekplaatje Hoeveel gekleurde driehoeken kun jij ontdekken in dit schilderij? Tip: Voeg ook vormen samen om een driehoek te maken.

Boeketip

Sokdoolhof

3

Mol is niet langer tevreden met zijn molshoop en zoekt een andere plek om te wonen. Zijn vrienden helpen hem, maar elke plek die aan zijn verwachting voldoet, heeft ook weer een nadeel. Uiteindelijk besluit Mol dat hij thuis toch het meest tevreden is, Voor iedereen die wel eens denkt dat gras ergens anders groener is.

Begin bij de witte sok linksboven en zoek op volgorde de sokken bijelkaar net zolang tot je bij een stuk speelgoed uit komt. Je mag alleen links, rechts boven en beneden. Je mag niet schuin. Je moet de sokken bovendien vinden in deze volgorde:

De illustraties zijn mooi in aquarel gezet en bedekken de hele bladzijde. De emotionele belevingen van de karakters zijn duidelijk uitgewerkt. De tekst is groot en goed leesbaar maar is goed geplaatst ten opzichte van de illustraties. Vanaf ca. 3 jaar

nedniv nekeoheird neitsez nennuk neppok eppank :ejtaalpkeoZ

15 Doarpskompas december 2016.indd 15

27-11-2016 21:55:27


Doarpskompas december 2016.indd 16

27-11-2016 21:55:28


Achter elke deur

een bijzonder verhaal

Feanwâldsterwâl beleeft begin volgend jaar de aftrap van het project Iepen Doar(p). Initiatiefnemer is journalist en oud-inwoner Sjoerd Litjens. Aan de hand van portretten wil hij een uniek historisch document maken van het dorp waar hij opgroeide. Nieuwsgierig geworden, vroeg Doarpskompas hem naar zijn plannen. Wat houdt het project Iepen Doar(p) precies in? Met Iepen Doar(p) willen we alle 128 huishoudens van Feanwâldsterwâl audiovisueel portretteren en zo antwoord vinden op de vraag ‘Wat is mienskip?’ Uit ieder portret zal op een

andere manier, in geluid en beeld, duidelijk worden wat de verbinding is die de bewoners van het dorp hebben met de plek en met elkaar. Met dit project sluiten we aan bij het thema van Culturele Hoofstad 2018: Iepen mienskip, criss crossing communities. We leggen de hedendaagse geschiedenis van Feanwâldsterwâl vast en willen via verhalen het begrip en de onderlinge verbindingen in het dorp versterken. Hoe lang ben je er al mee bezig? Het idee borrelde op ergens in 2014, toen ik bezig was met research voor een documentaire over een dorp langs de IJssel, net zo groot als Feanwâldsterwâl. Ik realiseerde me dat er achter iedere deur een bijzonder verhaal te halen was en hoe bijzonder het is als je dat ook daadwerkelijk doet. Vervolgens sprak ik met Douwe Kootstra, vroeger mijn meester op de lagere school, die zei: dat past mooi

willen meewerken. Dat respecteren we natuurlijk. In het enkele geval dat dat voorkomt, zullen we van een ander huishouden een extra portret maken.

bij Culturele Hoofdstad 2018. Daarna heb ik het plan doorontwikkeld, een team van de beste Friese journalisten (onder meer Sippy Tigchelaar en Eduard Rekker), fotografen (onder meer Tryntsje Nauta) en vormgevers samengesteld en ben ik op zoek gegaan naar de middelen om het mogelijk te maken. Het is niet eenvoudig om het project op poten te zetten, toch zet je door. Waarom is Iepen Doar(p) zo belangrijk voor je? Wie a zegt, zegt ook b. Ik ben trouw aan een goed idee. Nog nooit eerder is de geschiedenis van een heel dorp op zo’n manier vastgelegd. En ik ben trouw aan de vele mensen die hun vertrouwen en steun aan het project hebben gegeven (van buurtvereniging de Wâl tot Tresoar, van Dorpsbelangen Veenwouden/Veenwoudsterwal e.o tot de gemeentes Tytsjerksteradiel en Dantumadiel). Het is belangrijk dat we het verhaal van de mienskip van dit mooie kleine Friese dorp vertellen en voor toekomstige generaties vastleggen. Wat doe je als niet alle huishoudens willen meewerken? We willen met ieder portret recht doen aan de geportretteerde, zo goed en mooi mogelijk. We zullen portretten maken waar de mensen trots op zullen zijn. Iedereen die meewerkt, krijgt het eindresultaat ter goedkeuring voorgelegd. Dat geldt zowel voor de audiofragmenten als voor de fotografie. Mensen worden niet met naam en adres vastgelegd en indien gewenst ook niet met hun gezicht afgebeeld. Op die manier zullen we de privacy van iedereen waarborgen. Zo hopen we iedereen te overtuigen van onze goede bedoelingen. Dan nog kan het zijn dat mensen niet

Als je zelf nog in het dorp zou wonen, hoe zou jouw portret er dan uitzien? Ik zou vertellen over mijn jeugd op de Streek 17, de plek waar ik tussen mijn zesde en achttiende heb gewoond, over vissen in de Wâl en varen en schaatsen op de Loden Hel. Ik zou waarschijnlijk vertellen over eindeloos voetballen op het trapveldje in de bocht van de Streek, op de plek waar nu huizen staan. Maar ik zou me bovenal openstellen naar degene die me interviewt. Het is aan de interviewers, om de juiste verhalen, anekdotes, herinneringen en ervaringen boven te halen, om op zoek te gaan naar die details die even uniek als veelzeggend zijn.

Veel mensen hebben via interviews die je gaf al gehoord van het project en vragen zich af wanneer het project begint. Wat is de planning? Zoals het er nu naar uitziet, zullen we op 20 januari 2017 starten met een feestelijke bijeenkomst in ‘t Dûke Lûk voor alle bewoners van het dorp en alle andere betrokkenen. De rest van 2017 gebruiken we om de gewenste 128 portretten te maken. Via de website Iependoarp.eu en de daaraan gekoppelde social media zullen we regelmatig over het project vertellen. En zo werken we toe naar publicatie van het project op 128 achtereenvolgende dagen in het culturele jaar 2018.

RK 17

Doarpskompas december 2016.indd 17

27-11-2016 21:55:29


G

K

E

Doarpskompas december 2016.indd 18

27-11-2016 21:55:34


GEZELLIGE MARKT + ENTERTAINMENT + HORECA

t k r a m t s r Ke N A A B S TIJ inderen S N U K or de k ur vo

u 14.00 vanaf

g a d r e t za

17 december 2016 van 18:00 tot 23:00 uur

KOEMARKT - FEANWÂLDEN ENTREE: GRATIS!!

organisatie: stichting Mei Elkoar Ien, HAB, Jolo Events Doarpskompas december 2016.indd 19

19

alden.nl

www.meifeanw

27-11-2016 21:55:58


Hercules van de wâlden Krekt útjûn is it Nederlânstalige boek mei de titel Hercules van de Wâlden, Het verhaal van brigadier Tjeerd de Walle. It waard op 25 novimber presintearre yn de Fermanje fan ús doarp. Earder yn de moanne novimber sit ik op in saterdeimiddei yn 'e Westereen oan de kofjetafel mei de skriuwer Peter Boomsma en haadpersoan Tjeerd de Walle. Foarôfgeand oan har fraachpetear oer it boek yn in útstjoering by de lokale radio RTV NOF. It Doarpskompas hat dermei de primeur. Ik praat my har oer it hoe en wat fan it boek, de feroarjende plysjewrâld en ús maatskippij. Ald plysjeman en doarpsgenoat Tjeerd de Walle jout yn juny 2015 as frijwilliger fan Tûmba in interview oan de 'Heerenveense Courant'. Hy docht deryn in oprop om mei-elkoar yn petear te gean en derby de moed te hawwen om dy kwetsber op te stellen. Tagelyk jout er oan om noch wolris in kear in boek oer syn libben as plysje skriuwe te wollen. Yn april 2016 lêst Peter Boomsma, âld wurdfierder fan plysje Fryslân en âld kollega fan de Tjeerde Walle it artikel nochris. Hy efterhellet fia fia by Omrop Fryslânpresintatrise Femke De Walle it telefoannûmer fan har heit Tjeerd. Peter docht him yn it telefoangesprek it foarstel dat boek foar him op te skriuwen. De Walle moatst dêr earst wol efkes oer neitinke. "Wa sit dêr no op te wachtsjen." Neidat syn dochter en sjongeres Elske de Walle tsjin him sei: "Heit as ik sa tinke soe oer myn ferskes soe ik nea wer in ferske skriuwe", fûn er dat se gelyk hie en stimde er ta. Dêrnei hawwe de twa inoar sa ' n 15 kear yn lange sesjes, ôfwikseljend yn har wenplakken Feanwâlden en Drachten. De Walle:"De wichtichste reden foar it boek is dat ik in oare kyk oer it libben fan in gewoane tsjinder jaan wol .Alle plysjes kinne sterke ferhalen fertelle .Ik wol in slach djipper gean .Dêrom hie ik ek oan Peter Boomsma as betingst steld dat der yn it boek omtinken wêze moat foar de depresje . Fan '95 oant '97 ha ik dêr mei te krijen hân. In plysjeman is krekt as elkenien oars, dat wol ik yn Hercules van de Wâlden graach sjen litte." Boomsma: "It boek is tematysk opboud. Der is plak foar Tjeerd syn jonge jierren as plysje. In tiid dêr't troch de plysje noch wolris aardich wat geweld brûkt waard

en dat noch frij normaal wie. Tjeerd is sels in kear feroardiele foar it jaan fan in skop ûnder de kont fan in arrestant. Der is romte foar de perioade fan Lonsdale-klean dy't faak droegen waard troch rasistyske jongerein yn Dokkum en yn oare parten fan it lân. It giet oer misledigingen op Skiermûntseach, syn wurk yn Elburch, Lichtenvoorde, Abcoude en Feanwâlden, de arrestaasje fan in swiere krimineel yn Feanwâlden en plysjehumor. Want dat heard der ek by. Beskreaun wurdt ek de muzyk, De Walle spile, sawol yn it Nederlânsk Plysje Orkest en de Blauhúster Dakkapel. Haadstik 7 is wijd oan Geertje de Walle, frou fan Tjeerd, mei har alhiel eigen sjoch op plysje, depresje en houlik. Yn in apart ramt wurdt, op fersyk fan De Walle en ûnder in skûlnamme, syn eardere famyljeen systeemterapeut befrege oer De Walle syn behanneling yn De Oosthoek yn Limmen yn 1997. In tige iepenhertich ferhaal!" De titel ferwiist nei it nûmer Hercules fan sjongeres Elske DeWall. Yn dit nûmer, fan har nijste cd Velvet soldier, wurdt de hoop útsprutsen dat pakesizzer Herre de Hercules fan pake Tjeerd wurde mei. It giet hjir dan lykwols net om de fysike krêft fan

20 Doarpskompas december 2016.indd 20

27-11-2016 21:55:59


Herculus mar foaral om de psychyske krêft fan de minske Tjeerd. De Walle:"It wurk fan de plysje is yn al dy jierren dat ik wurke gâns feroare. Sûnt de foarming fan de regionale plysjekorpsen mids jierren njoggentich is de plysje stelsmittich yn hieltyd strangere protokollen bewuolle en is de yndividuele plysje-amtner ûnderwurpen oan in wâld fan regels, werby saneamde yntegerens mear en mear de boppetoan fiert. It gefolch is dat hast nimmen noch syn of har nekke doart út te stekken. It protokollesirkus hat laad ta in soarte fan nekkeklem dy't de selsstannigens fan de kollega's de siken ûntnimt. Sa ferwurdzje ik it yn TE GAST, in bydrage dy't ik skreau foar de Ljouwerter krante. De boarger ropt fyn ik sels ek al gau om ekstra regels. Lykas nei it ûngemak mei de Monstertruck yn Haaksbergen. Net ien fan de oanwêzigen hat him ôffrege: Kin dit eins wol? Sa'n grutte auto en in soad minsken op in koarte ôfstân fan in gefaarlik barren?" Boomsma: "Doe't wy as jonge jonges yn ús doarpen de plysje seagen, hâlden wy ús wol koest. De plysjeman wie doe noch in man fan oansjen. Dy behannelen wy mei respekt. Hjoedde-dei sjocht men amper mear de plysje yn de doarpen. Dat komt mei troch alle reorganisaasjes. De kultuer fan de plysje is troch al dy protokollen wurden ta dy fan 'as ik myn finkje mar ûnder de stikken set is it goed.' Tjeerd is ien dy't fêsthâldt oan it wurk sa't it yn it begjin fan syn karriêre wie. Wurdt

troch syn bern faak in 'nostalgist' neamt. Gean mei elkoar yn gesprek en ha each foar de wrâld om ús hinne is syn idee." De Walle:"Grutte ûndersiken ha my yn it wurk nea lutsen. Yn grutte teams wit de linkerhân somtiden net wat de rjochterhân docht. Sels ha ik altyd wurke yn lytse teams. De koarte linen dat wie myn ding. In soad proses-ferbalen fan spesjale saken ha ik bewarre. Se tsjinnen foar my as foarbyld yn oare saken. No ha ik it thús allegear bewarre yn myn privee-argyf." De Walle hat yn syn plysjekarriêre in soad meimakke. In kar út wat it spektakulêrst wie, kin er net meitsje. "Foar de boarger kin in saak oansprekkend wêze. Foar my as plysje wie it myn wurk. Spesjaal wie wol de oanhâlding fan de heit fan Ron Brandsteder foar it riden ûnder ynfloed. Dy krige doe in bekeuring fan it iepenbier ministearje fan mar leafst ƒ 10.000. In unyk heech bedrach foar dy tiid. De oanhâlding fan in IRA-lid yn Feanwâlden hat it lanlike nijs helle. Dêr wie ik by belutsen. In foarfal, net beskreaun yn it boek, mar dat ik noch hiel goed wit is dat ik mei it WK fan 1974 twa swier ferwûne dieders fan in oerfal yn it sikehús op passe moast. Op 6 july, de dei foar de finale, ha wy se oerbrocht nei it sikehús fan de finzenis yn Skeveningen." Yn it boek Hercules van de Wâlden wurdt in unyk kykje achter de skermen fan de plysje jûn. In kombinaasje fan humor en it libben as plysjeman. In iepenhertich en earlik boek. In plysjebrigadier is ommers ek mar in minske. Ien dy't lykas in soad fan ús te krijen hat mei de tanimmende regels en al mar feroarjende wrâld om ús hinne. "Hercules van de Wâlden laat je niet los: noch de lach, noch de traan." Sa stiet op de flyer. It boek is foar € 16,50 te krijen by de boekhannels. Tichtby is dy fan Het Vergeet Me Nietje yn it doarp. In moai geskink foar de Krystdagen of in jierdei. Foar de rappe besluter miskien sels foar de jierdei fan Sinteklaas, ús Goedhillichman.

JDvdL

21 Doarpskompas december 2016.indd 21

27-11-2016 21:56:00


O

Doarpskompas december 2016.indd 22

27-11-2016 21:56:06


Oud & Nieuw waar:

Y T R PA

de Mienskip Feanwâlden

tijd:

01.15 Zaal open ent ree :

GRA TIS voor

jong en oud Top band uit het noorden

Organisatie: stichting Mei elkoar IEn, de Mienskip

Doarpskompas december 2016.indd 23

walden.nl

www.meifean

27-11-2016 21:56:16


Gevallen

voor

Friesland Vanuit Noord-Holland verhuizen naar Friesland. Naar Feanwâlden om precies te zijn. Voor Nell Pesman en haar man Niek was het een hele bewuste keuze. Sinds februari 2016 wonen ze in een prachtig verbouwde boerderij aan de Stinswei in ons dorp. Doarpskompas sprak met Nell over onder andere de keuze voor Friesland, de verbouwing en de yogalessen die ze geeft.

“Ruim dertig jaar woonden we in Bentveld, Noord-Holland. Een dorp tussen Haarlem en Zandvoort. We besloten ons huis te koop te zetten omdat het tijd werd voor wat anders”, vertelt Nell. “Eigenlijk waren we verrast dat het huis zo snel verkocht werd, zo vlak na de financiële crisis. We zijn toen verhuisd naar Haarlem, waar we een jaar een huis hebben gehuurd.” Dat jaar werd gebruikt om te besluiten waar ze graag naar toe zouden willen verhuizen. Gevallen voor Friesland “We hebben echt alle provincies overwogen. Zitten turven; waar zouden we willen wonen en waar niet.” De keuze voor Friesland kwam uiteindelijk als vanzelf. “Onze dochter woont al een aantal jaren met haar partner in Feanwâldsterwâl. Als we bij haar op bezoek gingen, kregen we elke keer als we over de Afsluitdijk reden een gevoel van ruimte, weidsheid en rust. Toen wisten we: Friesland moet het worden! We zijn echt voor Friesland gevallen.”

uiteindelijk aan dit huis gekomen.” Verbouwen met lokale vakmensen Om het huis echt een thuis te maken, is er veel verbouwd. “Van november tot en met februari is er keihard gewerkt door allemaal vakmensen om er ons thuis van te maken.” Er werd gekozen voor allemaal lokale vakmensen. “Het was fantastisch om samen te werken met al deze lokale ondernemers. Schilder Gerrit Hoekstra is bijna drie maanden lang onafgebroken aan het schilderen geweest, (onze) aannemer Zijlstra komt uit Feanwâlden en al het installatiewerk hebben we laten doen

door Installatiebedrijf Brander. Hij stond elke dag paraat. Zelfs Egbert, de vorige eigenaar, heeft heel veel werk verricht.” Ook het rieten dak van de boerderij moest worden opgeknapt. “Daarvoor hebben we het rietdekkersbedrijf Jelle Batema ingehuurd.” Na drie maanden verbouwen kon er worden verhuisd. “Mijn man werkt als advocaat in Amsterdam. Hij is daar steeds een halve week en de andere helft op de boerderij.” Nell is dan enkele dagen alleen thuis. “Maar ik verveel me nooit. Ik ben nog bezig

Eerst werd in de omgeving van Oldeberkoop gekeken. “Dat was het toch niet. Toen pasten we tijdens een vakantie eens op het huis van onze dochter. De buurvrouw vertelde dat er in Feanwâlden een prachtig huis te koop stond en dat we daar echt eens moesten gaan kijken. Zo zijn we

24 Doarpskompas december 2016.indd 24

27-11-2016 21:56:17


met de naweeën van de verhuizing en verbouwing, ik zet mijn eigen praktijk op én we hebben nog onze kippen!!” Bovendien komt er regelmatig bezoek. “Dat vinden wij erg gezellig. Als bijvoorbeeld onze zoon, die in Amsterdam woont, langskomt, blijft hij ook (vaak) meteen logeren. Dat

Haan Gustav geldt ook voor vrienden en andere familieleden. We maken er dan echt een feestje van.” Nell combineert wonen en werken thuis. “Ik geef op dinsdag en woensdag yogalessen aan huis. Ik vind het heerlijk om dit thuis te doen in kleine groepjes.” Voordat ze met yoga in aanraking kwam, was zij kunstenaar en gaf ze kinderen schilderles. “Maar toen ik bijna 50 was, wilde ik wat anders. Ik heb toen in een half jaar de lessen afgebouwd

en begon met yoga. Yoga deed mijzelf zo goed dat ik dit graag wilde doorgeven!” Bagage loslaten met yoga “Yoga zorgt ervoor dat alle onnodige bagage die je in je leven op slaat losgelaten wordt. Je maakt het lichaam soepeler, je maakt meer ruimte, je immuunsysteem wordt sterker, je ervaart minder stress en je wordt er wijzer van. Daardoor kun je in je leven betere keuzes maken.” Nell geeft aan dat je, door yoga te beoefenen, stilte diep in je lichaam toelaat. “En dat werkt helend/ herstellend.”

Nell voelt zich dus al best wel thuis in Feanwâlden. “Ik heb al sinds februari het gevoel dat ik op vakantie ben. Het Fries is nog wel even lastig, maar dat leren we vanzelf.” Op de vraag of er nog wat mist in Feanwâlden antwoordt ze: “Een gezellig koffie- en eethuis! Nu heb ik het idee dat de supermarkt fungeert als dorpscafé, maar een écht (eet)café zou wel heel leuk zijn!” Wie weet, nog een mooi plan voor de toekomst!

YvD

Voor de nuchtere Fries klinkt dat misschien wat als een ‘ver van mijn bed show’. “Je kunt altijd wel stoer zijn en maar doorgaan, maar je kunt dan niet verwachten dat je lichaam het altijd maar doet. Je moet ook goed voor jezelf zorgen en yoga helpt daarbij.” Als je niet bekend bent met yoga, raadt Nell aan om eens een les te volgen. “Dan weet je wat het inhoudt. Je bent heel bewust bezig met de oefeningen, met je ademhaling en dus met wat je op dat moment voelt. Het valt me op dat veel mensen uit zichzelf een yogales komen volgen en dan blijven.” Blokkades opheffen met je handen Naast de yogalessen wil Nell ook een praktijk opzetten in jin shin jyutsu. Deze Japanse wijsheid gaat ervan uit dat de mens energie is, die stroomt door het lichaam. “Je kunt je handen dan gebruiken als startkabels. Door je handen op verschillende plekken op het lichaam te leggen, kun je ervoor zorgen dat de energie op de juiste manier gaat stromen. Je kunt dan blokkades in het lichaam opheffen, waardoor allerlei verschillende klachten verminderen.” Jin shin jyutsu is iets wat je prima bij jezelf kunt doen. “Ik wil anderen helpen om dit toe te passen.”

Nell Pesman 25 Doarpskompas december 2016.indd 25

27-11-2016 21:56:18


Doarpskompas december 2016.indd 26

27-11-2016 21:56:19


27 Doarpskompas december 2016.indd 27

27-11-2016 21:56:19


Doarpskompas december 2016.indd 28

27-11-2016 21:56:21


Prijspuzzel WEGSTREPER Streep identieke tweetallen tegen elkaar weg. De letters onder de unieke afbeeldingen vormen samen van boven naar beneden de oplossing. Prijs De te winnen prijs is deze maand een waardebon ter waarde van € 50,- Deze prijs wordt u aangeboden door:

Oplossing Stuur uw oplossing vóór 15 december naar dorpskompas@gmail.com of naar De Swette 27, 9269 RD Feanwâlden o.v.v. naam, adres, en telefoonnummer De winnaar krijgt uiterlijk 31 december persoonlijk bericht. De uitslag is bindend. Winnaar prijspuzzel november De oplossing van de puzzel was WYKAANPAK. De gelukkige winnaar van de gratis bootcamples is mevrouw T. Klaver te Feanwâlden. Gefeliciteerd!

SWB

Icons designed by Freepik

Doarpskompas december 2016.indd 29

29 27-11-2016 21:56:25


Doarpskompas december 2016.indd 30

27-11-2016 21:56:27


Appelmuffin met rozijnen en zoete erwt

Inspiratie Je zult er niet zo snel aan denken, maar peulvruchten smaken ook goed in gebak. Je houdt daardoor langer een verzadigd gevoel. In het boek “Bonen” van Joke Boon staan verschillende recepten, waarvan ik er al een aantal heb uitgeprobeerd onder andere deze muffin. Dit jaar kwamen er heel veel appels van de bomen. Als je dan eens wat anders wil dan ‘gewone’ appeltaart is dit een lekker alternatief. Het oorspronkelijke recept is met grauwe erwten of kapucijners. Ik heb het met Kollumer zoete erwten gemaakt, te koop bij de plusmarkt. Deze muffins zijn ideaal voor harde werkers en sporters en ook lekker als tussendoortje om de trek tot de volgende maaltijd te overbruggen.

Ingrediënten

Voor 15 muffins Muffinplaat of vormpjes of 2 siliconen muffinvormen 300 gram zoete of grauwe erwten gewassen en een nacht geweekt (dit is 125 gram gedroogd gewicht), 125 ml koolzaadolie, 3 eieren, 125 gram suiker/honing/ agavesiroop, 250 gram (volkoren)meel, 2 tl bakpoeder, 50 gram rozijnen, zout Voor de appelmoes 350 gram appel, ½ tl kurkuma, 75 gram stemgember op siroop (essentieel voor dit gebak, zonder wordt het droog), 1 tl kaneel, sap van 1 citroen, 2 el water.

Meer recepten vindt u op www.receptenvanroeli.nl

Doarpskompas december 2016.indd 31

Maken De avond voorafgaand de erwten in de week zetten. Kook de erwten zonder zout in ruim water in ongeveer een uur gaar (proef en verleng indien nodig de kooktijd). Was of schil de appels, verwijder het klokhuis en snijd in stukjes. Kook de appel samen met de kurkuma, gember (klein gesneden), kaneel, citroensap en water in vijf minuten gaar. Als de erwten gaar zijn kun je de oven voorverwarmen op 180˚C. Spoel de erwten af met koud water. Laat goed uitlekken en maal de erwten met de olie in een keukenmachine fijn. Pureer de gekookte appel heel kort mee (10 seconden) zodat er stukjes appel overblijven. Roer met een lepel de bonen en appel goed door elkaar zodat alles gemengd wordt en de appelstukjes heel blijven. Mix met een handmixer de eieren met de suiker of honing in 3 minuten dik en romig. Zeef de bloem met het bakpoeder en een snuf zout erboven en spatel dit er luchtig doorheen. Schep vervolgens de rozijnen en het erwt-olie mengsel er luchtig door. Het moet goed gemengd zijn. Vul 15 muffinvormpjes met het beslag. Bak op het rooster in het midden van de oven in 20-25 minuten goudbruin en gaar. Controleer op gaarheid met een houten prikker of breinaald. Als deze er droog uit komt, zijn de muffins gaar. Laat afkoelen op een rooster.

Roeli van Til 31 27-11-2016 21:56:29


Doarpskompas december 2016.indd 32

27-11-2016 21:56:30


Doarpskompas december 2016.indd 33

27-11-2016 21:56:31


Doarpskompas december 2016.indd 34

27-11-2016 21:56:32


Achterlik Fryslân Ien fan ús fêste columnisten foar it Doarpskompas is Douwe Kootstra. Lang wie er mei syn skerpe,dwers-krityske en faak fermaaklike columns te hearren op Omrop Fryslân. Hy is in ferhaleferteller, ymker, skriuwer, kuierder, reizger en net yn it lêste plak dus columnist. Hy makket lykwols net allinne columns foar ús doarpskrantsje. Al sûnt 1999 skriuwt er ek columns yn it krantsje fan It Fryske Gea. Tiid foar in maklik mei te tôgjen boekje mei in seleksje út syn sechstich bydragen foar de Fryske natuerorganisaasje. Tiid foar my as redaksjelid om de skriuwer en myn eardere master fan de legere skoalle te ûnderfreegjen oer syn nijste boek.

útsocht hat. “Eask wie dat se noch passe moasten by de tiid fan no. In column as Achterlik Fryslân is noch altyd aktueel.” Syn ynspiraasje hellet er oeral wei. “Underweis op ‘e fyts sjoch ik saken. Ik hear wolris wat hjir en dêr en helje út ‘e kranten nijsgjirrige ûnderwerpen. It bêste slagget it skriuwen fan in column as ik my lilk meitsje. Saken wêr’t ik fan tink: Hoe bestiet it dat dit mooglik is! Dêr mei ik dan graach wat oer skriuwe.” In oar soarte fan columns yn it boekje binne dy wêr’t er tichtby himsels bliuwt as skriuwer fan reisferhalen. “Sa as de beskriuwing fan myn moeting mei in eland op it Kanadeeske skiereilân Nova Scotia.”

“De titel Achterlik Fryslân is troch my keazen omdat er yn it earste plak lêzers lûke sil.” fertelt Douwe as er in bakje tee foar my op de tafel set. De column mei dizze titel giet oer it feit dat guon ynwenners fan ús provinsje har noch altyd dwaande hâlde mei it ferbaljen en dea meitsjen fan rôffûgelnêsten en -jongen. “Se tinke dêrmei de greidefûgels te beskermjen, mar de efterútgong fan skries en ljip leit net oan de hoanskrobber1 of har soartgenoaten. Dat leit yn meardere oarsaken. Sa as de yntinsive greidbuorkerij2.” ferklearret hy oan my. Yn de wike fan it útkommen fan syn boek stie der al wer in artikel yn ‘e krante oer dea fûne rôffûgels yn it Fryske lânskip.

Foar it skriuwen fan columns binne neffens Kootstra ûnderwerpen genôch. “Moast dy earne tsjin ôfsette of it krekt just mei iens wêze. De skriuwer

“In column is koart. It skriuwen dêrfan liket maklik mar dat is it lykwols net.” leit de skriuwer út. “In makke column moat efkes bestjerre. Moatst efkes lizze litte en dan op nij nei sjen. Soarchfâldich dyn wurden weagje. Dêr kinne oeren wurk yn sitten gean. Ik lit altyd myn skriuwen ek lêze oan myn frou Romkje Bosma. It boek is opdroegen oan har. Sy is myn altyd krityske meilêzer.” Wol de lêzer Douwe Kootstra kenne leare dan is it boekje Achterlik Fryslân in wiere oanrieder om te lêzen. It sit fol mei autobiografyske eleminten, it libben om hûs en hear3, werkenbere beskriuwings út it doarp en jout in dúdlik byld fan syn miening en ideeën oer de wrâld. Under oaren by boekhannel het Vergeet-mij-nietje is de stek-yn’e-bûse4 Achterlik Fryslân foar in skaplik pryske te krijen.

It boekje befettet in lytse fjirtich columns dy’t er sels

1. hoanskrobber = kiekendief 2. greidbuorkerij = veeteelt

moat de lêzer prikelje. It moat koart om ‘e hoeke wêze en útdaagjend. As der gjin reaksje op in column komt hat er te bot Middle of the Road west. Dan is elts it er mei iens en dat is net goed.” Mei it Fryske Gea hat Kootstra ôfpraat dat er hielendal frij wie oangeande de ynhâld fan syn stikjes. “Somtiden kostet in skreaune column fan my wolris foar it ferlies fan leden fan de natuerorganisaasje. Op dy fan my oer de jacht en it Keninklik Hús kamen bygelyks fûle reaksjes.”

JDvdL 3. om hûs en hear = rondom het huis 4. stek-yn-’e-bûse = pocketboek

35 Doarpskompas december 2016.indd 35

27-11-2016 21:56:33


Doarpsteam Feanwalden wenst u

Doarpskompas december 2016.indd 36

27-11-2016 21:56:53


Doarpskompas december 2016.indd 37

27-11-2016 21:56:53


Doarpskompas december 2016.indd 38

27-11-2016 21:56:54


De langstme fan boarre Minne Fan it brede finsterbank ôf sjocht Minne sa as alle dagen goed om him hinne, wylst er genietet fan de waarme sinne, nei de minsken dy't oer strjitte rinne. Wat soe hy se allegearre graach beminne. Leafde oan har jaan en fan har krije. mei har boartsje, nei har flaaie. brokjes krije, him leaf ûnder de holle aaie Minne hâldt alles fan syn plakje ôf yn 'e gaten. Op 'e eftergrûn sit it baaske drok te praten oer de tillefoan, mei ien fan syn allerbêste maten. Dan heart Minne ynienen in lûd. Wurdt er út de fiere tinzen weitsjoend. Immen strykt him oer syn sêfte glêde hûd. In earste taastberre oanrekking foar hjoed. Minne wurdt bliid. Wol mear en mear, hannen oer syn lichem fiele. Kear op kear. Kriget net altyd genôch oandacht; dat docht sear. Dizze sêfte aai is foar no de lêste kear. Syn baaske is al wer fuort, giet hastich ta de foardoar út. Minne iensum en alline efterlittend achter it keamersrút Longerjend nei iten, in seft krûpke, in waarme skurte, in grutte tút.

JDvdL

39 Doarpskompas december 2016.indd 39

27-11-2016 21:56:54


1

Doarpskompas december 2016.indd 40

27-11-2016 21:56:56


Cursussen en activiteiten We staan open voor ideeĂŤn voor andere cursussen en activiteiten. Bij voldoende belangstelling worden dit seizoen ook lezingen georganiseerd. Voor informatie of deelname: mevr. T. Huiberts, tel. 47 62 55.

ma:

Gastvrouwen/-heren gevraagd Onze gastvrouwen dragen bij aan het plezierig verloop van de activiteiten. Wilt u ook gastvrouw/gastheer zijn? Voor informatie en aanmelding: mevr. C. Duin, tel. 0511- 47 24 95.

do:

10

di: di: di: di: vrij: vrij:

B V H A

Seizoen 1 oktober 2015 - 30 april 2016 13.30 - 16.30 u Klaverjassen 09.30 - 12.00 u Cursus Handvaardigheidtechniek 14.00 - 16.30 u Vrij Handwerken + spelletjes o.a. Rummikub vanaf 13.30 u Cursus Bloemschikken (1x per maand) vanaf 19.30 u Vrij Bridgen 13.30 - 17.00 u Competitie Bridge 09.30 - 11.30 u Cursus Tekenen & schilderen, gr. 1 13.00 - 15.00 u Cursus Tekenen & schilderen, gr. 2

Loop eens binnen! U bent van harte welkom!

A Ik zoek een salontafel die bij dit boek past.

41 Doarpskompas december 2016.indd 41

27-11-2016 21:56:58


Doarpskompas december 2016.indd 42

27-11-2016 21:56:59


an

m Dick Jong

Eén van mijn favoriete programma’s op de TV is Zomergasten. Interessante mensen worden dan doorgevraagd over hun leven en hun standpunten. Eén van die mensen was de 38-jarige professor Andrea Maier. Medicus en onderzoeker naar ouderdom. Maar volgens mij had zij een gevaarlijk standpunt. Zij stelde dat ouderdom een ziekte is. Immers aan verwaarloosde ziekten ga je dood en van ouderdom ga je ook dood. Ikzelf ben bioloog en ik vind dit een standpunt van een medicus. Mijn visie is: neem het leven zoals het is en verbeter daar waar het mogelijk is. Ik vind dat het leven uit 4 fasen bestaat. Fase 1 is 0-18 jaar Geboorte groei en geestelijke ontwikkeling. Fase 2 is 18-35 jaar Presteren en geestelijke voltooiing Fase 3 is 35-55 jaar Begin van lichamelijke aftakeling met geestelijke topprestaties. Fase 4 is 55-dood Lichamelijke en geestelijke aftakeling liefst zo traag mogelijk. De taak van de arts is deze fasen zo optimaal mogelijk te begeleiden. Ook de dood optimaal begeleiden, want deze hoort net zo goed bij het leven als de geboorte. Maar helaas stoppen we de dood het liefste weg. Dat is dom. Want ons DNA, de bestuurder van het leven in de cellen, redt het niet meer. Een voor een houden onze weefsels en organen er mee op. Het leven wordt dan lijden en een zinloze kwelling. Bij de een gaat dit traag, bij de andere snel en bij weer anderen plotseling. Als maar de pensioenleeftijd uitstellen is dwaasheid. Mensen worden tegenwoordig sneller oud dan vroeger, door te weinig lichaamsbeweging, roken, drinken en milieuvervuiling. Medici kunnen echter de ouderdom zeer lang rekken. Uw ouders waren doorgaans gezonder dan u en hun ouders weer gezonder dan uw ouders. (Volksgezondheid en Toekomst Verkenning RIVM publicatie van 24-6-2014). Helaas wordt de politiek vooral beheerst door fantasieloze boekhouders. Mensen worden

Het eeuwig leven ouder, pensioenen worden te duur, nou dan verhoog je de pensioenleeftijd toch. Stel je voor, dat boeren dat deden met hun koeien of vroeger met hun paarden. Er is geen boer, die denkt:” Ik stuur mijn koeien later naar de slacht, dan geven ze langer melk” Ook werkgevers denken zo niet over hun medewerkers. Uiteraard willen ze graag geld besparen door de pensioenleeftijd te verhogen. Krijgen ze de kans om mensen boven 45 jaar te lozen, dan lozen ze die mensen. Het is niet eerlijk om mensen van 45 tot 70 jaar het gelag te laten betalen. Na 2 jaar in de bijstand kun je dan je huis opeten. Ook de overheid doet daar aan mee. Geen wonder dat de mensen vertrouwen in de politiek verliezen. Natuurlijk is 65 geen scherpe grens, maar dat mensen langer in staat zijn te werken dan vroeger is onwaar! We blijven niet langer gezond, maar blijven langer leven.

XII IX VI

500 jaar oud worden is ook maatschappelijk ongewenst. Stel je voor dat de slavendrijvers van 200 jaar geleden nog zouden leven, of de beulen van de inquisitie. Die mensen zouden geen leven hebben en voortdurend schuldbewust zijn. Er zou een vreselijke overbevolking komen. Of een aantal mensen zouden dood moeten en anderen mogen blijven leven. En wie mogen dan blijven leven? Precies, de rijkaards mogen door. Maar of ze geluksvogels zijn betwijfel ik want het lukt niet om alle weefsels en organen zo te laten functioneren als bij jonge mensen. Ouderdom komt met gebreken en hoe langer je oud bent hoe langer je gebreken hebt. De maatschappij verandert steeds sneller. Oudere mensen kunnen dat niet meer bijbenen. Ook hier maakte professor Maier zich er gemakkelijk van af. Door te zeggen dat dat niet haar probleem is. Nee maar het zijn straks wel de problemen van ons! Ik geef de voorkeur aan de uitspraak van dr Schelto Kruijff in de NRC van17-9-2016:” Het zou verstandig zijn de kwaliteit van leven meer op een voetstuk te plaatsen en niet de tijdsduur”. Want als we allemaal onsterfelijk zijn, zouden we ons doodvervelen.

43 Doarpskompas december 2016.indd 43

27-11-2016 21:57:00


Doarpskompas december 2016.indd 44

27-11-2016 21:57:01


Agenda

Redactie G. de Walle, J. Weima, J.D. vd Laan, R. Kleisma, S.W. Bos, Y. van Dijk

December

Vormgeving S.W. Bos, J. Weima

01-09 03 10 11 13-31 14 16 17 17 18 19 31

Expositie etsen van Hans Blanken / Schierstins / tijdens openingsuren Sinterklaasspektakel / De Koemarkt / 14:00 u. Winterjûn Hellingbazen mei Gurbe Douwstra / Swettetsjerke / 20:00 u. Kerstdiners Vocal Group Stim olv Titus Steegstra / Schierstins / 14:30 u. Expositie Kerststallen Den Dulk en Van der Zwet / Schierstins / tijdens openingsuren Kerstmarkt / het Doarpshûs van Talma Hûs / van 14:00 u tot 16:00 u. Ophaaldag oud papier actie / Dr. Theun de Vriesskoalle / 18:00 u. Kerstmarkt op de Koemarkt / M.E.I. / 18:00 - 23:00 u. Kunstijsbaan op de Koemarkt / M.E.I. / 14:00 u. Kerstzang in Feanwâlden mmv Gospelgroep De Regenboog en Brassband Excelsior/ Sporthal De Hoantserid / 19:30 u. Vrouwen van Nu - Kerstviering met kerstdiner (alleen voor leden) Carbidschieten mmv 'Compromise' / De Finnen / vanaf 12:00 u.

Januari 01 01 01-08 14 14-31 22 25 27

Oud & nieuw party, mmv 'Alice Springs' / De Mienskip / aanvang 01:15 u. Nijjiersdûk Feanwâldsterwâl / fytsbrêge De Hoek / 14:30 u. Expositie Kerststallen Den Dulk en Van der Zwet / Schierstins / tijdens openingsuren Try-out cabaret, De dingen die ik dacht, Pieter Jouke / Schierstins/ 20:00 u. Expositie knipselkunst, Ina Fekken / Schierstins / tijdens openingsuren Nieuwjaarsconcert van Salonorkest Sinnema / Schierstins / 15:30 u. Vrouwen van Nu - G. Floris: “Omgaan met verlieservaring” / Talma Hoeve / 19:45 u. Ophaaldag oud papier actie / Dr. Theun de Vriesskoalle / 18:00 u.

Bezorging M. van Leur Bestuur P. Sipma - Voorzitter J. de Vries - Secretaris D. van der Velde - Penningmeester A. van der Mark - Bestuurslid Oplage 1800 stuks Contact dorpskompas@gmail.com Kopij en advertenties uiterlijk aanleveren op de vijftiende van de maand, voorafgaand aan plaatsing. Advertentie tarieven zijn op te vragen bij de penningmeester. tel. 06 - 177 44 551 IBAN NL32 RABO 0362.2090.22 Doarpskompas verschijnt tienmaal per jaar. Redactie en bestuur streven naar bezorging in de eerste week van elke maand van publicatie. Doarpskompas wordt met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. De redactie noch het bestuur kan echter aansprakelijk gehouden worden voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van de in dit medium aangeboden informatie. Aan de inhoud van Doarpskompas kunnen op geen enkele wijze rechten worden ontleend en/of aanspraken worden gemaakt. De redactie behoudt zich het recht voor om zonder opgaaf van reden plaatsing te weigeren van onder andere, maar niet beperkt tot, teksten met een politiek getinte, geloofsovertuigende, racistische of beledigende inhoud. Opiniestukken worden niet anoniem geplaatst. Aangeleverde kopij kan worden aangepast aan de beschikbare ruimte als de redactie hier aanleiding toe ziet. In principe dient voor alle inhoud van Doarpskompas te worden betaald. Neem voor de voorwaarden contact op met het bestuur van Doarpskompas.

Wilt u op de hoogte blijven?

facebook.com/doarpskompas

Doarpskompas december 2016.indd 45

45

27-11-2016 21:57:03


BEWAARKAART FEANWÂLDEN

Is er bij u ook een AED aanwezig welke door iedereen gebruikt kan worden indien nodig? Geef het door aan dorpkompas@gmail.com en wij plaatsen hem op onderstaande kaart!

Jachthaven 't Eibertsnêst Kukhernsterwei 31 9271 HD De Westereen 0511 - 47 27 75

Cbs de Frissel De Wylgen 1 9269 SN Feanwâlden 0511 - 47 47 00

Schoonheidssalon Beauté Plomsigge 7 9269 MA Feanwâlden 0511 - 47 64 33 06 - 10 40 65 43

Dijkstra mode AED op buitengevel aan de koemarkt zijde 24/7 vrij toegankelijk

Voetbalvereniging Ljurkstrjitte 2 9269 NB Feanwâlden 0511- 47 40 72 Max Life style Nijewei 35 9269 TM Feanwâlden 0511 - 47 66 52 Sanjes sportpark entreehal van de tennishal Boppewei 16 De Westereen

Alfons Freriks De Swette 19 9269 RC Feanwâlden 0511 - 47 95 00

‘t Dûke Lûk Bij de hoofdingang De Wâl 13 Feanwâldsterwâl Altenburg en Wymenga Suderwei 2 9269 TZ Feanwâlden 0511 - 47 47 64

SRI Speciaal Roestvrijstaal Industrie BV De Swette 3A 9269 RC Feanwâlden 0511 - 47 39 55

Telefoonnummers Hulpdiensten Alarmnummer Politie

112 0900 - 88 44

Gezondheid Dokterspraktijk De Wilgen algemeen spoed Dokterswacht Tandartspraktijk Berkhof Sionsberg Medisch Centrum Leeuwarden Ziekenhuis Nij Smellinghe

0511 - 47 22 60 0511 - 47 22 22 0900 - 112 7 112 0511 - 47 42 22 0519 - 29 12 34 058 - 286 66 66 0512 - 58 88 88

Zorginstellingen Talma Hûs Talma Hoeve

0511 - 47 97 00 0511 - 47 35 55

Dierenwelzijn Dierenambulance Friesland Dierenartsenpraktijk GiekerkHardegarijp-Veenwouden Scholen CBS De Frissel OBS Theun de Vries Peuterspeelzaal Jodocus

06 - 27 13 75 86 0511 - 47 20 64

0511 - 47 47 00 0511 - 47 55 54 088 - 035 04 44

Gemeente Gemeente Dantumadiel Sporthal Hoantserid Religie PKN kerk Ds. A. Elverdink Ds. K. van Marrum Chr. Geref. kerk Ds. D. Steensma Doopsgez. kerk Da. G. Laan

14 - 0511 0511 - 47 56 56

0512 - 47 12 19 0511 - 70 18 70 0511 - 47 37 77 0515 - 41 30 04

Telefonische hulpdiensten Bureau Slachtofferhulp Stichting Welzijn het Bolwerk Bureau Jeugdzorg Friesland GGZ Friesland Kindertelefoon Meld Misdaad Anoniem Korrelatie (€ 0,30/min.) BurenHulpDienst

0900 - 01 01 0519 - 29 22 23 058 - 233 35 04 058 - 284 88 88 0800 - 04 32 0800 - 70 00 0900 - 14 50 0519 - 29 22 23

Uitvaartvereniging, bij overlijden Bode Gerrit de Vries

058 - 212 78 43

46 Doarpskompas december 2016.indd 46

27-11-2016 21:57:08


N

? !

Doarpskompas december 2016.indd 47

27-11-2016 21:57:09


Leveren alle soorten bouwmaterialen Werkplaats : De Swette 33, Feanwâlden

UW BETROUWBARE PARTNER IN HOUTBOUW

info@bouwserviceveenwouden.nl Klaver A5 nov 2016.indd Doarpskompas december 12016.indd 48

06 - 53 10 77 43 28-10-201621:57:11 23:28:47 27-11-2016

Doarpskompas December 2016