__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

NIEUWSBRIEF Een uitgave van Stichting Petrus Donders Tilburg | NAJAAR 2020

In deze nieuwsbrief •V  rijwilliger Sjef Swaans blz. 4

• Peerke Donders organiseert Peerke Donders-lezing blz.6

•N  ieuwe expositie maar liefst driemaal geopend blz. 8

• S chatkist met honderden Peerke Donders-medailles blz. 14

•D  uitse film over Peerke ontdekt blz. 22


COLOFON

Deze nieuwsbrief is een uitgave van de Stichting Petrus Donders Tilburg en verschijnt twee keer per jaar. Tekst: Paul Spapens Foto’s: Esther Becx en Paul Spapens Eindredactie: Caroline Evers Vormgeving: Staet van Creatie Verzendklaar maken: Marlies en RoseMarie van Gool Coördinatie: Esther Becx

Redactieadres: Peerke Donderspark 3 5011 XL Tilburg E-mail: info@peerkedonders.nl

Donaties IBAN: NL16INGB0001115135 t.n.v. Stichting Vrienden Petrus Donders BIC: INGBNL 2A

Kapel Vieringen in de kapel van het heiligdom: iedere dinsdagmiddag om 14.30 uur. Op de eerste dinsdag van de maand is dit een eucharistieviering. De kapel is iedere dag geopend van 10.00 uur tot 18.00 uur.

Adreswijziging Stichting Petrus Donders Tilburg en Stichting Vrienden Petrus Donders Als gevolg van de verkoop van Priorij De Schans zijn er twee adreswijzigingen van kracht geworden. Het betreft de bezoek- en postadressen van de Stichting Petrus Donders Tilburg (SPTD) en de Stichting Vrienden Petrus Donders Tilburg (SVPD). De wijzigingen zijn als volgt: Oude postadres: De Schans 95, 5011 EN Tilburg

Beste lezer, beste vriendin/vriend van Peerke Donders, De laatste Nieuwsbrief van 2020 valt alweer op de mat. We hebben een bewogen jaar achter de rug. Door de corona-crisis was veel van wat voor ons van de Stichting Petrus Donders vanzelfsprekend was, ineens geen routine meer. Vooral onze activiteiten werden geraakt door de coronamaatregelen. De geplande tentoonstelling over Zaligen en Heiligen in Brabant moesten we verschuiven naar 2021. En ook de tentoonstelling over 200 jaar zorg in Tilburg, werd er door geraakt. De tentoonstelling werd maar liefst drie keer geopend en de gebruikelijke feestelijkheden van een receptie waren niet mogelijk. En toen moest het Paviljoen vlak na de opening van de tentoonstelling ook nog een paar weken dicht. Gelukkig mocht het Paviljoen vanaf 22 november weer open zijn. De corona-problemen plaatsen de tentoonstelling trouwens wel in een bijzonder daglicht. Niet alleen voegden we een coronahoofdstuk toe aan de tentoonstelling, maar de tentoonstelling kreeg er ook een nieuw thema door: ‘Van pest tot corona’. Maar soms zou je willen, dat je minder in de roos schoot! Voor volgend jaar staat weer veel op stapel en onze energie, die we een beetje moesten inhouden, hopen we weer helemaal te kunnen laten zien. Ondertussen naderen we het einde van dit gedenkwaardige jaar. Daar hoort natuurlijk onze wens aan u van een Zalig Kerstmis en Nieuwjaar bij. Laten het vredige dagen zijn en geniet ervan. We hebben het allemaal verdiend!

Oude bezoekadres: Pater Donderstaat 20 5011 XL Tilburg

En dan een voorspoedig en gezond 2021 tegemoet! We hopen u bij onze activiteiten of in ander verband te ontmoeten.

Nieuwe bezoek- en postadres: Peerke Donderspark 3 5011 XL Tilburg

Namens het bestuur van Stichting Petrus Donders Tilburg,

Voorzijde:

Hein van Oorschot voorzitter

‘Peerke Donders Bescherm Tilburg’, Gerard Mathot ( 1911 - 2000), gemengde techniek op karton. Gerard Mathot is een bekende redemptorist-paterkunstenaar in de na-oorlogse religieuze kunst. 2

een bewogen jaAr


“Omgaan met taal en deadlines ligt mij wel” Peter Liebregts nieuwe secretaris Stichting Petrus Donders Tilburg De in Tilburg geboren (1949) en getogen Peter Liebregts is door het bestuur van de Stichting Petrus Donders Tilburg unaniem gekozen tot secretaris. Hij volgt Lout Donders op. “Ik ben het bestuur erkentelijk voor het vertrouwen dat in mij wordt gesteld”, aldus Peter Liebregts. Hij was al goed bekend met Peerke Donders omdat hij de notulen verzorgde van de vergaderingen van het dagelijks bestuur en het algemeen bestuur van de Stichting Petrus Donders Tilburg. “Dat heb ik heel ontspannen kunnen doen”, aldus Peter Liebregts. “Aan die taak was immers geen bestuurlijke verantwoordelijkheid verbonden. Toch heb ik voluit ingestemd met het voorstel om secretaris van het stichtingsbestuur te worden. Toetreding tot het bestuur en het daarmee ook nemen van verantwoordelijkheid geeft mij ongetwijfeld nog meer voldoening.”

De Tilburger groeide op in wat nu de parochie Peerke Donders is. Hij woonde twee deuren verwijderd van het toenmalige fraterhuis Petrus Donders. De laatste fase van het ‘Rijke Roomsche Leven’ maakte hij ten volle mee: Koorknaap en misdienaar in de Goirkese kerk. Na de middelbare school en het vervullen van de militaire dienstplicht ging hij werken bij de Rabobank en dat heeft hij gedaan tot aan zijn pensionering. Peter Liebregts is getrouwd met José. Ze hebben twee dochters, twee kleindochters en een kleinzoon. In 1970 verhuisde het gezin van ‘Oud Noord’ naar Tilburg Noord. “We wonen daar nog steeds met veel plezier”, aldus de nieuwe secretaris. Eenmaal met pensioen wilde hij ‘iets’ voor de norbertijnenparochie gaan doen. Peter Liebregts: “Het toeval wilde dat door het parochiebestuur al een tijdje gezocht werd naar een secretaris. Omgaan met taal en deadlines ligt mij wel. Ook met organisatorische ondersteuning heb ik wel iets. Na een ‘proeftijd’ ben ik per 1 januari 2016 door het bisdom benoemd tot lid van het parochiebestuur. Het voelt goed om op die manier een steentje te kunnen bijdragen aan het goed functioneren van de parochie. Dat doe ik natuurlijk samen met heel veel vrijwilligers. Een jaartje later werd ik door de Stichting Petrus Donders benaderd om de notulen te verzorgen van de vergaderingen van het dagelijks en algemeen bestuur en nu ben ik dus secretaris van de Stichting geworden.”

3


Sjef Swaans zet zich al een jaar of tien als vrijwilliger in voor Peerke Donders.

Sjef Swaans werkt vanuit een hoogwerker en gewoon op de grond Van caféganger (bij Peerke Donders) tot vrijwilliger (bij Peerke Donders)

Sjef Swaans komt sinds zijn zestiende in café Bij Peerke Donders; dat is dan dus al sinds 1965, want hij is geboren in 1949. Toen kwam hij nog niet bij Peerke Donders zelf, in de kapel bijvoorbeeld. Maar nu steekt hij er samen met zijn vrouw Mientje Vermeer zo nu en dan een kèrske op bij Peerke Donders en is hij ook nog eens een gewaardeerd vrijwilliger. Hoe is dat zo gekomen? Sjef Swaans is geboren in de Hasselt, zoals een Tilburger dat zegt. Zijn geboortehuis staat er nog, Hasseltstraat 45 C, vlakbij de grote Hasseltrotonde met het Draaiend Huis. En dat is best bijzonder want ten faveure van die rotonde zijn veel woningen afgebroken. Omdat zijn wieg stond op een steenworp afstand van de Hasseltse kapel, kwam hij daar geregeld voor de traditionele snoepkraampjes in de meimaand en om met zijn maten op het Hasseltpleintje te voetballen en verstoppertje te spelen. “Bij Peerke Donders kwam ik nooit”, blikt hij terug op zijn jeugd. Dat veranderde onder invloed van vrienden die op D’n Heikant woonden. Via hen raakte hij gericht op die aloude, trotse buurtschap van hardwerkende boeren. Voor iemand die van de Hasselt kwam, was een gang naar D’n Heikant geen vanzelfsprekendheid. In het café van Riet en Mat Jonkers, in feite de voorloper van het huidige

4

Café Bij Peerke Donders, werd hij stamgast. Hij komt er nog steeds, aldus Sjef Swaans, nu met Mientje Vermeer aan zijn zijde. Zij is de dochter van een van de Heikantse boeren. De geboorteboerderij stond halverwege een weg van de Schans naar Peerke Donders. Op de plaats van de boerderij staat nu een flat aan de Griegstraat. Sjef Swaans en Mientje Vermeer zijn nu 46 jaar getrouwd.

Hoogwerkers Van transportbedrijf Swaans, waar Sjef Swaans medeeigenaar van was, werd in 2011 afscheid genomen. In plaats daarvan ging het bedrijf zich richten op de verhuur van hoogwerkers. Dit bedrijf is gevestigd aan de Swaardvenstraat op bedrijventerrein Kraaiven. In grote bedrijfshallen staat hier een keur aan prachtig materiaal opgesteld, al is het meeste niet in huis, wat een gezond teken is, want de machines van een verhuurder moeten


bij voorkeur ergens anders aan het werk zijn. Het was dankzij deze hoogwerkers dat Sjef Swaans zich een jaar of tien geleden als vrijwilliger voor Peerke Donders in ging zetten. Daarvoor werkte hij al als vrijwilliger in de tuin van de pastorie van de Schans. “Daardoor leer je mensen kennen en van het een kwam het ander”, aldus Sjef Swaans.

“Het werk is dan wel vrijwillig, je krijgt er heel veel voor terug.”

Half november snoeide hij nog samen met Jan Embregts toppen uit de hulstbomen in het Peerke Donders Park. Uiteraard werd daarvoor een hoogwerker ingezet. Maar zijn vrijwilligerswerk is uitgebreider. Ook hiervoor geldt: van het een komt het ander. Toen het afgelopen zomer voor de derde zomer op een rij weer hartstikke droog was, was hij geregeld in het park om de sproeikoppen van de beregeningsinstallatie te verzetten. “Och”, antwoordt Sjef Swaans eenvoudig op de vraag waarom hij zich als vrijwilliger voor Peerke Donders inzet. “We moeten samen de wereld een beetje vooruit helpen.” Tevens wil hij het goede voorbeeld geven om anderen te inspireren om ook vrijwilliger te worden. “Het is jammer dat zovelen zeeën van tijd hebben en zich niet inzetten voor de samenleving. Daardoor is er een groot tekort aan vrijwilligers. En het werk is dan wel vrijwillig, je krijgt er heel veel voor terug.”

Hoogwerkers van Swaans Hoogwerker Verhuur Tilburg worden met een zware vrachtwagen naar de huurders gebracht. 5


Stichting Peerke Donders organiseert met ingang van volgend jaar de Peerke Donderslezing

Centraal thema: het universele streven van ‘zorg voor elkaar’ De bekende Peerke Donderslezing wordt met ingang van volgend jaar door de Stichting Petrus Donders Tilburg georganiseerd. Sinds 2009 is deze jaarlijkse lezing een initiatief van het Wereldpodium. Deze organisatie wil de inhoud van de lezing verbreden en zoekt daarom naar een nieuw concept. Op zijn beurt wil de Stichting Petrus Donders Tilburg de naar de Tilburgse missionaris genoemde lezing voor de toekomst behouden omdat het een waardevol initiatief is gebleken.

6

In de lezingen die de Stichting Petrus Donders Tilburg voortaan gaat organiseren staan de zeven ‘Werken van Barmhartigheid’ centraal. Hiermee wordt voortgeborduurd op de lezingen die het Wereldpodium voorheen organiseerde. “Deze werken vormen samen het universele streven dat mensen goed voor elkaar moeten zorgen”, aldus voorzitter Hein van Oorschot van de stichting. “De nieuwe lezingenreeks sluit naadloos aan bij het gedachtengoed van Peerke Donders en ook voor datgene waar onze stichting voor staat en in de praktijk brengt.”

Het Wereldpodium organiseerde vanaf 2009 de Peerke Donderslezing. In dat jaar werd de 200ste geboortedag van Peerke Donders herdacht en werd het Peerke Donders Paviljoen in Tilburg-Noord geopend. Verschillende gerenommeerde sprekers vertelden de afgelopen jaren hun verhaal, zoals toenmalig Commissaris van de Koning Wim van de Donk, Europarlementariër en premier van België Guy Verhofstadt en politica Femke Halsema. De achtste en laatste door het Wereldpodium georganiseerde Peerke Donderslezing werd op 22 november 2020 gegeven door rapper en dichter Akwasi.

In alles wat de Stichting Petrus Donders Tilburg onderneemt is de universele boodschap van zorg hebben voor elkaar leidend. Dat is onder meer terug te zien in de activiteiten en de tentoonstellingen die worden georganiseerd. Momenteel loopt de expositie over de geschiedenis van de zorg in Tilburg. In deze coronatijd is deze tentoonstelling ‘Van pest tot corona’ goed ontvangen. Ook een tentoonstelling over de armoede in Tilburg trok veel bezoekers.

De Peerke Donderslezing is in goed overleg door het Wereldpodium aan de Stichting overgedragen. “We zijn het Wereldpodium dankbaar dat het de Peerke Donderslezing een goede naam heeft bezorgd in Tilburg en landelijk,” aldus voorzitter Hein van Oorschot. “Wij gaan de lezing zoveel mogelijk koppelen aan onze activiteiten en tentoonstellingen. Wij zijn ervan overtuigd dat we door middel van deze Peerke Donderslezing een bijdrage kunnen leveren aan een stad en een samenleving waarin iedereen er toe doet. Precies datgene waar onze stichting in gelooft.”


Anton Jungerhans overleden

Geboren optimist had zijn hart aan Peerke Donders verpand Anton Jungerhans, járenlang zeer betrokken bij de Stichting Petrus Donders Tilburg, is op maandag 30 november in een ziekenhuis in Eindhoven overleden. In dat ziekenhuis kreeg hij op 17 november een andere hartklep. 17 november was zijn verjaardag. Anton Jungerhans is 74 jaar geworden. Hij was gehuwd met Carla en had drie dochters. Een paar maanden eerder al was bij hem een andere hartklep geplaatst. Dat hij opnieuw onder het mes moest bracht hem niet van zijn stuk. Want, als er een woord in zijn leven met hoofdletters zou moeten worden geschreven is dat OPTIMISME. De typering ‘eeuwige optimist’ was absoluut op Anton Jungerhans van toepassing. Samen met zijn vrouw Carla – die twee waren altijd samen – runde hij jarenlang onder de naam Jungerhans een in porselein gespecialiseerde winkel in de Heuvelstraat, hoek Telegraafstraat. Jungerhans was zo’n typische, familiegedreven kwaliteitswinkel zoals er nu niet meer zo veel zijn. Diens vader had een soortgelijke winkel in Rotterdam. De Tilburgse winkel was een dependance. Vaak wordt gezegd dat Rotterdammers en Tilburgers goed matchen. Dat heeft te maken met een ‘niet-lullenmaar-poetsen-mentaliteit’. Anton Jungerhans was daar een zeer goed voorbeeld van. Hij aarde dan ook goed in Tilburg. Na de winkelperiode was hij nog geruime tijd binnenstadsmanager; vermoedelijk was hij de eerste die deze functie bekleedde. Hij vervulde die functie als

geen ander omdat hij alle ondernemers in de binnenstad kende en omdat hij ergens voor gíng! Dat bleek ook toen hij als vrijwilliger bij Peerke Donders terechtkwam. Anton Jungerhans heeft veel voor Peerke Donders betekend. Belangrijk was zijn voorzitterschap van de Vriendenstichting. Ook was hij jarenlang lid van het bestuur van de stichting Petrus Donders Tilburg. Daarnaast was hij te porren voor alle voorkomende werkzaamheden. Wat er ook te doen was bij Peerke Donders, Anton Jungerhans was altijd van de partij met zijn aanstekelijke belangstelling, altijd in voor een geintje, een krachtige ondersteuner. De herinnering aan deze plezierige mens blijft op een bijzondere manier met Peerke Donders verbonden. In het Paviljoen staat een verrijdbare balie waarop de spullen, brochures en boeken staan uitgestald die van Peerke Donders verkocht worden. Anton Jungerhans heeft lang voor deze verkoopstand geijverd. Onder de Peerke Donders-vrijwilligers staat het bekend als ‘Het Winkeltje van Anton’. Dan werd met bewondering gezegd: ‘Dès ’t winkeltje van Antoone.’ – op z’n Tilburgs, maar hij als Rotterdammer verstond dat heel erg goed! Paul Spapens

7


Paul Spapens, bestuurslid en lid van de commissie activiteiten geeft tijdens een rondleiding voor genodigden tekst en uitleg bij de tentoonstelling. Hij schreef de teksten van ‘Van pest tot corona’.

Wethouder Mario Jacobs spreekt lovende woorden tijdens de opening van de expositie.

Expositie ‘Van pest tot corona’ als gevolg van corona maar liefst drie keer geopend

Tentoonstelling en documentaire zeer goed ontvangen

De rond 27 oktober geopende tentoonstelling ‘Van pest tot corona’ over de geschiedenis van de zorg in Tilburg, bleek in de titel niet voor niets een overduidelijke verwijzing naar de corona-pandemie te bevatten. Als gevolg van corona werd deze expositie liefst drie keer geopend: een keer voor alle deelnemers aan de documentaire, een keer voor de sponsoren en een keer voor medewerkers en andere betrokkenen bij dit project. Corona stond slechts dertig personen per keer toe. En drie maal dertig maakte ook weer negentig aanwezigen

8

Caroline Evers, bestuurslid en lid van de commissie activiteiten, legt in een wieg een zogeheten ‘kindermoordenaar’. Tot in het begin van de vorige eeuw werd dit apparaat veelvuldig toegepast. In het flesje zat melk. Door middel van de slang kon het kind er aan lurken. Moeder had de handen vrij. Nogal wat kinderen stierven doordat ze zich verslikten. Vandaar de niets verhullende naam ‘kindermoordenaar’.

en samen beleefden die een paar geslaagde openingen van een tentoonstelling waarmee de Stichting Petrus Donders Tilburg veel lof heeft geoogst. In de pers zijn zowel de expositie als de documentaire goed ontvangen. Mario Jacobs, wethouder van de gemeente Tilburg, was een van de personen die een opening voor zijn rekening nam. Hij is tevens ‘wijkwethouder’ voor Tilburg-Noord, het stadsdeel waarin het Peerke Donders Park ligt. Mario Jacobs liet zich in zeer lovende woorden uit over de tentoonstelling en de inzet van Peerke Donders.

‘Ziekenhuisbaas’ Een tweede opening werd verricht door Bart Berden, voorzitter van de Raad van Bestuur van het Elisabeth TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) en in de pers steevast getypeerd als ‘ziekenhuisbaas’. In een sterke voordracht

De hele tentoonstelling is zoals gewoonlijk volledig het werk van vrijwilligers, ook het ophangen van de panelen waarop de expositie is afgebeeld. Hier is Olof Maas aan het werk met het bevestigen van de panelen.


Aanwezigen tijdens de opening voor betrokkenen bij de documentaire ‘Het is liefde waar het om draait’.

Coördinator Esther Becx zag er streng op toe dat iedereen zich aan de coronaregels hield.

‘Ziekenhuisbaas’ Bart Berden tijdens zijn voordracht over de naoorlogse ontwikkelingen in de Tilburgse ziekenhuizen.

Voorzitter Hein van Oorschot van de Stichting Petrus Donders Tilburg spreekt de genodigden toe tijdens de opening voor vrijwilligers en medewerkers.

ging hij in op de naoorlogse ontwikkelingen rond de Tilburgse ziekenhuizen, voor de aanwezige sponsoren een interessant verhaal. De derde opening voor betrokkenen en medewerkers (allemaal vrijwilligers!) kwam voor rekening van Hein van Oorschot, voorzitter van de Stichting Petrus Donders Tilburg. In een heldere uiteenzetting schetste hij de totstandkoming van de expositie en de documentaire. Deze documentaire met als titel ‘Het is liefde waar het om draait’ werd geïntroduceerd door bestuurslid Paul Spapens. Samen met bestuurslid Caroline Evers maakte hij de documentaire. Stijn van der Loo maakte als editor van het materiaal een pakkende film. Deze is als onderdeel van de tentoonstelling te bekijken in het Peerke Donders Paviljoen.

Vliegende start op de rem

Een grappig moment tijdens het inrichten van de tentoonstelling. Coördinator Esther Becx trekt een paspop de kleding aan die ziekenhuispersoneel draagt op afdelingen waar coronapatiënten liggen.

Ondanks de vliegende start, moest het Paviljoen meteen al op de rem. In feite had Peerke Donders nog het geluk dat de openingen door dertig personen mochten worden bijgewoond, want kort daarna werden weer strengere maatregelen afgekondigd. Dat betekende dat de expositie vlak na de opening niet kon worden bezocht. Voor de samenstellers in het Paviljoen was dit teleurstellend, al was daar natuurlijk wel begrip voor. Op zondag 22 november kon de expositie voor het eerst door het publiek worden bezocht en meteen liep de teller weer op richting de dertig personen verspreid over de middag. Geïnteresseerden moeten hun starttijd via de mail op info@peerkedonders.nl reserveren. Ook dit is een coronamaatregel.

Documentaire vertoond door Omroep Brabant Op 18 december is de documentaire ‘Het is liefde waar het om draait’ over corona in Tilburg vertoond op Omroep Brabant. De documentaire kent twee verhaallijnen. Tilburgers die corona hebben gehad vertellen over hun indringende ervaringen. De tweede rode draad bestaat uit initiatieven die Tilburgers hebben ontplooid om het leven in de stad tijdens corona draaglijk te maken. Samen is een uniek tijdsbeeld samengesteld. 9


Tentoonstelling over bevrijding van Tilburg na succesvol jaar afgesloten Onder de titel ‘De laatste getuigen’ werd op 27 oktober (bevrijdingsdag van Tilburg) 2019 een tentoonstelling over de bevrijding van Tilburg geopend. Dit historisch zo belangrijke verhaal werd op een originele manier verteld, namelijk aan de hand van de getuigenissen van 13 Tilburgers die ooggetuige waren van het verdrijven van de Duitsers. Het was de bedoeling deze expositie een halfjaar te laten zien. Maar corona zorgde er voor dat de looptijd een jaar werd. Die hele periode bleef de tentoonstelling zeer populair. Voortdurend bleef de expositie mensen trekken. ‘De laatste getuigen’ was een schot in de roos dankzij de kwaliteit en niet in de laatste plaats omdat Tilburg het jubileum van 75 jaar bevrijding vierde. Veel bezoekers hebben dat als een zeldzame dit-wil-ik-meemakengelegenheid ervaren. Alle geleende historische voorwerpen werden terugbezorgd bij de eigenaren. Een onderdeel van de tentoonstelling bleef achter in het Peerke Donders Paviljoen, namelijk de kaarten met vredeswensen die door de bezoekers op de Muur van Vrede en Vrijheid werden bevestigd.

Met dank aan De Dorpsdokter Op de tentoonstelling ‘Van pest tot corona’ zijn tientallen historische voorwerpen te zien. Deze zijn voor de expositie uitgeleend door Museum De Dorpsdokter in Hilvarenbeek. Zonder deze bereidwillige medewerking was het nooit mogelijk geweest de expositie zo compleet te maken als die nu is. Met name aan conservator Jan van Eijck is het Peerke Donders Paviljoen dank verschuldigd. De Dorpsdokter is een in Nederland uniek museum met een veelomvattende collectie artsenijspullen uit de periode 1850-1950. Al staat de praktijk van de dorpsdokter centraal, er wordt ook ruim aandacht besteed aan andere takken van zorgverlening zoals de tandarts, apotheker, drogist, fysiotherapeut en wijkverpleegkundige. Het museum is gevestigd in een eigen gebouw aan de Doelenstraat bij molen De Doornboom.

Peerke Donders stuurde een kaartje “Kent u iemand die we met een kaartje een opkikker kunnen geven? Laat ons dat weten. Dan sturen we een persoonlijke blijk van ‘we denken aan je’.” Deze oproep deed de Stichting Petrus Donders toen de eerste coronagolf op zijn hoogtepunt was. De actie was een gebaar van betrokkenheid bij iedereen die het op de een of andere moeilijk had met de gevolgen van de Coronacrisis. Er werden een paar honderd kaartjes met handgeschreven opbeurende teksten bezorgd bij onder meer mensen die in een verzorgingshuis wonen, herstelden van corona, mensen die in de verpleging werkten of zich eenzaam voelden. Na de oproep werden mantelzorgers, vrachtwagenchauffeurs, vakkenvullers, een goede buur of een goede vriend met een kaartje verblijd.

10


Corona-gedicht Peerke Donders Rond 27 oktober, de geboortedag van Peerke Donders, dook plots op sociale media een gedicht op over Peerke Donders. De dichter is niet bekend, dus mocht iemand zijn/haar naam kennen, geef het ons asjeblieft door. Het is in ieder geval iemand die het schrijven van het Tilburg dialect goed machtig is – en dat is nog niet zo eenvoudig! Het meest opvallende aan dit gedicht is dat Peerke wordt aangeroepen tegen corona, het is dus een zeer actuele tekst. De moraal: als Peerke zorgt dat corona de wereld uit is, dan is dat beslist het wonder dat nodig is om ’t zalig Peerke heilig te verklaren.

Zaolig Pirke öt den Haajkaant Hedde gij heel efkes tèèd Ik zaat munèège af te vraoge Waorom dè gij nie “Heilig” zèèt

Foto van pestdokter in boek De pestdokter bij de entree tot de tentoonstelling over de geschiedenis van de zorg in Tilburg is een ware eyecatcher. Dat bleek onder meer door de belangstelling van Toon Timmermans. Hij is lid van heemkundekring Carel de Roy in Alphen (bij Baarle-Nassau) en voorzitter/conservator van het Oudheidkundig Streekmuseum in die plaats. Momenteel is hij bezig met een boek over religieus erfgoed in de dorpen Alphen en Riel. Een in Nederland uniek voorbeeld van religieus erfgoed is het pestkerkhof in het buitengebied van Alphen. Gemarkeerd door twee kruizen liggen hier de stoffelijke resten van 400 pestdoden die vielen tussen 1604 en 1625. Bij het hoofdstuk over dit in 1934/1935 opgegraven pestkerkhof plaatst auteur Toon Timmermans een foto van de pestdokter, een zeer geslaagde creatie van de Tilburgse textielkunstenares Truus de Kanter.

Ik ha op internet gekeeke Hoe detter iemand Heilig wordt Dè hee te maoke meej ut aontal wonders En gij komt ur nèt êentje te kort Ge hèt un heul ziek kèènd genezen Dès as wonder officieel erkend Ik heb op wikipedia geleeze Dè gij daorom zaolig verklaord bent Mar ôok is het echt wonderbaorlijk Dè gij in oewen Surinaamse tèèd Meej ut verzörge van de melaatsen Zelf nôot ziek geworre zèèt En wè denkte van den oorlog Dè is gewoon un vast staond feit Toen Tilburg nao 4 donkere jaore Op jouw verjòrdag wier bevrijd Jao ik vuul dè we dichtbij zèn Kom op Peer, ik weet dè gij ut kunt Die kaans die laotte toch nie schiete Want dè vèèn ik euweg sunt Dè êene wonder waor we op wòchte Dan hemmer unnen Heilige bij Gewôon mèèrge 27 oktober De wèèreld wir Corona-vrij 11


Een nieuw lied over Peerke Donders

Smartlap uit de tijd van het Rijke Roomsche Leven In het verzorgde handschrift dat zo kenmerkend is voor mensen van hoge leeftijd - en vooral van vrouwen - , stuurde Petronella Portengen de tekst op van een liedje met Peerke Donders in de hoofdrol. Later was ze bereid om het zonder haperen en uit haar hoofd voor te zingen zodat ook de melodie veilig kon worden gesteld. Dat de in Tilburg geboren en in Uden woonachtige hoogbejaarde vrouw het nog uit haar hoofd kent is een belangrijke vermelding want ze is ‘eventjes’ 95 jaar oud.

12

Hoe, wanneer en van wie ze het lied heeft geleerd, dat weet ze niet meer. Wel kan ze zich herinneren dat haar zus Nellie (86) het weer van haar heeft geleerd. Het lied is van een type dat voor de oorlog werd gebruikt om kinderen aspecten van het geloof bij te brengen. De tekst kan je het best vergelijken met een smartlap uit het Rijke Roomsche Leven. De Stichting Petrus Donders Tilburg is er zeer blij mee omdat het een nog onbekende tekst is. Zoals gebruikelijk wordt het lied bewaard in het Peerke Donders-archief in het Paviljoen.

maken omdat ze 13,5 jaar oud was toen ze naar de Textielschool werd gestuurd. Een halfjaar later ging ze werken in een textielfabriek, 48 uur per week, inclusief de zaterdagmorgen van 7.30 uur tot 13.00 uur. Dat leverde haar (haar ouders!) 5 gulden per week op. Haar vader was Duuvelèèr bij Chrisje Mommers, nu het Textielmuseum. Hij had het slechtste werk in de Tilburgse textiel. Het duvelen was de eerste bewerking van wol. Je werd er ontzettend smerig van. Iemand die dat werk in het Duvelhok deed, zag er uit als een duvel.

Twee coupletten van de Peerke-smartlap

Portengen is de naam van haar man. Ze werd als Hersmus geboren aan de Oude Kapelstraat, een niet meer bestaande straat die vanaf de Goirkestraat naar de Hasseltstraat liep en verder naar het Hasseltplein met de Hasseltse kapel. De Oude Kapelstraat was een zandstraat die werd verhard met sintels van de gasfabriek. Hoewel een geregeld bezoek aan de Hasseltse kapel voor de hand lag, bezochten Petronella Hersmus en haar zusje vrijwel elke zondag het geboortehuisje en de put van Peerke Donders. “We vonden het fijn om daar door de omgeving, door de velden te lopen.” Petronella Hersmus zegt dat ze nooit de lagere school helemaal af heeft kunnen

“Mijn vader werkte dag en nacht. ’s Avonds om 10 uur bracht mijn moeder hem een geklutst ei in een jampotje. Ik ging met ons moeder mee. Ze deed de deur van het Duvelhok open. Het was er zo stoffig en smerig. We zagen hem niet staan. Mijn moeder riep dan: ‘Jan, Jan, waar ben je?’ Dan kwam hij uit de stof tevoorschijn.” Vader Hersmus is 61 jaar geworden. Op 18-jarige leeftijd moest hij in militaire dienst. Maar hij was doodziek, werd zelfs bediend, maar hij herstelde wonderwel. Daarna zei hij altijd: ‘Maria is bij me geweest, ik heb Maria gezien.’

Een kleine blonde koorknaap ontsteld en aangedaan kwam uit de mis des ‘s morgens thuis bij zijn moeder aan Ach moeder sprak hij wenend met sidderend gebaar nooit dien ik Pater Petrus de mis nog aan ‘t altaar

Petronella Portengen bezorgde de tekst door middel van een handgeschreven brief bij het Peerke Donders Paviljoen. Hierbij drukken we het eerste en het laatste van de in totaal zes coupletten af. De gehele tekst wordt in het Peerke Donders-archief bewaard. Opvallend aan de tekst is dat het wel een smartlap lijkt. De clou van het gezongen verhaal zit in het, hierbij afgedrukte laatste couplet:

Maar kindlief sprak de moeder en kust haar jongen teer Dat kind dat was het kindje Jezus de kleine Lieve Heer En als jij groot zult wezen en Jezus heel bemint dan daalt ook in jouw hartje Dat zelfde Jezus kind.

Op een kast in het Udense appartement van Petronella Portengen-Hersmus staat een beeldje van Peerke Donders naast een mooie replica van Onze Lieve Vrouw ter Linde die in Uden sinds de dertiende eeuw wordt vereerd.


Denis Hendrickx heropent abdijwinkel abdij van Berne In zijn functie van abt van de norbertijnenabdij van Berne verrichtte Denis Hendrickx op 4 september de officiĂŤle (her)opening van de abdijwinkel van de abdij in Heeswijk. Denis Hendrickx is bestuurslid van de Stichting Petrus Donders Tilburg. De abdijwinkel is een van de meest bijzondere winkels van Brabant. Het is een combinatie van een abdij-boekenwinkel en een winkel waar je een keur aan abdijproducten uit binnen- en buitenland kunt kopen. Met name zulke boekwinkels zijn in Nederland van een grote zeldzaamheid. De boekwinkel bestaat sinds 1959, toen er de voormalige boerderij voor werd ingericht. Wat boeken betreft: kinderenboeken krijgen extra aandacht in de vernieuwde winkel. Opvallend is ook de prachtige collectie wenskaarten ondergebracht in een kaarten kabinet. Op de foto staat naast Denis Hendrickx directeur Conny Smulders van de abdijwinkel.

Coronaproof huwelijk in de kapel In de kapel in het Peerke Donders Park werd op 22 augustus een huwelijk voltrokken. Gegeven de omstandigheden moest dat coronaproof gebeuren. Er mochten dan ook slechts 20 personen de plechtigheid bijwonen. De inzegening werd gedaan door een dominee. Het feest nadien in de tuin van CafĂŠ Bij Peerke Donders mocht door meer mensen worden bezocht. Zowel de dominee, de trouwfotograaf, de ceremoniemeester als enkele gasten complimenteerden de Stichting Petrus Donders Tilburg dat alles er zo netjes en goed onderhouden uitzag.

Reclame voor Peerke Donders tijdens afscheid commissaris van de koning Wim van de Donk In een live-uitzending van Omroep Brabant-tv werd op 27 september afscheid genomen van Commissaris van de Koning Wim van de Donk. Het zeer gevarieerde en plezierige programma werd rechtstreeks uitgezonden vanuit de hal van het Provinciehuis in Den Bosch. Bij die gelegenheid bood Paul Spapens, bestuurslid van de Stichting Petrus Donders Tilburg, een vriendenboek aan. Hij bracht het boek mee in een linnen draagtasje met een opdruk van Peerke Donders. Dit kwam pontificaal in beeld tijdens de aanbieding, een goede reclame voor Peerke Donders. 13


Een Peerke-asbak, souvenir uit de tijd van walmende bolknaks Is de medailleschat een curiositeit tot en met, in de huidige tijd kan je dat onderhand ook wel zeggen van deze asbak - want, wie rookt er nog? Eens zijn in deze asbak met daarop een afbeelding van het standbeeld in het Wilhelminapark Caballero’s, mentholsigaretten, zware shag-peuken en walmende bolknaks uitgedrukt. De asbak is een van de nieuwe schenkingen aan het Peerke Donders Paviljoen van de vader van Cecile de Natris. Over de herkomst, ouderdom etc. is niets bekend, maar men kan gevoeglijk aannemen dat de asbak ooit als souvenir is verkocht. Zo te zien is hij nooit veel gebruikt.

Wereldberoemd in Tilburg Onder de titel ‘Wereldberoemd in Tilburg’ gaf de Stadsgidserij Tilburg ter gelegenheid van het twintigjarig bestaan een Het omslag van het stadsgidsenboekje uit waarin twintig boekje waarin Peerke tot de Tilburgers in een gedicht categorie Tilburgse beroemdwerden geportretteerd. heden wordt gerekend. Het inmiddels in het documentatiecentrum van het Peerke Donders Paviljoen opgenomen boekje werd geschreven door stadsgids Marcel de Reuver. De inhoud is een eregalerij geworden van bekende en legendarische Tilburgers. Mensen als Pieta Melis, pater Poels, Thomas van Dooren, Miet van Puijenbroek en Jan (Kanonbal) Pijnenburg passeren de revue. En ook Peerke Donders ontbreekt niet. Het gedicht over hem begint als volgt:

Peerkes waren er hier genoeg, in de wieg of aan de boom, maar er was slechts één Peerke vanaf zijn geboorte al heel vroom 14

Schatkist met honderden Peerkemedailles Door het jaar heen krijgt het Peerke Donders Paviljoen voortdurend objecten aangeboden. Deze variëren van beeldjes tot boekjes, foto’s en curiosa. Van een bijzondere categorie is de schenking van Diny de Brouwer. Caroline Evers en Paul Spapens maakten kennis met haar toen ze bij deze Tilburgse opnamen maakten voor de documentaire over corona ’Het is liefde waar het om draait’ (te zien in het Paviljoen als onderdeel van de expositie ‘Van pest tot corona’.) Diny de Brouwer vertelt in de documentaire hoe ontzettend ziek ze is geweest als gevolg van corona. Bij de gastvrije Diny de Brouwer kwam van het een het ander. Op een zeker moment zegt ze: ‘Ik heb nog iets voor Peerke Donders’ en ze kwam terug met een ouderwets geldkistje met daarin honderden Peerke-medailles. De precieze herkomst van deze medailleschat kent ze niet, maar deze komt in ieder geval uit haar familie. Het zou kunnen dat de medailles zijn geweest van een zelateur of zelatrice, een typische benaming uit de tijd van het Rijke Roomsche Leven van promotors van de een of andere heilige of broederschap. Opvallend is dat alle Peerkemedailles al zijn voorzien van een speld om ze à la minute op te spelden. Het geldkistje met de schat is te zien in een vitrine in het Peerke Donders Paviljoen.


Lekker warme carnavalssjaals voor Peerke Donders-standbeeld Op ‘D’n-elfde-van-d’n-elfde (11 november), het officiële begin van de carnavalsfestiviteiten, zijn in Tilburg vijftig beelden langs de openbare weg in Tilburg van een sjaal voorzien in de carnavalskleuren van Kruikenstad (Tilburg). Een van de beelden die zo’n lekker warme, groenoranje carnavalssjaal werd omgeknoopt was het Peerke Donders-standbeeld in het Wilhelminapark. Door middel van deze ludieke actie wilde de Tilburgse carnavalsstichting de stad toch een beetje het plezierige gevoel van carnaval geven. Als gevolg van corona zijn alle carnavalsactiviteiten afgelast, zelfs de optocht en ook het begin op ‘D’n-elfde-van-d’n-elfde’. Foto: Esther Becx

Tilburgs pelgrimsoord in ‘Heilige plaatsen, zalige plekken’

Boek Paul Spapens brengt bezoekers van heinde en ver naar Peerke Donders Het in mei van dit jaar verschenen boek ‘Heilige plaatsen, zalige plekken’ van Paul Spapens over pelgrimsoorden in Nederland en Vlaanderen heeft een onverwacht effect gehad op het Peerke Donders Park. Mensen uit andere delen van het land dan Brabant (het traditionele werkgebied) en uit Vlaanderen hebben via dit boek kennisgemaakt met het Peerke Donders Park en besloten er eens een kijkje te gaan nemen.

Dat leverde niet alleen extra bezoekers op die anders mogelijk nooit in Tilburg-Noord terecht zouden zijn gekomen, een paar Vlamingen kondigden aan nog eens met een groep parochievrijwilligers terug te komen. In het boek ‘Heilige plaatsen, zalige plekken’ beschrijft Paul Spapens twaalf bijzondere pelgrimsoorden. Het boek was de afgelopen zomer populair omdat Nederlanders en Vlamingen in eigen landen de vakantie door moesten brengen. De pelgrimsoorden bleken interessante uitjes.

Vier maal familienaam Donders in boek oorlogsslachtoffers Sinds 1949 wordt in de Kapel OL Vrouw ter Nood in de binnenstad van Tilburg elke dag een bladzijde uit een boek met namen van Tilburgse oorlogsslachtoffers omgeslagen. Stonden in het oorspronkelijke boek 315 namen, deken Karel Bergmans van de beheerstichting van deze kapel nam zich voor het boek compleet te maken. In de loop der jaren zijn veel meer namen van slachtoffers bekend geworden. Karel Bergmans bracht ze samen in twee boeken die door hem op vrijdag 2 oktober aan de Tilburgse gemeenschap werden aangeboden. Nadien zijn ze door hem in een vitrine in de kapel gelegd. In het boek komen vier slachtoffers voor met de familienaam Donders. De foto laat een deel van het namenregister zien; in het boek zelf zijn alle namen fraai gekalligrafeerd. 15


Het hele team in actie om de museum-objecten een voor een te fotograferen en te registreren. Alles wordt nauwkeurig opgemeten, alle aspecten worden genoteerd.

Grote stap vooruit voor beheer ruim 300 museale objecten

Vrijwilligers inventariseren museumcollectie Jopie van Berkel, Esmee Korremans, Sylvia Kox en Mirjam van de Broek hebben als erfgoed vrijwilligers een bijzondere klus geklaard. De afgelopen maanden hebben ze de museumcollectie van het Peerke Donders Paviljoen geïnventariseerd. Het registreren van de collectie is een museale taak. De voorwerpen zijn dankzij de vrijwilligers nu wel geïnventariseerd, maar de collectie is nog niet voor het geïnteresseerde publiek ontsloten. Gehoopt wordt dat er fondsen worden gevonden om alle voorwerpen in de Brabant Cloud voor iedereen oproepbaar en zichtbaar te maken.

16

De registratie is financieel mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van het erfgoed-vrijwilligersfonds van het Fonds voor Cultuurparticipatie. Dat maakte het mogelijk om vrijwilligers speciaal voor dit project te werven en op te leiden. Dat gebeurde door coördinator Esther Becx van het Peerke Donders Paviljoen en Agnes Hulst van Tout Museumconsulenten. Tijdens de workshops leerden de vrijwilligers onder meer hoe museumobjecten te behandelen, te fotograferen, te omschrijven en te nummeren. Een volgende fase van het project was het koppelen van de foto’s aan de beschrijvingen van de objecten. Hopelijk is er in januari 2021 meer duidelijkheid over een mogelijk vervolg, namelijk het omzetten van de registratie in een erfgoedbestand in de Brabant Cloud.


Esmee Korremans fotografeert de museum objecten een voor een, en van alle kanten.

Jopie van Berkel meet het schilderij op.

Mirjam van de Broek met een beeldje van Peerke

De vrijwilligers worden voor hun taak opgeleid door deskundige Agnes Hulst (links op de foto). Op de foto het fotograferen van kleine objecten.

De vier vrijwilligers hebben een hele klus geklaard. In eerste instantie werd uitgegaan van zo’n 200 objecten. Maar het werden er ruim 300. Jaarlijks komen daar tientallen objecten bij. Ook in deze nieuwsbrief staan weer voorbeelden van objecten die bij het Peerke Donders Paviljoen zijn afgegeven. Het Paviljoen had al veel langer de wens dit voor Tilburg en Suriname belangrijke erfgoed op een zorgvuldige en vakkundige manier te registreren. Dat deze wens nu kon worden uitgevoerd betekent dat het Paviljoen nóg beter de museale taken uit kan voeren. Deze taken zijn: verzamelen, conserveren, registreren en educatie.

Relikwie in een kurken lijstje

Een relikwie van de Heilige Blasius

Relikwieën van Peerke Donders zijn er in veel soorten en uitvoeringen. Veelal zijn het splinters van het hout van zijn doodskist. Hier is zo’n splinter vervat in een lijstje van kurk. Samen met het portret is het een mooi voorbeeld van volksdevotie. De maker moet veel devotie hebben gehad tot Peerke. Dit kleinood is afkomstig uit Suriname.

17


Glazenwasser deed een dutje in Peerke’s bedstee Johan Bekkers is glazenwasser bij schoonmaakbedrijf Van de Sanden. Dit bedrijf zorgt onder meer dat het grote glasoppervlak van het Peerke Donders Paviljoen er spic & span uitziet. Glazenwasser Johan Bekkers kwam als klein mènneke geregeld in het Peerke Donders Park. Hij kwam mee met opa Johan Damen, die rond 1985 als hovenier het park onderhield. Omdat de ouders van Johan veel weg waren, ging het jongetje naar zijn grootouders. Opa nam hem mee naar zijn werk. Voor de kleine Johan was het geboortehuisje een geweldig interessante plek om in te spelen. Moegespeeld deed hij dan wel eens een dutje in een bedstee. Johan sliep toch overal gemakkelijk, want ook de kruiwagen van opa diende als slaapplek. Jo Damen, de opa van Johan Bekkers, overleed een paar jaar geleden. Kleinzoon Johan wil graag in contact komen met mensen die zijn opa gekend hebben zodat hij hun verhalen op kan tekenen. Wie Johan Bekkers kan helpen, neem dan alsjeblieft contact op met coördinator Esther Becx van het Peerke Donders Paviljoen.

Vrijwilligers-dank-je-wel in de tuin van café Peerke Donders Het was min of meer halverwege tussen de eerste en tweede coronagolf dat de vrijwilligers van Peerke Donders werden getrakteerd op een lunch. Het is een goede gewoonte om de vrijwilligers elk jaar een aangekleed uitstapje aan te bieden. Maar, ook deze mooie traditie kreeg door corona roet in het eten gegooid. Corona verhinderde dat men samen op stap kon om een dagje welverdiend te genieten. In plaats daarvan werd de vrijwilligers een lunch aangeboden in de tuin van café Bij Peerke Donders, zogezegd bij Peerke om de hoek. De lunch werd in aanwezigheid van een aantal bestuursleden coronaproof genuttigd, maar de gezelligheid was er niet minder om.

18


Beethoven op de Fiets in Peerke Donders Park Dat 2020 het Beethovenjaar is – de geniale componist werd 250 jaar geleden in Bonn geboren – zou bijna ongemerkt voorbijgaan als gevolg van corona. Maar afgelopen zomer, tussen de twee coronagolven in, werden nog wel degelijk activiteiten georganiseerd. Een daarvan was Beethoven op de Fiets dat plaatsvond op zaterdagmiddag 4 juli en zondagmiddag 5 juli.

Op drie plaatsen in Tilburg werden miniconcerten gegeven: Het Cenakel, Villa De Vierjaargetijden en het Peerke Donders Park. De deelnemers begaven zich per fiets naar de voorstellingslocaties. Het concert in het Peerke Donders Park werd gegeven door het Alumni Kwartet. Voor het unieke concert bestond veel belangstelling.

O!, wat mooi, Peerke’s Park in herfsttooi Een mild najaarszonnetje belicht het verkleurend blad van de bomen in het Peerke Donders Park. De sfeer die dit oproept is niet alleen een bevestiging dat het park bij het geboortehuisje van de Tilburgse zalige een van de mooiste is van Tilburg, die sfeer bezorgt je ook het primaire gevoel van schoonheid van deze plek, niet voor niets een van de Tilburgse Geluksplekken. Nog vier maanden geduld en op deze zelfde plek kan je genieten van het prille voorjaarsgroen.

19


Het beeldje van Peerke Donders staat bij de hoofdingang van de Heikese kerk achter een glazen wand waardoor je ook het interieur van dit prachtige godshuis goed kunt bekijken.

In Tilburgse kerken van ’t Heike en ‘t Goirke

Bidden tot Peerke, Tilburgse patroon tegen corona In de Tilburgse kerken van ’t Heike en ’t Goirke wordt de hele maand november Peerke Donders aangeroepen tegen corona. In de kerk van ’t Heike staat overdag voor iedereen zichtbaar een beeldje van de Tilburgse zalige. Er kunnen ook kaarsjes op worden gestoken. In de kerk van ’t Goirke zijn prentjes verkrijgbaar met een speciaal gebed. “We vragen Peerke Donders Tilburg te helpen deze moeilijk periode door te komen”, aldus Alex Hendrickx van parochie De Goede Herder, waar de Dionysius-kerk van ’t Heike onder valt. Pastoor Frank Lemmens van de (eveneens) Dionysius-kerk van ’t Goirke: “Opdat we allemaal gezond mogen blijven of van corona mogen herstellen.” Alex Hendrick: “In het bijzonder vragen we Peerke om kracht en bijstand voor alle mensen die in de zorg werken.” Dat beide kerken juist tot Peerke Donders bidden, heeft te maken met een belangrijk deel van het levensverhaal van deze Tilburgse missionaris uit de negentiende eeuw. Hij zette zich in voor mensen die aan lepra leden. Deze melaatsen waren afhankelijk van zijn hulp, zoals coronapatiënten nu afhankelijk zijn van de geboden hulp van verpleegkundigen en artsen. Net als coronapatiënten 20

werden melaatsen geïsoleerd. Omdat Peerke Donders en zijn onvoorwaardelijke steun aan mensen in moeilijke omstandigheden in Tilburg erg bekend is, kunnen mensen in deze coronatijd van hem steun ervaren. Zo bezien is Peerke de Tilburgse patroon tegen corona. Het beeld van Peerke Donders staat achter een glazen wand bij de hoofdingang van de kerk van ’t Heike. Bij dit beeld hangt een affiche met hetzelfde gebed als in de kerk van ’t Goirke door middel van een prentje wordt aangeboden. Bijzonder is dat dit gebed bij het beeld ook in het Tilburgs dialect kan worden gelezen:

‘Peerke Donders, help ons saome stèèrk te zèèn in moejeleke tije, help ons um de wèèreld schôoner èn beter te maoke

(Peerke Donders, help ons om samen sterk te zijn in deze moeilijke tijden, help ons om de wereld mooier en beter te maken.)’


Oogst uit de tuin van Peerke Onder de bezielende leiding van coördinator Esther Becx is de historische moestuin achter het geboortehuisje van Peerke Donders nieuw leven ingeblazen. Ze werd daarbij geholpen door vrijwilliger Jan Kimenai (foto). Sinds het begin van de zomer plukt ze de vruchten van haar noeste arbeid. Konden in de zomer bijvoorbeeld sla, spinazie en tomaten worden geoogst, het najaar was rijk aan wintergroenten zoals deze foto’s laten zien: pompoenen, spruitjes en boerenkool. Mocht iemand zich geroepen voelen: wij zoeken nog een extra vrijwilliger om de moestuin mee te onderhouden.

Een nieuwe hamer voor Kruiswegstatie XI ‘Jezus wordt aan het kruis genageld’, is de titel van Kruiswegstatie XI in het Peerke Donders Park. Alleen, geruime tijd ontbrak de hamer op het realistische beeld waarop een Romeinse soldaat de voeten van Jezus aan het kruis vastspijkert. Vermoedelijk is de hamer gestolen. Maar sinds kort heeft de Romeinse soldaat weer een fikse hamer in de hand. Deze is gemaakt door Chris Verkooijen van het gelijknamige schildersbedrijf uit Udenhout. Chris Verkooijen verzorgt het onderhoud van de kruiswegstaties. “Ik loop ze eens per jaar goed na”, vertelt hij nadat hij samen met parkbeheerder Jan Embregts de hamer heeft teruggeplaatst. Chris Verkooijen voert ook het onderhoud uit. “De beelden lijden veel. Ze raken begroeid met mos of ze scheuren door de droogte. Ook worden wel eens details vernield, zoals vingers afgebroken.” De nieuwe hamer is gemaakt van een weerbestendig reparatiemiddel.

Lout Donders wordt op een vrolijke manier geïnterviewd door de in Brabant bekende comédienne Betty – Christel de Laat. Foto: Paul Spapens.

21


Nu te zien thuis op de computer

Film uit 1987 ontdekt over Peerke Kort geleden is een Duitstalige film over Peerke Donders herontdekt. Deze film uit 1987 kan thuis op de computer worden bekeken. De documentaire is niet alleen gedigitaliseerd, maar is ook ondertiteld in het Nederlands, Engels en Duits. In een toegevoegd deel wordt een update gegeven zodat de internationale kijker goed op de hoogte is van de huidige stand van zaken omtrent Peerke Donders.

redemptoristen van het Duitse Kirchhellen een lied over Peerke Donders. Dit lied is geschreven door de in 2005 overleden pater Heinrich Stummer. De link naar deze film is te vinden op www.stclemens.org/peterdonders onder ‘videos’. Op deze site staat veel meer informatie over Peerke Donders, waaronder het complete door de stichting uitgegeven boekje ‘Petrus Donders aan de kant van de kansarmen’. Dit boekje staat in zes verschillende talen op deze website.

Hoewel de filmopnamen een beetje bepaald worden door de tijd waarin de film is gemaakt, is het nog steeds een informatieve en historisch zeker ook waardevolle film. De film begint met mooie beelden van de zaligverklaring van Peerke in Rome. De kijker krijgt te zien hoe Peerke naar Suriname ging en hoe hij daar werkte. Dan schakelt men over op hoe redemptoristen in Thailand in de tijd van het ontstaan van de film zich voor melaatsen inzetten. Peerke is hun voorbeeld. Uitvoerig wordt uitgelegd wat voor ziekte melaatsheid is en wat wordt gedaan om patiënten te genezen. De actuele toevoeging brengt onder meer het Peerke Donders Park en het Paviljoen onder de aandacht. De film werd in 1987 gemaakt door de toenmalige redemptoristenprovincie München, nu onderdeel van Wenen-München. In het toegevoegde deel zingen de

Beste lezer, we hopen dat alles goed is met u! Met deze nieuwsbrief wensen we u veel leesplezier. Er staan zeker meerdere onderwerpen in die bemoediging kunnen geven in deze voor iedereen ongewisse tijden. Dit met zorg samengesteld blad sturen we u kosteloos toe. Dat doen we met plezier omdat we weten dat u een vriend bent van Peerke Donders. Met hoeveel vuur en vaart we alles doen, ook in ons geval is vrijwel niets mogelijk zonder financiële middelen. Mocht u willen helpen, onderaan dit schrijven staat ons rekeningnummer. Tientallen mensen, allen vrijwilligers die zich op een professioneel niveau inzetten, zijn betrokken bij de 22

Een zogenaamde still uit de teruggevonden film. Helaas valt de kwaliteit van deze van de film gemaakte foto wat tegen. Te zien is het St. Pietersplein in Rome tijdens de zaligverklaring van Peerke Donders op 23 mei 1982.

organisatie rond de verering van deze grote Tilburger en Surinamer en bij het dagelijkse beheer van het centrum in Tilburg-Noord. Uit de belangstelling van meer dan een eeuw voor leven en werk van Peerke Donders zijn twee stichtingen voortgekomen. Deze stellen we kort aan u voor.

Stichting Petrus Donders Tilburg De Stichting Petrus Donders Tilburg beheert het volledige heiligdom, het Peerke Donders park. Dit is deels een rijksmonument en bestaat uit: het geboortehuisje, een kapel, een monument, een kruiswegpark en het in 2009 geopende Paviljoen. Hierin wordt aan de hand van een vaste collectie met tal van unieke voorwerpen het levensverhaal van Peerke Donders verteld. Gemiddeld elk halfjaar wordt een wisseltentoonstelling georganiseerd. Bij de onderwerpkeuze laten de samenstellers zich altijd inspireren door het gedachtengoed van Peerke Donders


Rommelhok, opgeruimd staat netjes Menigeen zal zich nog herinneren hoe tijdens de eerste coronagolf, als tijdverdrijf, massaal garages werden opgeruimd. Bij de milieustraten stonden lange rijen mensen hun beurt af te wachten met in hun auto’s of op de aanhangwagentjes enorme hoeveelheden rommel. Wellicht geïnspireerd door deze opruimmanie sloegen vrijwilliger Ad van Dongen (links) en Jan Kerkhofs (bestuurslid, penningmeester) de handen ineen om het rommelhok van Peerke Donders eens goed aan kant te brengen. Dit rommelhok staat links van de kapel. Eerst werd alles naar buiten gesjouwd, vervolgens werd het interieur geboend en gesopt en werd een nieuwe stellingkast geïnstalleerd om de voorraad kaarsen weer netjes op te

bergen. Merkwaardig wat een Peerke Dondersstichting zoal bewaart. Zie bijvoorbeeld de lampenkap. Maar dit verschijnsel zal iedereen wel bekend zijn.

en de actualiteit. Zo trekt momenteel (en tot eind mei) een tentoonstelling over de geschiedenis van de zorg in Tilburg veel publiek. Door middel van deze en tal van andere activiteiten zorgt de Stichting Petrus Donders Tilburg niet alleen dat het materiële erfgoed voor de toekomst behouden blijft, maar ook dat de aandacht gevestigd blijft op deze bijzondere Tilburger en zijn universele boodschap van zorg voor elkaar.

Peerke Donders was van zeer eenvoudige komaf. Dankzij een groot doorzettingsvermogen kon hij als missionaris naar Suriname. Daar zette hij zich in voor de grootste verschoppelingen: melaatsen en tot slaaf gemaakte mensen. Deze betrokkenheid vanuit de ‘eenvoudige’ wens om iets voor een ander te doen, spreekt velen aan, in zowel Nederland als Suriname en het Caribisch gebied. In deze ongewisse wereld neemt de belangstelling toe voor deze weverszoon die uitgroeide tot de bekendste Tilburger ooit. In Suriname wordt hij gezien als een nationale held.

Stichting Vrienden van Petrus Donders De Stichting Vrienden Petrus Donders is in 2010 ontstaan uit de aloude Pater Donders Vereniging. Deze vriendenstichting heeft een tweeledig doel: het gedachtegoed van Peerke levend houden en met dat doel financiële middelen werven. Belangrijk in dit verband is dat al het werk door vrijwilligers wordt gedaan. Alleen de coördinator is een betaalde functie. Deze parttime functie wordt door de gemeente Tilburg gesubsidieerd.

Uw donatie op NL 16 INGB 0001115135 stellen we zeer op prijs. Ten name van de Stichting Vrienden Petrus Donders.

Bedankt! 23


VAN PEST

TOT CORONA Expositie over de geschiedenis van de zorg in Tilburg

Peerke Donders Paviljoen

Peerke Donders Park 3 - Tilburg

28 oktober 2020 – 9 mei 2021

Open: woensdag en zondag 13.00 - 17.00 uur Voor groepen ook mogelijk op andere dagen en tijden, op afspraak via info@peerkedonders.nl

Profile for Staet van Creatie

Peerke Donders - Nieuwsbrief december 2020  

Peerke Donders - Nieuwsbrief december 2020

Peerke Donders - Nieuwsbrief december 2020  

Peerke Donders - Nieuwsbrief december 2020

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded