__MAIN_TEXT__

Page 1

De ’Green Five’ groen in Zoetermeer e.o.

1

2

3

4

5


De ’Green Five’ groen in Zoetermeer e.o.

1

2

3

4

5 GROEN! natuurlijk >>

1


Voorwoord Beste lezer, Voor u ligt De �Green Five�, een boekje met de vijf mooiste gemeentelijke groengebieden in Zoetermeer. Om onze natuur bij jong en oud meer onder de aandacht te brengen, heeft Hans Steinfort van platform GROEN!natuurlijk de populairste stadsparken, plantsoenen, natuurgebieden en tuinen in Zoetermeer voor u op een rij gezet. Een stad die rijk is aan groen. Als gemeente willen we ook in de toekomst een prettige en gezonde stad blijven. Een stad waar inwoners volop kunnen genieten van hun leefomgeving: een natuurrijk en groen Zoetermeer. Stap op de fiets of maak een wandeling door deze groene parels van Zoetermeer en kijk om u heen. De komende jaren willen we verder gaan: naast het behoud willen we ook de kwaliteit verhogen. Samen werken we aan een duurzaam Zoetermeer! Doet u mee? Met vriendelijke groet,

Jakobien Groeneveld Wethouder Groen gemeente Zoetermeer

GROEN! natuurlijk >>

2


Groen in Zoetermeer e.o. Zoetermeer heeft prachtige parken binnen de gemeentegrenzen en natuurgebieden aan de rand van de stad. Maar weinig steden in het westen van het land hebben zoveel mogelijkheden om in het groen te recreĂŤren als Zoetermeer. Te voet of met de fiets kunnen prachtige tochten gemaakt worden door de stadsparken, plantsoenen, tuinen en de natuurgebieden. Wie wil genieten van de bijzondere flora en fauna, komt in deze gebieden ruimschoots aan zijn trekken. Natuurgebieden als het Balijbos, het Noordelijk Plassengebied, Buytenpark en het Bentwoud geven een gevoel helemaal buiten te zijn, omringd door natuur... en toch vlakbij huis.

- genieten van f lora en fauna -

GROEN! natuurlijk >>

3


Waarom de ’Green Five’? Natuur onder de aandacht brengen van jong en oud, waarbij door Rob Wiewel het idee werd bedacht van De 'Green Five' en inwoners en bezoekers van Zoetermeer werd gevraagd de vijf mooiste gemeentelijke groengebieden aan te wijzen. De 'Green Five' is de tegenhanger van de 'Big Five', de vijf bekendste leisure-aanbieders in de stad. De 'Green Five' bestaat in volgorde van populariteit uit de Noord Aa (Zoetermeerse Plas met het Prielenbos), het Buytenpark, het Westerpark, de Benthuizerplas/Noordhovenseplas en het Binnenpark. Behalve de 'Green Five' wordt hier ook nog een aantal andere Zoetermeerse parken/gebieden beschreven en twee gebieden die beheerd worden door Staatsbosbeheer, maar gedeeltelijk in of tegen Zoetermeer aan liggen en ook interessant zijn als groengebied en zeker de moeite waard eens te bezoeken. Deze laatste betreffen het Balij/Bieslandsebos in het zuidwesten en het Bentwoud in het noordoosten van de stad. Ook wordt achterin het boekje aandacht besteed aan de ontwikkeling van de Nieuwe Driemanspolder. In dit boekje vindt u een kleine omschrijving over het ontstaan van deze parken/gebieden en het nut en de noodzaak ervan voor de gemeente Zoetermeer alsmede de meerwaarde voor mens en dier.

- als meerwaarde voor mens en dier -

GROEN! natuurlijk >>

4


Overzicht groen- en natuurgebieden 1

6

24 2

5

23 AG

3

9

11

16

18

21

19

>>

UTR

ECH

20 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Noord Aa (Zoetermeerse Plas en Prielenbos) Buytenpark Westerpark Noordhovenseplas/Benthuizerplas * niet beschreven Binnenpark Lange Land Wijdse Weide Aldo van Eijckpark Seghwaertse Hout Heempark Seghwaertpark *

12 13 14 15 16 17 18

>>

10

15

17 22

25

12 14

13 < DEN HA

4

8

7

T>

Legenda Green Five parken/natuurgebieden water gemeentegrens

van Doornenplantsoen * Stadstuin Dobbepark (Centraal Park) Wilhelminapark Willem Alexanderplantsoen * Burg. Vernèdepark Burg. van Tuyllpark

19 20 21 22 23 24 25

bebouwing bedrijventerrein A-12 hoofdweg

Plas van Poot Burg. Hoekstrapark Floriadepark Balijbos Nieuwe Driemanspolder Meerpolder Bentwoud GROEN! natuurlijk >>

5


Noord Aa

Zoetermeerse Plas


De Zoetermeerse Plas is ontstaan aan het eind van de zeventiger jaren door het wegzuigen van grote hoeveelheden zand die nodig waren voor onder andere de aanleg van wegen voor het groeiende Zoetermeer. De plas die in het midden een diepte heeft van ongeveer 35 meter, is 90 hectare groot en dient als recreatiemeer en waterbuffer voor de stad. Door het oppervlak en de grote diepte vriest de Zoetermeerse Plas in de winter zelden dicht. Dit maakt de plas tot een ideaal gebied voor overwinterende vogels in de regio. Het water in deze diepe plas wordt tot het baarsblankvoorn viswatertype gerekend met mogelijkheden voor de natuurdoelsoorten: drie- en tiendoornig stekelbaarsje. In de oeverzones komen onderwaterplanten voor en tussen de

vooreilanden en de Broekwegkade, aan de westzijde van de plas, overheersen drijfbladplanten en een gevarieerde oeverbegroeiing. Ook de noordzijde van de plas, met uitzondering van het badstrand, wordt omzoomd door een relatief brede strook van natte ruigte aangevuld met hier en daar wat struikvormende wilgen. Negen planten- en diersoorten, die in dit gebied voorkomen, vallen onder de natuurbescher-

mingswet en vier soorten staan op de rode lijst. Dit is een lijst met soorten die in hun voortbestaan bedreigd worden. Tussen de Meerpolder en de Broekwegkade ligt een min of meer geĂŻsoleerde zone structuurrijk natuurbos. Dit voornamelijk uit wilgen bestaande gebied is ruimtelijk gescheiden van het natuurkerngebied "Prielenbos" door enige extensief beweide ruige graslanden.

GROEN! natuurlijk >>

7


Prielenbos


Het Prielenbos is een moerasbos dat zich spontaan heeft ontwikkeld. Het kan het best gekarakteriseerd worden als een ruig elzenbroekbos met een rijk gevarieerd planten- en dierenleven. Er komt een aantal voor Zoetermeer bijzondere korstmossen, paddenstoelen, dagvlinders en broedvogels voor. Ook is het gebied rijk aan amfibieën. In 1997 is het moerasbos vergroot met een ondiepe plas waar verlanding en moerasbosontwikkeling beeldbepalend zijn. Om de 'natte structuur' van het Prielengebied herkenbaar te behouden, is een apart waterpeilbeheer noodzakelijk. Tussen het Prielenbos en de Zoetermeerse Plas ligt een nat hooiland dat in botanisch opzicht waardevol is. Buiten het natuurkerngebied komen ook elders nog enige stukken spontaan ontwikkeld natuurbos voor die indertijd in het groenontwerp zijn geïntegreerd. Het zijn de restanten van een groot wilgenbos dat hier ten tijde

van de zandwinning in de jaren ’70 ontstaan is en de plas omzoomde. Het betreft het stuk wilgenbos tussen de Aziëweg en het fietspad achter het badstrand en het stuk bos gelegen aan de zuidkant van de plas bij Het Lange Land. De spontane wilgenbegroeiing is hier in de jaren '80 aangevuld met essen. Deze 'natuurbosrestanten' vormen tot op de dag van vandaag een solide basis voor het bijzondere natuurlijke karakter van het hele gebied.

De droge periode heeft ervoor gezorgd dat er flinke scheuren in de bodem ontstonden, de zogenaamde prielen waaraan het bos zijn naam dankt. Een vlonderpad zorgt ervoor dat iedereen van dit stukje spontane natuur kan genieten zonder natte voeten te krijgen. Om het de natuur nog meer naar de zin te maken is het Prielenbos vergroot met een vogelkijkplas, waar zich eveneens een observatiehut bevindt.

GROEN! natuurlijk >>

9


Buytenpark


Het Buytenpark is ruim 100 hectare groot en valt ruwweg te verdelen in een westelijk deel dat uit 60 hectare begrazingsgebied bestaat (pagina 12 en 13) en een oostelijk deel dat uit 40 hectare parkgebied bestaat. Het oostelijk deel is in de zeventiger jaren aangelegd als wijkpark voor de aangrenzende wijk Buytenwegh. Er is een zeer gevarieerde beplanting. Met de jaren veranderde het wijkpark echter steeds meer van functie. Er kwamen sportvelden, sportaccomodaties, Ayers Rock survival en de algemene begraafplaats. Pas na 1980 ontstond het westelijk gedeelte van het Buytenpark als puinstortplaats. De puinheuvels, die tot 20 meter hoog waren, werden afgedekt met grond en omgevormd tot natuurlijk ogende heuvels. In 1995 werd het laatste deel van het

puin gestort en afgedekt. Het op en rondom de puinheuvels liggende natuurdeel van het Buytenpark oogt, zeker in vergelijking met het weelderige Westerpark, schraal en woest, en dat is ook precies de bedoeling. Om te voorkomen dat het gebied toch dichtgroeit met struikgewas en kreupelhout worden Exmoor-ponyâ&#x20AC;&#x2122;s, Gallowayrunderen en Drentse heideschapen ingezet om wildgroei van allerlei gewassen te voorkomen. Natuurvriendelijke oevers bevorderen de groei van lissen en andere planten. Door de aanleg van houtrillen voelen kleine zoogdie-

ren zoals spitsmuizen en wezels en zelfs de vos er zich thuis. Ook voor vogels vormen deze houtrillen geliefde schuilplaatsen. Buizerds en ransuilen maken deel uit van de vogelpopulatie in het park. Opgestapelde puinbrokken zijn vooral op het zuidwesten gericht voor het meeste profijt van de zon. Eveneens werden er een steenuilen paradijs en een grutto dras-plasgebied alsmede de tuinvereniging Noord-West gerealiseerd. In1996 werd daar nog indoorskibaan Snowworld en in 2014 tuinvereniging Seghwaert aan toegevoegd.

GROEN! natuurlijk >>

11


een gevoel helemaal buiten te zijn ,


omringd door natuur. . . en toch vlakbij huis


Westerpark


Het Westerpark heeft een totale oppervlakte van 225 hectare, inclusief 55 hectare golfbaan van golfclub Burggolf. Het park kenmerkt zich door een enorme verscheidenheid in landschap en plantengroei. Het Westerpark in zijn huidige vorm, dateert van de zeventiger en tachtiger jaren. Voordat het een park werd, was het een akkerbouwgebied. De polder Driemanspolder, waarin het park ligt, is vanaf 1668 drooggelegd. De agrarische geschiedenis van het park is nu nog terug te vinden in de loop van de singels in het park. Eind jaren '70 werd begonnen met de aanleg van het park en de Natuurtuin. In latere jaren is men aan de randen van het park begonnen met het storten van puin. Begin jaren '80 zijn de heuvels beplant. Een enorme waterrijkdom kenmerkt het Westerpark en het is ook aan het vele water in het park te danken dat het gebied zo weelderig en groen is. De waterpartijen liggen er niet alleen voor de sier: ze vormen ĂŠĂŠn van de belangrijkste waterbuffers van Zoetermeer. Het vele riet en de biezen

langs de oevers, zorgen voor de zuivering van het water. De Natuurtuin meet ongeveer twee hectare en is van de rest van het park afgescheiden door water en een ophaalbruggetje. In dit relatief kleine gebied zijn landschappen uit de streek rond Zoetermeer nagebootst. U vindt er onder meer een poldertje, dijken, een sawa en akkertjes. Op muurresten heeft zich een Hollandse rotstuin ontwikkeld. Zo op het oog lijkt het Westerpark wel wat op het Buytenpark. Beide parken liggen ten westen van de stad en beide hebben 'puinheuvels'; begroeide stortplaatsen van bouw- en sloopafval. Maar daarmee houdt dan elke gelijkenis op. Waar het Buytenpark een bijna steppe-achtige woestheid uit-

straalt, daar is het Westerpark een weelderig, waterrijk paradijsje. Een grillig patroon van waterpartijen, hier en daar omzoomd door forse rietkragen, inclusief de nodige ontoegankelijke eilandjes, slingert zich hier moeiteloos door het park. Dichte bossen, open vlaktes vol bloemen, waterpartijen, eilandjes: het Westerpark verrast en verrukt bij elke bocht die je om gaat. De variatie in landschap en plantengroei is nauwelijks te bevatten. Prachtige struwelen, zones met natuurlijk beheerd bos, houtsingels, bloemrijke hooilanden en waterpartijen zorgen ervoor dat vele vogelsoorten en vlinders zich er thuis voelen. Ook de Drentse heideschapen hebben het hier prima naar hun zin.

GROEN! natuurlijk >> 15


Noordhovenseplas

Benthuizerplas


De Noordhovenseplas vormt de buffer tussen de wijk Noordhove en het Groene Hart. In tegenstelling tot de Zoetermeerse Plas is deze plas maar twee meter diep. Dat geldt ook voor de derde plas, de Benthuizerplas. Deze heeft door zijn natuurlijke inrichting en waterpeilbeheer, laagwater in de zomer en hoogwater in de winter, een heel eigen karakter gekregen. De vervuiling van de plas, die een bergende functie heeft, zal in de toekomst door het waterschap worden voorkomen. Voor beide plassen wordt gestreefd naar viswater dat tot het snoekblankvoorntype gerekend wordt, met mogelijkheden voor bittervoorn, drieen tiendoornig stekelbaarsje en de kleine modderkruiper. Hierbij zijn oever- en drijfbladplanten beeldbepalend. Door de helderheid komen een groot deel van het jaar ook onderwaterplanten voor. Aan de noordwestkant van de Noordhovenseplas is een nieuw moerasgebied ingericht dat vervangende ruimte moet gaan bieden aan een groep vogelsoorten die

op de rode lijst staan en die verdreven zijn tijdens het graven van de Noordhovenseplas. Het gaat onder andere om het porseleinhoen, de rietzanger en de zomertaling. De Benthuizerplas met z'n eilanden en natuurvriendelijke oeverinrichting is het tweede natuurstergebied in het Noordelijk Plassengebied. De plas kent een natuurlijk peilbeheer met een lage waterstand in de zomer en een hoge waterstand in de winter. De in de zomer net droogvallende slikkige zones en platen zijn optimaal geschikt voor waadvogels en

pionierplanten van de natte kale grond. De oeverzones en ondiepten tussen de eilanden en de plas vormen ideale voortplantingsplekken voor amfibieĂŤn en libellen. De Benthuizerplas is de eerste en tot nu toe enige plek in Zoetermeer waar aan natuur van de natte kale grond structureel ruimte wordt geboden. De natuurontwikkeling in de plas zal de komende jaren op de voet gevolgd worden. Dit gebeurt door de ontwikkeling van een aantal karakteristieke planten- en diersoorten te volgen.

GROEN! natuurlijk >> 17


Binnenpark


Bij het opzetten van de wijk Buytenwegh-De Leyens in de jaren 1970 -’80 was het Binnenpark bedoeld als centraal wijkpark voor beide wijkdelen. En deze functie heeft het park nog steeds. Het is het enige grootschalige groengebied dat diep de stad indringt en het Stadshart bijna met de Meerpolder verbindt. Het is de bedoeling dat het Binnenpark uiteindelijk wordt omgevormd tot een modern wijkpark waar iedereen graag komt en zich kan vermaken met voorzieningen voor sport en spel. Het park is in 2012 grondig gerenoveerd, omdat er jarenlang wateroverlast was door een te drassige bodem. Er moesten (zieke) bomen uit veiligheidsoogpunt worden gekapt. Het groen, de paden en de waterhuishouding van het Binnenpark in de wijk Buytenwegh de Leyens zijn daarbij aangepakt. Het is ruimtelijker geworden met meer doorkijken, ligweitjes en grasvelden en een strandje voor de

honden. De jongeren ontmoetingsplek en de sportvoorzieningen zijn opgeknapt. In het park is de natuurspeeltuin ’De Flierefluiter’ gerealiseerd, dichtbij het water met allemaal speelroutes. Een plek waar kinderen vrij in de natuur kunnen spelen met allerlei natuurlijke elementen zoals zand, water, heuvels, zwerfkeien, stammen en takken. Klimmen, kliederen, graven... kinderen kunnen hier op een

veilige manier de natuur ontdekken en genieten van buiten spelen. Er is genoeg ruimte voor fantasie en de kinderen mogen gerust hutten of dammen bouwen met de aanwezige takken. Hier is veel te beleven, lekker in de natuur, maar toch midden in Zoetermeer. Ook scholen maken graag gebruik van ’De Flierefluiter’ voor natuurlessen of wat ontspanning.

GROEN! natuurlijk >> 19


de variatie in landschap en plantengroei


is nauwelijks te bevatten in het Westerpark


Aldo van Eyckpark

Wijdse Weide

Seghwaertse Hout


In Noordhove is het groen, in tegenstelling tot in de Leyens geconcentreerd op enkele plekken, in een strikte hiërarchie van wijkgroen, buurtgroen en blokgroen (dichtbij de woning, voor de allerkleinsten), op zorgvuldig berekende plekken. Noordhove heeft een wijkpark, het Aldo van Eyckpark en drie buurtparken, waaronder Seghwaertse Hout. Op de grens met de wijken Seghwaert en De Leyens liggen twee groengebieden de Wijdse Weide en het Lange Land. Het park de Wijdse Weide heeft de bestemming ‘Groen-Stadsniveau’ met de dubbelbestemming ‘waterberging’ gekregen. Dit houdt in dat het gebied onder water mag lopen als het nodig is. De Wijdse Weide is het landschapspark in het Noorden van de wijk Seghwaert. In het voorjaar kan in dit park de koekoek gehoord worden. Ook wordt hier buiten het broedseizoen de waterral gezien. Het Langeland ligt aan de zuidoever van de Zoetermeerse Plas, en moet zeker even bezocht worden, wanneer er een rondje Zoetermeerse Plas gemaakt wordt. In het gebiedje zijn soorten als, grote bonte specht, groene specht en sperwer als broedvogel aangetroffen. In de winter, na strenge vorst, is er kans op een waterral en ook de ijsvogel wordt daar dan regelmatig gezien. Ingesloten tussen winkels en kantoren in het stadscentrum (Stadshart) ligt de Stadstuin. Deze tuin is ontworpen in 19861987. Bijzondere exotische bomen en struiken groeien in deze tuin. Daarnaast ligt een rotstuin van enorme brokken Belgisch blauwsteen, die het stenige karakter van de omgeving benadrukken. In het midden van de vijver bevinden zich klaterende fonteinen, die u even het stadsgewoel laten vergeten. Het Floriadepark en de Floriadeplas, zijn de restanten van het Floriadeterrein dat als park is ingericht. De bomen die in de Floriadeplas staan, bieden broedgelegenheid aan een kleine kolonie blauwe reigers. Onder de bomen hebben ook visdieven gebroed, maar door de voortdurende verstoring, zijn er hooguit één of twee paartjes overgebleven. In het Floriadepark in de wijk Rokkeveen bevindt zich ook het Rosarium. Het Zoetermeerse Rosarium is prachtig en heeft een collectie van 60 Nederlandse Toprozen. De rozen hebben weinig last van ziektes, kleuren mooi, zijn bloemrijk en doen het goed op de Zoetermeerse klei. Het Top-Rosarium heeft een vriendelijke, open en frisse uitstraling.

GROEN! natuurlijk >> 23


Meerpolder

Wilhelminapark

Burg. Vernèdepark


Als een groot ei ligt de Zoetermeerse Meerpolder tegen de noordrand van de stad. Sinds 1616 is deze polder agrarisch gebied. De 550 hectare grote polder is de oudste droogmakerij van Zuid-Holland. Vier molens waren destijds nodig om het toenmalige, door veenafgraving ontstane ondiepe meer, leeg te pompen en drie om het droog te houden. Ze bestaan nog steeds, zij het in afgetopte vorm, aan de noord-oostkant van de polder. Tegenwoordig zorgt een elektrisch gemaal ervoor dat men in de Meerpolder geen natte voeten krijgt. De polder is een geliefd gebied om doorheen of omheen te fietsen of te wandelen over de Meerdijk. Vogelaars komen er graag om naar weidevogels te speuren. Het Wilhelminapark is het oudste park van Zoetermeer en is aangelegd in 1950-1951. Het parkje ligt met zijn rug tegen de Dorpsstraat en is uitgevoerd in Engelse landschapstijl. Kenmerkend zijn de glooiingen, de losse boomgroepen en de langgerekte ‘serpentine’vijver. Het park is tevens bedoeld als herdenkingspark. Het Burgemeester Van Tuyllpark is een ouder sportpark aan de oostzijde van Zoetermeer, met bomen van een leeftijd, die binnen Zoetermeer zeldzaam zijn. De oude bomen huisvesten verschillende vleermuizensoorten en veel spechten. Een groot deel van het park bestaat uit sportvelden. Door het zwembad en de voormalige wildwaterbaan, die ook veel ruimte innemen, heeft het park zijn aantrekkingskracht deels verloren. Het Burgemeester Vernèdepark is gelegen langs de A12 ten zuiden van het oude Dorp. Het is daarmee één van de oudste parken in Zoetermeer. Het park wordt voor een groot deel in beslag genomen door sportvelden. Jarenlang heeft er een paartje boomvalken in het park gebroed. Ook kan de sperwer er tot broeden komen. Met name in het voorjaar is het parkje een bezoekje waard. Het Burgemeester Hoekstrapark ligt aan de zuidkant van de wijk Rokkeveen en is in de jaren '90 ontstaan rondom de watertoren, die in 1928 is gebouwd. Het park en de waterpartijen liggen ongeveer 1,5 meter lager dan de watertoren zelf, wat het tot een opvallend oriëntatiepunt maakt. Het Burgemeester Hoekstrapark is het grootste park van de wijk Rokkeveen en is te karakteriseren als een open stadspark, met veel gras en water. De oevers hebben veel riet, waardoor niet al te kritische rietvogels midden in de stad kunnen worden aangetroffen. Het uitkijkpunt de Rozenberg is pas in de tweede helft van de jaren negentig aangelegd aan de zuidpunt van het park en is heel geschikt om in het najaar de vogeltrek te observeren.

GROEN! natuurlijk >> 25


Plas van Poot

Dobbepark (Centraal Park)

Heempark


De 14 ha grote Plas van Poot is rond 1935 ontstaan door zandwinning die werd gebruikt voor de aanleg van een deel van de eerste rijksweg in Nederland, de huidige A-12. De plas is op sommige plaatsen wel 14 meter diep. Zijn naam heeft het te danken aan Arie Poot, een aannemer uit Rotterdam, die het stuk grond met plas in 1943 kocht. Hij liet de grond rondom de plas egaliseren en plantte er onder andere 18.000 wilgen op. Het is nu een waardevol, niet voor publiek toegankelijk natuurgebiedje, grenzend aan de zuidkant van het Van Tuyllpark, waar de natuur volledig zijn gang kan gaan. De Plas van Poot bevat de enige bekende aalscholverkolonie van Nederland binnen de bebouwde kom. Daarnaast komen er in het gebied veel vleermuizen voor en bevindt er zich eveneens de grootste kolonie blauwe reigers binnen de stadsgrenzen. Het heeft dan ook in 2018 de beschermde status van natuurkerngebied gekregen. Het plan is om het Dobbepark om te vormen naar een Centraal Park waar voor iedereen iets te beleven is. Het Centraal Park moet het autovrije ‘hart van de stad’ gaan worden. Een aangename groene verblijfsplek met een eigen identiteit van rust en dynamiek, ontmoeten, vermaken en genieten van de natuur. Gras, beplanting en water zullen gaan doorlopen tot in het nieuwe park. Vooral de nu nog versteende noordzijde bij de Markt en het Marseillepad krijgt een metamorfose van grijs naar groen. De kade krijg een vlonderpad, afgescheiden van het land, met een watertuin ertussen. De Markt krijgt groenstroken en wordt daardoor duidelijk deel van het park, waar evenementen kunnen plaatsvinden. De Grote Dobbe is altijd al een centrale plek geweest in Zoetermeer. De Dobbeplas is ook onderdeel van het ontwateringssysteem van de omringende polders. Vroeger fungeerde de waterplas als draaikom voor schepen en als watervoorraad voor het dorp. De Grote Dobbe is ruim 22.000 m² groot en staat in verbinding met de Leidsewallenwetering en de Delftsewallenwetering. Het twee kilometer lange Heempark is het wijkpark voor de bewoners van Oosterheem. Het park vormt een natuurlijke verbindingszone die het Bentwoud door middel van een groen viaduct verbindt met het Burgemeester Van Tuyllpark. Over het 30 meter brede Heemkanaal liggen vijf bruggen die de westelijke stenige kadezone met de landschappelijke, groene oostzijde van het park verbinden. Aan deze zijde heeft de laaggelegen oeverzone een beschoeiing van griendhout. Een vijf meter brede recreatieve hoofdroute slingert langs speelplekken, vogelbosjes, bloemenweiden, honden uitlaatveld, trapveld en speelweide. In het zuiden van dit parkdeel liggen twee eilanden die door middel van dammen van metalen gaasnetten, gevuld met stenen (schanskorf), met elkaar verbonden zijn. Verder noordelijk ligt een klein buitentheater en komt men uit in het lager gelegen greppelgebied met vlonderpaden tussen de knotwilgen, elzen en rietvelden. Dit is ook de zone waarin natuurspeeltuin 'de Vrijbuiter' is aangelegd. Verderop en grenzend aan de centrale speelweide is een multifunctionele jongerenvoorziening aangelegd met klimrotsen, een voetbalkooi en buitenfitness.

GROEN! natuurlijk >> 27


Balijbos/Bieslandse Bos


De boswachterij 'De Balij en Bieslandse Bos' ligt tussen de steden Zoetermeer en Delft en de dorpen Pijnacker en Nootdorp. De boswachterij bestaat uit twee bossen: De Balij (beter bekend als het Balijbos) en het Bieslandse Bos. De boswachterij 'De Balij en Bieslandse Bos' maakt deel uit van de Randstad-groenstructuur, een groot aaneengesloten gebied binnen de Randstad. Deze gebieden zijn aangelegd om te voorkomen dat de steden aan elkaar groeien door woningbouw en de vestiging van industrie en glastuinbouw. Bij de aanleg van de Randstad-groenstructuur speelt naast recreatie en natuurontwikkeling ook de houtproductie een rol. Na realisatie zal het tussen Zoetermeer en Delft gelegen gebied bestaan uit: Delftse Hout, het Bieslandse Bos (300 hectare), de Dobbeplas, De Balij (360 hectare) en het voormalige Floriadebos, gezamenlijk goed voor ongeveer 1000 hectare. Aangeplante boom- en struiksoorten in het Balij-

bos zijn onder andere: beuk, zomeren wintereik, hazelaar, es, els, meidoorn, sleedoorn, braam, gelderse roos, bittere wilg en aalbes. De eerste bomen zoals beuken en eiken van De Balij zijn ruim voor de aanleg van de Floriade van 1992 aangeplant en dat is nog steeds goed te zien. Het oostelijk deel van het gebied maakt de indruk door mensenhanden te zijn ingericht, maar hoe westelijker men komt, des te natuurlijker het allemaal zal worden in de toekomst. Door een zorgvuldig proces van aanplanten en uitdunnen zal het bos er op den duur steeds meer als een echt bos uit gaan zien. Over zo'n jaar of 50 zal niemand meer kunnen geloven dat het Balijbos er niet altijd al is geweest! Tachtig hectare van De Balij moet zich

tot natuurbos gaan ontwikkelen. Hier wordt optimaal gebruik gemaakt van verschillende grondsoorten en terreinhoogtes. Allemaal voorwaarden die op den duur een uitbundige en gevarieerde plantengroei mogelijk moeten maken. De natuur mag hier haar eigen gang gaan en dat lukt al heel behoorlijk! Veel bijzondere vogels hebben het natuurbos al ontdekt. Behalve een speelbos voor de kinderen met ridders, ligt middenin het natuurbos een woest, open gedeelte, dat wordt bijgehouden door de harige Gallowayrunderen. Ten oosten van het kinderspeelbos is op de voormalige poldertuinen, destijds aangelegd voor de Floriade, in mei 2013 het eerste stedelijke libellenreservaat van Nederland geopend.

GROEN! natuurlijk >> 29


Bentwoud


Het Bentwoud is een nieuw natuur- en recreatiegebied in de Randstad, tussen Zoetermeer en Boskoop. Het mag dan een jong bos zijn, in 2016 is de inrichting van het natuurgebied afgerond, toch is het al een flink bos. De afgelopen jaren zijn er 2,5 miljoen bomen en struiken geplant en is 80 kilometer aan wandel- en fietspaden aangelegd. En toch heb je er de ruimte: het Bentwoud is met ruim 800 hectare het grootste aaneengesloten bosgebied in de Randstad. Hoewel het Bentwoud nog volop in ontwikkeling is, zijn er nu al vele bijzondere vogels, vlinders en planten te vinden. Het is ook een bijenlandschap, waar rekening is gehouden met de wilde bijen. Het succes is groot, want in de wijde omgeving komen nu hier de meeste soorten wilde bijen voor. Ook voor de bezoeker is er al veel te beleven. Zo kun je er heerlijk wandelen en fietsen, of op excursie gaan met de boswachter. Door het hele gebied mag je van de paden af en lekker struinen door het bos.

Op de voormalige akkers van het Bentwoud ontwikkelt zich een gevarieerd landschap. Bos, struiken, grasland vol bloemen, moerassen en open ruimten wisselen elkaar af. In het bos vind je veel verschillende soorten bomen en stuiken, niet in strakke bosvakken, maar speels door elkaar, waardoor het bos heel natuurlijk voelt. Veel sloten in het gebied hebben een natuurvriendelijke oever. Dat trekt weer verschillende vogels, vissen, insecten en planten. Speciaal voor hardlopers is er een parcours met afstandmarkering van drie

kilometer uitgezet, het Woudloperspad. Eveneens is in 2015 ruimte voor een KinderBomenBos gemaakt, waar levens/gedenkbomen kunnen worden geplant. Ook is een speciaal Avatarbos gerealiseerd met zwerfpaden, droomplekken en kunstwerken zoals die ook in de film voorkomen en voor de kinderen is er het speelbos Bentjungle. Midden in het Bentwoud ligt Golfbaan Bentwoud. Deze heeft de status van landgoed en is daarom ook opengesteld voor wandelaars, hardlopers en fietsers.

GROEN! natuurlijk >> 31


Nieuwe Driemanspolder


De Nieuwe Driemanspolder ligt tussen Zoetermeer, Den Haag en Leidschendam-Voorburg. De 350 hectare grote polder is in de achttiende eeuw door turfwinning ontstaan. Tot 2017 is de polder agrarisch gebied geweest. In juli 2020 is het terrein voor wandelaars, fietsers en ruiters geopend. Het voormalige veenweidegebied is nu natuur- en recreatiegebied! Naast diverse waterpartijen is er een meer gerealiseerd van 200 hectare dat ook wordt gebruikt om overtollig water uit de omgeving tijdelijk op te vangen. Zo wil het Hoogheemraadschap van Rijnland de veiligheid van de omliggende gebieden garanderen. De polder is veranderd in een gebied voor waterberging, waterrecreatie en natuurbeleving. Behalve de al gerealiseerde wandel-, fiets-, en ruiterpaden is er ruimte gereserveerd voor een horeca-uitspanning. Er is, vooral ook door het flexibele waterpeil, een gevarieerd natuurgebied ontstaan met veel open water en natte natuur. Door het veranderen van het veenweidegebied zijn de leefgebieden voor weidevogels als de grutto en tureluur afgenomen. De weidevogelpopulatie zal kleiner worden en zich gaan verplaatsen naar poldergebieden in Potteveen, de Grote Drooggemaakte Pol-

der en/of de Zoetermeerse Meerpolder. Tegelijkertijd is de omvang van de watervogelpopulatie sterk toegenomen door de ontwikkeling van robuuste, overwegend natte struinnatuur in het kerngebied van de polder en door brede, eveneens natte verbindingen langs de aan- en afvoerzones voor piekwater. De verwachting bestaat dat deze landschapsontwikkeling zal bijdragen aan de verruiming van natte biotopen met ondiep water. Hiervan kunnen vooral soorten profiteren als riet, lisdodde, egelskop, heen, kalmoes en zwanenbloem. Aangevuld met wilg en els kunnen zij beschutting bieden aan diersoorten die zich thuis voelen in of nabij permanent open water en de hierbij behorende overgangszones. De biotoopontwikkeling komt vooral ten gunste aan watervogels en moerasvogels zoals slobeend, kuifeend en amfibieĂŤn, vlinders en libellen.

Als representatieve vogelsoorten gelden daarbij de roerdomp, snor, blauwborst, bruine kiekendief en moerasvogels zoals de kleine karekiet en de rietzanger, maar ook in en bij het water zullen zowel de bittervoorn als de rietorchis zich hier goed kunnen ontwikkelen. Op de langere termijn verwacht men mogelijk ook meer zeldzamere soorten, zoals de ringslang en de waterspitsmuis. Omdat met de herinrichting het leefmilieu van steenuilen (zie foto), kerkuilen en torenvalken gedeeltelijk is beperkt, zijn er compenserende maatregelen getroffen, gericht op het behoud van de betreffende populaties. Op de meeste plekken zijn de inrichting en de ruimte zo ontworpen dat natuur, natuurbeleving en recreatie goed samen gaan. Zelfs de aanleg van een voedselbos wordt onderzocht.

GROEN! natuurlijk >> 33


Bloeiende bermen


De gemeente Zoetermeer deed actief mee aan de grote regionale campagne die destijds is gelanceerd door de Groene Cirkel Bijenlandschap onder de slogan Bee Friendly, voor een bijvriendelijker omgeving. Dit om de bijensterfte tegen te gaan die de voedselketen bedreigt. De Groene Cirkel heeft al veel plaatselijke overheden, bedrijven en burgers achter zich en breidt dit netwerk steeds verder uit. In 2018 werd Zoetermeer uitgeroepen tot meest bijvriendelijke stad. Bloeiende bermen Bermen zijn de groene vingers, die vanuit het buitengebied de stad in trekken. Door het juiste beheer van 1 of 2 keer per jaar maaien en afvoeren van het maaisel, maar soms ook door delen te laten staan, krijgen vele wilde planten een groeiplek in deze bermen. Deze bloeiende planten zijn een nectarbron voor (wilde)bijen, vlinders en andere insecten, belangrijk voor de bestuiving van veel landbouw- en andere gewassen. Door dit beheer wordt de biodiversiteit in de stad verrijkt en bloeiende bermen brengen de natuur dichter bij huis. Gelukkig vinden ook steeds meer burgers dat belangrijk. En dat is nodig,

want de verstening van privétuinen neemt helaas nog toe. De gemeente geeft publiekslezingen in de wijken en is blij met de grote inzet van particulieren bij projecten als de Zoete Aarde, Hof van Seghwaert, Natuur-en landschapstuin Westerpark, en ook de volkstuinen. ‘Wij zien hoe goed die zijn in communiceren en daardoor anderen enthousiast maken. Die bewustwording is precies wat er nodig is. De energie komt nu los.’ Initiatieven De gemeente overlegt met imkers, en werkt aan bijenlinten. Zoetermeer wil een fietsroute naar zee maken en de bermen worden bijvriendelijk. De bio-

diversiteit aan bloemen in het agrarisch gebied gaat hard achteruit en de gemeente streeft naar gebruik van zoveel mogelijk gebiedseigen soorten en zaden. Er worden ook meer bloemen gezaaid die al in het vroege voorjaar of juist pas in het najaar bloeien, om met name de wilde bijen te stimuleren. Zo kunnen ze langer voedsel vinden. De gemeente heeft de afgelopen jaren meer dan 3200 bijvriendelijke bomen aangeplant. En een groot deel van de vaste planten en heesters in de stad is bijvriendelijk. Hierdoor is zoals gezegd gedurende het hele jaar een groot aanbod van nectar en stuifmeel beschikbaar voor bijen, vlinders en andere insecten.

GROEN! natuurlijk >> 35


Interessante websites: Gemeente Zoetermeer: www.zoetermeer.nl Hier vindt u bij ’vrije tijd/recreatie’ o.a. de fiets- en wandelroutes die gratis te downloaden zijn met de beleefroute app. Floravontuur: www.floravontuur.nl Voor meer informatie over evenementen in Zoetermeer. GROEN! natuurlijk, platform voor natuurliefhebbers: https://www.groen-natuurlijk.nl Een aantal enthousiaste mensen die zich sterk betrokken voelen bij het natuurbeheer en natuurbeleid in het land. Zij willen een positief kritisch geluid laten horen, kennis verspreiden en ervaringen delen. Informeren en inspireren. Libellenreservaat: https://www.knnv.nl/node/13288 1e nationale stedelijke libellenreservaat in de voormalige poldertuinen, dat als natuurkerngebied zal worden opgenomen. Bijenlandschap: https://www.bijenlandschap.nl/dit-doen-we-al/#over-ons Bijenlandschap, waar rekening is gehouden met de wilde bijen. Het succes is groot, want in de ruime omgeving komen hier nu de meeste soorten wilde bijen voor.

Fotografie:

Ontwerptekening:

Tiny van der Meer : Golfclub Bentwoud : Rob Wiewel : André van Kleinwee : Hans Steinfort :

pag. 7m, 8, 9m, 11m, 15m, 17m, 19m, 29m, 33m, 34, 35lr, 36 pag. 28, 29lmr pag. 9r, 37 pag. 35m, 36 m overige foto’s, kartografie, ontwerp en lay-out

Buro Sant & Co Den Haag : pag. 26 Arcadis Amersfoort BV : pag. 32

l=links, m=midden, r=rechts

Benaming: Pag. Naam 7 9 9

Pag. Naam

Blauwe reiger Oranjerode stropharia IJsvogel Gallowayrund

GROEN! natuurlijk >>

11 15 17

Buizerd Brede Orchis Rietzanger

Vosje (wilde bij)

36

Pag. Naam 19 29 31

Pag. Naam

Argusvlinder Bruinrode heidelibel Patrijzen

Vroege glazenmaker

Vos

33 35 35

Steenuil Zandbij, blauwtje Aardhommel Sperwer (v)


Ransuil, gespot in het Buytenpark


Vijfde druk, november 2020

Een initiatief van GROEN! natuurlijk platform voor natuurliefhebbers

www.groen-natuurlijk.nl

Met dank aan:

Floravontuur Zoetermeer

Vogelwerkgroep Zoetermeer

IVN Zoetermeer

Dit boekje kwam tot stand met medewerking van:

Gedrukt op FSC papier

KNNV Zoetermeer

Profile for steill

de Green Five  

groengebieden in Zoetermeer

de Green Five  

groengebieden in Zoetermeer

Profile for steill
Advertisement