Page 1

Hallöchen! ‘Berlijn? Wat moet je nou in die grauwe stad?’ hoorde ik regelmatig toen ik in 2006 besloot een tijdje in Berlijn te gaan studeren. Berlijn had nogal te kampen met een wankel imago, dat werd veroorzaakt door horrorverhalen uit de Tweede Wereldoorlog, herinneringen aan de Koude Oorlog en een saai beeld van de Duitsers. Bovendien was ‘Duits maar een lelijke taal’. Zelf was ik nog nooit in Berlijn geweest maar ik wilde het graag met eigen ogen zien. Die eerste dag in Berlijn vloog voorbij. In de auto van mijn ouders gaf mijn vader ons een privétour. Hoewel hij al 25 jaar niet in Berlijn was geweest en de stad in die tussentijd nogal veranderd was, navigeerde hij ons feilloos langs alle bezienswaardigheden. Siegessäule. Brandenburger Tor. Even snel uitstappen bij de Reichstag voor een foto en weer verder… De verhuisdozen moesten tenslotte nog uitgepakt worden! Gelukkig heb ik de dagen, maanden en jaren die daarop volgden meer tijd gehad om Berlijn te ontdekken. Steeds wist Berlijn

8 MIJN BERLIJN

me weer te raken, te boeien en te verrassen. En dat doet ze nog altijd. Dat saaie en grauwe imago lijkt, samen met het verwoeste naoorlogse Berlijn, voorgoed te zijn verdwenen. Wat overblijft is een stad waar de sfeer relaxt is, waar achter bijna iedere straathoek een indrukwekkende geschiedenis zit en waar innovatie en verandering aan de dagelijkse orde zijn. Daarom is in Berlijn geen bezoek hetzelfde. In Mijn Berlijn wil ik je het Berlijn laten zien dat mijn hart heeft veroverd. De stad die me altijd keuzestress bezorgt omdat er zo veel te doen is, maar me ook weer zo op m’n gemak kan stellen, omdat het hier niet uitmaakt wie je bent, wat je doet of hoe je eruitziet. Laat me je voorstellen aan de stad met vele gezichten. Liebe Grüße, Marjolein van der Kolk berlijn-blog.nl Twitter.com/berlijnblog Facebook.com/berlijnblog Instagram.com/berlijnblog


9


10 MIJN BERLIJN


Mijn Berlijn Berlijn is de stad waar ik woon. Maar Berlijn is zo veel meer dan mijn woonplaats alleen. Het is de plek waar alles mogelijk is. De stad waar je binnen één dag de Tango kan leren tussen historische musea, kan lunchen in een kraakpand, kan dineren in een chic hotel en in een oude fabriek kan dansen tot de zon opkomt. Waar je zowel hip als onhip kunt zijn. Waar je gewoon lekker jezelf kunt zijn. Ik wil Berlijn laten zien door de ogen van een Berlijnliefhebber. DE ULTIEME CHECKLIST

Hoe je je Berlijnbezoek indeelt, is natuurlijk geheel aan jou. Ik ga het liefst buiten de gebaande paden en dat combineer ik graag met bezienswaardige plekken die iets vertellen over de stad. Niet om te kunnen zeggen dat ik er ben geweest, maar omdat ze iets zeggen over de geschiedenis en sfeer van de stad – ze leggen de ziel van de stad bloot. Ook in Berlijn zijn er klassiekers die je een keer gezien moet hebben. Toeristisch of niet, sommige bezienswaardigheden zijn nu eenmaal de moeite waard. En hoe vaak ik er ook kom, deze locaties vervelen zelfs niet bij het tweede, derde of vierde bezoek.

11


12 MIJN BERLIJN


Reichstag – Bezoek het Duitse parlementsgebouw De Duitse regering heeft een veelbewogen geschiedenis achter de rug. De Reichstag, in 1894 als parlementsgebouw gebouwd, is in 1933 verwoest door een brand. Tijdens de Koude Oorlog kwam het geruïneerde gebouw in West-Berlijn te liggen en verhuisde het parlement van de Bondsrepubliek Duitsland naar Bonn. De Reichstag werd gedegradeerd tot vergaderplaats waar het parlement slechts sporadisch bijeenkwam. Na de val van de Berlijnse Muur stemde het herenigde Duitse parlement voor een terugkeer naar de Berlijnse Reichstag, waar ze op 2 december 1990 hun eerste vergadering voerden. Inmiddels is de Reichstag geheel gemoderniseerd en het toonbeeld van historische bouw en moderne architectuur. Het hoogtepunt is de spiraalvormige en transparante koepel van glas en spiegels. Na aanmelding kun je de koepel bezoeken. Vanaf hier heb je ook nog eens een fantastisch uitzicht over de stad. Rondom de Reichstag is een hypermoderne regeringswijk gebouwd aan de Spree, met panden die bestaan uit veel beton en glas. De nieuwe parlementsgebouwen staan op voormalig grensgebied in het voormalige West-Berlijn (Marie-Elisabeth-Lüders-Haus) en Oost-Berlijn (PaulLöbe-Haus). De voetgangersbrug tussen de parlementsgebouwen symboliseert het samengroeien van West- en Oost-Duitsland.

Holocaustmonument – Een monument om in te verdwalen Smalle paadjes en eindeloze gangen zorgen voor een gedesoriënteerd gevoel en bieden geen eenvoudige uitweg. Enorme blokken beton blokkeren je gezichtsveld, je hebt geen flauw idee wat er een paar meter verder te wachten staat. Dit beklemmende gevoel roept het monument ter nagedachtenis aan de omgekomen Joden in Europa elke keer weer op. Een specifieke betekenis heeft ontwerper Eisenman niet aan het monument gegeven. Het is daarom extra bijzonder om uit te vinden wat je zelf ervaart als je door dit massieve monument wandelt en verdwaalt tussen de honderden betonnen blokken. Over smaak valt te twisten, maar of je dit monument nou mooi vindt of niet, indrukwekkend is het in ieder geval. Adres: Cora-Berliner-Straße 1 OV: S+U Brandenburger Tor

Adres: Platz der Republik 1 OV: U Bundestag

Goed om te weten: om de Reichstag te kunnen bezoeken moet je je vooraf aanmelden, dit kan online: berlijn-blog.nl/reserveren-reichstag.

13


Joods museum – Prenzlauer Berg – Zie en voel de Sfeer proeven in hip Joodse geschiedenis Oost-Berlijn Berlijn heeft ontelbare musea in alle soorten en maten. Een van de mooiste en meest leerzame daarvan is het Joods museum. Je komt hier niet alleen alles te weten over tweeduizend jaar Joodse cultuur en geschiedenis, maar je voelt en beleeft het hier ook echt. Het door de Joods-Amerikaanse architect Daniel Libeskind ontworpen museum heeft van bovenaf gezien de vorm van een zigzaggende lijn die een gebroken davidsster illustreert. De gebroken lijnen en oneven vlakken die de buitenkant van het gebouw kenmerken, zie je in het interieur van het museum terug. Libeskind wilde daarmee de onzekerheid en desoriëntatie die de Joden in de Holocaust gevoeld moeten hebben symboliseren. Verschillende monumenten in het museum die herinneren aan de Jodenvervolgingen mag je betreden. In de Memory Void bijvoorbeeld, loop je in een kille hoge ruimte over uit staal gemaakte angstige gezichten. Elke stap over de stalen gezichten zorgt voor een groots lawaai en voor rillingen over je rug. Daarmee wil Libeskind aanzetten tot denken, om zeker te stellen dat antisemitisme en Jodenvervolgingen definitief tot de geschiedenis behoren. Sla ook zeker de Holocaust Tower en de Garden of Exile niet over. Adres: Lindenstraße 9-14 OV: U Hallesches Tor

14 MIJN BERLIJN

Prenzlauer Berg was ooit een dichtbevolkte arbeidersbuurt. Tijdens de Koude Oorlog kwam de wijk direct langs de Berlijnse Muur te liggen. De bizarre omstandigheden trokken vooral kunstenaars aan: veel door de Tweede Wereldoorlog verwoeste panden werden gekraakt en gebruikt als atelier of uitgaansgelegenheid. Na de Wende kwamen nog meer woningen leeg te staan, omdat de Oost-Berlijners massaal naar het westen vluchtten. Sommige families lieten hun hele huisraad achter. Het werd dus de ideale locatie voor spontane feestjes! Inmiddels is de rust enigszins wedergekeerd in Prenzlauer Berg. Rebelse dj’s lopen nu achter de kinderwagen, kapotte negentiende-eeuwse façades zijn prachtig in originele staat teruggebracht en illegale clubs hebben ruimte gemaakt voor gezellige cafés en hippe boetiekjes. Neem een middag je de tijd om rond te kijken in de prachtig gerestaureerde Hufelandstraße, rond te wandelen over de Kollwitzplatz en langs de historische watertoren, of om wat te drinken aan de Helmholzplatz (Café Liebling, Raumerstraße 36 of Wohnzimmer, Lettestraße 6). Ook de Lychener Straße, de Rykestraße en de Oderberger Straße zijn om hun winkeltjes en cafeetjes favoriet. OV: U Eberswalder Straße


15


16 MIJN BERLIJN


Gedenkstätte Berliner Mauer – Berliner Unterwelten Wandel langs een authentiek stuk – Ontdek het overgebleven Berlijnse Muur ondergrondse Berlijn Toen de Berlijnse Muur in 1989 viel wisten de Berlijners niet hoe snel ze dit massieve brok beton uit het Berlijnse straatbeeld moesten verwijderen. Het resultaat? Van de Berlijnse Muur is eigenlijk nog maar verdomd weinig over in de stad. ‘Waar stond de Berlijnse Muur eigenlijk?’ vragen veel toeristen zich tegenwoordig af. Soms zie je een verdwaald segment staan, maar pas in zijn totaliteit kun je je enigszins voorstellen hoe beklemmend deze muur is geweest. Een deel van de Berlijnse Muur, compleet met voormalige grensstrook en wachttoren, staat in de Bernauer Straße. De Bernauer Straße is bekend geworden door de vele vluchtpogingen die hier hebben plaatsgevonden. Omdat de Berlijnse Muur hier erg dicht langs de woningen werd gebouwd sprongen bewoners uit het raam of groeven ze tunnels om in het westen te komen. Op de gedenkplaats kun je veel foto’s en achtergrondinformatie vinden over deze gevaarlijke vluchtpogingen. Vanaf het documentatiecentrum heb je een bijzonder uitzicht over het voormalige stuk grensgebied. Ook kun je hier je geschiedeniskennis met originele video- en audiofragmenten bijspijkeren. Een moderne kapel herinnert aan de Versöhnungskirche die ooit op dit terrein stond. Deze kerk kwam na de bouw van de muur op de Todesstreifen te liggen en werd jarenlang door DDR-grenssoldaten als wachttoren gebruikt, totdat deze in 1985 werd opgeblazen. In de kapel kun je de slachtoffers van de Berlijnse Muur herdenken of een mis bijwonen. Laat het drukke en toeristische Checkpoint Charlie liever links liggen en ga naar deze indrukwekkende Gedenkstätte om meer te weten te komen over hoe de Berlijnse Muur het verkeer, de straten en families in tweeën deelde. Adres: Bernauer Straße 111 OV: S Nordbahnhof of U Bernauer Straße

Op het eerste gezicht is het niet zichtbaar, maar onder de grond gaat nog een heel bijzondere tweede wereld schuil. Verschillende bunkers en schuilkelders zijn in de jaren veertig ingericht om de (welgestelde) Berlijners bescherming te bieden tegen aanvallen tijdens de oorlog. De schuilplekken waren compleet ingericht met alles wat er nodig was om een paar dagen onder te kunnen duiken. Slaapzalen, toiletten en zelfs hoognodige medische verzorging konden onder de grond worden aangeboden. Je zult verbaasd zijn wat er achter een metrodeur allemaal schuil kan gaan. De vrijwilligersorganisatie Berliner Unterwelten doet er alles aan om de bunkers in goede staat te houden en organiseert verschillende tours door het mysterieuze ondergrondse Berlijn. De gidsen vertellen uitgebreid over het verblijf in de schuilkelders en de bombardementen tijdens de oorlog. Laat je claustrofobie en zomerkleding maar thuis, want het is hier smal en koud. En vooral erg interessant! Adres: Brunnenstraße 105 OV: S+U Gesundbrunnen Goed om te weten: de bunkers kun je alleen met een rondleiding bezoeken. Tour 1 (Donkere Werelden) en Tour 3 (U-Bahn, bunker en Koude Oorlog) worden ook in het Nederlands aangeboden. Kijk voor data en tijden op: berlijn-blog.nl/unterwelten. 17


18 MIJN BERLIJN

Gedenkstätte Hohenschönhausen – Laat je rondleiden door ex-ingezetenen

KaDeWe – Fijnproeven in hét luxe warenhuis van West-Berlijn

De DDR heeft in de Stasi-gevangenis in Hohenschönhausen duizenden mensen opgesloten die tegen het communistische regime protesteerden. Vooral kunstenaars, journalisten en schrijvers die hun kritische mening over de staat uitten moesten het ontgelden. De staat zag hen als bedreiging en dat werd keihard afgestraft met een jarenlange gevangenisstraf. Ex-gedetineerden vertellen in Hohenschönhausen over hun eigen ervaring en leven in de gevangenis. De rondleidingen brengen je langs de cellen en verhoorkamers waar de narigheden hebben plaatsgevonden. Koude en vochtige cellen die zorgden voor erbarmelijke hygiënische omstandigheden, verhoren die regelmatig nachtenlang duurden om gevangenen psychisch onder druk te zetten en leugens die tegen de gevangenen werden verteld over hun geliefden buiten de gevangenis; de gedetailleerde verhalen zorgen ervoor dat je deze gevangenis alleen maar met een naar gevoel kan verlaten. Maar ook vol dankbaarheid, dat we nu in een vrij land wonen. Adres: Genslerstraße 66 OV: Tramhalte Freienwalder Straße (M5) of tramhalte Genslerstraße (M6)

Het Kaufhaus Des Westens (1907) is een prachtig warenhuis en het hoogtepunt van de West-Berlijnse Kurfürstendamm. Hier ervaar je hoe het winkelen aan de Kurfürstendamm in de vorige eeuw geweest moet zijn: luxe en chic. Alle grote modehuizen als Chanel, Dior en Jimmy Choo hebben hier hun counter. Bij mij is het KaDeWe vooral geliefd om de zesde etage. Hier vind je een enorm uitgebreide delicatessenafdeling. Je kunt er luxe theesoorten krijgen, de lekkerste chocolade en specialiteiten uit het buitenland. Met een oppervlakte van 7000 m2 en 34.000 producten in de schappen is het de grootste delicatessenafdeling van Europa. Na wat rondstruinen tussen designmerken en interieurspulletjes kun je op de zesde verdieping ook terecht voor een heerlijke snelle lunch. Verschillende barretjes bieden bijvoorbeeld sushi, vis, Italiaanse specialiteiten of een uitgebreide wijnkaart aan. Het leuke? Terwijl je aan de bar op je eten wacht kun je toekijken hoe de kok je eten vers bereidt. Adres: Tauentzienstraße 21-24 OV: U Wittenbergplatz


Mitte – Snuffelen in Bus 100 – Met de boetiekjes en galerijen stadsbus langs alle bezienswaardigheden De wijk Mitte heeft twee gezichten. Onder reizigers staat de centrale wijk Mitte vooral bekend om beroemde bezienswaardigheden: Brandenburger Tor, Unter den Linden, Fernsehturm. Maar om de creatieve sfeer van de wijk te proeven moet je naar het Scheunenviertel. Het noordelijke, veel bruisendere deel van de wijk, zit bomvol interieurwinkeltjes, galerijen en boetiekjes. Stap uit bij U Rosenthaler Platz en dwaal door de Auguststraße, Linienstraße, Torstraße, Alte Schönhauser Allee, Neue Schönhauser Straße en hun zijstraten. Laat je verrassen door het werk van lokale designers en kunstenaars. Pauzeren doe je net als alle hippe Berlijners met een Latte (Factory Girl, Auguststraße 29 of Kaschk, Linienstraße 40), de dag sluit je af met een cocktail (Redwood, Bergstraße 25 of Mein Haus am See, Brunnenstraße 197-198). OV: U Rosenthaler Platz

Laat je niet verleiden door de schreeuwerige sightseeingbussen van verschillende aanbieders. Ze vragen al snel ticketprijzen van 15 euro en voor Berlijnse begrippen is dat stevig aan de prijs. Maak liever een ritje met buslijn 100, een reguliere stadsbus die je langs vele bekende bezienswaardigheden brengt. In ongeveer een uurtje rijdt de bus je vanaf station Zoologischer Garten naar station Alexanderplatz of andersom. Opstappen bij een van de beginpunten is aan te raden, omdat je dan meer kans hebt een mooi plekje voor in de dubbeldekker te bemachtigen. Vanuit je luie zitplaats kun je Tiergarten, de Reichstag en Unter den Linden aan je voorbij laten razen en in- en uitstappen waar je wilt. Het enige wat je nodig hebt is een OV-kaartje voor de zones A en B. Neem je liever het heft in eigen handen met een wat spectaculairder vervoersmiddel om Berlijn te bekijken? Boek dan een Trabi-Safari en ontdek de stad vanuit een Trabant. Het besturen van zo’n Oost-Duitse wagen is nog best een uitdaging! Ook de fiets is een ideaal vervoersmiddel om de stad mee te ontdekken. Baja bikes voert je met Nederlandstalige tours langs alle plekjes die je gezien moet hebben. Goed om te weten: thematours laten je een andere kant van Berlijn zien. Kijk voor een overzicht op: berlijn-blog.nl/tours. 19


DIE TOREN

De Fernsehturm is mijn Berlijnicoon, mijn trouwe herkennings- en oriëntatiepunt. Als ik even uit de stad weg ben geweest en ik de toren weer aan de horizon zie opdoemen, verschijnt er altijd een lach op mijn gezicht. Dan ben ik pas echt in Berlijn. Uit automatisme pak ik dan mijn telefoon of camera uit mijn tas om het uitzicht te vereeuwigen. Want van de Fernsehturm kun je nooit foto’s genoeg hebben.

Een gekruist oriëntatiepunt Met een hoogte van 368 meter is de Fernsehturm het hoogste bouwwerk in Duitsland en zelfs een van de vier hoogste vrijstaande bouwwerken in Europa. In het dagelijks leven is de Fernsehturm vooral een handig oriëntatiepunt. De weg kwijt? Fiets maar naar Fernsehturm. Het slanke silhouet is vanuit bijna de hele stad zichtbaar. Écht verdwalen in Berlijn zul je daarom niet snel. Toen Berlijn in de Koude Oorlog nog een verdeelde stad was, kon je vanuit West-Berlijn niet zo snel bij de toren komen. Hij stond immers, samen met veel andere beroemde bezienswaardigheden, achter de muur in Oost-Berlijn. Daar werd de Fernsehturm in 1969, vlak voor de twintigste verjaardag van de DDR, geopend. De spiegeling van een kruis in de metalen bol was op heldere dagen zichtbaar tot ver in West-Berlijn. Uitgerekend een kruis, iets waar het socialistische en atheïstische oosten niet blij mee was. In het westen werd er gegrapt dat het ‘de wraak van de paus’ zou zijn. Het oosten probeerde zich te redden uit de ongemakkelijke situatie die voortvloeide uit een onaangename architectonische verrassing. ‘Het kruis staat voor socialisme,’ was hun weerwoord. De Fernsehturm staat tegenwoordig voor een herenigde stad en helpt me regelmatig kriskras, van oost naar west, door de stad te navigeren.

#Thattoweragain Het is een sport geworden om de Fernsehturm vanuit alle mogelijke hoeken en wijken van de stad te fotograferen. Elke locatie biedt weer nieuwe perspectieven om de toren zo fraai mogelijk op de foto te krijgen. Op social media, en Instagram in het bijzonder, worden foto’s van de Fernsehturm fanatiek getagd met #thattoweragain.

Het beste uitzicht 1. Fernsehturm Een vliegensvlugge lift brengt je naar het uitzichtplatform van de Fernsehturm. Boven in de toren kun je bij helder weer tot wel 40 kilometer ver kijken. Daarmee heb je de hele stad, en meer, in je blikveld. In het 20 MIJN BERLIJN


ronddraaiende café en restaurant kun je het 360 graden-uitzicht in een uur aan je voorbij laten trekken. Het eten is wat smaakloos en prijzig, maar je kunt ook een kop koffie of thee in het café drinken. Als geliefde bezienswaardigheid staan er vaak lange rijen bij de Fernsehturm. Je kostbare tijd kun je besparen door vooraf online tickets te bestellen (12 euro). Adres: Panoramastraße 1A OV: S+U Alexanderplatz

2. Park Inn dakterras Nog beter (en goedkoper) dan het uitzicht vanuit de Fernsehturm is een blik op de Fernsehturm. Het dakterras op het Park Inn Hotel aan Alexanderplatz biedt voor 3 euro een prachtig uitzicht over Berlijn. Bij de kleine bar kun je ook een drankje bestellen en heerlijk ontspannen in een strandstoel gaan liggen. Het terras biedt uitzicht over het zuidwestelijke deel van Berlijn en is daarmee vooral tijdens zonsondergang een plaatje. De waaghalzen onder ons gaan voor base flying. Wat dat inhoudt? Dat je in horizontale houding van een platform op 125 meter hoogte af springt. De kabel is hierbij bevestigd aan je rug (of op je buik als het nog iets extremer mag zijn) waardoor je met je gezicht naar de grond valt. Binnen een paar seconden sta je niet meer oog in oog met de Fernsehturm, maar bekijk je die toren ineens weer vanaf de grond. Zo’n afstand kun je dus in zo’n korte tijd vallen. Geen zorgen! Je kunt ook de lift naar de begane grond nemen. Adres: Alexanderplatz 7 OV: S+U Alexanderplatz 3. Panoramapunkt am Potsdamer Platz Potsdamer Platz is een bijzondere locatie. Sfeervol is het niet, maar indrukwekkend wel, als je bedenkt dat deze plek ooit een van de eerste drukke verkeerspleinen ter wereld was. In 1924 werd het eerste Europese verkeersstoplicht op Potsdamer Platz in gebruik genomen. Een replica herinnert daar nog aan. De Tweede Wereldoorlog heeft het verkeersplein grotendeels verwoest en omdat de Berlijnse Muur tijdens de Koude Oorlog het plein in tweeën splitste is het van wederopbouw toen niet gekomen. Pas na de val van de Berlijnse Muur is Potsdamer Platz voornamelijk met bedrijfsinvesteringen opgeknapt. Giganten als Sony (modern entertainmentcentrum Sony Center) en de Deutsche Bahn (hoofdkantoor Duitse spoorwegen) bouwden hier moderne kantoorgebouwen. Boven op een van die hoge gebouwen vind je het Panoramapunkt. Vanaf 103 meter hoogte heb je een gaaf uitzicht over het moderne Potsdamer Platz en kun je in de kantoorpanden naar binnen gluren. Vanuit het bijbehorende café kijk je over het futuristische Sony Center en het stadspark Tiergarten. Adres: Potsdamer Platz 1 21


22 MIJN BERLIJN

Profile for Stichting CPNB

Def inkijk mijn berlijn  

Het is niet voor niets dat Berlijn zo populair is onder Nederlanders. In Mijn Berlijn neemt Marjolein van der Kolk, die al jaren in het dyna...

Def inkijk mijn berlijn  

Het is niet voor niets dat Berlijn zo populair is onder Nederlanders. In Mijn Berlijn neemt Marjolein van der Kolk, die al jaren in het dyna...

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded