Page 1


inhoud Voorwoord directie

4

Voorwoord bestuur

7

Feiten en cijfers

8

Tentoonstellingen

Monique Eller | ME. 10 jaar Monique Eller

12

Zomerse Streken

13

Exposities De stad in Potlood | Oud-Harderwijk getekend door Gerard Bakker

15

75 Jaar vrijheid

15

Zee van Tijd | Schilderijen van Ank Scheen

17

John Spek | Retrospectief, 50 jaar beeldende kunst 17 Stadsmuseum als locatie

18

In de media

20

Collectie 23 Herinrichting stadsgeschiedenis

24

Achter de schermen van het pension

28

Museum en maatschappij 30 Organisatie 33 Vrijwilligers 35 Het vrolijkste museum van Nederland

2

36


voorwoord directie Het jaar 2020 gaat om meerdere redenen de boeken in als een bijzonder jaar. Niet alleen corona kwam onverwachts in beeld waardoor we tijdelijk de deuren moesten sluiten, maar we moesten ook rekening houden met de geplande sluiting van ruim een half jaar in verband met de herinrichting van de vaste presentatie van de stadsgeschiedenis. Hoewel een museum bij uitstek een plaats is om stil te staan, hebben wij dat absoluut niet gedaan dit jaar. We hebben ons maximaal ingezet om mee te bewegen met alles wat er gaande was en zijn daar goed in geslaagd. We zijn creatief en flexibel omgegaan met de uitdaging die op ons pad kwam in de vorm van corona. Ik noem de bijzondere 1-op-1 rondleidingen die we hebben gegeven aan medewerkers uit de zorg. Dit werden onverwachts pareltjes. Ons museum werd een plek waar momenten van bezinning en rust werden gecreëerd en waar prachtige ontmoetingen en persoonlijke gesprekken plaatsvonden. Ik noem ook de hartverwarmende tentoonstelling Zomerse Streken waarmee we zelf de zon in huis hebben gehaald. Ons bezoekersaantal was in 2020 vanzelfsprekend niet zo hoog als voorgaande jaren, maar we zijn gezond genoeg om straks de deuren weer te openen, vol vertrouwen in de toekomst. Achter de schermen hebben we niet stilgezeten. Na een grootscheepse verbouwing en een periode van herinrichten kunnen we niet wachten om het resultaat te delen. We hebben er zín in! Zín om u weer te ontvangen, zín in betere tijden, zín om te pronken met het vernieuwde Stadsmuseum. Corien van der Meulen Directeur Stadsmuseum Harderwijk.

4


voorwoord bestuur Breken, bouwen en bewaren Het jaar 2020 kan vanwege corona en de renovatie/herinrichting als een bijzonder jaar worden geboekstaafd. Op de agenda voor 2020 van de Stichting stond in het bijzonder de renovatie van het gebouw van het Stadsmuseum aan de Donkerstraat en de herinrichting van de Harderwijker geschiedenis. Twee zaken die volledig passen in de ontwikkeling van de Stichting. Een ontwikkeling die in 2013/14 is ingezet vanuit het Stadsmuseum. Renovatie In januari 2020 gaf het gemeentebestuur groen licht voor de renovatie en verduurzaming van het museumgebouw. Dit werd in april gevolgd door het definitieve akkoord van de gemeenteraad voor het budget dat nodig is voor de renovatie. Een akkoord dat bijna unaniem door de raad gedragen wordt.  Op 1 september 2020 sloot het Stadsmuseum tijdelijk haar deuren en werd een start gemaakt met de renovatie en vervolgens de herinrichting van het museum.   Herinrichting De Stichting wil in het Stadsmuseum de geschiedenis van Harderwijk op een eigen en moderne wijze aan het publiek in woord en beeld vertellen. De ambitie hiervoor dateert van de heropening van het Stadsmuseum in 2014. Rond 2016 zetten we de eerste stappen; samen met een klankbordgroep werden de contouren voor de tentoon te stellen onderwerpen uit de geschiedenis bepaald. Vervolgens is adviesbureau XPEX gecontracteerd om dit artistiek vorm te geven en het makingsproces te begeleiden. De financiering van de herinrichting is mogelijk gemaakt door bijdragen van landelijke, provinciale en lokale fondsen. Ook de inmiddels opgeheven Vereniging Vrienden van het Stadsmuseum droeg haar steentje bij. Voor zover de Stichting nu kan overzien blijft zij binnen de begroting voor de herinrichting. Begin mei 2021 verwachten we de renovatie en herinrichting af te ronden. We hopen de deuren van een vernieuwd Stadsmuseum, zo snel corona dit weer toelaat, te kunnen openen. Wij zijn benieuwd naar de reacties van onze bezoekers!  Marius van Dokkum Museum Het Marius van Dokkum Museum vierde in mei 2020 het tweejarig bestaan; het waren jaren vol dynamiek en met veel bezoekers. Het Museum is niet meer weg te denken in Harderwijk.   

6

Coronapandemie De coronapandemie zorgde voor een bijzonder jaar, zeker ook voor de Stichting, met sluiting van de musea, een beperkte openstelling en vervolgens weer een volledige sluiting. Een museum zonder bezoekers, dat gaat in tegen alles waar we voor staan. De eerste sluiting in maart 2020 kwam als een verrassing; de Stichting benutte de tijd met het opstellen van een draaiboek voor veilig bezoek in een tijdsslot. De gemiste inkomsten zijn gecompenseerd door noodsteun van de landelijke en gemeentelijke overheid; ook de Museumkaart gaf een aanvullende bijdrage.  Zo komt het resultaat van de Stichting alsnog positief uit.  De participatiesubsidie van de gemeente in het kader van het Sociaal Domein kon vanwege de coronamaatregelen niet volledig worden besteed; het restant is met instemming van de gemeente als reserve voor 2021 opgenomen.     Het bestuur vergaderde tijdens de lockdowns maandelijks via Teams; het is in het verslagjaar tienmaal online bij elkaar geweest.  De geplande bestuursevaluatie is uitgesteld tot 2021 vanwege de beperkingen die corona ons oplegt.     De directeur en de medewerkers stonden in dit bijzondere jaar voor een pittige taak. Hun inzet en enthousiasme bleven onverminderd groot en gericht op het welslagen van de renovatie en de herinrichting én het veilig heropenen van beide musea. Een prestatie die door het bestuur zeer gewaardeerd wordt. Samen met hen kijken we uit naar het moment dat beide musea de deuren weer openen en we bezoekers weer kunnen verwelkomen! Clemens van Zeijl Voorzitter bestuur Stichting Stadsmuseum Harderwijk.


Feiten en cijfers

bezoekersaantallen per maand 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000

bezoekersprofiel

1000 0

SMH

SMH %

MvD

aantal

MvD

4.721

771

10.768

52

615

10

7.858

38

94

2

797

4

40000

1

30000

aantal Museumkaart volwassenen Museumkaart jongeren Entree volwassenen Entree jongeren

Kind t/m 12 jaar Vrijkaarten

Combiticket volwassenen Combiticket jongeren

131

2

27

0

161

3

331

5

13

0

419 283 290 275 18

JAN

FEB

MRT APRIL MEI

JUNI JULI

AUG SEPT OKT NOV DEC 2019

% 2 1 1 0

gerealiseerde bezoekers aantallen

25000 20000 15000 10000

Tentoonstellingen Stadsmuseum, betalende bezoekers Begane grond Stadsmuseum Marius van Dokkum Museum

5000

0

8

2020

2019

2018


STichting stadsmuseum harderwijk

staat van baten en lasten over 2020 REALISATIE

BEGROTING

REALISATIE

175.370

243.500

282.859

-

-

13.283

2020 €

2020 €

2019 €

Baten Netto-omzet

Entreegelden

Sponsorbijdragen

253.200

287.584

Subsidiebaten Gemeente Harderwijk

285.357

307.733

312.327

Totaal baten

591.364

804.433

896.053

Inkoopwaarde van de netto-omzet

106.685

142.500

162.196

Lasten Wervingskosten

138.254

218.500

253.455

235.382

302.800

284.032

2.615

9.000

2.205

Lasten Wervingskosten

Tentoonstellingen/expositiekosten

Exploitatie Musea Personeelslasten Afschrijvingen

Bestuurs- en directiekosten

31.569

20.588

76.000

14.000

91.259

15.261

Huisvestinglasten

50.715

121.300

122.316

Collectie kosten

18.969

9.600

8.115

Public relations Bedrijfsbeheer

30.667

21.000

21.675

56.731

50.600

71.749

-

-

4.000

Ontvangen Tegemoetkoming Vaste Lasten

-29.593

Exploitatie musea

386.074

528.300

529.353

67.036

57.633

113.245

67.000

-

86.000

-

12.000

Overige lasten

Saldo baten en lasten Resultaatbestemming Bestemmingsreserve Overige reserves

Bestemmingsfonds

Nog geen accountantscontrole toegepast

10

130.637

-

36

57.633

67.036

57.633

-

-

15.245

113.245


ZOMERSE STREKEN

In deze uitgebreide solotentoonstelling van Monique Eller (fine art fotografe, afgestudeerd aan de fotoacademie Amsterdam) werden hoogtepunten uit haar oeuvre getoond. Monique Eller is gespecialiseerd in portretfotografie en stillevens. Kenmerkend voor haar werk zijn de schaduwrijke partijen en zachte overgangen. Haar foto’s zijn tableaux vivants waarbij je je voortdurend afvraagt of je naar een foto of naar een schilderij kijkt. Ze bouwt haar beelden op als een regisseur en denkt van tevoren alles uit: licht, aankleding en decor. Haar modellen plukt ze van de straat. Melancholie en vergankelijkheid lopen als een rode draad door haar oeuvre; ze toont de kwetsbaarheid van het leven en de schoonheid van de dood. Een rauw randje, noemt ze het zelf.

De zomer van 2020 was een roerige, maar toch werd het een zomer waarin de zon volop scheen in het Stadsmuseum. In Zomerse Streken, een kleurrijke, gevarieerde en vooral ook troostrijke tentoonstelling, gaven 16 Nederlandse kunstenaars hun visie op de zomer: grazende koeien onder witte stapelwolkjes, velden met bloemen zover het oog reikt, spelende kinderen aan zee, boeketten in uitbundige kleuren, een stadsgezicht met natte straten en een burenruzie over de schutting. In tientallen kunstwerken trok de zomer in al haar facetten aan je voorbij. De voorstellingen brachten licht, lucht en kleur in een donkere tijd.

14 december 2019 t/m 29 maart 2020

2 juni t/m 30 augustus 2020

Alle exposanten zijn vertegenwoordigers van het hedendaags realisme. Hun voorstellingen zijn figuratief en herkenbaar. Daarbinnen werkt ieder in een eigen stijl; van verfijnd en precies tot los en impressionistisch, van pointillistisch tot geabstraheerd. Ook de gebruikte technieken verschillen, er zijn olieverfschilderijen, aquarellen en houtsneden te zien.

Deelnemende kunstenaars aan deze expositie waren: Wouter Berns, Dinie Boogaart, Dorus Brekelmans, Laetitia Broersma, Siemen Dijkstra, Marius van Dokkum, Ton Dubbeldam, Jan van ’t Hoff, Keimpe van der Kooi, Theo Leijdekkers, Jan van Loon, Carla Rodenberg Michiel Schrijver, Ans Smits, Hans Versfelt, Dorry van de Winkel Esther Stegeman van Omroep Gelderland kwam vóór de opening de expositie alvast bekijken en maakte er een mooi item van. Sophie van Steenderen, de conservator van het Stadsmuseum, lichtte hierin een aantal schilderijen toe. Ook Nu.nl besteedde aandacht aan het Stadsmuseum. Zomerse Streken werd tussen tentoonstellingen in Museum Voorlinden en het Amsterdam Museum in getipt als troostrijke tentoonstelling.

12

TENTOONSTELLINGEN

Dit waren de tentoonstellingen in 2020

MONIQUE ELLER | Me. 10 jaar Monique Eller


Bij de expositie verscheen het boek Rondje oud-Harderwijk, 1880-1970 met 134 tekeningen van Gerard Bakker. Het boek is uitgegeven door Drukkerij Wedding uit Harderwijk.

75 jaar vrijheid

18 april t/m 5 mei 2020

In 2020 had Harderwijk 75 jaar vrijheid willen vieren. Het Stadsmuseum had met Rik van Velzen en Nick Postma een expositie voorbereid over de oorlogsjaren met daarin de meest gedenkwaardige gebeurtenissen op internationaal, nationaal en regionaal gebied. In de expositie zouden originele voorwerpen en documenten uit de periode 1940-1945, deels afkomstig uit de collectie van het Stadsmuseum en deels uit privécollecties van Van Velzen en Postma , getoond worden. Door corona ging deze expositie niet door, althans, niet in de fysieke vorm. Als alternatief werden er prachtige 360° foto’s van objecten op facebook geplaatst met de daarbij behorende verhalen.

De exposities op de begane grond zijn gratis toegankelijk en nadrukkelijk gelinkt aan Harderwijk of directe omgeving.

14

gerarD Bakker

gerarD Bakker

gerarD Bakker

getekenD Door

getekenD Door

getekenD Door

ISBN 9 7 8 9 4 9 3 1 7 2 6 2 3

- ouD-HarDerwijk

- ouD-HarDerwijk

ouD-HarDerwijk

staD in potlooD

Aan de hand van oude foto’s en ansichtkaarten uit de periode 1880-1970 heeft Gerard Bakker, geboren en getogen Harderwieker, het Harderwijk van weleer getekend. Deze potloodtekeningen van Gerard Bakker tekeningen tonen deDestad door de jaren heen. Gerard Bakker tonen het Harderwijk van weleer, gebaseerd op kreeg oog voor de historie Harderwijk toen oude foto’s van en ansichtkaarten van de stad. hij in de jaren 70 Deze tekeningen tonen hoezeer Harderwijk archiefmedewerker werd bij het Veluws Museum door de jaren heen veranderd is. De oudste (nu foto die Bakker heeft nagetekend dateert uit Stadsmuseum). In opdracht van het museum fotografeerde hij 1888: een voor de moderne beschouwer bijna onherkenbare destijds ieder huis binnen de Smeepoortstraat. voormalige stadsmuur. Hiermee foto’sstad, en ansichtkaarten van oudbegon zijn fascinatieZolang voorer de met name voor de gevels. Harderwijk blijven opduiken tekent Bakker Als kunstenaar is Gerard Bakker door. Het is zijn groteautodidact. wens om ieder huis Zijn in de potloodbinnenstad met potlood vast te leggen. tekeningen sluiten naadloos aan bij de oude foto’s die hij natekent. Een echte Bakker herken je niet alleen aan de oude geveltjes en de nadruk op details, maar ook aan de drie vogeltjes die op iedere tekening overvliegen.

staD in potlooD

staD in potlooD

De

Gerard Bakker is een geboren en getogen ‘Harderwieker’ met drie passies: vissen, biljarten en tekenen. Die laatste passie levert nu dit boek met zijn tekeningen op, De stad in potlood. Oud-Harderwijk getekend door Gerard Bakker

De

10 januari t/m 5 april 2020

De

oudkker n de

Dit was ons programma in 2020

ker

kker d op stad. wijk dste t uit bijna

EXPOSITIES

oren met ten ssie

DE STAD IN POTLOOD | oud-harderwijk getekend door gerard bakker


Dit was ons programma in 2020

EXPOSITIES

zee van tijd | schilderijen van ank scheen 11 juni t/m 5 juli 2020

Ank Scheen, geboren in Druten, tegenwoordig wonend in Ermelo, schildert vele lagen acrylverf over elkaar, soms in combinatie met andere materialen zoals zand, structuurpasta, stukjes stof of papier. Ze schuurt, schrapt, schildert en ordent vormen en kleuren, voortdurend zoekend naar het moment waarop harmonie en spanning ontstaan. Ze laat zich leiden door haar gevoel. Het resultaat ziet ze als een soort mysterie. Ze werkt bewust abstract waardoor de kijker een eigen betekenis aan de voorstellingen kan geven. De rode draad in haar werk noemt ze de ongrijpbaarheid en het verstrijken van de tijd. “Ik wil graag een vrolijk mens zijn maar ik kan er niet omheen, ik ben melancholisch. Dat is ook de toon van mijn werk.” Haar ingetogen kleurgebruik versterkt dat gevoel van melancholie, vervlogen momenten en het knagen van de tand des tijds.

john spek | retrospectief, 50 jaar beeldende kunst

11 juli t/m 30 augustus 2020

John Spek, geboren in Oudewater, heeft zijn atelier in Ermelo waarin hij werkt met roestvrijstaal, fosforbrons, lood of combinaties van deze metalen. Hij snijdt, buigt, walst, last, schuurt, polijst en patineert; een arbeidsintensief en fysiek zwaar scheppingsproces. Een constante in zijn oeuvre is het werken met contrasten, zoals bijvoorbeeld open-gesloten, licht-schaduw, stilstand-beweging, matglanzend, ratio-emotie, vorm-restvorm. Het levert een visuele spanning op: de verbeelding wordt voortdurend geprikkeld en uitgedaagd. Ook in het platte vlak verkent hij de mogelijkheden en effecten van de ruimtelijkheid; recent ontstond de reeks Space Oddity, schilderijen met acrylverf en aluminium. De afgelopen twee decennia laten een synthese zien in het werk van John Spek: het geometrische en organische zijn met elkaar versmolten geraakt. Een synthese die hij ook in zichzelf voelt.

16


stadsmuseum als locatie 30 januari 2020 Studenten van het ROC Twente bezochten in het kader van het examen ‘leisure and hospitality’ de tentoonstelling van fotograaf Monique Eller. 13 februari De museumvloer was podium voor de afstudeeropdracht van Sandy Raaijmakers uit Harderwijk. Haar dansers, allen amateurs, verzorgden een intiem en ontroerend optreden waarbij de werken van Monique Eller de inspiratiebron waren. Dit initiatief is een samenwerking tussen Stad als Podium en het Stadsmuseum. 14 februari 2020 Boekpresentatie van de Nederlandse Bevrijdingsoorlog geschreven door Liek Mulder en Anne Doedens. Het boek beschrijft per provincie hoe de bewoners werden bevrijd tussen 1944 en 1945. .

18


in de media Oproep Op 4 juni deed de directeur van het Stadsmuseum een algemene oproep aan alle 1,4 miljoen Museumkaarthouders in Nederland om toch vooral de plaatselijke kleine musea in eigen stad of dorp te bezoeken en hen daarmee te steunen. De oproep werd gedeeld door veel collega musea. “Eindelijk, het Stadsmuseum Harderwijk is weer open! Met twee prachtige tentoon stellingen, een goedgevulde museumwinkel en een enthousiast team. Ons museum voldoet aan alle richtlijnen van het RIVM dus we zijn klaar om het publiek te ont vangen. Wij hebben er zin in. En met ons al die andere musea in Nederland. Maar de afgelopen periode heeft er voor ons allemaal flink ingehakt. Gelukkig heeft de overheid 300 miljoen euro uitgetrokken om de culturele sector overeind te houden. Geld dat beschikbaar komt voor de grote musea in ons land. Die prachtige musea, met niet alleen nationale, maar ook internationale faam en bekendheid, mogen vanzelfsprekend niet in gevaar komen. Helaas kan het gros van de Nederlandse musea, waaronder Stadsmuseum Harderwijk, geen aanspraak maken op deze 300 miljoen euro. Wij zijn net zo waardevol voor onze cultuur als de grote musea, maar genieten nu eenmaal minder bekendheid en moeten dan ook driedubbel zo hard knokken om zichtbaar te zijn en bezoekers te trekken. Wij kunnen in deze moeilijke tijd een extra steuntje in de rug dus wel gebruiken. Dat steuntje is heel eenvoudig te geven wanneer jij één van de 1,4 miljoen Museumkaarthouders bent. Als alle 1,4 miljoen oprechte liefhebbers van kunst, cultuur en geschiedenis het nou eens dicht bij huis zoeken de komende periode. Vermijd de lange wachtrijen bij de grote musea en stap met je Museumkaart eens een museum binnen in je eigen stad of dorp. Dat museum waar je eigenlijk altijd nog een keertje naar toe wilde maar het kwam er maar niet van, of dat museum waarvan je niet eens wist dat het er zat. Kom kijken! Met dat bezoek doe je in de eerste plaats jezelf een plezier, je zult gegarandeerd positief verrast worden. Maar met je bezoek steun je het museum ook financieel. Want ja, óók als je een Museumkaart hebt zijn deze musea blij met je komst. Voor ieder Museumkaartbezoek ontvangt het museum namelijk een aanzienlijk bedrag. En hoe meer geregistreerde bezoekers een museum heeft, hoe meer bestaansrecht. Er zijn 425 geregistreerde musea in Nederland dus er zit er zéker eentje bij je in de buurt. Koningin Máxima gaf op 2 juni alvast het goede voorbeeld door op de fiets naar een museum in haar eigen stad te komen. Heel hartelijk dank. Je bent meer dan welkom. Bij ons in Stadsmuseum Harderwijk en in al die andere geweldige musea die Nederland rijk is. Harderwijk, 4 juni 2020 Corien van der Meulen, directeur Stichting Stadsmuseum Harderwijk”

20


Collectie Het Stadsmuseum vindt het belangrijk dat inwoners en bezoekers geïnformeerd worden over de geschiedenis van de stad op de plek waar dat het meest logisch is. We steunen daarom graag collega-instellingen en zullen altijd kijken of we een verbinding kunnen maken met elkaar. Zo heeft het Palingmuseum in 2018 antieke vissersspullen en kunst van ons in bruikleen ontvangen, waardoor we op een logische en verbindende manier een steentje bijdragen aan een totaalbeleving van kunst en geschiedenis. Dit jaar is er een fijne samenwerking met de Vischafslag en de Botterstichting van Harderwijk tot stand gekomen. Meer dan 100 objecten die te maken hebben met het visserijverleden van Harderwijk zijn vanaf de zolder van het Stadsmuseum verhuisd naar de plek waar ze het best tot hun recht komen. Ze zijn geschonken of in bruikleen gegeven aan het Harderwijker Bottermuseum. Het interieur van het bottervooronder, dat altijd bij ons op zolder te zien was, zal per plekke in een museumbotter in de botterloods worden geplaatst en de maquette van de helling staat straks op zijn eigen historische plek. Verleden en heden ineen, dat vinden we mooi!

Mammoetbot Het mammoetbot uit onze museum-collectie is op 11 december tijdelijk verhuisd naar het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Het is weer terug gekomen op 3 januari 2021.

22


HERINRICHTING STADSGESCHIEDENIS Het jaar 2020 was het jaar waarin gestart werd met een grootscheepse transformatie van het Stadsmuseum. Op het programma stond een grondige renovatie van het pand en de herinrichting van de vaste presentatie van de stadsgeschiedenis van Harderwijk. Het geheel is een grote operatie die minutieuze voorbereiding vergde en met zich meebracht dat het Stadsmuseum haar deuren moest sluiten vanaf september 2020.

Renovatie Vanuit de gemeente bestond de wens om het Stadsmuseum te verduurzamen. Het Stadsmuseum zelf had ook wensen, namelijk het gebouw grondig opschonen en moderniseren. Een gezamenlijke doelstelling was het gebouw geheel toegankelijk te maken voor mindervaliden. Het Stadsmuseum en de gemeente Harderwijk schreven samen een aanbesteding, hetgeen resulteerde in een samenwerking met Sure projectmakers uit Hilversum. De voorbereidingen voor deze grootscheepse renovatie startten begin 2020. Zo’n verbouwing is geen sinecure en vraagt om een zeer strakke planning van alle betrokken partijen. De benodigde vergunningen werden aangevraagd en verkregen en onder leiding van SURE projectmakers werd de bouwvoorbereiding opgepakt met veelal lokale bouwpartners. In september is het museum begonnen met het leeghalen van de zalen en het verhuizen van de collectie. Aansluitend daarop werden oude installaties gesloopt en werd er gestart met het voorbereiden van bouwkundige aanpassingen. De grootste aanpassingen betroffen de vloeren (verstijven, isoleren en ontkoppelen) en het plaatsen van een lift waardoor alle verdiepingen bereikbaar zijn geworden. Voor het verstevigen van de vloeren hergebruikten we oude vloerdelen. Daarnaast is er installatietechnisch een grote ingreep gedaan door het gebouw overal te voorzien van vloerverwarming, inclusief koeling op de zolders. Tot slot zijn alle wanden geïsoleerd en is het gebouw zo goed als tochtdicht gemaakt. Er is een actieve CO2-gestuurde ventilatie toegevoegd met warmteterugwinning. Alle bovenstaande ingrepen bij elkaar maakt dat het gebouw na afronding van alle werkzaamheden een energieklasse A kan krijgen.

Pension Harderwijk Samen met Bureau XPEX Experience Experts is een tentoonstellingsplan ontwikkeld met de titel ‘Pension Harderwijk’. Op interactieve wijze zal de geschiedenis van Harderwijk voor het voetlicht worden gebracht. Dit zal gebeuren aan de hand van 12 verschillende personages (deels historisch, deels fictief) die elk een bijzondere periode of een belangrijk aspect uit de stadsgeschiedenis vertegenwoordigen. Deze personages worden geïntroduceerd in een film in de Tuinzaal op de begane grond. In de aangrenzende salon worden de bezoekers welkom geheten door de Madam. Hier maakt men alvast kennis met vijf van haar pensiongasten. Op de eerste verdieping wordt aan de hand van objecten het verhaal verteld van de overige gasten. Er is een soldaat, een koggeknecht, een jonge vissersvrouw, een kunstenares, een spion, een non, een student, een

24 24


muntmeester, een ondernemer, een Joodse man en twee weeskinderen. Al deze passanten brengen een aaneenschakeling van gebeurtenissen met zich mee. Op zolder krijgen de twaalf personages nog meer context. Hier wordt aan de hand van verschillende thema’s en objecten uit de museumcollectie achtergrond-informatie gegeven over het verleden van Harderwijk en Hierden.

Twaalf bronzen beelden De verhalen van de personages en de personages zelf spelen niet alleen een rol bínnen de muren van het museum, maar ook daarbuiten. Verspreid door de binnenstad van Harderwijk zullen twaalf bronzen beelden geplaatst worden die te maken hebben met de pensiongasten. Door de verhalen die in het museum verteld worden door te trekken naar buiten, ontstaat er een verbinding. Je wordt als museumbezoeker uitgenodigd om de stad te verkennen en te zien waar de geschiedenis zich daadwerkelijk heeft afgespeeld. Andersom wordt de bezoeker of inwoner van de stad uitgenodigd om het museum binnen te stappen om de verhalen bij de beelden te ontdekken. Alle twaalf beelden worden gemaakt door Natasja Bennink uit het Groningse Ezinge. In haar werk voor de openbare ruimte zoekt Bennink altijd naar een wisselwerking tussen het beeld en de locatie waar het komt te staan. Zo geeft het beeld betekenis aan de plek en geeft de plek betekenis aan het beeld. De sculpturen - soms groot, soms klein – worden vormgegeven met een rauw randje, ofwel door de scene zelf, ofwel door de locatie, de anatomie, het voorwerp of de expressieve toets die zo kenmerkend is voor Bennink. ‘Raw and tender’, zo omschrijft Natasja Bennink haar eigen werk, maar ook de stad Harderwijk.

Verliefd stel als model Zomaar even een greep uit de beelden die de stad Harderwijk vanaf voorjaar 2021 zullen sieren: een paar oude munten in een fontein, een snijtafel met medische instrumenten, een achteloos op een bankje achtergebleven communistische krant. Om het visserijverleden te verbeelden ontwierp Bennink een beeld van een jong vissersstel dat afscheid neemt wanneer de man naar zee gaat. Bennink wilde voor dit beeld jonge Harderwijkers model laten staan, om zo heden en verleden met elkaar te verbinden. Het Stadsmuseum deed op Valentijnsdag een oproep aan verliefde jonge stelletjes om zich te melden. Uit de vele aanmeldingen werden 4 koppels gekozen die in juni auditie mochten komen doen. Omroep Gelderland was daarbij en maakte er een reportage van. De keuze is uiteindelijk gevallen op Tess Müller en Liam Dijkhuizen. Zij zullen vanaf de lente van 2021 met hun bronzen kus in de muur van de Vischpoort op de Vischmarkt staan.

26 26


Achter de schermen van het pension In het voorjaar van 2020 is gestart met de inhoudelijke werkzaamheden voor Pension Harderwijk. Allereerst werd er begonnen met inhoudelijke research. Aan de hand van de gekozen thema’s en historische personages voor Pension Harderwijk is onderzoek gedaan, zijn interviews gehouden en is relevante informatie verzameld. Deze informatie is ondergebracht in Inhoudsdocumenten. Deze Inhoudsdocumenten dienden als uitgangspunt voor de scripts van de personages, voor de zaalteksten en voor de film. Gelijktijdig met de research werd er gestart met een collectie-onderzoek. Op basis van de gekozen thema’s en personages is er een longlist gemaakt van objecten uit de eigen collectie van het Stadsmuseum. In de loop van de tijd is deze lijst teruggebracht tot een definitieve selectie van objecten. Deze objecten zijn stuk voor stuk geïnventariseerd en beoordeeld. Sommige objecten hadden een extra behandeling nodig (schoonmaak, inlijsting en restauratie) voordat ze in de presentatie konden komen. Deze behandelingen zijn in gang gezet. Zodra de verschillende verhaallijnen en bijbehorende objecten uit de eigen collectie bekend waren, is begonnen met het aanvragen van bruiklenen bij verschillende musea en het streekarchief. Bij diverse objecten zoals foto’s, affiches en boeken werd tevens de hulp van inwoners van Harderwijk gevraagd. Op Facebook werden foto’s getoond en daarbij behorende verhalen gezocht. Deze bruiklenen waren nodig om de verhalen nog beter te illustreren en de presentatie te verrijken. De bruikleenovereenkomsten zijn in orde gemaakt en er zijn afspraken gemaakt over transport. In de daaropvolgende fase is gestart met het schrijven van de zaalteksten (B- en C- teksten). Ook zijn de scripts voor de personages, audiovisuele middelen en film (aangeleverd door XPEX) gecontroleerd, bijgestuurd en geredigeerd.

Tijdelijke kantoorruimte Onze collega’s Gertjan en Wim kregen toestemming van de gemeente Harderwijk om gedurende de renovatie kantoor te houden in de oude bibliotheek. Het gebouw staat leeg in afwachting van sloop of herbouw. We zijn blij dat de gemeente ons hierin heeft willen faciliteren. Zij denken altijd pro-actief met ons mee en helpen ons waar mogelijk.

28 28


museum en maatschappij In 2019 is aan het Stadsmuseum voor de eerste maal een extra subsidie toegekend ten behoeve van doelen die zijn verbonden met het Sociaal Domein. We waren voornemens om de projecten die wij gestart zijn in 2019 voort te zetten in 2020. Dat is vanwege corona helaas anders gelopen dan voorzien. Het college heeft in het voorjaar van 2020, kort na het begin van de coronacrisis, aangegeven dat de gemeente coulant zal omgaan met subsidies, met niet-behaalde doelen en met overschotten die door de maatregelen zijn ontstaan.

Zomercursussen De zomercursussen die we in samenwerking met welzijnsorganisatie ZorgDat organiseren voor kwetsbare mensen in de maatschappij, konden wel doorgang vinden, zij het met minder deelnemers en op een andere locatie. Op 3 dagen in augustus zijn cursussen gegeven door Liek Mulder. Men heeft zich daarbij verdiept in een aantal kunstenaars van het jaar (Saskia Boelsums, Klaas Gubbels, Mirjam Vreeswijk en Henk Helmantel), in de geschiedenis van Harderwijk in de Tweede Wereldoorlog en in een aantal kunstenaars uit de galerij der onsterfelijken, aangevoerd door Rembrandt, Van Gogh en Jeroen Bosch. Als extra bood het museum een rondleiding aan over de tentoonstelling Zomerse Streken. De rondleidingen werden in de periode 12 tot 26 augustus verzorgd door kunsthistorica Sophie van Steenderen. In verband met de Coronamaatregels konden er per rondleiding 3 personen deelnemen. Het voordeel van deze kleine groepjes was dat er extra veel interactie tussen de rondleider en de deelnemers én tussen de deelnemers onderling mogelijk was. Een greep uit de reacties van enkele deelnemers aan de zomercursus:

“De zomercursus van 2020, was positief, boeiend, verfrissend en inspirerend.” “[…] Zomercursus 2020, ik werd er blij van!”

30 30

1-op-1 rondleidingen voor zorgmedewerkers Om van betekenis te zijn voor díe Harderwijkers die zich onder moeilijke omstandigheden dag en nacht inzetten voor de medemens, besloot het Stadsmuseum haar deuren tijdens de eerste lockdown open te zetten voor alle zorgmedewerkers uit Harderwijk en Hierden. Er werd hen een gratis 1-op-1 rondleiding aangeboden om voor een moment de zinnen te verzetten en te genieten van mooie dingen en boeiende verhalen. Er kon gekozen worden voor een rondleiding door de tentoonstelling Zomerse Streken of door het Marius van Dokkum Museum. Kunst kan afleiding, troost en inspiratie bieden. Het was mooi om te zien dat wij als het museum van en voor de inwoners van Harderwijk en Hierden, van betekenis konden zijn. Deze rondleidingen bleken onverwachts pareltjes. Er was tijd, rust en aandacht om samen van kunst te genieten, maar bovenal waren het prachtige ontmoetingen met persoonlijke gesprekken. Onze musea werden plekken van bezinning in een roerige tijd.


Organisatie

Het Stadsmuseum Harderwijk is een semi-professionele organisatie met een bestuur, bestaande uit vrijwilligers en betaalde medewerkers, medewerkers die gedetacheerd dan wel geplaatst zijn door Inclusief Intervens, oproepkrachten, ZZP-ers en vrijwilligers.

BESTUUR

Clemens van Zeijl, voorzitter, aftredend 2022, tevens secretaris Rotary Harderwijk, secretaris Rotary Community Service Harderwijk, voorzitter Stichting Steunfonds Stadsmuseum Harderwijk Titia Dijk-Gilhuis, secretaris, herbenoemd in 2019, aftredend 2021, secretaris Stichting Steunfonds Stadsmuseum Harderwijk Pim Engelsman, herbenoemd in 2019, aftredend 2021 voorzitter Stichting Ermelo’s Kunstcollectief (StEK), voorzitter van de Technische Commissie Inge van Assen, herbenoemd in 2019, aftredend 2023, lid wedstrijdsecretariaat van MHC de Mezen in Harderwijk Jos Oostveen – benoemd in 2019 Christel Hoeksema – benoemd in 2019 Ilja Schouten – benoemd in 2019

Medewerkers

Corien van der Meulen, directeur (36 uur) Karolien Keus, floormanager (24 uur) Anke Luijendijk, floormanager (24 uur) Wim van Bokhorst, financieel adviseur ZZP (8 uur) Gertjan Baron, registrator (32 uur) Peter Overeem, medewerker collectiebeheer (32 uur) Wout Prophitius, gastvrouw (32 uur) Arja Bonestroo, gastvrouw (24 uur) Tini van Bentum, huishoudelijk medewerker (24 uur) Geertje Bosman, weekend museummedewerker (oproepbasis) Magda Kreikamp, weekend museummedewerker (oproepbasis) Anika Dekker, weekend museummedewerker (oproepbasis) (uit dienst september 2020) Carla Meeuwisse, weekend museummedewerker (oproepbasis) (uit dienst januari 2020) Annelies Lueb, weekend museummedewerker (oproepbasis) Juliette Brauckmann, weekend museummedewerker (oproepbasis)

Kunsthistorica Sophie van Steenderen ondersteunt als ZZP’er de directie bij het samenstellen van de tentoonstellingen. Van Steenderen schrijft de tentoonstellingsteksten, adviseert en geeft ook lezingen en cursussen in het Stadsmuseum.

Margriet van Sleen verzorgt, als ZZP’er, de vormgeving van het promotiemateriaal bij de tentoonstellingen en adviseert over de inrichting van de tentoonstellingen. Van Sleen adviseert ook over de inrichting en vormgeving van het Marius van Dokkum Museum.

32


Vrijwilligers Allereerst willen we laten weten dat het Stadsmuseum niet zonder haar vrijwilligers kan, zo krachtig en eenduidig willen we het wel stellen. Dankzij de bevlogen inzet van deze groep mensen kan het Stadsmuseum zich laten zien zoals zij wil: gastvrij, open, informatief, professioneel en vriendelijk. We kunnen niet genoeg benadrukken hoezeer we onze vrijwilligers waarderen. Daarnaast kunnen we niet om de gevolgen van corona heen. Het heeft in alle lagen van ons museum impact gehad. Alhoewel een aantal van onze medewerkers en onze vrijwilligers in 2020 minder uren in de musea hebben gemaakt, is de begeleiding door de vaste medewerkers dit jaar extra intensief geweest. Het was juist dit jaar cruciaal om de collega’s, die zo onmisbaar voor ons zijn, te blijven betrekken bij alles wat er in de musea gebeurt. Dit hebben we onder meer gedaan door het uitbreiden van de wekelijkse nieuwsbrief. Een collega zegt hierover: “Iedere week kijk ik weer uit naar de nieuwsbrief. Het is fijn dat je ons op de hoogte van het reilen en zeilen van de opbouw van het Stadsmuseum, houdt. Op deze manier zijn we er toch meer bij betrokken. Ook mis je je collega’s minder, omdat je de vooruitgang toch samen deelt.” We hebben collega’s aan huis bezocht en op regelmatige basis telefonisch contact met hen gezocht in de periodes dat er thuis gewerkt moest worden. We hebben vlogs gemaakt om de vorderingen van de verbouwing in het Stadsmuseum te tonen om zo iedereen betrokken te houden en ons een team te kunnen blijven voelen. Bovendien zijn we royaal geweest met het versturen van attenties zoals bloemen en cadeaubonnen van lokale ondernemers. Op deze manier konden we laten zien dat we onze medewerkers -juist in deze moeilijke tijd – waarderen en niet uit het oog verliezen. Ons jaarlijkse uitje naar Art Revisited, de uitgever van de Marius van Dokkum artikelen, vond gelukkig vlak voor de corona-uitbraak plaats. We zijn met een aantal van de medewerkers naar Tolbert gegaan voor een kijkje achter de schermen. Art Revisited is gespecialiseerd in het maken van hoogwaardige kunstproducten zoals kunstkaarten, kalenders, kunstboeken en Giclée reproducties. Op 31 december werkten er 58 vrijwilligers in het Stadsmuseum. Dit zijn hun namen: Agnes Hogeman, Angelique Baaijens, Anke Faber, Annelies Lucassen, Annet Hetebrij, Ans Spek, Bernarda van den Berg, Cathrine Knol, Cees Berkvens, Corrie Brouwer, Daniëlla Verhoeven, Dineke Westerink, Dini Sprik, Dirk Huigen, Doran Cruijsen, Eliena Top, Ellen Venema, Elly Lentink, Els Kroezen, Els Schrijver, Els Woudstra, Gerda Huls, Gert de Vries, Hennie de Jong, Ineke de Rijk, Inge Storm, Jan Landman, Jan Scheer, Jannette van der Ham, Janny Kok, Janny Vaatstra, Jeannette Nijhuis, Johan Bouw, Kees Versluis, Klaas Nijwening, Lenneke Harding, Lisette van den Brink, Mardien Noordman, Marianne van der Scheer, Marry Poolman, Marrylies Kraak, Mirjoran Wijdenes, Nelie Goettsch, Netty de Haan, Pascal Labots, Piet Luijer, Puck Prenen, Reina Horsthuis, Reny Berkvens, Ria Horst, Roel Pannekoek, Ronald Zuidgeest, Terri van de Laan, Truus de Jong, Wieger Feenstra, Willy Baas, Wilma van den Broek en Wout van Haaften.

34


Marius van Dokkum

wordt regelmatig genoemd en geroemd, hetgeen maar weer aangeeft dat we niet zonder onze geweldige vrijwilligers kunnen. Zij zijn het visitekaartje van onze beide vestigingen. In oktober werden we dankzij tips en goede recensies opgenomen op Honeyguide, een Nederlands reis- en vrijetijdsplatform. We kregen een plekje onder de kop Verborgen parels en zijn daar heel blij mee.

het ‘vrolijkste’ museum van nederland Wat een heerlijk en vrolijk museum is het Marius van Dokkum toch. Er valt altijd wel iets te lachen of iets nieuws te bekijken. Dat is ook zeker iets wat we regelmatig terug horen en teruglezen van onze bezoekers. Menigeen schrijft enthousiast over het bezoek aan het Marius van Dokkum Museum. Bovendien worden we bestempeld als het vrolijkste museum van Gelderland. We staan in de top tien van de ANWB verkiezing van het leukste uitje van Gelderland, een geweldige eer waar we iedereen die op ons gestemd heeft hartelijk voor willen bedanken. Ook de behulpzaamheid van onze medewerkers

tussen kunst en quarantaine Toen we in maart dicht moesten in verband met corona, gebruikten we de schilderijen van Marius van Dokkum om uiting te geven aan wat er in de maatschappij gebeurde.

36

Op Facebook plaatsten we foto’s van enkele schilderijen van Marius. We begonnen heel toepasselijk met Ik voel me rot waarin een peer in bed ligt die zich niet lekker voelt. Het sloeg aan en werkte kennelijk aanstekelijk, want binnen de kortste keren werden er onder de al bestaande -hashtag #tussenkunstenquarantaine meer schilderijen van Marius in levende lijve nagebootst. Het was erg vermakelijk om allerlei creaties voorbij te zien komen, de lol spatte van de foto’s af. We zijn blij dat de kunst van Marius inspirerend werkt.

Tweejarig bestaan Op 25 mei bestond het museum twee jaar. corona verhinderde ons een feestje te vieren, maar het nam niet weg dat we het een feestelijk moment vonden. Met ruim 90.000 bezoekers in bijna twee jaar tijd bewijst het Marius van Dokkum Museum volop te leven. Ook een beetje letterlijk, met een kunstenaar die in zijn eigen museum aan het werk is. Het blijkt een goed en zeer gewaardeerd concept te zijn.


tussenstation voor ‘reizigers Sinds de opening van het museum in 2018 werkt Marius aan het schilderij Beste reizigers. Het schilderij wordt drieënhalve meter breed en tweeënhalve meter groot. De figuren erop zijn bijna levensgroot. Als je ervoor staat geeft het je het gevoel dat je tegen ze kunt praten.

Producten We vullen de winkel van het Marius van Dokkum Museum met steeds meer unieke producten. Zo zijn er naast de boeken van opa Jan en de ansichtkaarten met daarop afbeeldingen van diverse schilderijen, inmiddels ook puzzels, spelletjes, magneten, mondkapjes en een heuse turbotas. Alle producten zijn te bestellen via de website. Aan de puzzels verbonden we in de maand november via een facebookactie een prijsvraag. We kregen er veel leuke reacties op. De winnaar kreeg…een puzzel!

nieuw werk van marius Marius schildert en schildert maar door. In de maand mei bracht hij een nieuw schilderij naar het museum dat nog maar net door de deur paste. Het meet 1.60 meter hoog en 2.40 meter breed. Het gaat om het doek Wachten op inspiratie. Het is het laatste deel van een drieluik en het is geplaatst bij Hapje en Drankje en Museumbezoekers. Marius is ruim een half jaar bezig geweest om het te schilderen. De precieze details maakten het enorm arbeidsintensief. In combinatie met de andere 2 schilderijen is het ‘t grootste werk van Marius tot nu toe en misschien ook wel het mooiste, zoals hij zelf zegt. Het is een typische Van Dokkum geworden: alles is tot in detail uitgewerkt en overgoten met een vleugje humor. Toch is dit werk niet alleen maar humoristisch. Marius kaart met Wachten op inspiratie ook de milieuproblematiek aan. De aanblik van het overvolle, rommelige, vieze atelier vraagt van de kijkers zelf positie in te nemen. Het stelt hen de vraag hoe zij omgaan met het milieu, met hun afval, met de wereld. Omroep Gelderland was erbij toen het schilderij werd geplaatst in het museum. Ze maakten er een item van dat nog steeds op hun site is terug te zien.

zomerse streken Voor de expositie Zomerse Streken verhuisde Turbo, de fietsende bejaarde dame die door de bocht scheurt met strak uitgestoken hand, even naar het Stadsmuseum. Tijdens de maanden van sluiting, heropening en wederom sluiting hebben we er alles aan gedaan om ervoor te zorgen dat het Museum veilig en plezierig te bezoeken was. We hopen weer vele bezoekers te kunnen ontvangen in 2021.

38


Stadsmuseum Harderwijk Donkerstraat 4 3841CC Harderwijk T 0341 414468 www.stadsmuseum-harderwijk.nl stadsmuseumharderwijk

Marius van Dokkum Museum Academiestraat 7 3841ES Harderwijk T 0341 414468 www.mariusvandokkummuseum.nl mariusvandokkummuseum

40

Profile for Stadsmuseum Harderwijk

Jaarverslag 2020  

Jaarverslag 2020  

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded