Page 1

‫گازمحورتوسعه‬

‫ماهنامه داخلي شركت ملي گاز ايران‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫شماره ‪69‬‬

‫‪WWW.NIGC.IR‬‬ ‫خط لوله هفتم سراسری به بهره‌برداری رسید؛‬

‫نمادتوانمندی‬ ‫متخصصان ایرانی‬


‫رهنمود‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫رهبرمعظمانقالباسالمیدردیداررییس‌جمهوروهیأتدولت‪:‬‬

‫اجرایصحیح و کاملاصل‪ 44‬گشایشی واقعی‬ ‫دراقتصادکشورخواهدبود‬

‫حضرت آی��ت‌اهلل خامن��ه‌ای رهب��ر معظ��م انقالب‬ ‫اس�لامی‪ ،‬عص��ر روز هش��تم ش��هریور م��اه در دیدار‬ ‫رییس‌جمه��ور و هیأت دولت‪ ،‬حف��ظ جهت‌گیری‌های‬ ‫اساس��ی دول��ت همچ��ون پایبن��دی ب��ه ارزش‌ه��ا‪،‬‬ ‫عدالت‌طلب��ی‪ ،‬ساده‌‌زیس��تی‪ ،‬دوری از اش��رافی‌گری‪،‬‬ ‫تالش و خدم��ت بی‌‌وقفه و استکبارس��تیزی را ضروری‬ ‫خواندند و تأکید کردند‪ :‬تسهیل زندگی مردم و توجه به‬ ‫سند چشم‌انداز در جهت‌گیری‌های دولت مورد اهتمام‬ ‫بیشتر قرار گیرد‪.‬‬ ‫رهبر انقالب اس�لامی در این دیدار که به مناس��بت‬ ‫هفته دولت و سالروز شهادت ش��هیدان رجایی و باهنر‬ ‫(رییس‌جمهور و نخس��ت وزیر س��ال‌های اول انقالب)‬ ‫صورت گرفت ای��ن دو ش��هید گرانقدر را مظه��ر کار و‬ ‫تالش مومنانه و پایبندی بی‌اغماض به اصول و ارزش‌ها‬ ‫دانستند و خاطر‌نش��ان کردند‪ :‬ماندگار ش��دن یاد این‬ ‫چهره‌ه��ای نورانی‪ ،‬نش��انه تش��کر خداون��د از بندگان‬ ‫مخلصی اس��ت که با همه وجود برای اسالم کار و تالش‬ ‫می‌کنند و ارزش‌های اس�لامی‪ ،‬انقالب��ی را در کارهای‬ ‫خود متبلور می‌سازند‪.‬‬ ‫ایشان با اشاره به فتنه طراحی شده سال ‪ ،88‬افزودند‪:‬‬ ‫این فتنه‪ ،‬ضربه س��ختی به روند کار و پیش��رفت کشور‬

‫وارد کرد و به دش��من روحی��ه داد اما مل��ت و دولت با‬ ‫اعتماد و ایمان و ایس��تادگی‪ ،‬کارها را پی��ش بردند و به‬ ‫لطف خداون��د‪ ،‬توفیق��ات خوبی نصیب دولت ش��د که‬ ‫این مس��أله نیز‪ ،‬نمودی از پایبندی به جهت‌گیری‌های‬ ‫شهیدان رجایی و باهنر به شمار می‌رود‪.‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای با اش��اره به نکات خوبی که‬ ‫رییس‌جمهور در ای��ن دیدار درب��اره کارهای اقتصادی‬ ‫دولت بیان کرد‪ ،‬پیگیری همه اجزا و فصول طرح تحول‬ ‫اقتصادی را توصیه کردند و افزودن��د‪ :‬عالوه بر هدفمند‬ ‫کردن یارانه‌ها‪ ،‬بخش‌های دیگر ای��ن طرح درباره نظام‬ ‫بانک��ی‪ ،‬پول مل��ی و دیگر بخش‌ه��ا نیز به ط��ور جدی‬ ‫پیگیری و اجرا شود‪.‬‬ ‫رهبر انقالب اس�لامی توجه به ش��اخص‌های کالن را‬ ‫در مباحث اقتصادی مهم برش��مردند و بر تالش بیشتر‬ ‫برای تحقق نرخ رش��د تولید پیش‌بینی ش��ده در سند‬ ‫چش��م‌انداز و نیز افزای��ش س��رمایه‌گذاری‌های داخلی‬ ‫و خارجی تأکید کردند‪ .‬ایش��ان اهتمام ویژه و مس��تمر‬ ‫دولت را به مس��أله اش��تغال خواستار ش��دند و ارتقای‬ ‫بهره‌وری را در رشد اقتصادی کشور مهم دانستند‪.‬‬ ‫رهبر انقالب اس�لامی تأم��ل و بررس��ی فعالیت‌های‬ ‫انجام ش��ده برای اج��رای سیاس��ت‌های اص��ل ‪ 44‬را‬

‫مورد تأکید قرار دادند و افزودن��د‪ :‬روح اصل ‪« ،44‬ورود‬ ‫س��رمایه‌گذاری و مدیریت مردم و بخ��ش خصوصی به‬ ‫عرصه اقتصادی» اس��ت و دولت باید ضمن توجه کامل‬ ‫به فلس��فه وجودی این اصل‪ ،‬سیاست‌گذاری و نظارت و‬ ‫هدایت را همچنان در اختیار داشته باشد‪.‬‬ ‫حضرت آیت‌اهلل خامنه‌ای با اش��اره ب��ه ناتوانی بخش‬ ‫خصوصی از س��رمایه‌گذاری ب��زرگ در برخی بخش‌ها‪،‬‬ ‫خاطرنش��ان کردند‪ :‬سیاس��ت‌ها و اقدامات دولت باید‬ ‫به گونه‌ای باش��د که بخش خصوصی قادر ش��ود زیر بار‬ ‫سرمایه‌گذاری‌های بزرگ نیز برود‪.‬‬ ‫ایش��ان اجرای صحی��ح و کام��ل اص��ل ‪ 44‬را‪ ،‬کاری‬ ‫میان‌مدت و بلند‌مدت خواندند و افزودن��د‪ :‬اگر این کار‬ ‫انجام ش��ود‪ ،‬گشایش��ی واقعی در اقتصاد کشور حاصل‬ ‫خواهد ش��د‪.‬رهبر انقالب اس�لامی در بخش دیگری از‬ ‫سخنانشان نکاتی را در باب مدیریت دولت بیان کردند‪.‬‬ ‫ایش��ان در همی��ن زمینه با اش��اره به جایگاه بس��یار‬ ‫مهم هی��أت وزی��ران در تعیین تکالی��ف قانونی مردم و‬ ‫مس��ئوالن افزودند‪ :‬همه وزیران در تصمیم‌های دولت‬ ‫مؤثر و ش��ریکند بنابراین باید با برخ��ورد فعال‪ ،‬پخته و‬ ‫کارشناسی شده در مباحث شرکت کنند تا مصوبات به‬ ‫طور صحیح‪ ،‬پرورش یابد و تصحیح و تکمیل شود‪.‬‬ ‫‪3‬‬


‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬ ‫‪6‬‬

‫خبر‬ ‫اخبارکوتاه‬

‫‪7‬‬

‫نمادتوانمندیمتخصصانایرانی‬

‫‪10‬‬

‫ی درهدفمندکردنیارانه‌ها‬ ‫نقشروابط‌عموم ‌‬

‫‪12‬‬ ‫‪17‬‬ ‫‪18‬‬ ‫‪19‬‬ ‫‪21‬‬ ‫‪28‬‬ ‫‪30‬‬ ‫‪40‬‬ ‫‪43‬‬ ‫‪46‬‬ ‫‪53‬‬ ‫‪54‬‬ ‫‪58‬‬ ‫‪65‬‬ ‫‪68‬‬

‫خبر‬

‫گفتوگو‬

‫‪6‬‬

‫‪12‬‬

‫مجلس‬

‫گزارش ویژه‬

‫گفت‌وگو‬ ‫نيرويانسانيمحورتوسعهشركت‬ ‫مجلس‬ ‫تغییر الگوی مصرف‪ ،‬ارتقاء صادرات گاز را به همراه دارد‬ ‫هیچ مانعی برای صادرات گاز وجود ندارد‬

‫‪16‬‬ ‫ایران‬

‫‪20‬‬ ‫درنگ‬

‫نقشبی‌بدیل گاز درتأمینبودجه کشورتاچندسال آتی‬ ‫گزارشویژه‬ ‫عبور‪ 60‬درصد گاز ایران از نصف جهان‬ ‫تأسيساتتقويتفشاراصفهان‪1‬‬ ‫ایران‬ ‫گازرسانی بهکردستان‪،‬باالترازمیانگینکشوری‬ ‫درنگ‬

‫‪30‬‬

‫‪40‬‬

‫فنی‬

‫پژوهش‬

‫چشمطمع هندبه گاز ایران‬ ‫چین‪،‬غولمصرفانرژی‬ ‫فنی‬ ‫بررسي اثر مكانيكي و تنش ناشي از خاك‪...‬‬

‫‪46‬‬

‫‪54‬‬

‫روشجدیدآزمایش‌هایشبیه‌سازی زلزله‪...‬‬ ‫مدیریت و اقتصاد‬

‫پژوهش‬

‫ویژهنامه‬

‫جايگزينيتوربينگازباالکتروموتوردر‪...‬‬ ‫مدیریتواقتصاد‬ ‫الزامات استقرار نظام ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬ ‫نقش ‪ ISO10015‬در توسعه آموزش اثربخش در سازمان‌ها‬ ‫ویژهنامه‬ ‫ی‬ ‫تکیهبرتوانداخل ‬

‫‪58‬‬ ‫نماد توانمندی متخصصان ایرانی‬

‫ندای گاز‬ ‫ماهنامه داخلي شركت ملي گاز ايران‬ ‫مديرمسئول‪ :‬مجيد بوجارزاده‬ ‫رييس روابط‌عمومي شركت ملي گاز ايران‬ ‫با همكاري‪ :‬میرحکمت شریفی ‪ /‬محرمعلي مرداني‬ ‫مجري‪ :‬رسانه فرهنگ‌گستر {پويش}‬ ‫تحريريه‪ :‬طه طوفاني(دبیر) ‪ /‬سعيد قامتي‬ ‫مدیر اجرايي‪ :‬مجتبي دانشور‬ ‫مدیر هنری‪ :‬آرش روشنگر‪ /‬طراح نامواره و جلدها‪ :‬رضا اسماعیلی‬ ‫عكس‪ :‬علي جورابچي (دبير) ‪ /‬با سپاس از محمدرضا ولی‌پور‬ ‫عباس حسینیان‪ ،‬نیما محمدی‬ ‫نظارت چاپ‪ :‬داوود زارع‬ ‫نشاني‪ :‬تهران‪ ،‬خيابان شهيد عضدي (آبان جنوبي)‪ ،‬ساختمان مركزي‬ ‫شركت ملي گاز ايران‪ ،‬طبقه سيزدهم‪ ،‬روابط‌عمومي‬ ‫تلفن‪ / 84877594 :‬نمابر‪88912804 :‬‬ ‫‪nedayegas@nigc.ir / www.nigc.ir‬‬

‫‪4‬‬

‫‪7‬‬

‫‪68‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫سرمقاله‬

‫ارایه تصویر روشن آینده کشور پس از‬ ‫هدفمندکردنیارانه‌ها‬ ‫مجیدبوجارزاده‬

‫گاز ايران به سوريه می‌رود‬

‫دكتر س��يد مس��عود ميركاظمي وزير نفت و مهندس جواد اوجي مديرعامل شركت‬ ‫ملي گاز ايران‪ ،‬ظهر جمعه ‪ 29‬مرداد با س��فيان عالو‪ ،‬وزير نفت و منابع معدني س��وريه‬ ‫ديدار و گفت‌وگو کردند‪ .‬محور اين گفتگو‌ها که در دفتر وزير نفت کشورمان برگزار شد‪،‬‬ ‫انتقال گاز ايران به اروپا از طريق سوريه و ساخت پااليش��گاه ‪ 140‬هزار بشکه‌اي سوريه‬ ‫به دس��ت پيمانکاران ايراني بود‪ .‬دكتر ميركاظمي در اين زمينه از توافقات دو كشور در‬ ‫مورد صادرات گاز به س��وريه خبر داد و گفت‪ :‬اميدواريم هر چه زودتر شاهد صادرات گاز‬ ‫طبيعي به كشور سوريه باشيم‪.‬‬

‫افتتاح ‪ 2180‬ميلياردتومانپروژه گازرساني‬ ‫در هفته دولت‬

‫مديرعامل شركت ملي گاز ايران در نشست خبری که به مناسبت فرارسیدن هفته‬ ‫دولت برگزار ش��د با بيان اينكه ‪ 26‬ش��هر و ‪ 583‬روس��تا در هفته دول��ت از نعمت گاز‬ ‫طبيعي بهره‌مند ش��دند افزود‪ :‬مجموعا ‪ 2‬هزار و ‪ 180‬ميليارد تومان‪ ،‬پروژه گازرساني‬ ‫در هفته دولت افتتاح شد‪.‬‬

‫نشستمهندساوجی‬ ‫باهيأتریيسهدانشگاهصنعتنفت‬

‫مهندس جواد اوج��ي معاون وزير و مديرعامل ش��ركت ملي گاز ايران در جلس��ه‌اي‬ ‫با ریيس و اعضاي هيأت ریيس��ه دانش��گاه صنعت نفت گفت‪ :‬با عنايت به ديدگاه‌هاي‬ ‫ارزشمند پژوهشي مقام عالي وزارت و تدوين نظام راهبردي پژوهش‪ ،‬فناوري و نوآوري‬ ‫در وزارت نفت‪ ،‬اين دانشگاه و ديگر مجريان سطح اول بايد محلي براي انباشت دانش و‬ ‫همچنين تجاري‌سازي پژوهش‌هاي انجام شده باشند‪ .‬در اين نشست كه دكتر ضيايي‬ ‫عضو شوراي عالي پژوهش ش��ركت ملي گاز ايران نيز حضور داشت‪ ،‬مديرعامل شركت‬ ‫ملي گاز دستورات الزم را جهت تسهيل و تس��ريع در ارتباطات بيشتر شركت ملي گاز‬ ‫با دانش��گاه صنعت نفت در زمينه‌هاي اعطاي پرژوه‌هاي پژوهشي و همچنين برگزاري‬ ‫دوره‌هاي آموزشي با توجه به تقويم آموزشي شركت ملي گاز صادر كرد‪.‬‬

‫تعاریف و آموزه‌های س��نتی ارتباطات‪ ،‬روابط‌عمومي را تالش برنامه‌ريزي شده و‬ ‫مداومي می‌دانند كه به منظور ايجاد و حفظ حس��ن نيت و ش��ناخت بين سازمان و‬ ‫مخاطبان آن صورت مي‌گيرد‪.‬‬ ‫البته در دنی��ای امروز از دانش و هن��ر روابط‌عمومي در جهت تس��هيل ارتباطات‬ ‫دو طرفه بين دولت و آح��اد مردم بهره گرفته مي‌ش��ود و با پيچيده‌تر ش��دن نظام‬ ‫اجتماعي بر ضرورت‪ ،‬گسترش و توس��عه اين علم و حرفه جديد بيش از پيش اتفاق‬ ‫نظر حاصل مي‌آيد تا آنج��ا که کمتر نهاد يا س��ازماني خود را بي نياز از تش��کيالت‬ ‫روابط‌عمومي مي‌بيند‪.‬‬ ‫اما با وجود تغییر در تعاریف‪ ،‬هنوز هم بس��یاری از اساتید بر این باورند که وظایف‬ ‫روابط‌عمومی به س��ه دس��ته طبقه‌بندی می‌شود‪ :‬اطالع‌رس��اني؛ تبليغ و ترغيب و‬ ‫مشاركت‌جويي‪ ،‬همگرايي و بهينه‌سازي امور‪.‬‬ ‫ضرورت آگاهی نس��بت به این تعاریف س��نتی و البته تئوریک بر کس��ی پوشیده‬ ‫نیس��ت‪ ،‬اما نکته مهم‌تر ایفای نقش واقعی روابط‌عمومی به‌گونه و در شرایطی است‬ ‫که بتواند به تعاریف یاد شده جامه عمل پوشانده و کارکرد خود را نیز اثبات نماید‪.‬‬ ‫همان‌گونه که اولين روابط‌عمومي در س��ال ‪ 1327‬شمسي از طرف شركت نفت‬ ‫در ايران به وجود آمد و بدين ترتيب ش��ركت ملي نفت ايران به وجود آورنده اولين‬ ‫تشكيالت روابط‌عمومي در ايران به ش��مار می‌رود‪ ،‬باید گفت که روابط‌عمومی‌های‬ ‫صنعت نفت و به‌ویژه گاز در عملیاتی کردن آموزه‌های تئوریک روابط‌عمومی نیز تا‬ ‫امروز پیشگام بوده‌اند‪.‬‬ ‫ام��روز مدی��ران صنع��ت نف��ت و گاز کش��ور ب��ه خوب��ی آگاهن��د ک��ه ب��رای‬ ‫فرهنگ‌س��ازی عمومی در زمینه اصالح الگ��وی مصرف انرژی باید ب��ه توانمندی‬ ‫روابط‌عمومی‌های‌ش��ان ات��کا کنن��د و تجرب��ه موفق مش��ارکت م��ردم در زمینه‬ ‫صرفه‌جویی در مصرف گاز طبیعی طی سال‌های اخیر گواه این مدعاست؛ که البته‬ ‫شاید در بسیاری از س��ازمان‌های دیگر هنوز چنین نگرشی نسبت به روابط‌عمومی‬ ‫حاکم نشده باشد‪.‬‬ ‫با مروری بر تالش‌های صورت پذیرفته در زمینه اصالح الگوی مصرف گاز طبیعی‬ ‫می‌توان به این نتیجه رس��ید که روابط‌عمومی‌های ش��رکت ملی گاز ایران از تمام‬ ‫ابزارهای موجود به��ره گرفته و در تمام عرصه‌های اطالع‌رس��اني؛ تبليغ و ترغيب و‬ ‫مشاركت‌جويي‪ ،‬همگرايي و بهينه‌سازي امور فعال بوده‌اند که البته اگر جز این بود‪،‬‬ ‫توفیقی حاصل نمی‌شد‪.‬‬ ‫امروز نیز در آس��تانه اج��رای طرح تح��ول اقتصادی ق��رار داریم که ب��ه اعتقاد‬ ‫صاحبنظران انقالب بزرگی در اقتصاد کش��ور ایجاد خواهد کرد و ب��ا توجه به آنکه‬ ‫حرکت به س��مت واقعی ش��دن حامل‌های انرژی هم در این قانون پیش‌بینی شده‪،‬‬ ‫نقش روابط‌عمومی‌های صنعت نفت و گاز در این زمینه بسیار پررنگ خواهد بود‪.‬‬ ‫برگزاری جلسات و نشست‌های متعدد مسئوالن روابط‌عمومی‌های صنعت نفت‬ ‫و گاز طی ماه‌های اخیر با محوریت هدفمند کردن یارا‌نه‌ه��ا‪ ،‬حکایت از آن دارد که‬ ‫روابط‌عمومی‌های صنعت نفت آماده‌اند تا در تعامل ب��ا افکار عمومی و با بهره‌گیری‬ ‫از تمام ابزارهای موجود‪ ،‬رس��الت تاریخی خود را در آستانه تحول بزرگ پیش روی‬ ‫نظام اقتصادی کشور به انجام رس��انند‪ .‬البته در مس��یر اجرای این نقش مهم‪ ‌،‬باید‬ ‫به این نکته نیز توجه کرد ک��ه روابط‌عمومی‌ها باید با تبیی��ن قانون هدفمند کردن‬ ‫یارانه‌ها و آثار و نتایج آن برای مردم‪ ،‬تصویری صحیح از شرایط کشور و مردم پس از‬ ‫اجرای این قانون تحول‌آفرین به نمایش بگذارند‪.‬‬ ‫در این مس��یر از کارهایی که حتی کوچ��ک هم به نظر می‌رس��ند نباید غافل بود‬ ‫و مدیران عالی دس��تگاه‌ها هم باید ب��رای تحقق این امر ب��ه روابط‌عمومی‌ها کمک‬ ‫کنند‪.‬همچنی��ن باید این نکته را نی��ز مدنظر قرار داد که عدم ارایه تصویر ش��فاف و‬ ‫تبیین وضعیت آینده براساس گمانه‌زنی‌ها بسیار مضر و دارای تأثیرات منفی روانی‬ ‫زیادی است که اگر بتوان با ارایه اطالعات الزم و روشن کردن تصویر وضع مردم بعد‬ ‫از اجرای قانون نش��اط الزم را در بیین اقشار مختلف برای اس��تقبال آنها از مراحل‬ ‫اجرایی آن ایجاد کرد‪ ،‬مشکالت اجرای قانون به حداقل می‌رسد‪ ،‬انشاءا‪...‬‬

‫‪5‬‬


‫خبر‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫برگزاريرزمايشبزرگزمين‌لرزهدرساختمانمركزيشركتمليگازايران؛‬

‫زلزله‪،‬مقاوم‌ترینساختمانصنعتنفترانلرزاند‬

‫رزمايش بزرگ زمين‌لرزه روز چهارش��نبه س��یزدهم‬ ‫مرداد ماه در س��اختمان ش��ركت ملي گاز اي��ران و در‬ ‫ابعادي بسيار وسيع برگزار شد‪ .‬در اين رزمايش نيروهاي‬ ‫آتش‌نشاني و امداد با كمك به افراد آسيب‌ديده و انتقال‬ ‫آنان از محل بحران‪ ،‬قدرت و س��رعت عملك��رد خود را‬ ‫در مواق��ع احتمال��ي ايجاد بح��ران و زلزله ب��ه نمايش‬ ‫گذاش��تند‪ .‬محمد مهدي هادي‌‌زاده مدير توسعه منابع‬ ‫انساني ش��رکت ملی گاز ایران به عنوان يكي از اعضاي‬ ‫اصلي ستاد مركزي بحران شركت ملي گاز ايران در اين‬ ‫ارتباط گفت‪ :‬با توجه به اينكه ساختمان مركزي شركت‬ ‫ملي گاز ايران يكي از مقاوم‌ترين ساختمان‌هاي موجود‬ ‫وزارت نفت است به عنوان مقر اصلي و فرماندهي ستاد‬ ‫بحران نيز در نظر گرفته ش��ده‪ .‬وي گفت‪ :‬اين رزمايش‬

‫در حد بس��يار ب��اال و ب��ا كيفي��ت مطلوب برگزار ش��د‬ ‫و بايد از اين فرصت‌ها اس��تفاده كرده ت��ا نقاط ضعف را‬ ‫برطرف نماييم و نقاط قوت را نيز بيش��تر تقويت كنيم‪.‬‬ ‫هادي‌زاده در ادامه به بحث گس��ترش فرهنگ مردم به‬ ‫اين مقوله پرداخت و گفت‪ :‬بايد بر حس��ب وظيفه انجام‬ ‫اين‌گونه رزمايش‌ها را گسترش دهيم تا در مواقع بحران‬ ‫هم بتوانيم به هم��كاران كمك نم��وده و همين‌طور از‬ ‫آسيب‌هاي احتمالي وارده بر هم‌ميهنان قدري بكاهيم‪.‬‬ ‫مهندس باهوش رييس ‪ HSE‬شركت ملي گاز ايران هم‬ ‫هدف از انجام رزمايش بزرگ زمين‌لرزه در شركت ملي‬ ‫گاز ايران را حفظ و صيانت از نيروي انس��اني و پرس��نل‬ ‫و اهميت گاز طبيعي در مواقع ب��روز بحران عنوان كرد‬ ‫و گفت‪ :‬با توجه به نگرش بس��يار مثبت مهندس اوجي‬

‫معاون وزير نفت و مديرعامل ش��ركت ملي گاز ايران به‬ ‫نيروي انس��اني و اهميت گاز كه ه��م مي‌تواند در مواقع‬ ‫بروز بح��ران رفع مش��كل نمايد و از طرفي حادثه‌س��از‬ ‫باشد‪ ،‬اين رزمايش انجام شد‪ .‬وي با اشاره به این مطلب‬ ‫که م��ا بايد تمام تالش‌م��ان را انجام دهيم ت��ا در مواقع‬ ‫بروز زلزله از تلفات احتمالي جلوگيري نماييم‪ ،‬گفت‪ :‬به‬ ‫همين دليل در آينده نزدي��ك رزمايش‌هاي ديگري در‬ ‫ساختمان مركزي و ساختمان سپند اين شركت تدارك‬ ‫ديده خواهد شد‪ .‬رييس ‪ HSE‬ش��ركت ملي گاز ايران‬ ‫با موفق ارزيابي كردن اين رزماي��ش از نيروي انتظامي‪،‬‬ ‫آتش نشاني‪ ،‬سازمان بهداش��ت و درمان صنعت نفت و‬ ‫بيمارس��تان‌هاي آبان و پانزده خرداد ك��ه در انجام اين‬ ‫رزمايش مشارکت داشتند تقدير و تشكر کرد‪.‬‬

‫انتصابات‬ ‫مديرعام��ل ش��ركت مل��ي گاز اي��ران طي‬ ‫حكم��ي وحيدرض��ا زيدي‌ف��رد را به س��مت‬ ‫مش��اور و ریيس دفتر خ��ود منص��وب كرد‪.‬‬ ‫مهندس جواد اوجي در اي��ن حكم از خدمات‬ ‫ناصر آبگون در مدت تصدي مس��ئوليت فوق‬ ‫تشكر و قدر‌داني نمود‪.‬‬ ‫عبدالحسین کوتکی‬ ‫اکبر زارع‬ ‫وحیدرضا زیدی‌فرد‬ ‫همچنین ط��ي حكم��ي از س��وي مــدير‬ ‫توســعه منابع انساني شركت ملـي گاز ايران‬ ‫حسيـن سروري فخر به عنـــوان رييس امور‬ ‫ايثارگران اين شركت منصـــوب شد‪.‬‬ ‫محمد‌مهدي هادي‌زاده مدير توسعه منابع‬ ‫انس��اني ش��ركت ملي گاز ايران در اين حكم‬ ‫با اش��اره به اينكه حس��ين س��روري از تاريخ‬ ‫رحیم اسالمی‬ ‫حسین سروری فخر‬ ‫‪ 89/3/17‬مسئوليت سرپرستي اين امور را بر‬ ‫عهده داشته‪ ‌،‬وي را از روز دوش��نبه ‪ 89/6/2‬به عنوان پااليش گاز فج��ر جم ه��م منصوب ش��د‪ .‬مديرعامل‬ ‫ش��ركت ملي گاز ايران‪ ،‬طي حكمي رحيم اس�لامي را‬ ‫رييس امور ايثارگران منصوب کرد‪.‬‬ ‫نایب‌ریي��س هيأت‌مديره و مدير‌عامـــل ش��ركت به سمت نایب ریيس هيأت مديره و مديرعامل شركت‬ ‫‪6‬‬

‫پااليش گاز فجرجم منصوب كرد‪.‬‬ ‫مديرعامل شركت انتقال گاز ايران هم طي‬ ‫حكمي‪ ،‬اكبر زارع را به عنوان مدير منطقه پنج‬ ‫عمليات انتقال گاز منص��وب کرد‪ .‬مديرعامل‬ ‫ش��ركت انتقال گاز ايران در اين حكم با اشاره‬ ‫به اينكه مهندس اكب��ر زارع از تاريخ ‪89/2/7‬‬ ‫مسئوليت سرپرس��تي اين منطقه را بر عهده‬ ‫داشته‪ ،‬وي را از روز دوشنبه ‪ 89/6/2‬به عنوان‬ ‫مدير اين منطقه منصوب کرد‪.‬‬ ‫همچنین مهندس الماس��ی عبدالحس��ين‬ ‫كوتكي را ه��م به عن��وان مدي��ر منطقه يك‬ ‫عمليات انتقال گاز منص��وب کرد‪ .‬مديرعامل‬ ‫شركت انتقال گاز ايران در اين حكم با اشاره به‬ ‫اينكه مهندس عبدالحس��ين كوتكي از تاريخ‬ ‫‪ 89/2/13‬مسئوليت سرپرستي اين منطقه را بر عهده‬ ‫داشته است‪ ،‬از روز شنبه ‪ 89/6/6‬عبدالحسين كوتكي‬ ‫را به عنوان مدير اين منطقه منصوب کرد‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫خط لوله هفتم سراسری به بهره برداری رسید؛‬

‫نمادتوانمندیمتخصصانایرانی‬

‫صب��ح روز دوش��نبه يكم ش��هريور ماه‪ ،‬ب��ا آغاز‬ ‫بهره‌ب��رداري از خط لول��ه هفتم سراس��ري انتقال‬ ‫گاز‪ ،‬برگي ديگر از تاريخچه س��رزمين سيس��تان و‬ ‫بلوچس��تان ورق خورد و ايرانش��هر به عنوان اولين‬ ‫ش��هر اس��تان سيس��تان و بلوچس��تان ب��ا حضور‬ ‫مقامات ارشد كشور از نعمت ارزشمند گاز طبيعي‬ ‫برخوردار ش��د‪ .‬همزمان ب��ا افتتاح گازرس��اني به‬ ‫ايرانش��هر كه با حض��ور دكتر رحيم��ي معاون اول‬ ‫ریيس‌جمه��ور‪ ،‬دكتر س��يد مس��عود ميركاظمي‬ ‫وزير نفت‪ ،‬مهندس جواد اوجي مديرعامل شركت‬ ‫ملي گاز ايران‪ ،‬اس��تاندار سيس��تان و بلوچستان و‬ ‫جمعي از مقامات محلي انجام شد‪ ،‬عالوه بر افتتاح‬ ‫گازرساني به ايرانش��هر و آغاز بهره‌برداري از پروژه‬ ‫عظيم خط لوله هفتم سراس��ري‪ ،‬عمليات اجرايي‬ ‫پروژه گازرساني به س��مت چابهار تا مرز پاكستان‬ ‫و عمليات اجرايي گازرساني از ايرانشهر به زاهدان‬ ‫و ش��هرهايي كه در مس��ير اين خط قرار دارند نيز‬ ‫كليد خ��ورد‪ .‬ف��از دوم خط هفتم سراس��ري كه به‬ ‫منظور صادرات گاز ايران به پاكستان طراحي شده‬ ‫است‪ ،‬به طول ‪ 400‬کيلومتر در مس��ير ايرانشهر‪-‬‬ ‫چابهارو ايرانش��هر به مرز پاکس��تان ق��رار دارد‪ .‬بر‬ ‫پايه اين گزارش‪ ،‬خط لوله هفتم سراس��ري‪ ،‬با قطر‬ ‫‪ 56‬اينچ‪ ،‬فش��ار طراحي ‪ 1305‬پوند بر اينچ مربع و‬ ‫طول ‪ 907‬کيلومتر از منطقه ويژه اقتصادي انرژي‬ ‫پارس آغاز شده است و با عبور از استان‌هاي بوشهر‬ ‫به طول ‪ 42‬کيلومتر‪ ،‬فارس ب��ه طول ‪ 72‬کيلومتر‪،‬‬

‫کرمان به طول ‪ 153‬کيلومتر‪ ،‬هرم��زگان به طول‬ ‫‪ 431‬کيلومتر و سيستان و بلوچستان به طول ‪209‬‬ ‫کيلومتر به ايرانشهر منتهي مي‌شود‪.‬‬ ‫در مس��ير ‪ 907‬کيلومت��ري اي��ن خ��ط لول��ه‪،‬‬ ‫بهره‌گيري از ‪ 9‬ايس��تگاه تقويت فشار گاز ‪ 23‬شير‬ ‫بين راهي‪ 19 ،‬انش��عاب به منظور مقاصد مختلف‬ ‫(مص��ارف نيروگاه��ي و خانگ��ي) همچني��ن ‪15‬‬ ‫ايستگاه حفاظت کاتديک و ‪ 11‬ايستگاه فرستنده‬ ‫و گيرنده توپک (به منظور تمي��ز کردن خط لوله)‬ ‫پيش‌بيني شده اس��ت‪ .‬اين خط لوله در مسير خود‬ ‫از موانع بس��ياري‪ ،‬رودخانه‌هاي فصل��ي و دایمي‪،‬‬ ‫مناطق باتالقي‪ ،‬کوهس��تاني‪ ،‬جاده‌ه��ا و لوله‌هاي‬ ‫فعال نفت‪ ،‬گاز و آب عبور مي‌کند‪ .‬در پروژه عظيم‬ ‫خط هفتم سراس��ري انتقال گاز‪ ،‬حدود ‪ 850‬هزار‬ ‫تن لوله مصرف ش��ده و حجم عمليات جوشکاري‬ ‫اين پروژه بي��ش از چهار ه��زار و ‪ 320‬ه��زار اينچ‬ ‫قطر بوده اس��ت‪ ،‬همچني��ن بي��ش از ‪ 40‬هزار متر‬ ‫مکعب حجم عمليات بت��ن ريزي و ‪ 40‬ميليون متر‬ ‫مکعب حجم عمليات خاکي اين پروژه ملي اس��ت‪.‬‬ ‫انتقال خط لوله گاز از عس��لویه به ایرانش��هر هم از‬ ‫مصوبه‌های دور اول سفر ریاست جمهوری و هیأت‬ ‫دولت به سیس��تان و بلوچس��تان بود ک��ه افتتاح و‬ ‫مورد بهره‌برداری قرار گرفت‪.‬‬ ‫گاز‪ ،‬زمینه‌ساز توسعه سیستان و بلوچستان‬ ‫مع��اون اول رییس‌جمه��ور گاز را عامل توس��عه‬ ‫صنایع مختلف در اس��تان سیس��تان و بلوچستان‬

‫عنوان کرد و گفت‪ :‬با س��اخت و بهره‌برداری از خط‬ ‫لوله هفت��م سراس��ری گاز امکان ص��ادرات گاز به‬ ‫کشور پاکس��تان و کشور ثالث تس��هیل شد‪ .‬دكتر‬ ‫محمدرض��ا رحیمی در مراس��م افتت��اح خط لوله‬ ‫هفتم سراس��ری گفت‪ :‬با راه‌اندازی این طرح بزرگ‬ ‫گازی‪ ،‬ام��کان انتق��ال گاز طبیعی از عس��لویه به‬ ‫نخستین شهر از سیستان و بلوچستان فراهم شد‪.‬‬ ‫وی افزود‪ :‬خ��ط لوله هفتم سراس��ری گاز پس از‬ ‫گذر از استان‌های بوشهر‪ ،‬فارس‪ ،‬هرمزگان‪ ،‬جنوب‬ ‫کرمان وارد سیستان و بلوچستان شده و مردم این‬ ‫اس��تان را از گاز طبیعی برخوردار کرد‪ .‬معاون اول‬ ‫رییس‌جمهوری گفت‪ :‬عملیات اجرایی خط هفتم‬ ‫از سال ‪ 84‬با لوله‌گذاری به قطر ‪ 56‬اینچ در راستای‬ ‫نگاه عدالت محورانه دولت نهم آغاز شد‪ .‬وی افزود‪:‬‬ ‫با آغاز این عملی��ات ‪ 42‬کیلومتر لول��ه گذاری در‬ ‫بوش��هر‪ ،‬فارس ‪ 72‬کیلومتر‪ ،‬کرمان ‪ 153‬کیلومتر‪،‬‬ ‫هرمزگان ‪ 431‬کیلومتر و سیس��تان و بلوچس��تان‬ ‫‪ 209‬کیلومتر انجام شد‪.‬‬ ‫دکتر رحیمی با بیان این که در طول این مس��یر‬ ‫خط لوله هفتم سراس��ری ‪ 33‬دس��تگاه ایس��تگاه‬ ‫شیرآالت و ‪ 11‬ایس��تگاه ارس��ال و دریافت توپک‬ ‫احداث ش��ده‪ ،‬گفت‪ :‬همزم��ان با بهره‌ب��رداری از‬ ‫این ط��رح‪ ،‬کار عملی��ات لوله‌گذاری از ایرانش��هر‬ ‫به زاهدان و پاکس��تان آغاز شده اس��ت‪ .‬معاون اول‬ ‫رییس‌جمه��ور گف��ت‪ :‬دول��ت در تالش اس��ت با‬ ‫عملیاتی کردن انتق��ال لوله گاز ب��ه چابهار در بازه‬ ‫‪7‬‬


‫خبر‬

‫نماد توانمندی متخصصان ایرانی‬

‫زمانی کوتاه‪ ،‬تمام شهرهای سیستان و بلوچستان‬ ‫را از نعمت گاز شهری برخوردار کند‪.‬‬ ‫وی ادامه داد‪ :‬به ثمر نشس��تن اين پروژه عظيم‪،‬‬ ‫مرهون همت و تالش‌هاي خستگي‌ناپذير مديران‪،‬‬ ‫متخصصان‪ ،‬کارشناسان و کارگران ايراني است‪.‬‬ ‫رحیمی اظهار داش��ت‪ :‬امروز شاهد برگي ديگر از‬ ‫پيروزي‌هاي ملت ايران هس��تیم كه ب��ه جا بود در‬ ‫اين مراس��م رياس��ت محترم جمهوري نيز حضور‬ ‫مي‌يافت و به دس��ت دكتر احمدي‌ن��ژاد اين طرح‬ ‫ملي م��ورد بهره‌ب��رداري ق��رار مي‌گرف��ت‪ .‬دكتر‬ ‫رحيمي در پايان با سپاس از نعمت‌هاي خداوندي‪،‬‬ ‫از س��ردار قاس��مي فرمانده قرارگاه خاتم‌االنبياء و‬ ‫پرس��نل اين قرارگاه در اجراي پروژه عظيم احداث‬ ‫خط لوله هفتم سراسري تقدير و تشكر نمود‪.‬‬ ‫زيرساختي بـــراي توســعه اقتصــادي‬ ‫و اشتغال‌زايي‬ ‫دكتر س��يد مس��عود ميركاظمي‪ ،‬وزي��ر نفت در‬ ‫مراسم افتتاح گازرساني به نخس��تين شهر استان‬ ‫سيستان و بلوچس��تان (ايرانش��هر) گفت‪ :‬انتقال‬ ‫گاز عسلويه به اين اس��تان عالوه بر اينكه موجبات‬ ‫آسايش و رفاه مردم استان سيستان و بلوچستان را‬ ‫فراهم مي‌نمايد‪ ،‬مي‌تواند زيرس��اختي براي توسعه‬ ‫اقتصادي و اش��تغال‌زايي در اين اس��تان نيز باشد‪.‬‬ ‫دكت��ر ميركاظمي در اين مراس��م ضمن تش��كر و‬ ‫قدرداني از تمامي كس��اني كه در به ثمر رس��اندن‬ ‫اين پروژه عظيم تالش كرده‌ان��د‪ ،‬گفت‪ :‬اميدواريم‬ ‫اين پروژه زمينه را براي رش��د و ش��كوفايي هرچه‬ ‫بيشتر اين استان فراهم كند و به كسب و كار مردم‬ ‫رونق بخشد‪.‬‬ ‫وي با بي��ان اينكه از يكم ش��هريور م��اه عمليات‬ ‫گازرساني از ايرانشهر به س��مت چابهار و از آنجا تا‬ ‫مرز پاكس��تان آغاز گرديده است‪ ،‬خاطرنشان كرد‪:‬‬ ‫با تكميل اي��ن خط‪ ،‬ايران مي‌تواند از س��ال ‪2014‬‬ ‫روزان��ه ‪ 21/5‬ميلي��ون متر مكع��ب گازطبيعي به‬ ‫پاكستان صادر كند‪.‬‬ ‫گاز ایران ‪ 3‬سال دیگر در مرز پاکستان‬ ‫مدیرعامل ش��رکت ملی گاز ایران از احداث ادامه‬ ‫خط لوله هفتم سراسری به س��مت منطقه چابهار‬ ‫و مرز کش��ور پاکس��تان به ط��ول ‪ 300‬کیلومتر تا‬ ‫س��ه س��ال آینده خبر داد‪ .‬مهندس جواد اوجی در‬ ‫آیین بهره‌برداری از خط لوله هفتم سراس��ری گاز‬

‫مديرعامل شركت ملي گاز ايران با بيان‬ ‫اينكه عمليات اجرايي پروژه عظيم خط‬ ‫لوله هفتم سراسري تمام ًا توسط نيروهاي‬ ‫توانمند داخلي انجام شده است‪ ،‬ابراز‬ ‫اميدواري كرد تا دو سال آينده شاهد‬ ‫بهره‌برداري از عمليات گازرساني به‬ ‫شهرهاي زاهدان و زابل باشيم‬

‫‪8‬‬

‫کشور اظهار داش��ت‪ :‬تاکنون ‪ 907‬کیلومتر از خط‬ ‫لوله هفتم سراس��ری با عبور از پنج استان بوشهر‪،‬‬ ‫فارس‪ ،‬هرمزگان‪ ،‬جنوب کرمان تا ایرانش��هر واقع‬ ‫در اس��تان سیس��تان و بلوچس��تان تکمیل شده‬ ‫است‪ .‬مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران با بیان این‬ ‫که عملی��ات اجرایی پروژه عظیم خ��ط لوله هفتم‬ ‫سراسری به طور کامل از س��وی نیروهای توانمند‬ ‫داخلی انجام شده اس��ت‪ ،‬ابراز امیدواری کرد تا دو‬ ‫سال آینده شاهد بهره‌برداری از عملیات گازرسانی‬ ‫به شهرهای زاهدان و زابل باشیم‪.‬‬ ‫وی ه��دف از اجرای خ��ط لوله هفتم سراس��ری‬ ‫را تأمی��ن گاز مورد نی��از مناطق جنوبی و ش��رقی‬ ‫کشور و رس��اندن گاز طبیعی به استان سیستان و‬ ‫بلوچستان عنوان کرد و گفت‪ :‬این خط لوله از سال‬ ‫‪ 85‬ب��ا هزینه‌ای بالغ ب��ر ‪ 1731‬میلی��ارد تومان به‬ ‫صورت ‪ EPC‬به قرارگاه خاتم االنبیاء واگذار ش��ده‬ ‫بود‪ .‬مهن��دس اوجی دامه داد‪ :‬ب��ا تکمیل این خط‪،‬‬ ‫ایران می‌تواند از س��ال ‪ 2014‬روزانه ‪ 21/5‬میلیون‬ ‫متر مکعب گاز طبیعی به پاکستان صادر کند‪.‬‬ ‫معاون وزیر نفت در امور گاز ظرفیت این خط لوله‬ ‫را روزانه ‪ 50‬میلیون مت��ر مکعب اعالم کرد و اظهار‬ ‫داش��ت‪ :‬این ظرفیت در آینده به ‪ 110‬میلیون متر‬ ‫مکعب در روز قابل افزای��ش خواهد بود‪ .‬مديرعامل‬ ‫شركت ملي گاز ايران با بيان اينكه عمليات اجرايي‬ ‫پروژه عظيم خط لوله هفتم سراسري تماماً توسط‬ ‫نيروهاي توانمند داخلي انجام ش��ده اس��ت‪ ،‬ابراز‬ ‫اميدواري كرد تا دو س��ال آينده شاهد بهره‌برداري‬ ‫از عمليات گازرس��اني به ش��هرهاي زاهدان و زابل‬ ‫باشيم‪.‬‬ ‫بهره‌برداري از پروژه سرخس‪ -‬سنگ‌بست‬ ‫قبل از فصل سرما‬ ‫مديرعامل شركت مهندس��ي و توسعه گاز ايران‬ ‫در خصوص احداث ف��از ‪ 2‬پروژه خ��ط دوم انتقال‬ ‫گاز س��رخس – سنگ‌بس��ت گفت‪ :‬اين پروژه قبل‬ ‫از فرارسيدن فصل زمس��تان به بهره‌برداري خواهد‬ ‫رسيد‪.‬‬ ‫مهن��دس عليرضا غريب��ي در حاش��يه برگزاري‬ ‫مراس��م بهره‌برداري از خط لوله هفتم سراسري در‬ ‫ايرانش��هر با اعالم اين خبر گفت‪ :‬پروژه خط انتقال‬ ‫گاز س��رخس‪ -‬سنگ بس��ت که از جنب پااليشگاه‬ ‫شهيد‌هاش��مي‌نژاد تا نزديکي شهرس��تان مشهد‬ ‫امتداد دارد به طول ‪ 120‬کيلومت��ر و قطر ‪ 48‬اينچ‬ ‫در دست اجراست‪.‬‬ ‫وي ادام��ه داد‪ :‬لوله‌ه��اي م��ورد ني��از کل پروژه‬ ‫توسط شرکت مهندسي و توس��عه گاز ايران تأمين‬ ‫گرديده و تالش مي‌كنيم فاز دوم خط واردات گاز از‬ ‫تركمنستان از پااليش��گاه خانگيران تا سنگ‌بست‬ ‫را تا زمستان سال جاري وارد مدار كنيم‪.‬‬ ‫مهندس غريب��ي گفت‪ :‬اين خط انتق��ال گاز بايد‬ ‫حداقل از ‪ 32‬مورد موانع س��خت عبور مي‌نمود که‬ ‫عبور از جاده اصلي مشهد ‪ -‬س��رخس‪ ،‬عبور از ريل‬ ‫راه آهن و عبور از رودخانه کش��ف رود از جمله اين‬ ‫موانع به شمار مي‌رود‪.‬‬ ‫مديرعام��ل ش��رکت مهندس��ي و توس��عه گاز‬

‫ايران اظهار داش��ت‪ :‬به دليل اهميت پ��روژه و لزوم‬ ‫بهره‌برداري هر چه س��ريع‌تر از اين پ��روژه افزايش‬ ‫گروه‌هاي کاري و تعداد ماش��ين‌آالت م��ورد نياز‬ ‫اتخاذ گرديده ت��ا در کوتاه‌ترين زم��ان ممکن اين‬ ‫پروژه به اتمام برسد‪.‬‬ ‫وي افزود‪ :‬ب��ا بهره‌برداري از اين خط مش��كالت‬ ‫احتمالي و افت فش��ار گاز مخصوصاً در فصول سرد‬ ‫سال در استان‌هاي ش��مال و شمال ش��رق كشور‬ ‫مرتفع مي‌گ��ردد‪ .‬مهندس غريب��ي همچنين در‬ ‫مورد گازرساني به ش��هر ايرانش��هر و بهره‌برداري‬ ‫از خط لوله هفتم سراس��ري گفت‪ :‬اي��ن خط لوله‬ ‫به طول ‪ 907‬کيلومتر از عس��لويه آغاز ش��ده است‬ ‫و با عبور از اس��تان‌هاي بوش��هر‪ ،‬ف��ارس‪ ،‬کرمان‪،‬‬ ‫هرمزگان و سيس��تان و بلوچس��تان به ايرانش��هر‬ ‫منتهي مي‌ش��ود‪ .‬مديرعامل ش��ركت مهندسي و‬ ‫توس��عه گاز افزود‪ :‬فاز دوم اين خط ك��ه به منظور‬ ‫صادرات گاز ايران به پاكس��تان طراحي شده است‪،‬‬ ‫به طول ‪ 400‬کيلومتر در مسير ايرانشهر‪ -‬چابهار و‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫ايرانشهر به مرز پاکستان قرار دارد كه اميدواريم تا‬ ‫سه سال آينده به بهره‌برداري برسد‪.‬‬ ‫دستاورد نظام در توزیع عادالنه‌امکانات‬ ‫عضو مجمع نمایندگان سیس��تان و بلوچس��تان‬ ‫افتت��اح خط لول��ه هفت��م و انتقال گاز از عس��لویه‬ ‫به سیس��تان و بلوچس��تان را یک��ی از بزرگ‌ترین‬ ‫دس��تاوردهای نظام مقدس جمهوری اسالمی در‬ ‫رفع محرومیت و توزی��ع عادالنه امکان��ات خواند‪.‬‬ ‫عبدالعزی��ز جمش��یدزهی ای��ن موفقی��ت را در‬ ‫مرهون تالش دولت دهم و ن��گاه عدالت‌طلبانه آن‬ ‫خواند و گفت‪ :‬استان سیس��تان و بلوچستان یکی‬ ‫از محروم‌ترین اس��تان‌های کشور اس��ت که از نظر‬ ‫داشتن زیرساخت‌های اقتصادی‪ ،‬پایین‌ترین رتبه‬ ‫را در کل کشور دارد‪.‬‬ ‫وی تصری��ح ک��رد‪ :‬ه��رگاه از مس��ئوالن‬ ‫می‌خواس��تیم امکاناتی برای ای��ن منطقه فراهم‬ ‫کنند‪ ،‬نگاه آنها تنها به دنبال صرفه اقتصادی بوده؛‬ ‫به همین دلیل مردم منطقه در محرومیت شدید‬

‫قرار داش��ته و در حالی که کل کش��ور گازرسانی‬ ‫ش��ده اس��ت‪ ،‬حتی ی��ک خان��وار سیس��تانی و‬ ‫بلوچستانی از این نعمت بهره‌مند نبودند‪ .‬نماینده‬ ‫س��راوان در خانه ملت ادامه داد‪ :‬اما به فضل الهی‪،‬‬ ‫دولت نهم و دهم نگاه عدالت‌محورانه‌ای در بخش‬ ‫توزیع امکانات داشته؛ به همین دلیل در سال ‪85‬‬ ‫احداث خط لوله هفتم برای انتقال گاز از عسلویه‬ ‫به چابه��ار و پ��س از آن اتصال به خ��ط لوله صلح‬ ‫تصویب و به سرعت در چند ماه اجرای این پروژه‬ ‫بزرگ عملیاتی ش��د‪ .‬جمش��یدزهی با اش��اره به‬ ‫گش��ایش خط لوله هفتم که با حضور مس��ئوالن‬ ‫ارش��د دولت و وزارت نفت انجام ش��د‪ ،‬گفت‪ :‬اگر‬ ‫دولت نگاه صرف اقتصادی داشت‪ ‌،‬نباید گازرسانی‬ ‫به استان سیستان و بلوچس��تان را انجام می‌داد‪،‬‬ ‫اما خوش��بختانه نگاه دولت در این بخش‪ ،‬توزیع‬ ‫عادالنه امکانات است‪.‬‬ ‫وی با اش��اره به مس��یر خط لوله هفتم گاز اظهار‬ ‫داشت‪ :‬این مسیر به گونه‌ای اس��ت که بسیاری از‬ ‫شهرس��تان‌های استان سیس��تان و بلوچستان در‬ ‫طول مس��یر قرار نمی‌گیرند؛ به همی��ن دلیل در‬ ‫جلس��ه ای با دکتر احمدی‌ن��ژاد‪ ،‬رییس‌جمهوری‬ ‫این موضوع مطرح ش��د و ایش��ان نیز ق��ول اکید‬ ‫داد که ب��ا ش��اخه‌گذاری در طول مس��یر به تمام‬ ‫شهرس��تان‌های استان سیس��تان و بلوچستان‪ ،‬از‬ ‫جمله شهرس��تان سراوان گازرس��انی انجام شود‪.‬‬ ‫این مس��ئول ادامه داد‪ :‬خوش��بختانه پیرو دستور‬ ‫رییس‌جمهوری‌‪ ،‬برنامه‌ریزی برای انجام این مهم‬ ‫صورت گرفته و امیدواریم با ت�لاش وزارت نفت و‬ ‫اعتبارات مالی خوبی که در نظر گرفته شده است‪،‬‬ ‫در چند سال آینده کل منطقه از نعمت گاز شهری‬ ‫بهره‌مند شوند‪ .‬جمش��یدزهی در پایان تأکید کرد‪:‬‬ ‫الزم اس��ت به عنوان نماینده م��ردم از تالش‌های‬ ‫دولت و وزارت نفت برای انج��ام این پروژه عمرانی‬ ‫بزرگ تقدیر کنم‪.‬‬ ‫کاهـش س�ختــی تأمیـن انـ�رژی مـردم‬ ‫سیستان‌وبلوچستان با بهره‌مندی از گاز‬ ‫نماینده مردم زاب��ل در خانه ملت ب��ا بیان اینکه‬ ‫م��ردم س��اکن اس��تان سیس��تان و بلوچس��تان‬ ‫بی‌صبرانه منتظر بهره‌مندی از نعمت گاز هستند‪،‬‬ ‫گف��ت‪ :‬ورود گاز ب��ه این اس��تان‪ ،‬س��ختی تأمین‬ ‫انرژی مردم سیستان و بلوچس��تان را کم می‌کند‪.‬‬ ‫عباس��علی نورا گفت‪ :‬این اس��تان تاکنون از نعمت‬ ‫گاز شهری بهره‌مند نبوده است و ساکنان آن برای‬ ‫تأمین انرژی سختی‌های زیادی متحمل شدند‪ .‬وی‬ ‫با اشاره به نشس��ت‌های مختلف مجمع نمایندگان‬ ‫استان سیس��تان و بلوچستان با مس��ئوالن دولت‬ ‫و وزارت نف��ت گفت‪ :‬ب��ه دالیل مختل��ف‪ ،‬از جمله‬ ‫موقعی��ت جغرافیایی اس��تان‪ ،‬همچنی��ن احداث‬ ‫نکردن زیرس��اخت‌های الزم تا کنون به این منطقه‬ ‫گازرسانی نشده اس��ت‪ .‬این نماینده مجلس در باره‬ ‫بهره‌ب��رداری از خط هفت��م انتقال گاز از عس��لویه‬ ‫به ایرانش��هر گفت‪ :‬این پروژه مه��م عمرانی بخش‬ ‫مهم��ی از دالیل عدم گازرس��انی ب��ه منطقه را که‬ ‫ناش��ی از احداث نکردن زیرس��اخت‌های الزم بود‪،‬‬

‫برطرف می‌کند‪ .‬نورا ب��ا تأکید بر این که بهره‌مندی‬ ‫از گاز شهری حق هر ایرانی است و دولت برای ارائه‬ ‫این خدم��ت تالش خوبی در س��ال‌های گذش��ته‬ ‫انجام داده اس��ت‪ ،‬گفت‪ :‬مردم اس��تان سیستان و‬ ‫بلوچستان که تا کنون از نعمت گازشهری بهره‌مند‬ ‫نبودند‪ ،‬بی‌صبرانه منتظر دریافت گاز هستند‪.‬‬ ‫روز به يادماندني سيستان و بلوچستان‬ ‫محمد قي��وم دهقان��ي نماينده مردم ايرانش��هر‬ ‫در مجلس ش��وراي اسالمي ضمن تش��كر از دولت‬ ‫خدمتگذار ك��ه عناي��ت و توجه وي��ژه و خاصي به‬ ‫مناطق محروم دارد‪ ،‬گفت‪ :‬امروز براي مردم استان‬ ‫سيستان و بلوچستان روزي به يادماندني است‪.‬‬ ‫وي با بيان اينكه گازرس��اني به ايرانشهر نشانگر‬ ‫توجه خ��اص دكتر احم��دي نژاد رياس��ت محترم‬ ‫جمهوري ب��ه مناطق محروم اس��ت‪ ،‬اف��زود‪ :‬همه‬ ‫مردم اي��ران ذي نفع اين خدمات بزرگ هس��تند و‬ ‫اين پروژه مي‌تواند در جهت توس��عه و رونق بسيار‬ ‫مثمر ثمر باشد‪.‬‬ ‫دهقان��ي با اش��اره به اينك��ه توس��عه اقتصادي‪،‬‬ ‫اش��تغال‌زايي را به همراه دارد‪ ،‬ابراز اميدواري كرد‪:‬‬ ‫شهرستان‌هاي س��رباز و زابل نيز به زودي از نعمت‬ ‫گاز طبيعي بهره‌مند شوند‪.‬‬ ‫تقدیر معاون اول ريیس‌جمهور از تالشگران‬ ‫صنعت گاز‬ ‫در حاش��يه مراس��م بهره‌ب��رداري از خ��ط لوله‬ ‫هفتم سراس��ري‪ ،‬محمدرضا رحيم��ي معاون اول‬ ‫ريیس‌جمهور و دكتر س��يد مس��عود ميركاظمي‬ ‫وزير نفت با اهداء لوح تقدير به تالش��گران صنعت‬ ‫گاز از تالش‌هاي آنها تقدير و تشكر نمودند‪.‬‬ ‫در اي��ن مراس��م از زحمات و تالش‌ه��اي جواد‬ ‫اوج��ي مديرعام��ل‪ ،‬مصطفي كش��كولي معاون‪،‬‬ ‫مهندس غريبي مديرعامل ش��ركت مهندس��ي‬ ‫و توس��عه گاز‪ ،‬مهندس‌هاش��مي مج��ري طرح‪،‬‬ ‫ش��يخ‌بهايي مدير گازرساني‪ ،‬س��هيلي‌پور مدير‬ ‫برنامه‌ريزي و منج��زي مدير امور مالي ش��ركت‬ ‫ملي گاز اي��ران؛ همچنی��ن قدس��ي‌زاده‪ ،‬حيدر‬ ‫اصفهاني‪ ،‬محمدپور‪ ،‬گلپايگاني و س��ردار قاسمي‬ ‫فرمانده قرارگاه خاتم‌االنبياء‪ ،‬به خاطر تالش‌هاي‬ ‫آنها در اجرايي ش��دن و بهره‌ب��رداري از اين خط‬ ‫لوله تش��كر و قدرداني به عمل آمده و به آنها لوح‬ ‫تقدير اهدا شد‪.‬‬

‫در حاشيه مراسم بهره‌برداري از‬ ‫خط لوله هفتم سراسري‪ ،‬محمدرضا رحيمي‬ ‫معاون اول ريیس‌جمهور و دكتر سيد‬ ‫مسعود ميركاظمي وزير نفت با اهداء لوح‬ ‫تقدير به تالشگران صنعت گاز از تالش‌هاي‬ ‫آنها تقدير و تشكر نمودند‬

‫‪9‬‬


‫خبر نوزدهمين همايش سراسري روساي روابط‌عمومي‬

‫نوزدهمينهمايشسراسريروسايروابط‌عموميشركتمليگازايرانبرگزارشد؛‬

‫ی‬ ‫نقشروابط‌عموم ‌‬ ‫درهدفمندکردنیارانه‌ها‬

‫نوزدهمي��ن هماي��ش سراس��ري روس��اي‬ ‫روابط‌عموم��ي ش��ركت مل��ي گاز ايران ب��ا حضور‬ ‫معاون برنامه‌ريزي اس��تاندار كردس��تان‪ ،‬مديرکل‬ ‫روابط‌عموم��ي وزارت نف��ت‪ ،‬ريي��س روابط‌عمومي‬ ‫ش��ركت مل��ي گاز اي��ران و روس��اي روابط‌عمومي‬ ‫شركت‌هاي گاز اس��تاني و مناطق عملياتي با محور‬ ‫هدفمند كردن يارانه‌ها برگزار شد‪.‬‬ ‫در روز نخس��ت این همایش دو روزه که سیزدهم و‬ ‫چهاردهم مرداد ماه در سنندج برگزار شد؛ مسئوالن‬ ‫شرکت‌کننده به بیان نقش روابط‌عمومی در اجرای‬ ‫طرح هدفمند کردن یارا‌نه‌ها پرداختند و در دومين‬ ‫روز از ای��ن گردهماي��ي‪ ،‬دوره‌هاي��ي ب��ا محوريت‬ ‫برنامه‌ريزي اس��تراتژيک در روابط‌عمومي و وظايف‬ ‫روابط‌عمومي‌ها در زمان بحران با حضور اساتيد برتر‬ ‫حوزه روابط‌عمومي برگزار شد‪.‬‬ ‫مجي��د بوج��ارزاده رييس روابط‌عمومي ش��رکت‬ ‫مل��ي گاز ايران ه��دف از برگ��زاري اي��ن دوره‌ها را‬ ‫آموزش ش��يوه‌هاي اطالع‌رس��اني به منظور اجراي‬ ‫طرح هدفمند ک��ردن يارانه‌ها به مديران و روس��اي‬ ‫روابط‌عمومي‌هاي ش��رکت‌هاي تابعه ش��رکت ملي‬ ‫گاز ايران دانست و گفت‪ :‬با تشکيل اين دوره‌ها عالوه‬ ‫ب��ر آموزش‌هايي در زمينه وظاي��ف روابط‌عمومي‌ها‬ ‫هدف ما رس��يدن به يک وحدت روي��ه در خصوص‬ ‫‪10‬‬

‫شفاف‌سازي و اطالع‌رس��اني در زمينه اجراي طرح‬ ‫هدفمند کردن يارانه‌هاست‪.‬‬ ‫وي ابراز اميدواري کرد برگزاري چنين دوره‌هايي‬ ‫بتواند ما را در اجراي هر چه بهتر طرح هدفمندکردن‬ ‫يارانه‌ها ياري رساند‪.‬‬ ‫ايجاد ش�يوه‌نامه اطالع‌رس�اني براي قانون‬ ‫هدفمند کردن يارانه‌ها در سطح وزارت نفت‬ ‫مديرکل روابط‌عمومي وزارت نفت با بيان اينکه در‬ ‫سطح روساي روابط‌عمومي‌هاي چهار شرکت اصلي‬ ‫و مدي��رکل روابط‌عمومي اين وزارتخانه س��تادي به‬ ‫منظور اج��راي طرح هدفمند ک��ردن يارانه‌ها ايجاد‬ ‫شده است افزود‪ :‬ما قصد داريم يک شيوه‌نامه اجراي‬ ‫اطالع‌رس��اني را براي قانون هدفمند کردن يارانه‌ها‬ ‫ايجاد کنيم‪.‬‬ ‫حس��ين پرس��ان با اعالم اين خبر گف��ت‪ :‬يکي از‬ ‫ابزارهايي که مي‌توانيم با استفاده از آن‪ ،‬اطالع‌رساني‬ ‫و شفاف‌سازی نماييم رسانه‌ها هستند‪ .‬وي ادامه داد‪:‬‬ ‫اطالع‌رس��اني بايد بر روي آگاه‌س��ازي آحاد جامعه‬ ‫هدف‌گذاري ش��ود و بازخ��ورد آن از طريق دريافت‬ ‫نظرات مختلف نماد پيدا نمايد‪.‬‬ ‫پرس��ان‪ ،‬روابط‌عموم��ي را تالش��ي هنرمندان��ه‪،‬‬ ‫مدبرانه‪ ،‬توام با کارشناس��ي برشمرد و گفت‪ :‬فعاليت‬ ‫روابط‌عموم��ي بايد به ص��ورت مس��تمر و منظم به‬

‫منظور ايجاد رابطه دوس��ويه با ه��دف اغنا و ترغيب‬ ‫بين سازمان و جمعيت هدف صورت پذيرد‪.‬‬ ‫وي اف��زود‪ :‬تکالي��ف روابط‌عمومي بر اين اس��اس‬ ‫پايه‌گ��ذاري خواهد ش��د‪ .‬مدي��رکل روابط‌عمومي‬ ‫وزارت نفت وظيف��ه روابط‌عمومي را اط�لاع يابي و‬ ‫اطالع‌رساني برش��مرد و افزود‪ :‬به منظور اجراي هر‬ ‫چه بهتر طرح هدفمن��د کردن يارانه‌ه��ا در جامعه‪،‬‬ ‫کارشناس��ان م��ا در واحده��اي روابط‌عمومي بايد‬ ‫اطالع‌يابي دقيق و شناخت درستي از مخاطبان خود‬ ‫داشته باشند تا بتوانند اطالع‌رساني درست همراه با‬ ‫شفاف‌س��ازي انجام دهند واز اين طري��ق نگراني‌ها‬ ‫و چالش‌هاي احتمال��ي که در بين آح��اد جامعه در‬ ‫طول اجراي اين طرح به وج��ود خواهد آمد را مرتفع‬ ‫نمايند‪.‬‬ ‫وي در پايان با ذکر بيانات��ي از مقام معظم رهبري‬ ‫مد‌ظله‌العالي گفت‪ :‬ط��رح تحول اقتص��ادي که از‬ ‫س��وي دولت مطرح ش��ده از کارهاي بزرگي است‬ ‫که جرأت انج��ام آن‪ ،‬خود کاري بزرگ محس��وب‬ ‫مي‌ش��ود و قدمي بلند براي پيش��رفت کشور است‪.‬‬ ‫پرس��ان ابراز امي��دواري ک��رد روابط‌عمومي‌هاي‬ ‫وزارت نفت بتوانن��د به هنگام اج��راي اين طرح به‬ ‫عنوان يکي از بازو‌هاي اصلي و مهم دولت مثمر ثمر‬ ‫واقع شوند‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫حجت االسالم والمسلمین امیدی‬

‫محمد حسین مهدوی‬

‫تحقق فضا‌سازي مناس�ب براي اجراي طرح‬ ‫هدفمندي يارانه‌ها با کمک روابط‌عمومي‬ ‫مش��اور مديرعامل ش��رکت مل��ي گاز اي��ران در‬ ‫امور فرهنگ��ي و اجتماعي ب��ا تأکيد ب��ر نقش موثر‬ ‫روابط‌عموم��ي در ايجاد فضاس��ازي مناس��ب براي‬ ‫اجراي طرح هدفمندي يارانه‌ها گفت‪ :‬روابط‌عمومي‬ ‫بايد با کمک رسانه‌ها به ايفاي نقش شفاف‌سازي در‬ ‫جامعه بپردازد‪ .‬حجت‌االسالم‌والمس��لمين اميدي‬ ‫نقش روابط‌عمومي‌ه��ا به‌‌وي��ژه روابط‌عمومي‌هاي‬ ‫صنعت نفت را در اطالع‌رس��اني و آگاه‌سازي جامعه‬ ‫براي اجراي موفق طرح تحول اقتصادي مهم ارزيابي‬ ‫کرد و اف��زود‪ :‬آن چيزي که مي‌توان��د موجب اجراي‬ ‫موفقيت آميز اين طرح در کشور شود‪ ،‬متحدالشکل‬ ‫بودن اطالع‌رس��اني در اجراي آن است و اين جاست‬ ‫که نقش روابط‌عمومي‌ها نمايان خواهد شد‪.‬‬ ‫مشاور فرهنگي مديرعامل ش��رکت ملي گاز ايران‬ ‫ادام��ه داد‪ :‬طبيعي اس��ت که در نخس��تين روزهاي‬ ‫اجراي طرح‪ ،‬اقتصاد کش��ور دچار تحول شود اما اين‬ ‫تغيير و تحول ب��ه معناي دگرگوني و ايجاد مش��کل‬ ‫خاصي نيس��ت بلکه مردم شاهد ش��کوفايي اقتصاد‬ ‫کش��ور خواهند ب��ود‪ .‬بنابراي��ن با آگاه‌س��ازي افکار‬ ‫عمومي از تبعات و اثرات مطلوب اين طرح‪ ،‬مي‌توان‬ ‫حمايت حداکثري آحاد جامعه را کسب کرد‪.‬‬ ‫وي افزود‪ :‬مس��ئوليت اي��ن آگاه‌س��ازي بر دوش‬ ‫واحده��اي فرهنگ��ي و اطالع‌رس��اني از جمل��ه‬ ‫روابط‌عمومي سازمان‌هاست که بايد شناخت دقيق‬ ‫و جامعي از زواياي اين طرح به مردم ارايه دهند‪.‬‬ ‫حجت‌االس�لام اميدي خاطرنش��ان ک��رد‪ :‬تحقق‬ ‫چني��ن ام��ري ج��ز از طري��ق تعام��ل با رس��انه‌ها‬ ‫امکان‌پذير نخواهد بود‪ .‬مش��اور فرهنگي مديرعامل‬ ‫ش��رکت ملي گاز ايران در بخش پاياني سخنان خود‬ ‫با اشاره به اصالح الگوي مصرف و نهادينه کردن اين‬ ‫فرهنگ در جامعه گفت‪ :‬کودکان بهترين گزينه‌هاي‬ ‫آموزش فرهن��گ و انتق��ال آن به نس��ل‌هاي بعدي‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫مش�اركت مردم ضرورتي اجتناب ناپذير در‬ ‫اجراي طرح هدفمندكردن يارانه‌ها‬ ‫ريي��س روابط‌عمومي ش��ركت ملي گاز اي��ران با‬ ‫بيان اينكه مش��اركت مردم ضرورتي اجتناب‌ناپذير‬ ‫در اجراي طرح هدفمند كردن يارانه‌هاس��ت افزود‪:‬‬

‫حسین پرسان‬

‫در اين خصوص روابط‌عمومي‌ها نقش��ي حس��اس و‬ ‫تعيين‌كننده دارند تا بتوانند با اطالع‌رس��اني دقيق‪،‬‬ ‫تمام آحاد جامعه را در اج��راي هر چه بهتر اين طرح‬ ‫مشاركت دهند‪.‬‬ ‫مجيد بوج��ارزاده ضمن خي��ر مقدم ب��ه حضار و‬ ‫روس��اي روابط‌عمومي ش��ركت‌هاي تابعه ش��ركت‬ ‫ملي گاز ايران‪ ،‬هدف از برگزاري اين نشست را ايجاد‬ ‫تعامل بين روس��اي روابط‌عمومي‌هاي شرکت‌هاي‬ ‫تابعه ش��رکت ملي گاز ايران برشمرد و گفت‪ :‬با توجه‬ ‫به نزديک ش��دن زمان اجراي طرح هدفمند کردن‬ ‫يارانه‌ها‪ ،‬روابط‌عمومي‌ها بايد کوش��اتر از گذشته در‬ ‫زمينه فرهنگ‌سازي و اطالع‌رس��اني دقيق فعاليت‬ ‫نمايند‪ .‬وي با بيان اينكه روابط‌عمومي بايد با نگاهي‬ ‫همه جانبه مس��ایل مختلفي را ك��ه در طول اجراي‬ ‫اين طرح به وج��ود مي‌آيد مورد بررس��ي قرار دهد‪،‬‬ ‫افزود‪ :‬دريافت پيش��نهادهاي مردم در زمينه اجراي‬ ‫بهتر اي��ن طرح مي‌توان��د راهکاري موث��ر به منظور‬ ‫جلب اعتم��اد آنها و مش��ارکت دادن آحاد جامعه در‬ ‫اجراي اين طرح باشد‪.‬‬ ‫بوج��ارزاده با بيان اينك��ه تبعات و بررس��ي اثرات‬ ‫اجراي ط��رح هدفمن��د ك��ردن يارانه‌ه��ا از جمله‬ ‫برنامه‌هاي در دس��ت اجراي روابط‌عمومي اس��ت‪،‬‬ ‫خاطرنش��ان كرد‪ :‬هم‌اكنون ش��ر كت ملي گاز ايران‬ ‫كارگروه‌ها و كميته‌هاي مختلفي را در زمينه اجراي‬ ‫اين طرح تشكيل داده است‪ .‬وي ابراز اميدواري كرد‬ ‫با كمك تمام واحدهاي روابط‌عمومي ش��ركت‌هاي‬ ‫تابعه شركت ملي گاز ايران بتوانيم در اجراي هر چه‬ ‫بهتر اين طرح حضوري مثمر ثمر داشته باشيم‪.‬‬ ‫ريي��س روابط‌عمومي ش��ركت مل��ي گاز ايران در‬ ‫ادامه به ارايه گزارش��ي از عملكرد روابط‌عمومي اين‬ ‫ش��ركت پرداخت و برنامه‌هاي در دست اجراي اين‬ ‫واحد را تش��ريح نمود‪ .‬وي به برخ��ي از اين برنامه‌ها‬ ‫اش��اره كرد و گفت‪ :‬پيگيري‌هايي را جهت تهيه لوح‬ ‫فش��رده به زبان و گويش‌ه��اي محلي انج��ام داده و‬ ‫اميدواريم تا سال آينده اين امر تحقق يابد‪.‬‬ ‫بوجارزاده يكي ديگر از طرح‌هاي در دست اجراي‬ ‫واحد روابط‌عمومي ش��ركت ملي گاز اي��ران را طرح‬ ‫س��اخت س��ريال با هدف فرهنگ‌س��ازي در زمينه‬ ‫مصرف بهینه انرژي بر ش��مرد كه قرار است از شبكه‬ ‫اول سيما پخش شود‪.‬‬

‫مجید بوجارزاده‬

‫ركوردشکني شركت گاز استان كردستان‬ ‫مديرعامل ش��ركت گاز استان كردس��تان با بيان‬ ‫اينكه تاكنون ‪ 19‬ش��هر از ‪ 25‬ش��هر اين اس��تان به‬ ‫ش��بكه سراس��ري گاز طبيعي پيوس��ته‌اند گفت‪ :‬تا‬ ‫پايان امس��ال عمليات گازرس��اني در ‪ 120‬روستاي‬ ‫استان كردستان اجرايي مي‌شود‪.‬‬ ‫محمد حس��ين مهدوي ضمن عرض خير مقدم به‬ ‫مهمانان و مدعوين و ابراز خرسندي از اينكه شركت‬ ‫گاز اس��تان كردس��تان ميزبان اين همايش اس��ت‪،‬‬ ‫گفت‪ :‬با توجه به اينكه ‪ 70‬درصد وس��عت اين استان‬ ‫را كوه‌ها و تپه‌ها تشكيل مي‌دهد‪ ،‬شركت گازاستان‬ ‫كردس��تان توانسته اس��ت در ‪ 5‬س��ال اخير بيش از‬ ‫‪ 1870‬كيلومتر خطوط انتقال گاز را در اين اس��تان‬ ‫اجرايي كند‪.‬‬ ‫مهدوي به رشد شتابان گازرس��اني در اين استان‬ ‫طي ‪ 5‬سال اخير اش��اره كرد و افزود‪ :‬در ‪ 5‬سال اخير‪،‬‬ ‫به لحاظ وضعيت افراد تحت پوشش گاز بيش از ‪13‬‬ ‫برابر رشد نس��بت به سال ‪ 83‬داش��تيم و هم‌اكنون‬ ‫بالغ ب��ر ‪ 255‬روس��تا در اي��ن اس��تان از نعمت گاز‬ ‫طبيعي برخوردارند که عمده آنها روستاهاي مرزي‬ ‫مي‌باشند‪ .‬مديرعامل ش��رکت گاز استان کردستان‬ ‫خاطرنش��ان ک��رد‪ :‬همچنين ‪ 70‬درص��د از مجموع‬ ‫خطوط انتقال گاز‪57 ،‬درصد از ش��بكه اجرا شده در‬ ‫شهرها و ‪ 93‬درصد از شبكه اجرايي روستاها در اين‬ ‫استان طي ‪ 5‬سال اخير اجرايي شده است‪.‬‬ ‫وي در ادامه از گازرساني به ‪ 47‬روستاي جديد در‬ ‫هفته دولت خبر داد و گفت‪ :‬انشاءاهلل تا پايان امسال‬ ‫‪ 900‬كيلومتر ش��بكه انتقال شهري و روستايي را در‬ ‫اين اس��تان اجرايي خواهيم كرد‪ .‬مديرعامل شركت‬ ‫گاز اس��تان كردس��تان در ادامه با اش��اره به نزديك‬ ‫ش��دن اجراي طرح هدفمند ك��ردن يارانه‌ها اظهار‬ ‫داش��ت‪ :‬از آنجا كه تا س��ال ‪ 91‬افزاي��ش توليد گاز‬ ‫نخواهيم داشت بنابراين ميزان مصرف كنوني گاز را‬ ‫بايد در كشور مديريت كنيم‪.‬‬ ‫وي افزود‪ :‬با اجراي طرح هدفمن��د کردن يارانه‌ها‬ ‫قطع��اً ش��اهد كاهش چش��مگيري در مص��رف گاز‬ ‫خواهيم بود اما بايد روابط‌عمومي‌ها با شناخت تبعات‬ ‫اجتماعي اين طرح‪ ،‬مشكالت احتمالي را حل كنند‬ ‫و نگراني‌هاي مردم را در اين زمينه با اطالع‌رس��اني‬ ‫درست و شفاف‌سازي برطرف نمايند‪.‬‬ ‫‪11‬‬


‫گفت و گو‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫محمد مهدي‌هادي‌زاده متولد اول‬ ‫شهریور ماه ‪ 1345‬در خمين است‪ .‬وی‬ ‫چهاردهم اردیبهشت ‪ 1371‬در صنعت‬ ‫نفت استخدام و مشغول به كار شده‬ ‫است‪‌.‬هادي‌زاده هم‌اكنون در سمت‬ ‫مدير توسعه منابع انساني‪ ،‬عضو اصلي‬ ‫هيأت بدوي رسيدگي به تخلفات اداري‬ ‫كارمندان‪ ،‬ریيس شوراي اقامه نماز‪ ،‬ریيس‬ ‫شوراي امر به معروف و نهي از منكر‪،‬‬ ‫ریيس شوراي ورزش شركت ملي گاز و‬ ‫عضو شوراي مركزي ورزش وزارت نفت‪،‬‬ ‫رئيس هيأت مديره شركت‌هاي گاز استان‬ ‫مركزي و لرستان با رتبه‪ A‬مشغول انجام‬ ‫وظيفه است‪.‬پیش از اين‪ ،‬وی در سمت‬ ‫کارشناس مكانيزه طراحي سيستم‌هاي‬ ‫آماري مديريت تأمين و توزيع شركت ملي‬ ‫پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران‪ ،‬كارشناس‬ ‫ارشد مكانيزه طراحي سيستم‌هاي آماري‬ ‫مديريت تأمين و توزيع شركت ملي پخش‬ ‫فرآورده‌هاي نفتي‪ ،‬كارشناس ارشد‬ ‫بررسي‌هاي فني مديريت بازرگاني شركت‬ ‫ملي پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران‪،‬‬ ‫ریيس اداره خريدهاي داخلي مديريت‬ ‫بازرگاني شركت ملي پخش فرآورده‌هاي‬ ‫نفتي ايران و مشاور مدير بازرگاني شركت‬ ‫ملي پخش فرآورده‌هاي نفتي ايران‬ ‫خدمت مي‌كرده است‪ .‬هادي‌زاده ليسانس‬ ‫رياضي دارد‪.‬‬ ‫‪12‬‬

‫گفت‌وگوبامدیرتوسعهمنابعانسانیشرکتملیگازایران؛‬

‫نيرويانساني‬ ‫محورتوسعهشركت‬

‫به عنوان نخستین سوال بفرمایید که از نظر‬ ‫شما نیروی انس�انی چه جایگاهی در سازمان‌ها‬ ‫دارد و به طور خاص در شرکت ملی گاز ایران در‬ ‫این زمینه چه اقداماتی انجام شده است؟‬ ‫از آنجا كه نيروي انس��اني يكي از شناخته‌شده‌ترين‬ ‫س��رمايه‌هاي اصلي س��ازمان‌هاي متعالي به ش��مار‬ ‫مي‌رود‪ ،‬لذا ما در حوزه منابع انس��اني شركت ملي گاز‬ ‫ايران و در راستاي سياس��ت‌هاي دولت محترم كه در‬ ‫اهداف كالن و جهت‌گيري‌هاي راهبردي بر آن تأكيد‬ ‫گرديد‪ ،‬در نيل به حداكثر ظرفيت‌ه��ا و توانمندي‌ها‬ ‫با اس��تفاده از خالقيت و اثربخش��ي نيروي انس��اني‪،‬‬ ‫پرورش و توسعه استعدادها‪ ،‬مهارت‌هاي فردي‪ ،‬حفظ‬ ‫و نگهداش��ت نيروي الي��ق از طريق مش��اركت‌ دادن‬ ‫نخبگان‪ ،‬انديش��مندان و نوآوران در تصميم‌سازي‌ها‪،‬‬ ‫تأمي��ن احتياجات مادي و معن��وي و همچنين جلب‬ ‫رضايت پرس��نل و كاهش دغدغه‌ه��اي ذهني و رفع‬ ‫نگراني‌هاي پرسنل اقدامات موثري را صورت داده‌ايم‪.‬‬ ‫از جمله ای��ن اقدامات ع�لاوه بر اهتم��ام به تحقق‬ ‫هفت برنامه تحول اداري خصوصاً در بخش نظام‌هاي‬

‫مديريتي‪ ،‬نظام‌هاي اس��تخدامي‪ ،‬آموزش و بهسازي‬ ‫و توسعه فن‌آوري اداري حس��ب تأكيد معاون محترم‬ ‫وزير نفت و مديرعام��ل‪ ،‬انجام س��فرهاي عملياتي و‬ ‫تخصصي و ديدار مس��تقيم با مديران‪ ،‬مسئوالن و به‬ ‫خصوص كاركنان ش��ركت ملي گاز ايران را در دستور‬ ‫کار قرار دادیم‪ .‬در اين سفرها سعي شد تا به شناسايي‬ ‫مش��كالت و نارس��ایي‌هاي موجود مبادرت ورزيده و‬ ‫پس از بررسي‌هاي كارشناس��ي‪ ،‬راهكارهاي مناسبي‬ ‫در جهت كاهش نگراني‌هاي كاركنان كه همانا اسباب‬ ‫ارتقاء سطح بهره‌وري سازماني را فراهم مي‌آورد‪ ،‬اتخاذ‬ ‫نمایيم‪ .‬ما در حوزه منابع انساني شركت ملي گاز ایران‬ ‫با مبنا ق��رار دادن راهكارهاي اساس��ي دولت محترم‬ ‫كه تأكيد بر بهبود در حوزه‌ه��اي اقتصادي‪ ،‬فرهنگي‬ ‫و اجتماع��ي‪ ،‬علمي و فن��اوري و‪ ...‬س��عي كرده‌ايم با‬ ‫اعمال مديريت اثربخش و رويكرد شايسته‌ساالرانه در‬ ‫گسترش و اعتالي دانش در سازمان قدم برداريم و به‬ ‫توفيقاتي نيز دس��ت پيدا كنيم‪ ،‬تالش در جهت ايجاد‬ ‫شور و نشاط و افزايش روحيه جمعي و ارتقاء سالمت‬ ‫خانواده بزرگ ش��ركت ملي گاز با درگير نمودن آنها‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫و ترغيب به ورزش خصوص��اً ورزش همگاني از ديگر‬ ‫اقدامات صورت گرفته در اين مديريت و در راس��تاي‬ ‫سياس��ت‌هاي دولت محترم اس��ت‪ .‬اما آنچه كه حائز‬ ‫اهميت اس��ت و ما را در رس��يدن به اهداف مورد نظر‬ ‫ثابت قدم نمود عالوه بر كس��ب رضاي الهي از طريق‬ ‫عدالت‌گس��تري‪ ،‬مهرورزي و خدمت ب��ه همنوعان‪،‬‬ ‫اعتالي فرهنگ عمومي‪ ،‬كرامت انس��اني‪ ،‬صداقت در‬ ‫گفتار‪ ،‬س�لامت در عمل‪ ،‬امان��ت‌داري‪ ،‬وفاي به عهد‪،‬‬ ‫ايثار‪‌،‬توس��عه ساير ارزش‌هاي اس�لامي‪ ،‬ارتقاء سطح‬ ‫توانمندي‌ها و دسترس��ي برابر ب��ه فرصت‌ها و بومي‬ ‫كردن علوم و فن��ون و تحقيقات با فرهنگ س��ازماني‬ ‫حاكم بر ش��ركت ملي گاز‪ ،‬ارتقاي بهره‌وري‪ ،‬تأكيد بر‬ ‫صرفه‌جويي‪ ،‬گس��ترش و اعتالي جنبش نرم‌افزاري و‬ ‫همچنين مديريت دانش است‪.‬‬ ‫در بخ�ش به�ره‌وري و تح�ول اداري چ�ه‬ ‫اقداماتی صورت داده‌اید؟‬ ‫س��اماندهي كميته‌ه��اي تخصص��ي هف��ت حوزه‬ ‫تح��ول اداري‪ ،‬تدوي��ن و اندازه‌گي��ري به��ره‌وري بر‬ ‫اس��اس مدل ‪ TFP‬به منظور دس��تيابي ب��ه اهداف‬ ‫توسعه‪ ،‬نهادينه‌سازي سيس��تم پيشنهادها در نيل به‬ ‫مديريت دانش‪ ،‬تالش در جهت ارتقاء س��طح كيفيت‬ ‫و استانداردسازي خدمات‪ ،‬ارتقاء سطح رضايتمندي‬ ‫از طريق اج��راي طرح تكريم ارب��اب رجوع‪ ،‬تالش در‬ ‫جهت توسعه اتوماسيون اداري‪ ،‬اهتمام به كارآفريني‬ ‫به عنوان يك��ي از اساس��ي‌ترين محورهاي توس��عه‪،‬‬ ‫تالش مستمر در جهت اجراي سياست‌هاي ابالغي از‬ ‫سوي مقام معظم رهبري و بومي نمودن آن با فرهنگ‬ ‫س��ازماني حاكم در ش��ركت ملي گاز‪ ،‬شناسايي مدل‬ ‫شايسته‌ساالري در سازمان و اجراي طرح بومي شده‬ ‫‪ KPI‬در سطح شركت ملي گاز ايران از جمله اقدامات‬ ‫انجام شده در این حوزه بوده است‪ .‬همچنین در زمینه‬ ‫بررس��ي طرح‌ها‪ ،‬روش‌ها و هماهنگي مقررات اداري‬ ‫ه��م هماهنگي در اج��راي ضوابط و مق��ررات ابالغي‬ ‫و تالش در اج��راي عادالنه بند (ح) م��اده ‪ 145‬قانون‬ ‫برنامه توس��عه با برقراري سيس��تم‌هاي مكانيزه را در‬ ‫دس��تور کار داش��ته‌ایم‪ .‬مكانيزه نم��ودن روش‌هاي‬ ‫انجام كار و گسترش س��ايت دولت الكترونيك‪ ،‬تالش‬ ‫در جهت انتقال كارمندان از كالن‌ش��هرها و تسهيل‬ ‫در اقدام��ات مرتبط و تالش در جه��ت واگذاري امور‬ ‫پرسنلي و اداري در راس��تاي اصل ‪ 44‬قانون اساسي‬ ‫هم از جمله اقداماتی ب��وده که در بخش امور كاركنان‬ ‫به آن پرداخته‌ایم‪.‬‬ ‫آیا در زمینه م�ددكاري و روابط صنعتي هم‬ ‫اقداماتی را در دستور کار داشته‌اید؟‬ ‫در این زمین��ه اقدامات متعددی انجام ش��ده که به‬ ‫برخی از آنها به این شرح می‌توان اشاره کرد‪:‬‬ ‫ بررس��ي عوامل تنش‌زا در محيط‌هاي صنعتي در‬‫شهرك‌‌هاي مسكوني با هدف جلوگيري از پيامدهاي‬ ‫منفي اجتماعي‬ ‫ انجام ام��ور مرتبط با انتخ��اب و معرفي مديران و‬‫كارمندان نمونه شركت ملي گاز‬ ‫ انج��ام فعاليت‌هاي مرتب��ط با اهداء نش��ان‌هاي‬‫دولتي به مديران مربوطه و بررس��ي و همسان‌سازي‬ ‫ش��اخص‌ها و مولفه‌هاي مربوط به اين ام��ر در حوزه‬ ‫شركت ملي گاز‬ ‫‪ -‬افزاي��ش اعتب��ارات پرداختي در قال��ب وام‌هاي‬

‫اضطراري به كاركنان‬ ‫ جذب و استخدام بانوان سرپرست خانوار‬‫ درخواست استخدام فرزندان كاركنان فوت شده و‬‫از كارافتادگي كلي ناشي از كار‬ ‫ انجام مصاحبه با مددجويان به دليل حل مشكالت‬‫رواني و اجتماعي و اصالح رفتارشان‬ ‫ راه‌ان��دازي و اس��تقرار مركز مش��اوره و راهنماي‬‫خانواده در ش��قوق مختلف تربيت فرزن��دان‪ ،‬ازدواج‪،‬‬ ‫زناش��ويي‪ ،‬تحصيل��ي و ‪ ....‬نظ��ارت مس��تمر بر نحوه‬ ‫فعاليت اين مركز‪.‬‬ ‫ برگ��زاري ادواري معاينات ط��ب صنعتي و انجام‬‫پيگيري‌هاي مربوطه در اين خصوص‬ ‫ راه‌اندازي س��ايت اينترنتي م��ددكاري اجتماعي‬‫همراه با مطالب آموزشي در مورد روانشناسي صنعتي‬ ‫و رشد خانواده‬ ‫در زمین�ه خدم�ات اداري و رفاه�ي چ�ه‬ ‫اقداماتی انجام داده‌اید؟‬ ‫رعاي��ت مباحث مربوط ب��ه صرفه‌جوي��ي و اصالح‬ ‫الگ��وي مصرف‪‌،‬اج��راي بن��د (ز) م��اده ‪ 145‬برنامه‬ ‫چهارم توس��عه اقتصادي‪ ،‬اجتماعي و فرهنگي و ارایه‬ ‫خدمات با روش‌ه��اي مج��از‪ ،‬رعايت بن��د (ح) ماده‬ ‫‪ 145‬برنامه چه��ارم در زمينه‌هاي س��رويس رفت و‬ ‫آمد‪ ،‬سلف سرويس و موارد مش��ابه‪ ،‬از سرويس خارج‬ ‫نمودن خودروهاي فرس��وده و پرمصرف و يا گازسوز‬ ‫كردن تعدادي از آنه��ا‪ ،‬اس��تفاده از حداكثر ظرفيت‬ ‫صندلي خودروها جهت جابجاي��ي كاركنان‪ ،‬تدوين‬ ‫دس��تورالعمل جانمايي فضاي اداري و تهيه و اجرايي‬ ‫نمودن گاز كارت جهت امور رفاهي پرس��نل از جمله‬ ‫اقداماتی است که در این زمینه به آنها پرداخته‌ایم‪.‬‬ ‫معاونت تجهيز و توس�عه منابع انساني چه‬ ‫دستاوردهایی داشته است؟‬ ‫براساس سياست‌هاي كلي نظام و سند چشم‌انداز؛‬ ‫وظيف��ه ج��ذب‪ ،‬تأمي��ن‪ ،‬س��اماندهي‪ ،‬آم��وزش و‬ ‫برنامه‌ري��زي نيروي انس��اني به منظور دس��تيابي به‬ ‫بهره‌وري هر چه بيشتر و اس��تفاده از سرمايه انساني‬ ‫توانمند و كارآمد از اهم وظايف این معاونت به ش��مار‬ ‫می‌رود‪ .‬در اين راس��تا ب��ه منظور باال ب��ردن انگيزه و‬ ‫ايجاد روحي��ه خالقيت و نوآوري در س��ازمان‪ ،‬بخش‬ ‫پژوهش‌هاي منابع انس��اني به صورت مستمر فعاليت‬ ‫داش��ته تا بهبود مس��تمر در عملكردهاي ياد ش��ده‬ ‫حاصل گردد‪ .‬ب��ه عنوان مث��ال در بخ��ش آموزش و‬ ‫تجهيز نيروي انس��اني فعاليت‌هاي زير صورت گرفته‬ ‫است‪:‬‬ ‫ تدوين دو برنامه آموزش نيروي انس��اني در سال‬‫‪89‬‬ ‫ تدوين هشت استاندارد آموزشي و در حال حاضر‬‫‪ 80‬درصد سمت‌هاي كاركنان داراي استاندارد است‪.‬‬ ‫ برنامه‌ريزي براي شرکت مديران در دوره ‪MBA‬‬‫يك‌ساله يا دانش��گاه تهران (ش��روع از مهرماه ‪ 89‬در‬ ‫تهران‪ ،‬جم و مشهد)‬ ‫ اج��راي دوره‌هاي هدفمن��د نم��ودن يارانه‌ها در‬‫تمامي شركت‌هاي تابعه‬ ‫ جذب حدود ‪ 400‬نفر از فرزندان شاهد‪ ،‬ايثارگر و‬‫پيمانكاران در سال ‪88‬‬ ‫ سرانه آموزشي كاركنان در س��ال ‪ 88‬معادل ‪61‬‬‫نفر س��اعت بوده كه ‪ 50‬درصد بيش از سرانه مصوب‬

‫دولت در سال ‪ 88‬انجام شده است ‪.‬‬ ‫ س��رانه آموزش��ي مديران معادل ‪ 118‬نفر ساعت‬‫معادل دو برابر ميزان تعيين ش��ده از س��وي معاونت‬ ‫محترم رياست جمهوري بوده است‪.‬‬ ‫ برگزاري ‪4500‬دوره آموزش��ي ب��راي مديران و‬‫كاركنان (‪ 500‬دوره مديران و ‪ 400‬دوره كاركنان)‬ ‫ س��رانه آموزش كاركنان بدو اس��تخدام ‪ 740‬نفر‬‫ساعت‬ ‫ توس��عه و اجراي آموزش‌هاي ‪ IT‬ويژه كاركنان و‬‫مديران‬ ‫ اجراي فاز دوم مديريت دانش‬‫ برنامه‌ريزي جه��ت كوتاه نمودن زم��ان انتصاب‬‫كارمند‬ ‫ انع��كاس چالش‌هاي انتصاب به ش��وراي مديران‬‫منابع انساني جهت ارایه راهكار‬ ‫در زمینه امور ايثارگران چه اقداماتی انجام‬ ‫داده‌اید؟‬ ‫اقدامات انجام شده در سال ‪ 1388‬را به طور اختصار‬ ‫بیان می‌کنم‪ .‬دي��دار با خانواده‌هاي معظم ش��هدا در‬ ‫سراسر كش��ور‪ ،‬اهداء هداياي مربوط به خانواده‌هاي‬ ‫معظم ش��اهد فرزندان و فرزندان جانبازان ‪ 66‬درصد‬ ‫و باالتر در سراس��ر كش��ور‪ ،‬تهيه هديه ب��راي پدران‬ ‫شهدا به مناسبت روز پدر‪ ،‬انجام س��فرهاي زيارتي و‬ ‫سياحتي ايثارگران واجد ش��رايط در سراسر كشور به‬ ‫مشهد مقدس‪ ،‬محمودآباد و شهرهاي سياحتي ديگر‬ ‫كش��ور‪ ،‬برگزاري مراس��م روز جانباز و س��الروز ورود‬ ‫آزادگان س��رافراز در تمام ش��ركت‌هاي گازرساني از‬ ‫پااليشي مهندس��ي انتقال و مناطق عملياتي انتقال‬ ‫گاز و تهيه و اهداء هداياي روز جانباز و س��الروز ورود‬ ‫آزادگان عزيز در تمام ش��ركت‌ها و مناطق بخش��ی از‬ ‫اقدامات انجام شده در این زمینه بوده است‪ .‬همچنین‬ ‫ديدار و عيادت با جانبازان بستري در بيمارستان‌هاي‬ ‫مربوطه‪ ،‬انجام جلسات ماهانه صندوق قرض‌الحسنه‬ ‫ايثارگران و انجام مصوبات هيأت امناء و هيأت مديره‬ ‫صندوق‪ ،‬برگزاري مراس��م دهه مب��ارك فجر انقالب‬ ‫اسالمي با حضور خانواده‌هاي معظم شاهد و جانبازان‬ ‫‪ 66‬درصد و باالتر‪ ،‬پاس��خگويي به سئواالت مقرراتي ‪/‬‬ ‫اداري اجتماعي و ‪ ....‬مس��ئولين و هماهنگ‌كنندگان‬ ‫محترم ام��ور ايثارگران سراس��ر كش��ور و ايثارگران‬ ‫عزيز‪ ،‬پيگيري اجرايي كردن مصوبات و بخش��نامه‌ها‬ ‫مرتبط ب��ا ايثارگ��ران (خان��واده ش��هدا‪ ،‬جانبازان‪،‬‬ ‫آزادگان)‪ ،‬مشاوره با اغلب ايثارگران به صورت تلفني و‬ ‫حضوري در آيتم‌هاي مختلف از قبيل اداري‪ ،‬حقوقي‪،‬‬ ‫اجتماع��ي‪ ،‬خانوادگ��ي و ايجاد زمينه‌هاي ورزش��ي‬ ‫و برگزاري مس��ابقات سراس��ري ايثارگ��ران را نیز در‬ ‫دستور کار داشته‌ایم‪.‬‬ ‫اهم فعاليت‌هاي ام�ور ورزش و تربيت‌بدني‬ ‫ش�رکت ملی گاز ایران در سال ‪ 1389‬شامل چه‬ ‫مواردی بوده است؟‬ ‫این امور در سال جاری ‪ 19‬دس��تاورد عمده داشته‬ ‫که در ادامه آنها را به اختصار برمی‌شمارم‪:‬‬ ‫‪1‬ـ تهي��ه و تنظيم طرح جامع ورزش ش��ركت ملي‬ ‫گاز ايران ح��اوي سياس��ت‌هاي راهب��ردي‪ ،‬اجرايي‬ ‫و س��اختاري‪ ،‬تقويم ورزش��ي‪ ،‬تنظيم مناب��ع مالي و‬ ‫اساس��نامه هماهنگ فعاليت‌هاي ورزش��ي و ابالغ به‬ ‫تمامي مناطق‬ ‫‪13‬‬


‫گفتوگو مدیر توسعه منابع انسانی‬ ‫‪2‬ـ برگ��زاري اولين س��مينار سراس��ري مديران و‬ ‫روساي ورزش شركت ملي گاز ايران‬ ‫‪3‬ـ تهيه و تنظيم بودجه‌هاي ورزش در قالب تقويم‬ ‫ورزشي سال ‪ ،1389‬تصويب و ابالغ آن‬ ‫‪4‬ـ نظارت بر نح��وه اجراي پروژه‌هاي ورزش��ي در‬ ‫مناطق گازي كشور‬ ‫‪5‬ـ تهيه و تنظيم نهايي بودجه‌هاي قهرماني جهت‬ ‫حض��ور قدرتمند در مس��ابقات‬ ‫ليگ كش��ور و نظارت بيش��تر بر‬ ‫آنها‬ ‫‪6‬ـ عقد قرارداد با مجموعه‌هاي‬ ‫ورزش��ي و مربي��ان رش��ته‌هاي‬ ‫مختلف ورزشي جهت برگزاري‬ ‫كالس‌هاي آموزشي تمريني‬ ‫‪7‬ـ ثبت‌نام رشته‌هاي ورزشي‬ ‫و صدور كارت ب��راي كاركنان و‬ ‫خانواده‌هاي تحت تكلفشان‬ ‫‪8‬ـ به روز رساني س��ايت امور‬ ‫ورزش و تربيت‌بدن��ي به آدرس‪:‬‬ ‫‪http://sport . ngc.ir‬‬ ‫‪9‬ـ بررس��ي گ��زارش عملكرد‬ ‫و فعاليت‌هاي ش��ركت‌هاي گاز‬ ‫اس��تاني ‪ /‬پااليش��ي و مناط��ق‬ ‫عملياتي در رابطه با اماكن ورزشي در حال ساخت‬ ‫‪11‬ـ پيگي��ري كاره��اي ورزش��ي مرب��وط ب��ه‬ ‫بازنشستگان‬ ‫‪ -12‬بازديـــ��د از پروژه‌ه��ای ورزش��ي اس��تان‬ ‫آذربايجان‌شرقي‪ /‬سمنان و‪...‬‬ ‫‪13‬ـ برگزاري جلسات مش��ترك با فدراسيون‌هاي‬ ‫ورزشي جهت شركت در مسابقات ليگ‌هاي قهرماني‬ ‫كشور‬ ‫‪14‬ـ برگزاري اردوه��اي پي��اده‌روي خانوادگي در‬ ‫مناطق مختلف‬ ‫‪15‬ـ برگزاري جلسات شوراي ورزشي شركت ملي‬ ‫گاز ايران‬ ‫‪ -16‬شركت در جلسات اداره كل ورزش وزارت نفت‬ ‫جهت تنظيم بودجه‌ها‪ ،‬بررس��ي آیين‌ه��ا و برگزاري‬ ‫المپيادها‬ ‫‪ -17‬بررس��ي ش��رايط تيم‌هاي ش��ركت‌كننده در‬ ‫مسابقات برون‌مرزي كشور و اخذ مجوزهاي الزم‬ ‫‪ -18‬برگ��زاري اولي��ن المپياد بانوان زير ‪ 26‬س��ال‬ ‫شركت ملي گاز ايران در شهر رامسر‬ ‫‪19‬ـ هماهنگ��ي در خص��وص برگ��زاري پنجمين‬

‫برقراري ارتباط و‬ ‫تعامل مستمر و موثر با دو معاونت مهم‬ ‫وزارت كار و امور اجتماعي در راستاي‬ ‫اجراي طرح طبقه‌بندي مشاغل و رفع برخي‬ ‫ابهامات در خصوص اجراي دقيق و موثر‬ ‫قوانين كار و تأمين اجتماعي در خصوص‬ ‫قراردادهاي پيمانكاري مجري در صنعت گاز‬ ‫یکی از این اقدامات بوده است‬

‫‪14‬‬

‫همايش با موضوع سالمتي در پرتو آيات قرآني‬ ‫با توجه به دریافت خدمات پیمانی از س�وی‬ ‫پیمانکاران در ش�رکت ملی گاز ای�ران‪ ،‬در این‬ ‫زمینه چه تدابیری اندیشیده‌اید؟‬ ‫برقراري ارتباط و تعامل مستمر و موثر با دو معاونت‬ ‫مه��م وزارت كار و امور اجتماعي در راس��تاي اجراي‬ ‫طرح طبقه‌بندي مش��اغل و رفع برخ��ي ابهامات در‬

‫خصوص اج��راي دقيق و موث��ر قواني��ن كار و تأمين‬ ‫اجتماعي در خصوص قراردادهاي پيمانكاري مجري‬ ‫در صنعت گاز یکی از این اقدامات بوده است‪ .‬در همين‬ ‫راستا با تالش نمايندگان اين مديريت در امور مرتبط‬ ‫با پيمان‌ها و پيمانكاران ستاد مشاغل گازبان‪ ،‬كارمند‬ ‫خدمات مش��تركين‪ ،‬موضع قبوض گاز‪ ،‬كنتور‌خوان‬ ‫و كارمند امداد در كتابچه طرح طبقه‌بندي مش��اغل‬ ‫به صورت كامل تهيه و ب��ه كل صنعت گاز جهت اجرا‬ ‫ابالغ ش��د‪ .‬مش��اغل مذكور داراي كد و ش��رح شغل‬ ‫و داراي رس��ته ش��غلي در طرح اخيرالذك��ر گرديده‬ ‫اس��ت‪ .‬همچنین هماهنگي در افزايش روابط حسنه‬ ‫بين كارگران و كارفرم��ا (پيمانكار) و رفع اختالفات يا‬ ‫مشكالت احتمالي فيمابين در محيطي كامال صميمي‬ ‫به طوري كه كاركنان طرف قرارداد پيمانكار از مزايا و‬ ‫مساعدت‌هاي پيمانكاران برخوردار و مشكالت ايشان‬ ‫مرتفع گرديده اس��ت‪ .‬يك��ي از اقدام��ات موثر اعطاء‬ ‫تسهيالت قرض‌الحس��نه يكصد ميليون ريالي توسط‬ ‫پيمانكاران به نيروهاي طرف قرارداد بوده است‪.‬‬ ‫كميته بررسي عملكرد و ارزيابي پيمانكاران در ستاد‬ ‫ش��ركت ملي گاز با حضور نماين��دگان مديريت امور‬ ‫مالي‪ ،‬حراست‪ ،‬واحد مجريان پيمان‪ ،‬خدمات پيماني‬ ‫و پيمانكاران و اين مديريت به منظور وحدت‌رويه در‬ ‫صدور گواهي حس��ن انجام كار پايان كار پيمانكاران‬ ‫ط��رف ق��رارداد در پايان هر پيم��ان و ارس��ال آن به‬ ‫ذي‌نفع‪ ،‬انجم��ن صنفي مرتبط بازرس��ي وزارت كار‪،‬‬ ‫بازرسي اداره كل كار و امور اجتماعي استان ذي‌ربط و‬ ‫مديريت‌هاي توسعه منابع انساني شركت‌هاي اصلي‬ ‫وزارت نفت تشکیل شده كه بحمداهلل در حال تسري‬ ‫به ساير واحدهاي مشابه در چهار شركت اصلي وزارت‬ ‫نفت و شركت‌هاي تابعه شركت ملي گاز است‪.‬‬ ‫همچنین اقدامات دیگر انجام شده در این زمینه را‬ ‫می‌توانم به این ترتیب اعالم کنم‪:‬‬ ‫‪ -‬حض��ور موثر مديريت توس��عه منابع انس��اني در‬

‫كميته فني بازرگاني و كميسيون مناقصات به منظور‬ ‫مساعدت در بررس��ي و ارزيابي مناقصه‌گران با رعايت‬ ‫عدالت و انصاف و حقوق بيت‌المال در راستاي قوانين‬ ‫مجري‬ ‫ مديري��ت در پرداخ��ت اس��ناد ص��ورت وضعيت‬‫شركت‌هاي پيمانكاري طرف قرارداد با افزايش منابع‬ ‫نظارتي در مديريت و پيگيري پرداخت آنها در راستاي‬ ‫كمك به كاركنان موضوع پيمان‬ ‫و ممانعت از تأخي��ر در پرداخت‬ ‫حق��وق و مزاي��اي كاركن��ان و‬ ‫پرداخ��ت ب��ه موق��ع مطالبات‬ ‫پيمانكاران‬ ‫ اج��راي كام��ل و ب��ه موقع‬‫مصوب��ات ش��وراي عال��ي كار‬ ‫ابالغ��ي در ابتداي هر س��ال در‬ ‫خصوص افزايش نرخ دس��تمزد‬ ‫كاركنان موضوع پيمان و بررسي‬ ‫و پيگي��ري پرداخ��ت تعدي��ل‬ ‫حقوق كارگران (موضوع مصوبه‬ ‫اخيرالذكر) در ستاد و واحدهاي‬ ‫تابعه و پيگي��ري قصور احتمالي‬ ‫پيمان��كاران در وص��ول هر نوع‬ ‫ادعاه��اي احتمالي در ش��ركت‬ ‫ملي گاز ايران‬ ‫پيگي��ري تنظي��م قرارداده��اي كاري‬ ‫ ‬‫كارگران طرف قرارداد پيمانكار ب��ا پيمانكار ذي‌ربط‬ ‫حس��ب نمونه قرار ابالغي وزارت گاز و پيگيري در كل‬ ‫صنعت كار و هماهنگي ثب��ت قراردادهاي مذكور در‬ ‫س��امانه جامع فن‌آوري اطالعات و ارتباطات در موعد‬ ‫مقرر و پيگيري م��واد قصور احتمال��ي و عدم تنظيم‬ ‫قرارداد كاري در شركت‌ها و مناطق تابعه شركت ملي‬ ‫گاز‬ ‫ پيگيري تهيه و تحول البس��ه استحقاقي كاركنان‬‫موضوع پيمان (حس��ب مورد) به منظور تهيه البس��ه‬ ‫مرغوب با پارچه توليد داخل و كف��ش مرغوب توليد‬ ‫داخل و تالش در جهت ايجاد وح��دت رويه در نوع و‬ ‫رنگ البس��ه مذكور و تنوع در آن ب��ه منظور ممانعت‬ ‫از تكرار نوع و اس��تفاده از پارچه‌ه��ا و كفش نامرغوب‬ ‫خارجي در راس��تاي كمك به صنعت پارچه و كفش‬ ‫داخلي‬ ‫ پيگي��ري افتت��اح حس��اب حقوق��ي و ص��دور‬‫صورتحس��اب حقوقي ماهيانه براي كاركنان موضوع‬ ‫پيمان توس��ط پيمانكار و وحدت رويه در شركت ملي‬ ‫گاز به منظور ممانعت از پرداخت‌هاي غيرمعمول‬ ‫ پيش‌بين��ي و پيگي��ري تهيه بيمه‌نام��ه تكميلي‬‫براي تمام كاركنان موضوع پيم��ان و تالش در جهت‬ ‫تس��ري آن به تم��ام كاركن��ان موض��وع پيمان‌هاي‬ ‫ش��ركت ملي گاز و وح��دت روي��ه در پرداخت كمك‬ ‫هزينه مهد كودك براي كاركن��ان اناث طرف قرارداد‬ ‫پيمانكار و پيگيري پرداخت هزينه مأموريت كاركنان‬ ‫پيمان��كاري كه حس��ب مورد پ��س از اخ��ذ مجوز به‬ ‫مأموريت اعزام مي‌گردند‪.‬‬ ‫این اقدامات تا چه اندازه در راس�تای طرح‬ ‫س�اماندهي پيمانكاران و نيروه�اي مرتبط در‬ ‫وزارت نفت انجام شده است؟‬ ‫در راستاي طرح س��اماندهي پيمانكاران و نيروهاي‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫مرتبط در وزارت نف��ت‪ ،‬بيش از هزار نفر س��اعت كار‬ ‫ب��رای پيگيري م��داوم و مس��تمر مصوب��ات كميته‬ ‫راهب��ردي وزارت نف��ت انج��ام و كارگروه بررس��ي‬ ‫چالش‌ها و ارایه راهكار در ش��ركت ملي گاز با دعوت‬ ‫از صاحبنظران و كارشناسان ارشد واحدهاي مرتبط‬ ‫تشکیل شد‪ .‬همچنين در راس��تاي طرح اخير‌الذكر‪،‬‬ ‫س��امانه جامع ف��ن‌آوري اطالع��ات و ارتباط��ات با‬ ‫موضوع نيروهاي پيمانكاري در‬ ‫وزارت نف��ت طراح��ي و در تمام‬ ‫شركت‌هاي اصلي تابعه عملياتي‬ ‫گردي��د‪ .‬در ادام��ه فعاليت‌هاي‬ ‫مذكور‪ ،‬مديريت توس��عه منابع‬ ‫انساني شركت ملي گاز با تشكيل‬ ‫تيم ويژه‌اي عمليات آن را آغاز و‬ ‫در ادامه‪ ،‬اقدام به تنظيم روش و‬ ‫ابالغ آن به كل صنعت گاز نمود‪.‬‬ ‫به همين منظ��ور تيم ويژه‌اي‬ ‫تعيين ش��ده تا نسبت به تجميع‬ ‫اطالعات ‪ 34‬هزار نفر از كاركنان‬ ‫طرف ق��رارداد پيمان��كار در ‪25‬‬ ‫فيل��د اطالعات��ي در كل صنعت‬ ‫گاز اقدام نموده و اطالعات را در‬ ‫س��امانه اخيرالذكر ثبت نماید‪.‬‬ ‫اقدامات مرتبط با سامانه به این شرح انجام شده است‪:‬‬ ‫ تجمي��ع اطالع��ات ‪ 34‬ه��زار نف��ر از نيروه��اي‬‫پيمانكاري در ‪ 20‬فيلد اطالعاتي در نوبت‌هاي مختلف‬ ‫با طراحي نرم‌اف��زار اوليه و ارس��ال الكترونيكي آن به‬ ‫شركت‌ها و مناطق‪ .‬در این راس��تا حدود سه ميليون‬ ‫نفر اطالعات از كل صنعت گاز به صورت الكترونيكي‬ ‫جمع‌آوري‪‌،‬اصالح و ويرايش ش��ده ك��ه اين عمليات‬ ‫عظيم در صنعت گاز بي‌س��ابقه و توسط يك تيم سه‬ ‫نفره در س��تاد و بيش از ‪ 300‬نفر در كل شركت ملي‬ ‫گاز انجام شده است‪.‬‬ ‫كنت��رل‪ ،‬ويراي��ش و ثب��ت اطالع��ات تجميعي‬‫در س��امانه جامع مذكور (حدود س��ه ميلي��ون فيلد‬ ‫اطالعاتي)‬ ‫ صدور ك��د كاربر جه��ت بي��ش از ‪ 175‬كاربر در‬‫سراسر شركت ملي گاز ايران‬ ‫ مديريت و نظارت بر س��امانه و كارب��ران مذكور و‬‫پيگيري به روزرساني اطالعات سامانه توسط كاربران‬ ‫كل صنعت گاز‬ ‫ ارایه پاس��خ و خدمات به كاربران س��امانه صورت‬‫تلفني و اينترنتي‬ ‫خاطر نشان مي‌س��ازد اطالعات اين س��امانه براي‬ ‫اولين ب��ار در صنع��ت گاز عملياتي ش��ده و اطالعات‬ ‫آن براي اولين بار در صنعت تجمي��ع گرديده و تمام‬ ‫افراد مجاز مي‌توانند در هر لحظه از هر نقطه كش��ور‪/‬‬ ‫جهان از طريق ش��بكه جهاني اينترن��ت به اطالعات‬ ‫كاركنان طرف قرارداد پيمانكاران ش��اغل در صنعت‬ ‫گاز دسترس��ي پيدا كنند‪ .‬اين امر زمينه پاسخگويي‬ ‫به س��ازمان‌هاي نظارتي و مراجع ذي‌صالح و ذي‌ربط‬ ‫را جهت اط�لاع از وضعي��ت نيروه��اي پيمانكاري و‬ ‫ش��ركت‌هاي تابعه و اطالعات مرب��وط فراهم نموده و‬ ‫يك ابزار مديريتي قوي به شمار مي‌رود‪.‬‬ ‫در زمینه خدمات پیمانی و پیمانکاران دیگر‬ ‫چه اقداماتی انجام داده‌اید؟‬

‫در این زمینه باید اشاره کنم که این اقدامات تاکنون‬ ‫انجام شده است‪:‬‬ ‫ ارایه مشاوره تخصصي به تمام واحدهاي ستادي‪،‬‬‫مناطق و ش��ركت‌ها در خصوص مس��ایل و مشكالت‬ ‫پيماني و پيمانكاران و انج��ام اقدامات الزم جهت رفع‬ ‫مشكالت پيمانكاران در خصوص مس��ایل قراردادي‬ ‫با انتصاب دو كارش��ناس حقوقي و تشكيل يك واحد‬

‫تخصصي در اين مديريت‬ ‫ صدور دستور مستندسازي فعاليت‌هاي خدمات‬‫پيمان��ي و پيمانكاران‪ ،‬شناس��ايي فرآيند‌ه��ا و تهيه‬ ‫نمودارهاي پيكاني گردش كار هر فرآيند و همچنين‬ ‫در اج��راي قواني��ن موضوع��ه‪ ،‬الكترونيك��ي نمودن‬ ‫مستندات پيمان و تشريفات مناقصات و تهيه سوابق‬ ‫بايگاني الكترونيكي و تأمين نسخ پشتيبان‬ ‫ در راس��تاي ط��رح س��اماندهي كاركن��ان طرف‬‫قرارداد پيمانكار و حس��ب حكم مع��اون محترم وزير‬ ‫و مديرعامل ش��ركت مل��ي گاز ايران‪ ،‬اي��ن مديريت‬ ‫رياس��ت و ریيس خدم��ات پيمان��ي و پيمان��كاران‬ ‫اين مديري��ت‪ ،‬دبي��ري كميته مديري��ت و نظارت بر‬ ‫فعاليت‌ها و خدمات واگذار ش��ده (موضوع بخش‌نامه‬ ‫ش��ماره ‪ 28/1-135489‬م��ورخ ‪ 88/5/3‬مقام عالي‬ ‫وزارت) را عه��ده‌ دارد‪ .‬با همين ه��دف‪ ،‬اقدامات الزم‬ ‫جهت تشكيل كميته اصلي در ستاد شركت ملي گاز‪،‬‬ ‫انجام و تاكنون پنج جلس��ه تخصصي با حضور اعضاء‬ ‫شامل رياس��ت امور حقوقي و قراردادهاي بين‌المللي‬ ‫ش��ركت ملي گاز‪ ،‬رياس��ت ام��ور س��ازمان و بهبود‬ ‫روش‌ها‪ ،‬مدير محترم امور مالي و عضو هيأت مديره و‬ ‫اينجانب تشكيل شد؛ همچنين دستورالعمل تشكيل‬ ‫كميته‌هاي فرع��ي تهي��ه و طي اطالعي��ه‌‌اي منظم‬ ‫به دس��تور تأكيدي معاون محترم وزي��ر در امور گاز و‬ ‫مديرعامل به كل صنعت گاز اب�لاغ و مراتب پيگيري‬ ‫تشكيل كميته‌هاي فرعي انجام پذیرفت‪.‬‬ ‫حس��ب اقدامات انجام ش��ده در بيش از ‪ 99‬درصد‬ ‫كميته‌هاي مذك��ور در ش��ركت‌ها و مناط��ق تابعه‪،‬‬ ‫تشكيل به صورت مداوم صورت‌جلسات اخذ و بررسي‬ ‫و بعضا پس از طرح در جلس��ات كميت��ه اصلي‪ ،‬اعالم‬ ‫نظر مي‌گردد‪.‬‬ ‫ حس��اب دس��تور اين مديريت و هماهنگي انجام‬‫شده‪ ،‬تمام مكاتبات‪ ،‬مسایل و درخواست‌هاي مرتبط‬ ‫با موض��وع پيمانكاري واصله از ام��ور محترم مجلس‪،‬‬

‫اداره كل محترم بازرس��ي وزارت نفت و ساير مراكز به‬ ‫خصوص مجلس محترم شوراي اسالمي‪ ،‬نهاد محترم‬ ‫رياست جمهوري و ‪ ....‬به خدمات پيماني و پيمانكاران‬ ‫اين مديريت ارجاع كه پس از بررس��ي‪ ،‬در صورت نياز‬ ‫به تهيه پاسخ‪ ‌،‬اقدام و در صورت نياز به استعالم‪ ،‬انجام‬ ‫و در صورت نياز به ارجاع‪ ،‬رأس��ا ارجاع و پس از س��ير‬ ‫مراحل اداري با هماهنگي اين مديريت‪ ،‬پاس��خ‌هاي‬ ‫تهيه ش��ده به مراجع ذي‌صالح‬ ‫منعكس مي‌گردد‪.‬‬ ‫ نظ��ر ب��ه حج��م تقاضاهاي‬‫واصله از افراد حقيقي و حقوقي‬ ‫جهت اشتغال‪ ،‬نس��بت به تهيه‬ ‫بانك اطالعات متقاضيان كار در‬ ‫شركت‌هاي پيمانكاري كه قبال‬ ‫به صورت دس��تي اقدام مي‌شد‬ ‫به دس��تور اينجانب به سيستم‬ ‫مكانيزه تبدي��ل و در حال حاضر‬ ‫اطالعات بيش از س��ه ه��زار نفر‬ ‫از متقاضي��ان كار در قالب بانك‬ ‫اطالع��ات ب��ا فرم��ت ‪access‬‬ ‫تهيه و در س��ه گروه زيرديپلم و‬ ‫ديپل��م‪ ،‬فوق‌ديپلم‪ ،‬ليس��انس و‬ ‫باالتر طراحي و در ص��ورت نياز‬ ‫پيمانكاران‪ ،‬جهت اش��تغال به ص��ورت متمركز اقدام‬ ‫مي‌گردد‪ .‬بدين‌ترتيب كه پذيرش هر نوع نيرو حسب‬ ‫مجوزهاي امور محترم س��ازمان و بهبود روش‌ها پس‬ ‫از معرفي پنج ت��ا ده برابر ظرفيت و انج��ام مصاحبه با‬ ‫متقاضي��ان كار (كه اطالعات آنه��ا در بانك اطالعات‬ ‫ثبت ش��ده) توس��ط واحد درخواس��ت‌كننده و اعالم‬ ‫نتيجه‪ ،‬مراتب به كميته مديريت و نظارت منعكس و‬ ‫سپس مصوبه كميته‪ ،‬پيگيري و اجرا مي‌‌گردد‪.‬‬ ‫ انجام عملي��ات اداري و برگ��زاري مراحل قانوني‬‫مناقصه بيش از ‪ 25‬پيمان خدماتي‪ ،‬پشتيباني‪ ،‬فني و‬ ‫اداري در ستاد مديريت توسعه منابع انساني از مرحله‬ ‫تنظيم متون پيش فراخوان و تهيه پوش��ه‌هاي انتشار‬ ‫الكترونيكي تا مرحله ابالغ به واحدهاي مجري جهت‬ ‫اجرا و نظارت بر رون��د پيمان‌ها در طول دوره پيمان و‬ ‫مرحله پايان دوره پيمان و صدور گواهي حسن انجام‬ ‫كار پيمانكاران كه گردش مالي پيمان‌هاي مذكور در‬ ‫س��ل ‪ 150‬ميليارد ريال پيش‌بيني مي‌شود‪ .‬خدمات‬ ‫پيمان��ي و پيمانكاران در حال حاضر ب��ا دو نفر نيروي‬ ‫(رسمي) فارغ‌التحصيل رش��ته حقوق و دو نفر نيروي‬ ‫پيمانكاري اداره مي‌شود‪.‬‬ ‫رعايت مباحث مربوط به صرفه‌جويي‬ ‫و اصالح الگوي مصرف‪‌،‬اجراي بند (ز)‬ ‫ماده ‪ 145‬برنامه چهارم توسعه اقتصادي‪،‬‬ ‫اجتماعي و فرهنگي و ارایه خدمات با‬ ‫روش‌هاي مجاز‪ ،‬رعايت بند (ح) ماده ‪145‬‬ ‫برنامه چهارم در زمينه‌هاي سرويس رفت و‬ ‫آمد‪ ،‬سلف سرويس و موارد مشابه‪ ،‬تدوين‬ ‫دستورالعمل جانمايي فضاي اداري و تهيه و‬ ‫اجرايي نمودن گاز كارت جهت امور رفاهی‬ ‫پرسنل از جمله اقداماتی است که در این‬ ‫زمینه به آنها پرداخته‌ایم‬

‫‪15‬‬


‫مجلس‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫‪16‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫عضوکمیسیونانرژی‪:‬‬

‫تغییر الگوی مصرف‪ ،‬ارتقاء صادرات گاز را به همراه دارد‬ ‫گفت و گو ها از مجید سعیدی‬

‫سید حسین ذواالنوار نماینده شیراز در مجلس‬ ‫شورای اسالمی در گفت‌وگو با «ندای گاز» از روند‬ ‫مصرف کنونی گاز در کش�ور ابراز نارضایتی کرده‬ ‫و می‌گوی�د‪‌:‬اگر می‌خواهی�م بحث ص�ادرات را با‬ ‫جدیت دنبال کنیم نیازمن�د تغییر الگوی مصرف‬ ‫هستیم‪.‬‬ ‫به نظر جنابعالی ای�ران تا چه ان�دازه توانایی‬ ‫صادرات گاز به کشورهای مختلف را دارد؟‬ ‫در حال حاضر خط هفتم سراسری موسوم به خط لوله‬ ‫صلح که فاز اول آن تا ایرانشهر افتتاح شده است‪ ،‬توانایی‬ ‫الزم را جهت صادرات گاز به پاکستان دارد؛ این خط گاز‬ ‫ش��رق کش��ور را نیز تأمین می‌کند‪ .‬این خط با قطر ‪56‬‬ ‫اینچ و ظرفیت ‪ 110‬میلیون متر مکعب توانایی بالقوه‌ای‬ ‫برای صادرات گاز ایران ایجاد می‌کند که به نظر می‌رسد‬ ‫در حال حاضر مراحل ساخت آن مطلوب است‪ .‬در مورد‬ ‫صادرات گاز به عراق نیز باید گفت که این کشور از اهداف‬ ‫صادراتی دیگر ایران محسوب می‌ش��ود‪.‬مذاکرات اولیه‬ ‫برای صادرات گاز به عراق در مراح��ل نهایی قرار دارد و‬ ‫فکر نمی‌کنم با توجه به پتانس��یل ای��ران در این زمینه‪،‬‬ ‫مش��کلی در این مورد پیش بیاید‪ .‬البته ادامه خط هفتم‬ ‫سراس��ری در صورت تکمیل‪ ،‬عالوه بر تأمین گاز نواحی‬ ‫جنوب غربی‪ ،‬می‌تواند گاز صادراتی به کشور عراق را هم‬ ‫تأمین کند‪.‬‬ ‫برای افزایش سهم صادراتی گاز ایران‪ ،‬ایجاد‬ ‫چه نوع زیرساخت‌هایی باید در دس�تور کار قرار‬ ‫گیرد؟‬ ‫در حال حاضر متأسفانه مصرف گاز کشور از میانگین‬ ‫جهانی بسیار باالتر است که این امر به معنای هدر رفتن‬ ‫این نعمت الهی محس��وب می‌ش��ود که اگ��ر معیارهای‬ ‫جهانی مد نظ��ر قرار گرفته و اقدامات گس��ترده‌ای برای‬ ‫کاهش مص��رف صورت پذی��رد؛ بخش قاب��ل توجهی از‬ ‫گاز که در کش��ور سوخته می‌ش��ود می‌تواند به صادرات‬ ‫تعلق گی��رد‪ .‬هم‌اکنون مصرف گاز کش��ور ما ب��ه اندازه‬ ‫کش��ور چین با جمعیت بی��ش از یک میلیارد اس��ت که‬ ‫خوش��بختانه در این زمینه اقداماتی در دست اجراست‪.‬‬ ‫یکی از ای��ن موارد نزدیک ش��دن به زم��ان اجرای طرح‬ ‫هدفمند کردن یارانه‌هاس��ت که به نظر می‌رس��د با این‬ ‫اقدام مهم‪ ،‬مصارف کاهش چش��م‌گیری یاب��د‪ .‬در حال‬ ‫حاضر کش��ورهای اروپایی که توس��عه یافته‌اند مصرف‬ ‫گازی معادل کشور ما دارند که این امر جای تأسف دارد‪.‬‬ ‫در حال حاضر روزانه توانایی تولید حدود ‪ 600‬میلیون‬ ‫متر مکعب گاز را در روز داریم و بیشتر این گاز تولیدی به‬ ‫مصارف خانگی می‌رسد که این روند با توسعه اقتصادی‬ ‫و سند چش��م‌انداز کام ً‬ ‫ال‌ در تضاد اس��ت‪ ،‬در نتیجه باید‬ ‫فکری کرد تا مصارف کاه��ش یابد‪ .‬برای کاهش مصارف‬ ‫هم ایجاد برخی زیرس��اخت‌ها الزم است‪ .‬به عنوان مثال‬ ‫بعضی وس��ایل سرمایش��ی و گرمایش��ی مورد استفاده‬ ‫دارای استانداردهای الزم نیستند و حامل‌های انرژی از‬

‫جمله گاز را به هدر می‌دهند که اگر اصالح شوند طبیعت‌اً‬ ‫ش��اهد بهبود وضعیت مصرف خواهیم بود‪ .‬صادرات گاز‬ ‫به کش��ورهای مختلف حت��ی اگر با تخفی��ف هم همراه‬ ‫باشد می‌تواند س��ودهای فراوانی را وارد کشور کند چرا‬ ‫که بهای دریافت��ی بابت گاز صادرات��ی چندین برابر گاز‬ ‫توزیعی در شبکه داخلی کشور است‪.‬‬ ‫در نتیجه چه راهکاری ب�رای کاهش مصارف‬ ‫گاز ارایه می‌دهید؟‬ ‫به نظر م��ن اولوی��ت‪ ،‬هم��کاری با هموطن��ان در‬ ‫راس��تای کاهش مصارف اس��ت؛ یعنی اگ��ر دولت با‬ ‫همکاری مجلس فروش وس��ایل پر مصرف را ممنوع‬ ‫کند می‌توانیم نق��ش ایران را در ص��ادرات گاز ارتقاء‬ ‫بخشیم‪ .‬همان‌طور که گفته ش��د وسایل گرمایشی و‬ ‫سرمایش��ی بازدهی پایینی دارند و‬ ‫به خصوص فرآورده‌ گاز را به میزان‬ ‫باالیی هدر می‌دهند‪ .‬تغییر الگوی‬ ‫مصرف از مصرف بی‌رویه به مصرف‬ ‫درس��ت از عوامل دیگری است که‬ ‫می‌تواند مهم محسوب شود‪ .‬البته‬ ‫ذکر ای��ن نکته ضروری اس��ت که‬ ‫ساختمان‌های کشور نیز بر اساس‬ ‫مبحث ‪ 19‬ساخته نشده‌اند و انرژی‬ ‫زیادی را هدر می‌دهند‪ .‬تمام موارد‬ ‫گفته شده اگر رعایت شود‪ ،‬مصرف‬ ‫تم��ام حامل‌‌ه��ای ان��رژی کاهش‬ ‫می‌یاب��د و گاز نیز که یک��ی از این‬ ‫حامل‌ها به ش��مار م��ی‌رود آماده‌ صادرات می‌ش��ود‪،‬‬ ‫به جای اینکه به هدر ب��رود‪ .‬البته اگ��ر منصفانه نگاه‬ ‫کنیم در خواهی��م یافت که مجل��س و دولت در حال‬ ‫حاضر ارتباط مطلوب��ی با یکدیگر دارند‪ ،‬البته ش��اید‬ ‫اختالف‌نظرهایی وجود داشته باشد ولی به طور کلی‬ ‫هدف‪ ،‬کاهش مصارف گاز و دیگ��ر حامل‌های انرژی‬ ‫است‪ .‬متأس��فانه در حال حاضر در کشور ما نوعی رفاه‬ ‫غلط و متضاد ب��ا منافع ملی وجود دارد ک��ه این امر را‬ ‫باید اصالح کرد تا ب��ه اهداف‌مان از جمله صادرات گاز‬ ‫دس��ت یابیم‪ .‬باید به گونه‌ای وضعیت تعریف ش��ود تا‬ ‫بخش اعظمی از گاز کش��ور صادر ش��ود ک��ه اگر این‬ ‫مهم صورت پذیرد‪ ،‬س��ود نهایی فراوانی عاید کش��ور‬ ‫می‌ش��ود‪ .‬بخش خصوصی نیز باید بر اس��اس الگوی‬ ‫جهانی و اس��تاندارد موج��ود‪ ،‬کااله��ا را تولید کند تا‬ ‫منابع ملی با هدر نرفتن گاز حفظ ش��ود؛ راهکارهایی‬ ‫نیز در جهت افزایش راندمان نیروگاه‌های کشور باید‬ ‫ارایه شوند و اگر وسایل مدرن نیاز است تا مصارف گاز‬ ‫آنها کاهش باید‪ ،‬وارد کنیم‪ .‬به نظ��رم تمام این موارد‬ ‫در صورتی تحقق می‌یابد که تم��ام نهادها با یکدیگر‬ ‫همکاری کنند و دولت نی��ز آیین‌نامه‌هایی به تصویب‬ ‫مجلس برساند تا با مصرف‌کنندگان گازی که بیش از‬ ‫حد مجاز مصرف می‌کنند برخورد قانونی شود‪.‬‬ ‫پیش‌بین�ی می‌کنی�د ای�ران چه س�همی از‬

‫صادرات گاز در بازارهای مختلف به دست آورد؟‬ ‫در حال حاضر مسئولین وزارت نفت و شرکت ملی گاز‬ ‫ایران از حداکثر تالش خود برای ایجاد زیرس��اخت‌های‬ ‫الزم برای ص��ادرات گاز دریغ نمی‌‌کنن��د؛ پروژه‌های در‬ ‫دست اجرا نیز پیشرفت مناس��بی داشته است‪ .‬اگر تمام‬ ‫پروژه‌ها مش��کل تخصیص اعتبار نداش��ته باشند سهم‬ ‫صادرات گاز ایران حت��ی از پیش‌بینی‌ها هم در بازارهای‬ ‫جهانی فراتر می‌رود‪.‬‬ ‫باید در نظر داش��ت که تا کاهش مصارف گاز را نداشته‬ ‫باشیم نباید به ارتقاء‌ سهم کشور از صادرات فکر کنیم‪.‬‬ ‫در حال حاض�ر وظیفه ص�ادرات گاز به طور‬ ‫کامل به ش�رکت ملی گاز ایران واگذار شده است‪.‬‬ ‫این تصمیم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟‬ ‫البته باید گفت که در گذش��ته این‬ ‫ش��رکت خارج از نظارت شرکت ملی‬ ‫گاز ایران نبود‪ ،‬ولی با توجه به مطالعه‬ ‫انجام گرفته تصمیم بر آن ش��د تا این‬ ‫دو شرکت با هم ادغام شوند که به نظر‬ ‫من ایرادی ن��دارد و بس��یار هم مفید‬ ‫اس��ت‪ .‬این امر رویکرد مثبتی است و‬ ‫نتایج مفیدی هم در بر خواهد داشت؛‬ ‫چرا که اگر کشوری خواهان گاز ایران‬ ‫ب��ود‪ ،‬دیگر نیاز نیس��ت تا ب��ه مراجع‬ ‫مختل��ف مراجع��ه کن��د‪ .‬در نتیج��ه‬ ‫شرایط آسان می‌ش��ود و گاز نیز بهتر‬ ‫صادر خواهد شد‪ .‬در اینجا باید بگویم‬ ‫که اگ��ر گاز ایران به کش��ورهای مختل��ف از جمله عراق‪،‬‬ ‫پاکس��تان و ‪ ...‬برود می‌توانیم آنها را از جه��ت تأمین این‬ ‫فرآورده به خود وابس��ته کنیم که هم ب��رای ما و هم برای‬ ‫کشورهای دریافت‌کننده گاز ایران مناسب است؛ چرا که‬ ‫سوختی پاک و ارزان دریافت می‌کنند و می‌توانند اقتصاد‬ ‫خود را رونق بخش��ند‪ .‬از جهت دیگر با ارسال این فرآورده‬ ‫سود مناسبی عاید کشور می‌شود‪.‬‬ ‫آیا اعم�ال تحریم‌ها بر ص�ادرات گاز ایران به‬ ‫کشورهای مختلف مؤثر است؟‬ ‫تحریم‌ها مس��أله تازه‌ای نیست‪ ،‬چرا که در حال حاضر‬ ‫با کش��ورهای مختلف از جمله عراق‪ ،‬پاکستان‪ ،‬امارات و‬ ‫حتی کش��ورهای اروپایی مذاکراتی انجام داده‌ایم و این‬ ‫مهم در مراحل نهایی قرارداد اس��ت‪ .‬همچنین صادرات‬ ‫گاز ارزش‌های استراتژیک‪ ،‬سیاس��ی و اقتصادی را برای‬ ‫کش��ور به ارمغان می‌آورد‪ .‬تم��ام این قراردادها نش��ان‬ ‫می‌دهد که هیچ‌ک��س به تحریم توجه��ی نمی‌کند‪ .‬اگر‬ ‫مهم بود که این همه قرارداد در دس��ت اجرا نداش��تیم‪.‬‬ ‫نکته پایانی قابل ذکر‪ ،‬بی‌نتیجه بودن تحریم‌هاس��ت‪ .‬در‬ ‫آینده نزدیک ش��اهد خواهیم بود که گاز ای��ران به اکثر‬ ‫کشورها صادر می‌شود و از این طریق سودهایی فراوانی‬ ‫را به دس��ت می‌آوریم‪ .‬عالوه بر آن اش��تغال‌زایی و رونق‬ ‫صنعت نیز از دیگر اهداف ماست‪.‬‬

‫‪17‬‬


‫مجلس صادرات گاز ایران‬

‫نمایندهمردمکرمانشاهدرمجلس‪:‬‬

‫هیچ مانعی برای صادرات گاز وجود ندارد‬

‫جهانبخ�ش امینی نماین�ده مردم کرمانش�اه‬ ‫در مجل�س ش�ورای اسلامی اس�ت‪ .‬وی در‬ ‫گفت‌و‌گ�و با «ن�دای گاز» با بیان ای�ن که مصارف‬ ‫گاز باید کنترل ش�ود می‌گوید که ایران آمادگی‬ ‫کامل جهت ص�ادرات گاز داش�ته و مانعی در این‬ ‫خصوص ‪ -‬همانند بحث تحریم ‪ -‬وجود ندارد‪.‬‬

‫به عنوان سوال اول‪ ،‬به نظر ش�ما ایران برای‬ ‫تأمین گاز کش�ورهای همسایه‬ ‫چه میزان توانایی دارد؟‬ ‫در ابت��دا بای��د بگویم ک��ه ایران‬ ‫با توج��ه به پتانس��یل بس��یار باال و‬ ‫ذخای��ر گازی فراوان��ی ک��ه دارد‪،‬‬ ‫طبیعت��ا‌ً می‌توان��د گاز بس��یاری از‬ ‫کشورها از جمله همس��ایگان خود‬ ‫را تأمی��ن کند؛ اما در ادوار گذش��ته‬ ‫متأس��فانه به فرآورده گاز و نقش آن‬ ‫در ارزآوری و ایج��اد ارزش اف��زوده‬ ‫برای کش��ور توجه چندانی نش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬از این حیث زیرساخت‌های‬ ‫قابل قبولی نیز برای این مهم فراهم‬ ‫نش��ده یا در حال حاض��ر زیرس��اخت‌های کافی وجود‬ ‫ندارد و حتی برخی شهرهای داخلی کشور نیز از نعمت‬ ‫گاز طبیعی برخوردار نیستند‪ .‬اما در دوره اخیر با توجه‬ ‫به این که متوجه نقش پر رن��گ گاز جهت صادرات و به‬ ‫دست آوردن سودهای فراوان ش��ده‌ایم‪ ،‬اقداماتی را در‬ ‫این زمینه در دس��تور کار قرار داده‌ایم تا بحث صادرات‬ ‫را با جدیت بیشتری دنبال کنیم‪ .‬از جمله اقدامات مهم‬ ‫در این زمینه‪ ،‬احداث خط هفتم سراس��ری موسوم به‬ ‫خط لوله صلح بود که با توجه به تنفیذ قرارداد صادرات‬ ‫گاز به پاکس��تان‪ ،‬اقدامات قابل قبولی برای آن صورت‬ ‫گرفت و همان‌طور که ش��اهد بودیم افتتاح نیز شد‪ .‬اما‬ ‫براس��اس سیاس��ت‌گذاری‌ها یکی دیگر از کشورهای‬ ‫همس��ایه که نیازمند گاز ایران به ش��مار می‌رود‪ ،‬عراق‬ ‫اس��ت که باید زیرس��اخت‌های الزم را برای صادرات به‬ ‫آن ایجاد کرد‪ .‬عراق نیازمند گاز ایران اس��ت و براساس‬ ‫گفته‌های مدیر‌عامل ش��رکت ملی گاز ایران‪ ،‬مذاکراتی‬ ‫با مقامات آن کشور صورت گرفته‌ است‪.‬‬ ‫در نتیج�ه باید چ�ه زیرس�اخت‌هایی جهت‬ ‫صادرات گاز به عراق فراهم شود؟‬ ‫البته در م��ورد این موض��وع باید بگویم ک��ه هنوز به‬ ‫طور جدی بح��ث ص��ادرات گاز در کمیس��یون انرژی‬ ‫مطرح نشده است و گزارش��ی در این خصوص دریافت‬ ‫نکرده‌ای��م؛ اما به نظر می‌رس��د که با توجه ب��ه اجرایی‬ ‫ش��دن س��ریع خط هفتم سراس��ری اگر زیرس��اختی‬ ‫برای صادرات گاز به این کش��ور آماده نباشد‪ ،‬به سرعت‬ ‫مراحل اجرایی آن ش��روع می‌شود و جای نگرانی وجود‬ ‫ندارد‪ .‬ش��اید هم از خط لوله‌ای که گاز را به غرب کشور‬ ‫انتقال می‌دهیم اس��تفاده کنیم‪ .‬الزم به ذکر اس��ت که‬ ‫‪18‬‬

‫بحث صادرات گاز به عراق هن��وز در حد مذاکرات اولیه‬ ‫بوده و هیچ قراردادی منعقد نش��ده اس��ت؛ در صورت‬ ‫جدی شدن موضوع‪ ،‬کمیسیون انرژی مسأله را بررسی‬ ‫کرده و نظر خود را ارایه می‌کند‪.‬‬ ‫با توجه به ای�ن که تولید گاز کش�ور در حال‬ ‫حاضر تقریب ًا با مصرف آن برابر است؛ چگونه باید‬ ‫به فکر صادرات این فرآورده باشیم؟‬ ‫هم‌اکن��ون ح��دود ‪ 550‬میلیون مترمکع��ب گاز در‬ ‫کش��ور مصرف می‌ش��ود و به همین‬ ‫میزان نی��ز تولی��د این ف��رآورده را‬ ‫داریم؛ اگر می‌خواهیم بحث صادرات‬ ‫را ب��ا جدیت دنبال کنی��م در نتیجه‬ ‫نیازمند اکتش��افات جدید و افزایش‬ ‫تولید هستیم که البته در این راستا‬ ‫میدان پ��ارس جنوبی را ت��ا ‪ 35‬ماه‬ ‫آتی در مدار تولید خواهیم داش��ت‬ ‫و پروژه‌های دیگری که تا س��ه سال‬ ‫آینده به بهره‌برداری خواهد رس��ید‪.‬‬ ‫زمان اجرای��ی ش��دن قراردادهایی‬ ‫که امروز بس��ته می‌ش��وند معمو ‌الً‬ ‫چند س��ال بعد از امضاء است‪ ،‬مانند‬ ‫قرارداد پاکستان که از سال ‪ 2014‬ش��روع می‌شود‪ .‬با‬ ‫این تفاسیر می‌توان نتیجه گرفت که ظرفیت تولید باال‬ ‫می‌رود‪ ،‬مصرف نیز با ط��رح هدفمندی یارانه‌ها کاهش‬ ‫می‌یابد و می‌توانیم گازه��ای اضافی را برای صادرات در‬ ‫نظر بگیریم‪ .‬البته اگر گاز تبدیل به فرآورده بش��ود بهتر‬ ‫است از اینکه به صورت خام فروخته شود‪.‬‬ ‫چ�ه تدابیری ب�رای اصالح الگ�وی مصرف و‬ ‫بهینه‌سازی مصرف گاز اندیشیده شده است؟‬ ‫مصرف انرژی در کش��ور ما از میانگین جهانی بسیار‬ ‫باالتر است که متأس��فانه هدررفت سرمایه‌های ملی را‬ ‫به دنبال دارد؛ پس اگر مصرف را کنت��رل نکنیم گازی‬ ‫برای صادرات نخواهی��م داش��ت‪ .‬در خصوص مصرف‬ ‫باالی گاز در کش��ور با دو مس��أله مهم روبرو هس��تیم‪.‬‬ ‫مس��أله اول ارزان بودن این فرآورده برای مش��ترکان و‬ ‫موضوع دیگر‪ ،‬اس��تاندارد پایین وس��ایل مورد استفاده‬ ‫اس��ت که به نظر من هر دو مس��أله باید مورد بررس��ی‬ ‫قرار بگیرند و اصالح شوند‪ .‬خوش��بختانه برای این مهم‬ ‫تدابیری اندیشیده شده است اما کافی به نظر نمی‌رسد‪.‬‬ ‫بحث اصلی فرهنگ‌س��ازی برای کاهش مصارف و آگاه‬ ‫کردن م��ردم در این جهت اس��ت که اگ��ر گاز را بهینه‬ ‫مصرف کنند و این فرآورده صادر شود‪ ،‬چه میزان سود‬ ‫وارد کشور خواهد ش��د و با آن می‌توان زیرساخت‌های‬ ‫فراوانی ایجاد کرد‪ .‬متأس��فانه بس��یاری از مسایل برای‬ ‫مردم هنوز به فرهنگ تبدیل نشده که این امر در دست‬ ‫بررسی و مطالعات اولیه است تا در جهت کاهش هر چه‬ ‫بیشتر مصرف حامل‌های انرژی از جمله گاز که نعمات‬ ‫الهی هستند‪ ،‬کوشا باشیم‪ .‬با آموزش موضوعات مربوط‬ ‫به کاهش مصرف که در دس��ت اجراس��ت‪ ،‬امیدواریم‬

‫مصارف کاهش چشم‌گیری یابد‪.‬‬ ‫با توجه به اینکه وظایف شرکت صادرات گاز‬ ‫ایران به شرکت ملی گاز ایران واگذار شده است‪،‬‬ ‫این تصمیم را چگونه ارزیابی می‌کنید؟‬ ‫ش��رکت ص��ادرات گاز و ش��رکت‌ ملی گاز ای��ران دو‬ ‫مس��ئولیت ج��دا از ه��م داش��ته و نح��وه برنامه‌ریزی‬ ‫و کارشناس��ی آنه��ا نی��ز متفاوت بوده اس��ت ک��ه اگر‬ ‫مسئولیت‌های آنها با هم ادغام ش��ود‪ ،‬مزایایی به دنبال‬ ‫خواهد داش��ت‪ ،‬اما همان‌طور ک��ه می‌دانید هر طرحی‬ ‫نقاط ضعفی هم دارد‪.‬‬ ‫واگذاری مس��ئولیت صادرات گاز به شرکت ملی گاز‬ ‫ایران از جهت افزایش بهره‌وری‪ ،‬توان صادراتی و ترویج‬ ‫الگوی جدید مصرف بس��یار مفید است به شرط آن که‬ ‫ش��رکت‌ ملی گاز ایران در کنار توجه به گازرس��انی به‬ ‫روس��تاها و شهرها و ش��بکه داخلی کش��ور‪ ،‬از وظیفه‬ ‫دیگری که بر دوش گرفت��ه یعنی صادرات این فرآورده‬ ‫غافل نش��ود که در این صورت‪ ،‬این ادغام وظایف مفید‬ ‫و مؤثر واقع می‌ش��ود‪ .‬در مجموع به نظ��ر من واگذاری‬ ‫وظیفه صادرات گاز به ش��رکت ملی گاز ایران محاسن‬ ‫زی��ادی دارد و ش��اهد رش��د روزافزون ص��ادرات گاز‬ ‫خواهیم بود‪.‬‬ ‫تأثی�ر هدفمند کردن یارانه‌ه�ا را در افزایش‬ ‫ت�وان صادرات�ی گاز ای�ران چگون�ه ارزیاب�ی‬ ‫می‌کنید؟‬ ‫باید بگویم کش��ور ما به اندازه‌ای ذخایر گاز دارد که‬ ‫اگر هم صرفه‌جویی وجود نداش��ته باش��د می‌توانیم‬ ‫موضوع صادرات را با جدیت دنبال کنیم‪ ،‬اما ش��رایط‬ ‫فعلی به ش��کلی اس��ت که افزایش تولید چندانی در‬ ‫دس��تور کار قرار ندارد؛ پ��س باید ب��رای این موضوع‬ ‫فکری کرد و مصارف را با جدیت کاهش دارد‪ .‬طبیعت‌اً‬ ‫تأثیر طرح هدفمند ک��ردن یارانه‌ها بر کاهش مصرف‬ ‫حامل‌های انرژی بر کسی پوشیده نیس��ت؛ اما صرف‌اً‬ ‫نبای��د جهت افزای��ش ت��وان صادراتی گاز کش��ور به‬ ‫هدفمندی بس��نده ک��رد‪ ،‬بلکه باید زیرس��اخت‌های‬ ‫کالنی را برای این مهم فراه��م آورد تا به هدف اصلی‬ ‫یعنی س��هم ‪ 10‬درصدی از کل ص��ادرات گاز جهان‬ ‫دس��ت یابیم‪ .‬جای کار در بخش گاز کش��ور بس��یار‬ ‫زیاد اس��ت؛ چرا که ما با وجود اینک��ه دومین دارنده‬ ‫ذخایر گاز جهان هستیم ولی در حال حاضر تنها ‪1/5‬‬ ‫درصد گاز جهان را تأمین می‌کنی��م و در نتیجه تنها‬ ‫صرفه‌جویی مهم نیست بلکه باید زیرساخت‌ها ایجاد‬ ‫ش��ود‪ .‬در بحث‌های مدیریت بهره‌برداری‪ ،‬اکتشاف و‬ ‫ی هم هن��وز جای کار فراوان��ی وجود دارد و‬ ‫لرزه‌نگار ‌‬ ‫هر چه در این خصوص هزینه کنیم کمتر از یک سال‬ ‫بعد‪ ،‬اصل س��رمایه با سود آن به کش��ور باز می‌گردد‪.‬‬ ‫به عنوان کالم آخ��ر باید گف��ت که ایران پتانس��یل‬ ‫باالیی در تولید و توزی��ع گاز دارد و برای صادرات این‬ ‫فرآورده مهم هم مانعی پیش روی ما قرار ندارد‪ ،‬حتی‬ ‫تحریم‌های همیشگی‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫گفت‌وگوبانمایندهمردمصومعه‌سرادرمجلس؛‬

‫نقش بی‌بدیل گاز در تأمین بودجه کشور تا چند سال آتی‬ ‫کاظ�م دلخ�وش نماینده مردم صومعه‌س�را‬ ‫و نای�ب رییس کمیس�یون اقتص�ادی مجلس‬ ‫ش�ورای اسلامی اس�ت‪ .‬وی در گفت‌وگ�و با‬ ‫«ن�دای گاز» ضمن اش�اره به پتانس�یل باالی‬ ‫تولید گاز در کش�ور‪ ،‬نقش این ف�رآورده را در‬ ‫تأمین بودجه طی سال‌های آتی مؤثرتر از نفت‬ ‫ارزیابی کرد‪.‬‬ ‫برای صادرات گاز به کشورهای همسایه از‬ ‫جمله عراق و پاکستان‪ ،‬زیرساخت‌های الزم تا‬ ‫چه اندازه فراهم است؟‬ ‫به طور کلی ایران جایگاه دومین دارنده ذخایر گاز‬ ‫در جهان را دارد؛ طبیعتا‌ً با در نظر گرفتن این مهم و‬ ‫توانمندی که متخصصین داخلی ما دارند می‌توانیم‬ ‫در ارتباط با گازرس��انی به کش��ور‌های همس��ایه از‬ ‫جمله عراق‪ ،‬پاکستان‪ ،‬امارات و‪ ...‬موفق ظاهر شویم‬ ‫و فکر می‌کنیم در این خصوص مشکلی وجود ندارد‪.‬‬ ‫البته برای صادرات گاز باید زیرس��اخت‌هایی فراهم‬ ‫کرد تا مشکلی برای این مهم به وجود نیاید‪ ،‬چرا که‬ ‫منبع اصلی این نعمت خدادادی یعنی گاز‪ ،‬در کشور‬ ‫ما وجود دارد‪ .‬پس باید از این ت��وان بالقوه به خوبی‬ ‫استفاده کرد‪.‬‬ ‫به نظر شما ایجاد چه زیرساخت‌هایی برای‬ ‫ارسال گاز ضروری است؟‬ ‫ابتدا باید بح��ث تولید گاز را ب��ا جدیت دنبال کرد‬ ‫و س��پس در اس��تفاده مطلوب از میادین گازی چه‬ ‫مشترک و چه غیرمش��ترک اقدامات مطلوبی انجام‬ ‫داد؛ باید تمام توان خود را برای عقب نمادن از تولید‬ ‫این ف��رآورده ب��ه کار بگیریم‪ .‬در واقع ب��ه طور کلی‬ ‫ایجاد فرآیندی برای مبادل��ه گاز صادراتی با کاال از‬ ‫نکات مهم محسوب می‌ش��ود؛ یعنی به میزان گازی‬ ‫که به کشور مقصد تحویل می‌دهیم به همان اندازه‬ ‫کاالی باکیفیت دریاف��ت کنیم‪ .‬ضم��ن اینکه باید‬ ‫توجه داش��ت تبلیغات نیز از مباحث اصلی اس��ت و‬ ‫دنیا باید متوجه پتانس��یل ایران در این زمینه بشود‪.‬‬ ‫پس بحث تبلیغ��ات برای ص��ادرات گاز را نیز باید با‬ ‫جدیت دنبال کرد‪.‬‬ ‫به نظر شما س�هم ایران از بازار تجارت گاز‬ ‫در آینده چه میزان خواهد بود؟‬ ‫البته درصد واقعی را نمی‌توان پیش‌بینی کرد‪ ،‬اما‬ ‫با توجه به رون��د فعلی باید گفت ک��ه ایران می‌تواند‬ ‫س��هم قابل توجهی از ص��ادرات گاز به کش��ورهای‬ ‫همسایه و حتی اروپایی به دست آورد؛ چرا که گاز در‬ ‫ایران فراوان اس��ت و تنها باید زیر ساخت‌های گفته‬ ‫ش��ده را ایجاد کرد تا ش��اهد صادرات روزافزون این‬ ‫فرآورده از کشور به تمام نقاط دنیا باشیم‪ .‬امیدواریم‬ ‫ارزش اف��زوده‌ای که از ای��ن طریق نصیب کش��ور‬ ‫می‌شود‪ ،‬صرف ایجاد زیرس��اخت‌های دیگر همانند‬ ‫اش��تغال‌زایی و رفاه عمومی مردم شود‪ .‬وقتی ایران‬

‫جای��گاه دوم ذخای��ر گاز در دنی��ا را در اختیار دارد‪،‬‬ ‫پس اگر کمی تالش کنیم شاهد پیشرفت روزافزون‬ ‫ارس��ال این فرآورده به نقاط مختلف جهان خواهیم‬ ‫بود‪ .‬اگر در تقویت میادین مشترک از جهت تولید و‬ ‫به‌کارگیری این تولیدات در زمینه صادرات کوش��ا‬ ‫باش��یم فکر می‌کنم که جایگاه مناس��بی در زمینه‬ ‫صادرات این فرآورده راهبردی به دس��ت می‌آوریم؛‬ ‫البت��ه نباید از این نکت��ه گذر کرد که بع��د از تأمین‬ ‫مصارف خانگی باید به فکر ص��ادرات بیفتیم‪ .‬یعنی‬ ‫ابتدا نیاز صنایع و مصارف داخل��ی به فرآورده گاز را‬ ‫مرتفع کرده و س��پس میزان اضافی ای��ن فرآورده را‬ ‫برای صادرات به کار گیریم‪.‬‬ ‫آی�ا واگ�ذاری وظایف ش�رکت ص�ادرات‬ ‫گاز به ش�رکت مل�ی گاز ای�ران می‌تواند روند‬ ‫صادرات این فرآورده را تسهیل کند؟‬ ‫ای��ن کار یک��ی از عوامل مؤثری اس��ت ک��ه برای‬ ‫صادرات گاز و تس��هیل در روند آن به وقوع پیوسته‬ ‫اس��ت‪ .‬به نظر من باید ه��ر چه زودتر ای��ن تصمیم‬ ‫اتخاذ می‌ش��د‪ ،‬چ��را که در ح��ال حاض��ر تنها یک‬ ‫مرجع برای ارس��ال گاز وجود دارد؛ کشورهایی هم‬ ‫که می‌خواهند ب��ا ایران جهت دریاف��ت گاز قرارداد‬ ‫ببندن��د با ی��ک مرج��ع قانونی‬ ‫ط��رف می‌ش��وند‪ .‬در نتیج��ه‬ ‫بروکراس��ی حاکم کاهش یافته‬ ‫و قرارداده��ا راحت‌ت��ر بس��ته‬ ‫می‌ش��وند که این امر خود یک‬ ‫مزیت مهم محس��وب می‌شود‪.‬‬ ‫هر چه قدر موان��ع قانونی برای‬ ‫انجام کار کمتر ش��ود در نتیجه‬ ‫شاهد تسهیل آن خواهیم بود‪.‬‬ ‫آی�ا ای�ن ادغ�ام از نظر‬ ‫قانونی صحیح است؟‬ ‫بل��ه‪ ،‬کام� ً‬ ‫لا صحی��ح و بدون‬ ‫مشکل اس��ت و به نظر من با این‬ ‫روند صادرات گاز ب��ه نقاط مختلف جه��ان بیش از‬ ‫پیش و بهتر دنب��ال می‌ش��ود‪ .‬رون��د اداری آن نیز‬ ‫تسهیل می‌شود و چون این کار با کارشناسی دقیق‬ ‫صورت گرفته اس��ت پس نباید مشکلی در آن وجود‬ ‫داشته باش��د‪ .‬این تصمیم اتخاذ ش��ده با منافع ملی‬ ‫ال مطابقت دارد و در نتیجه جای هیچ‌گونه شبهه‬ ‫کام ً‌‬ ‫و مشکلی نیست‪.‬‬ ‫به نظر ش�ما روند صادرات گاز ایران با چه‬ ‫مشکالتی روبه‌رو است؟‬ ‫متأسفانه در بودجه کش��ور و تنظیم آن بیشتر به‬ ‫نفت اتکا داشته‌ایم‪ ،‬پس زیرس��اخت‌های بیشتری‬ ‫را برای آن ایج��اد کرده‌ایم و به ج��د می‌توان گفت‬ ‫که فرآورده‌ گاز در اولویت بع��دی بوده و کمتر مورد‬ ‫توجه قرار گرفته اس��ت‪ .‬با این وجود خوش��بختانه‬ ‫می‌توان گفت که بعد از امضای قراردادهای تکمیل‬

‫پ��ارس جنوبی ش��اهد رون��ق بخش گازی کش��ور‬ ‫هستیم و پروژه‌های تعریف ش��ده برای این مهم نیز‬ ‫پیش��رفت‌های قابل توجهی دارند‪ ،‬البت��ه هنوز هم‬ ‫برای رشد این بخش نیازمند ایجاد زیر ساخت‌های‬ ‫بیش��تری هس��تیم‪ .‬البته تا به امروز از فرآورده گاز‬ ‫به درستی اس��تفاده نشده اس��ت و آمارها از مصرف‬ ‫بس��یار باالی این ف��رآورده در بخش‌ه��ای مختلف‬ ‫کش��ور حکایت دارد و باعث نگرانی‌هایی می‌ش��ود‪.‬‬ ‫اما اگر در کنار نف��ت از گاز به گون��ه‌ای بهره‌برداری‬ ‫شود که هم تولیدات را ارتقاء بخشیده و هم مصارف‬ ‫را کاهش دهیم‪ ،‬می‌توانیم با ص��ادرات این فرآورد ‌ه‬ ‫بخش قابل توجهی از بودجه کش��ور را تأمین کنیم‪.‬‬ ‫با توجه به پتانس��یل ب��االی بخش گاز در کش��ور‪،‬‬ ‫می‌توانیم با ت�لاش مضاعف در ایج��اد جایگاه ویژه‬ ‫برای این فرآورده موفق ش��ویم؛ آن وقت به نظر من‬ ‫جایگاه این فرآورده از نفت هم بهتر خواهد شد البته‬ ‫اگر غفلتی در کار نباشد‪.‬‬ ‫برای ارتق�ای جای�گاه گاز در کش�ور چه‬ ‫راهکارهایی وجود دارد؟‬ ‫خوشبختانه طی چند س��ال اخیر برای آنکه بخش‬ ‫گاز کش��ور به جای��گاه اصلی خ��ود برس��د‪ ،‬اقدامات‬ ‫مؤث��ری ص��ورت گرفت��ه اس��ت‪.‬‬ ‫همان‌طور که گفتم پروژه‌های تعریف‬ ‫شده برای افزایش تولید این فرآورده‬ ‫پیشرفت‌های مطلوبی دارند و میدان‬ ‫مش��ترک پارس جنوبی نیز توس��عه‬ ‫خوبی داشته است‪ .‬با عنایت‌های ویژه‬ ‫تا ‪ 35‬ماه آینده تم��ام فازهای پارس‬ ‫جنوبی در م��دار تولید قرار می‌گیرند‬ ‫و در نتیجه نباید نگ��ران ارتقاء بخش‬ ‫گاز کش��ور بود‪ .‬با اتمام پروژه‌های در‬ ‫دست اجرا تا سه س��ال آتی‪ ،‬ظرفیت‬ ‫تولید گاز در کشور رشد چشم‌گیری‬ ‫می‌یابد و می‌ت��وان گفت ک��ه تقریب‌اً‬ ‫دو براب��ر می‌ش��ود‪ .‬با این رون��د حجم قاب��ل توجهی‬ ‫از ف��رآورده گاز برای صادرات وج��ود دارد که اگر این‬ ‫مهم صورت گیرد به جرأت می‌ت��وان گفت نقش گاز‬ ‫در بودجه کش��ور حتی از نفت هم باالتر می‌رود‪ ،‬چرا‬ ‫که توانایی بالقوه این ف��رآورده با حجم ذخایر موجود‬ ‫کام ً‬ ‫ال‌ برای همگان روشن اس��ت‪ .‬نقش گاز در بودجه‬ ‫کشور اگر بیشتر از نفت نباشد کمتر از آن نیز نیست؛‬ ‫پس باید هر چه زودتر زیرس��اخت‌های الزم را فراهم‬ ‫کرد‪ ،‬هیچ‌گونه غفلتی جایز نیست و توانایی تولید گاز‬ ‫در کش��ور باید به خوبی مورد اس��تفاده قرار گیرد‪ .‬به‬ ‫نظر من با توجه به اقدام��ات صورت گرفته‪ ،‬در صورت‬ ‫تکمیل و اجرایی ش��دن پروژه‌های در دس��ت اجرا تا‬ ‫چند س��ال آتی‪ ،‬ش��اهد تحولی عظی��م در بخش گاز‬ ‫کشور هس��تیم‪ .‬ش��ک نکنید که این فرآورده بخش‬ ‫بزرگی از بودجه کشور را در آینده تأمین می‌کند‪.‬‬ ‫‪19‬‬


‫گزارش ویژه‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫ح�دود ‪ 60‬درص�د از گاز كل كش�ور از منطق�ه دو عملي�ات انتق�ال گاز عب�ور مي‌كن�د‪ .‬منطق�ه‌اي كه وظيف�ه حفاظ�ت‪ ،‬حراس�ت و نگه�داري از خطوط لول�ه انتقال‬ ‫گاز از ياس�وج ت�ا نزديك�ي دليجان را ب�ر عه�ده دارد و ح�وزه مأموريت آن در س�ه اس�تان اصفه�ان‪ ،‬ي�زد و چهارمح�ال و بختي�اري اس�ت‪ .‬در اواخر تيرم�اه‪ ،‬گروه‬ ‫گ�زارش «ن�داي گاز» به اي�ن منطق�ه س�فر كردند ت�ا ب�ا بخش�ي از تالش‌ه�ا و فعاليت‌ه�اي هم�كاران در منطق�ه دو عملي�ات انتق�ال گاز آش�نا ش�وند‪ .‬منطقه دو‬ ‫عملي�ات انتق�ال گاز در س�ال ‪ 1348‬ب�ا بهره‌ب�رداري از خط لول�ه اول سراس�ري‪ ،‬فعالي�ت خود را آغ�از ك�رد‪ .‬در س�ال ‪ 1371‬با تغيير س�اختار‬ ‫س�ازماني ش�ركت ملي گاز اي�ران وظيف�ه انتق�ال گاز ب�ه امور خط�وط لول�ه و وظيف�ه گازرس�اني به ش�ركت‌هاي گاز اس�تاني ب�ه صورت‬ ‫مس�تقل مح�ول ش�د و نهايت� ًا از س�ال ‪ 1384‬ب�ا تفكي�ك مديري�ت انتق�ال از بخ�ش پاالي�ش و تأس�يس ش�ركت انتق�ال گاز اي�ران در‬ ‫س�ال ‪ ،1385‬منطق�ه دو عملي�ات انتقال گاز ب�ه عن�وان يك�ي از اس�تراتژيك‌ترين مناط�ق ده گانه انتق�ال گاز كش�ور فعالي�ت مي‌کند‪.‬‬

‫‪20‬‬


‫گزارشیازمنطقهدوعملیاتانتقالگاز؛‬

‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪68‬‬ ‫مرداد ماه ‪1389‬‬

‫عبور‪ 60‬درصد گاز ایران‬ ‫ازنصفجهان‬

‫‪21‬‬


‫گزارش ویژه منطقه ‪ 2‬عملیات انتقال گاز‬ ‫گفت‌وگو با مدیر منطقه‬ ‫«در حدود ‪ 24‬س��ال در مناطق نفت‌خيز جنوب‬ ‫در ادارات مختلف مهندس��ي نفت مش��غول به كار‬ ‫بودم‪ .‬بعد به اصفهان آمدم و برای شش سال ریيس‬ ‫ايس��تگاه پتاوه دو ب��ودم‪ .‬بعد از آن ه��م در منطقه‬ ‫دو عمليات انتقال گاز ریي��س برنامه‌ريزي‪ ،‬معاون‬ ‫عمليات خط��وط لوله‪ ،‬معاون عمليات ايس��تگاه‌ها‬ ‫و در ح��ال حاضر هم حدود دو س��ال اس��ت كه به‬ ‫عنوان مدير منطقه دو عمليات انتقال گاز مش��غول‬ ‫به فعاليت هس��تم‪ ».‬آنچه خواندی��د معرفی مدیر‬ ‫منطقه از زب��ان خودش بود‪ .‬حس��ين‌علي صلواتي‬ ‫که تحصيالت خود را در رش��ته مهندس��ي شيمي‬ ‫در دانشگاه نفت آبادان به اتمام رسانده و حدود ‪35‬‬ ‫سال است كه در صنعت نفت و گاز فعاليت می‌کند‪.‬‬ ‫ايستگاه‌هاي تقويت فشار‬ ‫«منطق��ه دو در ح��ال حاضر دارای‬ ‫‪ 13‬ايس��تگاه تقويت فش��ار گاز فعال‬ ‫است كه مجتمع تأسيس��ات تقويت‬ ‫فشار گاز پتاوه در اس��تان كهكيلويه‬ ‫و بويراحم��د ق��رار دارد و مجتم��ع‬ ‫تأسيسات تقويت فش��ار گاز دوراهان‬ ‫‪ 1‬و ‪ 2‬و ‪ 3‬در منطق��ه دوراه��ان در‬ ‫اس��تان چهارمحال و بختي��اري واقع‬ ‫است‪ .‬مجتمع تأسيسات تقويت فشار‬ ‫گاز اصفه��ان ‪ 1‬و ‪ 2‬و ‪ 3‬هم در منطقه‬ ‫پل‌كله استان اصفهان قرار دارد‪».‬‬ ‫حس��ین‌علی صلواتی با بی��ان این‬ ‫مطل��ب اف��زود‪ :‬در منطق��ه دهق در‬ ‫شهرستان دهق از اس��تان اصفهان هم سه ايستگاه‬ ‫تقويت فش��ار فعال هس��تند‪ .‬همچنين در منطقه‬ ‫شهرضا يك ايستگاه تقويت فشار واقع شده است و‬ ‫به طور كلي در اين منطقه ‪ 50‬توربوكمپرسور براي‬ ‫تقويت فشار در حال بهره‌برداري هستند‪.‬‬ ‫خطوط لوله‬ ‫«همان‌ط��ور كه ع��رض ك��ردم ‪ 4545‬كيلومتر‬ ‫از خطوط لوله اول‪ ،‬دوم‪ ،‬س��وم و چهارم و بخش��ي‬ ‫از خط لوله هش��تم در اي��ن منطقه ق��رار دارند كه‬ ‫خط هش��تم در س��ال ‪ 88‬با ظرفيت ‪ 110‬ميليون‬ ‫مترمكع��ب به اين خط��وط افزوده ش��د‪ .‬خط لوله‬ ‫اول سراس��ري به قط��ر ‪ 42‬اينچ و به ط��ول ‪415‬‬ ‫كيلومتر‪ ،‬خط لوله دوم سراس��ري به قطر ‪ 56‬اينچ‬ ‫و به طول ‪ 393‬كيلومتر‪ ،‬خط لوله س��وم سراسري‬ ‫به قطر ‪ 56‬اينچ و به ط��ول ‪ 394‬كيلومتر‪ ،‬خط لوله‬ ‫چهارم سراس��ري به قطر ‪ 56‬اين��چ و به طول ‪334‬‬ ‫كيلومتر و خ��ط لوپ به قط��ر ‪ 56‬اين��چ و به طول‬ ‫‪ 22‬كيلومتر خط��وط اصلي واقع ش��ده در منطقه‬ ‫دو هس��تند‪ .‬تمام خطوط لوله گاز اي��ن منطقه در‬ ‫اس��تان‌هاي يزد‪ ،‬اصفهان‪ ،‬چهارمحال و بختياري و‬ ‫بخشي از استان‌هاي خوزستان‪ ،‬فارس‪ ،‬كهكيلويه و‬ ‫بويراحمد‪ ،‬لرستان و مركزي واقع شده‌اند‪».‬‬ ‫مدير منطقه دو عملي��ات انتق��ال گاز ادامه داد‪:‬‬ ‫ح��دود ‪ 16‬درصد كل خطوط لوله‌هاي گاز كش��ور‬ ‫و نزديك به ‪ 25‬درصد از ايستگاه‌های تقويت فشار‬ ‫گاز در منطقه دو قرار دارند‪.‬‬ ‫‪22‬‬

‫حس��ين‌علي صلواتي در مورد مي��زان انتقال گاز‬ ‫از منطقه دو توضيح داد‪ :‬ظرفي��ت انتقال گاز فعلي‬ ‫منطقه دو ‪ 370‬ميليون متر مكعب در روز اس��ت و‬ ‫حداکثر گاز انتقالی ب��ه ‪ 320‬میلیون متر مکعب در‬ ‫روز رسیده است كه در تابستان و فصول گرم سال‪،‬‬ ‫كمتر از ‪ 200‬ميليون مترمكعب در روز مي‌شود‪ .‬با‬ ‫توجه به اين اعداد بي��ش از ‪ 60‬درصد گاز توليدي‬ ‫كش��ور از منطقه دو عب��ور مي‌كن��د و پيش‌بيني‬ ‫مي‌شود امس��ال حجم گاز جابجا شده از منطقه دو‬ ‫‪ 10‬درصد افزايش يابد‪.‬‬ ‫حجم انتقال گاز در سال ‪88‬‬ ‫حس��ین‌علی صلواتی یادآور شد‪ :‬در سال گذشته‬ ‫‪ 96‬ميليارد و ‪ 940‬ميليون مترمكعب گاز از منطقه‬ ‫خارج ش��د و حدود ‪ 17‬ميليارد و ‪ 520‬ميليون متر‬ ‫مكعب در ش��هرهاي اطراف نيروگاه‌ها و صنايع به‬

‫مصرف رسيد‪.‬‬ ‫برنامه تعمیرات‬ ‫«با توجه ب��ه برنامه‌ريزي كه هر س��اله داريم‪ ،‬در‬ ‫طول بهار و تابس��تان با توجه به كاهش مصرف اين‬ ‫فرصت وجود دارد كه به تعميرات پرداخته ش��ود‪.‬‬ ‫در اين فص��ول به صورت فعاليت مس��تمر و پيگير‪،‬‬ ‫تعمير‪ ،‬بازسازي و تعويض قطعات صورت مي‌گيرد‬ ‫تا در زمستان با به خدمت گرفتن تمام تجهيزات و‬ ‫امكانات بتوانيم با هزينه كمتر ميزان گاز بيش��تري‬ ‫را انتقال دهيم‪».‬‬ ‫مدير منطقه دو عملي��ات انتق��ال گاز ادامه داد‪:‬‬ ‫تعميرات تأسيس��ات تقويت فش��ار‌‪ ،‬هف��ت مركز‬ ‫بهره‌برداري و خطوط لول��ه در بخش‌هاي مختلف‬ ‫در حال انجام است كه تا امروز نزديك به دو سوم در‬ ‫كار پيشرفت داش��ته‌ايم و تا پایان تابستان با توجه‬ ‫به برنامه‌ريزي‌های انجام ش��ده به پيش‌بيني‌های‬ ‫موجود خواهيم رسيد‪.‬‬ ‫صادرات‬ ‫حسين‌علي صلواتي در مورد حجم گاز صادراتي‬ ‫از منطقه دو هم گفت‪ :‬در س��ال ح��دود ‪ 25‬تا ‪30‬‬ ‫ميليون مترمكع��ب از گاز صادرات��ي از اين منطقه‬ ‫عبور مي‌كند كه اين حجم گاز‪ ،‬بخش��ي از ظرفيت‬ ‫خط لول��ه دوم سراس��ري اس��ت‪ .‬البته ب��ا اجراي‬ ‫طرح‌هاي توس��عه‌اي ميزان صادرات افزايش پيدا‬ ‫خواهد كرد‪.‬‬ ‫طرح‌هاي توسعه‌اي‬

‫«در م��ورد طرح‌ه��اي توس��عه‌اي در منطقه دو‬ ‫برنامه‌ريزي خاصي انجام گرفته است و در منطقه‪،‬‬ ‫از پتاوه تا پل‌كله احداث خط لول��ه دهم با ظرفيت‬ ‫‪ 90‬ميليون مترمكعب به همراه ايستگاه‌ها در حال‬ ‫اجراست كه به اميد خدا تا سال ‪ 91‬به اتمام خواهد‬ ‫رسيد‪».‬‬ ‫مدير منطقه دو عملي��ات انتقال گاز به طرح‌هاي‬ ‫توسعه‌اي در ايس��تگاه‌هاي تقويت فشار هم اشاره‬ ‫كرد و اف��زود‪ :‬طبق برنامه س��ه ايس��تگاه در حال‬ ‫احداث است‌؛ يك ايستگاه در دهق‌‪ 4‬كه پيش‌بيني‬ ‫مي‌ش��ود تا اوايل س��ال آتي به بهره‌برداري برس��د‬ ‫و بعد از آن دو ايس��تگاه پل‌كله‌‪ 4‬و پت��اوه‌‪ 4‬هم به‬ ‫منطقه افزوده خواهد ش��د‪ .‬بر روي خط هشتم نيز‬ ‫چهار ايستگاه به نام‌هاي دهشير‪ ،‬ندوشن‪ ،‬اردستان‬ ‫و كاشان در مرحله طراحي است‪.‬‬ ‫حس��ين‌علي صلواتي تصریح کرد‪:‬‬ ‫تغيير آرايش خطوط لوله سراس��ري‬ ‫در مجتمع تأسيس��ات تقويت فش��ار‬ ‫گاز ده��ق با ه��دف افزاي��ش ميزان‬ ‫گاز خروج��ي و ام��كان به‌كارگي��ري‬ ‫تأسيس��ات تقويت فش��ار دهق ‪ 1‬بر‬ ‫روي خط دوم سراس��ري انجام ش��د‬ ‫كه در ح��ال حاضر ني��ز از گاز موجود‬ ‫در خط دوم در اين تأسيسات تقويت‬ ‫فش��ار اس��تفاده مي‌كنيم‪ .‬همچنين‬ ‫امكان به‌كارگيري هر پنج كمپرس��ور‬ ‫تأسيس��ات تقويت فش��ار گاز دهق ‪2‬‬ ‫و ‪ 3‬ب��ر روي خط لوله س��وم و چهارم‬ ‫سراس��ري به منظور افزایش راندم��ان يكي از اين‬ ‫موارد بوده اس��ت‪ .‬وي با توجه به اين اقدمات افزود‪:‬‬ ‫با راه‌ان��دازي ايس��تگاه‌ها و خط��وط در طرح‌هاي‬ ‫توسعه‌اي حداكثر تا سه سال آينده ظرفيت انتقال‬ ‫گاز اين منطقه به ‪ 450‬ميلي��ون مترمكعب در روز‬ ‫افزايش مي‌يابد‪.‬‬ ‫سيستم مخابراتي‬ ‫«ش��رکت ملی گاز ایران با توجه به اقدامات الزم‬ ‫در زمینه دول��ت الکترونیک قصد اس��تفاده از یک‬ ‫سیس��تم مخابراتی را به صورت مج��زا برای تبادل‬ ‫اطالعات در کل کشور دارد‪ .‬يك سيستم مخابراتي‬ ‫مجزا براي تبادل اطالعات از جنوب به ش��مال که‬ ‫راه‌اندازي و نگهداري ‪ 22‬ايستگاه مخابراتي كه در‬ ‫اين منطقه واقع شده است بر عهده ماست‪».‬‬ ‫پدافند غيرعامل‬ ‫مدی��ر منطق��ه ‪ 2‬عملیات انتق��ال گاز اف��زود‪ :‬از‬ ‫موضوعات مهم و مورد تأكيد در كشور‪ ،‬فعاليت‌هاي‬ ‫الزم در بخش پدافند غيرعامل است‪ .‬در اين زمينه‬ ‫در حال آماده‌سازي و تهيه نقش��ه در منطقه براي‬ ‫شناسايي نقاط حساس و مهم و حفاظت در مقابل‬ ‫خطرات احتمالي هس��تيم‪ .‬همچنين ارتباطي بايد‬ ‫بين خط��وط مختلف برقرار ش��ود ك��ه در صورت‬ ‫آس��يب يكي از خطوط بتوان گاز را به خطوط ديگر‬ ‫انتقال داد كه اين موضوع در دست اقدام است ‪.‬‬ ‫تالشگران گمنام شرکت گاز‬ ‫«در منطق��ه دو عملی��ات انتق��ال گاز ‪ 630‬نفر‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫پرسنل رس��مي و نزديك به ‪ 870‬همكار به صورت‬ ‫پيمان��ي مش��غول به كار هس��تند‪ ».‬حس��ين‌علي‬ ‫صلواتي به زحمات اين افراد اش��اره ك��رد و گفت‪:‬‬ ‫ما در منطقه دو س��عي كرديم كه امكانات رفاهي و‬ ‫برنامه‌هاي تفريحي ب��راي همكاران در نظر بگيريم‬ ‫و برنامه‌ريزي نيز در اين بخش براي فصول مختلف‬ ‫سال داريم ؛ البته این برنامه‌ریزی‌ها هرگز نمي‌تواند‬ ‫جوابگوي زحمت دوستان باش��د‪ .‬مدير منطقه دو‬ ‫عمليات انتقال گاز با اش��اره به مش��قت و س��ختي‬ ‫كار كارمندان اين منطقه در نق��اط دور افتاده و پر‬ ‫زحمت‪ ،‬آنان را تالشگران گمنام شركت گاز ناميد و‬ ‫تشكر از زحمات آنها را غير ممكن دانست‪.‬‬ ‫نقش انقالب اسالمی در توسعه گاز‬ ‫مدیر منطق��ه دو عملی��ات انتق��ال گاز در پایان‬ ‫تصریح ک��رد‪ :‬قبل از پیروزی انقالب اس�لامی تنها‬ ‫يك خط لوله در كشور وجود داشت كه آن خط هم‬ ‫مربوط به صادرات بود؛ در آن زمان چهار ايس��تگاه‬ ‫تقويت فش��ار در منطقه دو بهره‌برداري شده بود و‬ ‫ميزان ظرفيت انتقال گاز به ‪ 46‬ميليون مترمكعب‬ ‫در روز می‌رس��ید‪ .‬در حالي‌ك��ه ام��روز ظرفي��ت‬ ‫انتقال در منطقه دو نزديك به ده برابر ش��ده است؛‬ ‫همچنين قبل از انق�لاب‪ ،‬در منطقه‬ ‫دو تنها ‪ 450‬كيلومتر خط لوله وجود‬ ‫داش��ت در حالي كه امروز نزديك به‬ ‫‪ 4545‬كيلومت��ر خ��ط لول��ه در اين‬ ‫منطقه داريم و اين نش��انه پيشرفت و‬ ‫تالش همه ما در سايه انقالب است‪.‬‬ ‫معاون عمليات خطوط لوله‬ ‫عبدالرضا بهمني‪ ،‬مع��اون عمليات‬ ‫خط��وط لوله منطق��ه‪ ،‬متولد س��ال‬ ‫‪ 1336‬در آغاجاري اس��ت‪ .‬س��ه سال‬ ‫فعالي��ت به عن��وان كارگر س��اده در‬ ‫پااليش��گاه بيدبلند‪ ،‬مس��ئوليت‌هاي‬ ‫مختل��ف در منطقه ي��ك‪ ،‬حضور در‬ ‫ش��ركت نفت‪ ،‬مديريت منطقه شش‬ ‫عمليات انتقال گاز و مع��اون عمليات خطوط لوله‬ ‫منطقه دو از جمله س��وابق كاري بهمني به ش��مار‬ ‫می‌رود‪.‬‬ ‫نگهداشت مطلوب خطوط لوله‬ ‫«وظيفه م��ا در اين بخ��ش نگه��داري و صيانت‬ ‫از انتقال بهين��ه گاز با نگهداش��ت مطلوب خطوط‬ ‫لوله اس��ت‪ ».‬معاون عملیات خط��وط لوله منطقه‬ ‫دو عملیان انتقال گاز در م��ورد یاردهای تعمیراتی‬ ‫گف��ت‪ :‬در منطق��ه دو‪ ،‬ش��ش مرك��ز بهره‌برداري‬ ‫خطوط لول��ه كه تح��ت عن��وان ي��ارد تعميراتي‬ ‫ش��ناخته مي‌ش��وند‪ ،‬وج��ود دارد‪ .‬یارد پت��اوه در‬ ‫كهكيلوي��ه و بويراحم��د و بخش��ي از چهارمحال‬ ‫و بختي��اري با پوش��ش نزديك ب��ه ‪ 494‬كيلومتر‬ ‫خط لوله و يارد شهركرد با پوش��ش ‪ 664‬كيلومتر‬ ‫خط لول��ه در بخش��ي از اس��تان‌هاي چهارمحال و‬ ‫بختياري و خوزس��تان واقع شده‌اند‪ .‬همچنين يارد‬ ‫کهریزسنگ در اصفهان با پوشش ‪ 1530‬كيلومتر‬ ‫از خطوط اصلي و فرعي در س��تاد مرك��زي و يارد‬ ‫بوئين و ميان‌دشت با پوش��ش ‪ 320‬كيلومتر خط‬ ‫لوله در اس��تان لرس��تان و بخش��ي از اصفهان قرار‬

‫دارند‪ .‬يارد گلپايگان با ‪ 797‬كيلومتر و يارد نائين با‬ ‫‪ 748‬كيلومتر خط لول��ه آخرين مراكز بهره‌برداري‬ ‫در منطقه دو در حال حاضر هستند‪.‬‬ ‫واحدهاي ستادي‬ ‫«در معاون��ت عمليات خطوط لول��ه چند بخش‬ ‫اصلي مشغول به کارند؛ نگهداري ابنيه خطوط لوله‬ ‫بر عهده بخش عمليات س��اختماني است‪ .‬از ديگر‬ ‫حوزه‌هاي كاري در اين معاونت فعاليت‌هاي مربوط‬ ‫به حفاظت از زنگ‪ ،‬نگهداري از شيرهاي خودكار و‬ ‫بخش حمل‌ونقل هستند‪.‬‬ ‫خط لوله اول سراسری‬ ‫«با توجه به گذش��ت ‪ 40‬س��ال از عم��ر خط اول‬ ‫سراسري‪ ،‬اقدامات خاصي براي تعميرات و تعويض‬ ‫پوش��ش‌ها در اي��ن خط انجام ش��ده و ي��ا در حال‬ ‫اجرا اس��ت‪ .‬خط اول با توجه به عمر زياد در بعضي‬ ‫بخش‌ها كيفيت خود را از دست داده‪ ،‬پوشش‌هاي‬ ‫آن از بين رفته اس��ت و براي جلوگيري از خوردگي‬ ‫و رنگ‌زدگي نياز به تعويض پوشش‌ها و کنترل‌ها و‬ ‫تعمیرات خاص دارد‪».‬‬ ‫عبدالرض��ا بهمني ادامه داد‪ :‬عملي��ات پيگ‌راني‬ ‫هوش��مند در طول مس��ير خط اول به ط��ور كامل‬

‫انجام ش��ده و مواردي كه دچار مش��كل هس��تند‬ ‫مشخص شده است‪ ،‬در پي آن هس��تيم تا گزارش‬ ‫نهايي را بگيريم و تا آخر تابس��تان بازس��ازي خط‬ ‫لوله را به اتمام برسانيم‪.‬‬ ‫خط لوله دوم سراسري‬ ‫«خط لوله دوم سراسري به عنوان يكي از خطوط‬ ‫خاص اس��ت كه در حال حاضر نيز بخش��ي از گاز‬ ‫صادراتی را منتقل می‌نماید‪».‬‬ ‫معاون منطق��ه دو در م��ورد اهميت خ��ط لوله‬ ‫سراسری دوم توضيح داد‪ :‬خط دوم داراي ظرفيت‬ ‫نود ميليون مترمكعب انتقال گاز در روز اس��ت و از‬ ‫خطوط تعيين شده براي صادرات به شمار می‌رود‪.‬‬ ‫به همين دليل توجه خاصي به اين خط لوله داريم و‬ ‫مراقبت ويژه‌اي از اين خط در كنار خطوط ديگر به‬ ‫عمل می‌آوریم‪.‬‬ ‫تعميرات خطوط لوله‬ ‫«همان‌طور ك��ه قبال هم اش��اره ش��د‪ ،‬دو پروژه‬ ‫تعويض پوش��ش ب��راي خ��ط اول در ح��دود ‪12‬‬ ‫كيلومتر و همچنين دو پ��روژه در خط ‪ 24‬اينچ يزد‬ ‫به طول ‪ 15‬كيلومتر در دست اقدام است ‪».‬‬

‫بهمني به تعميرات در ش��يرهاي اتوماتيك قطع‬ ‫جريان نیز اش��اره كرد و گفت‪ :‬در ه��ر ‪ 25‬كيلومتر‬ ‫بر روي خطوط لوله شيرهاي اتوماتيكي وجود دارد‬ ‫كه در صورت بروز مش��كل در يك نقطه از خط لوله‬ ‫توسط اين شيرها گاز قطع می‌ش��ود و از تخلیه و‬ ‫هدر روی گاز پیش��گیری می ش��ود‪ .‬تعميرات اين‬ ‫شيرها نيز در طول تابس��تان و بهار انجام مي‌شود‪.‬‬ ‫همچنين با پيگ‌راني هوش��مندی كه امس��ال در‬ ‫خط لوله اول از پتاوه ب��ه طول حدود ‪ 450‬كيلومتر‬ ‫و در خط دوم ي��زد انجام داديم‪ ،‬مي��زان خوردگي‬ ‫خطوط لوله مش��خص ش��ده اس��ت ك��ه در حال‬ ‫تعميرات و بازسازي آنها هستيم‪.‬‬ ‫عبدالرضا بهمني اف��زود‪ :‬عملي��ات ‪DCVG/‬‬ ‫‪ CIPS‬نيز بر روي خطوط لوله در حال انجام است‬ ‫و براي تعميرات و تعويض پوشش الزم برنامه‌ریزی‬ ‫خواهد ش��د‪ .‬در حوزه نش��ت‌يابي هم بازرسي فني‬ ‫با دس��تگاه‌ها و تجهيزاتي كه به بوي گاز حساسند‬ ‫کنت��رل الزم را انجام می‌دهد و ب��ه صورت دوره‌ای‬ ‫گزارش‌ها به اين امور ارس��ال مي‌شود و اگر موردي‬ ‫باشد در جهت اصالح و تعمير آن اقدام مي‌كنيم‪.‬‬ ‫پيشنهاد پژوهشي‬ ‫معاون عمليات خطوط لوله منطقه‬ ‫دو در م��ورد مص��رف گاز گفت‪ :‬بهتر‬ ‫است طرحي اجرا ش��ود كه در كشور‬ ‫بتوانيم براي هر ش��هر ي��ك نيروگاه‬ ‫هسته‌اي داش��ته باش��يم و از انرژي‬ ‫ب��رق نيروگاه‌ه��ا اس��تفاده كنيم؛ به‬ ‫ای��ن ترتی��ب گاز داخل كش��ور را به‬ ‫جاي مص��رف به ص��ادرات اختصاص‬ ‫دهيم تا ب��ا اي��ن كار از ارزش افزوده و‬ ‫درآمد خوبي ب��ه نفع كش��ور و مردم‬ ‫بهره‌مند ش��ويم‪ .‬عبدالرضا بهمني در‬ ‫پایان شرکت انتقال گاز را در ساختار‬ ‫فعلی یک ش��رکت بزرگ با مسئولیت‬ ‫س��نگین و در عین حال نوپا خواند و‬ ‫افزود‪ :‬بايد هدف تم��ام ما در اي��ن بخش كمك به‬ ‫مدي��ران عالي با عملكرد صحيح باش��د ت��ا بتوانيم‬ ‫پاسخگوي انتظارات به حق مردم باشيم‪.‬‬ ‫معاون عملیات ایستگاه ها‬ ‫مهن��دس به��رام خليقي ب��ا فعالي��ت در واحد‬ ‫تعميرات برق ايس��تگاه‌هاي اقماري منطقه دو‪ ،‬در‬ ‫شركت ملي گاز ایران اس��تخدام شد‪ .‬بيشتر سابقه‬ ‫كار او در زمين��ه كنت��رل و ابزار دقيق و پنج س��ال‬ ‫ریيس تعميرات ابزاردقيق منطقه بوده اس��ت‪ .‬وی‬ ‫حاال با س��ابقه ‪ 24‬س��اله در صنعت گاز‪ ،‬دو س��الي‬ ‫مي‌ش��ود كه به عنوان معاون عمليات ايس��تگاه‌ها‬ ‫مشغول به فعاليت است‪.‬‬ ‫بهره‌برداري و تعميرات‬ ‫در معاون��ت عمليات ايس��تگاه‌ها دو بخش اصلي‬ ‫بهره‌ب��رداري و تعمي��رات وجود دارد ك��ه معموالً‬ ‫در نيمه اول س��ال به تعميرات برنامه‌ريزي ش��ده‬ ‫مي‌پردازيم و در نيمه دوم سال سعي مي‌كنيم تمام‬ ‫توان خواد را براي آماده نگه داش��تن و به‌كارگيري‬ ‫تأسيس��ات جهت بهره‌برداري و انتق��ال گاز به كار‬ ‫ببنديم‪ .‬قابل ذكر اس��ت كه در نيمه اول هر س��ال‬ ‫‪23‬‬


‫گزارش ویژه منطقه ‪ 2‬عملیات انتقال گاز‬ ‫تأسيسات تقويت فش��ار گاز بنا به نياز با هماهنگي‬ ‫واحد ديسپچينگ با اس��تفاده بخشي از ظرفيت‌ها‬ ‫و در نيمه دوم سال با تمامي ظرفيت وظيفه خطير‬ ‫انتقال مس��تمر گاز را در خطوط انتق��ال گاز عهده‬ ‫دار هستند كه اين ميس��ر نمي‌گردد مگر با درايت‬ ‫و تالش بي‌وقف��ه واحدهاي بهره‌ب��رداري‪ .‬معاون‬ ‫عمليات ايستگاه‌ها افزود‪ :‬در مورد تأسيسات تقويت‬ ‫فش��ار گاز با توجه به نوع تجهيزات و ساعات كاري‬ ‫آنها باي��د برنامه تعميرات معين و تعريف ش��ده‌اي‬ ‫را تنظي��م نمود ك��ه اين كار‬ ‫از طريق واح��د برنامه‌ريزي‬ ‫و ب��ا هماهنگ��ي عملي��ات‬ ‫ايس��تگاه‌ها و ديس��پچينگ‬ ‫ستاد در پايان هر سال تنظيم‬ ‫و در طول نيمه اول سال بعد‬ ‫اجرا مي‌گردد‪ .‬امسال حدود‬ ‫‪ 120‬م��ورد تعميرات��ي در‬ ‫برنام��ه وجود دارد ك��ه تا به‬ ‫حال نزديك به ‪ 60‬درصد آن‬ ‫به اتمام رسيده است‪.‬‬ ‫همچني��ن نزدي��ك به دو‬ ‫برابر اين م��وارد هم عمليات‬ ‫اضطراري البته با حجم كمتر‬ ‫مهندسبهرامخليقي‬ ‫توس��ط پرس��نل متخصص‬ ‫تعميرات در طول سال انجام مي‌گيرد‪.‬‬ ‫وي ادامه داد‪ :‬از كارهاي عم��ده موجود در برنامه‬ ‫تعميرات نيمه اول سال جاري مواردي كه مي‌توان‬ ‫اشاره نمود ش��امل این موارد می‌ش��ود‪ :‬تعميرات‬ ‫اساس��ي ش��ش دس��تگاه توربين زيمنس‪ ،‬هشت‬ ‫دس��تگاه توربوكمپرس��ور نفس��كي‪ ،‬دو دس��تگاه‬ ‫توربوژنراتور آلستوم‪ ،‬ش��ش دستگاه كمپرسور گاز‬ ‫زيمنس‪ ،‬چهار دستگاه كمپرس��ور گاز نئوپينيون‪،‬‬ ‫س��ه دس��تگاه كمپرس��ور گاز زاريا‪ ،‬آماده‌س��ازي‬ ‫بازرسي فني كل تجهيزات و جرثقيل‌هاي سقفي‪،‬‬ ‫رله‌ه��ا و سيس��تم‌هاي حفاظتي و سيس��تم‌هاي‬ ‫مختلف برق و ابزاردقيق و ‪...‬‬ ‫اصل ‪ 44‬قانون اساسي‬ ‫سياست دولت براساس سياست‌هاي كلي اصلي‬ ‫‪ 44‬قانون اساس��ي اين اس��ت كه كاره��ا به بخش‬ ‫خصوصي واگ��ذار ش��ود و بخش نظارت��ي دولتي‬ ‫تقويت گردد‪ .‬خليقي با اش��اره به اين مطلب گفت‪:‬‬ ‫امروز دوران گذاري را طي مي‌كنيم تا بتوانيم به اين‬ ‫اصل جامه عمل بپوش��انيم؛ واگذاري امور به بخش‬ ‫خصوصي كار بسيار خوبي است‪ ،‬اما اين موضوع در‬ ‫حال حاضر كار ما را س��خت‌تر و بيشتر كرده است‪.‬‬ ‫به دليل اينكه در اين زمينه بخش خصوصي نسبتاً‬ ‫كم‌تجربه بوده و الزم است با تعامل دو طرفه عالوه‬ ‫بر نظارت عاليه بر ام��ور محوله به بخش خصوصي‪،‬‬ ‫در س��وق دادن بخش خصوصي به كس��ب تجربه‬ ‫كافي همكاري صورت گيرد و اين موضوع‪ ،‬وظايف‬ ‫ما را بيشتر كرده است‪ .‬البته با طي نمودن اين دوره‬ ‫به زودي بخش خصوصي با به دس��ت آوردن تجربه‬ ‫كافي توانايي‌هاي الزم را كسب خواهد كرد‪.‬‬ ‫ايستگاه‌هاي جديد‬ ‫‪24‬‬

‫آخرين ايستگاه كه در اين منطقه به بهره‌برداري‬ ‫رسيد‪ ،‬تأسيسات تقويت فشار گاز شهرضا بود؛ سه‬ ‫ايس��تگاه نيز در حال احداث داريم كه احداث آنها‬ ‫عملياتي شده اس��ت‪ ،‬ابتدا دهق چهار‪ ،‬بعد پل كله‬ ‫چهار و در آخر پتاوه چهار در برنامه هستند‪ .‬معاون‬ ‫عمليات ايستگاه‌هاي منطقه دو عمليات انتقال گاز‬ ‫خاطر نش��ان كرد‪ :‬همچنين ايستگاه‌هاي جديدي‬ ‫كه احداث ش��ده نصب واحدهاي يدك آنها نيز در‬ ‫دس��تور كار قرار گرفت��ه كه در ح��ال حاضر واحد‬ ‫چهارم پتاوه سه جهت نصب‬ ‫آماده است‪.‬‬ ‫كارمضاعفوشبانه‌روزي‬ ‫در شركت انتقال گاز‬ ‫بهرام خليقي به سختي كار‬ ‫در شركت گاز هم اشاره كرد‬ ‫و گفت‪ :‬اگر مردم از ش��رايط‬ ‫س��خت كار در ش��ركت و‬ ‫چگونگي انتقال گاز و مشقات‬ ‫آن آگاه شوند حتماً در مصرف‬ ‫گاز‪ ،‬اي��ن نعمت خ��دادادي‬ ‫صرفه‌جوي��ي و مصرف بهينه‬ ‫را بيش��تر مدنظ��ر خواهن��د‬ ‫داشت‪ .‬همچنين نوع فعاليت‬ ‫در شركت گاز و نفت را بسيار‬ ‫متف��اوت مي‌دانم ك��ه در بحث «ط��رح هماهنگ‬ ‫سازي نظام پرداخت دس��تمزد» بايد شرايط كار را‬ ‫نيز در نظر گرف��ت‪ .‬به عنوان مث��ال كار در مناطق‬ ‫دور دس��ت و اقماري كه بعضاً در آن شرايط بسيار‬ ‫سخت ادامه كار تا حصول نتيجه‪ ،‬گاهي چند شبانه‬ ‫روز به طول مي‌انجامد و كاركن��ان مدت‌ها از خانه‬ ‫دورند و اين بسيار مش��كل است و قطعاً بايد شرايط‬ ‫و امكانات نظام پرداخت دستمزد نيز براي اين افراد‬ ‫متفاوت باشد‪.‬‬ ‫معاون مهندسي و خدمات فني‬ ‫در ادامه به س��راغ جوان‌ترين مع��اون منطقه دو‬ ‫رفتيم كه حرف‌هاي متفاوت‬ ‫و بس��يار خوبي ب��راي گفتن‬ ‫داش��ت‪ .‬مهن��دس س��عيد‬ ‫توكلي دانش‌آموخته مقطع‬ ‫كارشناس��ي مهندسي برق‬ ‫ـ الكتروني��ك از دانش��گاه‬ ‫صنعت نفت و داراي مدرك‬ ‫كارشناسي ارش��د در رشته‬ ‫مهندس��ي صناي��ع اس��ت‪.‬‬ ‫وی در س��ال ‪ 1376‬وارد‬ ‫صنعت ش��ده و در تأسيسات‬ ‫تقويت فش��ار اقماري پتاوه‬ ‫‪ 2‬مش��غول به كار و همزمان‬ ‫نيز عهده‌دار مس��ئوليت ابزار‬ ‫مهندسسعيدتوكلي‬ ‫دقي��ق هم��ان تأسيس��ات‬ ‫گرديد‪ .‬از سال ‪ 1381‬تا ‪1386‬به عنوان سرپرست‬ ‫واحد تحليل سيستم‌ها مش��غول فعاليت بوده و در‬ ‫حال حاضر معاون مهندسي و خدمات فني منطقه‬ ‫دو عمليات انتقال گاز است‪.‬‬

‫واحد مهندسي و خدمات فني‬ ‫«واحد مهندس��ي و خدمات فن��ی واحد اجرايي‬ ‫نيس��ت‪ ،‬خدماتي اس��ت و هدف ما اين اس��ت كه‬ ‫خدمات با كيفيت باال ارایه شود‪ ».‬معاون مهندسي‬ ‫و خدمات فني منطق��ه دو عملیات انتق��ال گاز با‬ ‫اشاره به این مطلب افزود‪ :‬مطابق ساختار سازماني‬ ‫مصوب فعلي‪ ،‬اين معاون��ت از بخش‌هاي خدمات‬ ‫مهندس��ي‪ ،‬برنامه‌ريزي و روش‌ه��اي تعميراتي‪،‬‬ ‫امور پيمان‌ها‪ ،‬تحليل سيستم‌ها و مديريت انرژي‬ ‫تشكيل ش��ده اس��ت‪ .‬وظايف اين معاونت توسط‬ ‫تركيبي مناس��ب از همكاران باتجرب��ه و نيروهاي‬ ‫ج��وان انجام می‌ش��ود كه ب��ا س��طح تحصيالت‪‌،‬‬ ‫مهارت‪ ،‬تجربه و آموزش‌ه��ای متفاوت دركنار هم‬ ‫با به اشتراك گذاش��تن دانس��ته‌هاي خود‪ ،‬گروه‬ ‫كاري خوب��ي را تش��كيل داده‌ان��د‪ .‬وی ادامه داد‪:‬‬ ‫وظيفه اصلي اين واحد‪ ،‬خصوصاً در بخش خدمات‬ ‫مهندس��ي ارايه خدمات فني اس��ت و ب��ه همين‬ ‫منظور‪ ،‬براي هر نوع اصالح ي��ا تغيير در منطقه در‬ ‫زمينه‌هاي فني درخواس��تي طي نام��ه يا از طريق‬ ‫‪( TSR‬درخواست خدمات فني) توسط واحدهاي‬ ‫عمليات��ي و بعض��اً س��تادي ب��ه واحد مهندس��ي‬ ‫ارس��ال و براس��اس اين درخواس��ت‪ ،‬بررسي‌هاي‬ ‫فني و مهندس��ي الزم با توجه به اس��تانداردهاي‬ ‫مربوطه صورت گرفته و پاس��خ م��ورد نظر تهيه و‬ ‫ارسال مي‌شود‪.‬‬ ‫سرمايه انساني‬ ‫«اگر ارایه خدمات واحد مهندس��ي را يك فرآيند‬ ‫فرض كنيم‪ ،‬سرمايه انس��اني كليدي‌ترين ورودي‬ ‫اي��ن فرآيند اس��ت و مهم‌ترين عام��ل خلق ارزش‬ ‫افزوده در س��ازمان‌ها نيز س��رمايه انس��اني است‪.‬‬ ‫معتقدم س��ازمان توانمند بر پايه س��رمايه انساني‬ ‫توانمند بنيان‌ گذاش��ته ش��ده و مهم‌ترين وظيفه‬ ‫هر مديريتي توانمندس��ازي سرمايه انساني است و‬ ‫خوشبختانه در واحد مهندسي از مهندسان خوب و‬ ‫با تخصص‌هاي متفاوت بهره‌منديم‪ ».‬سعید توکلی‬ ‫افزود‪ :‬يك��ي از مواردي كه در‬ ‫كارآمدي و توانمندي سرمايه‬ ‫انس��اني مؤثر اس��ت‪ ،‬سطح‬ ‫صالحيت و شايستگي اوست‬ ‫و چهار معيار اصلي شايستگي‬ ‫بر پاي��ه تجرب��ه‪ ،‬تحصيالت‪،‬‬ ‫تخصص و آم��وزش حرفه‌اي‬ ‫استوار اس��ت كه مي‌بايست‬ ‫همانند چهار چ��رخ اتومبيل‬ ‫همزم��ان ب��ا ه��م حرك��ت‬ ‫نماين��د تا منتج ب��ه پيدايش‬ ‫سرمايه انس��اني دانش‌محور‬ ‫گردد و اين س��رمايه انساني‬ ‫دانش‌محور اس��ت ك��ه باعث‬ ‫خلق ارزش افزوده در سازمان‬ ‫مي‌شود‪ .‬معاون مهندس��ي و خدمات فني منطقه‬ ‫دو عملیات انتقال گاز افزود‪ :‬ما در واحد مهندس��ي‬ ‫خدماتي ارايه مي‌كنيم و كيفيت اين خدمات دقيقاً‬ ‫بستگي به صالحيت و شايستگي س��رمايه انساني‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫كار مهندسي‬ ‫فكري است؛ يكي از مواردی كه در‬ ‫اثربخش بودن نیروی انسانی تأثیرگذار‬ ‫است‌‪ ،‬شايستگي است و اين شايستگي براي‬ ‫يك فرد فني دانش‌محور بودن است‪ .‬سيستم‬ ‫و سازمان مي‌توانند داراي سبد ارزش افزوده‬ ‫باشند كه اين ارزش افزوده را سرماي ‌ه انساني‬ ‫دانش‌محور خلق می‌کند‪ .‬اين دانش هم‬ ‫چيزي نيست جز استفاده از تجربه‪ ،‬تخصص‪،‬‬ ‫تحصيالت و آموزش كه بايد به صورت چهار‬ ‫چرخ يك اتومبيل كنار هم قرار بگیرند‬

‫دانش‌محور اين واحد دارد؛ اين سرمايه انساني اگر‬ ‫خوب مديريت شود‪ ،‬مطمئناً محصول خدمات آن‬ ‫باكيفيت خواهد بود‪ .‬توكل��ي ادامه داد‪ :‬معتقدم در‬ ‫تحليل نهايي‪ ،‬واحد مهندس��ي بخ��ش فكرافزار و‬ ‫مغزافزار منطقه محسوب مي‌شود و اگر در ساختار‬ ‫سازماني سمت‌هاي اين واحد از لحاظ كمي و كيفي‬ ‫متناسب با رشد و توسعه تأسيس��ات منطقه مورد‬ ‫توجه الزم قرار گيرد‪ ،‬بديهي است اين واحد منشاء‬ ‫فكر و حركت سازنده در سازمان خواهد بود و اگر در‬ ‫اجراي پروژه‌ها‪ ،‬طرح‌ه��ا و هرگونه عمليات اجرايي‬ ‫منطقه نيرو و زمان كافي صرف تفكر و بررسي‌هاي‬ ‫همه‌جانبه آنه��ا گردد قطعاً بروز مش��كالت عمده‪،‬‬ ‫دوب��اره كاري و ي��ا تحمي��ل هزينه‌ه��اي هنگفت‬ ‫عمليات��ي به مي��زان قابل توجهي كاه��ش خواهد‬ ‫يافت‪.‬‬ ‫نظام پيشنهادات‬ ‫مهندس توكلي به عنوان مس��ئول پياده‌س��ازي‬ ‫نظام پيشنهادات منطقه اش��اره كرد‪« :‬پياده‌سازي‬ ‫نظام پيشنهادات در منطقه از س��ال ‪ 84‬آغاز شد و‬ ‫دريافت پيشنهادات اثربخش و تأثيرگذار در بهبود‬ ‫عمليات و بهره‌برداري از جمله اقدامات انجام شده‬ ‫توسط واحد تحليل سيستم‌هاي مهندسي بود و در‬ ‫حال حاضر دبيرخانه مستقل نظام پيشنهادات در‬ ‫منطقه فعال است‪ ».‬معاون مهندسي و خدمات فني‬ ‫منطقه دو عملیات انتقال گاز افزود‪ :‬خوش��بختانه‬ ‫منطقه با توجه به در اختيار داشتن نيروهاي انساني‬ ‫متخصص و خوش فكر پيشنهادات خوب و مناسبي‬ ‫را اجرا نموده كه نقش بسزايي در بهره‌وري سازمان‬ ‫داشته‌اند‪.‬‬ ‫آناليز روغن و روانكارها‬ ‫توکلی ادامه داد‪ :‬با توجه ب��ه نقش مهم روانكارها‬ ‫در تجهي��زات ثاب��ت و دوار و همچنين وابس��تگي‬ ‫مس��تقيم عمر مفيد تجهي��زات به روان��كار و لزوم‬ ‫پايش وضعيت (‪ )CM‬آنها‪ ،‬واحد مهندسي نسبت‬ ‫به ارزيابي و مونيتورينگ مس��تمر شرايط روغن در‬ ‫منطقه اقدام كرده و با تس��ت و آنالي��ز پارامترهاي‬ ‫مختل��ف مثل عدد اس��يدي‪ ،‬ويس��كوزيته‪ ،‬ميزان‬ ‫آب و پارامترهاي فرسايش��ي از ش��رايط دستگاه و‬ ‫همچنين ارزيابي خ��ود روان��كار اطالعاتي جهت‬ ‫تصميم‌گيري به دست مي‌آورد‪ .‬ضمناً در اين راستا‬ ‫بانك اطالعاتي از مشخصات فني روانكارهاي مورد‬ ‫استفاده منطقه و معادل‌سازي آنها به منظور تأمين‬

‫از طريق شركت‌هاي داخلي و نيز دستورالعمل‌هاي‬ ‫روانكاري‪ ،‬هم��راه با شناس��نامه تم��ام تجهيزات‬ ‫ثابت و دوار ش��امل محل روانكاري‪ ،‬ن��وع روانكار‪،‬‬ ‫مقدار‪ ،‬فركانس و نحوه انج��ام كار تهيه و در اختيار‬ ‫واحدهاي عملياتي مرتبط قرار داده شده است‪.‬‬ ‫مديريت نوين‬ ‫«از سال ‪ 1381‬استقرار سيس��تم‌هاي مديريتي‬ ‫‪ ISO 9001، ISO 14001‬و‪OHSAS18001‬‬ ‫به ص��ورت يكپارچ��ه در دس��تور كار منطقه قرار‬ ‫گرفته و گواهينامه‌هاي مربوط ب��ه آن نيز دريافت‬ ‫شده اس��ت؛ تا قبل از تشكيل س��ازمان ‪ HSE‬هر‬ ‫سه سيستم توس��ط واحد مهندس��ي پياده‌سازي‬ ‫و نگه��داري مي‌ش��دند ولي بع��د از تش��كيل آن‪،‬‬ ‫نگهداشت سيس��تم ‪ ISO 9001‬توس��ط تحليل‬

‫سيستم‌ها و دو سيس��تم ديگر توسط واحد ‪HSE‬‬ ‫انجام مي گردد‪».‬‬ ‫‪CMMS‬‬ ‫«توكلي در م��ورد سيس��تم مكاني��زه مديريت‬ ‫نگهداري و تعمي��رات (‪ )CMMS‬بيان داش��ت‪:‬‬ ‫منطقه دو با هماهنگي كميته ‪ PM‬شركت انتقال‬ ‫به عنوان پايل��وت‪ ،‬پيش��گام در پياده‌س��ازي اين‬ ‫سيستم بوده و فرآيند استقرار اين سيستم از نيمه‬ ‫دوم فروردين ماه ‪ 89‬تاكنون در حال انجام اس��ت؛‬ ‫در اين راس��تا بالغ بر ‪ 30‬هزار تجهيزات تأسيسات‬ ‫تقويت فشار منطقه شناسايي و بيش از ‪ 5700‬قلم‬ ‫تجهيز مربوط به تأسيس��ات دهق ‪2‬و‪ 3‬در سيستم‬ ‫تغذيه شده اس��ت‪ .‬معاون مهندسي و خدمات فني‬ ‫منطقه دو عمليات انتقال گاز اف��زود‪ :‬در مرداد ماه‬ ‫‪25‬‬


‫گزارش ویژه منطقه ‪ 2‬عملیات انتقال گاز‬ ‫راه‌اندازي اوليه ‪ CMMS‬با ماژول دس��تور كار در‬ ‫تأسيس��ات دهق ‪2‬و‪ 3‬صورت پذيرفت و پيشرفت‬ ‫كار براي كل تأسيس��ات منطقه قابل قبول است‪».‬‬ ‫توكلي گفت‪ :‬سيس��تم مكانيزه نگهداري تعميرات‬ ‫‪ CMMS‬از طري��ق ثب��ت و نگه��داري اطالعات‬ ‫مربوط به برنامه‌هاي نگهداري و تعميرات و سوابق‬ ‫آن در پايگاه داده طراحي ش��ده جهت نرم افزار اين‬ ‫سيس��تم‪ ،‬امكان حفظ و ترويج دانش توليد ش��ده‬ ‫در فرآيند نگهداري و تعمي��رات را فراهم مي‌آورد؛‬ ‫ضمن اينكه با استقرار ‪ CMMS‬و اجراي اثربخش‬ ‫آن ارزيابي ش��يوه اج��راي فعاليت‌هاي ن��ت و نيز‬ ‫اثربخش��ي آنها ممكن مي‌ش��ود‪ .‬بنابراين‪ ،‬كاهش‬ ‫توقفات‪ ،‬كاهش هزينه‌هاي نگهداري و تعميرات و‬ ‫افزايش دانش فني اهدافي اس��ت كه با پياده‌سازي‬ ‫اين سيس��تم قابل حصول خواهد ب��ود و مهم تر از‬ ‫همه افزايش قابليت اطمين��ان تجهيزات منطقه را‬ ‫در برخواهد داشت‪.‬‬ ‫حركت در راستاي سازمان الكترونيك‬ ‫«در ح��ال حاض��ر ش��بكه ‪ LAN‬در منطقه به‬ ‫صورت عمدتاً ‪ Wirless‬در حال بهره‌برداري است‬ ‫و سيستم‌ها و نرم‌افزارهاي تحت ش��بكه نيز از اين‬ ‫طريق مورد اس��تفاده قرار مي‌گيرند؛ در پروژه‌های‬ ‫تكميلي هم��ه مراكز بهره‌ب��رداري خط��وط لوله‬ ‫منطقه هم با ايجاد زيرس��اخت به اين شبكه متصل‬ ‫مي‌شوند‪ .‬همچنين با اين بس��تر توانسته‌ايم حتي‬ ‫براي منازل س��ازماني دورترين نقط��ه منطقه در‬ ‫پتاوه نيز امكان ارتباط اينترنت و ش��بكه ‪ LAN‬را‬ ‫فراهم آوريم‪ ».‬توکلی تصریح کرد‪ :‬با توجه به تأكيد‬ ‫وزارت نفت بر اجراي سازمان الكترونيك‪ ،‬اقدامات‬ ‫مربوط به این پروژه در منطقه انجام ش��ده كه اين‬ ‫مهم به واح��د نگهداش��ت سيس��تم‌هاي مكانيزه‬

‫واگذار شده است‪.‬‬ ‫پروژه ‪GIS‬‬ ‫مع��اون مهندس��ي و خدم��ات فن��ي منطقه دو‬ ‫عملیات انتقال گاز در خصوص اس��تقرار سيس��تم‬ ‫اطالعات جغرافياي��ي (‪ )GIS‬در منطقه ادامه داد‪:‬‬ ‫سيس��تم ‪ GIS‬به عنوان يك بانك اطالعاتي جامع‬ ‫مجموعه‌اي است از امكانات و قابليت‌هاي ويرايشي‬ ‫و به هنگام‌س��ازي و گزارش‌گيري س��ريع داده‌ها‬ ‫كه روش‌هاي س��نتي فاق��د آن هس��تند‪ .‬منطقه‬ ‫دو عمليات انتق��ال گاز به منظور پياده‌س��ازي اين‬ ‫سيس��تم‪ ،‬اقداماتي را در س��ه بخش آماده‌س��ازي‬ ‫نقش��ه‌هاي ‪ ،As Bulit‬تهيه تصاوي��ر پويانمايي‬ ‫از تأسيسات تقويت فش��ار گاز و ايستگاه‌هاي شير‬ ‫بين‌راهي و اس��تقرار ن��رم افزار سيس��تم اطالعات‬ ‫مكان��ي‪ ،‬از طري��ق پيمان‌س��پاري و ي��ا اس��تفاده‬ ‫از مناب��ع انس��اني منطق��ه انج��ام داده اس��ت‪ .‬در‬ ‫بخش آماده‌س��ازي نقش��ه‌هاي ‪ ،As Bulit‬ضمن‬ ‫تحت كنترل درآوردن و رقومي‌س��ازي نقش��ه‌ها‪،‬‬ ‫س��ازماندهي نقش��ه‌هاي موجود‪ ،‬نقش��ه كروكي‬ ‫خطوط اصلي و فرعي آماده‌س��ازي ش��ده اس��ت‪.‬‬ ‫در ح��ال حاض��ر ‪ 90‬درص��د كل خط��وط حوزه‬ ‫اس��تحفاظي منطقه دو عمليات انتق��ال گاز داراي‬ ‫نقش��ه ‪ As Bulit‬است‪ .‬نقش��ه‌هاي مربوط به ‪67‬‬ ‫درص��د كل خطوط منطق��ه رقومي ش��ده و آماده‬ ‫تغذي��ه در نرم‌افزار ‪ GIS‬هس��تند‪ ،‬ضم��ن اينكه‬ ‫‪ 8/5‬درص��د از خطوط ب��دون ‪ As Bulit‬منطقه با‬ ‫‪ GPS‬برداشت شده‌اند و با استقرار اين سيستم در‬ ‫منطقه عالوه ب��ر قابليت‌هاي عنوان ش��ده‪ ،‬فرآيند‬ ‫تصميم‌گيري دقيق و سريع واحدها مهيا مي‌گردد‪.‬‬ ‫اصالح الگوي مصرف و مديريت انرژي‬ ‫«در منطقه دو س��عي ش��د با توجه به طرح شعار‬

‫اصالح الگوي مصر‏ف‪ ،‬بهينه‌س��ازي مصرف انرژي‬ ‫را با اندازه‌گيري و ش��ناخت وضعيت موجود انجام‬ ‫دهيم‪ .‬ضم��ن شناس��ايي فرصت‌ه��اي ممكن در‬ ‫زمينه صرفه‌جوي��ي خصوصاً در بعد ان��رژي‪ ،‬تمام‬ ‫موارد و پروژه‌هاي ممكن ليس��ت و در قالب اهداف‬ ‫كوتاه‌مدت‪ ‌،‬ميان‌مدت و بلندمدت تفكيك ش��دند‬ ‫و با اولويت‌بندي در دس��تور کار ق��رار گرفتند که‬ ‫ضمن تعريف برنام��ه اجرايي‪ ،‬پيگيري مي‌گردند‪».‬‬ ‫مع��اون مهندس��ي و خدم��ات فن��ي منطق��ه دو‬ ‫عملی��ات انتقال گاز اف��زود‪ :‬از عم��ده فعاليت‌هاي‬ ‫مربوط ب��ه برنامه‌ريزي مميزي ان��رژي مي‌توان به‬ ‫اجراي مبحث ‪ 19‬مقررات ملي س��اختمان اش��اره‬ ‫كرد‪ .‬همچني��ن نگهداري و تعميرات پيش��گيرانه‪،‬‬ ‫كاليبراسيون تجهيزات و اس��تفاده از سيستم‌هاي‬ ‫كنترل هوش��مند در موتورخانه‌ها از ديگر اقدامات‬ ‫منطقه است‪ .‬عالوه بر اقدامات ذكر شده يكي ديگر‬ ‫از پروژه‌هاي فعال در منطق��ه دو نصب و راه‌اندازي‬ ‫خنك‌كننده‌هاي تأسيس��ات تقويت فشار اصفهان‬ ‫‪ 2‬به منظ��ور افزايش راندم��ان انتق��ال گاز بوده و‬ ‫همچنين تهي��ه راهنم��اي فني و دس��تورالعمل‬ ‫شست‌وش��وي توربين‌هاس��ت كه يكي از مس��ایل‬ ‫اساسي در منطقه به شمار می‌رود و با اجرايي شدن‬ ‫اين دستورالعمل‪ ،‬افزايش قابل توجهي در راندمان‬ ‫توربين‌ها خواهيم داشت‪.‬‬ ‫مهم و فراموش شده‬ ‫توکلی اف��زود‪ :‬از جمل��ه كارهاي مه��م ديگر در‬ ‫بخ��ش مهندس��ی‪ ،‬اج��راي پروژه‌هايي اس��ت كه‬ ‫علي‌رغم اهميت ف��راوان به تعويق افت��اده بود‪ .‬به‬ ‫عنوان نمون��ه‪ ،‬مي‌توان از پروژه نص��ب و راه‌اندازي‬ ‫كولرهاي گازي در تأسيسات تقويت فشار اصفهان‬ ‫‪ 2‬نام برد؛ اي��ن پروژه كه حدود ‪ 10‬س��ال به تأخير‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫افتاده بود‪ ،‬در حال حاضر اجرايي ش��ده و انشاءا‪ ...‬تا‬ ‫پايان شهريورماه به‬ ‫بهره ب��رداري خواهد رس��يد‪ .‬همچني��ن پروژه‬ ‫يكپارچه كردن سيس��تم برق تأسيسات اصفهان ‪1‬‬ ‫و ‪ 2‬كه به دلي��ل تغييرات به وجود آمده در ش��بكه‬ ‫برق تأسيسات توس��ط اين واحد طراحي و نظارت‬ ‫مي‌ش��ود و تا پايان ش��هريور‬ ‫ماه به طور كام��ل راه‌اندازي‬ ‫مي‌گ��ردد‪ .‬وی ادام��ه داد‪:‬‬ ‫ب��راي تعوي��ض پوش��ش‬ ‫برخ��ي از لوله‌ه��اي مدفون‬ ‫تأسيسات تقويت فشار پتاوه‬ ‫‪ 2‬از بازرس��ي س��تاد‪ ،‬دستور‬ ‫بررس��ي اب�لاغ ش��د و چون‬ ‫وضعيت پوش��ش مناس��ب‬ ‫نبود پروژه‌اي تعريف گرديد‬ ‫كه بسيار حساس بود؛ زيرا به‬ ‫لحاظ نوع پوشش براي اولين‬ ‫بار است كه در شركت انتقال‬ ‫گاز ایران چنين پروژه‌اي اجرا‬ ‫مهدينصراصفهاني‬ ‫می‌شود و يك تجربه متفاوت‬ ‫خواهد بود و از ديگر ويژگي‌هاي اين پروژه‪ ،‬محوطه‬ ‫محدود اجرايي كار در ايس��تگاهي است كه حدود‬ ‫‪ 13‬س��ال از بهره‌برداري آن مي‌گذرد و اين پروژه با‬ ‫همكاري واحدهاي مختلف منطقه انشاءا‪ ...‬تا قبل‬ ‫از فصل سرما به پايان خواهد رسيد‪.‬‬ ‫هزينه باالي تغيير كالس خط لوله‬ ‫ریيس حراس��ت منطق��ه دو ش��ركت انتقال گاز‬ ‫ايران هم در ادامه این گزارش به «ندای گاز» گفت‪:‬‬ ‫پيشگيري از ساخت‌و‌سازهاي غيرقانوني در حريم‬ ‫خطوط انتقال كه گاز با فش��ار ‪ 1300‬پوند بر اينچ‬

‫مربع در آن جريان دارد‪ ،‬به دليل حفظ جان مردم‪،‬‬ ‫ممنوع اس��ت‪ .‬اين در حالي اس��ت كه برخي افراد‬ ‫بدون توجه ب��ه حفظ جان خ��ود در حريم خطوط‬ ‫انتقال گاز به س��اخت و س��از ابنيه مي‌پردازند كه‬ ‫مي‌تواند خسارت‌ مالي و جاني در پي داشته است‪.‬‬ ‫مهدي نصر اصفهاني اف��زود‪ :‬هزينه تغيير كالس‬ ‫خط��وط لوله براي ش��ركت‬ ‫انتق��ال هزينه‌ه��اي بااليي‬ ‫داش��ته به طوري كه هر يك‬ ‫كيلومتر تغيي��ر كالس خط‬ ‫ح��دود ي��ك و ني��م ميليارد‬ ‫تومان هزين��ه دارد كه براي‬ ‫س��ايزهاي مختل��ف خطوط‬ ‫لول��ه اي��ن هزين��ه متفاوت‬ ‫اس��ت؛ حتي اي��ن هزينه در‬ ‫مناطق كوهس��تاني ب��ه دو و‬ ‫نيم ميليارد توم��ان هم بالغ‬ ‫مي‌شود‪.‬‬ ‫وي درباره حري��م خطوط‬ ‫انتقال توضيح داد‪ :‬متأسفانه‬ ‫روستاييان در حريم خطوط‬ ‫انتقال اقدام به ساخت و سازهايي مي‌نمايند كه نه‬ ‫تنها باعث ايجاد خطراتي براي مجاورين و ساكنين‬ ‫اط��راف خطوط لوله مي‌گ��ردد‪ ،‬بلك��ه باعث ايجاد‬ ‫خطر و ورود آس��يب به خطوط انتقال نيز مي‌شود‪.‬‬ ‫در حال حاضر نيز در روس��تاي شترخواب به دليل‬ ‫مش��كالت به وجود آمده‪ ،‬مجبور ب��ه تغيير كالس‬ ‫خطوط لوله ش��ده‌ايم‪ .‬نصر اصفهانی ب��ا بيان اينكه‬ ‫اين شركت همواره از س��اخت و سازهاي غيرمجاز‬ ‫در حريم خطوط جلوگيري مي‌نمايد ادامه داد‪ :‬اگر‬ ‫منازلي در نزديكي خطوط لول��ه انتقال گاز احداث‬ ‫ش��ود ش��ركت انتقال گاز ايران مي‌تواند بر اساس‬ ‫قانون و با حضور ضابطين دادگس��تري به تخريب‬ ‫اين منازل اقدام نمايد‪ .‬وی اظهار داشت‪ :‬در شرايط‬ ‫فعلي يكي از مهم‌ترين برنامه‌هاي ما رفع تجاوزات‬ ‫از حريم است كه در نزديكي خطوط انتقال گاز قرار‬ ‫دارند‪ .‬متأسفانه به دليل صدور مجوز ساخت و ساز‬ ‫از س��وي برخي دس��تگاه‌ها و عدم همكاري برخي‬ ‫سازمان‌ها در زمينه س��اخت و ساز در كنار خطوط‬ ‫لوله فراهم ش��ده اس��ت‪ .‬ریيس حراست منطقه دو‬ ‫ش��ركت انتقال گاز اي��ران گفت‪ :‬ب��راي جلوگيري‬ ‫از افزايش هزينه‌ه��ا در بخش انتق��ال گاز و ايجاد‬ ‫خطوط لول��ه الزم اس��ت در زمين��ه رعايت حريم‬ ‫خط��وط انتق��ال گاز فرهنگ‌س��ازي الزم صورت‬ ‫بگيرد‪.‬‬ ‫سرپرست روابط عمومی‬ ‫«بنده ج��واد عبدي��زدان مفتخر ب��ه فعاليت در‬ ‫ش��ركت انتقال گاز هس��تم؛ حدود ‪ 20‬سال سابقه‬ ‫كار دارم كه هج��ده س��ال آن در وزارت نفت بوده‬ ‫است‪ .‬كارم را در بهداشت و درمان صنعت نفت آغاز‬ ‫كرده و پس از مدتي به منطق��ه دو عمليات انتقال‬ ‫گاز منتقل شدم‪ .‬به س��بب عالقه‌مندي زيادي كه‬ ‫به حوزه ارتباطات مردمي داش��تم هم در سازمان‬ ‫بهداشت و درمان و هم در منطقه دو عمليات انتقال‬

‫گاز عهده‌دار سرپرس��تي واح��د روابط‌عمومي نيز‬ ‫بودم‪».‬‬ ‫کس�ب مق�ام دوم در جش�نواره‬ ‫روابط‌عمومی‌های برتر‬ ‫عبدیزدان ادامه داد‪ :‬تمايل داش��تم از طريق يك‬ ‫رس��انه داخلي مطالبي را در خصوص كس��ب اين‬ ‫مقام در منطقه بيان كنم؛ اگرچ��ه اين مطالب را به‬ ‫نوعي از طريق امكانات داخلي ب��ه اطالع همكاران‬ ‫منطقه رس��انده‌ام‪ .‬اوال در همين ج��ا الزم مي‌دانم‬ ‫از دس��ت‌اندر‌كاران جش��نواره تش��كركنم‪ ،‬سطح‬ ‫جش��نواره به‌ويژه در حوزه داوري س��طح بس��يار‬ ‫خوب و رضايت‌بخش��ي بود‪ .‬البته آنچه كه دوست‬ ‫داشتم در سطحی باالتر از منطقه مطرح کنم‪ ‌،‬اين‬ ‫است كه يكي از مهم‌ترین وظايف روابط‌عمومي‌ها‪،‬‬ ‫صورت‌گري آنچه اس��ت كه در درون يك سيستم‬ ‫اتفاق مي‌افت��د‪ .‬روابط‌عمومی باید این ن��کات را با‬ ‫زبان مخاطبين ك��ه اغلب عموم مردم هس��تند به‬ ‫رش��ته تحرير و يا به تصوير كش��يده و نماي درون‬ ‫سازمان را بيرون سازمان نش��ان‌دهد‪ .‬اما آنچه كه‬ ‫در اين بين اتفاق مي‌افتد و به ذهن مخاطب متبادر‬ ‫مي‌شود حجم‪ ،‬بزرگي‪ ،‬ارزش ريالي و يا معنوي كار‬ ‫بوده و كمتر به ورودي‌هاي ذي‌اثر در كار انجام شده‬ ‫پرداخته مي‌شود‪.‬‬ ‫سرپرس��ت روابط‌عموم��ی منطق��ه دو عملیات‬ ‫انتقال گاز اف��زود‪ :‬براي مثال در پ��س پرده همين‬ ‫موفقيت م��ا در جش��نواره روابط‌عموم��ي هزاران‬ ‫س��اعت كار بي‌ادعای همه كاركن��ان منطقه قرار‬ ‫دارد و ما فقط كار ايش��ان را به تصوير كش��يده‌ايم‪.‬‬ ‫صرفه‌‌جويي‌ه��اي ميلي��اردي و اقداماتي كه باعث‬ ‫قطع وابستگي ش��ركت گاز به خارج از كشور شده‬ ‫ي��ا اقداماتي پيش��گيرانه ك��ه باع��ث جلوگيري از‬ ‫تخريب محيط‌زيست ش��ده و‌اقدامات به‌هنگامي‬ ‫كه عدم انجام به موقع آنها مي‌توانس��ت مش��كالت‬ ‫عظيمي را ب��ه بار آورد‪ .‬اين‌ها هم��ه ماحصل تالش‬ ‫بي‌وقفه انسان‌هايي اس��ت كه شبانه‌روز در خدمت‬ ‫صنعت هس��تند و امروز خودم را موظف مي‌دانم به‬ ‫جاي تعريف عظمت كار‌هاي انجام شده به عظمت‬ ‫انس��ان‌هاي پس پ��رده و كار‌آفرين��ان اين صنعت‬ ‫اش��اره کنم‪ .‬كاركناني با خصايص وي��ژه و نهان كه‬ ‫اميدوارم ح��ق اين عزيزان در اي��ن مختصر رعايت‬ ‫ش��ود‪ .‬عبدیزدان ادام��ه داد‪ :‬كاركنان��ي كه اغلب‬ ‫عامه مردم حتي اس��م ش��ركت آنها را نشنيده‌اند و‬ ‫بس��ياري از مردم علي‌رغم حدود بيش از نيم قرن‬ ‫فعاليت مناطق عملياتي فكر مي‌كنند ما همان گاز‬ ‫استانی هس��تيم‪ .‬اغلب فعاليت‌هاي كاركنان ما در‬ ‫مناطق بياباني‪ ،‬كوهستاني و صعب‌العبور بوده و اين‬ ‫كاركنان رنج و مشقت و سختي دوري از خانواده را‬ ‫در طول سال در س��رمای زير ‪ 40‬درجه زمستان‌ها‬ ‫تا گرماي طاقت‌فرس��اي ب��االي ‪ 40‬درجه تحمل‬ ‫مي‌كنند ت��ا گاز را از مبادي توليد (پااليش��گاه‌ها)‬ ‫تحويل گرفته و در مبادي خروجي به ش��ركت‌هاي‬ ‫گاز اس��تاني تحويل دهن��د‪ .‬وی اف��زود‪ :‬اداره امور‬ ‫‪ 4545‬كيلومت��ر خط��وط لوله گاز با فش��اري بالغ‬ ‫ب��ر ‪ 1000‬برابر آنچه در گاز خانگي مورد اس��تفاده‬


‫گزارش ویژه منطقه ‪ 2‬عملیات انتقال گاز‬ ‫قرار مي‌گيرد‪ ،‬از جنوبي‌ترين نق��اط تحويل و پس‬ ‫از تقويت فشار به ش��مالي‌ترين عرصه كشور ارسال‬ ‫مي‌گردد معموال كار آس��اني نیس��ت‪ ،‬ولي به يمن‬ ‫هم‌نوع‌دوستي و اعتقادات محكم و راسخ و خدمت‬ ‫به مخلوق خداوند‪ ،‬تمام اين سختي‌ها‌ی كار‪ ،‬مانند‬ ‫موم در دستان همكاران اين منطقه نرم شده است‪.‬‬ ‫اگر ما در يك زمس��تان در خانه خ��ود خواب گرم و‬ ‫راحتي داري��م در پس اين پرده ميليون‌ها س��اعت‬ ‫فكر و‌كار انجام ش��ده كه س��هم هم��كاران منطقه‬ ‫ما نيز به عن��وان يك منطقه اس��تراتژيك در ايجاد‬ ‫توسعه روز‌افزون اين آسايش‬ ‫كم‌نظير است‪.‬‬ ‫ويژگي كاركنان منطقه‬ ‫«آنچ��ه بايد اش��اره کنم اين‬ ‫اس��ت كه بدانيم منب��ع تأمين‬ ‫س��وخت و ان��رژي كش��ور در‬ ‫س��ال‌هاي اخير در ح��ال گذر‬ ‫از فرآورده‌ه��اي نفت��ي به گاز‬ ‫اس��ت و در دهه‌ه��اي اخي��ر با‬ ‫عنايت به سند چشم‌انداز نظام‬ ‫اس�لامي‪ ،‬رش��د اين جابجایي‬ ‫رقم روز‌افزوني ب��ه خود گرفته‬ ‫اس��ت و دراي��ن فرآين��د همه‬ ‫عزيزان ش��ركت ملي گاز ایران‬ ‫جوادعبديزدان‬ ‫اع��م از كاركن��ان بخش‌ه��ای‬ ‫مختلف اكتش��اف‪ ،‬اس��تخراج‪ ،‬پااليش‪ ،‬انتقال و توزيع‬ ‫نفش‌آفريني مي‌كنند‪ ».‬عبدی��زدان ادامه داد‪ :‬آنچه كه‬ ‫بنده تصوير مي‌كنم قس��متي از برداشت‌هاي شخصي‬ ‫خود از همكاران منطقه دو عمليات انتقال است‪ ،‬چون‬ ‫حوزه فعاليت واحد اينجانب بوده و خداي ناكرده قصد‬ ‫كم رنگ جلوه دادن فعاليت‌هاي ديگر حوزه‌هاي مربوط‬ ‫به اين فرآيند را ن��دارم؛ آنها هم به نوب��ه خود از همين‬ ‫جايگاه‌ها برخوردارند‪ .‬تحم��ل دوري از خانواده به طور‬ ‫ميانگين حدود ‪ 120‬روز كاري در س��ال در بخش‌هاي‬ ‫مختلف اقماري و تعميراتي ب��راي كاركنان بخش‌هاي‬ ‫بهره‌برداري‪ ،‬تحمل مش��قات طول س��فرهاي مداوم و‬ ‫سختي‌هاي مسير‪‌،‬تحمل سرما و گرما با اختالف دمایي‬ ‫حدود ‪ 80‬درجه سانتي‌گراد‪ ،‬تحمل استرس‌هاي كار با‬ ‫لوله‌هاي گاز با فشار باال و ايستگاه‌هاي پر از گاز‪ ،‬تحمل‬ ‫سر و صداي ناش��ي از فعاليت دستگاه‌ها‪ ،‬تحمل كمبود‬ ‫تجهي��زات و ده‌ها مورد دیگ��ر كاركنان م��ا را در زمره‬ ‫صبور‌ترين كاركنان نظام اسالمي قرار داده و اين آستانه‬ ‫جواد عبديزدان‪ :‬آنچه بايد اشاره کنم اين‬ ‫است كه بدانيم منبع تأمين سوخت و انرژي‬ ‫كشور در سال‌هاي اخير در حال گذر از‬ ‫فرآورده‌هاي نفتي به گاز است و در دهه‌هاي‬ ‫اخير با عنايت به سند چشم‌انداز نظام‬ ‫اسالمي‪ ،‬رشد اين جابجایي رقم روز‌افزوني‬ ‫به خود گرفته است و دراين فرآيند همه‬ ‫عزيزان شركت ملي گاز ایران اعم از كاركنان‬ ‫بخش‌های مختلف اكتشاف‪ ،‬استخراج‪،‬‬ ‫پااليش‪ ،‬انتقال و توزيع نفش‌آفريني مي‌كنند‬

‫‪28‬‬

‫تحمل حتي به خانواده ايشان نيز منتقل شده است‪ .‬در‬ ‫اغل��ب همايش‌ها بنده ب��ا خانواده‌هاي بس��يار بردبار و‬ ‫صبور كاركنان روبرو هستم‪ .‬وی خاطرنشان کرد‪ :‬درك‬ ‫واقعي كاركنان ما نسبت به اين مطلب كه اگر فشار گاز‬ ‫اندكي در زمس��تان كم ش��ود مي‌تواند آسايش كودك‬ ‫خردس��الي را در دورترين نقطه كش��ور در زمستان به‬ ‫مخاطره بياندازد و يا س�لامت بيم��اري را در زير تخت‬ ‫عمل به مخاط��ره اندازد منجر به توس��عه تعهد و التزام‬ ‫و پاي‌بندي به اخالقيات بين همه كاركنان شده است‪.‬‬ ‫همچنین كاركنان تابستان‌ها مي‌كوشند كه دستگاه‌ها‬ ‫آماده به كار ش��ود و زمس��تان‬ ‫مي‌كوش��ند ك��ه دس��تگاه‌ها با‬ ‫باالتري��ن ظرفيت فعال باش��د‪.‬‬ ‫مي‌كوش��ند ت��ا كم‌لطفي‌هاي‬ ‫كشورهاي صادر‌كننده خدمات‬ ‫و تجهي��زات را جب��ران كنند و‬ ‫اين قبي��ل موارد باعث توس��عه‬ ‫مهارت و تخصص ايش��ان شده‬ ‫است‪ .‬به ش��كلي كه كاركنان ما‬ ‫توانس��ته‌اند تكنولوژي وارداتي‬ ‫را بومي‌س��ازي ك��رده و بن��ده‬ ‫مدعي هستم كه حتي مي‌توانند‬ ‫اين تكنولوژي را ب��ه واحد‌هاي‬ ‫ديگر عرض��ه نمايند‪ .‬عبدیزدان‬ ‫افزود‪ :‬اي��ن قبي��ل ويژگي‌هاي‬ ‫منحصر به فرد در بي��ن كاركنان منطقه ما زياد اس��ت‬ ‫واگر بخواهم بگويم بايد س��اعت‌ها كار كارشناسي شود‬ ‫و شما هم بنويسيد‪.‬‬ ‫پيشنهاد‬ ‫سرپرس��ت روابط‌عمومی منطق��ه دو عملیات انتقال‬ ‫گاز یادآور ش��د‪ :‬در جش��نواره اخير روابط‌عمومي‌هاي‬ ‫برتر صنعت نفت كه بودم تا آخرين لحظات نمي‌دانستم‬ ‫رتبه آورده‌ايم‪ ،‬بعد كه متوجه اين مطلب شدم احساس‬ ‫ش��وري در بنده و همكارانم به پا ش��د و مصمم ش��ديم‬ ‫كه در س��ال آينده انشاءاهلل حداقل در س��ه زمينه رتبه‬ ‫بياوريم و برنامه‌هاي‌مان را نيز برهمين اس��اس تنظيم‬ ‫كرديم‪ .‬علي‌ای‌حال به نظرم مي‌رس��د اگر مسئوالن امر‬ ‫در ساير سطوح سازماني از جمله واحدهاي پشتيباني‪،‬‬ ‫مالي‪ ،‬اداري‪ ،‬فنی و بهره‌برداري در س��طح وزارت نفت‬ ‫چنين اقداماتي را انجام دهند و صرفاً به يك جش��نواره‬ ‫عام مث��ل جش��نواره ش��هيد رجایي خالص��ه نگردد‪،‬‬ ‫مي‌توان توس��عه روز‌افزون ش��غلي و كاري و در نهايت‬ ‫توسعه عملكرد را به همراه داشته باشد‪.‬‬ ‫سخن آخر‬ ‫«اداره اين چنين امور هم از بعد فيزيكي و هم از ابعاد‬ ‫ساختاري كار سختي اس��ت و نظام جبران خدمت بايد‬ ‫متناسب با اين توسعه تدوين گردد‪ .‬لذا تقاضاي بسياري‬ ‫از همكارانم را در ارتباط با اي��ن موضوع اعالم مي‌كنم‪،‬‬ ‫البته اين به منزله نفي آنچه هس��ت نبوده و توسعه آن‬ ‫مورد نظر است كه اين امر مس��تلزم بازنگري در برخي‬ ‫از قسمت‌هاي مقرراتي است‪ ».‬عبد‌یزدان تصریح کرد‪:‬‬ ‫بازديد مس��ئولين ذي‌اثر در تدوين مقررات و برگزاري‬ ‫نشس��ت صميمانه با همكاران و ش��نيدن درد‌دل‌هاي‬ ‫همكاران م��ا بزرگ‌ترين پاداش معنوي اس��ت كه اميد‬ ‫است ما را از اين پاداش بي‌نصيب نفرمايند‪.‬‬

‫گزارش در گزارش‬

‫تأسيسات‬ ‫تقويتفشارگاز‬ ‫اصفهان‪3‬‬

‫ش��ايد بس��ياري از مردم توجهي به اين موضوع‬ ‫ندارند ك��ه وقتي در س��اعات مختلف ش��بانه‌روز‬ ‫از زندگي لذت مي‌برن��د و اوقات خ��ود را در كنار‬ ‫اعضاي خانواده مي‌گذرانند‪ ،‬هزاران نفر در مناطق‬ ‫دورافتاده مشغول به كارند تا جریان گاز در لوله‌ها‬ ‫لحظه‌ای از حرکت باز نایستد‪.‬‬ ‫آنه��ا حت��ی اط�لاع ندارند ک��ه برای پيش��برد‬ ‫پروژه‌هاي عظيم گازی در سراسر کشور‪ ،‬مهندسان‬ ‫و كارگران��ي كه ش��ايد هفته‌ه��ا خان��واده خود را‬ ‫نديده‌ان��د‪ ،‬در يك نقط��ه دورافتاده و ب��ا كم‌ترين‬ ‫امكانات براي آسايش مردم در چند شيفت كاري‬ ‫زحمت می‌كشند‪.‬‬ ‫گروه خبری ماهنام��ه «ن��دای گاز» در آخرین‬ ‫روز تیر ماه و در حاش��یه تهیه گزارش از منطقه دو‬ ‫عملیات انتقال گاز‪ ‌،‬بازديدي از تأسیس��ات تقويت‬ ‫فشار اصفهان ‪ 3‬داشت تا با تجهيزات و مشكالت و‬ ‫سختي كار در اين ايستگاه بيشتر آشنا شود‪.‬‬ ‫مس��ئوالن اين ايس��تگاه در اين بازديد به خوبي‬ ‫پذيراي ما بودند و اطالعات خوبي به دست آوردند‬ ‫كه در ادامه به برخی از آنها اشاره شده است‪.‬‬ ‫س��اعت هش��ت صبح از روبروي هت��ل حركت‬ ‫كرديم و پس از پیوس��تن آق��اي ارزاني‌پ��ور – از‬ ‫همکاران روابط‌عمومی منطقه دو عملیات انتقال‬ ‫گاز‪ -‬در بین راه به س��مت ایس��تگاه به راه افتاديم‬ ‫و س��اعت ‪ 9‬صبح ب��ه ايس��تگاه رس��يديم‪ .‬پس از‬ ‫گفت‌وگويي كوتاه با ریيس ايستگاه به همراه او به‬ ‫بازديد از ايستگاه پرداختيم‪.‬‬ ‫تأسیس��ات تقوي��ت فش��ار اصفهان ‪ 3‬در س��ال‬ ‫‪ 1384‬افتتاح ش��ده اس��ت‪ ،‬در حال حاضر روزانه‬ ‫‪ 50‬ميليون مترمكعب گاز را از خط سوم سراسري‬ ‫تحويل مي‌گيرد و عمليات الزم را بر روي آن انجام‬ ‫مي‌دهد‪ .‬البته اين ايس��تگاه ظرفي��ت ‪ 90‬ميليون‬ ‫مترمكعب عملي��ات را در روز دارد ك��ه در فصول‬ ‫سرد سال از حداكثر ظرفيت خود براي انتقال گاز‬ ‫استفاده مي‌كند‪.‬‬ ‫در آغ��از بازدی��د از ایس��تگاه ب��ه اس��کرابرها‬ ‫برخوردیم‪ .‬گازي كه وارد تأسيس��ات مي‌شود در‬ ‫ابتدا به داخل اس��كرابر رفته تا پاكسازي شود‪ .‬اين‬ ‫تجهيز شامل يك س��ري فيلترهاست كه عمليات‬ ‫تميزس��ازي گاز را انجام مي‌دهند‪ .‬گاز وقتي وارد‬ ‫ايستگاه مي‌ش��ود بايد پاكسازي ش��ده و ذرات و‬ ‫موادي ك��ه در طول مس��ير خط��وط لوله ممكن‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫است با گاز مخلوط ش��ده باش��د از آن جدا شود تا‬ ‫توربين و ساير تجهيزات را دچار خوردگي و آسيب‬ ‫نكند‪ .‬در تأسیس��ات تقويت فش��ار اصفهان ‪ ،3‬سه‬ ‫توربوکمپرسور زيمنس وجود دارد كه البته ریيس‬ ‫تعمیرات تأسیسات ‪-‬مهدي قاسمي‪-‬‬ ‫از افزاي��ش توربين‌ه��ا به ‪ 4‬دس��تگاه‬ ‫خبر می‌دهد‪ .‬اي��ن توربين‌ها عمليات‬ ‫كمپرس��ينگ گاز را انج��ام مي‌دهند و‬ ‫س��وخت خود آنها نيز از گاز اس��ت‪ .‬در‬ ‫اين ايس��تگاه گاز با فش��ار حدود ‪PSI‬‬ ‫‪ 700‬تحوي��ل گرفته مي‌ش��ود و بعد از‬ ‫عمليات كمپرس‌سازي فشار آن بسته‬ ‫به نیاز خط افزایش می‌یابد‪ .‬همان‌طور‬ ‫كه مي‌داني��د بعد از افزايش فش��ار گاز‬ ‫دم��اي آن افزايش مي‌ياب��د‪ ،‬به همين‬ ‫خاطر خنك‌كننده‌هايي در تأسيسات‬ ‫تقويت فش��ار وجود دارند ك��ه وظيفه‬ ‫خنك‌س��ازي و كاهش دماي گاز بعد از‬ ‫افزايش فش��ار را بر عهده دارند تا گاز را مهدی قاسمی‬ ‫براي انتقال در ادامه مس��ير در دماي مطلوب آماده‬ ‫كنند‪ .‬در ادامه بازديد به اتاق كنترل رفتيم‪ ،‬مكاني‬ ‫كه هم��واره بايد چن��د نفر به صورت ش��بانه‌روزي‬ ‫در آن حضور داشته باش��ند؛ در اتاق كنترل تعداد‬ ‫زيادي مانيتور و كامپيوتر و سيس��تم‌هاي كنترلي‬ ‫بود كه نش��ان‌دهنده شرايط ايس��تگاه و تجهيزات‬ ‫آن در هر لحظه اس��ت و همکاران اتاق كنترل بايد‬ ‫هميشه آن‌ها را چك كنند‪.‬‬ ‫در اتاق كنترل با مهندس جوان و خون‌گرمي آشنا‬ ‫شديم كه با تمام سختي‌ها به كارش عشق مي‌ورزيد‪.‬‬ ‫مه��دي دهقان��ي در آن زمان ك��ه ما آنج��ا بوديم‪،‬‬ ‫سرشيفت اتاق كنترل ايستگاه بود‪ .‬حرف‌هاي او به‬ ‫قدري صادقانه بود كه همه ما را تحت تأثير قرار داد‪‌.‬‬ ‫مهدي دهقاني مي‌گفت‪ :‬نفراتي كه اينجا هس��تند‬ ‫بايد هميش��ه آماده باش��ند تا به ق��ول معروف يك‬ ‫وقت ايستگاه از كار نيفتد‪ ،‬خدايي ناكرده كمبودي‬

‫پيش نيايد و اگر در هر صورت اين اتفاق افتاد و يك‬ ‫ايستگاه توانايي س��رويس‌دهي نداشت‪ ،‬تأسيسات‬ ‫تقويت فش��ار ديگر بايد با توان بيشتري كار كنند تا‬ ‫جلوي افت فشار را بگيرند‪.‬‬

‫مهدی دهقانی‬

‫وی ادامه می‌ده��د‪ :‬اخيرا ً در تلويزي��ون در فصل‬ ‫زمس��تان به س��راغ واح��د ديس��پچينگ مي‌روند‬ ‫و فعالي��ت آنها را نش��ان مي‌دهند و هم��واره گفته‬ ‫مي‌شود كه وضعيت خيلي خوب است‪ .‬اما هيچ‌وقت‬ ‫هيچ‌كس به اين مناط��ق نمي‌آيد ت��ا ببيند در اين‬ ‫پايين‌دس��ت چه خبر اس��ت و بچه‌ها در اينجا چه‬ ‫مي‌كنند؛ به نظر من كار كردن در چنين ش��رايطي‬ ‫يك نوع جه��اد اس��ت‪ .‬دهقانی به ن��کات قبلی‌اش‬ ‫این موارد را ه��م اضافه می‌کند‪ :‬در اينجا هميش��ه‬ ‫كار هس��ت‪ ،‬هميش��ه دوندگي هس��ت‪ ،‬هميش��ه‬ ‫باي��د آماده‌باش بود‪ .‬حت��ي گاهي ناهار و ش��ام هم‬ ‫نمي‌توانيم بخوريم و در بعض��ي مواقع پيش مي‌آيد‬ ‫كه در حين خوردن غذا مش��كلي برای تأسیس��ات‬ ‫به وجود آمده و ما براي رفع مش��كل رفتيم و بعد از‬ ‫چند ساعت برگش��تيم و باقي غذا را خورديم‪ .‬قصد‬ ‫مظلوم‌نمايي ندارم ام��ا كار كردن در اينجا بس��يار‬

‫سخت اس��ت و ش��رايط و مش��كالت خاص خود را‬ ‫دارد‪ .‬البته من به كار كردن در اين ش��رايط س��خت‬ ‫افتخار مي‌كنم چون هدف ما تأمين آس��ايش مردم‬ ‫است‪ .‬سيستم كنترل ايس��تگاه اتوماتيك است اما‬ ‫ح��رف اول را بهره‌ب��رداري مي‌زند و‬ ‫الزم است كه همواره يك نظارت صد‬ ‫درصد وجود داشته باشد و همواره بايد‬ ‫مراقب بود‪ ،‬زيرا احتمال داد يك نشتي‬ ‫س��اده از جايي كه اصال احتمال آن را‬ ‫نمي‌دهی��م‪ ،‬می‌تواند منجر به خطري‬ ‫بزرگ شود‪.‬‬ ‫وی می‌گوید‪ :‬شيفت‌ها در ايستگاه‌ها‬ ‫چه��ار نفري اس��ت ام��ا گاه��ي اتفاق‬ ‫مي‌افتد ك��ه به س��ه نفر هم ب��ه دليل‬ ‫كمبود نيرو مي‌رس��یم و باي��د با تعداد‬ ‫كمتري تمام مس��ئوليت را ب��ر عهده‬ ‫بگيريم و با انج��ام كار مضاعف از بروز‬ ‫مش��كالت احتمالي جلوگيري كنيم‪.‬‬ ‫مه��دي دهقان��ي در پای��ان از تم��ام‬ ‫دوستان و همكاراني كه به ايس��تگاه جايي كه كمتر‬ ‫كسي مي‌آيد و كمتر در بخش صنعت شناخته شده‬ ‫است رفته بودند‪ ،‬تشكر كرد‪.‬‬ ‫اخيرا ً در تلويزيون‬ ‫در فصل زمستان به سراغ واحد‬ ‫ديسپچينگ مي‌روند و فعاليت آنها را‬ ‫نشان مي‌دهند و همواره گفته مي‌شود كه‬ ‫وضعيت خيلي خوب است‪ .‬اما هيچ‌وقت‬ ‫هيچ‌كس به اين مناطق نمي‌آيد تا ببيند در‬ ‫اين پايين‌دست چه خبر است و بچه‌ها در‬ ‫اينجا چه مي‌كنند؛ به نظر من كار كردن در‬ ‫چنين شرايطي يك نوع جهاد است‪ .‬در اينجا‬ ‫هميشه كار هست‪ ،‬هميشه دوندگي هست‪،‬‬ ‫هميشه بايد آماده‌باش بود‬

‫‪29‬‬


‫ایران‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫گزارشیازشرکتگازاستانکردستان؛‬

‫گازرسانیبهکردستان‬ ‫باالترازمیانگینکشوری‬

‫كردستان با مركزيت شهر س��نندج‪ ،‬اس��تاني سرس��بز و خرم با وس��عتي معادل ‪ 28‬هزار و ‪ 203‬كيلومتر مربع در غرب ايران و در‬ ‫مجاورت بخش شرقي كش��ور عراق (مناطق كردنشين) قرار دارد‪ .‬اين اس��تان كه در دامنه‌ها و دش��ت‌هاي پراكنده سلسله جبال‬ ‫زاگرس مياني قرار گرفته است از ش��مال به اس��تان‌هاي آذربايجان غربي و زنجان‪ ،‬از ش��رق به همدان و زنجان‪ ،‬از جنوب به استان‬ ‫كرمانشاه و از غرب به كشور عراق محدود است‪ .‬شهرستان‌هاي اين استان شامل بانه‪ ،‬بيجار‪ ،‬ديواندره‪ ،‬سقز‪ ،‬سنندج‪ ،‬قروه‪ ،‬دهگالن‪،‬‬ ‫كامياران‪ ،‬مريوان و س��روآباد است‪ .‬استان كردس��تان اكنون با مجموعه شهرها و روس��تاهايي كه در اقصي نقاط آن پراكنده شده و‬ ‫استقرار يافته‌اند به يكي از نواحي در حال توسعه غرب كشور تبديل شده و از پتانسيل‌هاي توريستي و تفرجگاهي بسياري برخوردار‬ ‫است‪ .‬اين استان منطقه‌اي كام ً‬ ‫ال كوهستاني است كه از مريوان تا دره قزل اوزن و كوه‌هاي زنجان جنوبي گسترده شده است‪ .‬استان‬ ‫كردستان به طور كلي تحت تأثير دو جريان عمده هواي گرم و س��رد قرار دارد كه اقليم‌هاي گوناگوني را به وجود مي‌آورد‪ .‬بيشترين‬ ‫ميزان بارش جوي در ناحيه غربي استان (ش��هرهاي بانه و مريوان) حدود ‪ 800‬ميلي متر در س��ال و كم‌ترين ميزان بارندگي آن در‬ ‫ناحيه ش��رقي حدود چهارصد ميلي متر در سال در سنندج اس��ت‪ .‬نفوذ توده‌هاي مرطوب زمس��تاني و بهاري در مريوان و درياچه‬ ‫زريوار تأثير فراواني در مرطوب و معتدل شدن هواي اين ناحيه دارد‪ .‬استان كردس��تان از حيث برخورداري از قابليت‌هاي تاريخي‪،‬‬ ‫فرهنگي جايگاه ممتازي دارد‪ .‬غار كرفتو‪ ،‬قلعه زيويه‪ ،‬محوطه‌هاي باس��تاني تاريخي جنوب استان‪ ،‬موسيقي و رقص و آداب و رسوم‬ ‫رايج در استان و آثار تاريخي و مذهبي و آيين‌هاي دراويش قادريه و نقش��بنديه در پهنه استان از جمله قابليت‌هاي با ارزش تاريخي‬ ‫و فرهنگي منطقه محسوب مي‌شوند‪ .‬كردستان‪ ،‬از نظر فرهنگ و تمدن داراي س��ابقه‌اي بسيار درخشان است كه نظير آن در ساير‬ ‫نقاط كشور به ندرت ديده مي‌شود‪ ،‬نشانه‌هاي فرهنگي زبان‪ ،‬هنر (شعر و موسيقي) و آداب و رسوم به جاي مانده‪ ،‬داللت بر ديرينگي‬ ‫و قدمت فرهنگي منطقه دارند‪ .‬آنچه در ادامه آمده‪ ،‬گزارشي است از تالش همكاران شركت گاز استان كردستان براي گازرساني به‬ ‫منطقه‌اي كه ويژگي‌هاي جغرافيايي و آب و هوايي اش گازرساني به آن را از ديگر استان‌ها متمايز ساخته است‪.‬‬

‫‪30‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫‪31‬‬


‫ایران‬

‫شرکتگازاستانکردستان‬

‫توسعه گازرساني در رقابت با كالن‌‌شهرها‬ ‫محمدمهدي مهدوي مديرعامل ش��ركت گاز استان‬ ‫كردس��تان اس��ت و متولد مهر ماه ‪ 1338‬در همدان‪ ،‬از‬ ‫س��ال ‪ 1366‬وارد صنعت گاز شده و در ابتداي فعاليتش‬ ‫به عنوان مس��ئول پروژه‌ه��اي گازرس��اني فعاليتش را‬ ‫شروع كرده است‪ .‬ابتداي فعاليتش در شهرهاي گيالن‬ ‫بوده كه تحت پوشش منطقه ‪ 3‬سابق تهران قرار داشته‬ ‫است‪ .‬شهرهاي استان تهران‪ ،‬منطقه گيالن‪ ،‬استان‌هاي‬ ‫س��منان‪ ،‬قم‪ ،‬زنجان و قزوين نيز در آن زم��ان زير نظر‬ ‫منطقه ‪ 3‬گازرساني قرار داش��ته‌اند‪ .‬مهدوي با تأسيس‬ ‫شركت‌هاي گاز استاني در سال ‪ ،78‬مديرعامل شركت‬ ‫گاز استان زنجان مي‌شود و به مدت ‪ 5‬سال نايب رييس‬ ‫هيأت مديره و مديرعامل اين شركت بوده است‪ .‬از سال‬ ‫‪ 83‬نيز به استان كردستان منتقل‬ ‫ش��ده و در س��ال ‪ 72‬در ته��ران‬ ‫ازدواج ك��رده و ‪ 2‬فرزند دارد‪ .‬وي‬ ‫مهندسي برق در گرايش قدرت را‬ ‫از دانش��كده فني و مهندسي نفت‬ ‫در س��ال ‪ 1366‬اخذ نموده است‪.‬‬ ‫تو‌گ��و با «ن��داي گاز»‬ ‫وي در گف ‌‬ ‫گفت‪ :‬شركت گاز استان كردستان‬ ‫با توجه ب��ه فعاليت‌هايي كه انجام‬ ‫مي‌ده��د بس��يار موف��ق اس��ت‪.‬‬ ‫شرايطي كه مخصوصاً با سفرهاي‬ ‫هيأت دولت و رهبر معظم انقالب‬ ‫ايجاد شده در توس��عه گازرساني‬ ‫به اس��تان نقش مؤثري داشته‌اند‪.‬‬ ‫اس��تان كردس��تان بي��ش از ‪28‬‬ ‫هزار كيلومت��ر مربع مس��احت و‬ ‫ي��ك ميلي��ون و ‪ 500‬ه��زار نفر‬ ‫جمعي��ت دارد كه ‪ 60‬درص��د اين جمعيت در ش��هرها‬ ‫ساكن هستند و مابقي در روس��تاها‪ .‬مهدوي ادامه داد‪:‬‬ ‫با توجه به مس��احتي كه عرض كردم به نسبت مساحت‬ ‫كل كش��ور‪ ،‬كردس��تان ‪ 1/7‬درصد از مس��احت ايران‬ ‫اسالمي را تشكيل مي‌دهد و از نظر جمعيتي ‪ 2/2‬درصد‬ ‫از جمعيت كشور به اس��تان كردستان تعلق دارد‪ .‬از نظر‬ ‫موقعيت اس��تان هم مي‌دانيد كه از شمال به آذربايجان‬ ‫ش��رقي و غربي‪ ،‬از ش��رق به زنجان و همدان‪ ،‬از جنوب‬ ‫به كرمانش��اه و از غرب به عراق مرتبط اس��ت‪ .‬از لحاظ‬ ‫تقس��يمات سياسي و اداري هم اس��تان ‪ 10‬شهرستان‪،‬‬ ‫‪ 25‬شهر و بيش از ‪ 1700‬روستا دارد‪ .‬مديرعامل شركت‬ ‫گاز استان كردستان افزود‪ :‬در استان كردستان با توجه‬ ‫به مشكالتي كه در زمان انقالب و جنگ تحميلي وجود‬ ‫داش��ت امكان فعاليت‌هاي عمراني و گازرس��اني مهيا‬ ‫نبود‪ .‬در همدان كه همجوار كردس��تان اس��ت عمليات‬ ‫گازرساني در س��ال ‪ 65‬و در استان كردس��تان در سال‬ ‫‪ 70‬ش��روع ش��د‪ ،‬يعني گازرساني به اس��تان كردستان‬ ‫‪ 5‬يا ‪ 6‬س��ال از اس��تان‌هاي همجوار ديرتر آغاز شد ولي‬ ‫با اين وج��ود و به رغم س��نگالخي بودن‪ ،‬كوهس��تاني‬ ‫بودن‪ ،‬ش��يب زياد معابر‪ ،‬نبود اراضي مس��طح كه سبب‬ ‫شده ساخت و سازها بيش��تر روي كوه‌ها صورت بگيرد‬ ‫و مش��كالت اجرايي متعددي كه وجود داشت خصوصاً‬ ‫بعد از تش��كيل ش��ركت‌هاي گاز استاني بس��يار خوب‬ ‫عمل ش��د‪ .‬االن وضعيت به گونه‌اي اس��ت كه ‪ 20‬شهر‬ ‫كردستان از نعمت گاز برخوردارند و بدين ترتيب ‪99/5‬‬ ‫درصد از جمعيت ش��هري اس��تان كردس��تان در حال‬ ‫‪32‬‬

‫حاضر از نعمت گاز طبيعي برخوردار هس��تند‪ .‬مهدوي‬ ‫تصريح كرد‪ :‬در كش��ور قبل از انقالب تنها ‪ 5‬ش��هر گاز‬ ‫داش��تند (آن‌هم صرفاً مناطق محدودي از اين شهرها)‬ ‫همچنين يك خط انتقال سراسري داشتيم كه به سمت‬ ‫آستارا مي‌رفت و مصرف گاز كشور در سال به ‪ 3‬ميليارد‬ ‫متر مكعب مي‌رس��يد كه بخش اعظم آن هم به شوروي‬ ‫س��ابق منتقل مي‌شد‪ .‬ش��هرهايي كه در مسير اين خط‬ ‫لوله قرار داش��تند دريغ از اين كه در اين شهرها از گازي‬ ‫كه منتقل مي‌شود اس��تفاده كنند‪ ،‬اما در سال گذشته‬ ‫حدود ‪ 160‬ميلي��ارد متر مكعب گاز در كش��ور مصرف‬ ‫ش��ده و حدود ‪ 61‬ميليون نفر تحت پوشش گاز طبيعي‬ ‫در كش��ور قرار دارند كه قب��ل از انق�لاب‪ ،‬اين جمعيت‬ ‫‪ 325‬هزار نفر بوده اس��ت‪ .‬مديرعامل شركت گاز استان‬

‫كردس��تان افزوده‪ :‬عمده فعاليت گازرس��اني در كشور‬ ‫علي رغم تمام فعاليت‌هايي ك��ه صورت گرفته بود‪ ،‬پس‬ ‫از تشكيل شركت‌هاي گاز استاني محقق شد‪ .‬يعني بعد‬ ‫از تشكيل شركت‌هاي گاز اس��تاني در سال ‪ 78‬جهشي‬ ‫در گازرساني ايجاد شد‪ .‬براي مثال در استان كردستان‬ ‫پيش از تشكيل ش��ركت گاز اس��تاني‪ ،‬در يك سال ‪12‬‬ ‫كيلومتر ش��بكه كار شده بود حتي در س��ال ‪ ،75‬حجم‬ ‫ش��بكه كار ش��ده از اين رقم هم كمتر بود‪ .‬در آن زمان‬ ‫استان كردستان زيرمجموعه منطقه ‪ 7‬گازرساني بود و‬ ‫براي مثال گاز منطقه ‪ 7‬به مركزيت همدان‪ ،‬استان‌هاي‬ ‫كرمانشاه‪ ،‬همدان‪ ،‬كردس��تان‪ ،‬لرستان و بخش‌هايي از‬ ‫استان مركزي را تحت پوشش داشت و در ساير مناطق‬ ‫‪ 10‬گانه كش��ور نيز چند اس��تان زير نظر ي��ك منطقه‬ ‫االن وضعيت به گونه‌اي است‬ ‫كه ‪ 20‬شهر كردستان از نعمت گاز‬ ‫برخوردارند و بدين ترتيب ‪ 99/5‬درصد از‬ ‫جمعيت شهري استان كردستان در حال‬ ‫حاضر از نعمت گاز طبيعي برخوردار هستند‪.‬‬ ‫در كشور قبل از انقالب تنها ‪ 5‬شهر گاز‬ ‫داشتند‪ .‬همچنين يك خط انتقال سراسري‬ ‫داشتيم كه به سمت آستارا مي‌رفت و‬ ‫مصرف گاز كشور در سال به ‪ 3‬ميليارد متر‬ ‫مكعب مي‌رسيد كه بخش اعظم آن هم به‬ ‫شوروي سابق منتقل مي‌شد‬

‫فعاليت مي‌كردن��د‪ .‬وي با اش��اره به اين مطل��ب كه با‬ ‫استقالل و تأسيس ش��ركت‌هاي گاز استاني و تخصيص‬ ‫بودجه به مراكز استان‌ها توسعه زيرساخت‌هاي اساسي‬ ‫كشور به عنوان يك شاخص اساس��ي مطرح شد افزود‪:‬‬ ‫در استان كردس��تان مخصوصاً در ‪ 4‬سال اخير كه سفر‬ ‫رياس��ت جمهوري و رهبر معظم انقالب صورت گرفته‪،‬‬ ‫اتفاقات بزرگي رخ داده اس��ت‪ .‬مث ً‬ ‫ال در پايان س��ال ‪83‬‬ ‫تعداد روس��تاهاي بهره‌من��د از گاز طبيعي در اس��تان‬ ‫‪ 20‬روس��تا ب��ود و ‪ 117‬كيلومتر خط براي گازرس��اني‬ ‫به روستاها كار ش��ده بود‪ .‬اما از س��ال ‪ 84‬تاكنون تعداد‬ ‫روس��تاهاي بهره‌من��د از گاز طبيع��ي به ‪ 302‬روس��تا‬ ‫رس��يده و ‪ 1950‬كيلومتر ش��بكه هم فقط در روستاها‬ ‫كار شده اس��ت كه نس��بت به ‪ 117‬كيلومتري كه بيان‬ ‫شد‪ ،‬مي‌شود ‪ 16‬برابر ابتداي سال‬ ‫‪ ،84‬در آن زمان ‪ 9‬شهر بزرگ هم‬ ‫از نعم��ت گاز طبيعي با پوش��ش‬ ‫ح��دود ‪ 72‬درص��دي جمعي��ت‬ ‫ش��هري برخوردار بودند‪ ،‬اما االن‬ ‫تعداد شهرهاي گازدار استان ‪20‬‬ ‫ش��هر و پوش��ش ‪ 99/5‬درصدي‬ ‫رسيده است‪.‬‬ ‫مهدوي خاطرنش��ان ك��رد‪ :‬در‬ ‫خصوص روس��تاها هم كه قبل از‬ ‫س��ال ‪ 84‬صرفاً ‪ 4‬درصد جمعيت‬ ‫روس��تايي از نعم��ت گاز طبيعي‬ ‫بهره‌مند بودند‪ ،‬االن به ‪ 40‬درصد‬ ‫رس��يده اس��ت‪ .‬آنچه برش��مردم‬ ‫نمونه‌هاي��ي ب��ود كه ب��ه عنوان‬ ‫شاخص عرض كردم‪ .‬در سال‌هاي‬ ‫قبل س��هم مصرف گاز طبيعي در‬ ‫استان كردستان نسبت به كل كشور پنج دهم درصد بود‬ ‫و سهم مصرف در كردس��تان االن به ‪ 1/5‬درصد رسيده‬ ‫است‪ .‬اين ش��اخص نش��ان مي‌دهد فعاليت گازرساني‬ ‫در اين استان از ميانگين توس��عه در كشور بيشتر بوده‬ ‫اس��ت‪ .‬با در نظر گرفتن اين نكته كه عمليات گازرساني‬ ‫روستايي در استان كردس��تان در سال ‪ 80‬شروع شده‪،‬‬ ‫گاز طبيع��ي در س��ال ‪ 72‬به اس��تان كردس��تان آمده‬ ‫و در س��ال ‪ 72‬بخش‌هايي از شهرهاي س��نندج و قروه‬ ‫از گاز بهره‌مند شده‌اند‪ .‬مديرعامل ش��ركت گاز استان‬ ‫كردستان يادآور ش��د‪ :‬سال ‪ 81‬يك روس��تا گازرساني‬ ‫شده بود‪ ،‬سال ‪ ،82‬پنج روستا گازرساني شدند‪ ،‬سال ‪83‬‬ ‫چهارده روستا در س��رويس آمدند در حالي كه سال ‪86‬‬ ‫پنجاه و هفت روستا‪ ،‬س��ال ‪ 87‬هفتاد و نه روستا و سال‬ ‫‪ 88‬هفتاد و پنج روس��تا به س��رويس درآمده‌اند‪ .‬امسال‬ ‫هم مي‌خواهيم ركورد بزنيم و ‪ 120‬روستا را در يك سال‬ ‫به بهره‌برداري برس��انيم‪ .‬اين كار بزرگي اس��ت چرا كه‬ ‫اگر موقعيت روس��تاها را ببينيد كار كردن در آنها خيلي‬ ‫دشوار است‪ .‬همين روس��تاي صلوات‌آباد در جوار شهر‬ ‫سنندج بسيار ش��يب‌دار و كام ً‬ ‫ال تخته س��نگ است‪ .‬در‬ ‫شهر مريوان كوچه‌ها و معابر شيب خيلي زيادي دارند‪.‬‬ ‫محالتي در س��نندج مثل محله غفور هم اين‌گونه است‬ ‫ولي كار ش��ده و خيلي هم كار كردن سخت بوده است‪.‬‬ ‫اين اس��تان ضمن سردسير‪ ،‬س��نگالخي و كوهستاني‬ ‫بودن به جهت س��اخت و س��از روي كوه‌ها‪ ،‬داراي معابر‬ ‫با ش��يب‌هاي تند و غير هندسي اس��ت‪ .‬با اين حال اين‬ ‫حجم كار انصاف��اً مثال زدني ب��وده اس��ت‪ .‬وي درباره‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫بودجه عمراني مصوب هم گفت‪ :‬يكي از مباحث اساسي‬ ‫نحوه بودجه‌بندي است كه براساس آن مبلغي براي هر‬ ‫انشعاب گاز در نظر گرفته مي‌شود و همين معيار به كل‬ ‫كشور تعميم داده مي‌شود يعني در منطقه گرمسيري‪،‬‬ ‫سردسيري‪ ،‬كوهس��تاني‪ ،‬دورافتاده و ساير مناطق يك‬ ‫رقم در نظر گرفته مي‌ش��ود‪ .‬ش��رايط پيمانكاري كه در‬ ‫استان كردس��تان فعاليت مي‌كند چه به لحاظ موقعيت‬ ‫جغرافيايي‪ ،‬بنيه مالي و اجرايي‪ ،‬امكانات و ملزومات در‬ ‫اختيار كام ً‬ ‫ال مي‌تواند با ش��رايط اس��تان‌هاي برخوردار‬ ‫متفاوت باش��د‪ ،‬ب��ه لح��اظ محدوديت‌ه��اي اجرايي و‬ ‫همچنين ش��رايط سخت كاري در اس��تان‪ ،‬پيمانكاران‬ ‫اس��تان‌هاي برخوردار و پيمانكاراني كه عادت كرده‌اند‬ ‫در شرايط بهتر وارد عرصه كار ش��وند‪ ،‬تمايلي به كار در‬ ‫كردس��تان ندارند و حتي نگاه‌هاي امنيتي اش��تباه هم‬ ‫كه از ابتداي انقالب اس�لامي از بعضي ذهنيت‌ها نسبت‬ ‫به استان پاك نش��ده‪ ،‬اين نقيصه را مضاعف كرده و لذا‬ ‫در انتخ��اب پيمان��كاران اجرايي با مش��كالت جدي و‬ ‫محدوديت‌هايي روبرو هستيم‪ .‬پيمانكاران گاهاً به جهت‬ ‫تعمير وس��ايل تخصصي و اجرايي خود و نبود نيروهاي‬ ‫كافي مهارتي‪ ،‬با محدوديت‌هاي��ي مواجه مي‌گردند كه‬ ‫در روند اجراي كار در مقاطعي اث��رات منفي در بر دارد‬ ‫و همه اي��ن عوامل در زم��ان‪ ،‬هزينه تمام ش��ده كار و‪...‬‬ ‫دخيل هس��تند‪ .‬همچنين فصل كاري در استاني نظير‬ ‫كردستان به جهت س��رماي زودرس و كوهستاني بودن‬ ‫به نسبت اس��تان‌هاي معتدل و گرمسير محدودتر است‬ ‫و صرفاً ‪ 8‬ماه از س��ال امكان فعاليت عمراني وجود دارد‬ ‫و از آنجا كه در ح��ال حاضر اكثر فعاليت‌ه��ا در مناطق‬ ‫كوهس��تاني با مس��يرهاي صعب‌العبور در جريان است‬ ‫عم ً‬ ‫ال با فرا رسيدن سرما‪ ،‬فعاليت در اين مناطق به شدت‬ ‫تحت‌الشعاع قرار مي‌گيرد‪ .‬حال محاسبه كنيد كه نرخ‌ها‬ ‫و برآوردهاي بودجه يكس��ان چه آث��اری مي‌تواند در بر‬ ‫داشته باشد؛ به عبارتي فاكتورهاي سردسيري‪ ،‬سختي‬ ‫كار‪ ،‬نبود امكان��ات و‪ ...‬در بودجه‌بن��دي چندان منظور‬ ‫نمي‌گردد‪ .‬مديرعامل ش��ركت گاز اس��تان كردس��تان‬ ‫تصريح كرد‪ :‬علي‌رغم همه اين م��وارد و محدوديت‌ها و‬ ‫با وجودي كه سهم نيروهاي سازماني شركت نيز با ‪126‬‬ ‫نفر معادل ‪ 1/7‬درصد از نيروهاي سازماني شركت‌هاي‬ ‫گاز اس��تاني را ب��ه خ��ود اختصاص مي ده��د مالحظه‬ ‫مي‌گردد كه با غيرت و تالش و هوشمندي حجم وسيعي‬ ‫از كارها صورت گرفته‪ .‬اين موضوع به صورت آمار و عدد‬ ‫هم قابل اثبات است‪ .‬در سال گذشته سهم بودجه جاري‬ ‫گاز كردستان از جمع بودجه جاري كل شركت‌هاي گاز‬ ‫اس��تاني ‪ 1/8‬درصد بوده و س��هم جذب بودجه عمراني‬ ‫اس��تان نيز ‪ 2/7‬درصد از كل بودجه‌هاي عمراني جذب‬ ‫شده اس��تان‌ها بوده اس��ت‪ .‬بايد انتظار داشته باشيم در‬ ‫همين ِرنج و مقياس كار در اس��تان صورت گرفته باشد‬ ‫آيا همين گونه بوده است؟ خير‪.‬‬ ‫وي يادآور ش��د‪ :‬سهم ش��بكه‌گذاري در كردستان در‬ ‫س��ال ‪ ،88‬معادل ‪ 4‬درصد از كل عملكرد كش��ور بوده‪،‬‬ ‫‪ 3/4‬درصد سهم نصب انش��عابات كل كشور در سال ‪88‬‬ ‫به كردستان اختصاص داشته و از لحاظ اشتراك‌پذيري‬ ‫هم ‪ 2/3‬درصد سهم استان كردس��تان در سال گذشته‬ ‫بوده‪ ،‬سهم استان كردس��تان از تعداد شهرهاي گازدار‬ ‫ش��ده طي س��ال ‪ 88‬مع��ادل ‪ 6/4‬درصد بوده و س��هم‬ ‫كردستان از روس��تاهاي گازدار ش��ده طي سال ‪ 88‬در‬ ‫كش��ور نيز ‪ 5/2‬درصد كه نش��ان مي‌دهد با وجود سهم‬

‫‪ 2/7‬درصدي از بودجه عمراني‪ ،‬ما بسيار فراتر و جلوتر از‬ ‫ميانگين كشوري عمل كرده‌ايم و به عبارتي از بودجه در‬ ‫اختيار استفاده حداكثري و به‌طور بهينه و هوشمندانه‬ ‫بهره‌گرفته شده اس��ت‪ .‬مديرعامل ش��ركت گاز استان‬ ‫كردس��تان تصريح ك��رد‪ :‬در س��ال ‪ 82‬كل مصرف گاز‬ ‫استان كردس��تان ‪ 538‬ميليون متر مكعب بوده كه در‬ ‫س��ال ‪ 88‬به ‪ 1880‬ميليون متر مكعب رسيده‪ .‬در سال‬ ‫‪ ،81‬يك ميليون متر مكعب مصرف كل صنايع اس��تان‬ ‫بوده كه اين ش��اخص هم در س��ال ‪ 88‬به بيش از ‪800‬‬ ‫ميليون متر مكعب رسيده اس��ت‪ .‬يك ميليون سال ‪81‬‬ ‫را با ‪ 800‬ميليون سال ‪ 88‬مقايس��ه كنيد كه چه ميزان‬ ‫كار شده اس��ت‪ .‬از نظر اش��تراك‌پذيري صنعتي هم در‬ ‫س��ال ‪ 82‬در كل اس��تان كردس��تان ‪ 83‬واحد صنعتي‬ ‫تحت پوشش گاز طبيعي بوده‌اند كه در پايان تير ماه ‪89‬‬ ‫اين رقم به ‪ 580‬واحد صنعتي رس��يده اس��ت‪ .‬مهدوي‬ ‫افزود‪ :‬كل ش��هرك‌هاي صنعتي فعال استان كردستان‬ ‫كه ‪ 8‬شهرك هس��تند تماماً تحت پوش��ش گاز طبيعي‬ ‫قرار دارند در حالي كه قبل از سال ‪ 85‬فقط يك شهرك‬ ‫صنعتي تحت پوش��ش بوده‪ .‬نيروگاه گازي سنندج هم‬ ‫كه در محدوده روس��تاي نايسر س��نندج واقع است در‬ ‫س��ال ‪ 85‬از گاز طبيعي بهره‌مند ش��د و يكي از مصرف‬ ‫كنندگان عم��ده اس��تان به ش��مار مي‌رود ك��ه تا ‪60‬‬ ‫درصد از مصرف اس��تان را به خ��ود اختصاص مي‌دهد‪.‬‬ ‫در حال حاضر براس��اس مصوبات س��فر رهب��ر معظم‬ ‫انقالب به اس��تان‪ ،‬بايد ‪ 400‬روس��تا را طي سه سال از‬ ‫نعمت گاز طبيعي برخوردار كنيم كه اين ‪ 400‬روس��تا‬ ‫به اين نحو تقسيم بنده‌اي ش��ده‌اند‪ .‬صد روستا در سال‬ ‫‪ ،88‬صد و پنجاه روس��تا در س��ال ‪ 89‬و ‪ 150‬روس��تاي‬ ‫ديگر در س��ال ‪ 90‬باي��د از نعمت گاز برخوردار ش��وند‪.‬‬ ‫علي‌رغ��م اينكه در خرداد ماه س��ال گذش��ته مصوبات‬ ‫س��فر مقام معظم رهبري به ما ابالغ ش��ده اما بودجه‌ها‬ ‫بس��ته ش��ده بود و امكان افزايش بودجه هم نداشتيم و‬ ‫در اواخر سال گذشته هم از بابت مصوبات رهبري موفق‬ ‫نش��ده بوديم بودجه‌اي دريافت كنيم‪ ،‬ول��ي همكاران‬ ‫ما خوش��بختانه به گونه‌اي به عنوان ي��ك فرصت گران‬ ‫بها از اين مصوبات اس��تفاده كردند ك��ه در حاضر بدون‬ ‫احتس��اب ‪ 47‬روس��تايي كه در هفته دولت سال جاري‬ ‫به بهره‌برداري رس��يدند در ‪ 183‬روستاي ديگر فعاليت‬ ‫گازرس��اني انجام مي‌ش��ود‪ .‬همچنين از آنجا كه بخش‬ ‫گازرساني به شهرها تقريباً به اشباع رسيده است بيشتر‬ ‫سهم عمليات اجرايي ما معطوف به روستاها شده است‪.‬‬ ‫وي ادامه داد‪ :‬بر همين اس��اس در ‪ 5‬ماه سال جاري ‪90‬‬ ‫درصد ش��بكه كار ش��ده و حدود ‪ 60‬درصد از انشعابات‬

‫سهم شبكه‌گذاري در كردستان در سال‬ ‫‪ ،88‬معادل ‪ 4‬درصد از كل عملكرد كشور‬ ‫بوده‪ 3/4 ،‬درصد سهم نصب انشعابات كل‬ ‫كشور در سال ‪ 88‬به كردستان اختصاص‬ ‫داشته و از لحاظ اشتراك‌پذيري هم ‪2/3‬‬ ‫درصد سهم استان كردستان در سال‬ ‫گذشته بوده‪ ،‬سهم استان كردستان از‬ ‫تعداد شهرهاي گازدار شده طي سال ‪88‬‬ ‫معادل ‪ 6/4‬درصد بوده است‬

‫منصوبه در روستاها بوده است‪ .‬در حال حاضر در بخش‬ ‫روس��تايي براس��اس ميزان قراردادهاي منعقد شده در‬ ‫قالب ‪ 183‬روس��تاي در حال فعاليت گازرساني‪1300 ،‬‬ ‫كيلومتر ش��بكه در ح��ال اجراس��ت‪ ،‬ح��دود ‪ 25‬هزار‬ ‫انش��عاب در اين ‪ 183‬روس��تا محقق مي‌ش��ود و حدود‬ ‫‪ 28‬هزار خانوار روس��تايي را تحت پوش��ش مي‌برد‪ .‬بر‬ ‫همين اساس جمعيتي معادل ‪ 140‬هزار نفر با اعتباري‬ ‫حدود ‪ 42‬ميلي��ارد تومان در اين ‪ 183‬روس��تا از نعمت‬ ‫گاز طبيعي برخوردار خواهند شد‪ .‬در ‪ 5‬ماه سال جاري‬ ‫ما ‪ 111‬قرارداد روستايي بسته‌ايم به عبارتي به ازای هر‬ ‫‪ 1/5‬روز يك قرارداد روس��تايي در س��ال جاري منعقد‬ ‫شده است‪ .‬مهدوي گفت‪ :‬ما انتظار داريم ‪ 120‬روستايي‬ ‫كه تعهد داده‌ايم امس��ال از نعمت گاز طبيعي برخوردار‬ ‫ش��وند كه ‪ 47‬روس��تا در همين هفته دولت امس��ال به‬ ‫بهره‌ب��رداري كامل رس��يد و همانگونه كه عرض ش��د‬ ‫در حال حاضر ‪ 302‬روس��تاي اس��تان گازدار هستند و‬ ‫ضريب نفوذ در روستاها هم به باالي ‪ 40‬درصد رسيده‪.‬‬ ‫ما در كل اس��تان كردستان تا پايان س��ال ‪ ،83‬پانصد و‬ ‫س��ي كيلومتر خطوط انتقال فش��ار قوي داش��تيم كه‬ ‫بخشي در داخل و بخشي در جوار استان بود كه مصارف‬ ‫اس��تان كردس��تان را تأمين مي‌ك��رد و در نتيجه تمام‬ ‫نقاط مصرف ما تك ش��اخه‌اي و تك س��ويه گاز دريافت‬ ‫مي‌كردند‪ .‬خطوط به صورت آنتن��ي بودند و اگر اتفاقي‬ ‫براي اين خطوط مي‌افتاد امكان اينكه از مس��ير ديگري‬ ‫هم بتوان گاز را تأمين كرد وجود نداشت‪ .‬با اهميت‌ترين‬ ‫لوله خطوط فش��ار قوي اس��تان خط انتقال همدان به‬ ‫س��نندج با قطر ‪ 20‬اينچ بود كه مركز استان در منتهي‬ ‫اليه اين خط انتقال گاز قرار داشت‪ .‬يعني از بهار همدان‬ ‫به طول حدود ‪ 161‬كيلومت��ر اين خط انتقال ادامه دارد‬ ‫تا به س��نندج برسد‪ .‬در مسير اين خط ش��هرهاي قروه‪،‬‬ ‫دهگالن و س��ريش آباد نيز از اين خط استفاده مي‌كنند‬ ‫و انش��عابي نيز از اين خط از دهگالن به سمت شهرهاي‬ ‫بيجار و ديواندره گرفته شده است و همان‌گونه كه گفته‬ ‫ش��د مركز اس��تان در انتهاي يك خط يك س��ويه قرار‬ ‫داشت‪ .‬مديرعامل ش��ركت گاز اس��تان افزود‪ :‬طي اين‬ ‫‪ 4‬س��ال ميزان خطوط انتقال فش��ار قوي گاز در استان‬ ‫كردستان و استان‌هاي هم‌جوار كه نياز استان را پوشش‬ ‫مي‌دهد به ‪ 1600‬كيلومتر افزايش پيدا كرده اس��ت‪ .‬از‬ ‫س��ال ‪ 70‬تا ‪ 84‬پانصد و س��ي كيلومتر و از س��ال ‪ 83‬تا‬ ‫‪ 87‬اين رقم به ‪ 1600‬كيلومتر رس��يده اس��ت‪ .‬خط ‪48‬‬ ‫اينچ ساوه – همدان به بيجار در سال ‪ 86‬به بهره‌برداري‬ ‫رس��يد‪ .‬يك خط انتقال ه��م از بيجار به س��مت تكاب‪،‬‬ ‫ش��اهين دژ و مياندوآب وصل ش��د كه باع��ث تقويت و‬ ‫دوسويه شدن تأمين گاز شهرهاي سقز و بانه گرديدند و‬ ‫خطي كه از سمت تبريز مي‌آيد مياندوآب‪ ،‬بوكان‪ ،‬بناب‪،‬‬ ‫مهاباد‪ ،‬نقده‪ ،‬اش��نويه‪ ،‬پيرانشهر‪ ،‬س��قز و بانه را پوشش‬ ‫مي‌دهد كه قب ً‬ ‫ال سقز و بانه در فاصله ‪ 290‬كيلومتري تا‬ ‫نقطه ابتدايي يعني تبريز قرار گرفته بودند؛ يعني حدود‬ ‫‪ 24‬س��اعت طول مي‌كش��يد كه اگر تغييري از تبريز در‬ ‫ميزان گاز صورت مي‌گرفت اي��ن تغييرات اثراتش به ما‬ ‫برسد چون مصارف زيادي در راه بود و مسافت هم زياد‪.‬‬ ‫اما االن هيچ نقطه مصرفي در اس��تان نداريم كه حداقل‬ ‫‪ 2‬سويه نباشد‪ .‬مهدوي يادآور شد‪ :‬سنندجي كه از يك‬ ‫نقطه تغذيه مي‌ش��د اكنون از ‪ 3‬مس��ير تغذيه مي‌شود‪،‬‬ ‫يك سو از خط ‪ 20‬اينچ همدان‪ ،‬يك سو از خط ‪ 48‬اينچ‬ ‫ساوه و يك خط هم از زنجان كه در سال ‪ 86‬كشيده شد‬ ‫‪33‬‬


‫ایران‬

‫شرکتگازاستانکردستان‬

‫به طول ‪ 125‬كيلومتر‪ .‬االن يك خط ما كام ً‬ ‫ال به خط ‪42‬‬ ‫اينچ صادراتي كه از قزوين به س��مت تبريز متصل است‬ ‫گاز را به بيجار مي‌آورد‪ .‬از س��اوه هم گاز به بيجار مي‌آيد‬ ‫و كام ً‬ ‫ال اس��تان ما از حالت تك‌س��ويه‌اي كه تا سال ‪85‬‬ ‫وجود داشت‪ ،‬خارج شده است‪ .‬ش��هر بيجاري كه يكي‬ ‫از نقاط مصرف اساسي اس��تان است گرانيگاه تأمين گاز‬ ‫استان شده است‪ .‬در سال‌هاي گذشته با هر تغييري كه‬ ‫در مصرف گاز كشور ايجاد مي‌ش��د‪ ،‬فشار گاز شهرهاي‬ ‫استان كردس��تان دچار تغيير اساسي‬ ‫مي‌گرديد ول��ي االن ديگ��ر اين گونه‬ ‫نيس��ت چرا كه گاز اس��تان از چند سو‬ ‫تأمين مي‌ش��ود‪ .‬وي افزود‪ :‬گازرساني‬ ‫ب��ه ش��هرهاي باقيمانده اس��تان ‪ -‬كه‬ ‫از ‪ 25‬ش��هر ‪ 20‬ش��هر از گاز بهره‌مند‬ ‫هس��تند – ه��م در دس��تور كار قرار‬ ‫دارد‪ .‬يكي از ش��هرهاي جديد اس��تان‬ ‫كه س��ردترين نقطه اس��تان به شمار‬ ‫مي‌رود زرينه‌اوبات��و در ‪ 22‬كيلومتري‬ ‫شهر ديواندره اس��ت‪ .‬يكي از مصوبات‬ ‫هيأت دولت اين بود كه زرينه از نعمت‬ ‫گاز برخوردار شود كه اين شهر هم در‬ ‫هفته دولت سال جاري به بهره‌برداري‬ ‫كامل رسيد‪ .‬در ش��هرهاي بلبان آباد و‬ ‫بابارشاني هم پيمانكار در حال كار است و تا پايان امسال‬ ‫به بهره‌برداري مي‌رس��د و بدين ترتيب در پايان س��ال‬ ‫جاري تع��داد ش��هرهاي گازدار ما به ‪ 22‬ش��هر و تعداد‬ ‫روس��تاهاي گازدار ما به بيش از ‪ 370‬روستا ارتقاء پيدا‬ ‫مي‌كند‪ .‬مهدوي يادآور شد‪ :‬متوس��ط ضريب نفوذ گاز‬ ‫در جمعيت شهري كشور ‪ 93‬درصد و در استان ما بيش‬ ‫از ‪ 99‬درصد است كه نشان مي‌دهد استان كردستان از‬ ‫ميانگين كش��وري جلوتر است‪ .‬در كش��ور ضريب نفوذ‬ ‫گاز در جمعيت روستايي ‪ 36‬درصد است و ما ‪ 40‬درصد‬ ‫ضريب نفوذ داريم که قطعاً با بهره‌برداري از گازرس��اني‬ ‫به اين ‪ 120‬روس��تا تا پايان س��ال ضريب نف��وذ گاز در‬ ‫جمعيت روستايي استان به باالي ‪ 50‬درصد مي‌رسد‪ .‬در‬ ‫جمعيت روستايي و شهري هم متوسط ضريب نفوذ گاز‬ ‫در كل كشور ‪ 78‬درصد و در اس��تان ما ‪ 83‬درصد است‪،‬‬ ‫يعني ميانگين ضري��ب نفوذ گاز طبيعي نيز در اس��تان‬ ‫كردستان از ميانگين كشوري باالتر است‪.‬‬ ‫مديرعامل ش��ركت گاز استان كردس��تان ادامه داد‪:‬‬ ‫يكي از خبره��اي خوبي كه عملياتي هم ش��ده اس��ت‬ ‫احداث يك خط انتقال فش��ار قوي – خط انتقال ششم‬ ‫– اس��ت كه از بيدبلند و اهواز به س��مت ده��گالن و از‬

‫در خیلی از شهرها ما از گازبان‬ ‫برای نگهداری از تأسیسات استفاده‬ ‫می‌کنیم‪ .‬امکانات و ساختمانی وجود ندارد و‬ ‫نزدیک‌ترین شهر‪ ،‬خدمات به شهر همسایه‬ ‫را ارایه می‌دهد‪ .‬در روستاها هم به همین‬ ‫شکل است که اغلب به صورت مجتمعی کار‬ ‫می‌شود‪ ،‬مگر این که روستا بزرگ باشد که‬ ‫برای آن گازبان بگذاریم‬

‫‪34‬‬

‫دهگالن به س��مت مرز بازرگان در حال احداث اس��ت‪.‬‬ ‫اين خط انتقال پر قدرت ‪ 56‬اينچ خوشبختانه از استان‬ ‫كردس��تان هم عبور مي‌كن��د و موجب ارتق��اء ظرفيت‬ ‫مي‌گردد‪ .‬مهدوي افزود‪ :‬از لحاظ عملكرد شبكه‌گذاري‬ ‫در روستاها و شهرها در س��ال جاري‪ ،‬استان كردستان‬ ‫س��هم ‪ 7‬درص��دي از كل عملكرد كش��ور را دارد و رتبه‬ ‫سوم را كسب كرده اس��ت‪ .‬در بحث انش��عابات شهري‬ ‫و روس��تايي هم ‪ 5/4‬درصد از كل انش��عابات نصب شده‬

‫در كشور را اس��تان كردس��تان به خود اختصاص داده‬ ‫و رتبه شش��م را از اين نظر كس��ب كرده اس��ت‪ .‬از نظر‬ ‫شبكه‌گذاري روس��تايي هم ‪ 9‬درصد از شبكه روستايي‬ ‫اجرا ش��ده امسال س��هم كردس��تان بوده و رتبه دوم را‬ ‫به دس��ت آورده اس��ت‪ .‬وي ادامه داد‪ :‬يك��ي از مباحث‬ ‫اساسي اين است كه رفاه و تأمين آسايش مردم در گذر‬ ‫زمان ص��ورت مي‌گيرد‪ .‬فرهنگ زندگ��ي تغيير مي‌كند‬ ‫و امكانات‪ ،‬ش��يوه زندگي را تغيير مي‌ده��د‪ .‬ما در نقاط‬ ‫مرزي كش��ور در ش��مال غرب و غرب بخش عمده‌اي از‬ ‫روستاهاي مرزي بانه و مريوان و سروآباد را از نعمت گاز‬ ‫بهره‌مند كرده‌ايم‪ .‬مث ً‬ ‫ال شهرهاي مرزي سليمانيه و اربيل‬ ‫عراق از گاز برخوردار نيستند اما روستاهاي مرزي ما در‬ ‫نقاط بسيار صعب‌العبور و س��خت از نعمت گاز طبيعي‬ ‫بهره‌مند هس��تند‪ .‬روستاهايي مثل س��ياحومه‪ ،‬مامال‪،‬‬ ‫بوالحسن‪ ،‬باشماق‪ ،‬س��اوجي‪ ،‬كاني س��ور‪ ،‬زرواو عليا و‬ ‫س��فلي‪ ،‬بند ژاو‪ ،‬كاني هلو‪ ،‬برده بوك‪ ،‬برده رش��ه‪ ،‬كاني‬ ‫سيب‪ ،‬ننور‪ ،‬نژمار‪ ،‬جشني آباد‪ ،‬خانم كن‪ ،‬قلقله‪ ،‬سيانو‪،‬‬ ‫ينگيجه‪ ،‬كاني س��فيد‪ ،‬پير صفا‪ ،‬دره تف��ي‪ ،‬كلكه جان‪،‬‬ ‫ني‪ ،‬وله ژير‪ ،‬كال س��فلي و عليا و‪ .. .‬ك��ه در نقاط مرزي‬ ‫واقع ش��ده‌اند از نعمت گاز طبيعي برخوردارند‪ .‬درياچه‬ ‫زريوار بسيار زيبا است‪ ،‬جاذبه‌هاي گردشگري دارد‪14 ،‬‬ ‫كيلومتر مساحت دارد و آب آن ش��يرين است که تمام‬ ‫روستاهاي اطراف اين درياچه كام ً‬ ‫ال گازرساني شده‌اند‪.‬‬ ‫مهدوي در خصوص س��ال همت مضاعف و كار مضاعف‬ ‫هم گفت‪ :‬تمام نكاتي كه گفتم در راس��تاي تأكيد رهبر‬ ‫معظم انقالب انجام شده و ما از لحاظ توسعه گازرساني‬ ‫در رقابت با كالن‌‌شهرهاي كش��ور هستيم‪ .‬ما مي‌توانيم‬ ‫مطابق فرم و رويه معمول كار كنيم ولي به همكاران‌مان‬ ‫تأكيد كرده‌ايم نگاه به محدوديت‌ها نكنند‪ .‬اگر بودجه و‬ ‫اعتبار نداش��تيم صبر نكنند‪ .‬ما اگر مي‌خواستيم منتظر‬ ‫بمانيم كه پول و امكانات برس��د كارها محقق نمي‌شد‪.‬‬ ‫همت دوس��تان ما بيش از مضاعف است‪ .‬در بخش‌هاي‬ ‫غير عملياتي هم همين گونه است‪ .‬با وجود نفرات جوان‬

‫با سوابق كم اما بس��يار خوب فعاليت كرده و در رده‌هاي‬ ‫باال قرار گرفته‌ايم‪.‬‬ ‫شرايط متفاوت گازرساني‬ ‫قدرت‌اله فعله‌گري متولد هفتم آبان ماه س��ال ‪1347‬‬ ‫است‪ .‬از سال ‪ 1369‬به استخدام ش��ركت گاز درآمده و‬ ‫اهل س��نقر از توابع استان كرمانشاه اس��ت‪ .‬ديپلمش را‬ ‫در همدان گرفته‪ .‬فوق‌ديپلم برق را از آموزش��كده فني‬ ‫كرمانش��اه و ليس��انس مهندس��ي عمران را از دانشگاه‬ ‫كردس��تان در س��ال ‪ 1376‬درياف��ت‬ ‫كرده است‪ .‬از سال ‪ 69‬كه به استخدام‬ ‫ش��ركت ملي گاز اي��ران درآم��ده در‬ ‫منطقه ‪ 7‬سابق مش��غول به كار شده‪،‬‬ ‫ابتدا در بخ��ش نظارت بوده‪ 2 ،‬س��ال‬ ‫نظ��ارت سيس��تم‌هاي كاتودي��ك را‬ ‫در منطق��ه ‪ 7‬بر عه��ده داش��ته‪ ،‬بعد‬ ‫نظارت اجرايي پروژه‌ها‪ ،‬س��پس ناظر‬ ‫ارشد و مس��ئول اجراي پروژه‪ ،‬رييس‬ ‫اج��راي طرح‌ه��ا و ريي��س خدم��ات‬ ‫فن��ي مهندس��ي و در ح��ال حاضر به‬ ‫عنوان معاون بهره‌برداري گاز اس��تان‬ ‫كردس��تان مش��غول به خدمت است‪.‬‬ ‫تو‌گ��و مي‌گوي��د‪:‬‬ ‫وي در آغ��از گف ‌‬ ‫از س��ال ‪ 1372‬همزم��ان ب��ا ش��روع‬ ‫گازرساني به اس��تان كردس��تان در اينجا مأمور شدم و‬ ‫فعاليت خودم را شروع كردم و تاكنون در خدمت مردم‬ ‫خوب‪ ،‬خونگرم و با محبت كردس��تان هس��تم‪ .‬معاون‬ ‫بهره‌برداري ش��ركت گاز اس��تان كردس��تان ادامه داد‪:‬‬ ‫شرايط جغرافيايي استان كردستان ويژه است‪ ،‬مناطق‬ ‫صعب‌العبور با ش��يب خيلي تند‪ ،‬مناطق سنگي و بافت‬ ‫سنگالخي در بخش��ي از ش��هرها و بافت منطقه جنگي‬ ‫در نقاط ديگري كه در مجموع شرايط خاص خودش را‬ ‫دارد و لذا شرايط انجام كار در اين استان قطعاً با مناطق‬ ‫ديگر متفاوت اس��ت‪ .‬ولي الحمدا‪ ...‬ب��ا تالش‌ها و تدابير‬ ‫دوستان تاكنون مش��كلي ايجاد نش��ده و روند خوبي را‬ ‫در اج��راي پروژه‌ها داش��ته‌ايم‪ .‬بن��ده از اول در مراحل‬ ‫اجرايي ب��ودم و بع��د از آن بهره‌ب��رداري و اي��ن افتخار‬ ‫را دارم كه در پروژه‌هاي اجرا ش��ده نقش��ي داش��ته‌ام‪.‬‬ ‫فعله‌گري ادامه داد‪ :‬اكثر ش��هرها و روس��تاهاي استان‬ ‫در ارتفاعات ق��رار دارند‪ .‬ضوابط شهرس��ازي در منازل‬ ‫اجرا نش��ده و ‪ 60‬تا ‪ 70‬درصد معابر ش��هرهاي اس��تان‬ ‫طبق اصول معماري كار نش��ده‌اند‪ .‬شيب‌ها بسيار تند و‬ ‫غير منطقي اس��ت‪ .‬در خيلي مناطق حتي امكان تردد‬ ‫وس��ايل نقليه وجود ندارد‪ .‬به هر حال اج��راي پروژه در‬ ‫چنين كوچه‌ها و مناطقي كه مث ً‬ ‫ال پله‌هاي زيادي دارند‬ ‫سخت است‪ .‬با اين وضعيت ش��رايط نگهداري شبكه‌ها‬ ‫در زمستان و بارندگي با توجه به سردسير بودن استان‪،‬‬ ‫يخ بندان‌ها و شيب كوچه‌ها دش��وار است‪ .‬مراحل اجرا‬ ‫هم از جمله حمل لول��ه و امكانات‪ ،‬كانال و س��اير موارد‬ ‫مش��كالت خاص خ��ودش را دارد و هزينه‌ه��اي بااليي‬ ‫دارد ولي با روش‌هاي بومي و منطق��ه‌اي و تدابيري كه‬ ‫انديش��يده ش��ده اين لوله‌گذاري‌ها در معابر انجام شده‬ ‫است‪ .‬معاون بهره‌برداري ش��ركت گاز استان كردستان‬ ‫افزود‪ :‬معابري داش��تيم كه براي بردن لوله‌هاي فوالدي‬ ‫به داخل كوچه‌ه��ا در آن زمان كه لوله‌ه��اي پلي‌اتيلن‬ ‫نبود‪ ،‬چندي��ن نفر با طن��اب از باالي خانه‌ه��ا لوله‌ها را‬ ‫مي‌كش��يدند تا در اندازه‌هاي ‪ 6‬متر ي��ا ‪ 10‬متر كنار هم‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫قرار گيرند و كار لوله‌گذاري انجام ش��ود‪ .‬به هر حال كار‬ ‫انجام مي‌شود ولي براي بهره‌برداري بايد سال‌هاي سال‬ ‫زمان بگذرد و از مشكالت بعدي است‪ .‬به هرحال اين كار‬ ‫در حال انجام اس��ت و همكاران ما ط��وري برنامه‌ريزي‬ ‫كرده‌اند كه ب��ه اهداف‌مان برس��يم‪ .‬وي تصريح كرد‪ :‬در‬ ‫شلوغ‌ترين ساعات روز اگر تماسي با مراكز امداد مخابره‬ ‫ش��ود ديرترين زماني كه امدادگر مجاز اس��ت خودش‬ ‫را به محل امداد در سنندج برس��اند كمتر از ‪ 20‬دقيقه‬ ‫است و اين مسأله را مي‌توانيد آزمايش كنيد‪ .‬به هرحال‬ ‫آموزش‌هايي كه داده ش��ده‪ ،‬مانورهايي كه برگزار شده‬ ‫و پيگيري‌هاي��ي ك��ه صورت گرفت��ه اين تواناي��ي را به‬ ‫همكاران داده كه در سخت‌ترين شرايط نظير يخبندان‬ ‫و ترافيك ش��هري به گونه‌اي ب��ه آن نقطه برس��ند كه‬ ‫كمتر از ‪ 20‬دقيقه طول بكش��د‪ ،‬براي ش��هرهاي ديگر‬ ‫همكاران م��ا در ‪ 15‬دقيقه‪ 10 ،‬دقيق��ه و حتي ‪ 5‬دقيقه‬ ‫هم به محل امداد رس��يده‌اند‪ .‬فعله‌گري درباره زلزله هم‬ ‫توضيح داد‪ :‬مطالعات زلزله از طرف مس��ئولين مربوطه‬ ‫انجام مي‌ش��ود چرا كه اس��تان كردس��تان روي گسل‬ ‫مريوان – س��يرجان قرار دارد‪ .‬گاه��اً رانش‌هايي هم در‬ ‫سنندج و خطوط بين شهري مش��اهده شده و بنابراين‬ ‫احتمال وقوع زلزله وج��ود دارد و ما ه��م بايد خودمان‬ ‫را براي اين ش��رايط بحراني آماده كني��م‪ .‬كارهايي كه‬ ‫تاكنون انجام شده‪ ،‬مقاوم‌س��ازي تأسيسات است‪.‬براي‬ ‫نمون��ه در ايس��تگاه‌هاي ‪ ،CGS‬تقويت فونداس��يون و‬ ‫ديواره‌هاي ايس��تگاه‪ ،‬تغيير سيس��تم‌هاي ايس��تگاه‌ها‬ ‫فلت و كابينيتي و تغيير نوع لوله از فوالدي به پلي‌اتيلن‬ ‫اقداماتي اس��ت كه در اين زمينه واقع��اً كمك مي‌كند‪.‬‬ ‫مقاومت لوله‌هاي پلي‌اتيلن به خاطر خاصيت ارتجاعي‬ ‫كه دارد باالتر از لوله‌هاي فوالدي اس��ت‪ .‬خطوط انتقال‬ ‫هم طبق استانداردي كه وجود دارد‪ ،‬شيرهاي اتوماتيك‬ ‫بين راهي دارند كه اگر قبل و بعد از ش��ير اتفاقي بيفتد‬ ‫به طور اتوماتيك گاز بعد از ش��ير را قطع مي‌كند‪ .‬معاون‬ ‫بهره‌برداري شركت گاز استان كردستان افزود‪ :‬البته از‬ ‫تجهيزات ديگري در سطح شهرها استفاده مي‌شود تا به‬ ‫حال استفاده نكرده‌ايم‪ .‬چون مطالعات زيادي در سطح‬ ‫كشور توسط واحد پژوهش استان‌ها و ستاد انجام شده‬ ‫كه تا به حاال هيچ كدام عملياتي نشده است‪ .‬بيشتر بحث‬ ‫مقاوم‌سازي تأسيسات‪ ،‬شبكه‌ها و انشعابات بوده و ما هم‬ ‫اين كار را انجام داده‌ايم‪ .‬موضوع ديگر نصب انش��عابات‬ ‫در بافت روستايي اس��ت‪ .‬ما به هرحال انش��عاب را بايد‬ ‫روي ديوار نصب كنيم‪ ،‬منازل روستايي اينجا بافت‌هاي‬ ‫س��نتي خيلي قديمي دارند كه اكثرا س��نگ را روي هم‬ ‫گذاشته و خشكه‌چيني كرده‌اند و در عمل امكان اينكه‬ ‫ديوار شكافته ش��ده و عملك را داخل آن بگذاريم وجود‬ ‫ندارد‪ .‬در مورد خيلي از روس��تاها كه منازل آن از گل و‬ ‫خشت قديمي اس��ت هم سال‌ها از عمرش��ان گذشته و‬ ‫پوسيده شده است‪ .‬به هر حال اين مشكالت را در نصب‬ ‫انش��عابات روس��تايي داريم كه طرح‌هايي را همكاران‬ ‫واحد مهندس��ي برنامه‌ريزي كرده‌اند ت��ا تكيه‌گاه‌هاي‬ ‫جداگانه‌اي داش��ته باش��يم و علم��ك را روي آن نصب‬ ‫كنيم ك��ه نگهدارن��ده علمك م��ا ديوار منازل نباش��د‪.‬‬ ‫مقاوم سازي‌هايي هم انجام ش��ده كه علمك‌ها حداكثر‬ ‫پايداري ممكن را در نوسانات داش��ته باشند‪ .‬فعله‌گري‬ ‫ادامه داد‪ :‬معاونت بهره‌برداري گاز اس��تان با ‪ 222‬هزار‬ ‫و ‪ 76‬مش��ترك در حال حاض��ر جمعيت��ي معادل يك‬ ‫ميلي��ون و ‪ 230‬هزار نفر را تحت پوش��ش دارد‪ .‬در حال‬

‫حاضر ما ‪ 10‬ناحيه گازرس��اني در س��طح استان داريم‬ ‫ك��ه بزرگ‌تري��ن ناحيه س��نندج با ‪ 80‬هزار مش��ترك‬ ‫و كوچك‌تري��ن ناحيه شهرس��تان س��رواباد ب��ا حدود‬ ‫‪ 1600‬مش��ترك اس��ت‪ .‬در حال حاضر‪ 302‬روس��تاي‬ ‫بهره‌مند از گاز داريم ك��ه اين ميزان روبه رش��د بوده و‬ ‫تا پايان سال به نزديك ‪ 400‬روس��تا افزايش مي‌يابد‪ .‬ما‬ ‫در مجموع در كل اي��ن ‪ 10‬ناحي��ه و واحدهاي حمل و‬ ‫نقل و ستادي ‪ 60‬نيروي رسمي و پيماني شركتي داريم‪.‬‬ ‫ديگر خدماتي كه در بحث بهره‌برداري انجام مي‌ش��ود‪،‬‬ ‫به بخش خصوصي واگذار ش��ده اس��ت‪ .‬از جمله بخش‬ ‫كنتورخوان��ي‪ ،‬توزيع قب��وض‪ ،‬امداد‪ ،‬تعمي��رات‪ ،‬نصب‬ ‫انش��عابات پراكنده‪ ،‬جابجايي‪ ،‬بحث نظاف��ت اداري‪ ،‬و‬ ‫اكثر كارهايي كه طبق دس��تورالعمل‌هاي رايج شركت‬ ‫ملي گاز اي��ران‪ ،‬امكان واگ��ذاري به بخ��ش خصوصي‬ ‫داشته اس��ت‪ .‬همچنين پيمانكار خدماتي با مناقصاتي‬ ‫كه برگزار مي‌ش��ود انتخاب مي‌ش��وند‪ .‬تجهيزات الزم‬ ‫را در ابتداي هر س��ال تهيه مي‌كنند و هم��كاران ما در‬ ‫واقع نظارت‌كنن��ده و كنترل‌كننده هس��تند‪ .‬به عنوان‬ ‫نمونه در يك شهرس��تان فقط يك نفر نيروي رس��مي‬ ‫داريم‪ ،‬براي خيلي از شهرهاي جديدي كه بهره‌برداري‬ ‫ش��ده‌اند‪ ،‬از ‪ 19‬ش��هر فقط ‪ 10‬ش��هر چارت سازماني‬ ‫دارند و براي ‪ 9‬ش��هر ديگر چارت سازماني تعريف نشده‬ ‫اس��ت و ما مجبوريم اينها را در پوش��ش شهرهاي ديگر‬ ‫قرار دهيم‪ .‬وي تصريح ك��رد‪ :‬در خيلي از ش��هرها ما از‬ ‫گازبان براي نگهداري از تأسيس��ات استفاده مي‌كنيم‪.‬‬ ‫امكانات و س��اختماني وجود ندارد و نزديك‌ترين شهر‪،‬‬ ‫خدمات به شهرهمس��ايه ارايه مي‌دهد‪ .‬در روستاها هم‬ ‫به همين شكل اس��ت كه اغلب به صورت مجتمعي كار‬ ‫مي‌شود‪ ،‬مگر اين كه روس��تا بزرگ باش��د كه براي آن‬ ‫گازبان بگذاريم‪ .‬بيشتر روس��تاهايي كه با فاصله ‪ 3‬تا ‪4‬‬ ‫كيلومتري از هم قرار دارند يك گازبان دارند و او موظف‬ ‫است به طور شبانه روزي سركشي كرده و قطعي و نشتي‬ ‫را كنترل كند‪ .‬مسئوليت كنتورخواني و توزيع قبوض را‬ ‫هم خود او بر عهده دارد‪.‬‬ ‫فعله‌گري اف��زود‪ :‬برنامه‌هاي��ي را به ص��ورت اهداف‬ ‫ساليانه اول هر س��ال تعريف و اين اهداف را به همكاران‬ ‫نواحي اعالم مي‌كنيم تا س��رلوحه كارش��ان قرار دهند‪.‬‬ ‫در كن��ار آن برنامه‌ها‪ ،‬پ��روژه‌اي براس��اس زمان بندي‬ ‫تعميرات‪ ،‬كنترل ش��يرآالت و ش��بكه‌ها وجود دارد كه‬ ‫توس��ط نرم‌افزارهاي خاصي تعريف شده و در زمان‌هاي‬ ‫مشخصي انجام مي‌شود‪ .‬مثال در ابتداي سال مانورهايي‬ ‫كه بايد در هر ناحيه انجام مي‌شود از جمله زلزله‪ ،‬انفجار‬ ‫و آتش س��وزي را اعالم مي‌كنيم و آنها ب��ا اداراتي مثل‬ ‫آتش نشاني‪ ،‬ش��هرداري و هالل احمر هماهنگ كرده و‬ ‫به صورت شهرستاني مانورها را برگزار مي‌كنند‪ .‬معاون‬ ‫بهره‌برداري ش��ركت گاز استان كردس��تان يادآور شد‪:‬‬ ‫البته در سطح اس��تاني هم اين مانورها برگزار مي‌شود‪.‬‬ ‫بح��ث همايش‌ه��اي همي��ار گاز را داريم ك��ه با كمك‬ ‫روابط‌عمومي در تك تك شهرس��تان‌ها برگزار مي‌شود‪.‬‬ ‫در كنار اين اهداف عملياتي‪ ،‬يك سري اهداف كلي‌تر هم‬ ‫داريم از جمله اينكه سيس��تم نگهداري اسناد و مدارك‬ ‫مش��تركين را از حالت كاغ��ذي درآورده و الكترونيكي‬ ‫كرده‌ايم كه حجم كمتري گرفته و نگهداري و دسترسي‬ ‫به آنها راحت‌تر باش��د‪ .‬بحث ديگر بحث نش��ت گيري از‬ ‫اتصاالت و ش��يرآالت انش��عابات ما اس��ت‪ .‬در بعضي از‬ ‫ش��هرها ‪ 15‬يا ‪ 16‬س��ال پيش يك علمك‪ ،‬ريگالتور يا‬

‫كنتور نصب ش��ده و در طول اين س��ال‌ها ممكن است‬ ‫رگالتور يا كنتور خراب شده و نش��تي‌هايي ايجاد شده‬ ‫باش��د‪ ،‬امس��ال برنامه براي رفع اين مش��كالت داريم و‬ ‫همكاران امداد ما از نقاط قديمي شهر كارشان را شروع‬ ‫كرده‌اند‪ .‬فعله‌گري يادآور شد‪ :‬االن تابستان بوده و حجم‬ ‫پيام‌ها پايين اس��ت‪ ،‬ما هم براي اينكه استفاده بهينه از‬ ‫امكانات داشته باش��يم‪ ،‬اين اقدام را در دستور كار داريم‬ ‫كه يك اكيپ ب��راي پيام‌هاي احتمال��ي در حالت آماده‬ ‫باش اس��ت و ‪ 2‬اكيپ ديگرهركدام مناطق��ي را كنترل‬ ‫ك��رده و نش��ت‌يابي و رنگ‌آمي��زي مج��دد مي‌كنند‪.‬‬ ‫در خيلي از نقاط هم طي س��ال‌هاي گذش��ته نش��تي‬ ‫داش��ته‌ايم كه پرت گاز بوده و شناس��ايي دقيق ش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬يكي ديگر از برنامه‌ها‪ ،‬سرويس دوره‌اي است كه‬ ‫روي ايستگاه‌هاي ‪ CGS‬انجام مي‌شود‪ .‬در تابستان كه‬ ‫مصارف پايين است وقت مناس��بي است كه سيستم‌ها‬ ‫را اورهال كنيم‪ ،‬تأسيسات بازنگري شوند و كنترل‌هاي‬ ‫الزم انجام شود‪ ،‬چون در زمس��تان بايد همه تأسيسات‬ ‫برقرار باش��ند‪ .‬معاون بهره‌برداري ش��ركت گاز اس��تان‬ ‫كردستان تصريح كرد‪ :‬اكيپ‌هايي را مشخص كرده‌ايم‬ ‫كه خان��ه به خان��ه كنتوره��اي معيوب را شناس��ايي و‬ ‫تعويض يا تعمير مي‌كنند البته اگر كنتورهاي هوشمند‬ ‫اجرايي ش��ود بسياري از مش��كالت حل خواهد شد‪ .‬در‬ ‫بحث وصول مطابات يك��ي از چالش‌هايي كه داريم اين‬ ‫است كه با مردم س��رو كار داريم‪ .‬در هر استاني حداقل‬ ‫‪ 10‬درصد مشتركين بد حساب داريم‪ .‬االن كه نرخ‌ها به‬ ‫اين شكل است وصول مطالبات مش��كل دارد‪ .‬اين نكته‬ ‫را هم بايد مدنظر داش��ت كه موضوع وص��ول مطالبات‬ ‫با هدفمندك��ردن يارانه‌ها خيلي جدي تر مي‌ش��ود‪ .‬به‬ ‫هر حال هزينه‌ها ب��اال مي‌رود و پرداخت‌ها به س��ادگي‬ ‫انجام نمي‌ش��ود‪ .‬معاون بهره‌برداري شركت گاز استان‬ ‫كردس��تان يادآور ش��د‪ :‬افزايش قيمت گاز باعث ايجاد‬ ‫درخواست براي تقس��يط مي‌شود و سيس��تم بيشتر از‬ ‫يك يا دو ب��ار نمي‌تواند اين كار را انجام دهد‪ ،‬مش��ترك‬ ‫هم توانايي پرداخت ندارد‪ .‬اين ايرادهايي اس��ت كه بروز‬ ‫مي‌كند و بايد راهكارهاي مناسبي براي آنها پيش‌بيني‬ ‫ش��ود‪ .‬در همين فصل تابس��تان كارهاي مقاوم‌س��ازي‬ ‫پيگيري ش��ده و س��عي كرده‌ايم جاده‌هاي دسترس��ي‬ ‫به ايستگاه‌ها را حتماً زيرس��ازي كرده و محوطه‌سازي‬ ‫كنيم‪ ،‬چون رس��يدن حت��ي ‪ 5‬دقيقه زودت��ر به محل‬ ‫اهميت دارد‪ .‬استان كردستان در انتهاي خطوط انتقال‬ ‫گاز قرار دارد و در س��رماي زمستان سال‌هاي ‪ 84‬تا ‪،86‬‬ ‫گاز مردم براي مدت‌هاي طوالن��ي حتي تا ‪ 10‬روز قطع‬ ‫مي‌ش��د‪ .‬تصور كنيد در دماي ‪ 30‬درجه زي��ر صفر گاز‬

‫استان کردستان در انتهای‬ ‫خطوط انتقال گاز قرار دارد و در سرمای‬ ‫زمستان سال‌های ‪ 84‬تا ‪ ،86‬گاز مردم‬ ‫برای مدت‌های طوالنی حتی تا ‪ 10‬روز قطع‬ ‫می‌شد‪ .‬تصور کنید در دمای ‪ 30‬درجه زیر‬ ‫صفر گاز قطع شود‪ .‬مکان‌های عمومی و‬ ‫بیمارستان‌ها هم دچار مشکل می‌شوند‬

‫‪35‬‬


‫ایران‬

‫شرکتگازاستانکردستان‬

‫قطع ش��ود مكان‌هاي عمومي و بيمارستان‌ها هم دچار‬ ‫مشكل مي‌ش��وند‪ .‬فعله‌گري خاطرنشان كرد‪ :‬انتظارات‬ ‫مردم و مسئولين نيز به تعهدات ش��ركت گاز مي‌افزايد‬ ‫اما خوش��بختانه با تمهيداتي كه ش��ركت مل��ي گاز در‬ ‫سال‌هاي اخير اتخاذ و خطوط تقويتي را در استان ايجاد‬ ‫كرده‌اند خطوط تقويتي را در اس��تان ايج��اد كرده‌اند‪.‬‬ ‫خطوط استان دوسويه شده و از حالت يك طرفه خارج‬ ‫ش��ده‌ايم‪ .‬چند خط مثل بيج��ار‪ -‬ديواندره – س��قز كه‬ ‫باعث آمدن خطوط تقويتي به استان مي‌شود هم امسال‬ ‫اجرا ش��ده تا ديگر دچار افت فشارهاي‬ ‫زياد و طوالني نش��ويم‪ .‬اين افت فشار و‬ ‫قطعي‌ها تأسيس��ات را مخت��ل كرده و‬ ‫امكانات و رگالتورها را از كار مي‌اندازد‪،‬‬ ‫فيلترهاي ايستگاه‌هاي ‪ CGS‬ما گاهي‬ ‫‪ 2‬ب��ار در روز تعويض مي‌ش��ود‪ ،‬ضمن‬ ‫اينك��ه قطع و وص��ل گاز خطراتي براي‬ ‫مشتركين دارد‪.‬‬ ‫تجس�م عملي همت مضاعف در‬ ‫گازرساني به روستاها‬ ‫محمد خليلي دوره كارشناس��ي را در‬ ‫رش��ته مهندس��ي ش��يمي با گرايش‬ ‫صناي��ع گاز در دانش��گاه صنع��ت نفت‬ ‫پشت س��ر گذاشته و از س��ال ‪ 1368‬به‬ ‫استخدام شركت ملي گاز درآمده است‪ .‬محمد خليلي‬ ‫آن زمان در منطقه ‪ 7‬گازرس��اني و فروش كه در همدان‬ ‫قرار داشته آغاز به كار كرده است‪ .‬وي با سمت مهندس‬ ‫طراح و شبكه وارد شركت شده و بعد از ‪ 4‬سال مهندس‬ ‫ارش��د طراح شبكه مي‌ش��ود‪ .‬در س��ال ‪ 1378‬با سمت‬ ‫رييس خدمات فني و مهندس��ي به ش��ركت گاز استان‬ ‫كردستان مي‌آيد و در واحدهاي مهندسي‪ ،‬اندازه گيري‬ ‫و توزيع گاز‪ ،‬برنامه‌ريزي و كنترل فعاليت مي‌كند‪ .‬نهايتا‬ ‫دوباره به واحد خدمات فني و مهندس��ي برمي گردد و‬ ‫هم‌اكنون عهده‌دار مس��ئوليت اين واحد اس��ت‪ .‬وي در‬ ‫تو‌گ��و ب��ا ن��داي گاز اظه��ار داش��ت‪ :‬كار اجرايي‬ ‫گف ‌‬ ‫گازرس��اني به سنندج از س��ال ‪ 1371‬ش��روع شد و به‬ ‫خصوص در محله‌هاي اطراف شهر كه كوچه‌هاي شيب‬ ‫دار و سنگي داشتند‪ ،‬بسيار سخت بود‪ .‬به‌طور همزمان ‪6‬‬ ‫ت��ا ‪ 7‬پيمان��كار در مناطق مختل��ف ش��هر كار اجرايي‬ ‫مي‌كردند‪ .‬البته گازرس��اني به آن مناطق هم طرح‌هاي‬ ‫ويژه‌اي داش��ت ك��ه اين ام��ر تجربه خوبي براي س��اير‬ ‫اس��تان‌ها اس��ت‪ .‬از روش��ي اس��تفاده كردي��م كه هم‬ ‫كارشناسي ش��ده بود و هم يك طرح و ديدگاه محلي به‬

‫وقتي نيروگاه توسعه‬ ‫پيدا كند مصرف گاز آن به حدود ‪ 200‬هزار‬ ‫مترمكعب در ساعت مي‌رسد‪ .‬اين بستري‬ ‫بود كه پيگير آن بوديم‪ .‬يك خط ‪ 30‬اينچ را‬ ‫از خط دهگالن – بيجار پيش‌بيني كرده‌ايم‬ ‫كه آن را به ‪ CGS‬موجود متصل كنيم تا‬ ‫بتوانيم در آينده گاز نيروگاه را از اين رشته‬ ‫خط ‪ 30‬اينچ تأمين كنيم‪ .‬با اين كار مصارف‬ ‫شهري يا مصارف نيروگاهي تأثير منفي روي‬ ‫هم نخواهند گذاشت‬

‫‪36‬‬

‫ش��مار مي‌رفت‪ .‬از لحاظ اجرايي آن را بررسي كرديم و‬ ‫مش��خص ش��د كه مش��كلي ايجاد نمي‌كند‪ .‬وي افزود‪:‬‬ ‫اكنون هم ‪ 10‬تا ‪ 15‬س��ال از آن موضوع مي‌گذرد‪ ،‬هيچ‬ ‫مشكلي ايجاد نشده اس��ت‪ ،‬از لحاظ ايمني‪ ،‬افت فشار يا‬ ‫نرسيدن گاز به آخرين نقطه مش��كلي نداشتيم كه اين‬ ‫موضوع مختص شهر سنندج اس��ت‪ .‬در شهرهاي ديگر‬ ‫اس��تان نيز ش��رايط خ��اص خ��ودش را دارد‪ .‬مثال اگر‬ ‫بخواهيد از كامي��اران كه جنوبي‌ترين نقطه اس��تان به‬ ‫شمار مي‌رود به بانه كه ش��مالي‌ترين نقطه استان است‬

‫برويد ‪ 6‬تا ‪ 7‬ساعت در راه هستيد كه در زمان بارندگي و‬ ‫برف‪ ،‬بيش��تر هم مي‌ش��ود و اين بعد مس��افت كارها را‬ ‫دشوار مي‌كند‪ .‬وي ادامه داد‪ :‬اگر به شهر مريوان برويد و‬ ‫مسير خط انتقال گاز را نگاه كنيد كه چقدر صعب‌العبور‬ ‫اس��ت تعجب مي‌كنيد كه چطور به اين شهر گازرساني‬ ‫شده است‪ .‬االن ش��هرهاي مريوان و بانه كه صعب‌العبور‬ ‫هم هس��تند‪ ،‬از نعمت گاز برخوردارند و گاز دارند و كل‬ ‫روس��تاهاي اين منطقه هم گاز دارند‪ .‬وي خاطرنش��ان‬ ‫ساخت‪ :‬بيشتر شهرهاي اس��تان مشكل صعب‌العبوري‬ ‫دارند كه گازرساني نيز شده‌اند‪ ،‬در گازرساني به روستاها‬ ‫بايد موارد زي��ادي رعايت ش��ود‪ .‬يكي اينك��ه از لحاظ‬ ‫اقتصادي گازرس��اني به روس��تاها ب��ه صرفه باش��د با‬ ‫گازرساني به روستاها گاز جاي فرآورده‌هاي ميان تقطير‬ ‫را مي‌گي��رد‪ .‬به خصوص در روس��تاهاي اط��راف بانه و‬ ‫مريوان كه مناطق جنگلي اس��تان هس��تند‪ ،‬گازرساني‬ ‫اهميت بيش��تري هم مي‌يابد‪ .‬با گازرس��اني به روستاها‬ ‫اين مس��أله را جبران ك��رده و تا حدود زي��ادي جلوی‬ ‫تخري��ب جنگل‌ه��ا را گرفته‌اي��م‪ 5 .‬يا ‪ 6‬س��ال قبل در‬ ‫كردس��تان مقدار زيادي نفت و گاز و فرآورده‌هاي نفتي‬ ‫به كشور عراق قاچاق مي‌ش��د يعني اين پتانسيل وجود‬ ‫داشت و گازرساني به روستاها باعث جلوگيري از قاچاق‬ ‫سوخت هم ش��ده اس��ت‪ .‬محمد خليلي گفت‪ :‬از لحاظ‬ ‫فني براي گازرساني به روستاها از شيوه بديعي استفاده‬ ‫كرده‌ايم‪ .‬بايد هزينه‌ها را به حداقل كاهش مي‌داديم‪ ،‬ما‬ ‫در منطقه كاني س��ور بانه يك مجتمع گازرس��اني ‪24‬‬ ‫روستايي را با يك ايس��تگاه ‪ TBS‬تأمين گاز كرديم‪ .‬در‬ ‫اين جا بحث نرم‌افزاري و زحمت كش��يدن روي مناطق‬ ‫مختلف و شناخت محيط و لوپ كردن خطوط شبكه با‬ ‫يكديگر اس��ت؛ يعني از فش��ار ‪ 1000 psi‬يا فشار ‪psi‬‬ ‫‪ 250‬براي گازرس��اني اس��تفاده نكرديم‪ .‬ازهمين فشار‬ ‫‪ 60 psi‬اس��تفاده كرديم و همه صناي��ع كوچك محلي‬ ‫مثل مرغداري‪ ،‬گاوداري و س��اير صنايع را به ساده‌ترين‬

‫طريق انش��عاب‌گيري كردي��م‪ .‬وي ادام��ه داد‪ :‬پيش از‬ ‫انقالب اسالمي مردم روس��تاهاي مرزي مجبور بودند از‬ ‫كش��ور عراق س��وخت خود را تأمي��ن كنند ام��ا حاال‬ ‫گازرساني در استان‪ ،‬ش��رايط را تغيير داده و گاز در همه‬ ‫مناطق اس��تان وجود دارد‪ .‬بازدهي سيستم گازطبيعي‬ ‫بس��يار زياد اس��ت‪ ،‬يعن��ي افت فش��ار م��ا در لوله‌هاي‬ ‫پلي‌اتيلن بسيار اندك است و در مقايسه با بازدهي شبكه‬ ‫برق رساني بازدهي خيلي بيشتري داريم‪ .‬اگر به درستي‬ ‫ش��بكه را طراحي و لوپ‌بن��دي كنيم و نق��اط كليدي‬ ‫تأسيس��ات را در مناطق مناس��بي قرار‬ ‫دهيم سيستم توزيع بهينه‌اي خواهيم‬ ‫داش��ت‪ ،‬يعن��ي ب��ا كمتري��ن هزين��ه‬ ‫بيش��ترين به��ره‌ را خواهيم ب��رد‪ .‬وي‬ ‫تصريح كرد‪ :‬خوش��بختانه در سال‌هاي‬ ‫اخي��ر و در پي س��فر رياس��ت محترم‬ ‫جمه��ور و مق��ام معظم رهب��ري ‪700‬‬ ‫روس��تاي اس��تان در برنامه گازرساني‬ ‫قرار گرفته‌اند‪ .‬ما تاكنون ‪ 255‬روستا را‬ ‫گازرس��اني كرده‌ايم؛ تا آخر س��ال فكر‬ ‫مي‌كنم تعداد روس��تاها به ‪ 400‬روستا‬ ‫برسد‪ .‬براي امسال ‪ 297‬روستا در بخش‬ ‫طراحي براي گازرساني است كه بخشي‬ ‫از آنها به مناقصه رفت��ه؛ فكر مي‌كنم تا‬ ‫سال آينده كل مصوبات به نتيجه برسد‪.‬‬ ‫استان كردستان از استان‌هاي سردسير كشور است و در‬ ‫انته��اي خطوط انتق��ال گاز كش��ور ق��رار دارد‪ .‬يكي از‬ ‫معضالتي كه داريم همين اس��ت‪ .‬يعني اگر اختاللي در‬ ‫سيس��تم عرضه گاز به وجود بيايد مش��كالتش اول در‬ ‫اينج��ا منعكس مي‌ش��ود‪ .‬وي اف��زود‪ :‬دوس��تان ما در‬ ‫قس��مت‌هاي مختلف ش��ركت ملي گاز به خصوص در‬ ‫شركت مهندسي و توسعه گاز ايران و شركت انتقال گاز‬ ‫كارهاي خوبي را براي تقويت خطوط انتقال گاز استان‬ ‫انج��ام داده‌اند‪ .‬خط��وط انتق��ال گاز بزرگ��ي را فراهم‬ ‫كرده‌اند كه خ��ط ‪ 30‬اين��چ بيجار – حل��ب و خط ‪48‬‬ ‫اينچي كه از بيجار به س��مت تكاب مي‌رود از آن جمله‬ ‫است‪ .‬از آنها با يك خط ‪ 30‬اينچ انشعاب گرفته‌ايم‪ .‬خط‬ ‫‪ 20‬اينچ همدان – سنندج را هم به آن متصل كرده‌ايم و‬ ‫يك بستر خوبي براي استان فراهم شده است‪ .‬اين بستر‬ ‫را پيگير بوده‌ايم كه به نتيجه رسيده است و بر مبناي آن‬ ‫روي سيس��تم‌هاي گازرس��اني ش��هري برنامه‌ري��زي‬ ‫كرده‌ايم‪ .‬وي خاطرنشان كرد‪ :‬باتوجه به شرايط بحراني‬ ‫كه ممكن است سيستم انتقال و عرضه گاز دچار مشكل‬ ‫شود‪ ،‬شبكه‌ها را بررسي كرده‌ايم‪ .‬يكي از اين شبكه‌هاي‬ ‫بزرگ همين ش��بكه توزيع گاز ش��هر س��نندج بود كه‬ ‫مطالعه دقيقي براي بررس��ي مصارف گاز و ميزان رشد‬ ‫مصارف و شبكه‌ها انجام داديم‪ .‬شبكه‌هاي قبلي را با اين‬ ‫مي��زان مصارف منطب��ق كرده‌اي��م‪ .‬در واقع ب��ه جايي‬ ‫رس��يديم كه هرجا ظرفيت معطل مانده‌اي در سيستم‬ ‫موجود بود‪ ،‬از آن به درستي اس��تفاده كرديم‪ .‬در جايي‬ ‫كه سيستم موجود جوابگو نبود دست به تقويت و توسعه‬ ‫خطوط و بس��ترهاي مورد نياز براي گازرس��اني زديم؛‬ ‫پروژه‌اي كه در حال كار اس��ت همين پروژه توسعه خط‬ ‫انتقال س��نندج اس��ت‪ .‬وي افزود‪ :‬ما ني��روگاه گازي در‬ ‫سنندج داريم كه از خط لوله ‪ 30‬اينچ تأمين گاز مي‌شد‪.‬‬ ‫اين نيروگاه در حال حاضر ح��دود ‪ 110‬هزار مترمكعب‬ ‫در س��اعت مصرف گاز دارد‪ .‬وقتي نيروگاه توس��عه پيدا‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫كند مص��رف گاز آن به حدود ‪ 200‬ه��زار مترمكعب در‬ ‫ساعت مي‌رس��د‪ .‬اين بس��تري بود كه پيگير آن بوديم‪.‬‬ ‫يك خط ‪ 30‬اينچ را از خط دهگالن – بيجار پيش‌بيني‬ ‫كرده‌ايم ك��ه آن را ب��ه ‪ CGS‬موجود متص��ل كنيم تا‬ ‫بتوانيم در آينده گاز نيروگاه را از اين رشته خط ‪ 30‬اينچ‬ ‫تأمي��ن كنيم‪ .‬با اي��ن كار مصارف ش��هري ي��ا مصارف‬ ‫نيروگاهي تأثي��ر منف��ي روي هم نخواهند گذاش��ت‪.‬‬ ‫رييس خدمات فني و مهندس��ي ش��ركت گاز اس��تان‬ ‫كردس��تان اظهار داش��ت‪ :‬بر اين مبنا ظرفيت ايستگاه‬ ‫‪ CGS‬را افزايش و خطوط تغذيه ‪ 16‬و‬ ‫‪ 12‬و ‪ 10‬اينچ را در برنامه اجرايي قرار‬ ‫داده‌ايم كه در حال انجام هس��تند و به‬ ‫زودي نتايج آن مش��خص مي‌شود‪ .‬با‬ ‫اين سيس��تم تا ‪ 25‬يا ‪ 30‬س��ال آينده‬ ‫پتانسيل رشد مصرف گاز را در سنندج‬ ‫پيش‌بيني كرده‌ايم و ب��راي آن آماده‬ ‫هستيم‪ .‬در شهرهاي ديگر هم اين كار‬ ‫را ب��ا دو دي��دگاه انج��ام داده‌اي��م‪ .‬در‬ ‫طراحي‌هاي مان در نظ��ر داريم تا هر‬ ‫شهر را از دو نقطه جغرافيايي متفاوت‬ ‫تأمي��ن گاز كنيم كه اي��ن كار مزاياي‬ ‫فراوان��ي دارد‪ .‬وي ادام��ه داد‪ :‬تكميل‬ ‫خطوط توسعه گاز شهري و آينده‌نگري‬ ‫در ارتباط با ش��هرها براي‌مان اهميت اسداهلل صادقي‬ ‫بس��ياري دارد‪ .‬يكسري ش��هرهاي جديد داشته‌ايم كه‬ ‫ش��هرهاي كوچكي هس��تند و به تازگي به شهر تبديل‬ ‫شده‌اند‪ .‬براي تمام اين ش��هرهاي كوچك برنامه‌ريزي‬ ‫كرده‌ايم كه در قالب مصوبات س��فر رهبري بتوانيم آنها‬ ‫را گازدار كنيم‪ .‬ما ‪ 10‬شهرس��تان داريم ك��ه همگي از‬ ‫نعمت گاز طبيعي بهره‌مند هس��تند‪ .‬در استان ‪ 25‬شهر‬ ‫داريم كه ‪ 20‬شهر آن از گاز بهره‌مند هستند‪ .‬برنامه‌ريزي‬ ‫كرده‌ايم تا يكي دو سال آينده تمام اين شهرها از نعمت‬ ‫گاز طبيعي برخ��وردار ش��وند‪ .‬وي يادآور ش��د‪ :‬حدود‬ ‫‪ 1732‬روستا در استان كردس��تان وجود دارد كه ‪302‬‬ ‫روس��تا از گاز بهره‌من��د هس��تند‪ .‬اگر به ‪ 700‬روس��تا‬ ‫گازرس��اني كنيم در قال��ب مصوبات س��فر مقام معظم‬ ‫رهبري و س��فر رياست محترم جمهور اس��ت‪ ،‬با اجراي‬ ‫شدن اين مصوبات حدود ‪ 70‬درصد از جمعيت روستايي‬ ‫اس��تان تحت پوش��ش گاز طبيعي قرار مي‌گيرند‪ .‬تمام‬ ‫مراكز جمعيتي كه در مس��ير خط لول��ه گاز بوده‌اند‪ ،‬در‬ ‫اولوي��ت اول گازرس��اني ق��رار گرفته‌اند و روس��تاهاي‬ ‫كوچك و دورافتاده اولويت‌هاي بعدي هس��تند‪ .‬وي در‬ ‫خصوص زلزله‌خيز بودن اس��تان نيز توضيح داد و گفت‪:‬‬ ‫در استان كردستان چند گسل وجود دارد‪ .‬گسل اصلي‬ ‫در مس��ير كامياران به مريوان اس��ت و يك گسل نيز از‬ ‫نزديك بانه گذش��ته و به سمت س��قز مي‌آيد‪ .‬گسل‌ها‬ ‫فعاليت زيادي نداشته‌اند و در سال‌هاي اخير حدود ‪4/5‬‬ ‫ريش��تر را تجربه كرده‌ايم‪ .‬همين كه به جاي استفاده از‬ ‫لوله‌هاي فلزي به سمت اس��تفاده از لوله‌هاي پلي‌اتيلن‬ ‫رفته ايم‪ ،‬خودش انق�لاب بزرگي در راس��تاي مقابله با‬ ‫زلزله اس��ت‪ .‬چون هم هزينه‌ه��ا را ك��م كرده‌ايم و هم‬ ‫آسيب‌پذيري ش��بكه‌ها را به حداقل رسانده‌ايم که يك‬ ‫تصميم گيري ملي بوده اس��ت‪ .‬وي ادامه داد‪ :‬بس��ته به‬ ‫شرايط موجود در بعضي از مناطق استان احتمال رانش‬ ‫وجود داشته كه با استفاده از روش‌هاي خاص مهندسي‬ ‫در جهت مقاوم‌سازي ش��بكه و خطوط اقدام شده است‪.‬‬

‫اگر لوله در آن نقطه فوالدي بوده ضخامت آن را افزايش‬ ‫داده‌ايم و نوع ف��والد را از نوع��ي انتخ��اب كرده‌ايم كه‬ ‫انعطاف‌پذيري آن بيشتر ش��ود و لغزش را در طول خط‬ ‫در كند‪ .‬در ش��بكه توزيع گاز روس��تايي ايستگاه‌ها را به‬ ‫صورت مجتمعي ديده‌ايم و كمترين تأسيس��ات آسيب‬ ‫پذير در روستا كار شده است‪ .‬وي افزود‪ :‬يعني تأسيسات‬ ‫تقليل فشار و تأسيسات ‪ CGS‬را به حداقل رسانده‌ايم؛‬ ‫با اي��ن كار بهره‌برداري هم آس��ان‌تر خواهد ش��د‪ ،‬اين‬ ‫ايس��تگاه‌هاي ‪ CGS‬مركزي در نقطه‌اي واقع شده‌اند‬

‫كه در دس��ترس‌ترين منطقه ب��ه جاده اس��ت‪ .‬مثال با‬ ‫ايستگاه ‪ CGS‬كاني سور ‪ 24‬روستا را گاز دار كرده‌ايم‪.‬‬ ‫بيشتر اين روستاها در مناطق مرزي هستند؛ در مريوان‬ ‫هم همي��ن روش دنبال ش��ده و هزينه‌ه��اي اجرايي و‬ ‫بهره‌برداري به حداقل رسيده اس��ت‪ .‬وي گفت‪ :‬مسايل‬ ‫ايمني همواره اولين مورد مد نظر ما بوده اس��ت‪ .‬تأمين‬ ‫امنيت عرضه گاز مهم اس��ت‪ ،‬يعني ش��ما در زمس��تان‬ ‫مطمئن باشيد كه سيس��تم جوابگوي مصرف‌كنندگان‬ ‫اس��ت‪ .‬نوس��ان ندارد و با اطمينان كار مي‌كند‪ ،‬برآورد‬ ‫عملياتي هم داشته و مقايسه كرده‌ايم كه در سخت‌ترين‬ ‫روزهاي سرد سال چه تأثيراتي روي خطوط داشته‌ايم و‬ ‫مي‌دانيم كدام يك از ايستگاه‌ها دچار مشكل مي‌شوند و‬ ‫يا كدام خطوط حس��اس‌ترند‪ .‬نقاط بحراني را شناسايي‬ ‫كرده‌ايم و ظرفيت پاسخگويي‌مان به مصرف كنندگان‬ ‫مشخص اس��ت‪ .‬تجارب خوبي هم از قطعي گاز در بانه و‬ ‫سقز جمع‌آوري كرده‌ايم‪.‬‬ ‫‪ 400‬كيلومتر لوله‌گذاري در ‪ 5‬ماه‬ ‫اس��داهلل صادق��ي كارش��ناس مهندس��ي مكانيك با‬ ‫گرايش طراحي جامدات است‪ .‬او در سال ‪ 80‬در شركت‬ ‫گاز استان كردستان استخدام شده است و حدود ‪ 9‬سال‬ ‫در اين ش��ركت س��ابقه كار دارد‪ .‬در بدو ورود به عنوان‬ ‫رييس آموزش شركت گازاستان مش��غول به كار شده‪،‬‬ ‫‪ 2‬س��ال با همين س��مت فعاليت كرده و سپس به واحد‬ ‫امور قراردادها رفته است‪ .‬او از س��ال ‪ 82‬تا ‪ 88‬در واحد‬ ‫امور قراردادها فعال بوده و همزمان مس��ئول واحد امور‬ ‫حقوقي هم بوده اس��ت‪ .‬وي نمايندگ��ي مديرعامل در‬ ‫سيس��تم‌هاي مديريت يكپارچه را نيز بر عهده داش��ته‬ ‫تو‌گو با نداي گاز اظهار داشت‪ :‬همزمان‬ ‫است‪ .‬وي در گف ‌‬ ‫با اين كاره��ا‪ ،‬گروهي به ن��ام گروه گازرس��اني به غرب‬ ‫استان را فعال كرده بوديم‪ .‬گازرس��اني به ‪ 4‬شهرستان‬ ‫بانه‪ ،‬مريوان‪ ،‬س��قز و س��رواباد را هم به م��ا محول كرده‬ ‫بودن��د و مش��غول فعاليت بودي��م‪ .‬يعن��ي همزمان در‬

‫‪ 4‬واحد با ه��م كار مي‌كرديم و هم‌اكنون ح��دود ‪ 9‬ماه‬ ‫است كه ریيس واحد اجراي طرح‌ها هستم‪ .‬در اين واحد‬ ‫طرح‌هايي كه مربوط به پروژه‌هاي گازرس��اني است به‬ ‫ما محول مي‌ش��ود‪ .‬بخش عمده فعاليت‌هاي ما در حال‬ ‫حاضر روي بحث گازرس��اني به روس��تاها متمركز شده‬ ‫است‪ .‬االن گازرس��اني به ‪ 183‬روس��تا در حال كار بوده‬ ‫و براي ‪ 30‬روس��تا هم در حال تجهيز كارگاه هس��تيم‪،‬‬ ‫اگرهمگ��ي فعال ش��وند در همي��ن ماه ج��اري حجم‬ ‫كارهاي اجرايي ما به ‪ 213‬روس��تا مي‌رس��د‪ .‬وي ادامه‬ ‫داد‪ 2 :‬ش��هر در برنامه گازرساني قرار‬ ‫دارد كه كار آنها هم در حال انجام است‪.‬‬ ‫در هفته دولت امسال پروژه گازرساني‬ ‫ش��هر زرينه به بهره‌برداري رسيد و دو‬ ‫شهر بابارشاني و بلبان آباد هم مي‌ماند‬ ‫كه تا دهه فجر امسال گازرساني شوند‪.‬‬ ‫در مجموع��ه اجراي طرح‌ه��ا در چند‬ ‫بخش نيروي انساني داريم‪ .‬يك بخش‬ ‫كه مس��تقيم با خود ما كار مي‌كنند و‬ ‫ناظر به شمار مي‌روند و يك بخش هم‬ ‫نيروه��اي پيمانكاري هس��تند كه در‬ ‫پروژه‌ها مش��غول به فعاليت مي‌شوند‪.‬‬ ‫وي اف��زود‪ :‬در بخش پيمان��كاري ‪44‬‬ ‫پيمانكار فع��ال در پروژه‌ه��ا داريم كه‬ ‫گازرس��اني ب��ه ‪ 183‬روس��تا را تحت‬ ‫پوشش قرار داده‌اند‪ .‬كار گازرساني در استان كردستان‬ ‫بس��يار پرحجم بوده و آن هم به جه��ت عملياتي كردن‬ ‫مصوبات س��فر مقام معظ��م رهبري و رياس��ت جمهور‬ ‫است‪ ،‬براين اساس تعهد داريم به ‪ 700‬روستا گازرساني‬ ‫كنيم‪ .‬گازرساني به ‪ 400‬روستا جزء مصوبات سفر مقام‬ ‫معظم رهب��ري و ‪ 300‬روس��تاي ديگر ه��م از مصوبات‬ ‫سفر هيأت دولت اس��ت‪ .‬اين كار گس��ترده‌اي است كه‬ ‫در شركت انجام مي‌ش��ود و بخش عمده از اين تعهدات‬ ‫نيز با تالش‌هاي مس��تمر و بي وقفه عملياتي شده است‪.‬‬ ‫اس��داهلل صادقي اظهار داش��ت‪ :‬در بخ��ش پيمانكاري‬ ‫‪ 44‬پيمان��كار فعال داري��م و ح��دود ‪ 10‬پيمانكار ديگر‬ ‫هم در مرحله عقد پيمان هس��تند‪ .‬نهايت��اً تعداد آنها به‬ ‫‪ 54‬پيمانكار افزايش پيدا مي‌كن��د‪ ،‬مديريت اين تعداد‬ ‫پيمانكارهم كار س��نگيني اس��ت‪ .‬در مجم��وع‪ ،‬نظارت‬ ‫اين حج��م فعاليت را با حدود ‪ 100‬نفر نيرو انس��اني كه‬ ‫نيروهاي مش��اور ما هستند پوش��ش مي‌دهيم‪ .‬نظارت‬ ‫كارگاهي هم با خود ما اس��ت‪ .‬در واح��د خودمان كمتر‬ ‫از ‪ 5‬نفر نيروي رسمي داريم و مابقي به صورت مشاور يا‬

‫اسداهلل صادقي‪:‬‬ ‫بخش عمده فعاليت‌هاي ما در حال حاضر‬ ‫روي بحث گازرساني به روستاها متمركز‬ ‫شده است‪ .‬االن گازرساني به ‪ 183‬روستا در‬ ‫حال كار بوده و براي ‪ 30‬روستا هم در حال‬ ‫تجهيز كارگاه هستيم اگرهمگي فعال شوند‬ ‫در همين ماه جاري حجم كارهاي اجرايي ما‬ ‫به ‪ 213‬روستا مي‌رسد‪ .‬وي ادامه داد‪ 2 :‬شهر‬ ‫در برنامه گازرساني قرار دارد كه كار آنها هم‬ ‫در حال انجام است‬

‫‪37‬‬


‫ایران‬

‫شرکتگازاستانکردستان‬

‫اركان ثالث هستند‪ .‬شركت يك مجموعه امور مهندسي‬ ‫دارد كه يك��ي از واحده��اي آن اجراي طرح‌ها اس��ت‪.‬‬ ‫واحد اجراي طرح‌ها يك مس��ئول اج��راي طرح‌ها دارد‬ ‫كه بنده هس��تم و چند ناظر ارش��د هم در استان داريم‪.‬‬ ‫وي افزود‪ :‬يك تعداد از شهرس��تان‌ها توس��ط يك ناظر‬ ‫ارشد و تعداد ديگري از شهرستان‌ها توسط ناظر ديگري‬ ‫كنترل مي‌ش��ود‪ .‬اين مجموعه ناظران ارش��د خودشان‬ ‫يك زير مجموعه ديگر به نام ناظ��ران مقيم دارند كه در‬ ‫شهرستان‌ها ماندگار هستند؛ زير نظر هر ناظر مقيم ‪20‬‬ ‫تا ‪ 30‬ناظر مشاور وجود دارد كه هر دو يا ‪ 3‬نفر يك پروژه‬ ‫را نظارت و اجرا مي‌كنند‪ .‬اجراي كارها كارگاهي و تمام‬ ‫وقت است‪ .‬يعني حجم بس��يار گسترده‌اي‬ ‫در مقايسه با س��نوات گذش��ته وجود دارد‬ ‫و در حال انجام اس��ت‪ .‬وي افزود‪ :‬ما س��ال‬ ‫گذشته در سطح استان ‪ 34‬نفر نيروي ناظر‬ ‫داشتيم كه امس��ال ‪ 120‬نفر شده‌اند‪ .‬تعداد‬ ‫اين نيروها تقريباً ‪ 3‬برابر ش��ده در حالي كه‬ ‫حجم پروژه‌هاي ما بيش��تر از ‪ 3‬برابر ش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬ما تا امروز ‪ 400‬كيلومتر گازرساني‬ ‫كرده‌ايم‪ .‬در ماه‌هاي فروردين و ارديبهشت‬ ‫در اس��تان كردس��تان بارندگي ش��ديدي‬ ‫داش��تيم و لذا در فروردين اصال نتوانستيم‬ ‫كار كنيم‪ .‬در ارديبهش��ت ماه هم كامل كار‬ ‫نكردي��م‪ ،‬مثال صبح تا ظه��ر كار مي‌كرديم‬ ‫و در نتيج��ه بيش��ترين قس��مت كار ما در‬ ‫هوشنگ اولي‌زاده‬ ‫محمد گرشاسبي‬ ‫خرداد و تير و مرداد انجام ش��د‪ .‬انجام ‪400‬‬ ‫كيلومتر خط گازرساني در مقايسه با اندازه شركت‌هاي روستايي كه در حاشيه عمليات گازرساني با او گفت‌و‌گو‬ ‫پيمانكاري كار بس��يار بزرگي اس��ت‪ .‬همچنين تاكنون كرده بود نيز اشاره كرد و گفت‪ :‬پيرمرد روستايي به من‬ ‫‪ 7200‬انش��عاب نصب كرده‌اي��م‪ .‬عم��ده كار ما درون گفت باور نمي‌كنم شما به روستاي ما گازرساني كنيد‪،‬‬ ‫شهرها نصب شبكه و متعاقب آن انشعاب گذاري است‪ .‬گفتم حاال لوله گاز از وسط زمين شما رد شده است پول‬ ‫اين خطوط براي گازرس��اني به حدود ‪ 183‬روس��تا و ‪ 2‬زمين را مي‌گيرد؟ پيرمرد گفت‪ :‬حاال كه شما اين كار را‬ ‫شهر ايجاد شده اس��ت‪ .‬رييس اجراي طرح‌هاي شركت كرده‌ايد اگر اعتراضي به اي��ن كار بكنم به مردم خيانت‬ ‫گاز استان كردستان گفت‪ :‬روستاهاي استان كردستان كرده‌ام‪ .‬بيش��تر ديدگاه‌ها تغيير كرده است‪ ،‬اما تاكنون‬ ‫فوق‌العاده صعب‌العبور و س��نگالخ هس��تند‪ .‬بسياري از از برنامه‌هاي زمان‌بندي شركت يك بازه ‪ 3‬ماهه جلوتر‬ ‫كوچه‌ها شيب ‪ 30‬درجه دارند‪ .‬در بعضي از پروژه‌ها بايد هستيم‪.‬‬ ‫شتاب دوچندان كارها با سفر مقام معظم رهبري‬ ‫خاك سرندي مورد نياز را از طريق لوله‌هاي پلي‌اتيلن از‬ ‫ارتفاع باالتر هدايت كنيم‪ ،‬مثال از ‪ 500‬تا ‪ 600‬متر باالتر به استان‬ ‫محمد گرشاس��بي متولد س��ال ‪ 1353‬كارش��ناس‬ ‫خاك مي‌ريزيم و از طريق لوله‌هاي ‪ PVC‬كه حدود ‪40‬‬ ‫س��انتی‌متر قطر دارند‪ ،‬خاك را به ته دره و كانال هدايت مهندس عمران كه از س��ال ‪ 80‬وارد شركت گاز استان‬ ‫مي‌كنيم‪ ،‬بع��د در آنجا آنها را تفكي��ك مي‌كنيم كه كار كردستان شده است‪ .‬وي ابتدا تا حدود دو سال به عنوان‬ ‫سختي است‪ .‬در س��ال‌هاي اخير كارها حجم فوق‌العاده ناظر اجراي طرح‌ها‪ ،‬پس از آن ‪ 7‬سال به عنوان مهندس‬ ‫بااليي دارند و نس��بت به سنوات گذش��ته ميزان كارها ب��رآورد و از س��ال ‪ 88‬تاكنون ب��ه عنوان ریي��س امور‬ ‫قابل قياس نيست‪ .‬وي ادامه داد‪ :‬روستاهايي هستند كه قراردادها مشغول به كار بوده اس��ت‪ .‬وي در گفت‌و‌گو با‬ ‫پيمانكاران با مشقت تمام خودشان را به آنجا مي‌رسانند‪ .‬نداي گاز گفت‪ :‬شركت گاز استان كردستان يك شركت‬ ‫اين روستاها ارتفاع زياد و جاده‌هاي خاكي‪ ،‬پرپيچ و خم تازه تأسيس و اكثريت كارمندان آن داراي سابقه كمتر‬ ‫و خطرناكي دارند‪ .‬عمليات اجرايي‪ ،‬جوشكاري و حمل از ‪ 10‬سال دارند‪ ،‬ولي علي‌رغم اينها با توجه به پتانسيل‬ ‫لوازم مورد نياز در اين شرايط بسيار دشوار است‪ .‬وي به باالي كاركنان پروژه‌هاي س��نگين را در سال‌هاي اخير‬ ‫تأثير گازرس��اني در مردم منطقه نيز اشاره كرد و گفت‪ :‬از جمله خطوط انتقال مريوان‪ ،‬حلب – بيجار و موچش‬ ‫خوشبختانه كار ما ايجاب مي‌كند كه مرتباً در روستاها را از تهيه پكيج‪ ،‬برگزاري مناقصه‪ ،‬انعقاد قرارداد‪ ،‬اجرا و‬ ‫باشيم‪ .‬معموال در شركت نيستيم و بيشتر روي پروژه‌ها نظارت به طور كامل در استان به انجام رسانيده است‪.‬‬ ‫وي اظهار داشت‪ :‬در س��ال ‪ 82‬كه قرارداد خط انتقال‬ ‫فعاليت مي‌كنيم‪ .‬در بازديدهايي كه از روس��تاها داريم‬ ‫بيشتر مردم از سرعت باالي گازرساني مي‌گويند‪ .‬بعضي مريوان به‌طول ‪ 105‬كيلومتر و ب��ه قطر ‪ 20‬اينچ منعقد‬ ‫از پروژه‌هاي ما طي دو ماه تمام مي‌ش��ود و اين سرعت گرديد‪ ،‬از معدود اس��تان‌هايي بوديم كه انعقاد قرارداد‬ ‫زياد كار تأثير مثبتي روي مردم گذاش��ته است‪ .‬بيشتر انتقال را در استان بدون اس��تفاده از مشاور انجام داديم‬ ‫مردم ديدشان نسبت به س��فر رياست محترم جمهور و و در آن زمان اكثر اين موارد به كمك و توس��ط مناطق‬ ‫مقام معظم رهبري خوب اس��ت چرا كه در اين س��فرها قديم گازرساني و يا س��تاد انجام مي‌گرفت‪ .‬وي افزود‪ :‬از‬ ‫توجه ويژه‌اي به اس��تان ش��د‪ .‬به‌ويژه به گازرس��اني به‬ ‫روس��تاهاي اس��تان توجه ويژه‌اي ش��ده و كار ش��تاب‬ ‫زيادي گرفت‪ .‬در جلس��اتي كه با فرمانداري‪ ،‬ش��وراها و‬ ‫يا دهياري‌ها داش��تيم همه از گازرس��اني تشكر كرده و‬ ‫مي‌گفتند ما فكر نمي‌كرديم ش��ركت گاز اين روستاها‬ ‫را گازدار كند‪ ،‬چرا كه لوله‌گذاري در اين روستاها خيلي‬ ‫سخت اس��ت‪ .‬وي تصريح كرد‪ :‬بعد از س��فر مقام معظم‬ ‫رهبري به استان ديد مردم خيلي تغيير كرده است‪ .‬همه‬ ‫مي‌گويند انتظار نداش��ته‌اند اين تغييرات با اين سرعت‬ ‫انجام ش��ود‪ .‬وقتي نتاي��ج را مي‌بينند ك��ه خيلي مثبت‬ ‫اس��ت باور نمي‌كنند‪ .‬وي به خاط��ره‌اي از يك پيرمرد‬

‫‪38‬‬

‫سال ‪ 84‬و پس از س��فر هيأت دولت به استان كردستان‬ ‫و همچنين س��فر پر خير و بركت مق��ام معظم رهبري‬ ‫در س��ال ‪ 88‬در مجموع گازرس��اني به ‪ 700‬روس��تاي‬ ‫اس��تان تا پايان س��ال ‪ 90‬در دس��تور كار ش��ركت گاز‬ ‫اس��تان قرار گرفت كه دس��تيابي به اين مهم مس��تلزم‬ ‫حجم بس��يار باالي كار و همت چندي��ن برابر كاركنان‬ ‫شركت بود كه با توجه به انگيزه دروني كاركنان و شوق‬ ‫و اشتياق جهت خدمات‌رس��اني به مردم شريف استان‬ ‫كه س��ال‌هاي س��ال طعم تلخ محروميت را چشيده‌اند‬ ‫اين موضوع در حال انجام اس��ت‪ .‬در اين راستا در سال‬ ‫‪ 88‬قراردادهاي گازرس��اني به ‪ 142‬روس��تا منعقد شد‬ ‫كه اين موضوع نتيجه برگزاري ‪ 52‬جلس��ه‬ ‫كميس��يون مناقص��ات در طي يك‌س��ال‬ ‫بوده اس��ت‪ .‬در س��ال جاري ني��ز از ابتداي‬ ‫س��ال تاكن��ون قراردادهاي گازرس��اني به‬ ‫‪ 111‬روستا منعقد ش��ده كه كاري بي‌نظير‬ ‫و باعث افتخار و مباهات ش��ركت گاز استان‬ ‫است؛ كه اين روند به لطف خداوند و تالش‬ ‫كارمندان خدوم شركت تا پايان سال ادامه‬ ‫پيدا خواهد كرد و س��ال ‪ 89‬به عنوان برگ‬ ‫زرين��ي در س��ال‌هاي فعاليت ش��ركت گاز‬ ‫استان كردس��تان ثبت خواهد شد‪ .‬وي در‬ ‫خصوص گازرس��اني به نقاط مرزي استان‬ ‫افزود‪ :‬خوش��بختانه در حال حاضر اكثريت‬ ‫روس��تاهاي مرزي ايران با كش��ور عراق از‬ ‫نعم��ت گاز برخوردارن��د‪ .‬در ح��ال حاضر‬ ‫حدود ‪ 60‬مورد از روستاهاي شهر بانه يا گازدار شده و يا‬ ‫پروژه‌هاي گازرساني به آنها در حال انجام است كه اكثر‬ ‫آنها روستاهاي مرزي هس��تند كه از آن جمله مي‌توان‬ ‫به روستاهاي بوالحسن و انجينه اشاره كرد كه در نقطه‬ ‫صفر مرزي و داراي مس��ير صعب‌العب��ور و در عمق دره‬ ‫قرار دارند كه فقط ب��ا بازديد و روي��ت منطقه اهميت و‬ ‫س��ختي اين پروژه‌ها مش��خص مي‌ش��ود‪ .‬گرشاسبي‬ ‫يادآور شد‪ :‬يكي از كارهاي بس��يار مهمي كه به موازات‬ ‫انعقاد قراردادهاي گازرس��اني انجام شد‪ ،‬تسويه حساب‬ ‫پروژه‌هاي قبلي بوده كه با تدبير مديريت محترم عامل‬ ‫ش��ركت در س��ال ‪ 83‬كميته تسويه حس��اب پروژه‌ها‬ ‫در ش��ركت تش��كيل و تاكن��ون از ح��دود ‪ 350‬مورد‬ ‫قراردادهاي عمراني منعقده قبل س��ال ‪ 87‬حدود ‪300‬‬ ‫مورد تسويه حساب شده اس��ت‪ .‬در حال حاظر نيز اين‬ ‫امر در حال انجام بوده و در س��ال ج��اري تاكنون حدود‬ ‫‪ 30‬مورد قرارداد تسويه حساب شده است‪.‬‬ ‫حرك�ت از روابط‌عموم�ي س�نتي ب�ه س�مت‬ ‫روابط‌عمومي الكترونيك‬ ‫هوش��نگ اولي‌زاده متولد ‪ 1347‬از شهرستان سقز‬ ‫اس��ت و ليس��انس مديريت دولتي از دانشگاه اصفهان‬ ‫دارد؛ از سال ‪ 1382‬وارد ش��ركت گاز شده و يك سال‬ ‫و نيم در واح��د اجراي طرح‌ه��ا به عن��وان ناظر پروژه‬ ‫فعاليت كرده اس��ت‪ .‬س��پس به روابط‌عموم��ي آمده و‬ ‫هم‌اكنون ني��ز رييس روابط‌عمومي اس��ت‪ .‬وي ضمن‬ ‫بيان مطلب فوق در گفت‌و‌گو با ن��داي گاز گفت‪ :‬وقتي‬ ‫سال ‪ 1383‬وارد روابط‌عمومي شدم شركت گاز استان‬ ‫كردس��تان يك ش��ركت نوپا بود و زمان تشكيل آن به‬ ‫سال ‪ 1378‬بر مي‌گشت‪ .‬در آن موقع چون كارشناسي‬ ‫در اين واح��د نبود‪ ،‬روابط‌عمومي را ب��ه عنوان واحدي‬ ‫مي‌شناختند كه پالكاردي بزند يا مراسمي برگزار كند‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫از آن زمان توانستيم سنگ بناي روابط‌عمومي شركت‬ ‫گاز استان كردس��تان را ايجاد كنيم و هر سال يك قدم‬ ‫به جلوتر برويم‪ .‬وي ادامه داد‪ :‬در حال حاضر ما يكي از‬ ‫روابط‌عمومي‌هاي موفق در استان كردستان هستيم‪.‬‬ ‫روابط‌عمومي يك تالش هوش��مندانه و آگاهانه است‬ ‫براي اين كه بتوانيم ارتباط ب��ا مخاطب را حفظ كنيم‪.‬‬ ‫ما هم مخاطبان درون س��ازماني داريم ك��ه همكاران‬ ‫خودمان هس��تند و هم مخاطبان برون س��ازماني كه‬ ‫عامه مردم و گروه مخاطبين هس��تند‪ .‬سعي كرده‌ايم‬ ‫اين ارتباطات را برقرار كنيم اما به هر صورت مشكالتي‬ ‫هم در كارها داريم و روابط‌عمومي به عنوان هنر هشتم‬ ‫هنوز در جايگاه خودش قرار ن��دارد‪ .‬وي گفت‪ :‬به نظر‬ ‫من روابط‌عمومي بايد در اليه‌هاي بااليي مديريت قرار‬ ‫بگيرد يعني جزو واحدهايي باش��د كه اهداف سازمان‬ ‫را تدوين و در سياس��ت‌گذاري‌ها مش��اركت كند‪ .‬بايد‬ ‫ديدگاه را نس��بت به روابط‌عمومي تغيير دهيم‪ .‬اين‌ها‬ ‫كارهاي روابط‌عمومي س��نتي اس��ت‪ .‬وقتي مي‌گوييم‬ ‫روابط‌عموم��ي پيش��رفته و الكترونيك ش��امل موارد‬ ‫ديگري مي‌ش��ود‪ .‬چنين روابط‌عمومي در تصميمات‬ ‫سازمان دخيل است؛ اگر اين گونه نباشد روابط‌عمومي‬ ‫بس��يار كند و ناكارآم��د خواهد بود‪ .‬وي افزود‪ :‬س��عي‬ ‫كرده‌اي��م روابط‌عموم��ي را ت��ا س��طح روابط‌عمومي‬ ‫مدرن پي��ش ببريم و تا ح��دي هم موفق ش��ده‌ايم در‬ ‫زمينه اطالع‌رساني ارتباط با رسانه‌ها و تبليغات موفق‬ ‫بوده‌ايم‪ .‬ما در س��ال ‪ 85‬و ‪ 84‬به عن��وان روابط‌عمومي‬ ‫كارآمد در بين ش��ركت‌هاي گاز اس��تاني رتب��ه اول را‬ ‫به دس��ت آورديم‪ .‬در جش��نواره‌هاي مختلف ارزيابي‬ ‫عملكرد ش��هيد رجايي از س��ال ‪ 83‬تاكنون تقريبا هر‬ ‫سال جزو رتبه‌هاي اول تا سوم در سطح استان بوده‌ايم‪.‬‬ ‫س��ال گذش��ته در ارزيابي عملكرد طرح تكريم س��ال‬ ‫‪ 87‬رتبه اول را كس��ب كرديم‪ .‬نوزدهمين گردهمايي‬ ‫سراسري روابط‌عمومي شركت‌هاي تابعه شركت ملي‬ ‫گاز ايران هم در اس��تان كردس��تان برگزار شد‪ .‬وي به‬ ‫نقش روابط‌عمومي‌ها در اج��راي طرح هدفمند كردن‬ ‫يارانه‌ها نيز اشاره كرد و گفت‪ :‬يكي از طرح‌هاي خوبي‬ ‫كه در دولت دهم اجرا مي‌ش��ود‪ ،‬همين طرح هدفمند‬ ‫ك��ردن يارانه‌ها اس��ت‪ .‬محور اصلي هماي��ش نوزدهم‬ ‫نيز همي��ن هدفمند ك��ردن يارانه‌ها بود‪ .‬ب��ه نظر من‬ ‫هدفمندي يارانه‌ها يعني اينكه شخص مديريت منابع‬ ‫خودش را در دس��ت گيرد‪ .‬گازي كه ارزش بااليي دارد‬ ‫با قيمت بسيار پاييني به دست مش��تركين مي‌رسد و‬ ‫اين امر فرهنگ غلط مصرف ايج��اد مي‌كند‪ .‬البته من‬ ‫روي فرهنگ‌س��ازي تأكي��د دارم و بايد ب��راي مصرف‬ ‫بهينه گاز نيز فرهنگ‌س��ازي مناس��بي صورت گيرد‪.‬‬ ‫رييس روابط‌عمومي ش��ركت گاز اس��تان كردس��تان‬ ‫تصريح كرد‪ :‬بايد قبل از س��اختن يك وسيله‪ ،‬فرهنگ‬ ‫استفاده از آن را آموزش دهيم‪ .‬در كشورهاي پيشرفته‬ ‫سرعت‌گيرهاي زيادي براي ماش��ين‌ها نداريم ولي در‬ ‫كش��ور ما س��رعت‌گيرهاي زيادي در خيابان موجود‬ ‫اس��ت چرا كه فرهنگ استفاده از ماش��ين را به خوبي‬ ‫نمي‌دانيم‪ .‬در م��ورد گاز ه��م همين طور اس��ت‪ .‬ما با‬ ‫جمعيتي ‪ 70‬ميليوني به اندازه كش��ورهاي پرجمعيت‬ ‫دنيا گاز مصرف مي‌كنيم‪ .‬اين نش��انه خطر اس��ت چرا‬ ‫كه در چند س��ال آينده با چنين س��ير مصرفي عالوه‬ ‫بر اين كه صادركننده گاز نيس��تيم وارد‌كننده آن هم‬ ‫خواهيم بود‪ .‬وي ادامه داد‪ :‬تنها با آگاهي دادن به مردم‬

‫نمي‌توانيم موفق شويم بلكه بايد سياست ملموس‌تري‬ ‫اعمال كنيم‪ .‬حذف يارانه‌ها به ما خيلي كمك مي‌كند‪.‬‬ ‫چرا كه با اين كار‪ ،‬گاز قيمت واقعي خود را پيدا مي‌كند‬ ‫و ديگر مش��تركان گاز مثال در زمس��تان و در زمان باز‬ ‫بودن پنجره‪ ،‬شعله گاز منازل را زياد نمي‌كنند چرا كه‬ ‫هزينه زيادي بايد بابت آن بپردازند و بايد بس��ياري از‬ ‫نكاتي كه باعث اتالف گاز مي‌ش��ود را م��ورد مالحظه‬ ‫قرار دهند‪ .‬با اين كار فرهنگ استفاده از گاز طبيعي در‬ ‫جامعه گسترش پيدا مي‌كند و به طور ملموس مواردي‬ ‫كه آموزش داده‌اي��م را رعايت مي‌كنن��د و در مصرف‬ ‫گاز صرفه‌جويي آگاهانه مي‌ش��ود‪ .‬وقتي مصرف پايين‬ ‫بيايد به نفع همه كشور اس��ت و گاز مي‌تواند در جهت‬ ‫ايجاد ارزش افزوده مصرف ش��ود‪ .‬هوش��نگ اولي‌زاده‬ ‫خاطرنش��ان كرد‪ :‬فرهنگ‌سازي نتوانس��ته به تنهايي‬ ‫كامال تأثيرگذار باشد‪ ،‬سياست هدفمندسازي يارانه‌ها‬ ‫باعث انطباق مصرف خانواده‌ها نس��بت به درآمدشان‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬براي مثال ب��ا ايجاد كارت س��وخت طبيعتاً‬ ‫ميزان مصرف بنزي��ن نيز پايين آمده اس��ت چرا كه از‬ ‫مصارف بيه��وده جلوگيري مي‌ش��ود‪ ،‬در مورد گاز هم‬ ‫همين‌گونه است‪ .‬وقتي مشتركين بهاي واقعي انرژي را‬ ‫پرداخت كنند طبيعتاً از مصارف بيهوده و غيرضروري‬ ‫نيز خودداري مي‌ش��ود‪ .‬ما ‪ 16‬درصد ذخاير گاز دنيا را‬ ‫داريم ولي دومين مصرف‌كننده عم��ده گاز جهان هم‬ ‫هستيم‪ .‬بنابراين هرچه توليد مي‌كنيم مصرف مي‌شود‬ ‫و اين بي فايده است‪ .‬بايد كاري كنيم كه توليد ما بيشتر‬ ‫از مصرف باش��د و به طرف توليد بيش��تر برويم البته با‬ ‫رعايت الگوي صحيح مصرف‪ .‬وي افزود‪ :‬اگر موضوعي‬ ‫بايد در ذهن يك فرد نهادينه شود از كودكي بايد شروع‬ ‫كرد‪ ،‬مث�لا باي��د از آموزش‌هاي ابتداي��ي برنامه‌ريزي‬ ‫صورت گيرد‪ .‬مث�لا همين مديريت مص��رف انرژي را‬ ‫به او از همان س��نين كودكي ياد دهيم‪ .‬پيش��نهاداتي‬ ‫هم داده‌ايم ك��ه در مدارس ابتداي��ي در رابطه با انرژي‬ ‫و ساير مس��ايل ضروري زندگي آموزش‌هاي الزم داده‬ ‫ش��ود‪ .‬مثال طرح هميار پليس طرح موفقي بوده و روي‬ ‫بچه‌ها تأثير خوب��ي مي‌گذارد‪ .‬اگر ط��رح هميار گاز را‬ ‫هم انجام دهيم طرح خوبي مي‌شود چرا كه از كودكي‬ ‫مصرف صحي��ح گاز در ذهن او مي‌نش��يند و در بزرگي‬ ‫هم توس��ط فرد به صورت خودكار رعايت مي‌شود‪ .‬وي‬ ‫گفت‪ :‬در مورد حذف يارانه‌ها بايد هم اطالع‌رس��اني و‬ ‫هم فرهنگ‌سازي شود تا مردم ترسي از گراني نداشته‬ ‫باشند‪ ،‬بايد با آموزش و فرهنگ‌سازي از طريق رسانه‌ها‬ ‫به مردم اطالع دهيم كه اين كار به نفع خودشان است‬ ‫و باعث مي‌شود يك عده از استفاده بي مورد منع و كل‬ ‫جامعه از اين حق اس��تفاده كنند‪ .‬با اج��راي اين طرح‬ ‫ديگر مش��تركان پر مصرف يارانه بيشتري نمي‌گيرند‬ ‫و يارانه به صورت عادالنه بين همه مردم توزيع خواهد‬ ‫ش��د‪ .‬سياس��ت بهاي پلكاني گاز تأثير داشت اما بازهم‬ ‫مشتركان پر مصرف بيش��تر گاز مصرف مي‌كردند‪ .‬در‬ ‫سبد مصرف خانوار بهاي گاز خيلي ناچيز است و كسي‬ ‫آن را احساس نمي‌كند كه ما بايد اين احساس را براي‬ ‫مصرف‌كنندگان ايجاد كنيم‪ .‬وقتي مشترك احساس‬ ‫كند بهاي گاز او نسبت به ساير هزينه‌هايش زياد شده‬ ‫است مصرف او نيز بهينه مي‌شود‪ .‬سياست‌هاي ديگري‬ ‫هم مي‌ش��ود اعمال كرد‪ ،‬مث��ل قطع گاز مش��تركين‬ ‫پرمصرف‪ .‬با اين گونه سياست‌ها مي‌توان چرخه توليد‬ ‫و مصرف را تاحدودي هم به نزديك كرد‪.‬‬ ‫‪39‬‬


‫درنگ‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫چشمطمع‬ ‫هندبهگاز‬ ‫ایران‬ ‫مریم زادخوست‬

‫کارشناس امور بین‌الملل‬

‫‪40‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫بعد از اروپ��اي غربي‪ ،‬بزرگ‌ترين ب��ازار گاز پيش‌ روي‬ ‫ايران ب��راي صادرات از طري��ق خط لوله‪ ،‬ب��ازار گاز هند‬ ‫اس��ت‪ .‬اقتصاد هن��د‪ ،‬چهارمی��ن اقتصاد ب��زرگ جهان‬ ‫است که با رشد متوس��ط بیش از ‪ 8‬درصد‪ ،‬در سال‌های‬ ‫گذش��ته به قدرت بزرگ اقتصاد جهانی تبدیل ش��ده و‬ ‫اکنون با تولی��د ناخالص داخل��ی ‪ 611/3‬تریلیون دالر و‬ ‫ذخایر ارزی بیش از ‪ 275‬میلیارد دالر‪ ،‬از ش��رکای اصلی‬ ‫جمهوری اس�لامی ایران در آس��یا محس��وب می‌شود‪.‬‬ ‫براس��اس پيش‌بيني‌ها‪ ،‬مصرف گاز هندوس��تان طي دو‬ ‫دهه آينده به علت ني��از نيروگاه‌‌هاي ب��رق و مالحظات‬ ‫زيست­‌محيطي با افزايش قابل توجهي روبرو خواهد شد‪.‬‬ ‫به‌طوري كه نياز گاز اين كش��ور در سال ‪ 2010‬به حدود‬ ‫‪ 7 .70‬ميليارد متر مكعب و در سال ‪ 2020‬به حدود‬ ‫‪ 2 .96‬ميلي��ارد متر مكعب خواهد رس��يد‪ .‬ولي بايد‬ ‫اشاره كرد كه ارقام پيش­‌بيني شده قابل اتكا نیست‬ ‫زيرا س��هم مصرف گاز طبيعي از كل انرژي مصرفي‬ ‫هند بسيار ناچيز است‪ .‬مصرف گاز طبيعي هند در‬ ‫سال ‪ ،2002‬حدود ‪ 28‬ميليارد متر مكعب بوده كه‬ ‫در مقايسه با ساير انرژي‌هاي اوليه سهم ناچيزي را‬ ‫به خود اختصاص داده است‪ .‬صادرات گاز از طريق‬ ‫خط لوله به بازار هند از چند راه ميسر است‪:‬‬ ‫‪ -1‬خط لوله از مسير خشكي بعد از عبور از خاك‬ ‫پاكستان‪.‬‬ ‫‪ -2‬خط لوله خشكي تا مرز پاكستان سپس عبور‬ ‫از آب‌هاي ساحلي و كم عمق پاكستان و در نهايت‬ ‫رساندن گاز به هندوستان‪.‬‬ ‫‪ -3‬خط لوله از مس��ير آب‌ه��اي عميق ب��دون گذر از‬ ‫آب‌هاي ساحلي پاكستان‪.‬‬ ‫بررسي‌­هاي انجام ش��ده نش��ان مي‌­دهد خطوط لوله‬ ‫پيشنهادي كه از مس��ير دريا بگذرند‪ ،‬مقرون به‌صرفه‬ ‫نیس��تند و ش��ايد بهترين گزينه همان خط لوله‬ ‫خشكي به­‌شمار رود‪.‬‬ ‫براس��اس اطالعات منتش��ره توس��ط‬ ‫موسس��ه مال��ي ‪BHP Billiton‬‬ ‫استراليا‪ ،‬طول خط لوله گاز ايران به‬ ‫هند (كه از مس��ير خشكي عبور‬ ‫كن��د) ‪ 2775‬كيلومتر خواهد‬ ‫بود ك��ه از اين مس��ير ‪1115‬‬ ‫كيلومت��ر آن در ايران‪760 ،‬‬ ‫كيلومتر در پاكستان و ‪900‬‬ ‫كيلومتر در هند خواهد بود‪.‬‬ ‫هزين��ه اح��داث خ��ط‬ ‫لوله در خاك اي��ران ‪86 .1‬‬ ‫ميلي��ارد دالر‪ ،‬در خ��اك‬ ‫پاكس��تان ‪ 2 .1‬ميلي��ارد‬ ‫دالر و در خ��اك هن��د ‪1 .1‬‬ ‫ميلي��ارد دالر و در كل ‪16 .4‬‬ ‫ميليارد دالر اس��ت‪ .‬حجم گاز‬ ‫انتقالي بس��ته به توافق طرفين‬ ‫در ح��دود ‪ 15‬تا ‪ 30‬ميلي��ارد متر‬ ‫مكعب در س��ال خواهد بود‪ .‬اما هند‬ ‫خواهان دریاف��ت گاز ایران به وس��یله‬ ‫خط لوله زیر دریایی شده است و مذاکرات‬ ‫صادرات گاز به این کش��ور به وس��یله یک خط‬ ‫لوله مس��تقل دریایی یا زمینی ادام��ه دارد‪ .‬هند در‬ ‫حال بررس��ی مس��ایل اقتصادی و فنی احداث‪ ‬یک خط‬ ‫لوله‪ ‬زیر دریایی مستقل اس��ت؛ همچنین طرف هندی‬ ‫درباره پیشنهادهای این کش��ور برای پیوستن به خط‬ ‫لوله ص��ادرات گاز ای��ران به پاکس��تان‪ ،‬اح��داث خط‬

‫لوله دریای��ی و حضور هند در توس��عه میدان‌های گازی‬ ‫کش��ور برای تبدیل به ال‌ان‌جی در تالش جهت مذاكره‬ ‫با ايران هس��تند‪ .‬کش��ور هن��د می‌داند ک��ه هزینه‌های‬ ‫احداث خط لوله دریایی‪ ‬به عهده این کشور‪ ‬خواهد بود‪،‬‬ ‫بنابراین‪ ‬تصور می‌ش��ود که با توجه ب��ه هزینه باالی کار‬ ‫در آب‌های عمیق و‪ ‬با اتمام بررس��ی‌ها این کشور‪ ‬تمایل‬ ‫بیش��تری به انتقال گاز‪ ‬به وس��یله‪ ‬خط لوله در دس��ت‬ ‫احداث (خط لوله صلح) داش��ته باش��د‪ .‬مذاكرات ايران‬ ‫براي احداث خط لوله گاز به هند از مس��ير پاكس��تان از‬ ‫سال‌ها پيش آغاز ش��ده و در نهايت در سال جاري بدون‬ ‫حضور هندوس��تان به نتيجه رس��يد‪ .‬آخری��ن ضمیمه‬ ‫قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان‪ ،‬ظهر روز یکشنبه‬ ‫‪ 23‬خرداد در حضور دکتر سید مسعود میرکاظمی وزیر‬ ‫نفت‪ ،‬میان نعیم ش��رافت مدیرعامل ش��رکت گاز ایالتی‬ ‫پاکستان و س��یدرضا کس��ایی‌زاده نماینده وزارت نفت‬ ‫جمهوری اس�لامی ایران به طور رس��می امضا و قرارداد‬ ‫نافذ ش��د‪ .‬پس از انعقاد این قرارداد اجرای کار آغاز‪ ‬شده‬ ‫که شامل احداث ‪ 900‬کیلومتر خط لوله در داخل خاک‬ ‫پاکستان و ‪ 300‬کیلومتر خط لوله در داخل ایران است‪.‬‬ ‫خط لوله صادرات گاز در خاک ایران تا ایرانش��هر احداث‬ ‫شده‪ ‬و تنها مسیر ایرانشهر تا مرز پاکس��تان باقی مانده‬ ‫است که احداث خواهد ش��د‪ .‬این قرارداد برای یک دوره‬ ‫‪ 25‬ساله تنظیم ش��ده اس��ت که روزانه‪ ‬افزون بر‪21/5 ‬‬ ‫میلیون مترمکعب گاز از می��دان گازی پارس جنوبی به‬ ‫پاکس��تان صادر می‌کند‪ .‬طول این خط لوله از عسلویه تا‬ ‫مرز ایران با پاکس��تان حدود یک هزار کیلومتر است که‬ ‫حدود یازده ایستگاه تقویت فش��ار در این منطقه ایجاد‬ ‫می‌ش��ود‪ .‬با نافذ ش��دن این قرارداد میان دو کشور‪ ،‬قرار‬ ‫اس��ت ایران از فروردین ‪ 2014( 1393‬میالدی) روزانه‬ ‫‪ 21‬میلیون و ‪ 500‬هزار متر مکعب و ساالنه ‪ 7/8‬میلیارد‬ ‫متر مکعب گاز طبیعی به کش��ور پاکس��تان صادر کند‪.‬‬ ‫هر چند كه‪ ‬مقام‌های این کش��ور‪ ‬تمایل خ��ود را برای‬ ‫دریافت گاز‪ ‬تا س��قف ‪ 30‬میلیون متر مکع��ب در روز را‬ ‫اعالم کرده‌اند‪.‬‬ ‫در پي تحريم ايران‪ ،‬نیرو پامارائو مش��اور وزیر خارجه‬ ‫هند اظهار نم��ود اعمال تحریم‌ها بر ض��د ایران می‌تواند‬ ‫امنیت انرژی در ش��به قاره هند را به مخاط��ره بیندازد‪.‬‬ ‫نیرو پاما رائ��و تصریح ک��رد‪ :‬آژانس بین‌الملل��ی انرژی‬ ‫اتم��ی (آی‌ای‌یی‌ای)‪ ‬همچن��ان بهترین مرج��ع برای‬ ‫بررسی‪ ‬مس��ایل فنی برنامه‌های هس��ته‌ای ایران است‪.‬‬ ‫وی با ابراز نگرانی درباره اعمال تحریم‌های یک جانبه‌ای‬ ‫که به تازگی از س��وی آمری��کا و غرب علی��ه ایران وضع‬ ‫شده اس��ت گفت‪ :‬این موضوع می‌تواند تأثیری مستقیم‬ ‫و‪ ‬منفی بر‪ ‬امنیت انرژی در ش��به قاره هند و تالش‌های‬ ‫ما برای تأمین نیاز انرژی مردم‪ ‬داشته باشد‪ .‬مخدوم شاه‬ ‫محمود قریش��ی وزیر امور خارجه پاکس��تان اعالم کرد‪:‬‬ ‫خط لوله انتق��ال گاز ایران به پاکس��تان می‌تواند بخش‬ ‫عمده‌ای از نیازهای روز‌افزون انرژی این کشور را تأمین‬ ‫کند‪ .‬دولت اس�لام‌آباد با وجود تمام مشکالت پیش رو و‬ ‫فش��ارهای خارجی از سوی آمریکا و کش��ورهای غربی‪،‬‬ ‫قرارداد احداث خط لوله انتقال گاز ایران به پاکس��تان را‬ ‫نهایی کرد‪.‬‬ ‫شايد جالب توجه باش��د كه پيش‌تر در تاريخ ‪ 7‬بهمن‬ ‫‪ ،1381‬وزي��ر انرژي هند رس��ماً اع�لام ك��رده بود كه‬ ‫هندوستان‪ ،‬مشاركت پاكس��تان در طرح خط لوله ايران‬ ‫هندوستان را منتفي مي‌داند‪ .‬اما پاکستان در ارديبهشت‬ ‫س��ال جاري ابراز امیدواری کرد هند به پروژه گازی خط‬ ‫لوله صلح بازگردد‪ .‬محمود قریش��ی وزیر امور خارجه در‬ ‫یک مصاحبه تلویزیونی اعالم کرد‪ :‬پاکس��تان هیچ‌گونه‬

‫مخالفتی برای حضور هن��د در خط لوله صلح ندارد و این‬ ‫کشور در صورت تمایل می‌تواند در مراحل بعدی به این‬ ‫پروژه گازی بپیوندد‪ .‬وی با بیان این که هند پیوس��تن به‬ ‫خط لوله صلح را بررس��ی می‌کن��د پیش‌بینی‪ ‬کرد‪ :‬این‬ ‫کشور در آینده‌ای نزدیک به این پروژه گازی می‌پیوندد‪.‬‬ ‫تو‌گوها با هند به بهبود اقتصاد پاکستان‬ ‫از سرگیری گف ‌‬ ‫و دستیابی به راه‌کارهایی برای حل بحران انرژی در این‬ ‫کشور کمک می‌کند‪.‬‬ ‫اما پس از جدي ش��دن مذاكرات و انعقاد قرارداد خط‬ ‫لوله صلح‪ ،‬اكنون دولت هند بارها بر ادامه حضور در خط‬ ‫لوله گازی ایران‌ پاکس��تان هند تأکید کرده است‪ .‬یکی‬ ‫از مقام‌های وزارت خارجه هن��د پیش‌تر اعالم کرده بود‪:‬‬ ‫نخستین دغدغه دولت هند‪ ،‬تأمین امنیت انرژی داخلی‬ ‫اس��ت و به خط لوله گازی ایران پاکس��تان هند باید در‬ ‫این چارچوب نگریس��ت‪ .‬این مقام هندی ادامه داده بود‪:‬‬ ‫قیمت گاز و تأمین امنیت مس��یر این خط لوله در خاک‬ ‫پاکس��تان دو موضوع مهمی اس��ت که بررس��ی خواهد‬ ‫ش��د‪ .‬محمد چودری اعجاز معاون وزیر نفت پاکس��تان‬ ‫نیز پیش‌تر اعالم کرده بود‪ :‬کش��ورش به منظور ترغیب‬ ‫هند برای پیوس��تن به خط لوله ایران‪-‬پاکستان امنیت‬ ‫انتقال گاز ایران به هند را در مرز مش��ترک با هند تأمین‬ ‫می‌کند‪ .‬وی تصری��ح کرده بود‪ :‬تأمی��ن امنیت این خط‬ ‫لوله گازی به س��ود پاکستان اس��ت‪ .‬وجود شکاف میان‬ ‫عرضه و تقاضای گاز در پاکس��تان منجر ب��ه بروز بحران‬ ‫گازی در این کش��ور ش��ده و دولت پاکس��تان به منظور‬ ‫حل این معضل‪ ،‬تمام راه‌کارهای الزم را در دس��تور کار‬ ‫قرار داده ک��ه از جمله آنها احداث خ��ط لوله گازی ایران‬ ‫پاکستان است‪.‬‬ ‫ايران نيز از هند جهت ادام��ه مذاکرات خط لوله صلح‬ ‫دعوت نم��وده و اعالم کرده بود‪ :‬کش��ور هند پیش��نهاد‬ ‫تشکیل‪ ‬جلس��ه‪ ‬مقدماتی برای پیگیری روابط دو کشور‬ ‫در حوزه‌های مختلف انرژی از جمله مذاکره درباره خط‬ ‫لوله صلح را‪ ‬مطرح کرده است‪ .‬در سفر وزیر امور خارجه‬ ‫هند اس‌ام‌کریش��نا به ایران در ‪ 15‬مه (‪ 25‬اردیبهشت)‬ ‫موضوع خط لوله گازی ایران پاکس��تان هند موس��وم به‬ ‫خط لوله صلح مورد بحث و بررس��ی‪ ‬مقام‌های دو کشور‬ ‫قرار گرفت‪ .‬سید مهدی نبی‌زاده س��فیر ایران در هند در‬ ‫تاريخ اول خرداد ماه ‪ 1389‬اظه��ار کرده بود‪ :‬در صورتی‬ ‫که هند بخواهد‪ ‬به خط لوله گازی ایران پاکس��تان هند‬ ‫موس��وم به خط لوله صلح‪ ‬بازگردد‪ ،‬ای��ران از حضور این‬ ‫کش��ور اس��تقبال خواهد کرد‪ .‬ایران عالقه‌مند به توسعه‬ ‫و تقوی��ت روابط‪ ‬با کشور‪ ‬هند‪ ‬اس��ت‪ .‬هن��د همچنین‬ ‫راه‌های دیگری ب��رای تأمین نیازهای روبه رش��د انرژی‬ ‫خود دارد که از جمله آنها واردات گاز طبیعی مایع ش��ده‬ ‫(ال‌ان‌جی) از طریق دریا و یا س��اخت خط لوله گازی در‬ ‫بستر دریا اس��ت‪ ،‬اما هیچ‌کدام از این راه‌ها همانند خط‬ ‫لوله صلح ب��رای این کش��ور صرفه اقتصادی ن��دارد‪ .‬در‬ ‫پی تالش دولت هند برای پیوس��تن به خ��ط لوله صلح‪،‬‬ ‫این کش��ور برای برگزاری نشس��ت گروه کاری مشترک‬ ‫در این ب��اره در دهلی‌نو از ایران دعوت ک��رده بود‪ .‬منابع‬ ‫آگاه اعالم کرده بودند هند پیش��نهاد داده اس��ت تا یک‬ ‫نشس��ت گروه کاری مش��ترک میان دو کش��ور درباره‬ ‫خط لوله‪ ‬صلح بین روزهای ‪ 23‬ت��ا ‪ 28‬ماه مه (‪ 2‬خرداد‬ ‫تا ‪ 7‬خرداد) در دهلی‌نو برگزار ش��ود‪ .‬پ��س از حدود دو‬ ‫س��ال کناره‌گیری هند از مذاکرات خ��ط لوله صلح‪ ،‬این‬ ‫کش��ور از ایران درخواست کرده اس��ت تا مذاکرات برای‬ ‫پیوس��تن به این پروژه گازی را از س��ر بگیرند‪ .‬در همین‬ ‫حال‪ ،‬وزیر امور خارجه هن��د نيز ابراز امیدواری کرده بود‬ ‫که هر یک از ش��رکای خط لوله صلح‪ ،‬ب��رای رفع موانع‬

‫‪41‬‬


‫درنگ‬

‫چشم طمع هند به گاز ایران‬

‫اجرای ای��ن پروژه گازی ت�لاش کنند‪ .‬دکت��ر حجت‌اله‬ ‫غنیمی‌فرد معاون سرمایه‌گذاری شرکت ملی نفت ایران‬ ‫نیز از دعوت هند از ایران ب��رای ادامه مذاکرات خط لوله‬ ‫صلح خبر داده و اعالم کرده بود‪ :‬کش��ور هند پیش��نهاد‬ ‫تشکیل جلس��ه مقدماتی برای پیگیری روابط دو کشور‬ ‫در حوزه‌های مختلف انرژی از جمله مذاکره درباره خط‬ ‫لوله صلح را مطرح کرده اس��ت‪ .‬دکتر حس��ین نقره‌کار‬ ‫ش��یرازی معاون امور بین‌الملل و بازرگانی وزیر نفت روز‬ ‫دوشنبه ‪ 24‬خرداد با بیان این که هند‪ ‬در چند ماه اخیر‬ ‫در این‪ ‬باره بسیار فعال ش��ده است اظهار داشت‪ :‬با طرف‬ ‫هندی درباره پیش��نهادهای این کشور برای پیوستن به‬ ‫خط لوله ص��ادرات گاز ایران به پاکس��تان‪ ،‬احداث خط‬ ‫لوله دریای��ی و حضور هند در توس��عه میدان‌های گازی‬ ‫کش��ور برای تبدیل به ال‌ان‌جی در حال مذاکره هستیم‪.‬‬ ‫مذاکرات متع��ددی با هیأت‌های هندی برای پیوس��تن‬ ‫آنها به خط لوله ص��ادرات گاز ایران به پاکس��تان انجام‬ ‫ش��د‪ ،‬اما این مذاکرات تاکن��ون به قرارداد منجر نش��ده‬ ‫که دلیل آن ش��اید‪ ‬محقق نشدن تغییر ش��رایط قبلی یا‬ ‫تعدیل قیمت بوده ک��ه ایران این ش��رایط را نپذیرفته و‬ ‫آنها در حال تطبیق ش��رایط خود با ما هس��تند‪ .‬معاون‬ ‫امور بین‌الملل و بازرگانی وزیر نفت ب��ا بیان این که هند‬ ‫در تالش برای عبور خط لوله از مسیری غیر از پاکستان‬ ‫اس��ت در همین حال گفت‪ :‬مذاکرات این کش��ور برای‬ ‫پیوستن به خط لوله ایران پاکستان نیز در جریان است‪.‬‬ ‫یک مقام کنسرس��یوم گاز آس��یای جنوب��ی از ادامه‬ ‫مذاکرات ایران و هند برای ساخت خط لوله دریایی میان‬ ‫دو کشور در بستر دریای عربی خبر داد‪ .‬تی‌اچ‌پی‌پائو یکی‬ ‫از اعضای هیأت مدیره کنسرس��یوم گاز آسیای جنوبی‬ ‫(اس‌ای‌جی‌یی) روز ‪ 4‬خرداد بيان ک��رد‪ :‬ظرفیت انتقال‬ ‫گاز این خط لوله‪ ‬دریای��ی که برای انتق��ال گاز ایران به‬ ‫هند از بستر دریای‪ ‬عربی و بدون عبور از خاک پاکستان‬ ‫طراحی شده اس��ت‪ ،‬به طور کلی ‪ 31‬میلیارد مترمکعب‬ ‫در سال خواهد بود‪ .‬هزینه ساخت این خط لوله یک هزار‬ ‫و ‪ 100‬کیلومت��ری ‪ 4‬میلیارد دالر برآورد ش��ده اس��ت‪.‬‬ ‫ایران و هند همچنین درباره انتقال گاز ترکمنس��تان به‬ ‫مناطق ش��مالی ایران و انتقال گاز میدان پارس جنوبی‬ ‫ایران به هند (سوآپ گازی) در حال مذاکره هستند‪ .‬یک‬ ‫منبع دیپلماتیک‪ ‬نیز به‪ ‬خبرگزاری ریانووس��تی‪ ‬گفت‪:‬‬ ‫دهلی‌نو درباره اجرای ای��ن پروژه با تهران و عش��ق‌آباد‬ ‫مذاکره ک��رده و حمایت آنها را جلب کرده اس��ت‪ .‬بخش‬ ‫دریایی این خط لوله گازی که‪ ‬کنسرس��یوم گاز آسیای‬ ‫جنوب��ی مدیری��ت آن را برعه��ده دارد‪ ،‬از بن��در چابهار‬ ‫در ایران آغاز و تا ش��هر گجرات هند امت��داد دارد‪ .‬بنابر‬ ‫اعالم کنسرس��یوم گاز آسیای جنوبی‪ ،‬س��رمایه‌گذاران‬ ‫بین‌الملل��ی هزین��ه الزم ب��رای اج��رای این خ��ط لوله‬ ‫دریایی را تأمین خواهن��د کرد‪ ،‬این در حالی اس��ت که‬ ‫شرکت‌های‪ ‬ایتالیایی نیز آمادگی خود را برای پیوستن‬ ‫به این پروژه گازی اعالم کرده‌اند‪.‬‬ ‫در همین حال‪ ،‬سید رضا کسایی‌زاده مدیرعامل وقت‬ ‫شرکت ملی صادرات گاز ایران آبان ماه گذشته از امضای‬ ‫یادداش��ت تفاهم میان ایران و یک ش��رکت آسیایی به‬ ‫منظور س��اخت خط لوله انتقال گاز بلوک فارسی به هند‬ ‫خبر داده ب��ود‪ .‬هم‌اکنون مذاکراتی با این ش��رکت برای‬ ‫انتقال گاز یک��ی از میادین بلوک فارس��ی در حال انجام‬ ‫است‪ .‬شرکت آسیایی یاد ش��ده اعالم کرده با بهره‌گیری‬ ‫از تکنولوژی جدید و با هزینه بسیار پایینی امکان ساخت‬ ‫خط لوله زیردریایی از مسیرهای بندرعباس‪ ،‬هرمزگان‬ ‫یا چابهار به دریای عمان در عمق س��ه هزار متری وجود‬ ‫دارد‪ .‬بر پایه این گزارش‪ ،‬با وجود تنش‌های میان دهلی‌نو‬

‫‪42‬‬

‫و اس�لام‌آباد‪ ،‬هند‪ ‬همچنان برای پیوس��تن به خط لوله‬ ‫گازی ایران پاکس��تان هند موس��وم به خط لوله صلح در‬ ‫تالش اس��ت‪ .‬پس از حدود دو س��ال کناره‌گیری هند از‬ ‫مذاکرات خط لوله صلح‪ ،‬این کش��ور از ایران درخواست‬ ‫کرده است تا مذاکرات برای پیوستن به این پروژه گازی‬ ‫را از س��ر بگیرند‪ .‬قیمت گاز و تأمین امنیت مس��یر خط‬ ‫لوله صلح در خاک پاکس��تان تنها موضوع‌هایی هستند‬ ‫ک��ه موجب تأخی��ر در انج��ام مذاکره و حض��ور هند در‬ ‫این پروژه گازی ش��ده اس��ت‪ .‬از س��وي ديگر در تیر ماه‬ ‫‪ ۱۳۸۹‬اس‌ساندراش��ان مش��اور وزیر نفت هند بار دیگر‬ ‫ب��ر عالقه‌مندی کش��ورش ب��رای حضور در خ��ط لوله‬ ‫گازی صلح تأکید کرد‪ .‬پیش��نهاد برگزاری یک نشس��ت‬ ‫گروه کاری دو جانبه ب��ه منظور بحث و بررس��ی درباره‬ ‫خط لوله گازی ایران پاکس��تان هند موسوم به خط لوله‬ ‫صلح‪ ‬مطرح ش��ده که طرف ایرانی عالقه‌مند اس��ت این‬ ‫نشس��ت در تهران برگزار ش��ود‪ .‬وی با بیان این که هند‬ ‫پیشنهاد برگزاری این نشست در تهران را پذیرفته است‪،‬‬ ‫اظهار داشت‪ :‬ما منتظر تعیین زمان برگزاری آن هستیم‪.‬‬ ‫هند که حدود‪ ‬سه س��ال‪ ‬پیش از‪ ‬مذاکرات‪ ‬پروژه خط‬ ‫لوله صلح خارج ش��ده بود‪ ،‬قصد بازگش��ت و از سرگیری‬ ‫مذاکرات در این زمینه را دارد‪.‬‬ ‫این س��خنان در حالی مطرح می‌شود که دکتر حسین‬ ‫نقره‌کار ش��یرازی معاون امور بین‌الملل و بازرگانی وزیر‬ ‫نفت کش��ورمان از مذاک��رات متعدد هند ب��ا ایران برای‬ ‫دریافت گاز از کش��ور و بررسی پیش��نهادهای مختلف‬ ‫هند در این ب��اره خبر داده بود كه مذاک��رات متعددی با‬ ‫هیأت‌های هندی برای پیوستن آنها به خط لوله صادرات‬ ‫گاز ایران ب��ه پاکس��تان انجام ش��د‪ ،‬اما ای��ن مذاکرات‬ ‫تا‌کنون به قرارداد منجر نش��ده اس��ت که دلیل آن شاید‬ ‫محقق نشدن تغییر ش��رایط قبلی یا تعدیل قیمت بوده‬ ‫که ایران این ش��رایط را نپذیرفته و آنه��ا در حال تطبیق‬ ‫ش��رایط خود با ما هستند‪ .‬مان‌موهان‌س��ینگ در دیدار‬ ‫با وزیر اقتصاد کش��ورمان ضمن اعالم آمادگی‌کشورش‬ ‫برای اعزام هیأت اقتصادی و تجاری هندوستان به ایران‬ ‫افزود‪ :‬بخش خصوصی هندوستان آماده است در زمینه‬ ‫همکاری‌های بندری و انرژی با ایران همکاری کند‪ .‬سید‬ ‫شمس‌الدین حسینی نیز در این دیدار ضمن ابالغ سالم‬ ‫گرم رییس‌جمهور کشورمان به مان‌موهان‌سینگ گفت‪:‬‬ ‫نگاه جمهوری اسالمی ایران به هند‪ ،‬نگاهی ویژه است و‬ ‫امیدواریم بتوانی��م ظرفیت‌های همکاری‪ ‬دو طرف‪ ‬را به‬ ‫سرعت ارتقاء دهیم‪ .‬س��قف مبادالت کنونی دو کشور را‬ ‫می‌توان با یک برنامه‌ریزی دقیق‪ ‬در پنج س��ال آینده به‬ ‫‪ 30‬میلیارد دالر ارتقا داد و این برنامه مش��خص می‌تواند‬ ‫در دس��تور کار مقام‌های بلندپایه دو کشور باشد‪ .‬وی در‬ ‫ادامه ضمن اش��اره به اس��تفاده از ظرفیت‌های بالقوه دو‬ ‫کش��ور برای تأثیر در مس��ایل چند جانبه بین‌المللی‪ ،‬بر‬ ‫گس��ترش همکاری‌های‪ ‬دو طرف تأکید کرد‪ .‬وزیر امور‬ ‫اقتصادی و دارایی با اش��اره به برگزاری همایش معرفی‬ ‫فرصت‌های س��رمایه‌گذاری ایران در هن��د تصریح کرد‪:‬‬ ‫در هیأت جمهوری اس�لامی ایران بیش از ‪ 50‬ش��رکت‬ ‫از بخش‌های خصوصی کش��ور حضور دارند که مذاکرات‬ ‫خ��وب و س��ازنده‌ای ب��ا س��رمایه‌گذاران هندوس��تان‬ ‫داشته‌اند‪ .‬توسعه صنایع هند نیازمند دسترسی به انرژی‬ ‫پایدار‪ ‬و ایران آماده است و زمینه دسترسی هند به بازار‬ ‫انرژی پایدار ایران را فراهم می‌کند‪ .‬وزیر اقتصاد در پایان‌‬ ‫اظهار امیدواری ک��رد با نهایی ش��دن موافقت‌نامه‌های‬ ‫مالیاتی و س��رمایه‌گذاری دو کش��ور‪ ،‬روابط اقتصادی و‬ ‫تجاری دو کش��ور به ویژه فعالیت‌ه��ای بخش خصوصی‬ ‫ارتقا یابد‪ .‬اس‌ساندراش��ان مش��اور وزیر نفت هند اعالم‬

‫کرد‪ :‬با توج��ه به ذخای��ر غنی نف��ت و گاز ای��ران و نیاز‬ ‫روزافزون دهلی‌نو به منابع انرژی خارجی‪ ،‬ش��رکت‌های‬ ‫دولتی نفت و گاز هند ب��ه دنبال یافتن فرصت‌هایی برای‬ ‫حضور و س��رمایه‌گذاری‪ ‬در بخش‌های نفت و گاز ایران‬ ‫هس��تند‪ .‬وی با اش��اره به اینکه هند به تازگی مذاکرات‬ ‫برای حضور در خط لوله گازی ایران پاکس��تان هند را با‬ ‫ایران از سرگرفته است تصریح کرد‪ :‬ما شاهد فرصت‌های‬ ‫بسیار ارزشمندی در بخش نفت و گاز ایران هستیم‪ .‬این‬ ‫کشور ذخایر گازی فراوانی در اختیار دارد که این ذخایر‬ ‫غنی‪ ‬برای بس��یاری از س��رمایه‌گذاران خارجی جذاب‬ ‫است‪ .‬در صورت فراهم بودن شرایط‪ ،‬شرکت‌های دولتی‬ ‫نفت و گاز هند خواه��ان س��رمایه‌گذاری در پروژه‌های‬ ‫انرژی ایران هس��تند‪ .‬ش��رکت دولتی نف��ت و گاز هند‬ ‫(او‌ان‌جی‌سی) و دیگر شرکت‌های هندی هم‌اکنون برای‬ ‫چگونگی توس��عه میدان‌های نفتی ایران با شرکت‌های‬ ‫ایرانی در حال مذاکره هستند‪.‬‬ ‫ساندراش��ان از میزان محموله‌های نفت خام ایران که‬ ‫از سوی پاالیشگران هندی به این کش��ور وارد می‌شود‪،‬‬ ‫اظه��ار بی‌اطالعی ک��رد‪ .‬چندی پیش اس‌ساندراش��ان‬ ‫مشاور وزیر نفت هند اعالم کرده بود‪ :‬پیشنهاد برگزاری‬ ‫یک نشس��ت گ��روه کاری دو جانب��ه به منظ��ور بحث و‬ ‫بررس��ی درباره خ��ط لول��ه گازی ایران پاکس��تان هند‬ ‫موس��وم به خط لوله صلح مطرح ش��ده که طرف ایرانی‬ ‫عالقه‌مند اس��ت این نشس��ت در تهران برگزار شود‪ .‬وی‬ ‫با بیان این که هند پیش��نهاد برگزاری این نشس��ت در‬ ‫تهران را پذیرفته است‪ ،‬اظهار داش��ت‪ :‬ما منتظر تعیین‬ ‫زمان برگزاری آن هستیم‪ .‬هند که حدود سه سال پیش‬ ‫از مذاکرات پ��روژه خط لوله صلح خارج ش��ده بود‪ ،‬قصد‬ ‫بازگشت و از سرگیری مذاکرات در این زمینه را دارد‪.‬‬ ‫با عنایت به این مهم که هندوس��تان به شدت نیازمند‬ ‫ایجاد مناس��بات اقتصادی در زمینه انرژی مخصوصاً در‬ ‫حوزه گاز با جمهوری اسالمی ایران است و حتی براساس‬ ‫اس��ناد موجود به نحوی در تالش جهت رقابت با چین بر‬ ‫منابع انرژی ایران است‪ ،‬بنابراین همت دستگاه اجرایی و‬ ‫دیپلماسی کشور را می‌طلبد که وضع موجود را با عنایت‬ ‫بر منافع ملی ومحذورات جامع��ه بین‌المللی و مقدورات‬ ‫داخلی جهت وضع مطلوب هدایت نماید‪.‬‬ ‫منابع‪:‬‬ ‫‪1-India Loses to China in Africa-to-Kazakhstan-to‬‬‫‪Venezuela Oil‬‬ ‫‪At: http://www. bloomberg. com/‬‬ ‫‪2-Iran sanctions may hit our energy security: India‬‬ ‫‪At: http://thehindu. com/‬‬ ‫‪3- Iran gas pipeline project to meet energy needs: FM‬‬ ‫‪At: http://www. dailytimes. com. pk/‬‬ ‫‪4-‘Iran will welcome India’s decision to participate in‬‬ ‫‪gas pipeline project ‘May 23 2010‬‬ ‫‪At: http://www. indianexpress. com/‬‬ ‫‪5- India، Iran discuss building underwater gas pipeline‬‬ ‫‪25/05/2010‬‬ ‫‪At: http://en. rian. ru/‬‬ ‫‪6- India proposes dates for IPI talks، Iran yet to re‬‬‫‪spond15 May 2010‬‬ ‫‪At: http://economictimes. indiatimes. com/‬‬ ‫ ‪7- Krishna to represent India at G-15 Tehran meets‬‬‫‪May 08، 2010‬‬ ‫‪At: http://www. hindustantimes. com‬‬ ‫‪8- Qureshi Says Will Contact Krishna to Set Dates for‬‬ ‫‪Talks May 04، 2010‬‬ ‫‪At: http://news. outlookindia. com/‬‬ ‫‪9-India، Iran to hold gas pipeline talks –July 14 2010‬‬‫‪07-14‬‬ ‫‪At: http://www. livemint. com‬‬ ‫‪10- WSJ: US Sanctions Cloud India-Iran Projects Mon‬‬‫‪day، July 19، 2010‬‬ ‫‪At: http://www. foxbusiness. com/‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫چین‪،‬غولمصرفانرژی‬

‫حجم اقتصاد چی��ن (‪ )7/043/000/000/000 $‬در‬ ‫سال ‪ ۲۰۰۷‬از ژاپن بیشتر بوده و بالفاصله پس از اتحادیه‬ ‫اروپ��ا و آمری��کا در مقام س��وم در جهان ق��رار می‌گیرد‪.‬‬ ‫چنانچه رشد کنونی اقتصادی چین همچنان ادامه یابد‪،‬‬ ‫چین از نظر اقتصادی‪ ،‬در حال رس��یدن به آمریکا یعنی‬ ‫بزرگ‌ترین اقتصاد جهان است و باید خود را برای مقابله‬ ‫با پی‌آمدهای سیاسی و اقتصادی این موضوع آماده کند‪.‬‬ ‫این امر موجب نگرانی‌های عمده سیاسی خواهد شد زیرا‬ ‫این کشور به صورت نیروی به مراتب قوی‌تری در منطقه‬ ‫در‌آمده اس��ت‪ .‬مبحث حایز اهمیت در ای��ن مقاله میزان‬ ‫نیاز چین به مصرف انرژی و مق��دورات ایران در خصوص‬ ‫تعامل با این کشور هم قاره‌ای است‪.‬‬ ‫میزان مصرف انرژی در چین‬ ‫آژانس بین‌المللی انرژی اعالم کرد در سال ‪ ،2009‬چین‬ ‫در مصرف انرژی از آمریکا پیش��ی گرفت‪ .‬مصرف انرژی‬ ‫چین در سال ‪ 2009‬در قالب نفت خام‪ ،‬زغال سنگ‪ ،‬گاز‬ ‫طبیعی‪ ،‬انرژی هس��ته‌ای و‪ ‬انرژی‌های‪ ‬تجدیدپذیر‪ ،‬بالغ‬ ‫بر ‪ 2‬میلی��ارد و ‪ 252‬میلیون تن معادل نفت بوده اس��ت‪.‬‬ ‫این رقم‪ ،‬نسبت به مصرف ‪ 2‬میلیارد و ‪ 170‬میلیون‪ ‬تنی‬ ‫ان��رژی آمریکا بیش��تر ب��ود‪ .‬تی�لاک دوش��ی‪ ،‬تحلیلگر‬ ‫اقتصادی مؤسسه تحقیقات انرژی دانشگاه ملی سنگاپور‬ ‫گفت‪ :‬این یکی از نقاط عطف اقتصاد جهانی اس��ت‪ .‬حتی‬ ‫با وجود اعمال راهکارهایی از سوی دولت چین برای کند‬ ‫کردن رشد اقتصادی این کش��ور‪ ،‬تولید ناخالص داخلی‬ ‫چین در سه ماه دوم س��ال جاری میالدی‪ 10/3 ،‬درصد‬ ‫رشد داشت‪ .‬بنابر گزارش بررسی آماری جهان انرژی که‬

‫توس��ط بی‌پی در ماه ژوئن منتشر ش��د‪ ،‬چین با مصرف‬ ‫انرژی بالغ بر ‪ 2‬میلیارد و ‪ 200‬میلی��ون تن معادل نفت‪،‬‬ ‫بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی‪ ‬بود و آمریکا و روسیه در‬ ‫رتبه‌های بعدی قرار داشتند‪.‬‬ ‫طبق اطالعات منتش��ر ش��ده از س��وی بی‌پی‪ ،‬آمریکا‬ ‫با‪ ‬مصرف ‪ 843‬میلیون تن نفت در سال ‪ ،2009‬با رقمی‬ ‫بیش از دو برابر واردات ‪ 405‬میلیون تنی چین‪ ،‬همچنان‬ ‫بزرگ‌ترین‪ ‬مصرف‌کننده‪ ‬نف��ت جهان اس��ت‪ .‬پیش��ی‬ ‫گرفتن چین از آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده‬ ‫انرژی جهان‪ ،‬عالوه ب��ر این که یک مس��أله داخلی برای‬ ‫چین است؛ در بقیه کش��ورهای دنیا نیز هم از نظر عرضه‬ ‫و هم از نظر چگونگی مصرف انرژی بازخوردهایی خواهد‬ ‫داشت‪ .‬برای نمونه‪ ،‬اگر چین تصمیم بگیرد از خودروهای‬ ‫الکتریکی استفاده کند این تصمیم بر خط تولید در بیشتر‬ ‫کشورهای دنیا تأثیر خواهد گذاشت‪ .‬همچنین براساس‬ ‫اطالعات گمرکی چین‪ ،‬رش��د س��االنه واردات نفت این‬ ‫کش��ور‪ ‬در س��ال ‪ 2009‬میالدی‪ 48 ،‬درصد‪ ‬بوده و‪ ‬کل‬ ‫واردات نفت در این سال‪ ،‬نسبت به س��ال ‪ 2005‬دو برابر‬ ‫شده اس��ت‪ .‬ماه ژوئن س��ال جاری میالدی نیز با واردات‬ ‫‪ 22‬میلیون و ‪ 100‬هزار تن (روزانه ‪ 5‬میلیون و ‪ 400‬هزار‬ ‫بشکه نفت خام) رکورد واردات این کشور شکسته شد‪ .‬با‬ ‫توجه به کاهش تولید نفت در کشورهای غیر عضو اوپک‬ ‫و نظارت بیش��تر تولید‌کنندگان دولتی بر منابع‪ ،‬ظرفیت‬ ‫اضافی تولید نفت تا سال ‪ 2015‬کاهش خواهد یافت‪.‬‬ ‫آژانس بین‌المللی انرژی در آخرین گزارش ماهانه خود‬ ‫درباره بازار نفت ک��ه در روز ‪ 13‬ژوئیه (‪ 22‬تیر) منتش��ر‬

‫شد‪ ،‬ضمن تکرار انتقاد همیشگی خود درباره‪ ‬آمار انرژی‬ ‫منتشر شده از س��وی دولت چین‪ ،‬نگرانی خود را درباره‬ ‫کیفیت و جامعیت اطالعات دولت چین ب��ه ویژه درباره‬ ‫فعالیت پاالیشی و بورس‌های نفت و فرآورده‌ها ابراز کرد‪.‬‬ ‫در‪ ‬گزارش‪ ‬ی��اد ش��ده تأکی��د ش��ده اس��ت ک��ه‬ ‫مغایرت‌هایی‪ ‬می��ان نرخ رش��د تولید ناخال��ص داخلی‬ ‫و مصرف انرژی چین مش��اهده ش��ده اس��ت‪ .‬طبق این‬ ‫گزارش‪ ،‬اگر ارق��ام مربوط به میزان تقاض��ای نفت چین‬ ‫درس��ت باش��د‪ ،‬به احتمال زیاد اطالعات مربوط به رشد‬ ‫تولی��د ناخالص داخل��ی اغراق‌آمی��ز اس��ت‪ .‬در گزارش‬ ‫دسامبر‪ ‬گذش��ته نی��ز آژان��س بین‌المللی ان��رژی اعالم‬ ‫کرد‪ :‬اطالعات چین درب��اره تقاضای انرژی این کش��ور‪،‬‬ ‫رونده��ای نامعمولی را نش��ان می‌ده��د و در این میان‪،‬‬ ‫عجیب‌ترین آمار مرب��وط به کاهش مص��رف بنزین و در‬ ‫عین ح��ال افزایش فروش خودرو در این کش��ور اس��ت‪.‬‬ ‫آژانس بین‌المللی ان��رژی در تیر ماه ج��اری اعالم نمود‪:‬‬ ‫مصرف انرژی چین در س��ال ‪ ،2009‬در قالب نفت خام‪،‬‬ ‫زغال س��نگ‪ ،‬گاز طبیعی‪ ،‬انرژی هس��ته‌ای و انرژی‌های‬ ‫تجدیدپذیر‪ ،‬اف��زون ب��ر ‪ 2‬میلی��ارد و ‪ 252‬میلیون تن‬ ‫معادل نفت بوده اس��ت؛ این رقم‪ ،‬از‪ ‬مص��رف ‪ 2‬میلیارد‬ ‫و ‪ 170‬میلی��ون ت��ن انرژی آمریکا بیش��تر ب��ود‪ .‬آژانش‬ ‫بین‌المللی انرژی (ای‌آی‌یی) به تازگی در گزارشی اعالم‬ ‫کرده است‪ :‬تقاضای گاز در چین‪ ‬تا سال ‪ 2015‬میالدی‬ ‫به ‪ 140‬میلی��ارد مترمکع��ب افزایش خواه��د یافت که‬ ‫نس��بت به میزان تقاضای گاز این کش��ور در سال ‪2007‬‬ ‫میالدی دو برابر رشد نش��ان می‌دهد‪ .‬مصرف گاز طبیعی‬

‫‪43‬‬


‫درنگ‬

‫چین‪ ،‬غول مصرف انرژی‬

‫چین در سال گذشته میالدی ‪ 87‬میلیارد و ‪ 450‬میلیون‬ ‫مترمکعب بوده که نس��بت به س��ال پیش از آن (‪2008‬‬ ‫میالدی) ‪ 11/5‬درصد افزایش داشته است‪.‬‬ ‫اما برعکس نظر صاحب‌نظ��ران مقامات چین این مهم‬ ‫را وقعی نمی‌نهند‪ .‬سخنگوی اداره ملی انرژی چین اعالم‬ ‫کرد اطالع��ات آژانس بین‌المللی انرژی مبنی بر پیش��ی‬ ‫گرفتن چی��ن از آمریکا در مصرف انرژی‪ ،‬دقیق نیس��ت‪.‬‬ ‫ژنگ یاچوان‪ ،‬س��خنگوی اداره ملی ان��رژی چین روز ‪29‬‬ ‫تیر اظهار داشت‪ :‬براساس محاسبات ما‪ ،‬آمریکا همچنان‬ ‫بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی جه��ان و چین‪ ،‬در واقع‬ ‫بزرگ‌تری��ن تولیدکنن��ده انرژی‌های اولی��ه‪ ‬در جهان‬ ‫اس��ت‪ .‬مصرف انرژی چین‪ ‬افزون بر ‪ 3‬میلیون و ‪ 66‬هزار‬ ‫تن معادل زغال س��نگ بوده که‪ ‬با ‪ 2‬میلیون و ‪ 146‬هزار‬ ‫تن معادل نفت برابر اس��ت‪ .‬ژو‌ش��یاآن یک��ی از مدیران‬ ‫اداره ملی انرژی چین معتقد اس��ت ک��ه اطالعات آژانس‬ ‫بین‌المللی انرژی (درب��اره میزان مص��رف انرژی چین)‬ ‫می‌تواند به عنوان مرجع در نظر گرفته ش��ود‪ ،‬اما چندان‬ ‫قابل اطمینان نیس��ت‪ .‬آژانس بین‌الملل��ی انرژی درباره‬ ‫تالش‌های بی‌وقف��ه چین برای صرفه‌جوی��ی در انرژی و‬ ‫کاهش‪ ‬انتشار کربن آگاهی الزم را ندارد‪.‬‬ ‫نکت��ه جال��ب توج��ه بر خ�لاف نظ��ر مقام��ات چین‬ ‫پیش‌بینی بخش مش��اوره انرژی موسس��ه وود مکنزی‬ ‫مس��تقر در ادینب��ورگ آمریکا اس��ت‪ .‬موسس��ه مذکور‬ ‫پیش‌بینی کرده است که تقاضای ال‌ان‌جی چین در سال‬ ‫‪ 2020‬به ‪ 46‬میلیون تن در سال یعنی ‪ 48‬درصد افزایش‬ ‫یابد‪ .‬موسس��ه وود مکنزی در پیش‌بینی گذش��ته خود‪،‬‬ ‫تقاض��ای ال‌ان‌جی چین در س��ال ‪ 2020‬میالدی را‪31 ‬‬ ‫میلیون ت��ن اعالم کرده ب��ود‪ .‬احتمال م��ی‌رود تقاضای‬ ‫روزانه گاز چین از ‪ 9‬میلیارد فوت مکعب در س��ال ‪2009‬‬ ‫به ‪ 43‬میلیارد فوت مکعب (‪ 444‬میلیارد مترمکعب) در‬ ‫س��ال ‪ 2030‬افزایش یابد‪ .‬گاوین تامپسون‪ ،‬مدیر بخش‬ ‫مطالعات گاز چین در موسسه وودمکنزی با بیان این که‬ ‫رشد شدید‪ ‬تقاضای گاز چین فقط به دلیل تولید ناخالص‬ ‫داخلی نیس��ت‪ ،‬اظهار داش��ت‪ :‬افزایش تقاضای گاز این‬ ‫کشور مربوط به جایگزین کردن‪ ‬سوخت‌ها از جمله زغال‬ ‫سنگ در بخش‌های صنعتی و مس��کونی است‪ .‬بنابر آمار‬ ‫اداره گمرک چی��ن‪ ،‬خرید ال‌ان‌جی این کش��ور در ژوئن‬ ‫گذشته نسبت به مدت مشابه س��ال گذشته با ‪ 58‬درصد‬ ‫افزایش به ‪ 741‬هزار و ‪ 732‬تن رس��یده است‪ ،‬ضمن آن‬ ‫که خرید ال‌ان‌جی چین در آوریل گذشته به رکورد ‪842‬‬ ‫هزار و ‪ 697‬تن دس��ت یافته بود‪ .‬تولید گاز چین از ذخایر‬ ‫نامتعارف انرژی مانند تولید گاز از س��نگ‌های رس��ی تا‬ ‫س��ال ‪ 2030‬به ‪ 11‬میلیارد فوت مکع��ب در روز افزایش‬ ‫یابد که این میزان بیش از ی��ک چهارم کل عرضه گاز این‬ ‫کشور را تش��کیل می‌دهد‪ .‬این س��خنان در حالی مطرح‬ ‫می‌ش��ود که ش��رکت ملی نفت چین (سی‌‌ان‌پی‌س��ی)‬ ‫پیش‌تر اعالم کرده بود قصد دارد تا سال ‪ 2015‬میالدی‪،‬‬ ‫‪ 500‬میلیون مترمکعب گاز از س��نگ‌های رس��ی تولید‬ ‫کند‪ .‬بس��یاری از کشورها به دنبال توس��عه ذخایر بزرگ‬ ‫گازی حاصل از سنگ‌های رس��ی خود هستند؛ به طوری‬ ‫که بیش از ‪ 120‬تریلی��ون مترمکعب از ای��ن نوع ذخایر‬ ‫در آمری��کا‪ 100 ،‬میلی��ارد مترمکع��ب در روس��یه‪70 ،‬‬ ‫میلیارد مترمکعب در خاورمیانه‪ 36 ،‬میلیارد مترمکعب‬ ‫در چین و ‪ 22‬تریلی��ون مترمکعب از این ن��وع گازها در‬ ‫استرالیا کشف شده است‪ .‬ذخایر عظیمی از این نوع گازها‬ ‫همچنین در کانادا‪ ،‬هند‪ ،‬آلمان‪ ،‬آفریقای جنوبی‪ ،‬اوکراین‬ ‫و قزاقستان واقع شده‌اند‪.‬‬ ‫ظرفیت‌های موجود چین در عرصه انرژی‬ ‫تولید گاز طبیعی چین در نیمه نخس��ت س��ال ‪2010‬‬

‫‪44‬‬

‫در قیاس با مدت مش��ابه س��ال گذش��ته میالدی ‪10/8‬‬ ‫درصد افزایش یافت‪ .‬بر پایه آم��ار اداره کل گمرک چین‪،‬‬ ‫تولید گاز طبیعی این کش��ور در دوره مورد بررسی به ‪45‬‬ ‫میلی��ارد و ‪ 930‬میلیون مترمکعب افزایش یافته اس��ت‪.‬‬ ‫تولی��د گاز طبیع��ی چین در‪ ‬ژوئ��ن گذش��ته در قیاس‬ ‫با مدت مشابه س��ال گذش��ته با ‪ 5/8‬درصد افزایش به ‪7‬‬ ‫میلیارد و ‪ 80‬میلیون مترمکعب رس��یده است‪ .‬چین در‬ ‫ژوئن گذشته ‪ 224‬هزار و ‪ 185‬تن گاز طبیعی وارد کرد‪،‬‬ ‫ضمن آن که واردات گاز طبیعی مایع ش��ده (ال‌ان‌جی)‬ ‫این کش��ور نیز ‪ 741‬هزار و ‪ 732‬تن اعالم ش��ده اش��ت‪.‬‬ ‫همچنین چین موفق ش��ده اس��ت بیش از ‪ 180‬میدان‬ ‫گاز و نفت در دریای چین جنوبی کشف کند‪ .‬وو‌شیکان‪،‬‬ ‫مدیر مؤسس��ه اقیانوس‌شناس��ی دریای چی��ن جنوبی‬ ‫از کش��ف بیش از ‪ 200‬بل��وک دارای نف��ت و گاز و بیش‬ ‫از ‪ 180‬میدان نف��ت و گاز در عمق‌ه��ای ‪ 500‬تا ‪ 2‬هزار‬ ‫متری‪ ‬دریای چین جنوبی خبر داد‪ .‬اما چین با استخراج‬ ‫س��االنه ‪ 10‬میلیون تن نفت از دریای چین جنوبی‪ ،‬هنوز‬ ‫از کش��ورهای همجوار خود عقب‌تر است‪ .‬سی‌ان‌او‌او‌سی‬ ‫بزرگ‌ترین گ��روه اکتش��اف دریایی چین هن��وز موفق‬ ‫به تولید اقتصادی در دریای چین جنوبی نش��ده اس��ت‪.‬‬ ‫بزرگ‌تری��ن تولید‌کنن��دگان خش��کی چی��ن‪ ،‬یعن��ی‬ ‫سینوپک و سی‌ان‌‌پی‌س��ی تنها حق اکتشاف در آب‌های‬ ‫کم عمق (کمت��ر از پنج متر) را دارند‪ ،‬اما سی‌ان‌او‌او‌س��ی‬ ‫حق اکتش��اف در همه آب‌ها را دارد‪ .‬اف��زون بر این‪ ،‬حق‬ ‫انحصاری‪ ‬مش��ارکت با طرف‌های خارج��ی در آب‌های‬ ‫کشور چین متعلق به سی‌ان‌او‌او‌سی و این گروه از اولویت‬ ‫سهم ‪ 51‬درصدی در پروژه‌های مش��ترک نیز برخوردار‬ ‫است‪ .‬سال گذشته میالدی نیز شرکت نفت و پتروشیمی‬ ‫چین (س��ینوپک) در‪ ‬جنوب غربی این کشور یک میدان‬ ‫گازی‪ ‬با حجم ذخای��ر گازی آن ‪ 120‬میلیارد متر مکعب‬ ‫کشف کرده بود‪.‬‬ ‫تولید گاز چین در ‪ 5‬م��اه نخس��ت ‪ 2010‬در قیاس با‬ ‫مدت مشابه سال گذش��ته با ‪ 12/7‬درصد افزایش به ‪39‬‬ ‫میلی��ارد و ‪ 240‬میلی��ون مترمکعب رس��ید‪ .‬اداره‪ ‬آمار‬ ‫ملی چی��ن همچنین‪ ‬اع�لام ک��رد‪ :‬تولی��د گاز چین در‬ ‫ماه مه س��ال جاری می�لادی در قیاس با مدت مش��ابه‬ ‫س��ال گذش��ته‪ ‬با ‪ 8/9‬درصد افزای��ش ب��ه ‪ 7‬میلیارد و‬ ‫‪ 360‬میلی��ون مترمکعب افزایش یافته اس��ت‪ .‬ش��رکت‬ ‫پتروچاینا‪ ،‬بزرگ‌تری��ن تولیدکننده گاز طبیعی چین در‬ ‫حال واردات گاز طبیعی از آس��یای مرکزی است‪ ،‬ضمن‬ ‫آن که دیگر ش��رکت‌های نفتی چین نیز در حال واردات‬ ‫گاز طبیعی مایع ش��ده (ال‌ان‌جی) هس��تند‪ .‬پیش‌بینی‬ ‫می‌شود که واردات ال‌ان‌جی چین تا سال ‪ 2015‬میالدی‬ ‫به‪ 6 ‬میلیون تن (‪ 8‬میلی��ارد و ‪ 280‬میلیون مترمکعب)‬ ‫افزایش یابد‪ .‬ژو جیپینگ‪ ،‬رییس ش��رکت پتروچاینا نیز‬ ‫پیش‌تر پیش‌بینی کرده ب��ود‪ :‬مصرف گاز طبیعی چین تا‬ ‫س��ال ‪ 2020‬میالدی به ‪ 300‬میلیارد مترمکعب افزایش‬ ‫خواهد یافت‪.‬‬ ‫از سوی دیگر ش��رکت ملی نفت چین قصد دارد تا سال‬ ‫‪ 2015‬میالدی‪ 500 ،‬میلیون مترمکعب گاز از سنگ‌های‬ ‫رس��ی تولید کند‪ .‬لیائو یانگی یوان‪ ،‬معاون مدیر اجرایی‬ ‫شرکت ملی نفت چین (سی‌‌ان‌پی‌س��ی) در مقاله‌ای که‬ ‫در تاری��خ ‪ 13‬تیر در روزنامه اس��تادی تایمز این کش��ور‬ ‫به چاپ رس��یده بود‪ ،‬گفت‪ :‬چین هیچ گون��ه تولید گاز از‬ ‫سنگ‌های رس��ی نداش��ته و ارزیابی‌ها درباره این منابع‬ ‫بالقوه در مراحل مقدماتی اس��ت‪ .‬شرکت سی‌ان‌پی‌سی‬ ‫تا سال ‪ 2015‬میالدی ‪ 80‬میلیارد مترمکعب گاز در سال‬ ‫وارد خواهد کرد‪ ،‬ضمن آن که این شرکت فعاالنه در حال‬ ‫احداث مخازن تجاری ذخیره‌س��ازی گاز در چین‪ ‬است‪.‬‬

‫چین از طریق س��ه پایانه دریافت گاز طبیعی مایع شده‬ ‫(ال‌ان‌جی)‪ ،‬در س��ال گذش��ته میالدی حدود ‪ 7‬میلیارد‬ ‫و ‪ 600‬میلیون مترمکعب ال‌ان‌ج��ی وارد کرد‪ .‬همچنین‬ ‫واردات گاز طبیعی این ش��رکت به وسیله خط لوله گازی‬ ‫ترکمنس��تان‪ -‬چین در نیمه نخست امسال‪ ،‬بیش از یک‬ ‫میلیارد و ‪ 500‬میلیون مترمکعب بوده است‪.‬‬ ‫این س��خنان در حالی مطرح می‌ش��ود ک��ه اوکراین و‬ ‫لهس��تان نیز قصد دارند تولید گاز از س��نگ‌های رسی را‬ ‫با مشارکت ش��رکت‌های آمریکایی انجام دهند‪ .‬هیالری‬ ‫کلینتون‪ ،‬وزیر امور خارج��ه آمریکا‪ ‬پیش‌تر گفته بود‪ :‬در‬ ‫پی عالقه‌مندی لهس��تان برای رش��د اقتصادی و کاهش‬ ‫انتش��ار گازهای گلخانه‌ای‪ ،‬این کش��ور‪ ‬موافقت خود را‬ ‫برای حضور در ابتکار تولید گاز از س��نگ‌های رسی اعالم‬ ‫کرده است‪ .‬یوری بوکیو‪ ،‬وزیر س��وخت و انرژی اوکراین‬ ‫نیز پیش‌تر اعالم کرده بود‪ :‬این کشور قصد دارد به منظور‬ ‫تولید گاز از سنگ‌های رسی تا پایان امسال قراردادهایی‬ ‫را با شرکت‌های آمریکایی امضا کند‪ .‬بسیاری از کشورها‬ ‫به دنبال توس��عه ذخایر بزرگ گازی حاصل از سنگ‌های‬ ‫رس��ی خود هس��تند؛ به طوری که بیش از ‪ 120‬تریلیون‬ ‫مترمکع��ب از این نوع ذخای��ر در آمری��کا‪ 100 ،‬میلیارد‬ ‫مترمکع��ب در روس��یه‪ 70 ،‬میلی��ارد مترمکع��ب در‬ ‫خاورمیانه‪ 36 ،‬میلیارد مترمکعب در چین و ‪ 22‬تریلیون‬ ‫مترمکعب از این نوع گازها در استرالیا کشف شده است‪.‬‬ ‫ذخایر عظیم��ی از این ن��وع گازها همچنی��ن در کانادا‪،‬‬ ‫هند‪ ،‬آلمان‪ ،‬آفریقای جنوبی‪ ،‬اوکراین و قزاقس��تان واقع‬ ‫شده‌اند‪.‬‬ ‫چشم‌انداز مناسبات ایران و چین‬ ‫پس از پيروزي انقالب اس�لامی‪ ،‬با توجه به سياس��ت‬ ‫کشورمان مبنی بر توسعه مناسبات با كشورهاي اسالمي‬ ‫و جهان س��وم‪ ،‬حجم مبادالت تجاري با چين نيز افزايش‬ ‫يافت‪ .‬پس از استقرار جمهوری اس�لامی و به‌ویژه پس از‬ ‫آغاز جنگ ع��راق و ایران‪ ،‬به تدريج جو اعتماد بیش��تری‬ ‫میان دو کش��ور ایجاد ش��د و دو ط��رف عالقمندي خود‬ ‫را نسبت به توسعه مناس��بات ابراز داش��ته و با ايجاد جو‬ ‫تفاهم‪ ،‬اين رواب��ط در زمينه‌هاي مختلف هم��واره رو به‬ ‫رش��د و داراي سير صعودي بوده اس��ت‪ .‬در همين راستا‪،‬‬ ‫سفر رهبران و مقامات عاليرتبه دو كشور‪‌،‬روابط دو جانبه‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫را هرچه بيشتر گسترش داده و تعميق بخشيده است‪.‬‬ ‫عالوه بر روسای جمهور و مجلس شورای اسالمی وقت‬ ‫کش��ورمان‪ ،‬در س��ال‌هاي اخير برخي ديگر از مقام‌‌هاي‬ ‫كش��ورمان از جمله وزراي امور خارجه‪ ،‬كشاورزي‪ ،‬نفت‪،‬‬ ‫راه و ترابري‪ ،‬معادن و فلزات‪ ،‬بهداري‪ ،‬پس��ت و تلگراف و‬ ‫تلفن (ارتباطات)‪ ،‬جهاد سازندگي‪ ،‬مسكن و شهرسازي‪،‬‬ ‫اقتصاد و دارايي‪ ،‬بازرگان��ي‪ ،‬كار و امور اجتماعي‪ ،‬فرهنگ‬ ‫و ارشاد اس�لامي و همچنين معاونان و مشاوران رياست‬ ‫جمه��وري در ام��ور اجرايي‪ ،‬سياس��ي‪ ،‬ان��رژي‪ ،‬تربيت‬ ‫بدني‪ ،‬ریيس كل بانك مركزي‪ ،‬معاونان مجلس ش��وراي‬ ‫اس�لامي‪ ،‬نمايندگان مجلس ش��وراي اس�لامي‪ ،‬هيأت‬ ‫دوس��تي پارلماني و معاونان بس��ياري از وزارتخانه‌ها از‬ ‫جمهوري خلق چي��ن بازديد و در ح��وزه وظايف خود با‬ ‫مسئولين اين كشور گفت‌وگو كرده‌اند‪ .‬همچنین از طرف‬ ‫چين نيز مقام‌هاي عالي‌رتبه‌ای از جمله يانگ‌ش��ان‌كن‬ ‫ریيس جمهور‪ ،‬لي‌پنگ نخست‌وزير‪ ،‬ون‌لي ریيس كنگره‬ ‫ملي خل��ق‪ ،‬خوجين‌تائو مع��اون ریيس جمه��ور وقت و‬ ‫وزراي امورخارجه‪ ،‬كشاورزي‪ ،‬راه‌آهن‪ ،‬روابط اقتصادي و‬ ‫تجارت خارجي‪ ،‬بهداري‪ ،‬بازرگاني‪ ،‬مسكن‪ ،‬ماشين‌آالت‬ ‫و صناي��ع الكترونيك و وزیر ارتباطات حزب کمونیس��ت‬ ‫چین و معاونان و مقامات برخ��ي وزارتخانه‌های چین از‬ ‫جمهوري اسالمي ايران ديدار داشته‌اند‪.‬‬ ‫همچنين در فروردين ماه ‪ 1380‬جيانگ‌‌زمين در رأس‬ ‫هيأتي از ايران ديدن نمود‪ .‬در اين س��فر ‪ 6‬سند همكاري‬ ‫در زمينه‌هاي اقتصادي‪ ،‬علمي و فرهنگي امضاء ش��د كه‬ ‫براس��اس آن همكاري‌هاي دوجانبه در عرصه نفت و گاز‪،‬‬ ‫بازرگان��ي‪ ،‬حمل و نق��ل‪ ،‬فن‌آوري اطالع��ات و مبادالت‬ ‫فرهنگي و آموزشي گس��ترش یافت‪ .‬همچنين دو كشور‬ ‫در بس��ياري از مس��ایل بين‌الملل��ي و منطق��ه‌اي داراي‬ ‫ديدگاه‌هاي مش��تركي هس��تند‪ .‬ایران و چی��ن خواهان‬ ‫افزايش نقش س��ازمان ملل در مس��ایل جهاني‪ ،‬ممانعت‬ ‫از به‌كار‌گيري س�لاح‌هاي اتمي و شيميایي‪ ،‬مخالف نظم‬ ‫نوين جهاني پيشنهادي از س��وي آمريكا و استقرار نظم‬ ‫نوين سياسي و اقتصادي با مشاركت همه كشورها به‌طور‬ ‫مساوي هستند‪.‬‬ ‫سال‌هاس��ت که نگاه ب��ه ش��رق و گس��ترش رابطه با‬ ‫کشورهایی آس��یایی جزو اولویت‌های سیاست خارجی‬

‫ایران اس��ت‪ .‬بر این اس��اس‪ ،‬تهران دارای روابط گسترده‬ ‫با بیش��تر کشورهای آس��یایی اس��ت‪ .‬مهم‌ترین شرکای‬ ‫اقتصادی ای��ران در آس��یا عبارتند از‪ :‬ژاپ��ن‪ ،‬چین و کره‬ ‫جنوبی و کش��ورهای اروپایی در مرحله بعدی قرار دارند‪.‬‬ ‫در حال حاضر مناس��بات اقتصادی تهران‪ ،‬پکن به حدود‬ ‫ده میلیارد دالر در سال می‌رسد و تراز تجاری به نفع ایران‬ ‫است‪ .‬شرکت‌های مختلف چینی در زمینه‌های گوناگون‬ ‫در بازار ایران فعالیت دارند و نزدیک به صد پروژه در ایران‬ ‫در اختیار ش��رکت‌های دولتی و خصوصی چینی اس��ت‪.‬‬ ‫پروژه‌های��ی که اکن��ون توس��ط ش��رکت‌های دولتی و‬ ‫خصوصی چین انجام می‌شود‪ ،‬طرح‌های اساسی‪ ،‬بنیادی‬ ‫و زیربنایی اس��ت‪ .‬عرصه نفت و گاز یک��ی از میدان‌های‬ ‫جدید همکاری ب��وده و از ظرفیت باالیی ه��م برخوردار‬ ‫اس��ت؛ در این ارتباط قرارداده��ا و توافقنامه‌های مهمی‬ ‫بین دو کشوربه امضاء رسیده است و پیش‌بینی می‌شود‬ ‫در س��ال‌های آتی حجم روابط تجاری دو کشور از مرز ده‬ ‫میلیارد دالرهم فرا تر برود‪.‬‬ ‫نقش انرژی در روابط ایران و چین‬ ‫با توجه به اینک��ه چین بازار بزرگ مص��رف دنیا بوده و‬ ‫ایران نیز یک��ی از بزرگ‌ترین تولیدکنن��دگان انرژی در‬ ‫جهان اس��ت‪ ،‬چین یک بازار قابل اتکاء برای ایران است و‬ ‫ایران نیز با توجه به ذخای��ر عظیم نفتی یک تأمین‌کننده‬ ‫قابل اتکاء برای چین محسوب می‌شود‪.‬‬ ‫در حقیقت دو کش��ور ایران و چین در دو س��وی آسیا‬ ‫از نظر اقتصادی مکمل یکدیگر قلمداد می‌ش��وند‪ .‬کشور‬ ‫چین روز به روز نیاز بیشتری به مصرف انرژی دارد و ایران‬ ‫نیز به نوبه خود یکی از بزرگ‌ترین تولید کنندگان نفت و‬ ‫گاز اس��ت‪ .‬از نظر دو طرف‪ ،‬امنیت انرژی و امنیت تولید و‬ ‫عرضه آن بسیار مهم است‪ .‬شاید بتوان ادعا نمود در آینده‬ ‫نه چندان دور‪ ،‬امنی��ت تولید و عرضه نف��ت و گاز تا حد‬ ‫زیادی در گرو همکاری‌های راهبردی ایران و چین است‪.‬‬ ‫همچنین چین برای توسعه خود نیاز به انرژی تمیز دارد‬ ‫و این انرژی تمیز تا حد زیادی در گرو مصرف گاز است که‬ ‫ایران یکی از بزرگ‌ترین تولید‌کنندگان عمده آن اس��ت‪.‬‬ ‫پس می‌توان گفت س��ال‌های آتی‪ ،‬س��ال‌های مشارکت‬ ‫طالیی ایران و چین است‪ .‬همکاری‌های ایران و چین در‬ ‫بخش انرژی با امضای تفاهم‌نامه مهم همکاری‌های بین‬ ‫دو دولت نهایی شده است‪ .‬در سند تفاهم امضا شده میان‬ ‫دو دولت موارد مهمی از جمله محور‌های زیر قرار دارد‪:‬‬ ‫ هم��کاری بلند‌مدت ای��ران و چی��ن در زمینه نفت و‬‫گاز‪ ،‬بدین معنی ک��ه همکاری‌های دو ط��رف در عرصه‬ ‫همکاری‌های انرژی ‪ 25‬تا ‪ 30‬س��اله خواهد بود و جریان‬ ‫صادرات نفت ایران به چین و خرید نفت توس��ط چین از‬ ‫ایران به صورت بلند‌مدت تضمین شد‪.‬‬ ‫ خرید س��االنه ده میلیون تن گازطبیعی (‪ )LNG‬از‬‫ایران‬ ‫ واگذاری بازار ده میلی��ون تنی گاز مایع ب��ه ایران از‬‫س��وی چین یک تصمی��م راهبردی تلقی می‌ش��ود و در‬ ‫صورت توافق ش��رکت‌های دو طرف‪ ،‬این صادرات از یکی‬ ‫دو سال آینده آغاز و تا ‪ 25‬سال ادامه خواهد داشت‪.‬‬ ‫در تاریخ ‪ 4‬م��رداد ‪ ،1389‬وزراي خارجه اتحاديه اروپا‬ ‫اعم��ال تحريم‌هاي س��ختگيرانه‌تر‪ ،‬ج��داي از قطعنامه‬ ‫ش��ورای امنيت س��ازمان ملل بر ضد ايران را پذيرفتند‪.‬‬ ‫در پی تحریم‌ه��ای ایاالت متح��ده و غرب ب��ا عنایت به‬ ‫همس��ویی جمهوری خلق چین با ای��ران‪ ،‬نکته جالب و‬ ‫حائز اهمیت موضع‌گیری مقامات چین در خصوص این‬ ‫مهم اس��ت‪ .‬مقامات چين تحريم‌هاي يک‌جانبه شوراي‬ ‫امنيت س��ازمان‌مل��ل در مخالف��ت با برنامه هس��ته‌اي‬ ‫ايران را غيرقاب��ل پذيرش خواندند و خواس��تار پيگيري‬

‫موضوع از طريق گفتمان سياسي شدند‪ .‬سخنگوي وزير‬ ‫امور خارجه چين اع�لام کرد پکن تحري��م عليه ايران را‬ ‫راه‌حل موضوع هس��ته‌اي اي��ران نمي‌دان��د و همواره به‬ ‫افزايش تالش‌هاي سياس��ي اميدوار اس��ت‪ .‬س��خنگوي‬ ‫وزير امور خارجه چين از پيش��نهاد اخير ايران به آژانس‬ ‫بين‌المللي ان��رژي اتمي مبني بر از س��رگيري مذاکرات‬ ‫هس��ته‌اي درباره تبادل س��وخت هس��ته‌اي م��ورد نياز‬ ‫راکت��ور تحقيقاتي تهران ک��ه رادي��و‌دارو توليد مي‌کند‪،‬‬ ‫اس��تقبال کرد‪ .‬چين اميدوار اس��ت که هم��ه طرف‌هاي‬ ‫ذي‪‎‬ربط در موضوع هس��ته‌اي ته��ران به حل مس��أله از‬ ‫طريق گفت‌وگوي سياس��ي و مذاکره پاي‌بند باشند‪ .‬اين‬ ‫در حالي است که چين در اوايل ماه جاري ميالدي اعمال‬ ‫تحريم‌هاي يک‌‌جانبه از س��وي اياالت‌ متحده عليه ايران‬ ‫را خارج از چارچ��وب قطعنامه ش��وراي امنيت ناعادالنه‬ ‫و غيرقابل پذيرش دانس��ته بود‪ .‬البته الزم به ذکر اس��ت‬ ‫که عملک��رد اخیر دولت چی��ن بنا بر اظه��ارات نقره‌کار‬ ‫ش��یرازی معاون امور بین‌المل��ل و بازرگان��ی وزیر نفت‬ ‫در این خصوص موی��د همین مطلب اس��ت‪ .‬وی از اقدام‬ ‫ش��رکت‌های چینی برای اجرای حدود ‪ 40‬میلیارد دالر‬ ‫طرح‌های مختل��ف نفت و گاز در ای��ران و آغاز دور جدید‬ ‫مذاکرات نفتی تهران پکن در آینده نزدیک خبر داد‪ .‬وی‬ ‫با اشاره به افزایش‪ ‬تجارت و مبادالت نفتی با چین‪ ‬گفت‪:‬‬ ‫در این زمینه‪ ‬از سال‌های گذشته تاکنون‪ ،‬همکاری‌های‬ ‫دوجانبه ایران و چین برای تقویت‪ ‬همکاری‌ها در بخش‬ ‫صنایع باالدس��تی و میان‌دس��تی نف��ت‪ ،‬گاز‪ ،‬پاالیش و‬ ‫پخش نفتی و پتروش��یمی صورت‪ ‬گرفته است‪ .‬نقره‌کار‬ ‫ش��یرازی از تصمیم ایران برای همكاری با ش��ركت‌های‬ ‫مختلف چین��ی‪ ‬در زمینه‪ ‬نفت و گاز‪ ‬خب��ر داد و‪ ‬گفت‪:‬‬ ‫اكنون‪ ‬طرح‌ه��ای گس��ترده‌ای با ش��رکت‌های مختلف‬ ‫چینی در بخش باالدستی نفت و گاز در دست‪ ‬اجراست‪.‬‬ ‫وی ارزش مشاركت‪ ‬ش��رکت‌های مختل��ف چین��ی در‬ ‫صنایع باالدس��تی نفت و گاز ایران را ح��دود ‪ 29‬میلیارد‬ ‫دالر اعالم‪ ‬کرد و گف��ت‪ :‬در بخش صنایع پایین‌دس��تی‬ ‫نفت‪ ،‬گاز‪ ،‬پتروش��یمی‪ ،‬پاالیشگاه‌س��ازی و خطوط لوله‬ ‫نفت و گاز نیز اكن��ون چینی‌ها ح��دود ‪10‬میلیارد دالر‬ ‫طرح‪ ‬در دست اجرا دارند‪.‬‬

‫منابع‪:‬‬

‫‪1-: China Passes U. S. as World’s Biggest Energy‬‬ ‫‪Consumer July 20, 2010‬‬ ‫‪At http://www. businessweek. com/‬‬ ‫‪2- http://www. bloomberg. com/‬‬ ‫‪At: http://www. tradingmarkets. com/‬‬ ‫‪3- China’s LNG Demand Forecast for 2020‬‬ ‫‪Raised by 48%, Wood Mackenzie Says By Dina‬‬‫‪kar Sethuraman - Jul 26, 2010‬‬ ‫‪At: http://www. chinaknowledge. com /‬‬ ‫‪4-China discovers 180 oil and gas fields in South‬‬ ‫‪China Sea, expert 25 Jun 2010‬‬ ‫‪At: China’s crude oil production reaches 17. 15 mln‬‬ ‫‪tons in MayJun. 14, 2010‬‬ ‫‪5-http://www. iea. org/‬‬ ‫‪6- China to be second largest natural gas con‬‬‫‪sumer by 2015, IEA, June 27, 2010‬‬ ‫‪At: http://www. istockanalyst. com/‬‬ ‫‪7-http://www. petrochina. com. cn/‬‬ ‫‪8-http://www. chinaknowledge. com/‬‬ ‫‪At: China’s crude oil imports up 34% in Jun‬‬ ‫‪9- China’s CNPC eyes 500 mcm shale gas output‬‬ ‫‪by 2015 Jul 5, 2010‬‬ ‫‪At: http://www. reuters. com/‬‬ ‫‪10-http://www. verdinejad. com/‬‬ ‫‪11- http://www. presstv. ir/‬‬

‫‪45‬‬


‫فنی‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫بررسياثرمكانيكيو‬ ‫تنش ناشي از خاك و اثرات آن بر‬ ‫عايق‌هايخطوطلولهمدفون‬ ‫بيژنپوراعظمي‬

‫ریيس گروه برق و ابزار دقيق امور تدوين استانداردها‪ ،‬مديريت پژوهش و فناوري‬

‫‪46‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫مقدمه‬ ‫مهم‌تري��ن خاصي��ت پوش��ش‌هاي عايق��ي‪،‬‬ ‫جداكردن لوله‌هاي مدف��ون زير‌زميني از محيط‬ ‫خورنده اس��ت‪ .‬از ديگر خاصيت يا خاصيت ثانويه‬ ‫آنها‪ ،‬تقلي��ل مقدار نقاط لخت لول��ه و به دنبال آن‬ ‫كاهش جريانات حفاظت كاتدي است‪.‬‬ ‫تعادل ظريف و ش��كننده‌اي ميان ابع��اد‪ ،‬تعداد‬ ‫و گس��تردگي عي��وب عاي��ق و كارآيي سيس��تم‬ ‫ي��ا سيس��تم‌هاي حفاظ��ت كات��دي در حفاظت‬ ‫از يكايك نقاط مزب��ور برقرار ب��وده و از بين رفتن‬ ‫تعادل مزبور‪ ،‬مي‌تواند باعث خوردگي در لوله‌هاي‬ ‫به ظاهر حفاظت شده گردد‪.‬‬ ‫ش��ايد در عمل‪ ،‬پوش��ش كامل و ب��دون عيبي‬ ‫وجود خارجي نداش��ته باش��د و تمام پوشش‌هاي‬ ‫عايقي ك��م و بيش از نقاط ضعف��ي برخوردار بوده‬ ‫و در اوايل امر به‌طور نس��بي بهتري��ن حفاظت را‬ ‫براي لول��ه تأمين مي‌نمايند‪ .‬معه��ذا پس از نصب‬ ‫و بهره‌‌برداري‪ ،‬به تدريج تحت تأثير مكانيسم‌هاي‬ ‫مختلف��ي‪ ،‬عايق و س��پس لوله دچار فرس��ودگي‬ ‫مي‌گردند‪.‬‬ ‫يك��ي از مكانيس��م‌هايي ك��ه در فرس��ودگي‬ ‫پوش��ش‌هاي قيري نقش موثري دارد‪ ،‬تنش‌هاي‬ ‫ناش��ي از خاك اط��راف و حركت‌ه��اي لوله‌هاي‬ ‫زيرزميني در زمان بهره‌‌برداري است‪.‬‬ ‫تنش خاك يا ‪SOIL STRESS‬‬ ‫حركت‌هاي نس��بي بي��ن لوله مدف��ون و خاك‬ ‫اطراف آن‪ ،‬عل��ت اصلي تنش وارد ش��ده به عايق‬ ‫لوله‌هاي فوق بوده و منشاء اين حركت‌ها مي‌تواند‬ ‫ناشي از عوامل ذيل باشند‪:‬‬ ‫ تغييرات دما يا فش��ار لوله و در نتيجه تغييرات‬‫طولي و عرضي لوله‬ ‫ تغييرات مرب��وط به تراك��م و كوبيدگي خاك‬‫اطراف لوله‬ ‫ تغييرات سيكلي حالت‌هاي خيسي و خشكي‬‫خاك اطراف لوله‬ ‫ حركت‌هاي ناشي از شيب‌هاي تند و ريزشي‬‫ تكان‌هاي ناشي از حركت‌هاي دروني زمين‬‫نقش قدرت و استحكام اليه عايقي‬ ‫اگر پوش��ش عايق��ي از اس��تحكام و يكپارچگي‬ ‫كافي برخوردار نباشد در مقابل تنش‌هاي سيكلي‬ ‫خاك به مرور شكس��ته و كنده خواهد ش��د و لوله‬ ‫را در مقابل عوامل خورنده خ��اك بي‌دفاع خواهد‬ ‫گذاشت‪.‬‬ ‫تخمين كم�ي تنش‌هاي وارده به پوش�ش‬ ‫لوله در محور اصلي‬ ‫در برآورد كمي تنش‌هاي وارده از ناحيه خاك به‬ ‫پوشش‪ ،‬فاكتور‌هاي ذيل را بايد در نظر گرفت‪:‬‬ ‫ وزن مخصوص خاك روي لوله‬‫ عمق سطح فوقاني لوله‬‫ مقاومت اليه‌هاي پوشش در مقابل تنش‌هاي‬‫برشي يا ‪Shear Stress‬‬ ‫ زاويه اصطكاك بين پوشش و خاك‬‫ نسبت قطر لوله به پهناي ترانشه‬‫‪ -‬خواص خاك روي لوله از نظر شني يا رسي بودن‬

‫با توجه به فاكتورهاي فوق الذكر‪ ،‬فرموالس��يون‬ ‫ذيل مي‌تواند ب��ه طور تقريب��ي نمايانگ��ر مقدار‬ ‫تنش‌هاي وارده به سطح پوشش باشد‪:‬‬ ‫حداكثر تنش خاك در محور طولي=‬ ‫وزن موثر خاك روي لوله =‪δ‬‬ ‫عمق سطح فوقاني لوله= ‪H‬‬ ‫زاويه مربوط به مقاومت برشي‬ ‫زاويه موثر اصطكاك بين سطوح پوشش و خاك = ‪δ‬‬ ‫الزم به توضيح اس��ت كه در فرموالس��يون فوق‬ ‫عب��ارت‬ ‫معادل تن��ش عمودي‬ ‫خاك اس��ت كه به س��طح لوله از طريق خاك‬ ‫وارد مي‌شود‪.‬‬ ‫تنش‌هاي برشي كه بيشتر ناشي از حركت‌‌هاي‬ ‫س��يكلي لوله و تماس آن با خاك اط��راف بوده در‬ ‫محل‌هاي مرزي بين خاك‪ /‬پوش��ش و پوش��ش ‪/‬‬ ‫لوله عمل مي‌نمايد‪.‬‬ ‫ از بين رفتن چسبندگي بين لوله و پوشش در‬‫محل‌هاي وارد شدن تنش‬ ‫ پارگي يا به عبارتي ترك خوردن پوشش (قير‪،‬‬‫نوار پشم شيشه زير و نوار پشم شيشه رویي)‬ ‫ پارگي نوار راكشيلد (‪)rock shield‬‬‫از جمله اش��كاالت اساس��ي به خاطر تنش‌هاي‬ ‫برش��ي در عايق ناش��ي از فش��ار و تنش خاك يا‬ ‫‪ Soil Stress‬اس��ت كه در مورد خاك‌هاي شني‬ ‫تصور مي‌رود كه تنش‌هاي س��يكلي برشي باعث‬ ‫مي‌گردد تا در محل سطوح همجوار به مرور در اثر‬ ‫اصطكاك پوشش دچار ساييدگي و زبري گرديده‬ ‫و در نتيجه تنش برش��ي ازدياد يافت��ه و به حدي‬ ‫برسد که كنده ش��دن كامل پوش��ش را به وجود‬ ‫آورد‪.‬‬ ‫در م��ورد خاك‌ه��اي رس��ي چس��بندگي و به‬ ‫اصطالح «گير» كردن اين نوع خاك‌ها به س��طح‬ ‫پوشش اهميت داشته و س��طح پوشش لوله دچار‬ ‫ساييدگي نمي‌گردد‪.‬‬ ‫معهذا تغييرات حجمي ش��ديد خاك‌هاي رسي‬ ‫در حاالت خش��ك و مرطوب عامل تشديد كننده‬ ‫در باال بردن سطح تنش‌هاي وارده است‪.‬‬ ‫نقش درجه حرارت لوله و محيط‬ ‫براس��اس تجربيات و آزمايش��ات انجام شده از‬ ‫طرف متخصصين امر خطوط لوله‪ ،‬مشخص شده‬ ‫درجه حرارت در سرعت بخشيدن به كنده شدن و‬ ‫ترك خوردن پوشش بي‌تأثير نيست‪ ،‬به طوري كه‬ ‫در اثر افزايش ‪ 40‬درجه سانتي‌گراد دماي خاك و‬ ‫يا دماي لوله‪ ،‬از چسبندگي پوشش كاسته شده و‬ ‫تا به نصف مي‌رس��د و در نتيجه عمل كنده شدن‬ ‫عايق مي‌تواند با تنش كمتري انجام شود‪.‬‬ ‫شرايط محلي و خاص‬ ‫بررس��ي ش��رايط محلي و خاص اطراف لوله در‬ ‫ارزيابي‌ها مهم اس��ت و همچنين ساير اطالعات از‬ ‫جمله نوع قير‪.‬‬ ‫در بررسي به‌عمل آمده از شرايط محلي و خاص‬

‫خطوطي با پوش��ش قيري كه دچار مشكل ترك و‬ ‫شكاف و به عبارتي پارگي و كندگي از روي سطح‬ ‫لوله به‌خاطر ‪ stress soil‬ش��دند‪ ،‬م��وارد مهم و‬ ‫مشترك ديده شد‪.‬‬ ‫نوع پوش��ش عايقي قي��ر كلت��ار (‪ )coal tar‬يا‬ ‫همان قير ذغالي سنگي و قير پايه نفتي روسي‬ ‫در شاخه‌هایي كه لوله‌ها به دليل مجاورت با عبور‬ ‫از جاده در عمق‌هاي بيشتر مدفون و ارتفاع خاك‬ ‫بر روي آنها زيادتر است‪ ،‬ابعاد و گستردگي ترك و‬ ‫ش��كاف و كندگي عايق از روي سطح لوله (ساعت‬ ‫‪ )12‬در طول و عرض بيشتري اتفاق مي‌افتد‪.‬‬ ‫ ترك و پارگي و كندگي پوشش عايق قيري در‬‫لوله‌هایي كه درز سيم جوش طولي آنها در سمت‬ ‫باال و حدود س��اعت ‪ 12‬لوله قرار داشتند‪ ،‬به علت‬ ‫تغيير ضخامت عايقي ك��ه بين گرده جوش با بدنه‬ ‫لوله وجود دارد‪ ،‬گستردگي ترك و شكاف عايق از‬ ‫شدت بيشتري برخوردار است‪.‬‬ ‫ در لوله‌هایي كه عرض پارگي و شكاف پوشش‪،‬‬‫‪5‬سانتي متر و بيشتر مشاهده شد‪ ،‬نوار پشم شيشه‬ ‫زير و رو و نوار راكش��يلد به‌مراه قي��ر دچار ترك و‬ ‫پارگي شدند‪.‬‬ ‫ در تع��دادي از پارگ��ي و كندگي‌ه��اي عايق‬‫با عرض كمت��ر از ‪ 2‬س��انتي متر‪ ،‬قير و نوار پش��م‬ ‫شيش��ه رويي دچار ش��كاف و ترك كامل از روي‬ ‫س��طح لوله ش��ده ام��ا نوار پش��م شيش��ه زيري‪،‬‬ ‫بخش��ي از الياف پشم شيش��ه به صورت نوارهاي‬ ‫باري��ك در محور طول��ي دچار پارگي نش��ده و به‬ ‫عبارتي تمام الياف پش��م شيش��ه داخل��ي دچار‬ ‫پارگي نش��دند‪ ،‬اما س��طح لوله در مح��ل پارگي‬ ‫لخت و بدون پوش��ش ش��ده و عم ً‬ ‫ال از باقي ماندن‬ ‫چند ت��ار باري��ك از الياف پش��م شيش��ه داخلي‪،‬‬ ‫در حفاظ��ت و جلوگيري لوله از خورده ش��دن به‬ ‫علت تماس س��طح لخ��ت لوله با محي��ط اطراف‪،‬‬ ‫كاري ساخته نيست‪.‬‬ ‫ با بيش��تر ش��دن ارتفاع خاك و افزايش وزن و‬‫نيروي منتقل ش��ده از خاك به پوش��ش‪ ،‬ش��دت‬ ‫پارگي و شكاف پوشش بيشتر شده‪ ،‬به خصوص در‬ ‫بعضي نقاط كه ارتفاع خاك بر روي لوله به ناچار به‬ ‫علت ش��رايط خاص محلي بعضاً تا ‪ 5‬متر روي لوله‬ ‫را خاك پوشانده است‪.‬‬ ‫ در مناطقي كه پوش��ش دچار تخريب ناشي از‬‫تنش خاك شدند‪ ،‬نوع خاك آن رسي بوده و البته‬ ‫سنگ‌هاي بس��يار درش��ت نيز گاهاً در داخل آنها‬ ‫ديده مي‌شود‪.‬‬ ‫ وزن يك متر مكعب خاك م��ورد بحث تقريباً‬‫‪ 1200‬كيلوگرم است‪.‬‬ ‫ در اثر حركت‌هاي لوله‪ ،‬خ��اك نرم روي لوله از‬‫بين رفته و تنها آثاري از آن به چشم مي‌خورد‬ ‫ماهيت آسيب ديدگي پوشش‬ ‫آس��يب ديدگ��ي از ن��وع ت��رك خوردگي‌ها و‬ ‫ش��يارهاي طولي و مورب ش��كل بر روي پوشش‬ ‫قي��ري ب��وده و از محل غالف��ي لول��ه (مربوط به‬ ‫تقاطع‌ها)‪ ،‬تخريب شروع و بررسي‌ها نشان از ادامه‬ ‫خرابي‌ها با ابعاد و گس��تردگي متفاوت و حداقل تا‬ ‫‪47‬‬


‫فنی‬

‫تنش ناشی از خاک‬

‫‪ 5‬ش��اخه متوالي از هر طرف از نقطه شروع و محل‬ ‫تخريب ادام��ه پيدا مي‌كند‪ .‬البت��ه طول محدوده‬ ‫آسيب ديدگي‌ها تابعي از فاكتورهاي ذيل بوده كه‬ ‫به نظر مي‌تواند بيشتر و گسترده‌تر هم گردد‪.‬‬ ‫ كيفيت عايق‬‫ضخامت‌ه��اي خيلي كمتر و يا خيل��ي زيادتر از‬ ‫حد اس��تاندارد‪ ،‬عمدتاً ضخامت اندازه‌گيري شده‬ ‫عايق در ش��اخه‌هایي كه پوش��ش دچ��ار پديده‬ ‫مخرب ‪ soil stress‬و ش��كاف و پارگي ش��دند‪،‬‬ ‫‪ 10‬ميلي متر اندازه‌گيري ش��د‪ .‬در م��واردي هم‬ ‫ضخامت عاي��ق در ناحيه درز س��يم جوش طولي‬ ‫لوله و به خص��وص روي گ��رده جوش كه س��يم‬ ‫جوش طولي در موقعيت س��اعت ‪ 2‬قرار گرفته تا‬ ‫‪ 1/6‬ميلي‌متر اندازه‌گيري گرديد‪.‬‬ ‫ ارتفاع خاك رس و مدت تم��اس خاك با آب و‬‫خيس و مرطوب بودن خاك ك��ه باعث باال رفتن‬ ‫وزن خاك روي عايق مي‌شود‪.‬‬ ‫ ضعف چسبندگي عايق به سطح لوله‬‫كك ش��دن قير به علت باال رفتن دم��اي قير در‬ ‫هنگام پخت (اين مسأله يعني ‪ over heat‬شدن‬ ‫قير‪ ،‬باعث تردي و ش��كنندگي بيش��تر عايق نيز‬ ‫مي‌گردد)‬ ‫كيفي��ت پش��م شيش��ه زي��ري‪ ،‬نق��ش ي��ك‬ ‫تقويت‌كننده در قير دارد و مانند نقش آرماتور در‬ ‫س��يمان عمل مي‌كند‪ .‬به عبارتي ب��ه نوارهاي ياد‬ ‫شده‪ reinforceing wrap ،‬هم گفته مي‌شود‪.‬‬ ‫مكانيسم آسيب ديدگي‌ها‬ ‫علت به وجود آمدن شيار و ترك در پوشش‌هاي‬ ‫قيري مانند پوش��ش‌هاي قي��ري خطوطي كه در‬ ‫اين مقاله به آن اش��اره ش��ده‪ ،‬پدي��ده تنش‌هاي‬ ‫خاك يا همان ‪ soil stress‬اس��ت‪ .‬به علت ارتفاع‬ ‫زياد و وزن فوق‌العاده س��نگيني خ��اك روي لوله‪،‬‬ ‫محل آسيب‌ديدگي‌ها براساس فرمول مربوطه در‬ ‫معرض تنش‌هاي عمودي ( ) قابل مالحظه‌اي‬ ‫قرار داشته اس��ت؛ همچنين به علت مجاورت لوله‬ ‫به غالفي محل تقاطع (ك��ه از طريق هواكش‌ها به‬ ‫هواي آزاد مرتبط اس��ت) لوله در معرض تغييرات‬ ‫درجه حرارت و در نتيجه تغييرات طولي س��يكلي‬ ‫چش��مگيري قرار خواهد داش��ت ك��ه باعث وارد‬ ‫آوردن تنش‌هاي برشي ش��ديدي به پوشش لوله‬ ‫مي‌گردد‪ .‬وجود خاك‌هاي رس��ي و سطح ناهموار‬ ‫نوار راكشيلد با ش��بكه‌هاي منظم خود‪ ،‬زاويه‌هاي‬ ‫اصطكاك قاب��ل مالحظ��ه‌اي در جهت تش��ديد‬ ‫تنش‌هاي برشي به وجود مي‌آورد‪.‬‬ ‫با توجه به اينكه مقدار چسبندگي پوشش قيري‬ ‫(همراه با نوارهاي پش��م شيشه داخلي و خارجي)‬ ‫حدودا ً ‪ 20‬كيلوگرم بر سانتي‌متر مربع و همچنين‬ ‫نقطه پارگي نوار راكشيلد حدود ‪ 120‬كيلوگرم بر‬ ‫سانتي‌متر مربع اس��ت‪ ،‬مي‌توان نتيجه گرفت كه‬ ‫مقدار تنش‌هاي وارد ش��ده از مقادي��ر فوق تجاوز‬ ‫داشته و باعث كنده شدن قير از سطح لوله و پارگي‬ ‫نوار راكشيلد می‌شود‪.‬‬ ‫از مش��اهداتي كه بر روي نقاط ت��رك خوردگي‬ ‫‪48‬‬

‫پوش��ش انجام ش��ده مي‌توان نتيج��ه گرفت كه‬ ‫ش��كاف‌ها ابتدا در محل ن��وار تقويت‌كننده‌هاي‬ ‫پشم شيش��ه رويي (كه در س��طح فوقاني پوشش‬ ‫قرار دارند) ب��ه وجود آمده‪ ،‬س��پس و ب��ه تدريج‬ ‫ش��كاف‌ها به درون اليه قيري نفوذ ك��رده و باعث‬ ‫ترك خوردگي كامل مي‌گردد‪.‬‬ ‫نظريات كلي در مورد اهميت آس�يب‌هاي‬ ‫ناش�ي از تنش‌هاي خ�اك و مس�أله انتخاب‬ ‫پوشش مناسب‬ ‫بديهي اس��ت كه ش��كاف‌هاي به وجود آمده بر‬ ‫روي پوش��ش در درازمدت در صورت عدم اطالع‬ ‫از وجود آنها شكاف‌ها و ترك‌ها گسترده و بزرگ‌تر‬ ‫مي‌شوند و به مرحله‌اي خواهند رسيد كه پوشش‬ ‫عايقي كام ً‬ ‫ال از روي سطح لوله جدا مي‌شود‪ .‬البته‬ ‫در بعضي مواقع در اثر مكانيس��م تنش��ي‪ ،‬پديده‬ ‫ديگري به نام سایيدگي در پوشش ايجاد مي‌شود‬

‫كه باعث سایيدگي پوشش در س��طح جانبي و يا‬ ‫فوقاني مي‌گردد و باعث مي‌ش��ود ت��ا مناطق ياد‬ ‫ش��ده عاري از پوش��ش و محافظ گردند‪ .‬به وجود‬ ‫آمدن سطوح وس��يع بدون پوش��ش بر روي لوله‬ ‫مي‌تواند مش��كالت عدي��ده‌اي از نظ��ر حفاظت‬ ‫كات��دي و به دنب��ال آن خوردگي به وج��ود آورد‪.‬‬ ‫پوشش‌هاي عايقي اعمال شده بر روي لوله معموالً‬ ‫بر حس��ب طبيعت خود و همچنين شرايط و نحوه‬ ‫عايق‌كاري‌ها از قدرت‪ ،‬زبري‪ ،‬سفتي‪ ،‬چسبندگي‬ ‫و بعض��ي وقت‌ها ضخام��ت و يكپارچگي متفاوتي‬ ‫در جهت‌هاي طولي و محيط��ي لوله برخوردارند‪.‬‬ ‫به عن��وان مثال پوش��ش‌هاي از جن��س نوارهاي‬ ‫پالس��تيكي به عل��ت خاصي��ت ك��ش آمدگي يا‬ ‫درصد افزايش طول (‪ )Elongation‬زياد آن‌ها‬ ‫كه به‌طور متوس��ط به ‪ 400‬و تا ‪ 600‬درصد طول‬ ‫اوليه مي‌رسد در مقايس��ه با پوشش‌هاي قيري كه‬

‫تأثير تنش خاك‪ stress soil‬و فشار خاك بر روي پوشش‬ ‫قيري و پاره شدن نوار محافظ رویي‬

‫حركت طولي و مورب شكل بر روي پوشش قيري و‬ ‫ترك خوردن عايق ناشي از پديده ‪ soil stress‬درخاك رسي‬

‫چروك شدن عايق نوار سرد پالستيكي و باد كردن عايق ناشي از فشار خاك‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫وجود زنگ بر روي گرده و اطراف سيم جوش طولي لوله به خاطر نفوذ رطوبت به زير عايق و‪ Disbond‬شدن عايق‬

‫بازشدنعايقوحركتتركبهصورتطوليوموربدررويلولهساعت‪12‬وادامهحركتتركوشكافبهسمتساعت‪11‬تركناشياز‪soilstress‬وفشارخاك‬

‫جمع شدن و چروك برداشتن عايق نوار سرد پالستيكي در بغل لوله – ناشي از تنش و فشار خاك‬

‫كش‌آمدگي يا درصد افزايش طول آن حدود يك‬ ‫درصد اس��ت در مقابل تنش‌هاي خ��اك و پديده‬ ‫‪ ،soil stress‬مقاومت بيشتري داشته و در صورت‬ ‫قرار گرفتن در معرض تنش‌هاي ش��ديد از ناحيه‬ ‫خاك‌هاي رسي‪ ،‬پوشش‌هاي نوار پالستيكي فقط‬ ‫دچار چين‌هايي در س��طوح جانب��ي (عمدتاً بين‬ ‫ساعت ‪ 3‬و ‪ 9‬لوله) مي‌شوند‪.‬‬ ‫اثرات مكانيكي و تنش‌ه�اي وارده بر روي‬ ‫پوشش لوله‌هاي زيرزميني‬ ‫پس از عاي��ق‌كاري و قرار گرفت��ن لوله‌ها در زير‬ ‫خاك‪ ،‬پوشش لوله‌ها متحمل تنش‌هاي مختلفي‬ ‫شده و در برخي از موارد در اثر شدت تنش‌ها دچار‬ ‫آسيب‌ديدگي مي‌گردند‪.‬‬ ‫در انتخاب و كاربرد پوش��ش‌ها سعي مي‌شود از‬ ‫سيستم‌هايي اس��تفاده ش��ود تا بتوانند در مقابل‬ ‫فش��ارهاي وارده از مقاومت كافي برخودار باشند‬ ‫و كاربرد نوارهاي محافظ خارجي‪ ،‬نوار س��خت‌تر‬ ‫از ن��وع راكش��يلد‪ ،‬ن��وار خارجي با س��طح صيقل‬ ‫كاربرد نوار دوبله‪ ،‬ن��وار خارجي غير چس��بنده و‬ ‫پوشش‌هايي با چسبندگي بسيار باال‪ ،‬كاربرد آنها‬ ‫به منظور فوق مي‌تواند مفيد باش��د‪ .‬آس��يب‌هاي‬ ‫مكانيكي وارده به پوشش‌ها برحسب سيستم‌هاي‬ ‫عايق‌كاري متف��اوت بوده‪ ،‬در حالي ك��ه نوارهاي‬ ‫پالس��تيكي دچار عدم چس��بندگي و چين‌هاي‬ ‫طول��ي مي‌گردن��د‪ ،‬پوش��ش‌هاي گ��رم (قيري‬ ‫و آسفالتي) ش��كاف برداشته و از س��طح لوله جدا‬ ‫مي‌شوند‪.‬‬ ‫انواع تنش‌هاي وارده بر پوشش‌هاي عايقي‬ ‫مدفون در زمين‬ ‫با اينكه پيش‌‌بيني و تخمي��ن چنين تنش‌هايي‬ ‫به ط��ور تئوري��ك به علت مش��كالت ف��راوان در‬ ‫تعيين نيروه��اي موثر و دخال��ت عوامل متفاوت‬ ‫و متغي��ر نظير مقاومت مخصوص خاك و منش��اء‬ ‫ژئولوژيك��ي‪ ،‬رطوب��ت‪ ،‬س��طح آب زيرزمين��ي‪،‬‬ ‫فش��ردگي خاكريز‪ ،‬انعطاف پذيري لوله و ‪ ...‬امري‬ ‫اس��ت بس مش��كل‪ ،‬معهذا مي‌توان به طور كيفي‬ ‫تنش‌هاي مؤثر را مشخص و مجسم نمود‪.‬‬ ‫به طور كلي نيروهاي به‌وجود آورنده تنش‌هاي‬ ‫مختلف بر روي لوله مدفون در زمي��ن‪ ،‬از دو جزء‬ ‫نيروه��اي مماس��ي و نيروهاي عمودي تش��كيل‬ ‫شده‌اند‪.‬‬ ‫نيروهاي مماسي‬ ‫به عل��ت خاصيت كش��ش نيروهاي مماس��ي‪،‬‬ ‫اث��رات منف��ي بيش��تري ب��ر روي پوش��ش‌هاي‬ ‫نواري پالس��تيكي داش��ته و در م��وارد حاد باعث‬ ‫چين‌خوردگي و عدم چس��بندگي و كنده ش��دن‬ ‫آن از روي لوله مي‌گردند‪ .‬در مواردي نيز مشاهده‬ ‫ش��ده اس��ت كه نيرو‌هاي مماس��ي باع��ث ترك‬ ‫خوردگ��ي و كنده ش��دن پوش��ش‌هاي قيري نيز‬ ‫مي‌شوند‪ .‬براساس محاسبات به‌عمل آمده شدت‬ ‫نيرو‌هاي كشش��ي به قطر لوله بس��تگي داشته و‬ ‫براي قطر‌ه��اي باال مق��دار آن افزاي��ش مي‌يابد‪،‬‬ ‫چنانچه ب��راي لوله به قطر ‪ 56‬اين��چ به حدود ‪12‬‬ ‫كيلوگرم‌‪ /‬بر سانتي‌متر طول لوله بالغ خواهد شد‪.‬‬ ‫‪49‬‬


‫فنی‬

‫تنش ناشی از خاک‬

‫نيرو‌هاي عمودي‬ ‫نيرو‌هاي عمودي اثرات مثبتي بر روي پوشش‌هاي‬ ‫نواري ‪ /‬پالس��تيكي دارن��د و در اثر آن پوش��ش نوار‬ ‫س��طح لوله فشرده ش��ده و از چس��بندگي بيشتري‬ ‫برخوردار مي‌گردد و در م��واردي باعث از بين رفتن‬ ‫چين و چروك‌ها مي‌ش��ود‪ .‬نيرو‌هاي عمودي در اثر‬ ‫فشردگي باعث كم شدن ضخامت قير و نفوذ خاك و‬ ‫شن به‌داخل پوشش‌هاي قيري مي‌گردند‪.‬‬ ‫تنش‌هاي ناشي از وزن لوله‬

‫براس��اس كروكي باال‪ ،‬پس از ق��رار گرفتن لوله در‬ ‫داخل ترانش��ه در اثر وزن لوله تنش‌هايي به نيمه‬ ‫تحتاني لول��ه وارد مي‌گ��ردد و مق��دار آن پس از‬ ‫فش��ردگي خاك نرم زير لوله به حداكثر مي‌رسد‪.‬‬ ‫تنش‌ه��اي مزبور ك��ه در مقايس��ه با ان��واع ديگر‬ ‫تنش‌ها ش��ديدتر اس��ت (در صورت غير متعارف‬ ‫بودن) در پوش��ش‌‌هاي نواري ايج��اد چروك‌هاي‬ ‫ط��ول در موقعيت‌‌هاي س��اعت ‪3‬و‪ 9‬نم��وده و در‬ ‫پوش��ش‌هاي قيري ايجاد ترك و باعث كم ش��دن‬ ‫ضخامت در سطح زيري لوله مي‌گردد‪.‬‬ ‫تنش‌هاي ناشي از وزن لوله نقاط شيب دار شديد‬ ‫تر از موارد ديگر مي‌باشد‪.‬‬ ‫تنش‌هاي ناشي از فش�ردگي خاكريز روي‬ ‫لوله (‪)Back Fill‬‬

‫براساس كروكي باال‪ ،‬در اثر فش��رده شدن تدريجي‬ ‫خاكريز لول��ه (حداكثر پس از ‪ 6‬ماه) و به نس��بت وزن‬ ‫مرده آن‪ ،‬تنش‌هايي به س��طوح جانبي و سطح فوقاني‬ ‫لوله وارد مي‌گردد و پوش��ش لوله تحت تأثير نيرو‌هاي‬ ‫برش��ي عمود به محور طولي قرار مي‌گي��رد‪ .‬نيرو‌هاي‬ ‫برش��ي مورد بحث قادرن��د درصورت ش��ديد بودن‪،‬‬ ‫پوش��ش لوله را در مس��ير طولي لوله حركت دهند و‬ ‫در صورتي كه حركت مزبور ش��ديد ب��وده و بر قدرت‬ ‫‪50‬‬

‫چس��بندگي نوار غلب��ه نمايد باعث ايج��اد چين‌‌هاي‬ ‫طولي در سطوح جانبي پوشش‌هاي نواري خواهد شد‪.‬‬ ‫تنش‌هاي ناشي از حركت‌‌هاي جانبي خاك‬

‫تنش‌ه��اي ناش��ي از ديواره‌‌هاي كان��ال در اثر‬ ‫حركت‌‌هاي زمين نيز ممكن اس��ت درش��رايطي‬ ‫اثرات نامطلوبي بر پوشش لوله وارد نمايد‪.‬‬ ‫تنش‌هاي ناشي از تغييرات حجمي خاك‬ ‫مس��أله مذكور مختص خاك‌هاي رس��ي است‪.‬‬ ‫خاك رس به علت غير قابل نف��وذ بودن در مقابل‬ ‫آب و در فصول باراني در اثر جذب آب ازدياد حجم‬ ‫قابل مالحظه‌اي پي��دا كرده و در فصول خش��ك‬ ‫پس از از دس��ت دادن رطوبت دچار كاهش حجم‬ ‫مي‌گردد‪ .‬تغييرات حجمي مذكور و كش��ش‌هاي‬ ‫ش��ديدي به پوش��ش لول��ه در تمام س��طوح آن‬ ‫وارد نم��وده و معم��والً نتيجه آن از دس��ت رفتن‬ ‫چس��بندگي و ايج��اد چ��روك در نواره��ا و ترك‬ ‫خوردن و كنده شدن در پوشش‌‌هاي قيري است‪.‬‬ ‫تنش‌هاي ناشي از تغييرات درجه حرارت‬ ‫تغييرات درجه حرارت داخلي (لوله) و يا محيط‬ ‫(خاك) براساس رابطه ذيل‪:‬‬ ‫طول آزاد لوله = ‪ L‬ضريب انبساط = ‪∆L = α L ∆T α‬‬ ‫باع��ث تغيي��رات ط��ول و در نتيج��ه حرك��ت‬ ‫لوله مي‌گ��ردد‪ .‬نكت��ه حائز اهميت اين اس��ت كه‬ ‫حركت‌‌هاي لوله به طول آزاد لوله بس��تگي داشته‬ ‫و در صورتي كه لوله به وسيله خاكريز و خاك‌هاي‬ ‫اطراف مهار شده باشد مقدار آن جزیي خواهد بود‬ ‫و در صورت مهار نبودن لول��ه مخصوصاً در حوالي‬ ‫‪‌SPAN‬ها و يا آب بردگي‌ها‪ ،‬تغييرات طولي زياد‬ ‫بوده و اثرات مخربي در نتيجه س��ايش و تنش‌هاي‬ ‫همه جانبه به پوشش عايقي وارد خواهد شد‪.‬‬ ‫تغيي��رات درجه ح��رارت داخلي لول��ه (در حوالي‬ ‫ايستگاه‌هاي تقويت فشار) نيز اثرات مشابهي خواهد‬ ‫داش��ت‪ .‬در صورتي كه تغييرات درجه حرارت حدود‬ ‫‪ 35‬درجه سانتيگراد باشد‪ ،‬حركت كلي لوله در حدود‬ ‫يك اينچ براي ‪ 30‬متر طول لوله خواهد بود‪.‬‬ ‫تنش‌هــ�اي ناش�ـي از ‪HOOPSTRESS‬‬ ‫(فشارداخلي)‬

‫وجود ترك و شكاف به صورت طولي و مورب و ادامه حركت‬ ‫به سمت محيطي بر روي عايق قيري‬

‫ترك و شكاف خوردن پوشش قيري ناشي‬ ‫از پديده تنش و فشار خاك رس‬

‫ترك و شكاف عايق بر روي گرده سيم جوش طولي لوله‬ ‫ناشي از تنش خاك و زنگ زدن سيم جوش‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫مشكل‪ sagging‬يا شكم دادن قير در بغل لوله و بين ساعت‪ 13‬تا‪ 15‬و جمع شدن عايق در بغل لوله‬

‫جمعشدنعايقنوارپالستيكيدرساعت‪9‬لوله–بغللولهناشيازتنشوفشارخاك‬

‫وجود ترك بر روي عايق قيري در س��اعت ‪ 12‬روي س��طح باالي لوله و در محور طولي لوله عدم زنگ و خوردگي بر روي سيم‬ ‫جوش طولي (ساعت‪ 3‬لوله) به خاطر يك اليه‪PATCH‬‬

‫به علت همه جانبه بودن و فش��رده شدن جزيي‬ ‫لول��ه‪ ،‬تنش‌هاي ف��وق اثر چندان��ي در تخريب‬ ‫پوشش نمي‌تواند داشته باشد‪.‬‬ ‫در خاك‌برداري‌‌هاي صورت گرفته از تعدادي‬ ‫از خطوط لوله تحت بهره‌‌ب��رداري بعد از قرائت‬ ‫پتانس��يل‌‌هاي حفاظت كاتدي و قياس ارقام با‬ ‫گزارش‌های قبلي و به اس��تناد افت‌‌هاي ولتاژ و‬ ‫افزايش تراكم دانس��يته جريان و ب��ه دنبال آن‬ ‫ارزياب��ي با دس��تگاه ‪ ،C-SCAN‬ب��ا مواردي‬ ‫چن��د از اثرات مخرب ناش��ي از تن��ش خاك بر‬ ‫روي پوش��ش قيري برخورد ش��د‪ ،‬به طوري كه‬ ‫پوش��ش لوله در جهت محور طولي دچار ترك‬ ‫و شكاف‌هايي و در مواردي عايق به كلي از روي‬ ‫لوله جدا شده است‪.‬‬ ‫در بررس��ي‌‌هاي به عمل آمده‪ ،‬ترك‌هايي در‬ ‫روي عايق قي��ري بعضاً تا عرض ‪ 5‬س��انتي متر‬ ‫و به ش��كل مورب در محور طول��ي لوله و عمدتاً‬ ‫در س��اعت ‪ 12‬و روي لوله ناش��ي از تنش خاك‬ ‫(‪ )STRESS SOIL‬ديده شد‪.‬‬ ‫نتيجه‌گيري‬ ‫ ب��ر روي پوش��ش‌هاي قي��ري مدف��ون در‬‫خاك‌هاي رس��ي‪ ،‬ترك و ش��كاف در اثر تنش و‬ ‫فشار خاك مي‌تواند شكل گيرد‪.‬‬ ‫ با افزايش ارتفاع خاك و باال رفتن فشار و وزن‬‫خاك و قرار گرفتن لول��ه در عمق‌‌هاي زياد مثل‬ ‫عبور لول��ه در تقاطع جاده يا تقاط��ع با راه‌آهن‪،‬‬ ‫ترك و پارگي پوش��ش قيري مي‌تواند از وسعت‬ ‫بيشتري برخوردار باشد‪.‬‬ ‫ گسترده شدن وسعت ترك و باز شدن عايق‬‫با عرص و طول بيش��تر‪ ،‬در صورت عدم استفاده‬ ‫از نوار‌هاي راكشيلد و سخت‪.‬‬ ‫ از بين رفتن چس��بندگي پوشش عايق‌‌هاي‬‫قيري مدفون در خاك‌هاي رسي‪ ،‬به كنده شدن‬ ‫و ترك خوردن سرعت مي‌بخشد‪.‬‬ ‫ درجه ح��رارت لول��ه و محيط در س��رعت‬‫بخش��يدن به ترك خوردن و ش��كاف برداشتن‬ ‫پوش��ش عايق‌‌هاي قيري نقش اساسي دارد‪ ،‬به‬ ‫طوري كه در اثر افزايش ‪ 40‬درجه س��انتي‌گراد‬ ‫دماي خاك و يا لوله‪ ،‬چسبندگي پوشش تقليل‬ ‫يافته و به نصف مي‌رس��د و در نتيجه عمل كنده‬ ‫ش��دن و ترك خوردن پوش��ش قي��ري با تنش‬ ‫كمتري مي‌تواند شكل گيرد‪.‬‬ ‫ با افزايش قط��ر و عمق لول��ه در خاك‌‌هاي‬‫رسي‪ ،‬محدوده و عمق شكاف و ترك‌ها افزايش‬ ‫مي‌يابد‪.‬‬ ‫ ترك‪ ،‬شكاف و كنده ش��دن پوشش از روي‬‫سطح لوله از ساعت ‪ 12‬لوله شروع و تا محدوده‬ ‫بين س��اعت ‪ 12‬تا ‪ 2‬لوله و در مح��ور طولي به‬ ‫صورت مورب مي‌تواند ادامه يابد‪.‬‬ ‫ حرك��ت لول��ه در زمي��ن باع��ث ضع��ف‬‫‪51‬‬


‫فنی‬

‫تنش ناشی از خاک‬

‫چس��بندگي و به دنبال آن جدا شدن پوشش يا‬ ‫‪ Disbonding‬مي‌شود‪.‬‬ ‫ پديده تنش خاك و پارگي در عايق خطوط‬‫مدفون‪ ،‬در زماني كه خط لوله تحت بهره‌‌برداري‬ ‫قراردارد رخ مي‌دهد‪.‬‬ ‫ وارد آم��دن ني��روي بيش از ان��دازه نيروي‬‫كشش پوش��ش‌‌هاي قيري‪ ،‬ايجاد ترك در قير‬ ‫مي‌شود‪.‬‬ ‫ آزمايش‌ه��ای ئيدرواس��تاتيك در ش��رايط‬‫خاص مي‌تواند در پوش��ش عايق‌‌ه��اي قيري‪،‬‬ ‫ترك ايجاد نمايد‪.‬‬ ‫پيشنهادات‬ ‫ب��راي جلوگي��ري ي��ا ب��ه حداقل رس��اندن‬ ‫آس��يب‌‌هاي وارده ب��ه پوش��ش‌‌هاي قيري در‬ ‫خاك‌هاي رسي ناش��ي از ‪ Soil Stress‬و ‪Soil‬‬ ‫‪ Loading‬مطاب��ق آنچ��ه در عكس‌ه��ا ديده‬ ‫مي‌شود‪ ،‬موارد ذيل پيشنهاد مي‌شود‪.‬‬ ‫ تقويت هر چه بيشتر چسبندگي عايق‬‫ جلوگيري از جدايش پوش��ش از روي سطح‬‫در اثر جدايش كاتدي‬ ‫ استفاده از نوار‌هاي راكشيلد مشبكي و مهار‬‫كامل آن ب��ه دور عايق با كاربرد تعداد مناس��ب‬ ‫تسمه‬ ‫ كم كردن وزن خاك ب��ر روي لوله با كاهش‬‫ارتفاع خاك‬ ‫ استفاده از پوشش‌هايي در خاك‌‌هاي رسي و‬‫شني كه مستعد به خزش نباشند‬ ‫ در مناطق روي هم پيچي‪ ،‬نوار رويي نبايد ش��ل‬‫و آزاد باشد و بايد چس��بندگي خوبي به عايق داشته‬ ‫باشد‪.‬‬ ‫ استفاده از‬‫‪High cohesive strength adhesives‬‬ ‫ براي جلوگيري از بروز ت��رك از ناحيه گرده‬‫س��يم جوش طولي‪ ،‬كاربرد يك الي��ه عايق به‬ ‫صورت وصله طولي به صورت سرتاسر در طول‬ ‫س��يم جوش طولي و ب��ا عرض ده س��انتي متر‬ ‫مي‌تواند موثر باشد‪.‬‬ ‫ از ش��كم دادن ي��ا ‪ sagging‬قي��ر بای��د‬‫جلوگيري شود‪.‬‬ ‫ عمليات خم‌كاري و آزمايش ئيدرواس��تاتيك‬‫مي‌توان��د در عايق‌ها به خصوص در پوش��ش‌‌هاي‬ ‫قيري و در دماي پايين و س��رما ايجاد ترك نمايد‪،‬‬ ‫بايد پروسه عمليات فوق با دقت كامل انجام شود‪.‬‬ ‫ پخت قير با دماي باالتر از ح��د مجاز‪ ،‬عامل‬‫تردي و ش��كنندگي در پوشش عايق‌‌هاي قيري‬ ‫اس��ت و اين مسأله در گس��ترش ترك و شكاف‬ ‫عايق در اثر تنش و فش��ار خاك نقش به‌سزايي‬ ‫دارد و بايس��تي دماي پخت در ط��ول عمليات‬ ‫عايق‌كاري‪ ،‬كنترل شود‪.‬‬ ‫‪52‬‬

‫چروك و جمع شدن پوشش نوار سرد پالستيكي در بغل لوله ساعت‪ 3‬لوله ناشي از تنش و فشار خاك‬

‫حركت ترك بر روي س��اعت ‪ 12‬لوله پوش��ش قيري و لخت ش��دن س��طح لوله از عايق و مهيا ش��دن محيطي ب��راي نفوذ و‬ ‫راه افتادن آب به زير عايق‪ .‬ترك ناشي از پديده تنش و فشار خاك – نوع خاك رسي‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫روشجدیدآزمایش‌هایشبیه‌سازی‬ ‫زلزله برای خطوط لوله گاز‬ ‫مترجم‌‪:‬همایونبهشتیمآل‬

‫کارشناسارشدشرکتمهندسیوتوسعهگازایران‬

‫در بس��یاری از زلزله‌های ب��زرگ اخیر مانن��د نورت‌ریج‬ ‫کالیفرنیا در سال ‪ 1994‬و کوبه ژاپن در سال ‪ ،1995‬بعضی‬ ‫از هشدار‌دهنده‌ترین خس��ارات مربوط به خطوط لوله گاز‬ ‫زیرزمینی ب��ود‪ .‬اکثر این خط��وط که در آنه��ا از اتصاالت‬ ‫زانویی آسیب‌پذیر استفاده شده بود در امتداد مسیر حریم‬ ‫عملیات ساختمانی به ش��کل منحنی در‌آمده بودند‪ .‬خطر‬ ‫ناش��ی از پارگی یک خط لوله گاز با فش��ار ب��اال می‌تواند به‬ ‫صورت انفجار و یا حتی یک توپ آتش بروز نماید‪.‬‬ ‫برای تس��ت اثرات زلزله بر روی خطوط لوله گاز‪ ،‬دانشگاه‬ ‫کرنل و شرکت گاز توکیو به اتفاق یکدیگر تیمی را تشکیل‬ ‫دادن��د‪ .‬این آزمایش در ن��وع خود بزرگ‌تری��ن کار اجرایی‬ ‫محسوب می‌شود که می‌تواند به شکل واقعی آنچه به هنگام‬ ‫حرکت ش��دید زمین در اطراف یک خط لوله زیرزمینی رخ‬ ‫می‌دهد را مشاهده کند‪.‬‬ ‫در هفته‌ه��ای بع��دی در آزمایش��گاه زمس��تانی کرنل‪،‬‬ ‫دانشمندان دو موسس��ه فوق‪ ،‬به همراه ‪ ،‬ماسانوری حامادا‬ ‫پروفسور متخصص زلزله از دانشگاه واسدای ژاپن نیروهای‬ ‫زلزله را بر چهار لوله ف��والدی به طول ‪ 9‬متر و به ش��کل ‪L‬‬ ‫تحت اثر نیروی ‪ 60‬تن ماس��ه در حال حرکت شبیه‌سازی‬ ‫کردن��د‪ .‬از این لوله‌ه��ا در خطوط لوله گاز ژاپ��ن به صورت‬ ‫زیر‌زمینی و در زیر خیابان‌های توکیو استفاده می‌شود‪.‬‬ ‫از نتایج ای��ن آزمایش‌ه��ا ب��رای اس��تفاده در آیین‌نامه‬ ‫طراحی خط��وط لول��ه گاز مق��اوم در برابر زلزل��ه در ژاپن‬ ‫استفاده می‌شود‪.‬‬ ‫در این زمینه‪ ،‬توماس اروکه پروفس��ور مهندسی عمران‬ ‫و محیط‌زیست در دانش��گاه کرنل و محقق اصلی آزمایش‬ ‫می‌گوید‪ :‬این آزمایش و شبیه‌س��ازی زلزله یک گام بسیار‬ ‫مهم به س��وی طراحی تمام خطوط لوله زیرزمینی اس��ت‪.‬‬ ‫همچنان‌که لوله را به ش��رایط مرزی نزدیک می‌کنیم مانند‬ ‫حالتی که خط انتق��ال گاز یا نفت در عب��ور از کف دریا یا از‬ ‫کوه یا مناطقی ک��ه در معرض خطر زلزله اس��ت دارد‪ ،‬باید‬ ‫درک بیش��تری از رفتار تغییرش��کل نهایی این خطوط به‬ ‫دست آوریم‪ .‬به این گروه‪ ،‬کوجی‌یوش��یزاکی نیز از شرکت‬ ‫گاز توکیو می‌پیوندد که خود دانشمند میهمان در دانشگاه‬ ‫کرنل در دو س��ال گذش��ته بوده و کسی اس��ت که طراحی‬ ‫آزمایش را به عهده داشته اس��ت‪ .‬او معتقد است «از آنجایی‬ ‫که تاکنون ق��ادر به انجام چنین آزمایش��ی در داخل زمین‬ ‫نبوده‌ایم نمی‌توانس��تیم مدل کامپیوتری خود را با رفتاری‬ ‫که یک خط لوله زیرزمینی ب��ه هنگام تأثیر نیروهای عظیم‬ ‫زمین لغزش بر آن از خود نشان می‌دهد کالیبره کنیم‪».‬‬ ‫قابل ذکر است که شرکت گاز توکیو بیش از یک‌صد هزار‬ ‫دالر برای انجام این آزمایش هزینه کرده است‪.‬‬ ‫در این آزمایش اب��زار و مصال��ح کار در مقیاس یک زلزله‬ ‫واقعی در نظر گرفته ش��ده‌اند‪ .‬یک جعب��ه چوبی بزرگ به‬ ‫ش��کل ‪ L‬که با فوالد تقویت ش��ده‪ ،‬به پهنای ‪ 4.2‬و طول ‪9‬‬ ‫متر که توسط یک قیف س��ه طبقه با ماس��ه پر شده است‪.‬‬ ‫این جعبه از دو قسمت تشکیل ش��ده است؛ یک قسمت به‬

‫شکل ثابت و قس��مت دیگر آن بخش ‪ L‬شکل که به صورت‬ ‫متحرک است‪ .‬خط لوله در حالی که روی آن ‪ cm 90‬ماسه‬ ‫ریخته ش��ده و یک اتص��ال زانویی دارد‪ ،‬از داخ��ل جعبه به‬ ‫شکل قائمه گذشته و در هر دو انتهای آن به کف پیچ و مهره‬ ‫شده اس��ت‪ .‬س��پس فقط در مدت ‪ 70‬ثانیه بخش ‪ L‬شکل‬ ‫جعبه توسط یک جرثقیل ‪ 10‬تن و به کمک هشت قرقره و‬ ‫قالب به اندازه ‪ m 1.2‬نس��بت به بخش دیگر جعبه حرکت‬ ‫داده می‌شود‪.‬‬ ‫نیروی ‪ 60‬تنی ماس��ه برش��ی وارد بر لوله فوالدی به‌قطر‬ ‫‪ 4‬اینچ مش��ابه اثر حرکت زمین در یک زلزله به بزرگی ‪ 7‬یا‬ ‫بیشتر اس��ت‪ .‬در نتیجه اعمال این نیرو واقعاً انتظار نمی‌رود‬ ‫که لوله پاره شود بلکه باعث تغییر شکل قابل توجهی در آن‬ ‫می‌شود‪ .‬در واقع مهندس��ین پیش‌بینی می‌کنند که فشار‬ ‫ماکزیمم��ی مع��ادل ‪ kg/cm2 3.5 = PSI 50‬در نتیجه‬ ‫جابجایی ماس��ه بر خط لوله وارد ش��ود‪ .‬این تن��ش تقریباً‬ ‫معادل فشار یکنواخت در زیر یک تعدادی اتومبیل به وزن‬ ‫‪ 250‬تن یا یک ساختمان ‪ 40‬الی ‪ 50‬طبقه است‪.‬‬ ‫به گفته جیم��ز میس��ون‪ ،‬دس��تیار تحقیق دانش��گاه‬ ‫کرنل و مهندس عم��ران پروژه «این آزمای��ش به‌گونه‌ای‬ ‫هوشمندانه طراحی ش��ده اس��ت تا بدترین شرایطی که‬ ‫خطوط لوله ممکن اس��ت تجربه کنند را در بر گیرد‪ .‬هدف‬ ‫ما تهیه اس��تانداردی برای این ش��رایط اس��ت و آنالیز آن‬ ‫در حدی که با ش��رایط واقعی محیط اطراف لوله مطابقت‬ ‫داشته باشد‪».‬‬ ‫داده‌ها توسط ‪ 120‬گیج کرنش��ی متصل به هر لوله ثبت‬ ‫می‌شوند‪ .‬عالوه بر این سنس��ورهای ویژه‌ اطالعاتی از قبیل‬ ‫نیروی بین لوله و خاک و تغییر مکان نس��بی لوله نس��بت‬ ‫به جعبه را ثبت می‌کنند‪ .‬این داده‌ه��ا به یاری تحلیل‌گران‬

‫دانشگاه کمبریج انگلس��تان خواهند آمد که با شرکت گاز‬ ‫توکیو برای س��اخت نس��ل بعدی مدل‌ه��ای کامپیوتری‬ ‫خاک‌س��ازه همکاری می‌کند‪ .‬ب��ا چهار آزمایش ش��رایط‬ ‫مختلف حرکت خاک را شبیه‌س��ازی می‌کنن��د مث ً‬ ‫ال برش‬ ‫مس��تقیم و پخش جانبی خاک که با تغییر دادن دانس��یته‬ ‫ماس��ه (توس��ط متراکم نمودن) و درص��د رطوبت صورت‬ ‫می‌گی��رد‪ .‬اروکه می‌گوید گس��یختگی زمین ب��ه گونه‌ای‬ ‫شبیه‌س��ازی می‌شود تا مش��ابه یک گس��یختگی ناشی از‬ ‫گسل‪ ،‬روانگرایی و زمین لغزش باشد‪ .‬هنگامی‌که به صورت‬ ‫ناگهانی انرژی زلزله آزاد می‌شود گسیختگی‌های گسل در‬ ‫صفحات مرزی در پوسته زمین روی می‌دهند‪ .‬روان‌گرایی‬ ‫هنگامی رخ می‌دهد که ارتعاش��ات یک زلزله باعث حرکت‬ ‫س��ریع توده ذرات ل��زج در زیر تراز آب ش��ده ب��ه گونه‌ای‬ ‫که زمین صلب باالی خود را کش��یده و س��بب وارد آمدن‬ ‫نیروهای بزرگی به خطوط لوله زیرزمینی گردد‪.‬‬ ‫هرچند این آزمایش بزرگی است‪ ،‬ش��رکت گاز توکیو در‬ ‫ابتدا پیش��نهاد نموده بود که از یک جعبه ماس��ه که اندازه‬ ‫آن دو برابر جعبه فعلی اس��ت استفاده ش��ود‪ .‬ولی تیم باند‬ ‫مدیر آزمایشگاه زمستانی می‌گوید که توانایی جابجا کردن‬ ‫‪ 60‬تن ماسه و ریختن آن مطابق اس��تانداردهای واقعی به‬ ‫خودی خود یک کار اجرایی بزرگ در زمینه کنترل فرایند‬ ‫صنعتی محسوب می‌شود‪.‬‬ ‫این آزمایش بر‌اساس برنامه بنیاد دانش ملی و با حمایت‬ ‫و همکاری تحقیقاتی دو جانبه امریکا ژاپن در زمینه کاهش‬ ‫سوانح زلزله‌های ش��هری و مرکز تحقیقات مهندسی زلزله‬ ‫دانشگاه دولتی بوفالوی نیویورک صورت گرفته است‪.‬‬ ‫مأخذ‪:‬‬ ‫‪ScienceDaily (Sep.8,2000)-ITHACA,N.Y.‬‬

‫‪53‬‬


‫پژوهش‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫گزارشی از یک پژوهش؛‬

‫جايگزينيتوربينگازباالکتروموتور‬ ‫درايستگاه‌هايتقويتفشارگاز‬

‫در س�ال ‪ 1385‬ب�ا ه�دف نوس�ازی برخ�ی‬ ‫ایس�تگاه‌های تقویت فش�ار گاز‪ ،‬اجرای پروژه‬ ‫«جايگزين�ي توربي�ن گاز ب�ا الکتروموت�ور در‬ ‫ايستگاه‌هاي تقويت فش�ار گاز» در دستور کار‬ ‫مدیری�ت پژوهش و فن�اوری ش�رکت ملی گاز‬ ‫ایران قرار گرفت و ش�رکت نوانديشان خدمات‬ ‫بهس�ازی صنايع ب�ه عنوان مش�اور ای�ن طرح‬

‫انتخاب شد که در آذر ماه س�ال ‪ 1387‬به پایان‬ ‫رس�ید‪ .‬در نشس�تی با حض�ور دکت�ر علیرضا‬ ‫الهامی مدیرعامل ش�رکت نوانديشان خدمات‬ ‫بهس�ازی صنايع و مهن�دس مس�عود متولیان‬ ‫نائین�ی کارش�ناس ای�ن پ�روژه در مدیری�ت‬ ‫پژوهش و فناوری ش�رکت ملی گاز ایران‪ ،‬ابعاد‬ ‫این پروژه را بررسی کرده و پیرامون ضرورت آن‬

‫به گفت‌وگو نشستیم که در گزارشی که خواهید‬ ‫خواند‪ ،‬ب�ه تفصی�ل آمده اس�ت‪ .‬دکت�ر عباس‬ ‫فتاحی مهرآبادی‪ ،‬مهندس فاطمه اخالق‌پسند‬ ‫و مهندس عمادی همکاران ش�رکت مشاور این‬ ‫پروژه بودند و مهندس منص�ور بیات و مهندس‬ ‫رحیمی از شرکت انتقال گاز ایران نیز مسئولیت‬ ‫نظارت بر این پروژه را بر عهده داشتند‪.‬‬

‫پيش��رفت تکنول��وژی کنت��رل دور‌ موتوره��ای‬ ‫الکتريکی و نيز امکان ساخت اين تجهيزات در توان‬ ‫و دور‌های باال‪ ،‬اس��تفاده از اين تجهي��زات الکتريکی‬ ‫پر‌‌کار‌برد در صنعت را به عنوان درايور کمپرس��ورها‬ ‫در ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار گاز طبيعی ميس��ر‬ ‫ساخته است‪ .‬از س��وي ديگر‪ ،‬مزيت‌های قابل توجه‬ ‫استفاده از الکتروموتورها‪ ،‬در مقابل محدوديت‌های‬ ‫به‌کارگي��ری توربين‌ه��ای گاز در صناي��ع مختلف‬ ‫دنيا‪ ،‬از جمله مباحثی اس��ت که ام��روزه همزمان با‬

‫پيش��رفت تکنولوژی کنترل‌کننده‌ه��ای الکتريکی‬ ‫دور الکتروموتوره��ا‪ ،‬م��د نظر قرار گرفته اس��ت‪ .‬در‬ ‫اين راس��تا‪ ،‬جايگزينی توربين گاز ب��ا الکتروموتور‪،‬‬ ‫جه��ت ران��دن کمپرس��ورهای تقوي��ت فش��ار در‬ ‫ايس��تگاه‌های تقويـت فش��ار گاز طبيع��ی‪ ،‬يکی از‬ ‫موضوعات مه��م مطالعاتی و تحقيقات��ی در صنعت‬ ‫انتقال گاز طبيعی اس��ت‪ .‬بر اين اساس‪ ،‬بررسی اين‬ ‫موضوع در ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار گاز ايران‪ ،‬با‬ ‫توجه به ش��رايط ويژه تهيه و نگه��داری توربين‌های‬

‫گاز‪ ،‬شرايط اقليمی خاص در محل نصب توربين‌ها و‬ ‫حساسيت فوق‌العاده در تداوم سرويس‌دهی محرک‬ ‫کمپرسورهای تقويت فشار‪ ،‬می‌تواند در بهبود کمی‬ ‫و کيفی صنعت انتقال گاز در ايران مفيد و مؤثر باشد‪.‬‬ ‫برای انجام اين مطالعات‪ ،‬پ��روژه‌ای تحقيقاتی در ‪5‬‬ ‫فاز تعريف ش��د که نتايج آن به صورت راهبردهايی‬ ‫ب��رای انجام واقع��ی اين طرح‌ه��ا در ايس��تگاه‌های‬ ‫موجود و آتی در اختيار صنعت گاز گشور قرار گرفت‪.‬‬ ‫در فاز اول اين طرح که در واقع بستر‌س��ازي براي‬

‫‪54‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫انجام مطالعات بود‪ ،‬تجربيات موف��ق و ناموفق چند نبوده و بعضاً دارای نقش پر‌رنگ‌تری نسبت به بقيه الکتروموتور جايگزين‪ ،‬بررس��ی جامعی در خصوص‬ ‫کش��ور پيش��رفته در نقاط مختلف دني��ا‪ ،‬پيرامون هستند‪ .‬در ادامه اين فاز‪ ،‬مقدمات انجام شبيه‌سازی ش��رکت‌های معتبر س��ازنده الکتروموتورهای قابل‬ ‫چگونگ��ی تصميم‌گي��ری در م��ورد اس��تفاده از عملکرد کمپرس��ورها در ايس��تگاهای تقويت فشار استفاده به عنوان محرک کمپرسورهای تقويت فشار‬ ‫الکتروموتور به ج��ای توربين گاز در ايس��تگاه‌های منتخ��ب ب��رای انتخ��اب الکتروموت��ور جايگزين صورت گرفت و ليس��ت جامعی از آنها که با ش��رايط‬ ‫تقويت فش��ار و نحوه نصب و طراحی الکتروموتورها‪ ،‬فراهم ش��د‪ .‬اولين گام در انجام اين شبيه‌سازي‌ها‪ ،‬ويژه ايستگاه‌های تقويت فشار منطبق بوده و دارای‬ ‫سيس��تم تغذيه برق و کنترل‬ ‫توان و سرعت مورد نياز برای‬ ‫دور آنها و نيز تست و راه‌اندازی‬ ‫چني��ن کاربردهايی باش��ند‬ ‫آنها در ايس��تگاه مورد مطالعه‬ ‫ارایه ش��د‪ .‬بررس��ی اطالعات‬ ‫قرار گرفت‪ ،‬سپس با بستر مهيا‬ ‫حاصل از شبيه‌س��ازی‪ ،‬نشان‬ ‫شده از مقدمات فوق‪ ،‬اطالعات‬ ‫داد که کمپرسورهای دور باال‬ ‫فني و اقليم��ي مربوط به تمام‬ ‫عموما از توان‌ه��ای کمتری‬ ‫ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار‬ ‫نس��بت به کمپرسورهای دور‬ ‫گاز اي��ران و اطالعات ش��بکه‬ ‫پايين برخوردار هستند‪ .‬اين‬ ‫برق کش��ور به تفکيک مناطق‬ ‫موضوع‪ ،‬ب��ه خوبی ب��ا آنچه‬ ‫عملياتی و ب��ه صورت مدون از‬ ‫ک��ه در تکنول��وژی س��اخت‬ ‫زير مجموعه‌هاي وزارت نفت‬ ‫الکتروموتورها موجود اس��ت‬ ‫و نيرو جم��ع‌آوري و در نهايت‬ ‫مطابقت کام��ل دارد‪ .‬در کل‬ ‫عمليات داده‌پردازي آماري و‬ ‫می‌توان گفت ک��ه تکنولوژی‬ ‫توليد منحني‌هاي علمي براي‬ ‫موتوره��ای س��نکرون برای‬ ‫اس��تفاده در فازهاي آتي طرح‬ ‫کاربرده��ای توان ب��اال و دور‬ ‫مهندس مسعود متولیان‬ ‫دکتر علیرضا الهامی‬ ‫صورت پذيرفت‪.‬‬ ‫کم مناسب بوده و تکنولوژی‬ ‫موتوره��ای القاي��ی ب��رای‬ ‫در ف��از دوم‪ ،‬ب��ه منظ��ور‬ ‫اثر نحوه برق‌رسانی به ايستگاه در طرح جايگزينی‬ ‫کاربردهای توان پايين و دور‬ ‫کاه��ش علم��ی و هدفمند‬ ‫توربينباالکتروموتور‬ ‫باال مفيد است‪ .‬بر اين اساس‪،‬‬ ‫ابعاد مس��أله و تمرکز بر روی‬ ‫برای دس��ته کمپرسورهای‬ ‫ايس��تگاه‌های مستعد جهت‬ ‫وضعيت برق رسانی به ايستگاه‌ها از سه جهت حائز اهميت است‪ :‬ديماند برق مصرفی‪ ،‬فاصله‬ ‫دور باال از موتورهای القايی‬ ‫انجام طرح جايگزينی توربين‬ ‫از شبکه برق و سطح ولتاژ انشعاب از ش��بکه برق‪ .‬باال بودن ديماند برق مصرفی در ايستگاه‌های‬ ‫و برای گروه کمپرس��ورهای‬ ‫گاز با الکتروموتور در ش��بکه‬ ‫تقويت فشار بزرگ‪ ،‬اغلب موجب اين مس��أله می‌ش��ود که جهت تأمين برق مورد نياز‪ ،‬توسعه‬ ‫دور پايي��ن از موتوره��ای‬ ‫انتقال گاز ايران‪ ،‬ايستگاه‌ها و‬ ‫ش��بکه انتقال و احداث پس��ت جديد در س��طح ولتاژهای انتقال و فوق توزي��ع اجتناب‌ناپذير‬ ‫است‪ .‬واضح اس��ت که احداث پست جديد‪ ،‬هزينه برق‌رس��انی و در نتيجه هزينه‌های ‪Capex‬‬ ‫س��نکرون اس��تفاده ش��د‪.‬‬ ‫توربوکمپرس��ورهای موجود‬ ‫استفاده از الکتروموتور‪ ،‬در چنين ايس��تگاه‌های تقويت فشاری را افزايش خواهد داد‪ .‬حال آنکه‬ ‫همچنين‪ ،‬اثر سيس��تم‌های‬ ‫با توج��ه ب��ه تن��وع اقليمی‬ ‫در ايستگاه‌های کوچک‌تر می‌توان از فيدرهای خالی در پست‌های موجود و يا در نهايت‪ ،‬توسعه‬ ‫کنترل دور ني��ز که می‌تواند‬ ‫و تف��اوت مش��خصات فن��ی‬ ‫پس��ت موجود و اضافه کردن چند فيدر به آن با هزينه‌ای به مراتب کمتر‪ ،‬جهت اتصال به شبکه‬ ‫در انتخ��اب موتوره��ای‬ ‫آنه��ا‪ ،‬و ب��ر اس��اس چندين‬ ‫و برق‌رسانی به ايس��تگاه مورد نظر استفاده کرد‪ .‬از اين رو‪ ،‬ايس��تگاه‌های تقويت فشار با ديماند‬ ‫الکتريکی مؤثر باش��د‪ ،‬مورد‬ ‫ش��اخص مختل��ف ش��امل‬ ‫مصرف برق باال‪ ،‬عمدتاً دارای ش��اخص اختالف هزينه کوچک‌تری بوده و از اولويت پايين‌تری‬ ‫بررسی قرار گرفت‪ .‬نتايج اين‬ ‫ارتف��اع ايس��تگاه‪ ،‬دم��ای‬ ‫در جايگزينی توربي��ن گاز با الکتروموتور برخوردارند‪ .‬در برخی از ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار‬ ‫بررسي‌ها نشان داد که هنگام‬ ‫محي��ط‪ ،‬ظرفيت ايس��تگاه‬ ‫که نقاط اتصال به ش��بکه با قابلي��ت اطمينان مطل��وب‪ ،‬در فاصله دور از آنها ق��رار دارد‪ ،‬هزينه‬ ‫به‌کارگي��ری الکتروموت��ور‬ ‫و ضري��ب اس��تفاده از آن و‬ ‫برق‌رسانی و در نتيجه هزينه‌های ‪ Capex‬استفاده از الکتروموتور در آنها افزايش می‌يابد‪ .‬اين‬ ‫به عنوان محرک‪ ،‬اس��تفاده‬ ‫نيز فاصله ايس��تگاه تا شبکه‬ ‫موضوع به هزينه خط انتقال مورد نياز و نيز س��طح ولتاژ اتصال به شبکه بستگی مستقيم دارد‪.‬‬ ‫از کنورتوره��ای الکتريکی‬ ‫ب��رق سراس��ری کش��ور بر‬ ‫خطوط انتقال در مس��افت‌های طوالنی‪ ،‬بخش اعظمی از هزينه برق رسانی را به خود اختصاص‬ ‫برای کنترل دور نس��بت به‬ ‫مبنای دو ديدگاه ايس��تگاه‬ ‫می‌دهند‪ .‬همچنين‪ ،‬طوالنی شدن مس��افت برق رسانی‪ ،‬نيازمند اس��تفاده از سطح ولتاژهای‬ ‫کنورتورهای هيدروليکی از‬ ‫مح��ور و توربي��ن مح��ور‬ ‫باالتر برای کاهش تلفات‪ ،‬کاهش خطاهای احتمالی و دس��تيابی ب��ه قابليت اطمينان مطلوب‬ ‫ارجحيت بيشتری برخوردار‬ ‫دس��ته‌بندی شد‪ .‬س��پس‪ ،‬با‬ ‫است که خود نيز عاملی برای افزايش هزينه است‪ .‬بنابر اين‪ ،‬در ايستگاه‌های تقويت فشاری که‬ ‫در چنين وضعيتی قرار دارند‪ ،‬شاخص اختالف هزينه حتی در صورت عدم احداث پست جديد‪،‬‬ ‫اس��ت‪ .‬مزيت کنورتورهای‬ ‫اس��تفاده از توجيهات علمی‬ ‫باز هم افزايش يافته و اولويت اجرای طرح جايگزينی کاهش می‌يابد‪ .‬س��طح ولتاژ انش��عاب نيز‬ ‫الکتريکی‪ ،‬هنگام استفاده از‬ ‫و ني��ز تجربي��ات موجود در‬ ‫همان‌طور که اشاره شد‪ ،‬در افزايش هزينه‌های ‪ Capex‬استفاده از الکتروموتور در ايستگاه‌های‬ ‫الکتروموتور به صورت کوپل‬ ‫اي��ن زمين��ه‪ ،‬از هر گ��روه از‬ ‫تقويت فش��ار مؤثر اس��ت‪ .‬در اين افزايش هزينه‪ ،‬عالوه بر اينکه هزينه‌های باالتر احداث پست‬ ‫مس��تقيم ب��ا ح��ذف جعبه‬ ‫ايس��تگاه‌ها‪ ،‬نمايندگانی به‬ ‫جديد و يا توسعه فيدر جديد در س��طوح ولتاژ باالتر نقش دارد‪ ،‬هزينه باالتر تجهيزات مورد نياز‬ ‫دنده مشهودتر است‪ .‬واضح‬ ‫عنوان بهترين ايس��تگاه‌ها‪،‬‬ ‫پست توزيع ايستگاه که باید در سطوح ولتاژ باالتر تهيه شوند‪ ،‬تأثير قابل توجهی خواهد داشت‪.‬‬ ‫اس��ت که برای حذف جعبه‬ ‫جهت انجام طرح جايگزينی‬ ‫بنابر‌اين انتظار می‌رود‪ ،‬شاخص اختالف هزينه در اين ايستگاه‌ها نيز افزايش يافته و به تبع آن‪،‬‬ ‫دنده‪ ،‬دور الکتروموتورهای‬ ‫توربي��ن گاز ب��ا الکتروموتور‬ ‫اولويت اجرای طرح جايگزينی کاهش يابد‪.‬‬ ‫مورد اس��تفاده بای��د معادل‬ ‫انتخاب ش��د‪ .‬بر اين اساس‪،‬‬ ‫کمپرس��ور مربوطه باش��د‪.‬‬ ‫نهايت��اً ‪ 15‬ايس��تگاه جهت‬ ‫انجام طرح فوق مناس��ب تشخيص داده شد‪ .‬بديهی اطالع و آگاه��ی از نحوه بارگ��ذاری و بهره‌برداری از بر اين اس��اس‪ ،‬در بخش بعدی اين فاز از پروژه‪ ،‬يک‬ ‫اس��ت که نقش هر يک از اين معياره��ا در مقرون به کمپرسورها در يک دوره يک ساله و سپس به دست برنامه جس��تجوی بهينه تدوين ش��د تا از مالحظه‬ ‫رفتار شبيه‌س��ازی ش��ده کمپرس��ورها‪ ،‬مشخصات‬ ‫صرفه‌‌‌تر ب��ودن به‌کارگي��ری الکتروموت��ور به جای آوردن منحني‌هاي مشخصه آنها بود‪.‬‬ ‫در ف��از س��وم‪ ،‬قب��ل از ورود ب��ه مس��أله انتخاب الکتروموتور مورد نياز هر يک از آنه��ا را تعيين کند‪.‬‬ ‫توربين گاز در ايستگاه‌های منتخب با يکديگر برابر‬ ‫‪55‬‬


‫پژوهش‬

‫جايگزينيتوربينگازباالکتروموتور‬

‫نتايج اين برنامه‪ ،‬از يک طرف برای انتخاب س��ازنده به‌کارگي��ری توربين گاز در ايس��تگاه‌های منتخب‪ ،‬و يا توربين‌های گازی در ايس��تگاه‌های تقويت فشار‬ ‫گاز‪ ،‬فرموله و تدوين ش��د‪ .‬در بخ��ش بعدی‪ ،‬جهت‬ ‫الکتروموت��ور در اين فاز به‌کار گرفته ش��د و از طرف برای فاز بعدی فراهم شد‪.‬‬ ‫در فاز پنج��م‪ ،‬مقايس��ه اقتصادی بي��ن دو طرح محاس��به هزينه کل‪ ،‬نرم‌افزاری طراحی و ارایه شد‬ ‫ديگر‪ ،‬برای بررس��ی نحوه تغذي��ه الکتروموتورها در‬ ‫استفاده از الکتروموتور و توربين گاز در ايستگاه‌های که قادر اس��ت تم��ام پارامترهای فن��ی و اقتصادی‬ ‫فازهای بعدی مورد استفاده قرار گرفت‪.‬‬ ‫در فاز چه��ارم‪ ،‬ابت��دا ان��واع و اقس��ام مبدل‌های منتخب انجام شد‪ .‬در اين مقايسه‪ ،‬برآورد اقتصادی در به‌کارگي��ری الکتروموت��ور و يا توربي��ن گاز در‬ ‫الکتريک��ی ک��ه جهت کنت��رل س��رعت موتورهای اس��تفاده از الکتروموت��ور‪ ،‬بر پايه مش��خصات فنی ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار را در خود جای داده و‬ ‫الکتريکی در صنايع مختلف استفاده می‌شود‪ ،‬مورد ارایه ش��ده در طرح‌های مفهومی برای هر ايستگاه بر مبنای آنها‪ ،‬هزينه کل اس��تفاده هر يک از اين دو‬ ‫محرک الکتريکی و يا گازی‬ ‫بررس��ی قرار گرفت‪ .‬نتايج‬ ‫را جهت مقايس��ه محاسبه‬ ‫اين بررسی‌ها نشان داد که‬ ‫ايستگاه‬ ‫‌برداری‬ ‫ه‬ ‫بهر‬ ‫شرايط‬ ‫اثر‬ ‫نمايد‪.‬‬ ‫مبدل‌های منب��ع جريانی‬ ‫در نهاي��ت ‪ 15‬ايس��تگاه‬ ‫ب��رای کنت��رل دور موت��ور‬ ‫در طرح جايگزينی توربين با الکتروموتور‬ ‫م��ورد مطالع��ه بر اس��اس‬ ‫س��نکرون و مبدل‌ه��ای‬ ‫يک��ی از پارامترهای اثر گذار بر ط��رح جايگزينی توربين گاز با الکتروموتور در ايس��تگاه‌های‬ ‫معياره��اي ذک��ر ش��ده و‬ ‫منبع ولتاژی ب��رای کنترل‬ ‫تقويت فش��ار که در منابع و مراجع معتبر نيز به آن اش��اره شده‪ ،‬س��اعات کارکرد يک ايستگاه‬ ‫ش��اخص اخت�لاف هزينه‬ ‫دور موتورهای القايی مورد‬ ‫در يک بازه زمانی خاص اس��ت که تحت عنوان ضريب زمانی اس��تفاده از ايستگاه در محاسبات‬ ‫دو ن��وع مح��رک م��ورد‬ ‫اس��تفاده ق��رار می‌گيرند‪.‬‬ ‫ش��اخص اختالف هزينه وارد شده است‪ .‬ساعات کارکرد يک ايس��تگاه‪ ،‬به وضعيت بهره‌برداری‬ ‫رتبه‌بندي ق��رار گرفت‪ .‬اما‬ ‫در ادام��ه‪ ،‬ليس��تی از‬ ‫از آن ايستگاه وابسته است که طبيعتاً از ش��رايط اعمالی خط لوله گاز عبوری به ايستگاه ناشی‬ ‫سؤال اساس��ی آن است که‬ ‫شرکت‌های سازنده معتبر‬ ‫می‌ش��ود‪ .‬عموماً برای بهره‌برداری از يک ايستگاه‪ ،‬بس��ته به ميزان تقويت فشار مورد نياز خط‬ ‫چرا اي��ن رتبه‌بندی در بين‬ ‫ک��ه مبدل‌ه��ای الکتريکی‬ ‫لوله‪ ،‬واحدهای تقويت فش��ار مستقر در ايس��تگاه به صورت پله‌ای وارد سرويس شده و يا خارج‬ ‫ايستگاه‌ها وجود داشته و يا‬ ‫را در دو ن��وع ف��وق‪ ،‬با رنج‬ ‫می‌ش��وند‪ .‬حال اگر بهره‌برداری از ايستگاه به گونه‌ای باشد که س��اعات خارج از سرويس بودن‬ ‫به عبارتی‪ ،‬مهم‌ترين عوامل‬ ‫قدرت و سرعت متفاوت‪ ،‬در‬ ‫واحد‌ها کم باشد‪ ،‬ضريب اس��تفاده از ايس��تگاه افزايش يافته و در غير اين صورت کم می‌شود‪.‬‬ ‫اثر گ��ذار در اين رتبه‌بندی‬ ‫ولتاژ متوس��ط ارایه داده‌اند‬ ‫اما‪ ،‬افزايش ضريب اس��تفاده از ايستگاه‪ ،‬خط هزينه سربه س��ر را با حفظ شيب به سمت پايين‪،‬‬ ‫چه مواردی هستند؟‬ ‫ارای��ه و از ليس��ت مذکور‪،‬‬ ‫و کاهش آن‪ ،‬به س��مت باال جابجا می‌کند‪ .‬بنابر اين‪ ،‬چنين به نظر می‌رسد که طرح جايگزينی‬ ‫الکتروموتور در ايس��تگاه‌هايی که ضريب اس��تفاده کمتری دارند‪ ،‬از اولويت بيشتری برخوردار‬ ‫برای پاس��خگويی به اين‬ ‫مبدل‌های الکتريکی مورد‬ ‫در‬ ‫معموال‬ ‫که‬ ‫چرا‬ ‫اس��ت‪.‬‬ ‫تأمل‬ ‫قابل‬ ‫نيز‬ ‫فنی‬ ‫لحاظ‬ ‫به‬ ‫موضوع‬ ‫اين‬ ‫که‬ ‫اس��ت‬ ‫ذکر‬ ‫به‬ ‫الزم‬ ‫اس��ت‪.‬‬ ‫سؤال‪ ،‬به بررسی اثر عوامل‬ ‫ني��از الکتروموتوره��ای‬ ‫ايستگاه‌هايی که ضريب اس��تفاده کمتری دارند‪ ،‬تعدد در س��رويس قرار گرفتن و خارج شدن‬ ‫مختلف در اي��ن رتبه‌بندی‬ ‫پيشنهادی برای جايگزينی‬ ‫واحد‌ها بيشتراست‪ .‬بنابراين‪ ،‬استفاده از الکتروموتورها که هم تعداد روشن خاموش شدن آنها‬ ‫و ارای��ه راهبردهای الزم بر‬ ‫توربين گاز در هر ايس��تگاه‬ ‫و هم زمان مورد نياز روشن شدن آنها نسبت به توربين گاز قابل توجه است‪ ،‬به دسترس پذيری‬ ‫اس��اس نتايج اين بررس��ی‬ ‫منتخب برگزيده ش��د‪ .‬در‬ ‫چنين ايستگاه‌هايی کمک شايانی خواهد نمود‪.‬‬ ‫پرداخته شد‪:‬‬ ‫بخ��ش بع��دی اين ف��از از‬ ‫‪1‬ـ اثر ظرفيت توربين در‬ ‫پروژه‪ ،‬نحوه برق‌رس��انی به‬ ‫طرح جايگزين��ی توربين با‬ ‫ايس��تگاه‌ها جه��ت تغذيه‬ ‫الکتروموتور‬ ‫الکتروموتورهای جايگزين‬ ‫اثر ظرفيت توربين در طرح جايگزينی‬ ‫‪ -2‬اثر نحوه برق رسانی به‬ ‫در س��ه بخش اساسی اخذ‬ ‫توربين با الکتروموتور‬ ‫ايستگاه در طرح جايگزينی‬ ‫انش��عاب از ش��بکه ب��رق‬ ‫توربين با الکتروموتور‬ ‫سراس��ری‪ ،‬انتقال انرژی با‬ ‫يکی از مهم‌ترين عوامل اث��ر گذار در افزايش ش��اخص اختالف هزينه دو محرک و تش��ديد‬ ‫‪3‬ـ اثر شرايط بهره‌برداری‬ ‫اس��تفاده از خطوط انتقال‬ ‫تمايل در به‌کارگيری الکتروموتور در ايستگاه‌های تقويت فشار گاز‪ ،‬ظرفيت توربين‌های گازی‬ ‫ايستگاه در طرح جايگزينی‬ ‫از شبکه برق تا ايستگاه‌های‬ ‫نصب شده در آنها است‪ .‬ظرفيت نصب ش��ده توربين گازی‪ ،‬عموماً بيشتر از مقداری است که به‬ ‫توربين با الکتروموتور‬ ‫منتخ��ب و احداث پس��ت‬ ‫صورت عملياتی در ايس��تگاه‌ها مورد اس��تفاده قرار می‌گيرد‪ .‬صرف‌نظر از عوامل غير علمی در‬ ‫‪4‬ـ اث��ر عمر ايس��تگاه در‬ ‫اختصاصی در ايستگاه‌های‬ ‫عدم تناس��ب ظرفيت نصب ش��ده و ظرفيت عملياتی توربين‌های گازی‪ ،‬دو عامل مهم و ذاتی‬ ‫طرح جايگزين��ی توربين با‬ ‫منتخ��ب م��ورد مطالعه و‬ ‫ارتفاع نصب و ش��رايط دمای بهره‌ب��رداری‪ ،‬در توربين‌های گاز همواره موجب بزرگ‌تر ش��دن‬ ‫الکتروموتور‬ ‫مشخصات آنها تدوين شد‪.‬‬ ‫اندازه آنها از مقدار مورد نياز می‌ش��ود‪ .‬نتيجه نهايی اينکه هزين��ه ‪ Capex‬برای خريد توربين‬ ‫گاز افزايش می‌يابد‪.‬اين در حاليس��ت که ظرفيت عملياتی الکتروموتورها در مقايسه با ظرفيت‬ ‫‪5‬ـ اث��ر قيم��ت ب��رق در‬ ‫در قسمت پايانی اين فاز‪ ،‬با‬ ‫نصب آنها‪ ،‬نه از ارتفاع تأثير می‌پذيرد و نه از دمای محي��ط تغيير می‌يابد‪ .‬از اين رو‪ ،‬اندازه آنها به‬ ‫طرح جايگزين��ی توربين با‬ ‫توجه مطالعات فنی صورت‬ ‫همان مقدار مورد نياز کمپرس��ورها تعيين ش��ده و هزينه ‪ Capex‬در آنها‪ ،‬همانند توربين گاز‬ ‫الکتروموتور‬ ‫گرفت��ه از ابت��دای پ��روژه‬ ‫زياد‬ ‫آنها‬ ‫در‬ ‫محيط‬ ‫دمای‬ ‫و‬ ‫ارتفاع‬ ‫که‬ ‫فشاری‬ ‫تقويت‬ ‫‌های‬ ‫ه‬ ‫ايستگا‬ ‫در‬ ‫‌اين‪،‬‬ ‫ر‬ ‫‌ب‬ ‫ا‬ ‫بن‬ ‫‌يابد‪.‬‬ ‫ی‬ ‫نم‬ ‫افزايش‬ ‫در ادام��ه‪ ،‬محاس��بات‬ ‫ت��ا به ح��ال‪ ،‬ي��ک طراحی‬ ‫است‪ ،‬در ش��رايط يکس��ان بودن تأثير س��اير عوامل‪ ،‬هزينه ‪ Capex‬توربين‌ها افزايش يافته و‬ ‫اقتص��ادي ب��ر مبن��ای دو‬ ‫مفهومی ب��رای به‌کارگيری‬ ‫طبق تعريف‪ ،‬شاخص اختالف هزينه بين دو محرک‪ ،‬در آنها بزرگتر می‌شود‪.‬‬ ‫س��ناريوی زير نيز صورت‬ ‫الکتروموت��ور در هر يک از‬ ‫گرفته اس��ت تا مقايسه‌اي‬ ‫ايستگاه‌های منتخب ارایه‬ ‫ش��د‪ .‬اين طرح‌ها‪ ،‬به صورت دياگرام‌های تک‌خطی منتخب انجام گرفت و جهت محاس��بات اقتصادی ديگر بين دو نوع محرک در ايس��تگاه‌های منتخب‬ ‫نمايش داده ش��د و مش��خصات بخش‌های مختلف به‌کارگيری توربين گاز در هر ايس��تگاه منتخب‪ ،‬از انجام گيرد‪:‬‬ ‫هر ط��رح‪ ،‬در جداولی به ص��ورت کامل ارایه ش��د‪ .‬اطالعات فنی وضعيت موجود ايس��تگاه اس��تفاده‬ ‫قيمت تمام ش��ده برق برابر ‪ 772‬ري��ال برای هر‬ ‫بدين ترتيب‪ ،‬بررس��ی فنی جايگزينی توربين گاز با ش��د‪ .‬بر اين اس��اس‪ ،‬در بخش اول اين فاز از پروژه‪ ،‬کيلووات س��اعت در نظ��ر گرفته ش��ده و کم‌ترين‬ ‫الکتروموتور در ايس��تگاه‌های منتخب‪ ،‬در اين فاز از ش��يوه و اصول محاس��به هزينه کل شامل دو بخش قيمت گاز مصرفی مورد قبول ب��رای به صرفه بودن‬ ‫پروژه پايان يافت و زمينه‌ای برای مقايسه اقتصادی هزينه‌های سرمايه‌گذاری ‪ CAPEX‬و هزينه‌های جايگزينی توربين گاز در مقايس��ه با الکتروموتور از‬ ‫ط��رح اس��تفاده از الکتروموت��ور‪ ،‬با ط��رح موجود بهره‌برداری ‪ OPEX‬برای استفاده از الکتروموتورها منحنی هزينه س��ر به سر به دس��ت مي‌آيد‪ .‬قيمت‬ ‫‪56‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫گاز به دس��ت آمده‪ ،‬برای اتخاذ تصميم در خصوص منطبق نب��وده و هزينه کل اس��تفاده از توربين گاز جای توربين گاز در ايستگاه‌های تقويت فشار دارد‪.‬‬ ‫جايگزين��ی توربين ب��ا الکتروموتور‪ ،‬ب��ا قيمت گاز در چنين ايس��تگاه‌هايی افزايش می‌يابد‪ .‬بنابر اين‪ ،‬معموال‪ ،‬انرژی مکانيکی تولي��دی ‪ 1‬متر مکعب گاز‬ ‫واردات��ی مع��ادل ‪ 1500‬ري��ال بر هر مت��ر مکعب‪ ،‬الکتروموتوره��ا گزينه مناس��بی ب��رای جايگزينی مصرفی معادل ‪ 3‬کيلو وات س��اعات ب��رق مصرفی‬ ‫مقايسه مي‌شود‪.‬‬ ‫توربين گاز در اينگونه ايستگاه‌ها هستند‪.‬‬ ‫اس��ت‪ .‬بنابر اين‪ ،‬بر اس��اس يک قانون سر انگشتي‪،‬‬ ‫قيمت جهانی برق برابر ‪ 930‬ري��ال برای هر کيلو‬ ‫در ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار گاز ک��ه ظرفيت قيمت گاز باید سه برابر قيمت برق باشد‪ .‬با اين روال‬ ‫وات ساعت در نظر گرفته شده و کم‌ترين قيمت گاز الکتروموتورهای م��ورد نياز نص��ب در آنها کوچک که در بازاره��ای جهانی برق و گاز ب��ه خوبی رعايت‬ ‫مصرفی مورد قبول برای ب��ه صرفه بودن جايگزينی اس��ت‪ ،‬به دليل ک��م ب��ودن ديماند ب��رق مصرفی‪ ،‬می‌ش��ود‪ ،‬اس��تفاده از الکتروموتور در ايستگاه‌های‬ ‫توربين گاز در مقايس��ه ب��ا الکتروموت��ور از منحنی نيازی به احداث پس��ت‌های جديد انتقال نبوده و با تقويت فش��ار گاز منتخ��ب‪ ،‬توجيه‌پذير اس��ت‪ .‬اما‬ ‫هزينه سر به سر به دست مي‌آيد‪ .‬قيمت گاز به دست توسعه پست‌های موجود و نيز استفاده از فيدرهای در اي��ران‪ ،‬اگر قيم��ت واقعی اعالم ش��ده برای برق‬ ‫آمده‪ ،‬برای اتخ��اذ تصميم در خص��وص جايگزينی خالی آنها‪ ،‬هزينه برق‌رس��انی و در نهايت هزينه کل مصرفی مد نظر قرار گيرد‪ ،‬اس��تفاده از الکتروموتور‬ ‫توربين با الکتروموتور‪ ،‬با قيم��ت جهانی گاز معادل اس��تفاده از الکتروموتورها کاهش يافته و در چنين در هيچ‌يک از ايستگاه‌های تقويت فشار گاز با اقبال‬ ‫‪ 3284‬ريال برای هر متر مکعب‪ ،‬مقايسه شود‪.‬‬ ‫ايس��تگاه‌هايی‪ ،‬به‌کارگيری الکتروموت��ور به عنوان مواجه نخواهد بود‪.‬‬ ‫با انج��ام محاس��بات الزم براي هر دو س��ناريوي محرک برای جايگزينی توربين گاز‪ ،‬گزينه مناسبی‬ ‫در خاتم��ه‪ ،‬می‌توان چني��ن اذعان داش��ت که با‬ ‫درخواستي‪ ،‬براي ايس��تگاه‌هاي منتخب‪ ،‬کم‌ترين است‪.‬‬ ‫توجه به نتايج اين تحقيق‪ ،‬پتانس��يل اجرای چنين‬ ‫قيمت گاز مورد قبول در نقطه س��ر به سر‪ ،‬بر مبنای‬ ‫در ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار بزرگ ب��ا ديماند طرح‌هايی در ايس��تگاه‌های تقويت فش��ار گاز ايران‬ ‫قيم��ت ب��رق تمام ش��ده‬ ‫وج��ود داش��ته و پرداختن‬ ‫(‪/kWh‬ري��ال ‪ )772‬و‬ ‫ب��ه اين‌گون��ه طرح‌ه��ای‬ ‫قيمت جهاني برق (‪/kWh‬‬ ‫مدرن ام��روزی‪ ،‬قابل تأمل‬ ‫اثر قيمت برق در طرح جايگزينی‬ ‫ريال ‪ )930‬به دست آمد‪.‬‬ ‫و تدبر اس��ت‪ .‬واضح اس��ت‬ ‫الکتروموتور‬ ‫با‬ ‫توربين‬ ‫آنچه که در ح��ال حاضر‬ ‫که تصميم‌گيری مديريت‬ ‫اس��تفاده از الکتروموتور به‬ ‫کالن کش��ور در صنع��ت‬ ‫همان‌طور که در بخش قبل مالحظه شد‪ ،‬قيمت برق مصرفی در مقابل گاز مصرفی مهم‌ترين نقش‬ ‫ج��اي توربي��ن را در ايران‬ ‫گاز طبيع��ی اي��ران‪ ،‬برای‬ ‫را در شاخص اختالف هزينه دو محرک بازی می‌کند‪ .‬به طوري که اين موضوع قادر است تمام مزايای‬ ‫دچار مشکل نموده‪ ،‬قيمت‬ ‫حرک��ت ب��ه س��وی عملی‬ ‫فنی الکتروموتورها را نسبت به توربين‌های گاز تحت‌الش��عاع قرار داده و حرکت به سوی استفاده از‬ ‫بسيار پايين گاز در مقايسه‬ ‫ساختن چنين طرح‌هايی‪،‬‬ ‫الکتروموتورها در ايس��تگاه‌های تقويت فشار گاز را متوقف س��ازد‪ .‬بر مبنای يک قاعده سر انگشتی‪،‬‬ ‫با قيمت باالي برق اس��ت‪.‬‬ ‫س��وای منافع مس��تقيمی‬ ‫مصرف هر مترمکعب گاز طبيع��ی در توربين‌های گازی‪ ،‬معادل مص��رف ‪ 3‬کيلو‌وات توان الکتريکی‬ ‫اي��ن در حاليس��ت که در‬ ‫که ممکن اس��ت برای اين‬ ‫در الکتروموتور ان��رژی مکانيکی برای حرکت دادن کمپرس��ور ايجاد می‌کند‪ .‬اي��ن قاعده بر مبنای‬ ‫کش��ورهاي صنعت��ي دنيا‬ ‫صنعت بزرگ و ب��ه تبع آن‬ ‫راندمان متوس��ط توربين‌های گازی و الکتروموتورها و نيز ارزش حرارتی گاز طبيعی به سادگی قابل‬ ‫تحقيق است‪ .‬از اين رو‪ ،‬قيمت برق مصرفی برای الکتروموتور‪ ،‬باید در حدود ‪ 33/3‬درصد گاز طبيعی‬ ‫نس��بت قيمت ب��رق به گاز‬ ‫کش��ور‪ ،‬به همراه داش��ته‬ ‫باش��د تا هزينه مصرف برق و گاز‪ ،‬برای به حرکت در آوردن يک کمپرس��ور تقويت فش��ار با يکديگر‬ ‫عددي معقول و متناسب با‬ ‫باشد‪ ،‬می‌تواند عاملی برای‬ ‫مساوی گردد‪ .‬اما‪ ،‬از آنجا که مالک مقايس��ه اقتصادی الکتروموتور با توربين گاز‪ ،‬هزينه کل است که‬ ‫راندمان نيروگاه در تبديل‬ ‫بوم��ی ک��ردن تکنولوژی‬ ‫هزينه سوخت مصرفی زير مجموعه‌ای از آن اس��ت‪ ،‬اجباری در برقراری اين رابطه بين قيمت برق و‬ ‫انرژي فس��يلي ب��ه انرژي‬ ‫س��اخت الکتروموتورهای‬ ‫گاز مصرفی برای يکس��ان شدن هزينه‌ها نیس��ت؛ چرا که هزينه‌های ‪ Capex‬توربين‌های گاز و نيز‬ ‫الکتريکي اس��ت‪ .‬مطالعات‬ ‫توان ب��اال و س��رعت باال و‬ ‫بنابر‬ ‫است‪،‬‬ ‫بيشتر‬ ‫الکتروموتورها‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫آنها‪،‬‬ ‫‪Opex‬‬ ‫‌های‬ ‫ه‬ ‫هزين‬ ‫از‬ ‫نگهداری‬ ‫و‬ ‫تعمير‬ ‫هزينه‬ ‫بخش‬ ‫نش��ان مي‌دهد که با توجه‬ ‫ني��ز سيس��تم‌های کنترل‬ ‫اين‪ ،‬قيمت برق‪ ،‬برای مس��اوی ش��دن هزينه‌های کل توربين و الکتروموتور می‌تواند از ‪ 33/3‬درصد‬ ‫ب��ه قيم��ت ف��روش گاز به‬ ‫دور آنه��ا در کش��ور ش��ود‬ ‫قيمت گاز بيشتر شود‪ .‬بر اين اساس‪ ،‬بسته به شرايط هر ايستگاه منتخب يک حد مقبول قيمت برق‬ ‫مجموع��ه وزرات ني��رو‪،‬‬ ‫که ام��روزه در بس��ياری از‬ ‫وجود دارد‪ .‬بنابر‌اين واضح است که برخي از ايس��تگاه‌ها می‌توانند با قيمت‌های برق باالتر نيز‪ ،‬گزينه‬ ‫آن ارگان ب��رق مصرف��ي‬ ‫صناي��ع بزرگ نف��ت و گاز‪،‬‬ ‫مناسبی برای جايگزينی توربين گاز با الکتروموتور باشد‪.‬‬ ‫ش��رکت ملي گاز ايران را با‬ ‫کارب��رد روز افزون��ی پيدا‬ ‫نرخي بيش از ‪ 10‬برابر نرخ‬ ‫کرده‌اند‪ .‬رش��د و گسترش‬ ‫آن نس��بت به گاز‪ ،‬عرضه مي‌کند و اين اختالف غير برق مصرفی ب��اال‪ ،‬احداث نيروگاه در کنار ايس��تگاه سيس��تم توليد‪ ،‬انتقال و توزيع برق کش��ور نيز که‬ ‫اصولي باعث شده است تا استفاده از درايوهاي برقي و تأمين تغذيه الکتروموتوره��ا از طريق آنها به جای امروزه بيش از هر زير س��اختی در کش��ور‪ ،‬نيازمند‬ ‫به جاي درايوهاي گازي در اي��ران توجيه اقتصادي استفاده از ش��بکه برق سراس��ری راه حلی است که توجه اس��ت‪ ،‬بی‌تأثي��ر از اي��ن اقدام��ات در صنايع‬ ‫پيدا نکند‪ .‬اما بررس��ي‌ها بر اس��اس نرخ گاز وارداتي می‌تواند‪ ،‬هم از هزين��ه کل مورد ني��از به‌کارگيری بزرگی همچون صنع��ت گاز نخواهد بود‪ .‬اس��تفاده‬ ‫و نرخ جهان��ي آن‪ ،‬در کن��ار قيمت تمام ش��ده برق الکتروموتوره��ا در ايس��تگاه‌های تقوي��ت فش��ار بهينه از س��وخت‪ ،‬کارايی و بهره‌وری ايس��تگاه‌های‬ ‫در کش��ور و يا مبلغ جهاني آن‪ ،‬نش��ان مي‌دهند که گاز بکاهد و هم ب��ه مجموعه توليد برق‪ ،‬در ش��بکه تقويت فشار‪ ،‬مدرن شدن و به روز شدن تجهيزات و‬ ‫اس��تفاده از درايو برقي به جاي دراي��و گازي کامال سراس��ری برق ايران ک��ه امروزه با مش��کل کمبود نحوه بهره‌برداری از ايستگاه‌ها و دست آخر سهولت‬ ‫منطقي و داراي توجيه اقتصادي است‪.‬‬ ‫مواجه است‪ ،‬کمک ش��ايانی نمايد‪ .‬در ايستگاه‌های برنامه‌ريزی و کاهش توقفات ناخواس��ته در صنعت‬ ‫در نهاي��ت‪ ،‬ن��کات و راهبرده��ای الزم پيرام��ون تقويت فش��اری که به لحاظ موقعي��ت ويژه خود در رو به رش��د انتق��ال گاز در ايران‪ ،‬از جمله مس��ایلی‬ ‫جايگزينی توربين گاز با الکتروموتور در ايستگاه‌های خطوط لول��ه انتق��ال گاز‪ ،‬دارای س��اعات کارکرد اس��ت که با اجرای طرح‌های جايگزينی توربين گاز‬ ‫تقويت فشار گاز ايران به صورت زير ارايه مي‌گردد‪ .‬از بالفعل کمی نس��بت به س��اعات کارکرد بالقوه خود با الکتروموتور در ايس��تگاه‌های تقويت گاز کش��ور‪،‬‬ ‫جمله مهم‌ترين اي��ن راهبردها می‌توان به موارد زير هس��تند و تعدد روشن و خاموش ش��دن محرک‌ها قابل پيگيری است‪ .‬اميد است نتايج تالش خالصانه‬ ‫اشاره کرد‪:‬‬ ‫در آنها بسيار است‪ ،‬اس��تفاده از الکتروموتور به جای و دلس��وزانه مس��ئوالن این پژوه��ش بتواند کمک‬ ‫در ايستگاه‌های تقويت فش��ار گاز مرتفع و يا تحت توربين گاز گزينه مناسب‌تری است‪.‬‬ ‫شاياني به مس��ئولين کوش��ا و فهيم صنعت حياتی‬ ‫ش��رايط آب و هوايی گرم‪ ،‬ظرفيت نصب توربين‌ها‪،‬‬ ‫قيم��ت ب��رق در مقابل س��وخت مصرف��ی نقش انتقال گاز ايران‪ ،‬در راستای امر خطيری که برعهده‬ ‫ب��ر خ�لاف الکتروموتورها ب��ا کمپرس��ور مربوطه تعيين‌کنن��ده‌ای در به‌کارگي��ری الکتروموت��ور به دارند‪ ،‬بنمايد‪.‬‬ ‫‪57‬‬


‫مدیریت واقتصاد‬

‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫الزاماتاستقرارنظام‬ ‫ارزيابي عملكرد‪ 360‬درجه‬ ‫درمنطقههشتعملياتانتقالگاز‬

‫دكتر ناصر‌پور صادق عضو هيأت علمي دانشگاه دفاع ملی‬ ‫عليرضا فردي آذر ریيس امور اداري منطقه ‪ 8‬عمليات انتقال گاز‬ ‫دكتر نادر بهلولي عضو هيأت علمي دانشگاه آزاد اسالمي واحد بناب‬ ‫بايرامعلي شكوري مسئول حقوق و دستمزد و وام و مزايا منطقه ‪ 8‬عمليات انتقال گاز‬

‫چکیده‬ ‫هدف از اي��ن پژوه��ش بررس��ي و تعيين الزام��ات نظام‬ ‫ارزياب��ي عملك��رد ‪ 360‬درج��ه درمنطقه هش��ت عمليات‬ ‫انتقال گاز اس��ت‪ .‬اين پژوهش از نوع توصيفي – پيمايش��ي‬ ‫بوده و ب��ه صورت ميداني انجام ش��ده اس��ت‪ .‬جامعه آماري‬ ‫پژوهش حاضر مدير منطقه به انضمام معاونين‪ ،‬سرپرستان‬ ‫و كاركن��ان ش��اغل در منطقه هش��ت عملي��ات انتقال گاز‬ ‫اس��ت‪ .‬براي جمع‌آوري اطالع��ات از پرس��ش‌نامه الزامات‬ ‫نظام ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه با ابعاد فرهنگ س��ازماني‬ ‫وس��اختار س��ازماني با ضريب آلفاي كرونباخ به ترتيب ‪94‬‬ ‫و ‪ 88‬درصد شامل س��ه مؤلفه فرهنگ س��ازماني (نمادها و‬ ‫هنجارهاي سازماني‪ ،‬باورهاي فرهنگي‪ ،‬اخالق و ارزش‌هاي‬ ‫اسالمي) و س��ه مؤلفه ساختار س��ازماني (رسميت‪ ،‬تمركز‪،‬‬ ‫پيچيدگي) و پرس��ش‌نامه اطالعات فردي اس��تفاده ش��ده‬ ‫اس��ت‪ .‬براي تجزيه و تحلي��ل اطالعات گرد‌آوري ش��ده از‬ ‫آمار توصيفي و اس��تنباطي بدين ترتيب ك��ه براي تلخيص‬ ‫و طبقه‌بندي و توصي��ف اطالعات جمع‌آوري ش��ده از آمار‬ ‫توصيف��ي و ب��راي آزم��ون فرضيه‌ه��اي م��ورد مطالعه از‬ ‫روش‌هاي آماراس��تنباطي از طريق آزم��ون ‪ T-Test‬تك‬ ‫نمونه‌اي انجام شده است‪.‬‬ ‫از نتايج فرضيه‌هاي الزامات فرهنگ س��ازماني و ساختار‬ ‫س��ازماني با توجه به اختالف ميانگين و معن��ي‌دا‌ر بودن ‪p‬‬ ‫چنين ب��ر مي‌آيد ك��ه منطقه هش��ت عمليات انتق��ال گاز‬ ‫آمادگي و بستر الزم را براي اس��تقرار نظام ارزيابي عملكرد‬ ‫‪ 360‬درجه ندارد‪.‬‬ ‫مقدمه‬ ‫ارزيابي عملكرد اصطالحي اس��ترس‌آور ب��راي اكثر افراد‬ ‫اس��ت‪ .‬اين امر مي‌تواند داليل مختلفي داشته باشد‪ .‬ممكن‬ ‫است افراد تجربه بدي از اين كار داشته باشند‪ ،‬يعني عملكرد‬

‫‪58‬‬

‫آنها را با روش‌ه��ا و معيارهاي نامناس��ب اندازه‌گيري كرده‬ ‫باش��ند يا واقعاً عملكرد خوبي ارایه نكرده باشند يا زماني به‬ ‫ارزيابي عملكرد خود پرداخته باشند كه ديگر فرصتي براي‬ ‫اصالح نمانده باش��د‪ .‬صرف نظر از داليلي كه ممكن اس��ت‬ ‫سبب اس��ترس‌آور بودن اين واژه شود‪ ،‬واقعيت اين است كه‬ ‫ارزيابي عملكرد نه تنها استرس‌آور نيست بلكه اگر به نحوي‬ ‫صحيح و در زمان مناسب انجام شود آرام‌بخش بوده و حتي‬ ‫استرس ناشي از آن نيز مثبت و س��ازنده خواهد بود‪ ،‬چراكه‬ ‫فرصت مناسبي براي اصالح فراهم مي‌آورد‪.‬‬ ‫اما دير زماني اس��ت ك��ه حلق��ه بازخورد كالس��يك در‬ ‫كش��ورهاي صنعتي عمال منس��وخ ش��ده اس��ت وآن نوع‬ ‫بازخورد به تنهايي دانش واطالعات معتبر و قابل اطميناني‬ ‫ارایه نمي‌كند به ج��اي آن بازخورد يا ارزياب��ي ‪ 360‬درجه‬ ‫مورد اس��تفاده است‪ .‬در اين سيس��تم فقط از مشتريان كاال‬ ‫و خدمات ك��ه خروجي‌ها يا محصوالت سيس��تم را مصرف‬ ‫مي‌كنند ارزيابي صورت نمي‌گيرد‪ .‬ارزيابي تنها از مش��تري‬ ‫نهایي‪ ،‬بازخ��ورد يك طرف��ه و ناقص اس��ت در حالي كه در‬ ‫بازخورد ‪ 360‬درجه از تمام كس��اني كه محيط ما را تشكيل‬ ‫مي‌دهن��د ارزيابي عملك��رد مي‌گيريم‪ .‬مهم‌ترين كس��اني‬ ‫كه يك سيس��تم مانند يك ش��ركت يا س��ازمان را تشكيل‬ ‫مي‌دهند و مي‌ت��وان از آنه��ا بازخورد خوبي جه��ت بهبود‬ ‫عملكرد در‌يافت كرد عبارتند از‪ :‬مش��تريان‪ ،‬رقبا‪ ،‬كاركنان‪،‬‬ ‫سهامداران‪ ،‬وافرادي از اين قبيل‪.‬‬ ‫مهم‌ترين نكته در اس��تفاده از روش ‪ 360‬درجه و نهادينه‬ ‫كردن آن‪ ،‬وجود يك فرهنگ و بس��تر الزم و مناس��ب براي‬ ‫آن است‪.‬‬ ‫بيان مسأله‬ ‫در ادبي��ات مديريت منابع انس��اني تعاري��ف مختلفي از‬ ‫ارزيابي عملكرد ارایه شده است از جمله‪:‬‬

‫‪ -1‬منظور از ارزيابي عملكرد‪ ،‬فرآيندي است كه به وسيله‬ ‫آن كار كاركن��ان در فواص��ل معين وبه طور رس��مي مورد‬ ‫بررسي و سنجش قرار مي‌گيرد (سعادت‪)214 ،1386 ،‬‬ ‫‪ -2‬ارزياب��ي عملكرد كاركنان عبارت اس��ت از س��نجش‬ ‫سيستماتيك و منظم كار افراد در رابطه با نحوه انجام وظيفه‬ ‫آنها در مشاغل محوله و تعيين پتانسيل موجود در آنها جهت‬ ‫رشد و بهبود (مير‌سپاسي‪)222 ،1380 ،‬‬ ‫‪ -3‬ارزيابي عملكرد عبارت اس��ت از تعيين درجه كفايت‬ ‫و لياق��ت كاركن��ان از لحاظ انج��ام وظايف محول��ه و قبول‬ ‫مس��ئوليت‌ها در س��ازمان كه اين ارزيابي بايد به طور عيني‬ ‫وسيستماتيك انجام پذيرد‪( .‬حبيب اله دعايي‪)1374،‬‬ ‫‪ -4‬ارزيابي عملكرد عبارت است از مراحل رسمي سنجش‬ ‫و آگاه س��اختن كاركنان از نحوه انجام كار‪ ،‬مس��ئوليت‌هاي‬ ‫مح��ول و خصوصي��ات م��ورد نظ��ر و همچنين ش��ناخت‬ ‫استعدادهاي بالقوه به منظور شكوفايي آنان در ابعاد مختلف‬ ‫(ابطحي‪)150 ،1381 ،‬‬ ‫به‌طور كلي بازخورد ‪ 360‬درجه از روش‌هاي توسعه‌يافته‬ ‫فرآيند‌هاي ارزيابي عملكرد در س��ازمان‌هاي امروزي است‪.‬‬ ‫سيستم‌هاي بازخورد ‪ 360‬درجه به علت رواج ساختارهاي‬ ‫تيم��ي و س��ازماني مس��طح‌تر وهمچني��ن در واكن��ش به‬ ‫مشكالتي كه با سيستم‌هاي مديريت عملكرد سنتي وجود‬ ‫داشته‪ ،‬توسعه يافته است‪.‬‬ ‫نظام ارزيابي بازخورد ‪ 360‬درج��ه داراي تعابير مختلفي‬ ‫است از جمله‪:‬‬ ‫اررزيابي ذي‌‌نفع��ان‪ ،‬بازخ��ورد چند معي��اره‪ ،‬ارزيابي‬ ‫س��يكل كامل ارزيابي چند‌منبعي‪ ،‬ارزياب��ي همكار– زير‬ ‫دس��ت‪ ،‬ارزيابي عملكرد گروه‪ ،‬ارزيابي چند ديدگاهي‪ ،‬به‬ ‫عبارت ديگر فرآيند بازخ��ورد ‪ 360‬درجه‪ ،‬جمع ادراكات‬ ‫مرتبط ب��ا رفتار يك فرد اس��ت (فاني وعباس��ي‪،1382 ،‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫مجله تدبير‪ ،‬شماره ‪.)137‬‬ ‫تعاريف مختلفي از فرآيند بازخورد ‪ 360‬درجه ارایه شده‬ ‫كه عبارتند از‪:‬‬ ‫‪ -1‬در سيس��تم‌هاي بازخ��ورد ‪ 360‬درج��ه رفتاره��ا يا‬ ‫مهارت‌هاي كاركنان‪ ،‬نه تنها توسط زير‌دستان‪ ،‬بلكه توسط‬ ‫همتايان‪ ،‬مشتريان‪ ،‬رؤسا و خود كاركنان مورد ارزيابي قرار‬ ‫مي‌گيرند‪( .‬پورصادق‪)40 ،1384 ،‬‬ ‫‪ -2‬بازخ��ورد ‪ 360‬درجه ي��ا بازخورد چن��د منبعي يك‬ ‫رويكرد ارزيابي عملكرد اس��ت كه ب��ر داده‌هاي جمع‌آوري‬ ‫ش��ده از سرپرس��تان‪ ،‬همكاران‪ ،‬زير‌دس��تان‪ ،‬مش��تريان‪،‬‬ ‫وعرضه‌كنندگان تكيه دارد‪( .‬مك كارتي‪)2001 ،‬‬ ‫‪ -3‬رويكرد ‪ 360‬درجه س��يكل كاملي اس��ت كه خالصه‬ ‫بازخوردي از همه افراد (سر‌پرستان‪ ،‬زيردستان وهمكاران)‬ ‫در م��ورد جنبه‌ه��اي مختلف س��بك رهب��ري ومديريت‬ ‫وعملكرد شان ارایه مي‌كند‪( .‬مك‌كارتي ‪)2001‬‬ ‫در منطقه هش��ت عمليات انتق��ال گاز‪ ،‬ارزيابي عملكرد‬ ‫كاركنان در پايان هر س��ال همانند نظ��ام ارزيابي عملكرد‬ ‫وزارت نفت بر‌اس��اس روش توزيع اجباري ارزيابي عملكرد‬ ‫ژوزف‌تي‌فين انجام مي‌شود‪ .‬در اين روش توزيع شايستگي‬ ‫كاركنان يك توزيع نرمال در نظر گرفته ش��ده به‌صو‌رتي كه‬ ‫اكثريت داراي شايستگي متوس��ط بوده واقليتي در دو حد‬ ‫منحني در سطح بر‌جس��ته ويا غير قابل قبول در نظر گرفته‬ ‫مي‌شود‪( .‬مير‌سپاسي‪)150 ،1385،‬‬ ‫در اي��ن فرآين��د بع��د از اعالم اضاف��ه حق��وق عمومي و‬ ‫شايس��تگي كاركنان ش��اغل در صنعت نفت‪ ،‬سرپرس��تان‬ ‫مربوطه با توجه به درصدها و محدوديت‌هاي فوق به صورت‬ ‫كام ً‬ ‫ال محرمان��ه‪ ،‬كارمندان را در فرم‌ه��اي ارزيابي عملكرد‬ ‫صنعت نفت در پايان هر س��ال ارزياب��ي مي‌نمايند و به امور‬ ‫اداري مربوطه ارسال مي‌كنند‪.‬‬

‫امور اداري موظف اس��ت نس��بت به كنترل آمار واحدها و‬ ‫محدوديت‌ها با توجه به ميانگين بودجه اعالم ش��ده اقدام و‬ ‫بعد از اصالحات الزم در سيستم جامع نيروي انساني تغذيه‬ ‫و بعد از تأیيد در سيستم حقوق كاركنان عمل مي‌شود‪.‬‬ ‫از جمله مس��ایلي كه در منطقه هشت عمليات انتقال گاز‬ ‫در رابطه با نظام ارزيابي عملكرد فعلي وجود دارد عبارتند از‪:‬‬ ‫سرپرس��تان (ارزيابي كنندگان) نمي‌توانند به طور واقعي‬ ‫كارمندان زير‌مجموعه خود را ارزيابي كنند و مجبور هستند‬ ‫بر اساس محدوديت‌هاي اعالم ش��ده توزيع اجباري افراد را‬ ‫ارزيابي نمايند‪.‬‬ ‫نظر به اينكه شايستگي اكثر كاركنان در محدوديت اعالم‬ ‫شده خوب است‪ ،‬سرپرس��ت اغلب بر‌اساس ميانگين بودجه‬ ‫و همچني��ن محدوديت‌هاي اعالم ش��ده شايس��تگي اكثر‬ ‫كاركنان را خوب ارزيابي مي‌كند‪.‬‬ ‫كارمند از نتيجه ارزيابي خود اطالع��ي ندارد (بازخورد به‬ ‫ارزيابي‌شونده داده نمي‌شود)‬ ‫با توجه به مطال��ب فوق نظام ارزياب��ي عملكرد موجود به‬ ‫يك مس��أله جدي براي كليه كاركن��ان و مدیران آن تبديل‬ ‫ش��ده اس��ت و عده‌ای از مدیران به دنبال بازنگری در نظام‬ ‫ارزیابی افتاده‌اند و از جمله گزینه‌های جانشین نظام ارزیابی‬ ‫موجود نظام ارزیاب��ی عملکرد بازخورد ‪ 360‬درجه اس��ت‪.‬‬ ‫البته بدون امکان‌س��نجی اس��تقرار این نظام (مثل هر نظام‬ ‫دیگری) در منطقه هش��ت عمليات انتق��ال گازامکان عدم‬ ‫توفیق آن را افزای��ش می‌دهد و لذا تحقی��ق حاضر در‌صدد‬ ‫بررسي الزامات استقرار سيستم ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬ ‫در منطقه هشت عمليات انتقال گاز است‪.‬‬ ‫سوال آغازين‬ ‫پرسش آغازين تحقيق حاضر عبارتست از‪:‬‬ ‫آيا الزامات اس��تقرار نظ��ام ارزيابي عملك��رد ‪ 360‬درجه‬ ‫درمنطقه هشت عمليات انتقال گاز وجود دارد؟‬ ‫اهميت و ضرورت تحقيق‬ ‫با توجه ب��ه اينكه در نظ��ام ارزيابي عملك��رد ‪ 360‬درجه‬ ‫فرد عالوه بر خود توس��ط چندين منبع ارزيابي مي‌ش��ود‪،‬‬ ‫اي��ن ارزيابي به واقعي��ت نزديك‌تر خواهد ب��ود‪ .‬از اين رو به‬ ‫يكي از پر‌كاربرد‌تري��ن و جامع‌ترين نظ��ام ارزيابي عملكرد‬ ‫كاركنان تبديل شده است‪ ،‬همچنين تحقيق حاضر به دنبال‬ ‫تبيين الزامات و بستر‌سازي‌هاي استقرار اين سيستم قبل از‬ ‫پرداختن به استقرار آن مي‌پردازد‪.‬‬ ‫مهم‌ترين نكته در اس��تفاده از روش ‪ 360‬درجه و نهادينه‬ ‫كردن آن‪ ،‬وجود يك فرهنگ و بستر الزم و مناسب براي آن‬ ‫است‪ .‬بسياري از سازمان‌ها از افراد و كاركنانشان در خواست‬ ‫مي‌كنند به طور داوطلبانه از اين روش استفاده كنند‪.‬‬ ‫يعني به افراد ضرورت انجام ارزيابي ‪ 360‬درجه و دريافت‬ ‫بازخورد از مافوق زير‌دس��تان و همكاران و همچنين روش‬ ‫اجرايي آن را آم��وزش مي‌دهند‪ .‬س��پس از آنها مي‌خواهند‬ ‫كه به ط��ور داو‌طلبانه آن را انج��ام دهند‪ .‬مطمئن��اً افرادي‬ ‫كه به دنبال تعال��ي و ارتقاء هس��تند و مي‌خواهند عملكرد‬ ‫و كار با‌كيفيت��ي از خود ارای��ه دهند‪ ،‬اين ارزياب��ي از خود را‬ ‫به نحو مناس��بي انجام مي‌دهند‪ .‬به ويژه اگر ي��ك بار آن را‬ ‫انجام دهند و مزاياي آن را در‌يابند‪ ،‬انگيزه آنها براي ادامه كار‬ ‫افزايش مي‌يابد‪.‬‬ ‫اهداف تحقيق‬ ‫تعیین الزامات اس��تقرار نظام ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬ ‫در منطقه هش��ت عمليات انتقال گاز است و در راستاي اين‬ ‫هدف‪ ،‬اهداف زير نيز دنبال مي‌شود‪.‬‬ ‫تعیین الزامات فرهنگی اس��تقرار نظ��ام ارزيابي عملكرد‬ ‫‪ 360‬درجه در منطقه هشت عمليات انتقال گاز‪.‬‬ ‫تعیین الزامات ساختاری اس��تقرار نظام ارزيابي عملكرد‬ ‫‪ 360‬درجه در منطقه هشت عمليات انتقال گاز‪.‬‬

‫چارچوب نظري تحقيق‬ ‫چارچوب نظ��ری الگویی اس��ت که محقق بر اس��اس آن‬ ‫درباره روابط بین عواملی که در ایجاد مساله مهم تشخیص‬ ‫داده می‌ش��ود‪ ‌،‬نظریه‌پردازی می‌کند (خاکی‪.)30 ،1382 ،‬‬ ‫در تحقیق حاضر برای بررسی الزامات استقرار نظام ارزیابی‬ ‫عملکرد ‪ 360‬درج��ه از نظريه كرت‌لوين ك��ه در آن عناصر‬ ‫و مؤلفه‌هاي اصلي س��ازمان را در ساختار سازماني‪ ،‬فرهنگ‬ ‫س��ازمانی‪ ،‬منابع انس��اني و اس��تراتژي مي‌داند بهره‌گيري‬ ‫خواهد شد و جهت بررسی ساختار سازمانی از نظریه رابینز‬ ‫استفاده شده است‪.‬‬ ‫محدوديت‌هاي تحقيق‬ ‫عوامل زيادي مي‌توانن��د در الزامات نظام ارزيابي عملكرد‬ ‫‪ 360‬درجه دخيل باش��ند كه در اين تحقي��ق‪ ،‬تنها الزامات‬ ‫فرهنگ س��ازماني و س��اختار س��ازماني براس��اس نظريه‬ ‫كرت‌لوين مورد برر سي قرار گرفته است‪.‬‬ ‫هرچند ك��ه برخي از پژوهش��گران و صاحبنظ��ران ابعاد‬ ‫س��اختار س��ازماني را ش��امل رس��ميت‪ ،‬تخصصي بودن‪،‬‬ ‫داشتن اس��تاندارد‪ ،‬سلس��له مراتب اختيارات‪ ،‬پيچيدگي‪،‬‬ ‫تمركز‪ ،‬حرفه‌اي بودن و نس��بت‌هاي پرسنلي مي‌دانند ولي‬ ‫در تحقيق حاضر تنها س��ه بعد از ابعاد س��اختاري ش��امل‬ ‫پيچيدگي‪ ،‬رسميت و تمركز بر اساس نظر استيفن‌پي‌رابينز‬ ‫جهت تعيين الزامات مورد بررسي قرار گرفته است‪.‬‬ ‫شاخص‌س��ازي متغير‌هاي مس��تقل تحقيق نيز از جمله‬ ‫محدوديت‌هاي تحقيق حاضر است‪.‬‬ ‫فرضيه‌هاي تحقيق‬ ‫فرهنگ سازماني مناس��ب جهت اس��تقرار نظام ارزيابي‬ ‫عملكرد ‪ 360‬درجه در منطقه هش��ت عملي��ات انتقال گاز‬ ‫وجود دارد‪.‬‬ ‫ساختار س��ازماني مناس��ب جهت اس��تقرارنظام ارزيابي‬ ‫عملكرد ‪ 360‬درجه در منطقه هش��ت عملي��ات انتقال گاز‬ ‫وجود دارد‪.‬‬ ‫متغيرهاي تحقيق‬ ‫نظام ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬ ‫الزامات ساختار ی‬ ‫الزامات فرهنگی‬ ‫تعريف مفهومي متغير‌ها‬ ‫فرهن�گ س�ازماني‪ :‬فرهنگ س��ازماني نش��ان‌دهنده‬ ‫مجموعه‌اي از ارزش‌ها‪ ،‬باورها‪ ،‬هنجارها و تفاهم‌هايي است‬ ‫كه س��ازمان در آنها با كاركنان وجوه مشترك دارند (دفت‪،‬‬ ‫‪ )33 ،1385‬كه در س��ه بعد نماد‌ها و هنجارهاي شازمانی‪،‬‬ ‫باور‌های فرهنگی و اخالق و ارزش‌هاي اسالمي قابل ارزيابي‬ ‫است‪.‬‬ ‫ساختار سازماني‪ :‬ساختار سازماني‪ ،‬راه يا شيوه‌اي است‬ ‫كه به‌وسيله آن فعاليت‌هاي س��ازماني تقسيم‪ ،‬سازماندهي‬ ‫وهماهنگ مي‌ش��وند (اعرابي‪ )150 ،1385 ،‬كه در سه بعد‬ ‫رسميت‪ ،‬تمركز‪ ،‬پيچيدگي قابل ارزيابي است‪.‬‬ ‫تعريف عملياتي متغير‌ها‬ ‫الزامات فرهنگ سازماني‬ ‫اخالق و ارزش‌هاي اسالمي عبارت است از‪:‬‬ ‫رفتار منصفانه همكاران با همديگر‬ ‫رفتار منصفانه مديران با كاركنان‬ ‫ميزان بيان آزادانه عقايد بين كاركنان‬ ‫ميزان غيبت نكردن پشت سر همكاران‬ ‫ميزان غيبت نكردن پشت سر مديران‬ ‫باور‌های فرهنگی عبارت است از‪:‬‬ ‫ميزان عالقمندي به تصحيح عملكرد بين كاركنان‬ ‫ميزان عالقمندي به تصحيح عملكرد بين مديران‬ ‫ميزان خود مديريتي كاركنان‬ ‫ميزان انتقاد‌پذيري مديران‬

‫‪59‬‬


‫مدیریت واقتصاد‬

‫ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬

‫ميزان انتقاد‌پذيري بين كاركنان‬ ‫نمادها وهنجارهاي سازماني عبارت است از‪:‬‬ ‫ميزا ن تمايل كاركنان به كار گروهي‬ ‫ميزان دريافت پاداش گروهي‬ ‫ميزان مشاركت وهمكاري كاركنان در انجام كارها‬ ‫ميزان عالقمندي كاركنان برسرنوشت سازمان‬ ‫ميزان وجود فرهنگ تشكر بين كاركنان‬ ‫ميزان وجود فرهنگ تشكر بين مديران‬ ‫ميزان آشنايي مديران با نظام ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬ ‫ميزان آش��نايي كارمندان با نظام ارزياب��ي عملكرد‪360‬‬ ‫درجه‬ ‫الزامات ساختاري‬ ‫استيفن‌پي‌رابينز ساختار را به عنوان يكي از اجزاء سازمان‬ ‫كه از سه عنصر پيچيدگي‪ ،‬رس��ميت وتمركز تشكيل شده‬ ‫است‪ ،‬تعريف مي‌كند‪.‬‬ ‫رسميت عبارت است از‪:‬‬ ‫وجود شرح شغل روشن براي هر شغل‬ ‫ميزان رعايت رويه‌هاي كاري منظم در انجام كارها‬ ‫وج��ود خط‌مش��ي‌ها و دس��تورالعمل‌هاي س��االنه براي‬ ‫كارهاي مختلف‬ ‫مشخص بودن رويه‌هاي شغلي‬ ‫ميزان رعايت قوانين ومقررات و ضوابط رس��مي اداري در‬ ‫جابجایي‌ها‬ ‫ميزان قوانين ومقررات جهت انجام كارها‬ ‫تمركز عبارت است از‪:‬‬ ‫ميزان مشاركت كاركنان در اتخاذ تصميمات سازمان‬ ‫ميزان توزيع اطالعات مورد نياز بين رده‌هاي پايين‬ ‫ميزان تفويض اختيار مديران‬ ‫تعداد جلسات جهت اخذ تصميم‬ ‫پيچيدگي عبارت است از‪:‬‬ ‫تعداد سطوح مديريت بين پايين‌ترين رده تا باالترين رده‬ ‫تعداد دوایر موجود درسازمان‬ ‫تعداد كل نيروي كار كه در واحد‌هاي پراكنده مشغولند‬ ‫برقراري ارتباط با مدير رده باالي سازمان‬ ‫تعداد عناوين شغلي در يك سطح سازماني‬ ‫تعداد مكان‌هاي فيزيكي (پراكندگي واحد‌ها)‬ ‫نوع و روش تحقیق‬ ‫روش تحقيق حاضر از نظر روش پيمايشي و از نظر هدف از‬ ‫نوع تحقیق كاربردي است‪.‬‬ ‫جامعه ونمونه آماري‬ ‫جامعه آماري اين تحقيق كاركنان شاغل در منطقه هشت‬ ‫عمليات انتقال گاز است‪ .‬جهت محاسبه حجم نمونه آماري‬ ‫از جدول مورگان استفاده شد كه بر اين اساس حد‌اكثر حجم‬ ‫نمونه آماري ‪ 196‬نفر برآورد شد كه جهت جلوگيري از افت‬ ‫نمو‌نه آماري به پيشنهاد اساتيد مشاور آماري تا ‪ 210‬نمونه‬ ‫مورد پرسش قرار گرفت‪.‬‬ ‫ابزار جمع‌آوري اطالعات‬ ‫براي جمع‌آوري اطالع��ات از جامعه آم��اري و به منظور‬ ‫فرضيه‌هاي تنظيم شده تحقيق حاضر از پرسش‌نامه‌اي كه‬ ‫با توجه به متغيرهاي تحقي��ق وعملياتي نمودن آنها تنظيم‬ ‫شده‪ ،‬استفاده شده است‪ .‬پرسش‌نامه تحقيق متشكل از سه‬ ‫دسته سوال اس��ت‪ .‬دس��ته اول كه با حروف الفبا كد‌گذاري‬ ‫ش��ده اس��ت به منظور تعيين و مشخص ش��دن مشخصات‬ ‫نمونه آماري از لحاظ جنس��يت‪ ،‬سنوات خدمت‪ ،‬تحصيالت‬ ‫وسن كاكنان‪ ،‬وضعيت تأهل و س��مت سازماني ودسته دوم‬ ‫وس��وم به منظور آزمون فرضيه‌هاي تحقي��ق حاضر تنظيم‬

‫شده است‪.‬‬ ‫بدين ترتيب سواالت دسته دوم الزامات فرهنگ سازماني‬ ‫را براي اس��تقرار نظام ارزيابي عملك��رد ‪ 360‬درجه درقالب‬ ‫سه مؤلفه‪ ،‬نماد‌ها و هنجارهاي سازمانی‪ ،‬باور‌های فرهنگی‪،‬‬ ‫اخالق و ارزش‌هاي اسالمي را سنجش نموده‪ ،‬بدين ترتيب‬ ‫كه سواالت ‪1‬تا ‪ 8‬براي سنجش هنجارهاي گروهي در قالب‬ ‫شش ش��اخص‪ ،‬ميزان تمايل كاركنان به كارگروهي‪ ،‬ميزان‬ ‫دريافت پاداش گروهي‪ ،‬ميزان مشاركت و همكاري كاركنان‬ ‫در انجام كارها‪ ،‬مي��زان عالقمندي كاركنان بر سرنوش��ت‬ ‫سازمان‪ ،‬ميزان وجود فرهنگ تش��كر بين كاركنان‪ ،‬ميزان‬ ‫وجود فرهنگ تشكر بين مديران‪.‬‬ ‫سواالت ‪9‬تا ‪ 15‬براي س��نجش باور‌های فرهنگی در قالب‬ ‫هفت ش��اخص‪ ،‬ميزان عالقمندي به تصحي��ح عملكرد بين‬ ‫كاركنان‪ ،‬ميزان عالقمندي به تصحيح عملكرد بين مديران‪،‬‬ ‫ميزان خود مديريتي كاركنان‪ ،‬ميزان انتقاد‌پذيري مديران‪،‬‬ ‫ميزان انتقادپذيري كاركنان‪ ،‬ميزان آشنايي مديران با نظام‬ ‫ارزيابي عملك��رد ‪ 360‬درجه‪ ،‬ميزان آش��نايي كارمندان با‬ ‫نظام ارزيابي عملكرد‪ 360‬درجه‪.‬‬ ‫س��واالت ‪16‬تا‪ 20‬ب��راي س��نجش اخ�لاق و ارزش‌هاي‬ ‫اس�لامي در قالب پنج ش��اخص‪ ،‬رفتارمنصفان��ه همكاران‬ ‫با يكديگر‪ ،‬رفت��ار منصفانه مديران با كاركن��ان‪ ،‬ميزان بيان‬ ‫آزادانه عقايد بين كاركنان‪ ،‬ميزان غيبت نكردن پش��ت سر‬ ‫همكاران‪ ،‬ميزان غيبت نكردن پشت سر مديران‪.‬‬ ‫دسته سوم الزامات ساختار سازماني را براي استقرار نظام‬ ‫ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه در قالب س��ه مؤلفه‪ ،‬رس��ميت‪،‬‬ ‫تمركز‪ ،‬پيچيدگي س��نجش نموده بدين ترتيب كه سواالت‬ ‫‪ 21‬تا ‪ 31‬براي س��نجش رس��ميت در قالب شش شاخص‪،‬‬ ‫وجود شرح ش��غل روش��ن براي هر ش��غل ؛ ميزان رعليت‬ ‫رويه‌ه��اي كاري منظم در انجام كارها‪ ،‬وجود خط‌مش��ي‌ها‬ ‫ودستورالعمل‌هاي س��االنه براي كارهاي مختلف‪ ،‬مشخص‬ ‫ب��ودن رويه‌هاي ش��غلي‪ ،‬مي��زان رعايت قواني��ن ومقررات‬ ‫وضواب��ط رس��مي اداري در جابجایي‌ه��ا‪ ،‬مي��زان قوانين‬ ‫ومقررات جهت انجام كارها‪.‬‬ ‫س��واالت ‪ 32‬تا ‪ 37‬براي س��نجش تمركز در قالب چهار‬ ‫ش��اخص‪ ،‬ميزان مش��اركت كاركنان در اتخ��اذ تصميمات‬ ‫س��ازمان‪ ،‬ميزان توزيع اطالع��ات مورد نياز بي��ن رده‌هاي‬ ‫پايين‪ ،‬ميزان تفويض اختيار مديران‪ ،‬تعداد جلس��ات جهت‬ ‫اخذ تصميم‪.‬‬ ‫س��واالت ‪ 38‬تا ‪ 42‬براي س��نجش پيچيدگ��ي در قالب‬ ‫شش شاخص‪ ،‬تعداد س��طوح مديريت بين پايين‌ترين رده‬ ‫تا باال‌ترين رده‪ ،‬تعداد دوایر موجود در س��ازمان‪ ،‬تعداد كل‬ ‫ني��روي كار كه در واحد‌ه��اي پراكنده مش��غولند‪ ،‬برقراري‬ ‫ارتباط با مدير رده باالي س��ازمان‪ ،‬تعدادعناوين ش��غلي در‬ ‫يك سطح س��ازماني‪ ،‬تعداد مكان‌هاي فيزيكي (پراكندگي‬ ‫واحد‌ها)‬ ‫روایي و پايايي پرسش‌نامه‬ ‫در پژوه��ش حاضر ب��راي تعيي��ن روايي اب��زار جمع‌آوري‬ ‫اطالعات از روايي صوري يا نمادي اس��تفاده شد‪ ،‬بدين ترتيب‬ ‫كه پرس��ش‌نامه اوليه تنظيم ش��ده ابتدا در اختي��ار ده تن از‬ ‫اس��اتيد مديريت دولتي و كارشناس��ان امر قرار داده شد تا در‬ ‫رابطه با روايي پرسش‌نامه‪ ،‬اينكه سواالت طرح شده آنچه را كه‬ ‫مد نظر اس��ت اندازه مي‌گيرد يا نه؟ اظهار نظر نمايند‪ .‬بعد‬ ‫نظرات اساتيد وكارشناسان در پرسش‌نامه‬ ‫لح��اظ وتغيي��رات الزم در‬ ‫س��واالت ب��ه‬

‫وجود آمد‪.‬‬ ‫براي ب��رآورد پايايي پرس��ش‌نامه از روش آلفاي كرونباخ‬ ‫استفاده شد‪ .‬براساس اين روش با استفاده از نرم‌افزار آماري‬ ‫‪ spss‬ميزان پايايي آزمون به دس��ت آمد‪ .‬ب��ا توجه به عدد‬ ‫به دس��ت آمده مي‌توان گفت كه اوالً س��واالت پرسش‌نامه‬ ‫همبس��تگي بااليي با يكديگ��ر دارند و ثانياً پرس��ش‌نامه از‬ ‫پايايي بااليي خوردار است‪.‬‬ ‫روش تجزيه وتحليل داده‌هاي آماري‬ ‫به منظ��ور تجزي��ه و تحلي��ل داده‌هاي به‌دس��ت آمده از‬ ‫پرس��ش‌نامه‌هاي جم��ع‌آوري ش��ده از روش‌ه��اي آماري‬ ‫توصيفي واستنباطي استفاده شده اس��ت‪ .‬بدين ترتيب كه‬ ‫براي توصيف پاسخ‌هاي داده شده به س��واالت پرسش‌نامه‬ ‫تحقيق از جداول توزيع فراواني و درصد پاس��خ‌هاي مربوط‬ ‫به هريك از سواالت اس��تفاده و در سطح اس��تنباطي براي‬ ‫آزمون فرضيه‌ها آزمون ‪ T-test‬تك نمونه‌اي استفاده شد‪.‬‬ ‫خالصه نتایج توصیفی‬ ‫ اکثر پاس��خگویان (‪ 94/8‬درصد) در منطقه ‪ 8‬عملیات‬‫انتقال گاز را مردان شامل می‌شوند‪.‬‬ ‫ براس��اس نتایج اکثر پاس��خگویان در گروه س��نی بین‬‫(‪ )25 -35‬قرار دارند‪.‬‬ ‫ اکثر پاس��خگویان (‪ )55/7‬دارای تحصیالت لیس��انس‬‫هستند‪.‬‬ ‫ اکثر پاس��خگویان (‪ )32/9‬این پژوهش دارای س��ابقه‬‫کاری بین (‪ )5-10‬سال هستند‪.‬‬ ‫ (‪ 81‬درصد) پاسخگویان در این تحقیق متأهل هستند‪.‬‬‫ در پاسخ به س��مت خودش��ان (‪ )90/5‬درصد کارمند و‬‫(‪ 3/3‬درصد) مدیر عنوان دانسته‌اند‪.‬‬ ‫نتایج استنباطی‬ ‫فرضیه اصلی اول‬ ‫فرهنگ سازماني مناسب درمنطقه ‪ 8‬عملیات انتقال گاز‬ ‫جهت استقرارنظام ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه وجود دارد‪.‬‬ ‫برای س��نجش این فرضیه از آزم��ون ‪ T-test‬تک نمونه‌ای‬ ‫استفاده شده است و نتیجه حاکی از آن هست که با اختالف‬ ‫میانگین ( ‪ )-22/4‬وس��طح معنی‌داری (‪ )0.012=P‬به نظر‬ ‫نمی‌رسد که فرهنگ س��ازماني برای نظام ارزیابی عملكرد‬ ‫‪360‬درجه در منطق��ه ‪ 8‬عملیات انتقال گاز وجود داش��ته‬ ‫باش��د‪ .‬بنابراین فرضیه تحقی��ق رد وفرضیه آم��اری مبنی‬ ‫براینکه فرهنگ س��ازماني مناس��ب در منطق��ه ‪ 8‬عملیات‬ ‫انتقال گاز جهت اس��تقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪360‬درجه‬ ‫وجود ندارد تأیید می‌شود‪.‬‬ ‫فرضیه اصلی دوم‬ ‫ساختار سازمانی مناسب در منطقه ‪ 8‬عملیات انتقال گاز‬ ‫جهت استقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪360‬درجه وجود دارد‪.‬‬ ‫ب��رای س��نجش ای��ن فرضی��ه نی��ز از آزم��ون ‪T-test‬‬ ‫تک‌نمونه‌ای استفاده شده است؛ نتایج حاکی از آن است که با‬ ‫اختالف میانگین (‪ )-8/68‬و سطح معنی‌داری (‪)P=0/000‬‬ ‫ساختار س��ازمانی مناس��ب در منطقه ‪ 8‬عملیات انتقال‬ ‫گاز جهت اس��تقرار نظام ارزیاب��ی عملکرد‬ ‫‪ 360‬درج��ه وج��ود ن��دارد‪.‬‬ ‫بنابرای��ن فرضیه‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫تحقیق رد و فرضیه آماری مبنی بر اینکه «ساختار سازمانی‬ ‫مناسب در منطقه ‪ 8‬عملیات انتقال گاز جهت استقرار نظام‬ ‫ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه وجود ندارد» تأیید می‌شود‪.‬‬ ‫فرضیه‌های فرعی‬ ‫نمادهاوهنجارهاي س��ازماني باال درمنطق��ه ‪ 8‬عملیات‬ ‫انتقال گاز جهت اس��تقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه‬ ‫وج��ود دارد‪ .‬باوره��اي فرهنگي باال درمنطق��ه ‪ 8‬عملیات‬ ‫انتق��ال گاز جهت‬ ‫اس��تقرار‬

‫آلفاي كرونباخ جدول سازه‌ها‬ ‫ضريب آلفاي كرونباخ‬ ‫سازه‌ها‬ ‫‪ 94‬درصد‬ ‫فرهنگسازماني‬ ‫‪ 88‬درصد‬ ‫ساختارسازماني‬

‫نظام ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه وجود دارد‪.‬‬ ‫اخالق و ارزش‌های اس�لامی ب��اال در منطق��ه ‪ 8‬عملیات‬ ‫انتقال گاز جهت اس��تقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪360‬درجه‬ ‫وجود دارد‪.‬‬ ‫ب��رای ارزیاب��ی فرضیه‌های فرع��ی فوق نی��ز از آزمون‬ ‫‪ T-test‬تک نمون��ه‌ای اس��تفاده کرده‌ایم ک��ه نتایج‬ ‫حاکی از آن است که در مورد ابعاد فرهنگ سازماني‬ ‫مناسب جهت استقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪360‬‬ ‫درجه درمنطق��ه ‪ 8‬عملیات انتق��ال گاز باتوجه‬ ‫ب��ه میانگین به دس��ت آم��ده ب��رای نمادها و‬ ‫هنجارهاي س��ازماني با اخت�لاف میانگین‬ ‫(‪ )39/32‬و سطح معنی‌داری (‪)p=0/000‬‬ ‫و مق��دار ‪ ،)T=6/654( T‬نماده��ا و‬ ‫هنجاره��ای س��ازماني در بی��ن کارکنان‬ ‫وج��ود دارد ول��ی اخ�لاق و ارزش‌ه��ای‬ ‫اس�لامی با اختالف میانگین (‪ )- 8/10‬و‬ ‫سطح معنی‌‌داری‬

‫(‪ )0/000‬و مق��دار ‪ )P = -6/408( T‬در بی��ن کارکن��ان‬ ‫کمتر وج��ود دارد‪ .‬به تعبیری دیگ��ر در خصوص فرهنگ‬ ‫سازماني‪ ،‬اخالق و ارزش‌های اسالمی کمتر قابل مشاهده‬ ‫است‪ ،‬باورهاي فرهنگي به طور متوس��ط وجود دارد ولی‬ ‫نمادها وهنجارهاي س��ازماني مناس��ب در بین کارکنان‬ ‫منطقه ‪ 8‬عملیات انتقال گاز قابل مشاهده است‪.‬‬ ‫فرضیه‌های فرعی‬ ‫ رس��میت باال در منطق��ه ‪ 8‬عملیات انتق��ال گاز جهت‬‫استقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه وجود دارد‪.‬‬ ‫ تمرکز باال در منطقه ‪ 8‬عملیات انتقال گاز جهت استقرار‬‫نظام ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه وجود دارد‪.‬‬ ‫ پیچیدگی ب��اال در منطقه ‪ 8‬عملی��ات انتقال گاز جهت‬‫استقرار نظام ارزیابی عملکرد ‪ 360‬درجه وجود دارد‪.‬‬ ‫برای سنجش ابعاد ساختار سازمانی (فرضیه‌های فرعی)‬ ‫نیز از آزمون تک‌نمونه‌ای ‪ T-test‬استفاده شد‪.‬‬ ‫نتایج حاکی از آن است که رس��ميت‪ ،‬تمرکز و پیچیدگی‬ ‫که ج��زء الزامات س��اختاری جهت اس��تقرار نظ��ام ارزیابی‬ ‫عملک��رد ‪ 360‬درج��ه در منطق��ه ‪ 8‬عملي��ات انتق��ال گاز‬ ‫اس��ت وجود ندارد‪ .‬با توجه به ميانگين به دس��ت آمده براي‬ ‫رسميت كه عبارت اس��ت از (‪ )48/71‬با س��طح معني‌داري‬ ‫(‪ 443‬درص��د ‪ )=P‬و اخت�لاف ميانگين (‪ )-1/28‬رس��ميت‬ ‫كمت��ر از ميانگي��ن وج��ود دارد و معني‌دار نيس��ت؛‬ ‫در خص��وص بع��د تمرك��ز با س��طح معن��ي‌دار ي‬ ‫(‪ =p‬درص��د ‪ )000‬و اخت�لاف ميانگي��ن‬ ‫(‪ )- 12/ 36‬ني��ز نتيجه مي‌گيريم ك��ه اين بعد از‬ ‫س��اختار س��ازماني نيز كمتر وجود دارد‪ .‬و در‬ ‫خص��وص پيچيدگي ب��ا اخت�لاف ميانگين‬ ‫(‪ )7 / 41‬ودر س��طح معن��ي‌داري‬ ‫(‪ =p‬درص��د ‪ )000‬نتيج��ه‬ ‫مي‌گيري��م ك��ه ت��ا ح��دودي‬ ‫پيچيدگي در منطقه هشت عمليات‬ ‫انتقال گاز وجود دارد‪.‬‬

‫‪61‬‬


‫مدیریت واقتصاد‬

‫ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬

‫الزاماتفرهنگي‬

‫نمادها و هنجارهاي سازمانی‬

‫اخالق وارزش‌هاي اسالمي‬

‫باور های فرهنگی‬

‫ميزانتمايلكاركنان‬ ‫به كار گروهي‬

‫ميزان عالقمندي به تصحيح‬ ‫عملكردبينكاركنان‬

‫رفتارمنصفانههمكاران‬ ‫باهمديگر‬

‫ميزان دريافت پاداش گروهي‬

‫ميزان عالقمندي به تصحيح‬ ‫عملكردبينمديران‬

‫رفتارمنصفانهمديران‬ ‫با كاركنان‬

‫ميزانمشاركتوهمكاري‬ ‫كاركنان در انجام كارها‬

‫ميزانخودمديريتيكاركنان‬

‫ميزان بيان آزادانه عقايد‬ ‫بين كاركنان‬

‫ميزانعالقمنديكاركنان‬ ‫بر سرنوشت سازمان‬

‫ميزان انتقاد پذيري مديران‬

‫ميزان غيبت نكردن‬ ‫پشت سر همكاران‬

‫ميزان وجود فرهنگ تشكر‬ ‫بينكاركنان‬

‫ميزان انتقاد پذيري‬ ‫بين كاركنان‬

‫ميزان غيبت نكردن‬ ‫پشت سر مديران‬

‫ميزان وجود فرهنگ تشكر‬ ‫بينمديران‬ ‫ميزان آشنايي مديران با نظام‬ ‫ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬ ‫ميزان آشنايي مديران با نظام‬ ‫ارزيابي عملكرد ‪ 360‬درجه‬

‫الزاماتساختاري‬ ‫الزاماتاستقرار‬ ‫نظامارزيابي‬ ‫عملكرد‪360‬درجه‬

‫‪62‬‬

‫پيچيدگي‬

‫رسميت‬

‫تمركز‬

‫تعداد سطوح مديريت بين‬ ‫پايين ترين رده تا باالترين رده‬

‫ميزانمشاركتكاركنان‬ ‫در اتخاذ تصميمات سازمان‬

‫وجود شرح شغل روشن‬ ‫براي هر شغل‬

‫تعداد دوایر موجود‬ ‫در سازمان‬

‫ميزان توزيع اطالعات مورد‬ ‫نياز بين رده هاي پایين‬

‫ميزان رعايت رويه هاي كاري‬ ‫منظم در انجام كارها‬

‫تعداد كل نيروي كار كه در‬ ‫واحدهايپراكندهمشغولند‬

‫ميزانتفويضاختيار‬ ‫مديران‬

‫وجود خط مشي‌ها و دستورالعمل‌هاي‬ ‫ساالنه براي كارهاي مختلف‬

‫برقراري ارتباط بامدير‬ ‫رده باالي سازمان‬

‫تعدادجلسات‬ ‫جهت اخذ تصميم‬

‫مشخصبودن‬ ‫رويه‌هاي شغلي‬

‫تعدادعناوينشغلي‬ ‫در يك سطح سازماني‬

‫ميزان رعايت قوانين ومقررات‬ ‫وضوابط رسمي اداري در جابجایي‌ها‬

‫تعدادمكان‌هايفيزيكي‬ ‫(پراكندگي واحد ها )‬

‫ميزان قوانين ومقررات‬ ‫جهت انجام كارها‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫پیشنهادات در راستاي نتايج تحقیق‬ ‫ بر اس��اس نتایج این پژوهش‪ ،‬برخی از الزامات فرهنگی‬‫در منطقه ‪ 8‬عملیات انتق��ال گاز وجود دارد و برخی الزامات‬ ‫کمتر فراهم اس��ت‪ .‬لذا پيشنهاد مي‌ش��ود مدیران در زمینه‬ ‫باورهاي فرهنگي و اخ�لاق و ارزش‌های اس�لامی اقدام به‬ ‫برگزاری گارگاه‌های آموزشی در این زمینه کرده و آموزش‬ ‫کارکنان را اصل قرار دهند‪.‬‬ ‫ بر اس��اس نتایج این پژوهش الزامات ساختاری مناسب‬‫نیز از ابعاد مختل��ف آن یعنی رس��میت‪ ،‬تمرکز‪ ،‬پیچیدگی‬ ‫نیز در منطقه ‪ 8‬عملی��ات انتقال گاز کمتر وج��ود دارد‪ .‬لذا‬ ‫پیشنهاد می‌شود تا در این زمینه نیز آموزش‌ها و نشست‌ها‬ ‫تخصصی و س��مینار‌های مربوطه برنامه‌ریزی و نس��بت به‬ ‫بازنگری در ساختار سازمانی اقدام نمایند‪.‬‬ ‫ به��ا دادن ب��ه نظ��ام پيش��نهادات و دخال��ت دادن آن‬‫در س��پردن مس��ئوليت‌ها و تخصيص پاداش‌ه��اي مادي‬ ‫ومعنوي متناسب انتخاب كارمندان مؤ‌من‪ ،‬متعهد‪ ،‬معتقد و‬ ‫متخصص براي كارها و امور حساس و تأ‌ثير‌گذار‪.‬‬ ‫ ايج��اد مكانيزم‌ه��اي س��اده و مؤث��ر در خصوص‬‫ارتباط هرچه نزديك ش��دن كاركنان با مديريت ارشد‬

‫س��ازمان‪ ،‬از قبيل مالقات‌ه��اي هفتگ��ي‪ ،‬همايش‌ها‬ ‫و كنفرانس‌ه��اي داخل��ي‪ ،‬برگ��زاري سيس��تماتيك‬ ‫بازديد‌هاي دوره‌اي وغیر‌مترقبه مديران ارشد سازمان‬ ‫از واحد‌هاي منطقه‪.‬‬ ‫ ايج��اد آمادگ��ی خ��ود ارزياب��ي از طری��ق تقوی��ت‬‫مسئولیت‌پذیری کارکنان و تقویت وجدان کاری آنان‪.‬‬ ‫ دخال��ت دادن هر چه بيش��تر نظ��رات كارشناس��ي و‬‫پيشنهادي پرس��نل در تصميم‌گيري‌هاي منطقه از طریق‬ ‫نظ��ام پیش��نهادات و انتصاب مدی��ران با س��بک مدیریتی‬ ‫مشارکتی در پس��ت‌های مدیریتی و یا تشویق کار تیمی در‬ ‫سازمان‬ ‫ برگزاري مس��تمر همايش‌ها و كنفرانس‌ها با موضوعات‬‫ارزش‌هاي اسالمي و اجتماعي در سطح منطقه با مشاركت‬ ‫كلي پرسنل و همچنین س��فر‌های زیارتی به عتبات عالیات‬ ‫به همراه خانواده و برگزاری مسابقات فرهنگی‪.‬‬ ‫ در پرداخت پاداش‌ها و امتیازات سازمانی و ارتقاء بیشتر‬‫به ارزش‌های اسالمی بها داده شود‪ ،‬این امر از سوی مدیران‬ ‫رعایت ش��ود و همچنین در آیین‌نامه‌ه��ای مربوطه لحاظ‬ ‫گردد‪.‬‬

‫منابعفارسي‬ ‫آركي‪ ،‬جين‪ ،‬اچ‪ .‬سي‪.‬ترايا نديس‪ ،1381 ،‬مديريت بر مد‌يريت ناپذير‪ ،‬ترجمه و‬ ‫نشر مؤسسه آموزشي وتحقيقاتي صنايع دفاعي‪ ،‬تهران‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫آرمسترانگ‪ ،‬مايكل‪ ،1387 ،‬مديريت عملكرد‪ ،‬دكتر ناصر ميرسپاسي ودكتر‬ ‫اسماعيل كاوسي وعلي رشيدپور‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات ترمه‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬ ‫ابطحي‪ ،‬س�يد حس�ين‪ ،1381 ،‬مديريت منابع انس�اني‪ ،‬تهران‪ ،‬انتش�ارات‬ ‫مؤسسه تحقيقات وآموزشي مديريت‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫اس�تونر وهمكاران‪ ،1382 ،‬مديريت‪ ،‬محمد اعرابي وعلي پارسائيان‪ ،‬تهران‪،‬‬ ‫انتشارات دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫اصغري‪ ،‬جمش�يد‪ ،1386 ،‬مديريت منابع انس�اني‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات صفار‪،‬‬ ‫چاپ اول‪.‬‬ ‫افش�ار‌نژاد‪ ،‬طاهر‪ ،1387 ،‬ارزش�يابي سيس�تم ارزش�يابي عملكرد معلمان‬ ‫تربيت‌بدني‪،‬مجلهحركت‪،‬تهران‪.‬‬ ‫افضل�ي‪ ،‬مين�ا‪ ،1382 ،‬ارایه الگ�وي پيش�نهادي جهت ارزش�يابي عملكرد‬ ‫سرپرستاران در بيمارس�تان‌هاي تابعه دانشگاه‌هاي علوم پزشكي شهر تهران‪،‬‬ ‫پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد‪ ،‬دانشكده پرستاري ومامايي‪ ،‬دانشگاه علوم پزشكي‬ ‫شهيدبهشتي‪.‬‬ ‫ايران‌نژاد پاريزي‪ ،‬مه�دي‪ ،1385 ،‬اصول و مباني مديريت (در جهان معاصر)‪،‬‬ ‫تهران‪ ،‬انتشارات مديران‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬ ‫بارسو‪ ،‬س�وزان س�ي‪ ،1382 ،‬مديريت در پهنه فرهنگ‌ها‪ ،‬دكتر سيد محمد‬ ‫اعرابي و داود ايزدي‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫بزاز جزايري‪ ،‬س�يد احمد‪ ،1387 ،‬ارزياب�ي عملكرد منابع انس�اني‪ ،‬تهران‪،‬‬ ‫انتشارات آييژ‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫بل‪ ،‬وندال‪ ،1385 ،‬مديريت تحول در سازمان‪ ،‬دكتر سيد مهدي الواني‪ ،‬دكتر‬ ‫حسن دانايي‌فرد‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات صفار‪ ،‬چاپ دوازدهم‪.‬‬ ‫جاللي‪ ،‬علي‪ ،1374 ،‬بررس�ي موانع ارزش�يابي كاركنان در جهاد خراسان و‬ ‫ارایه الگوي مناسب‪ ،‬پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد مديريت دولتي‪ ،‬دانشگاه عالمه‬ ‫طباطباييتهران‪.‬‬ ‫حامديان‪ ،‬رسول‪ ،1379 ،‬بررسي ميزان تحقق اهداف نظام ارزشيابي كاركنان‬ ‫دولت در دانشگاه صنعتي اصفهان‪ ،‬پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد در مركز آموزش‬ ‫مديريتدولتياصفهان‪.‬‬ ‫دفت‪ ،‬ريچارد ال‪ ،1385 ،‬تئوري وطراحي س�ازمان‪ ،‬علي پارس�ائيان وس�يد‬ ‫محمد اعرابي‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‪ ،‬چاپ هشتم‪.‬‬ ‫دكتر نوري تاجر‪ ،‬مريم‪ ،1379 ،‬تأثير جنسيت وشخصيت مديران در ارزيابي‬ ‫عملكرد كاركنان در سه دانشگاه علوم پزش�كي ايران‪ ،‬تهران وشهيد بهشتي‪،‬‬ ‫مجله تدبير‪ ،‬شماره‪.108‬‬ ‫رابينز‪ ،‬اس�تيفن‪ ،1387 ،‬تئوري س�ازمان (ساختار وطرح س�ازماني)‪ ،‬دكتر‬ ‫سيد مهدي الواني ودكتر حسن دانايي فرد‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات صفار‪ ،‬چاپ بيست‬ ‫وسوم‪.‬‬ ‫رابينز‪ ،‬اس�تيفن پ�ي‪ ،1382 ،‬رفتارس�ازماني‪ ،‬س�يد محمد اعراب�ي و علي‬ ‫پارسائيان‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‪ ،‬چاپ ششم‪.‬‬ ‫رابينس�ون‪ ،‬پيرس‪ ،1380 ،‬برنامه‌ريزي و مديريت استراتژيك‪ ،‬دكتر سهراب‬ ‫خليلي شوريني‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات ياواره كتاب‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫ري گول�ت‪ ،‬هربرت جي‪ ،1380 ،‬تئوري‌هاي س�ازمان ومديري�ت‪ ،‬دكتر گوئل‬ ‫كهن‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارت آگاه‪ ،‬چاپ چهارم‪.‬‬ ‫سعادت‪ ،‬اسفنديار‪ ،1386 ،‬مديريت منابع انساني‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات سازمان‬ ‫مطالعه وتدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت)‪ ،‬چاپ سيزدهم‪.‬‬ ‫س�يد جوادين‪ ،‬س�يد رضا‪ ،1385 ،‬مديريت منابع انس�اني وام�ور كاركنان‪،‬‬ ‫انتشارات نگاه دانش‪ ،‬چاپ چهارم‪.‬‬ ‫شرمرهورن‪ ،‬جان آر‪ ،1386 ،‬مديريت رفتار سازماني‪ ،‬دكتر مهدي ايران نژاد‬ ‫پاريزي و دكتر محمد علي بابايي و دكتر محمد علي سبحان الهي‪ ،‬كرج‪ ،‬انتشارات‬ ‫مؤ‌سسه تحقيقات و آموزش مديريت‪ ،‬چاپ چهارم‪.‬‬

‫صادق‌پور‪ ،‬ابوالفض�ل‪ ،1385 ،‬اص�ول و مباني س�ازمان و مديري�ت‪ ،‬تهران‪،‬‬ ‫انتشارات فرهنگ و انديشه‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫عاليا‪ ،‬جميل�ه‪ ،1380 ،‬نقش ارزش�يابي ش�اغلين در بهبود عملك�رد نيروي‬ ‫انساني از ديدگاه كاركنان اداره كل ماليات‪ ،‬پايان‌نامه كارشناسي‌ارشد دانشكده‬ ‫مديريتدانشگاهتهران‪.‬‬ ‫عبداله زاده‪ ،‬منصور‪ ،1379 ،‬بررسي نقش ارزيابي كاركنان در بهبود عملكرد‬ ‫نيروي انس�اني‪ ،‬پايان‌نامه كارشناسي‌ارش�د مديريت دولتي دانش�گاه تربيت‬ ‫مدرس تهران‪.‬‬ ‫فاني‪ ،‬علي اصغر وعباس�ي‪ ،‬طيبه‪ ،1382 ،‬بازخ�ورد ‪ 360‬درجه‪ ،‬مجله تدبير‪،‬‬ ‫شماره ‪ ،137‬مهرماه ‪.1382‬‬ ‫قرائي‌پور‪ ،‬رضا‪ ،1382 ،‬ارزيابي شايس�تگي مديران ش�ركت ساپكو به روش‬ ‫بازخ�ور ‪ 360‬درج�ه‪ ،‬پايان‌نامه كارشناسي‌ارش�د دانش�كده معارف اسلامي‬ ‫ومديريت دانشگاه امام صادق (ع)‪.‬‬ ‫گريوز‪،‬جيم‪،1387،‬مديريتاستراتژيكمنابعانساني‪،‬دكترناصر پورصادق‪،‬‬ ‫تهران‪ ،‬انتشارات آييژ‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬ ‫ماكسول‪ ،‬جان سي‪ ،1388 ،‬رهبر ‪ 360‬درجه‪ ،‬دكتر مرتضي ذوا النوار‪ ،‬تهران‪،‬‬ ‫انتشارات معيار انديشه‪ ،‬چاپ دوم‪.‬‬ ‫مطهري مؤدب‪ ،‬رض�ا‪ ،1386 ،‬ارزياب�ي عملكرد كاركن�ان‪ ،‬مجموعه مقاالت‬ ‫مديريت آموزشي‪ ،‬دانشگاهشهيد رجايي‪.‬‬ ‫معصومي فرد‪ ،‬جمال‪ ،1381 ،‬بررس�ي روش‌هاي ارزيابي عملك�رد از ديدگاه‬ ‫مديران و كاركنان در شركت س�هامي آب منطقه‌اي آذربايجان غربي‪ ،‬پايان‌نامه‬ ‫كارشناسي‌ارشد‪ ،‬مؤسس�ه تحقيقات وآموزش مديريت وابسته به وزارت نيرو‪،‬‬ ‫آذربايجانغربي‪.‬‬ ‫مورهد‪ ،‬گريفين‪ ،1385 ،‬رفتارسازماني‪ ،‬الواني و معمارزاده‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات‬ ‫مرواريد‪ ،‬چاپ يازدهم‪.‬‬ ‫ميرسپاس�ي‪ ،‬ناصر‪ ،1380 ،‬مديريت اس�تراتژيك و رواب�ط كار‪ ،‬تهران‪ ،‬مركز‬ ‫انتشارات آموزش مديريت دولتي‪ ،‬چاپ نوزدهم‪.‬‬ ‫نجف بيگي‪ ،‬رضا‪ ،1387 ،‬س�ازمان و مديريت‪ ،‬تهران‪ ،‬انتش�ارات ترمه‪ ،‬چاپ‬ ‫اول‪.‬‬ ‫نداف‪ ،‬عبدالرضا‪ ،1384 ،‬بررسي ارزيابي عملكرد كاركنان در شركت سهامي‬ ‫پتروشيمي بندر امام وارایه الگوي بهينه‪ ،‬دومين كنفرانس ملي مديريت عملكرد‬ ‫تهران‪.‬‬ ‫ن�وا‪ ،‬ريمون�د اي‪ ،1384 ،‬توس�عه كاركن�ان‪ ،‬دكت�ر ناصر پورصادق وس�عيد‬ ‫عليميرزايي‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات سارگل‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬ ‫والتون‪ ،‬جان‪ ،1384 ،‬پرورش راهبردي منابع انساني‪ ،‬دكتر ناصر مير‌سپاسي‪،‬‬ ‫وداريوش غالمزاده‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات آهار‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬ ‫الواني‪ ،‬س�يد مهدي‪ ،1388 ،‬مديري�ت عمومي‪ ،‬تهران‪ ،‬انتش�ارات ني‪ ،‬چاپ‬ ‫بيستم‪.‬‬ ‫هال‪ ،‬ريچارد اچ‪ ،1384 ،‬سازمان‪ ،‬سيد مهدي اعرابي وعلي پارسائيان‪ ،‬تهران‪،‬‬ ‫انتشارات دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‪ ،‬چاپ جهارم‪.‬‬ ‫هرس�ي‪ ،‬بالنچارد‪ ،1382 ،‬مديريت رفتارس�ازماني‪ ،‬قاس�م كبيري‪ ،‬تهران‪،‬‬ ‫انتشارات علمي دانشگاه آزاداسالمي‪ ،‬چاپ هفتم‪.‬‬ ‫هي ز‪ ،‬جان‪ ،1384 ،‬مديريت تحول استراتژيك در تئوري وعمل‪ ،‬دكتر اسد‌اهلل‬ ‫كرد‌‌نائيج و صبا سرمدي‪ ،‬تهران‪ ،‬انتشارات مؤسسه كتاب مهربان‪ ،‬چاپ اول‪.‬‬ ‫منابع خارجي‬ ‫‪1-360 Degree Feedback: Best Practice Guidelines. Uni‬‬‫‪versity of Surrey Roehampton‬‬ ‫‪360-DegreeAssessment:An Overview. Performance‬‬ ‫‪Management Practitioner Series، United States Office of‬‬ ‫‪Personal Management.‬‬ ‫‪2-360-Degree Feedback Evaluation. Performance Feed‬‬‫‪back Mechanism.‬‬

‫ ايجاد سيس��تم اطالع رس��اني مؤثر وكارا در س��ازمان‬‫با اس��تفاده از متد‌هاي تجرب��ي وعلمي‪( .‬از قبيل اس��تقرار‬ ‫‪1‬‬ ‫سيستم ‪)MIS‬‬ ‫ ارزش نهادن هرچه بيش��تر به اس��تقرار سيس��تم‌هاي‬‫مديريتي از قبيل ايزو(‪ ،2)ISO‬تعالي س��ازمان (‪،3)EFQM‬‬ ‫مديريت كيفيت جامع (‪)TQM‬‬ ‫ اس��تقرار سيس��تم‌هاي مديري��ت اخ�لاق ورفت��ار در‬‫سازمان از قبيل استاندارد‌هاي مس��ئوليت اجتماعي (‪ISO‬‬ ‫‪.4)26000‬‬ ‫ استقرار نظام كارمنديابي‪ ،‬شایسته‌گزینی‪ ،‬شایسته‌گماری‬‫و شايسته‌ساالري در سازمان‪.‬‬ ‫ ايجاد مكانيزم‌هاي مؤثر در راستاي مديريت هرچه بهتر‬‫بر منابع انساني‪.‬‬ ‫پيش��نهاد مي‌ش��ود كه اصول ومفاهيم و اهمیت ارزيابي‬ ‫عملكرد به سرپرس��تان‪ ،‬كارمندان شناسانده وآموزش داده‬ ‫مي‌شود‪.‬‬ ‫‪1)management of information system‬‬ ‫‪2 )international organization for standardization‬‬ ‫‪3) European foundation for quality management‬‬ ‫‪4)social responsibility‬‬

‫‪Swinton، Lyndsay. 4 most common 360 degree feedback‬‬ ‫‪mistakes. http://mftrou.com‬‬ ‫‪3-360-Degree Feedback Reviews: A system selection‬‬ ‫‪guide from eXplorance. http://eXplorance.com‬‬ ‫‪Five Secrets of Success in 360-Degree Feedback.‬‬ ‫‪4-Alimo-Metcalfe، B. (1998). 360° Feedback and Leader‬‬‫‪ship Development. International Journal of Selection and‬‬ ‫‪Assessment، 6، 35-44.‬‬ ‫‪5-Armstrong، M. and Baron، A. (1998). Performance Man‬‬‫‪agement Feature: Out of the tick box. People Management،‬‬ ‫‪23 July، 38-41.‬‬ ‫‪6-Chivers، W. and Darling، P. (1999) 360 Degree Feed‬‬‫‪back and Organisational Culture. Institute of Personnel‬‬ ‫‪and Development، London.‬‬ ‫‪7-Fletcher، C. (1998) ‘Circular Argument’ People Man‬‬‫‪agement، 1st October، 46-49.‬‬ ‫‪8-Fletcher، C (1997) Appraisal: Routes to Improved‬‬ ‫‪Performance. Institute of Personnel and Development،‬‬ ‫‪London.‬‬ ‫‪9-Fletcher، C. (1997) Self awareness – a neglected attri‬‬‫‪bute in selection and assessment? International Journal of‬‬ ‫‪Selection and Assessment، vol 5، 183-187.‬‬ ‫‪10-Fletcher، C.، Baldrey، C.، & Cunningham-Snell، N.‬‬ ‫‪(1998). The psychometric properties of 360 degree feed‬‬‫‪back; an empirical study and a cautionary tale. Internation‬‬‫‪al Journal of Selection and Assessment، vol 6، 19-34.‬‬ ‫‪11-Fletcher، C. and Baldry، C. (1999). Multi-source feed‬‬‫‪back systems: a research perspective. In C.L. Cooper and‬‬ ‫‪I.T. Robertson (Eds.) International Review of Industrial‬‬ ‫‪and Organizational psychology، Vol. 14. John Wiley and‬‬ ‫‪Sons Ltd.‬‬ ‫‪12-Garrow، V. (1999) A Guide to the Implementation of‬‬ ‫‪360 degree feedback. Roffey Park Institute Limited، Sus‬‬‫‪sex.‬‬ ‫‪13-Geake، A.، Oliver، K. and Farrell، C. (1998). The Ap‬‬‫‪plication of 360 Degree Feedback: A Survey. SHL، Thames‬‬ ‫‪Ditton، Surrey.‬‬ ‫‪14-Goodge، P. and Watts، P. (2000). How to manage 360‬‬ ‫‪degree feedback، People Management، 17th February، 50‬‬‫‪52.‬‬ ‫‪15-Handy، L.، Devine، M.، & Heath، L. (1996) 360° Feed‬‬‫‪back: Unguided Missile or Powerful weapon. Ashridge‬‬ ‫‪Management Research Group، UK.‬‬ ‫‪16-Ward، P. (1997) 360 Degree Feedback. Institute of‬‬ ‫‪Personnel and Development، London.‬‬ ‫‪Warr، P.، and Ainsworth، E. (1999) 360° feedback – some‬‬ ‫‪recent research. Selection and Development Review. Vol‬‬ ‫‪15، No 3.‬‬ ‫‪17-Warr، P.، & Bourne، A. (2000) Associations between‬‬ ‫‪rating content and self-other agreement in multi-source‬‬ ‫‪feedback. European Journal of Work and Organizational‬‬ ‫‪Psychology، 9(3)، 321-334.‬‬

‫‪63‬‬


‫مدیریت واقتصاد‬

‫‪64‬‬

‫آموزشاثربخشدرسازمان‌ها‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫نقش‬

‫‪ ISO10015‬در‬ ‫توسعهآموزش‬ ‫اثربخشدر‬ ‫سازمان‌ها‬ ‫حامدمحمدي‬

‫کارشناسارشدمديريتدولتي‬ ‫کارشناس امور اداری شرکت گاز استان مازندران‬

‫چکيده‬ ‫آم��وزش و بهس��ازي‪ ،‬مجموعه کنش‌ه��اي هدفمند‬ ‫از پيش انديش��يده شده و طرح‌ريزي ش��ده‌اي است که‬ ‫با هدف رفاه و اثربخش��ي فرد و س��ازمان‪ ،‬به طور مداوم‬ ‫و نظام‌مند به بهبود و ارتقاي س��طح دانش‪ ،‬مهارت‌ها و‬ ‫نگرش‌هاي معطوف به بهبود عملکرد شغلي حال و آينده‬ ‫کارکنان مي‌پردازد‪ .‬يکي از عواملي که مي‌تواند موجب‬ ‫اثربخشي و توسعه سيستم آموزش در سازمان‌ها گردد‪،‬‬ ‫استقرار استاندارد ‪ ISO10015‬اس��ت‪ .‬در اين مقاله‬ ‫س��عي ش��ده با ارایه تعريفي از آموزش اثربخش و نقش‬ ‫ايزو در آموزش‪ ،‬چرخه و فوايد ‪ ISO10015‬و کاربرد‬ ‫آن در برخي از کشورها مورد بررسي قرار گيرد‪.‬‬ ‫مقدمه‬ ‫منابع انساني سازمان‌ها متناسب با تغييرات محيط‬ ‫برون‌س��ازماني و درون‌س��ازماني‪ ،‬به‌وي��ژه تغييرات‬ ‫راهبردي سازمان نياز به آماده‌س��ازي و پرورش دارد‪.‬‬ ‫انتخاب راهبردهاي آموزش��ي در هم‌سو سازي اهداف‬ ‫س��ازمان و مديريت منابع انس��اني‪ ،‬نقش محوري ايفا‬ ‫مي‌کند و اين هم‌س��ویي ب��ا توجه به ش��رايط متحول‬ ‫محيط اقتص��ادي‪ ،‬اجتماعي س��ازمان‌ها ب��ا پرورش‬ ‫و تقوي��ت بين��ش‪ ،‬دان��ش و مهارت‌ه��اي تخصصي‬ ‫مديران و کارکنان مي‌تواند تأمين ش��ده و سازمان‌ها‬ ‫را از ويژگي‌ه��اي يادگيرندگ��ي برخ��وردار س��ازد‪.‬‬ ‫[ميرسپاس��ي‪ ]1381:215 ،‬س��ال‌ها س��ازمان‌ها در‬ ‫اين فکر بودن��د که س��رمايه‌هايي که ب��راي آموزش‬ ‫نيروي انس��اني صرف مي‌کنند نهادينه و اس��تاندارد‬ ‫نیست و هر س��ازمانی بنا بر نياز و س��ليقه خود نوعي‬ ‫از فرآين��د آموزش را طراح��ي و اجرا مي‌کن��د‪ .‬بعد از‬ ‫نشس��ت‌هاي بين‌المللي بوداپس��ت ‪ ،1993‬پاريس و‬ ‫تورنتو ‪ ،1994‬فرانکفورت و دوربان ‪ ،1995‬ژنو ‪،1996‬‬ ‫گوته‌بورگ و ريودوژانيرو ‪ 1997‬استاندارد بين‌المللي‬ ‫‪ ISO10015‬در ‪ 15‬دس��امبر ‪ 1999‬پس از کسب‬ ‫راي اکثري��ت اعضاي ايزو منتش��ر ش��د‪ .‬متخصصان‬ ‫امر در دس��امبر ‪ 1999‬گ��رد هم آمدند و ب��راي اولين‬ ‫بار در جهان اس��تانداردي را ب��راي فرآيند آموزش در‬ ‫سازمان‌ها و ش��رکت‌ها به نام ‪ ISO10015‬طراحي‬ ‫و به تکامل رس��اندند‪ )1( .‬يکي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي‬ ‫‪65‬‬


‫مدیریت واقتصاد‬

‫آموزشاثربخشدرسازمان‌ها‬

‫اين استاندارد اين است که با زباني ساده‪ ،‬پيچيده‌ترين کار خود‪ ،‬مراکز عظيم آموزشي تأس��يس کرده‌اند (‪ )7‬و بر کيفيت را انجام مي‌دهند‪ ،‬تدوين ش��ود [اس��تاندارد‬ ‫مفاهيم آم��وزش را طرح و رويه‌اي براي آن پيش��نهاد اين شرکت‌ها را «س��ازمان‌هاي آموزشي(‪ »)8‬مي‌نامند ‪ .]ISO9001:2000‬کارکنان��ي ک��ه کاره��اي‬ ‫کرده اس��ت که با الگوبرداري(‪ )2‬بهتر همه سازمان‌ها و زيرا آنها آموزش و توس��عه را س��رمايه‌گذاري آتي خود تأثيرگذار بر کيفي��ت محصول را انج��ام مي‌دهند بايد‬ ‫شرکت‌ها از اين استاندارد مي‌توانند با زباني يکپارجه و می‌دانند و به عنوان هزينه به آن نگاه نمي‌کنند[جزني‪ ،‬بر‌اساس تحصيالت‪ ،‬آموزش‪ ،‬مهارت‌ها و تجربه مناسب‬ ‫همنوا سخن بگويند‪ .‬استاندارد ‪ ISO10015‬طوري ‪ .]1375 :167-168‬به کمک مفهوم اثربخش��ي به اين داراي شايستگي باشند‪ .‬بنابراين‪ ،‬در زمينه شايستگي‪،‬‬ ‫طراحي شده که مي‌تواند در ايجاد‪ ،‬نگهداري و توسعه سئوال پاس��خ داده مي‌ش��ود که تا چه اندازه برون‌داد آگاهي و آموزش (‪ )9‬کارکنان س��ازمان بايد نس��بت به‬ ‫سيس��تم آموزش در همه س��طوح قاب��ل بهره‌برداري نظ��ام آموزش��ي (دان��ش‪ ،‬جامعه‌پذي��ري‪ ،‬مه��ارت‪ ،‬موارد زير اقدام نمايد‪:‬‬ ‫الف – تعيين شايس��تگي‌هاي مورد نياز کارکناني که‬ ‫نگرش‪ ،‬مس��ئوليت‪ ،‬فرهنگ‌پذي��ري و‪ ).. .‬از مطلوبيت‬ ‫باشد‪[ .‬خراساني و مهدي‪.]1385:4 -5 ،‬‬ ‫مورد نظ��ر برخوردار اس��ت‌؟ [ب��ازرگان‪ .]1380 : 69 ،‬کارهاي موثر بر کيفيت را انجام مي‌دهند‪.‬‬ ‫آموزش اثربخش‬ ‫ب‪ -‬فراهم آوردن آموزش يا انجام س��اير اقداماتي که‬ ‫در آغاز بي‌مناسبت نيست چند واژه متداول در قلمرو برخ��ي ش��اخص‌هاي اثربخش��ي آم��وزش عبارتند از‬ ‫براي برآورده کردن نيازهاي آنها الزم هستند‪.‬‬ ‫[‪:]1993,Johanson‬‬ ‫بهسازي منابع انساني ارایه گردد‪.‬‬ ‫پ‪ -‬ارزياب��ي اثربخش��ي‬ ‫آموزش(‪ : )3‬عبارت اس��ت‬ ‫‪Input‬‬ ‫اقدامات انجام شده‪.‬‬ ‫از در ح��د اس��تاندارد در‬ ‫‪ .1 Output‬تعیین نیازهای آموزشی ‪Input‬‬ ‫ت‪ -‬حص��ول اطمينان از‬ ‫آوردن عملکرد و ي��ا رفتار‬ ‫اينکه کارکن��ان از مرتبط‬ ‫کارکنان از طريق ياد دادن‬ ‫بودن و اهميت فعاليت‌هاي‬ ‫و تمري��ن [مير سپاس��ي‪،‬‬ ‫‪Input‬‬ ‫‪Output‬‬ ‫خود و اينکه چگونه آنها در‬ ‫‪ .]1381:215‬آم��وزش‬ ‫‪ .4‬ارزیابی خروجی‌های آموزش‬ ‫نظارت بر فرآیند آموزش‬ ‫‪ .2‬طرح و برنامه آموزشی‬ ‫دستيابي به اهداف کيفيت‬ ‫کارکن��ان عبارت اس��ت از‬ ‫مش��ارکت دارن��د آگاه‬ ‫تمام مساعي و کوشش‌هايي‬ ‫‪Output‬‬ ‫‪Input‬‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫که در جهت ارتقاي س��طح‬ ‫ث‪ -‬نگه��داري س��وابق‬ ‫دانش و آگاهي‪ ،‬مهارت‌هاي‬ ‫‪ Input‬تأمین (پشتیبانی) از آموزش ‪Output‬‬ ‫مناس��ــــب مرب��وط ب��ه‬ ‫فن��ي‪ ،‬حرف��ه‌اي و ش��غلي‬ ‫تحصي�لات‪ ،‬آمـــ��وزش‪،‬‬ ‫و همچني��ن ايج��اد رفتار‬ ‫نمودار ‪ -2‬چرخه فرآيند آموزش در ‪[ ISO10015‬خبرنامه تخصصي آموزش منابع انساني‪]1385:5 ،‬‬ ‫مهارت‌ه��ا و تجرب��ه [پور‬ ‫مطل��وب در کارکن��ان يک‬ ‫شمس‪.]1382:25 ،‬‬ ‫س��ازمان به عمل مي‌آيد و‬ ‫چرخه فرآيند آموزش در ‪ISO10015‬‬ ‫افزايش س��ود‪ ،‬بهبود توليد‪ ،‬بهب��ود کيفيت‪ ،‬کاهش‬ ‫آنان را آماده انجام وظايف و مسئوليت‌هاي شغلي خود‬ ‫‪ ISO10015‬ب��ه عنوان ي��ک اب��زار مديريتي‪ ،‬به‬ ‫دوباره‌کاري‌ه��ا‪ ،‬کاه��ش ضايع��ات‪ ،‬کاه��ش خرابي‬ ‫مي‌نمايد[ابطحي‪.]1368:15 ،‬‬ ‫پرورش(‪ :)4‬که توس��عه نيز به آن اطالق ش��ده عبارت دس��تگاه‌ها‪ ،‬کاهش هزينه‌ه��اي نگه��داري‪ ،‬افزايش مديريت ارش��د اطمين��ان مي‌ده��د که آم��وزش در‬ ‫اس��ت از آگاه‌‌تر کردن‪ ،‬آماده‌تر ک��ردن‪ ،‬عميق‌تر کردن درصد زم��ان فعاليت‪ ،‬کاه��ش هزينه‌ه��اي عمليات‪ ،‬اس��تفاده از منابع (مالي‪ ،‬زمان و انرژي) ب��ه طور کارا و‬ ‫ادراکات و قدرت تحليل و تصميم‌گيري [مير سپاس��ي‪ ،‬افزايش فروش‪ ،‬کاهش مش��کالت عملکرد پرس��نلي‪ ،‬اثربخش س��ازماندهي ش��ود‪ ،‬تا خالء عملکردي (‪ )10‬را‬ ‫افزايش س��هم بازار‪ ،‬کاهش نارضايتي مشتري‪ ،‬کاهش برطرف نمايد‪ .‬با در نظر گرفتن چرخه معروف دمينگ‬ ‫‪.]1381:215‬‬ ‫(‪)11‬‬ ‫تعليم و تربيت(‪ :)5‬آموزش دادن و تقويت توانايي‌هاي زمان فرآيند‪ ،‬کاهش تغييرات پرس��نلي‪ ،‬کاهش غيبت (برنامه‌ريزي‪ ،‬اجرا‪ ،‬بررسي و اقدام)‪ISO10015 ،‬‬ ‫کارکنان‪ ،‬کاهش مش��کالت انضباطي و بهبود رضايت آم��وزش را در يک فرآيند چهار مرحله‌اي نياز س��نجي‬ ‫هوشي‪ ،‬استعداد‪ ،‬اخالقي و اجتماعي [همان]‪.‬‬ ‫آموزشي‪ ،‬برنامه‌ريزي آموزش��ي‪ ،‬اجراي دوره آموزشي‬ ‫يادگيري(‪ :)6‬به دس��ت آوردن دانش در زمينه مهارت مشتري‪.‬‬ ‫و ارزيابي دوره آموزش��ي تعريف نموده و هر مرحله را به‬ ‫کاري از طريق مطالع��ه يا تجربه ي��ا رهيافت آموزش و‬ ‫نقش‪ ISO‬در آموزش‬ ‫ايزو يک استاندارد کيفيت است نه يک استاندارد فني مرحله بعد مرتبط کرده و يک رابط��ه دو طرفه ورودي‬ ‫مطلع ش��دن از چيزي [هم��ان‪ .]216 ،‬در تعريف ديگر‬ ‫يادگيري را تغيير رفتار نيز گفته‌ان��د [رابينز‪ .]1378: ،‬محصول‪ .‬به طور اعم‪ ،‬گواهي ايزو بدين مفهوم است که – خروجي مي��ان آنها برقرار نموده اس��ت‪ .‬ب��ه عنوان‬ ‫يادگيري‪ ،‬حيات انس��ان را در بر مي‌گي��رد و مي‌تواند بر فرآيند کيفيت شرکت يا س��ازمان داراي نظم و ترتيب يک ابزار مديريت‪ ISO10015 ،‬به مش��خص نمودن‬ ‫بوده و مديريت موسسه واقعاً به آنچه که مي‌گويد پايبند نيازمندي‌هاي عملي هر مرحله کمک نموده و روش��ي‬ ‫اين چهار بعد استوار باشد[‪: ]1996,Delors‬‬ ‫است‪ .‬آموزش نوعي س��رمايه‌گذاري مفيد و يک عامل را براي پاي��ش در نظر گرفته تا هزينه‌ه��اي آن کنترل‬ ‫آموزش براي دانستن‬ ‫کليدي در توس��عه و تحول فردي و سازماني محسوب ش��ود‪ .‬همانند ديگر سيس��تم‌هاي مديري��ت کيفيت‪،‬‬ ‫آموزش براي انجام دادن‬ ‫مي‌شود که اگر به درستي و شايس��تگي برنامه‌ريزي و ‪ ISO10015‬به سازمان در ايجاد ارتباط ميان فرآيند‬ ‫آموزش براي بودن‬ ‫اجرا ش��ود‪ ،‬مي‌تواند بازده اقتص��ادي قابل مالحظه‌اي آموزش و اهداف عملکردي س��ازمان ياري مي‌رس��اند‬ ‫آموزش براي با هم زيستن‬ ‫آم��وزش در صورتي اثربخش اس��ت که ي��ک تجربه داش��ته باش��د‪ .‬ارایه آموزش اثربخش در يک سازمان‪ ،‬و در زمينه س��رمايه‌گذاري انجام ش��ده در حوزه منابع‬ ‫يادگي��ري و يک فعاليت س��ازماني برنامه ريزي ش��ده مستلزم تفکر جديد‪ ،‬مدل‌هاي جديد‪ ،‬رويکرد جديد و انساني‪ ،‬به سازمان بازخورد ارایه مي‌دهد‪ .‬اين استاندارد‬ ‫را شامل شود و يا به منظور پاس��خ به يک نياز شناخته ابزارهاو ساز و کارهاي جديد است‪ .‬برگزاري دوره‌هاي جديد دو مزيت دارد‪ :‬براس��اس دي��دگاه فرآيندگرايي‬ ‫شده طراحي ش��ود‪ .‬يک برنامه آموزشي مطلوب بايد به آموزشي معموالً از مرحله نيازس��نجي آموزشي شروع نس��خه جدي��د خان��واده ‪ ISO9000:2000‬تهيه‬ ‫گونه‌اي طراحي شود که ضمن پاس��خگويي به اهداف مي‌شود و تا پايان مرحله سنجش دوره‌هاي آموزشي به ش��ده و به راحتي براي س��ازمان‌هايي که سيستم‌هاي‬ ‫کيفيتي ‪ ISO‬را پياده نموده اند‪ ،‬قابل درک است‪ .‬يک‬ ‫س��ازماني بتواند اهداف فردي کارکنان را نيز پاسخگو طور مستمر و چرخه‌اي ادامه پيدا مي‌کند (نمودار‪.)1‬‬ ‫نمودار‪ -1‬چرخه آموزش [خراس�اني و مهدي‪ ،‬اس��تاندارد خاص با جهت‌يابي علوم تربيتي است و در‬ ‫باش��د‪ .‬اگر چه‪ ،‬آموزش‪ ،‬کارکنان را در اجراي مش��اغل‬ ‫زمينه فناوري آموزش��ي و آموزش سازماني‪ ،‬سازمان‌ها‬ ‫فعلي‌ش��ان ياري مي‌ده��د ول��ي مزاياي آم��وزش در ‪]1385:70‬‬ ‫تم��ام مراح��ل فرآين��د در اس��تاندارد بي��ن المللي را راهنمايي مي‌نمايد‪.‬‬ ‫تمام برنامه‌هاي ش��غل موثر ب��وده‪ ،‬به توس��عه فرد در‬ ‫فوايد ‪ISO10015‬‬ ‫مس��ئوليت‌هاي آتي نيز کمک مي‌کند‪ .‬توسعه از سوي ايزو نيز لحاظ ش��ده اس��ت و تم��ام مراحل باي��د اجرا‬ ‫اس��تاندارد ‪ ISO10015‬يک اس��تاندارد تضمين‬ ‫ديگر‪ ،‬اف��راد را در اداره مس��ئوليت‌هاي آت��ي با تأکيد ش��وند‪ .‬اس��تاندارد ايزو مقرر نموده اس��ت که نيازهاي‬ ‫کمتر بر وظايف فعلي ش��غل ياري مي‌دهد‪ .‬بسياري از آموزش��ي به دقت مش��خص ش��ده و رويه‌هاي��ي براي کيفيت براي آموزش اس��ت که اثربخش��ي سيس��تم و‬ ‫ش��رکت‌هاي معروف دنيا براي آموزش و توسعه نيروي آموزش نظام‌مند همه کارکنان ک��ه فعاليت‌هاي موثر برنامه‌هاي آموزش��ي س��ازمان را تضمين مي‌کند‪.)12( .‬‬ ‫‪66‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫برخ��ي از فوايد اس��تقرار ‪ ISO10015‬به ش��رح زير استانداردهاي حرفه‌اي را سازماندهي مي‌نمايند‪.‬‬ ‫نتيجه‬ ‫آموزش و بهس��ازي‪ ،‬نوعي کوش��ش نظام‌مند است‬ ‫اس��ت‪ :‬يک روند کنت��رل فرآيندي به منظ��ور کاهش‬ ‫سوئد‬ ‫در مي‌‪ 2000‬نسخه‌اي از مستندات ‪ ISO10015‬به که هدف اصلي آن هماهنگ و هم‌س��و ک��ردن آرزوها‪،‬‬ ‫بي‌ثباتي کيفيت محصوالت‪ /‬خدمات يا پيامدها فراهم‬ ‫مي‌آورد‪ .‬يک سيس��تم مانيتورينگ فراهم مي‌آورد که زبان سوئدي منتشر شد و براي معرفي ‪ ISO10015‬عاليق و نيازهاي آتي افراد با نيازها و اهداف سازمان در‬ ‫عملکرد زنجيره تأمين‌کنن��دگان (فرآيندهاي کار) را يک برنامه آموزشي دو روزه در اسکانديناوي اجرا شد و قالب کارهايي اس��ت که از افراد انتظار مي‌رود‪ .‬آموزش‬ ‫بر اساس پيش��رفت‪ ،‬منظور نموده و مانيتور مي‌نمايد‪ .‬موسسه استاندارد سوئد‪ ،‬کميته تکنيکي جديدي براي در س��ازمان‪ ،‬افراد را براي نيل به اهداف معين فردي و‬ ‫موجب پديد آمدن يک زمينه مش��ارکتي مي‌ش��ود که سيستم مديريت شايس��تگي ايجاد کرد که وظيفه‌اش س��ازماني در حال و آينده توانا مي‌سازد‪ .‬ايزو در بخش‬ ‫فراهم‌کنندگان خدمات را از مدي��ران رده اول گرفته تا توسعه اس��تانداردهاي مورد نياز براي س��ه ماهه سوم آموزش به مدي��ران آموزش اين ام��کان را مي‌دهد که‬ ‫کاربران س��طوح ديگر به محاوره و مش��ارکت در جهت ‪ 2002‬بود‪ .‬همچنين جايزه کيفيت سوئد (‪ )SQA‬نيز به نيازهاي مديران عالي‪ ،‬ميان��ي‪ ،‬عملياتي و کارکنان‬ ‫توجه نماين��د و با تغيير و اصالح برنامه‌هاي آموزش��ي‬ ‫پيش��رفت‪ ،‬متعهد مي‌نماي��د‪ .‬خدمات آموزش��ي را با طراحي شد‪.‬‬ ‫بر‌اس��اس نيازهاي آن��ان‪ ،‬اتخاذ روش‌ه��اي تدريس‪،‬‬ ‫اهداف کس��ب و کار و اهداف س��رمايه‌گذاري آموزشي‬ ‫روسيه‬ ‫انتخاب مدرسان مجرب براي دوره‌ها‬ ‫در جه��ت هم��کاري و مش��ارکت به‬ ‫و ايجاد تحول و توس��عه در روش‌هاي‬ ‫منظور افزايش کارآيي شرکت همتراز‬ ‫ارزياب��ي‪ ،‬اف��راد آم��وزش دي��ده ب��ا‬ ‫مي‌کند‪ .‬همچنين مي‌ت��وان برخي از‬ ‫ارزشیابی‬ ‫توانايي‌ه��اي الزم ب��راي اثربخش��ي‬ ‫نقاط قوت ‪ ISO10015‬را به ش��رح‬ ‫اجرا‬ ‫در ش��غل خود تربيت کنن��د تا نتيجه‬ ‫زير بيان داشت‪:‬‬ ‫برنامهریزی‬ ‫ارزياب��ي عملکرد آنها نس��بت به قبل‬ ‫ رويکرد فرآيندي و مشتري محور‬‫نیازسنجی‬ ‫بهتر ش��ود‪ .‬چرا که افزايش اثربخشي‬ ‫دارد‪.‬‬ ‫منجر ب��ه افزايش توليد خواهد ش��د‪.‬‬ ‫ استراتژيک است‪.‬‬‫‪ ISO10015‬ب��ه عنوان ي��ک ابزار‬ ‫ يک پالتفرم مش��ترک از ابزارهاي‬‫نمودار‪ -1‬چرخه آموزش [خراساني و مهدي‪]1385:70 ،‬‬ ‫مديريتي به مديران اطمينان مي‌دهد‬ ‫مديريت��ي ب��ا کارآي��ي مختل��ف و‬ ‫فعاليت‌ه��اي مناب��ع انس��اني فراهم‬ ‫که آموزش در استفاده بهينه از منابع‬ ‫از نيمه دوم سال ‪ 1990‬و با پش��تيباني دولت روسيه به طور کارا و اثربخش سازماندهي شده تا از اين طريق‬ ‫مي‌سازد‪.‬‬ ‫ فرآينده��اي يادگيري و توس��عه را ب��ا برنامه‌هاي و براساس ‪ ISO9001:2000‬و ‪ TQM‬و ‪ EFQM‬موجب بهبود عملکرد و توس��عه سيستم آموزش شود‪.‬‬‫استراتژي براي کيفيت نيروي کار تهيه شد و همچنين استقرار ‪ ISO10015‬در سازمان‌ها موجب اثربخشي‬ ‫استراتژيک هماهنگ مي‌نمايد‪.‬‬ ‫ مطابق با داده‌هاي جامع و يک سيس��تم بازخوردي جايزه کيفيت روس��يه مش��ابه با جايزه کيفي��ت اروپا سيس��تم آموزش و پديد آمدن يک زمينه مش��ارکتي‬‫ب��دون وقف��ه (‪ )13‬پي��ش رفته اس��ت‪[ .‬خراس��اني و طرح ش��د‪ .‬اهداف ‪ ISO10015‬در روسيه عبارتست مي‌ش��ود و اهداف آموزش��ي را با اهداف کس��ب و کار‬ ‫از توس��عه کيفيت ني��روي کار روس��يه‪ ،‬هدايت آيين همتراز ک��رده و فرآيندهاي يادگيري و توس��عه را در‬ ‫مهدي‪.]1385: 5-6،‬‬ ‫نامه‌هاي دولتي آموزش و فراهم نمودن پشتيباني براي سازمان تسهيل مي‌کند‪.‬‬ ‫کاربرد ‪ ISO10015‬در برخي کشورها‬ ‫در ارتباط ب��ا نح��وه اس��تفاده از ‪ ISO10015‬در آموزش نيروي کار‪.‬‬ ‫کش��ورهاي مختلف‪ ،‬گزارش‌ه��ای زيادي ارایه ش��ده‬ ‫چين‬ ‫‪ ISO10015‬به عنوان يک ابزار مديريتي‬ ‫به مديريت ارشد اطمينان مي‌دهد که آموزش در‬ ‫است‪ .‬در ادامه تعدادي از اين گزارش‌ها به طور مختصر‬ ‫اي��ن کش��ور فعاليت‌هاي زي��ادي در جهت توس��عه‬ ‫استفاده از منابع (مالي‪ ،‬زمان و انرژي) به طور کارا‬ ‫بررس��ي مي‌گردد[خبرنامه تخصصي آم��وزش منابع کيفي��ت انج��ام مي‌دهد‪ .‬يک سيس��تم ارزياب��ي براي‬ ‫و اثربخش سازماندهي شود‪ ،‬تا خالء عملکردي‬ ‫انساني‪]1385:6 ،‬‬ ‫ح��دود ‪ 30‬کال��ج آموزش��ي مديريت وج��ود دارد که‬ ‫را برطرف نمايد‪ .‬با در نظر گرفتن چرخه معروف‬ ‫هلند‬ ‫بخش��ي از نيازهاي کيفي آن بر اس��اس ‪ISO9001‬‬ ‫دمينگ (برنامه‌ريزي‪ ،‬اجرا‪ ،‬بررسي و اقدام)‪،‬‬ ‫در اين کش��ور ب��اور عمومي بر آن اس��ت که س��طح اس��ت‪ .‬همچني��ن اس��تانداردهاي ‪ ISO10015‬به‬ ‫‪ ISO10015‬آموزش را در يک فرآيند چهار‬ ‫آموزش باید در س��طح بهترين کش��ورها نگه داش��ته چيني ترجمه ش��ده و در س��پتامبر ‪ 2001‬ب��ه عنوان‬ ‫مرحله‌اي نياز سنجي آموزشي‪ ،‬برنامه‌ريزي‬ ‫ش��ود و بس��ياري بر اين باورند که هزين��ه آموزش در استانداردهاي ملي تصويب شد‪ .‬موسسه ملي استاندارد‬ ‫آموزشي‪ ،‬اجراي دوره آموزشي و ارزيابي دوره‬ ‫حال حاض��ر کاف��ي نيس��ت‪ .‬در آوريل س��ال ‪ ،2000‬چين (‪ )CNIS‬و مرکز آم��وزش ‪ SETC‬براي اجراي‬ ‫آموزشي تعريف نموده و هر مرحله را به مرحله‬ ‫استاندارد ‪ ISO10015‬به وسيله موسسه استاندارد ‪ ISO10015‬در دپارتمان آموزش‪ ،‬يک پروژه پايلوت‬ ‫بعد مرتبط کرده و يک رابطه دو طرفه ورودي –‬ ‫ملي (‪ )NEN‬تأييد ش��د ولي به صورت وسيع توسعه در ‪ Haier‬و ‪ Zhongyuah‬طراح��ي کرده و در اين‬ ‫خروجي ميان آنها برقرار نموده است‬ ‫نيافت‪ .‬در حالي‌که سازمان‌هاي آموزشي حرفه‌اي مرتباً زمينه سمينارهاي مختلفي برگزار کرده‌اند‪.‬‬ ‫منابع و ماخذ‬ ‫ميرسپاسي‪ ،‬ناصر‪ ،‬مديريت اس�تراتژيک منابع انساني و روابط کار‪،‬‬ ‫انتشارات مير‪.1381 ،‬‬ ‫خراس�اني‪ ،‬اباصل�ت و مهدي‪ ،‬رض�ا‪ ،‬سيس�تم آم�وزش کارکنان‪،‬‬ ‫انتشارات آريا‌پژوه‪.1385 ،‬‬ ‫ابطحي‪ ،‬سيدحس�ين‪ ،‬آموزش و بهس�ازي منابع انس�اني‪ ،‬موسسه‬ ‫مطالعات و برنامه‌ريزي آموزشي‪.1368 ،‬‬ ‫رابينز‪ ،‬استيفن‪ ،‬رفتار سازماني‪ ،‬علي پارسائيان و سيد محمد اعرابي‬ ‫(مترجمان)‪ ،‬جلد اول‪ ،‬انتشارات دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي‪.1378 ،‬‬ ‫جزني‪ ،‬نسرين‪ ،‬مديريت منابع انساني‪ ،‬نشر ني‪.1375 ،‬‬ ‫بازرگان‪ ،‬عباس‪ ،‬ارزشيابي آموزشي‪ ،‬انتشارات سمت‪.1380 ،‬‬ ‫‪Johanson , Richard , Quality Training Practices , As QC‬‬ ‫‪press 1993.‬‬ ‫استاندارد ‪.ISO9001:2000‬‬ ‫پورشمس‪ ،‬محمدرضا‪ ،‬سيستم‌هاي مديريت کيفيت‪ ،‬مرکز آموزش‬ ‫و تحقيقات صنعتي ايران‪.1382 ،‬‬ ‫خبرنامه تخصص�ي آموزش منابع انس�اني (آرنگ نامه)‪ ،‬ش�ماره ‪،1‬‬ ‫پاييز ‪.1385‬‬

‫‪Barbazette , Jean , TRAINING NEEDS ASSESSMENT‬‬ ‫‪( METHODS , TOOLS and TECHNIQUES ) , Pfeiffer pub‬‬‫‪lishing co. 2006.‬‬ ‫پی‌نوشت‌ها‬ ‫‪ -1‬اس�تاندارد ‪ IWA 2004-2‬نيز جديدا ً براي آموزش طراحي شده‬ ‫است‪.‬‬ ‫‪2- Benchmarking‬‬ ‫‪3- Training‬‬ ‫‪4 - Development‬‬ ‫‪5- Education‬‬ ‫‪6- Learning‬‬ ‫‪ IBM , Xerox , McDonalds , Motorolla.‬همچون ‪7-‬‬ ‫‪8- Learning Organization‬‬ ‫‪9- Competence , Awareness and Training‬‬ ‫‪ -10‬تحلي�ل عملکرد (تحليل ش�کاف)‪ :‬تحليل عملکرد به بررس�ي‬ ‫عملکرد کنون�ي فرد مي‌پ�ردازد و آن را ب�ا عملکرد مطلوب مقايس�ه‬ ‫مي‌کند‪ .‬هدف اساس�ي از تحلي�ل عملکرد‪ ،‬شناس�ايي علت عملکرد‬ ‫معيوب اس�ت به طوري ک�ه بتوان کار درس�ت و مناس�ب‌تري را انجام‬

‫داد‪ .‬ب�ه طور صريح‌تر‪ ،‬آيا مش�کل حادث ش�ده ناش�ي از اي�راد دانش‬ ‫اس�ت؟ در اين صورت‪ ،‬راه حل آموزش�ي مي‌تواند مناس�ب باش�د‪ .‬در‬ ‫صورتي که موضوع يا مشکل ناش�ي از ايراد دانشي نباشد‪ ،‬يک راه‌حل‬ ‫غير‌آموزشي مناسب‌تر است‪ .‬به عنوان مثال‌‪ ،‬چنانچه فردي چگونگي‬ ‫انجام درست يک وظيفه را بداند و آن وضيفه را به درستي انجام ندهد‌‪،‬‬ ‫هيچ آموزش�ي قادر به واداش�تن وي به انجام مطلوب عملکرد نخواهد‬ ‫بود‪.]Barbazette , 2000[ .‬‬ ‫‪ -11‬جهت کسب اطالعات بيشتر به منبع زير مراجعه شود‪:‬‬ ‫‪ISO10015: A Strategic Instrument in Human Capital De‬‬‫‪velopment.‬‬ ‫‪ -12‬جهت کسب اطالعات بيش�تر در زمينه ‪ ISO10015‬به آدرس‬ ‫زير مراجعه شود‪:‬‬ ‫‪ http://www.adequate.org‬س�ايت شرکت ‪( AdeQuaTE‬به‬ ‫عنوان اولين ارایه‌دهنده گواهينامه ‪ ISO10015‬مس�تقر در کش�ور‬ ‫سوئيس) حاوي مقاالت و مطالب ارزش�مندي در زمينه ‪،ISO10015‬‬ ‫کيفيت در آموزش‪ ،‬بازگشت س�رمايه‌گذاري در آموزش‌‪ ،‬توسعه منابع‬ ‫انساني و‪ ...‬است‪.‬‬ ‫‪13- Just – in - Time‬‬

‫‪67‬‬


‫ویژه‌نامه‬ ‫مدیریتهماهنگی‬ ‫و نظارت بر تولید گازطبیعی‬ ‫ندای‌گاز ‪ .‬شماره ‪ . 69‬شهریور ماه ‪1389‬‬

‫‪68‬‬

‫پاالیش‪،‬قلبصنعتگازکشور‬

‫مدیریت هماهنگی و نظارت بر تولید گاز طبیعی شرکت ملی گاز ایران به رغم آنکه از مدیریت‌های جوان شرکت ملی گاز ایران – در شکل‬ ‫جدید فعالیتش‪ -‬به شمار می‌رود‪ ،‬اما در همین مدت کوتاه فعالیت توانسته منش��أ اقدامات مهم و ارزشمندی باشد‪ .‬این مدیریت ستادی که‬ ‫وظیف هماهنگی میان هفت پاالیشگاه گازی کش��ور را بر عهده دارد‪ ،‬می‌توان قلب صنعت گاز کشور به ش��مار آورد که پس از دریافت گاز از‬ ‫منابع تولیدی‪ ‌،‬این نعمت خدادادی را برای مصرف آماده می‌کند‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫‪69‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگی ونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫تو‌گوبامدیرهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی؛‬ ‫گف ‌‬

‫سامانهپاالیشیگازکشورآمادهعبوراززمستان‬

‫مهن��دس مه��دي جمش��يدي‌دانا فارغ‌التحصي��ل‬ ‫مهندسي شيمي در مقطع ليس��انس از دانشگاه صنعت‬ ‫نفت در سال ‪ 1369‬به استخدام ش��ركت ملي گاز ايران‬ ‫درآمده است‪ .‬در کارنامه جمشیدی‌دانا مسئولیت‌هایی‬ ‫چون ریاست پااليش‪ ،‬جانشين ریيس‬ ‫بهره‌برداري و مع��اون گروه راه‌اندازي‬ ‫پااليش��گاه س��رخون و قش��م شامل‬ ‫واحدهاي تفكيك و تثبي��ت مايعات‬ ‫گازي‪ ،‬واح��د تولي��د ‪ ،LPG‬واح��د‬ ‫شيرين‌س��ازي گاز و ذخيره‌س��ازي‬ ‫‪ LPG‬به مدت ‪ 13‬س��ال ب��ه صورت‬ ‫همزمان‪ ،‬خدمت در پااليش��گاه‌هاي‬ ‫فجر جم و شهيد‌هاشمي‌نژاد به مدت‬ ‫يك‌س��ال جهت راه‌اندازي و گذراندن‬ ‫بي��ش از يك‌ص��د دوره آموزش��ي در‬ ‫صنعت نفت و گاز به چش��م می‌خورد‪.‬‬ ‫مهندس جمشيدي‌دانا آشنايي كامل‬ ‫با عمليات پاالي��ش و تصفيه گاز را در‬ ‫تمامي پااليش��گاه‌هاي كشور داشته و‬ ‫تمام دوره‌هاي تئوري و عمل��ي و فني تخصصي مربوط‬ ‫به پااليش��گاه‌ها را گذرانده و ب��ا تكنولوژي‌هاي جديد‬ ‫پااليش گاز آشنايي دارد‪ .‬وي در س��ال ‪ 82‬به مديريت‬ ‫ديسپچينگ ش��ركت ملي گاز ايران منتقل و تا چندی‬ ‫پیش به عنوان ریيس اتاق كنترل گاز كش��ور مش��غول‬ ‫به فعالیت بوده اس��ت‪ .‬وی از جانب��ازان جنگ تحميلي‬ ‫با س��ابقه ‪ 19‬ماه حضور در جبهه‌هاي ح��ق عليه باطل‬ ‫اس��ت‪ .‬چند ماهی می‌شود مهندس جمش��یدی‌دانا به‬ ‫عنوان مدیر هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز‬ ‫ایران فعالیت می‌کند‪.‬‬ ‫مدیر هماهنگی و نظ��ارت بر تولید ش��رکت ملی گاز‬ ‫ایران درب��اره فعال ش��دن کمیته خودکفای��ی کاال در‬ ‫تمام پاالیش��گاه‌های کش��ور گفت‪ :‬با توجه به تقویت و‬ ‫افزایش توانمندی س��اخت داخل‪ ،‬خرید از شرکت‌های‬ ‫تأمین‌کننده قطعات داخلی ضروری است‪.‬‬ ‫وی با اش��اره ب��ه ای��ن مطلب ک��ه از این پ��س برای‬ ‫خریدهای خارجی‪ ،‬مج��وز کمیته‌های خودکفایی کاال‬ ‫الزم اس��ت‪ ،‬تصریح کرد‪ :‬تأمین قطعه‪ ،‬کاتالیست‪ ،‬مواد‬ ‫ش��یمیایی و دیگر اقالم مورد نیاز ب��رای آمادگی کامل‬ ‫س��امانه پاالیش��گاهی از جمله موارد مهمی به ش��مار‬ ‫می‌آید ک��ه تمهی��دات الزم برای تهیه آنه��ا پیش‌بینی‬ ‫شده اس��ت‪ .‬وي به كرامت نيروي انس��اني اشاره كرد و‬ ‫اظهار داشت‪ :‬نيروي انس��اني با اخالق و با عزت مي‌تواند‬ ‫چرخ صنع��ت را دگرگون كرده و ه��ر روز تحول بزرگي‬ ‫ايجاد نمايد‪ .‬مدير هماهنگي و نظارت بر توليد ش��ركت‬ ‫مل��ي گاز ایران گف��ت‪ :‬در تمام جوام��ع باالخص مراکز‬ ‫صنعتی و پااليش��گاه‌ها توجه به نيروي انساني و اخالق‬ ‫انس��اني اهميت ويژه‌اي دارد‪ .‬وي اف��زود‪ :‬اخالق در كار‬ ‫در پااليشگاه‌ها بايد روند مناس��ب‌تري به خود بگيرد و‬ ‫در اين راستا منشور اخالقي در تمام پااليشگاه‌ها ايجاد‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬جمش��يدي‌دانا تهيه وتدوين منشور اخالقي‬ ‫‪70‬‬

‫در پااليش��گاه‌ها را تقويت‌كننده كرامت انساني دانست‬ ‫و اظهار داش��ت‪ :‬همه مل��زم به رعايت اين مس��أله مهم‬ ‫هستیم‪ .‬وي آس��يب‌هايي كه مي‌تواند نيروي انساني را‬ ‫تحت تأثير قرار‌دهد م��ورد تأكيد قرار داد و خواس��تار‬

‫اخالق‌محوري در تمامي امور شد‪ .‬جمشيدي‌دانا گفت‪:‬‬ ‫تنها با توجه به‪ ‬اخالق محوري اس��ت كه همه مي‌توانند‬ ‫در محيط دوس��تانه مانند ي��ك بس��يجي و ايثارگر در‬ ‫پيشبرد اهداف شركت تالش كنند‪.‬‬ ‫مدير هماهنگي و نظ��ارت بر توليد ش��ركت ملي گاز‬ ‫ایران در بخ��ش ديگري از اظه��ارات خود اس��تفاده از‬ ‫نيروهاي جوان در س��طوح مهم ش��ركت را مورد تأكيد‬ ‫قرار داد و اظهار داش��ت‪ :‬باید از نيروهاي جوان و مستعد‬ ‫و پر توان اس��تفاده ش��ود تا آنها براي آين��ده اعتماد به‬ ‫نفس كامل داش��ته باش��ند‪ .‬مدیر هماهنگ��ی و نظارت‬ ‫بر تولید ش��رکت ملی گاز ایران با بی��ان اینکه تعمیرات‬ ‫اساس��ی همه پاالیش��گاه‌های گاز از اوایل اردیبهش��ت‬ ‫امسال آغاز شده اس��ت گفت‪ :‬عملیات این بخش از بدنه‬ ‫صنعت گاز طبق برنامه زمان‌بندی انجام می‌ش��ود و هم‬ ‫اکنون بیش��تر آن به پایان رسیده اس��ت‪ .‬وي افزود‪ :‬ما‬ ‫استمرار توليد مي‌خواهيم و در س��ال ‪ 89‬بايد عمليات‬ ‫پااليش گاز بدون وقفه باشد و با پایان تعمیرات اساسی‬ ‫پاالیشگاه‌های گاز سامانه پاالیشی گاز کشور آماده عبور‬ ‫از زمستان امس��ال خواهد بود‪ .‬مهندس جمشيدي‌دانا‬ ‫خواستار استفاده از نرم‌افزارهاي روز دنيا در برنامه‌هاي‬ ‫تعميرات اساسي پااليشگاه‌هاي كش��ور شد و گفت‪ :‬در‬ ‫حال حاضر‪ ،‬طرح استفاده از نرم‌افزار ‪ rbi‬و ‪ cmms‬در‬ ‫پااليشگاه‌های كشور دنبال مي‌ش��ود‪ .‬وی تصریح کرد‪:‬‬ ‫جلوگیری از کاه��ش تولید و اس��تمرار تولید گاز‪ ،‬دیگر‬ ‫راهکار پیش‌بینی ش��ده به عنوان دومین اولویت اصلی‬ ‫صنعت گاز کشور در سال جاری است؛ با توجه به تثبیت‬ ‫میزان تولی��د گاز در پاالیش��گاه‌ها‪ ،‬اس��تمرار تولید به‬ ‫معنای افزایش آن و تزریق بیشتر گاز به شبکه سراسری‬ ‫خواهد بود‪ .‬جمش��یدی‌دانا «اس��تفاده از ظرفیت خالی‬ ‫پاالیشگاه‌ها» و «طرح ضربتی تش��کیل کمیته افزایش‬ ‫ظرفیت» را دو راهکار پیش‌بینی شده دیگر برای حفظ‬ ‫و اس��تمرار تولید گاز در کش��ور خواند و افزود‪ :‬مدیران‬

‫عامل ش��رکت‌های پاالیش گاز کش��ور باید با تش��کیل‬ ‫کمیته بررس��ی طرح افزایش ظرفیت‪ ،‬برنامه‌ریزی‌های‬ ‫الزم برای افزای��ش تولید بی��ش از ظرفیت اس��می در‬ ‫کوتاه‌ترین زمان ممکن را انجام دهند‪ .‬جمش��یدی‌دانا‬ ‫درب��اره بهره‌گی��ری از ظرفیت‌ه��ای‬ ‫خالی موجود در برخی پاالیشگاه‌های‬ ‫گاز گفت‪ :‬با توجه به این که تا سه سال‬ ‫آینده و تا ب��ه بهره‌برداری نرس��یدن‬ ‫فازه��ای پ��ارس جنوب��ی‪ ،‬ظرفی��ت‬ ‫تولید گاز شیرین تغییر نخواهد کرد؛‬ ‫ل��ذا اس��تفاده از ظرفیت‌ه��ای خالی‬ ‫در س��امانه پاالیش��گاهی می‌تواند از‬ ‫جمله راهکارهای افزایش ظرفیت گاز‬ ‫شیرین تلقی شود‪.‬‬ ‫جمش��یدی‌دانا اظه��ار داش��ت‪:‬‬ ‫فجرجم و بیدبلند ‪ 1‬پاالیش��گاه‌هایی‬ ‫هس��تند ک��ه ط��رح بهره‌گی��ری از‬ ‫ظرفیت‌های خالی در آنها اجرا ش��ده‬ ‫و با ايجاد يك انشعاب ‪ 42‬اينچ از خط‬ ‫پنجم سراسري كه به منظور انتقال گاز ترش از فازهاي‬ ‫‪7 ،6‬و ‪ 8‬پ��ارس جنوبي جهت تزريق به پااليش��گاه فجر‬ ‫جم و بیدبلند‪ ‬هم‌اکنون روزان��ه ‪ 8‬میلیون مترمکعب به‬ ‫ظرفیت تولید پاالیشگاه فجرجم و ‪ 6‬میلیون مترمکعب‬ ‫به ظرفیت تولید پاالیشگاه بیدبلند ‪ 1‬اضافه شده است‪.‬‬ ‫مدیر هماهنگ��ی و نظارت ب��ر تولید ش��رکت ملی گاز‬ ‫ایران همچنین گفت‪ :‬اس��تفاده از ظرفیت‌های خالی در‬ ‫دیگر پاالیش��گاه‌های گاز نیازمند تعریف طرح و برنامه‬ ‫است‪ .‬مهدی جمشیدی‌دانا با تأکید بر اهمیت ‪ HSE‬و‬ ‫رعایت ایمنی‪ ،‬به‌ویژه در محیط‌های پاالیشگاهی افزود‪:‬‬ ‫پاالیش��گاه‌های‌ هاش��می‌نژاد‪ ،‬ایالم‪ ،‬فجرجم‪ ،‬بیدبلند‪،‬‬ ‫همچنین س��رخون و قش��م‪ ،‬پارس جنوبی و پارس��یان‬ ‫از ابت��دای فعالیت خ��ود تا‌کنون چهار میلی��ارد و ‪172‬‬ ‫میلیون س��اعت کار ب��دون حادثه داش��ته‌اند که رقمی‬ ‫چشمگیر در زمینه رعایت ‪ HSE‬به شمار می‌آید‪.‬‬ ‫جمش��یدی‌دانا با بیان این که سال گذشته پاالیشگاه‬ ‫شهید‌هاشمی‌نژاد تولید‌کننده روزانه یک هزار و ‪894‬‬ ‫تن گوگرد بوده اس��ت افزود‪ :‬مقدار گوگ��رد تولیدی در‬ ‫پاالیش��گاه ایالم (در مدت یاد ش��ده) ‪ 15‬ت��ن در روز و‬ ‫در پاالیشگاه‌های مجتمع گازی پارس جنوبی ‪ 966‬تن‬ ‫در روز بوده اس��ت‪ .‬مدیر هماهنگی و نظ��ارت بر تولید‬ ‫ش��رکت ملی گاز ایران همچنین درب��اره اصالح الگوی‬ ‫مص��رف در پاالیش��گاه‌های کش��ور گفت‪ :‬ب��رای نیل‬ ‫به ای��ن هدف و کاه��ش مصرف ان��رژی در محیط‌های‬ ‫پاالیش��گاهی طرح‌های مختلفی اجرا ش��ده که س��ال‬ ‫گذش��ته از محل این طرح‌ها حدود ‪ 40‬میلیارد تومان‬ ‫صرفه‌جویی صورت گرفته که تعدادی از این طرح‌ها به‬ ‫این شرح است‪:‬‬ ‫اصالحات انجام شده در سیستم مشعل پاالیشگاه‌ها‬ ‫بازیافت ‪ LPG‬از گازهای سوخت پاالیشگاه‌ها‬ ‫اصالح نقطه تنظیم شبنم پاالیشگاه‌ها‬ ‫کاهش بخار مصرفی در پاالیشگاه‌ها‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫تو‌گوباریيسامورمهندسيتوليد‪:‬‬ ‫گف ‌‬

‫استفادهبهينهازظرفيتبالقوهپااليشگاه‌ها‬

‫مهن��دس صراف‌پ��ور بيش از ‪ 28‬س��ال س��ابقه كار در‬ ‫شركت ملي گاز ايران دارد‪ 8 .‬سال در سخت‌ترين شرايط‬ ‫در زم��ان جنگ تحميل��ي در پااليش��گاه بيدبلن��د ‪ 1‬در‬ ‫خوزستان بوده و مسئوليت رياس��ت بازرسي فني منطقه‬ ‫را بر عهده داشته اس��ت‪ .‬عالوه بر اين‪،‬‬ ‫مسئوليت تعميرات وسايل و تجهيزات‬ ‫حس��اس پااليش��گاه بيدبلن��د ‪ 1‬را با‬ ‫توجه ب��ه امكانات موج��ود در آن زمان‬ ‫که نياز ب��ه تعميرات خاص داش��ته‌اند‬ ‫برعهده داش��ته و تجربي��ات خوبي در‬ ‫زمينه تعميرات‪ ،‬بازرسي فني و پدافند‬ ‫غيرعامل كس��ب نموده است‪ .‬در طول‬ ‫هش��ت س��ال دفاع مقدس پااليشگاه‬ ‫بيدبلند ‪ 1‬چهار بار م��ورد حمله هوايي‬ ‫مس��تقيم قرار گرفته و آس��يب‌ديدگي‬ ‫جدي به تأسيس��ات وارد ش��ده بود كه‬ ‫پس از بازس��ازي و نوسازي تأسيسات‪،‬‬ ‫تجربيات عملياتي خوبي كسب شد كه‬ ‫اين تجارب به نيروهاي جوان منتقل و‬ ‫در طول خدمت وی نيز مورد اس��تفاده قرار گرفته است‪.‬‬ ‫س��پس در امور بازرس��ي‪ ،‬كنترل فني و ايمني در س��تاد‬ ‫تهران به عنوان ریيس ارش��د تأسيس��ات پااليشگاه‌هاي‬ ‫گاز كش��ور به مدت ‪ 4‬س��ال خدمت كرده اس��ت؛ دراين‬ ‫مدت ضم��ن بازرس��ي از فعاليت‌هاي تعميرات اساس��ي‬ ‫پااليش��گاه‌هاي گاز‪ ،‬وظيفه نظارت عاليه بر حسن انجام‬ ‫بازرس��ي فني كارهاي تعميراتي را بر عهده داشته؛ بعد از‬ ‫آن هم با توجه ب��ه نياز عمليات��ي در بندرعباس به عنوان‬ ‫معاون عمليات پااليشگاه گاز س��رخون و قشم منصوب و‬ ‫به مدت ‪ 7‬سال در اين مس��ئوليت فعاليت مي‌كند‪ .‬در اين‬ ‫مدت تمام تأسيس��ات گورزين و سرخون مورد بازنگري و‬ ‫نوسازي قرار گرفت که در مدت مذكور توسعه پااليشگاه‬ ‫در قالب پروژه سرخون ‪ 2‬به مرحله اجرا درآمد و عملياتي‬ ‫ش��د‪ .‬با توجه به تجربيات كسب ش��ده و نياز عملياتي به‬ ‫انتقال تجربيات؛ از سوي مديرعامل وقت شركت ملي گاز‬ ‫ايران به عنوان مديرعامل پااليشگاه گاز پارسيان منصوب‬ ‫شد و با توجه به نياز مبرم كشور به گاز‪ ،‬همزمان با احداث‬ ‫تأسيسات قسمتي از فاز ‪ 1‬پارسيان؛ راه‌اندازي واحد ‪400‬‬ ‫با استفاده از توان نيروهاي جوان و متعهد انجام و اين امر‬ ‫خطير با موفقي��ت و تكيه بر توان داخلي در س��ال ‪1383‬‬ ‫محقق شد‪ .‬از س��ال ‪ 1385‬در مديريت پااليش كه تحت‬ ‫عن��وان مديريت هماهنگ��ي و نظارت بر توليد ش��ناخته‬ ‫مي‌ش��ود‪ ،‬به عنوان مع��اون مجموعه و اكن��ون به عنوان‬ ‫ریيس امور مهندسي توليد فعاليت مي‌كند‪.‬‬ ‫كسب تجربه خوب در شرايط سخت جنگ‬ ‫در بدو اس��تخدام متقاضي خدم��ت در منطقه جنگي‬ ‫ب��ودم‪ ،‬مديريت وق��ت ه��م اس��تقبال كرد‪ .‬ب��ه خاطر‬ ‫بمباران‌هاي مكرري كه مي‌شد تجربه خوبي پيدا كردم‪،‬‬ ‫مانند پزش��كان ك��ه در جبهه‌ها تجربي��ات خوبي براي‬ ‫مداواي مصدومين به دست مي‌آوردند‪.‬‬ ‫ما هم در رابطه با خس��اراتي كه به تأسيس��ات حياتي‬

‫پااليشگاه وارد شده بود تجربه خوبي پيدا كرديم‪ .‬نمونه‬ ‫آن برج تماس آمي��ن در واحد تصفيه گاز بود كه فش��ار‬ ‫عمليات��ي آن به ‪ 940‬پوند ب��ر اينچ مربع مي‌رس��يد و با‬ ‫ضخامت ‪ 75‬ميلي‌متر بر اثر اصابت راكت آس��يب ديد‪ .‬با‬

‫توجه به آلياژ خاصي كه داش��ت امكان جوشكاري وجود‬ ‫نداشت‪ ،‬ولي ما توانستيم بدون جابجايي در اين برج كه‬ ‫‪ 100‬تن وزن داش��ت آن را در محل تعمي��ر كنيم‪ .‬به هر‬ ‫حال لطف خدا بود كه اين كارها را انج��ام دهيم و اتفاق‬ ‫ناگواري با توجه به گستردگي تعميرات و كارهاي انجام‬ ‫شده‪ ،‬رخ نداد‪.‬‬ ‫خاطره‬ ‫يكي از خاطرات شيرين و بياد ماندني دوران خدمتم‪،‬‬ ‫در س��رويس قرار گرفتن پااليش��گاه بيدبلند‪ 1‬پس از ‪8‬‬ ‫س��ال توقف بود‪ ،‬اهميت اين موضوع به آن جهت بود كه‬ ‫پااليش��گاه مذكور تنها تأمين‌كننده گاز كش��ور در آن‬ ‫زمان به ش��مار می‌رفت‪ .‬با بازس��ازي انجام ش��ده‪ ،‬عم ً‬ ‫ال‬ ‫توليد گاز در كش��ور از سر گرفته ش��د و توليد گاز‪ ،‬تمام‬ ‫رنج‌ه��اي دوران جنگ تحميل��ي را از چه��ره كاركنان‬ ‫خدوم پااليشگاه زدود‪.‬‬ ‫مديريت انرژي‬ ‫در بخش مديريت انرژي به خصوص در س��ال گذشته‬ ‫كه از سوي مقام معظم رهبري سال اصالح الگوي مصرف‬ ‫ناميده ش��ده بود‪ ،‬فعاليت‌ه��اي خوبي ص��ورت گرفت‪.‬‬ ‫طبق گزارشي كه در س��ال ‪ 88‬جمع‌آوري ش��د؛ در اين‬ ‫بخش بيش از ‪ 40‬ميليارد تومان كاه��ش هزينه صورت‬ ‫گرفت��ه و در زمينه كاهش مصرف انرژي كارهاي بس��يار‬ ‫خوب و بزرگي انجام شده اس��ت‪ .‬مث ً‬ ‫ال با تغيير حالل‌هاي‬ ‫شيميايي آمين‪ ،‬راندمان توليد را افزايش داديم‪ .‬با تغيير‬ ‫س��اختار مخازن و برج‌ه��ا‪ ،‬كيفيت و كمي��ت بهبود پيدا‬ ‫كرده است‪ .‬در مورد فلرها هم موضوع به حداقل رساندن‬ ‫گاز ارس��الي به فلرها بود‪ .‬در بعضي موارد‪ ،‬حوضچه‌هاي‬ ‫سوزان حذف شده اس��ت‪ .‬در پااليش��گاه پارسيان فلر به‬ ‫حداقل رسانده ش��ده و با اين كار از ميليون‌ها متر مكعب‬ ‫گاز كه بايد س��وزانده مي‌ش��د جلوگيري ش��ده است‪ .‬به‬ ‫طور كل��ي در زمينه‌ه��اي فرآيندي و زيس��ت محيطي‬ ‫فعاليت‌هاي زيادي انجام گرفت‪.‬‬

‫بهينه‌سازي مصرف سوخت‬ ‫در بخ��ش مديري��ت ان��رژي چند س��الي اس��ت كه‬ ‫كميته‌هاي انرژي در پااليش��گاه‌ها تش��كيل شده است‪.‬‬ ‫خود پااليش��گاه‌ها مقداري س��وخت مصرف مي‌كنند‪.‬‬ ‫مصرف س��وخت داخل پااليش��گاه‌ها‬ ‫بهين��ه ش��ده و از ح��د طراح��ي آن‬ ‫پايين‌ت��ر آمده اس��ت‪ .‬با اج��راي اين‬ ‫طرح‌ه��ا ميليارده��ا توم��ان كاهش‬ ‫هزينه داشته و به س��مت الگوبرداري‬ ‫(‪ )Bench marking‬رفته‌اي��م‪.‬‬ ‫يعن��ي پااليش��گاه‌هاي داخل��ي را با‬ ‫پااليش��گاه‌هاي خارج��ي ترازياب��ي‬ ‫مي‌كنيم‪ .‬مش��اوري اي��ن كار را براي‬ ‫م��ا انج��ام مي‌ده��د‪ .‬گپ‌ه��ا (‪Gap‬‬ ‫‪ )analysis‬و اختالفات��ي ك��ه روي‬ ‫دس��تگاها و تجهي��زات اندازه‌گي��ري‬ ‫مي‌ش��ود‪ ،‬بررس��ي كرده و دستگاه‌ها‬ ‫را اس��تاندارد مي‌كني��م‪ .‬ب��ا توجه به‬ ‫اين ك��ه بعض��ي از پااليش��گاه‌هاي ما‬ ‫قديمي هستند‪ ،‬در طراحي قديمي مصرف سوخت زياد‬ ‫اس��ت كه بر روي آن در حال كار هس��تيم و با همكاري‬ ‫شركت بهينه‌س��ازي مصرف س��وخت تا امروز كار جلو‬ ‫رفته اس��ت‪ .‬به ج��رأت مي‌توان گف��ت بع��د از اجرايي‬ ‫شدن اين پروژه‪ ،‬ش��ما مي‌توانيد پااليش��گاه‌هاي ما را با‬ ‫بهترين پااليشگاه‌هاي دنيا مقايس��ه كنيد‪ .‬ولي در حال‬ ‫حاضر در حال انجام اقدامات اصالحي هس��تيم‪ .‬تدوين‬ ‫اس��تاندارد بهينه‌سازي مصرف س��وخت توسط شركت‬ ‫بهينه‌س��ازي مصرف سوخت در دس��تور كار قرار گرفته‬ ‫است‪ .‬در بهترين پااليش��گاه‌هاي دنيا نرم‌افزاري تعريف‬ ‫كرده‌اند كه در اط��اق كنترل نصب مي‌ش��ود و اگر يكي‬ ‫از اجزاي پااليش��گاه بيش��تر از حد مجاز انرژي مصرف‬ ‫كنند‪ ،‬پيغام مي‌دهد و همان موقع اپراتور بايد دس��تگاه‬ ‫را تنظيم كند‪ .‬انش��اءاهلل اين دس��تگاه‌ها و تجهيزات اگر‬ ‫فراهم ش��ود مي‌توانيم خودمان را با دنيا درباره سوخت‬ ‫و انرژي مقايس��ه كني��م‪ .‬كار ديگري ك��ه در اين رابطه‬ ‫انجام مي‌ش��ود‪ ،‬استاندارد‌س��ازي مصرف ان��رژي براي‬ ‫پااليش��گاه‌هاي جديد‌االحداث اس��ت‪ ،‬با توجه به اينكه‬ ‫پااليشگاه‌هاي مختلف از تكنولوژي‌هاي گوناگوني بهره‬ ‫مي‌برند‪ ،‬انتخاب فن‌آوري برتر در بهينه‌س��ازي مصرف‬ ‫س��وخت اهميت دارد؛ پروژه در دس��ت اج��را اين را هم‬ ‫براي ما تعيين مي‌كند و مي‌توانيم از آن در طراحي‌هاي‬ ‫جديد استفاده كنيم‪.‬‬ ‫استفاده از ظرفيت بالقوه پااليشگاه‌ها‬ ‫همان‌گونه كه بارها گفته شده اس��ت در بخش توليد‬ ‫گاز تا س��ه س��ال آينده پااليش��گاه جديدي راه‌اندازي‬ ‫نخواهد شد‪ ،‬بنابراين يكي از وظايف اين حوزه مديريت‪،‬‬ ‫برنامه‌ري��زي و بررس��ي اس��تفاده از ظرفيت‌هاي خالي‬ ‫پااليش��گاه‌ها اس��ت‪ ،‬هم‌اينك پااليش��گاه بيدبلند ‪ 1‬با‬ ‫كمبود خوراك خصوص��اً در ماه‌هاي گرم س��ال مواجه‬ ‫اس��ت و روند دريافت گاز در پااليش��گاه فج��ر جم نيز‬ ‫كاهش يافته اس��ت‪ .‬ل��ذا بررس��ي كرديم ت��ا بتوانيم از‬ ‫‪71‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫ظرفيت‌هاي خال��ي پااليش��گاه‌ها اس��تفاده كنيم‪ .‬در‬ ‫مرحله اول براي پااليش��گاه بيدبلند ‪ 1‬كه براي جزیيات‬ ‫آن از لح��اظ متالوژيك��ي فرآيندي و ‪ HSE‬متناس��ب‬ ‫بوده و در اين فصل گرم س��ال خوراكي نداشت؛ طرحي‬ ‫ارایه ش��د تا از خط پنجم مق��داري خوراك ب��راي اين‬ ‫پااليش��گاه بگيري��م‪ .‬در ابتدا بعض��ي از كارشناس��ان‬ ‫اعتقادي به موضوع نداش��تند كه چگونه ممكن اس��ت‬ ‫به پااليش��گاهي كه ‪ 40‬س��ال قدمت دارد مي‌خواهيد‬ ‫خوراكي بدهيد كه خوراك خودش نيس��ت‪ .‬ترشي گاز‬ ‫خط پنجم (عسلويه) بيشتر از ترشي گاز دريافتي فعلي‬ ‫بيدبلند از حوزه‌هاي ديگر است‪ .‬به هر حال توسط خود‬ ‫كارشناسان پااليش��گاه بيدبلند و اين مجموعه اين كار‬ ‫عملياتي ش��د و االن بالغ بر ‪ 10‬ميلي��ون متر مكعب گاز‬ ‫از خط پنجم مي‌گيريم و با رعايت تمام مس��ایل ايمني‬ ‫و زيس��ت‌محيطي گاز تصفيه مي‌ش��ود‪ .‬اين تست ادامه‬ ‫دارد و طرح ديگري هم ارایه ش��ده اس��ت ك��ه اگر اجرا‬ ‫شود‪ ،‬مي‌توانيم در اين پااليش��گاه تا حدود ‪ 25‬ميليون‬ ‫متر مكعب گاز تصفيه كنيم من��وط به اين كه يك واحد‬ ‫گوگرد‌سازي در پااليشگاه احداث شود‪.‬‬ ‫با توج��ه به اينكه برداش��ت از مخزن مش��ترك پارس‬ ‫جنوبي وظيفه ملي ما است‪ ،‬موفقيت اين طرح در سطح‬ ‫ملي اهميت دارد و باعث ايجاد ارزش افزوده خواهد شد‪.‬‬ ‫با اجراي طرح دای��م‪ ،‬مي‌توان در تمامي فصول س��ال از‬ ‫ظرفيت خالي پااليشگاه گاز بيدبلند ‪ 1‬استفاده نمود‪.‬‬ ‫پااليش��گاه فجر جم را هم بررس��ي كرديم‪ .‬اين امكان‬ ‫در اين پااليش��گاه وج��ود دارد كه با ظرفيت بيش��تري‬

‫كار كند و از همين رو توانس��تيم تا ح��دود ‪ 12‬ميليون‬ ‫متر مكعب گاز از خط پنجم را در اين پااليش��گاه تصفيه‬ ‫كنيم و تا ‪ 15‬ميليون متر مكعب امكان افزايش اين رقم‬ ‫وجود دارد‪ .‬در مجموع با ‪ 2‬پااليشگاه موجود توانسته‌ايم‬ ‫معادل پااليش��گاه ايالم و س��رخون و قش��م‪ ،‬گاز تصفيه‬ ‫كنيم‪ .‬يعني به جاي اينكه براي احداث يك پااليش��گاه‬ ‫جديد هزينه كنيم‪ ،‬با انجام اين ابتكار توس��ط نيروهاي‬ ‫متخصص كار پيشرفت داشته اس��ت‪ .‬حتي اين آمادگي‬ ‫وجود دارد تا با احداث واحد گوگرد‌سازي تا ‪ 50‬ميليون‬ ‫متر مكعب گاز را در فجر جم و بيدبلند ‪ 1‬تصفيه كنيم‪.‬‬ ‫يكي ديگ��ر از كارهاي مهم��ي كه ش��روع آن در اين‬ ‫مديري��ت انج��ام و در پااليش��گاه‌هاي گاز اجرا ش��د تا‬ ‫حداكثر استفاده را از ظرفيت پااليشگاه‌ها داشته باشيم‪،‬‬ ‫كاهش زمان تعميرات اساس��ي بود‪ .‬توسط سيستمي به‬ ‫نام ‪ RBI‬يا بازرس��ي بر مبناي ريسك‪ ،‬متدي را به مدت‬ ‫دو س��ال اجرا كرديم‪ .‬بر اين اس��اس‪ ،‬مي‌توان براساس‬ ‫ضرورت به بازرس��ي تجهيزات پرداخت و بازرس��ي‌هاي‬ ‫هدفمند انجام خواهد شد‪ .‬با اجراي اين طرح توانسته‌ايم‬ ‫در هر پااليش��گاه بين ‪ 10‬تا ‪ 20‬درصد زمان را كم كرده‬ ‫و هزينه‌ه��ا را كاه��ش دهيم‪ .‬ب��ه توصيه مدي��ر محترم‬ ‫هماهنگي و نظارت بر توليد هدف‌گ��ذاري براي كاهش‬ ‫‪ 30‬درصدي انجام شده است‪ .‬يعني به جاي اين كه هر ‪2‬‬ ‫سال فعاليت يك واحد با هزينه گزافي متوقف شود‪ ،‬اين‬ ‫‪ 2‬سال به ‪ 3‬سال افزايش پيدا كرده و در مجموع چندين‬ ‫ميليارد ريال با اين كار صرفه‌جويي داشته‌ايم‪ .‬بنابراين با‬ ‫دو رويكرد‪ ،‬يعني شناسايي ظرفيت خالي پااليشگاه‌ها و‬

‫استفاده از توان بالقوه آنها و نيز مديريت بازرسي و بهينه‬ ‫نمودن زمان تعميرات اساسي توانس��تيم توليد بهينه را‬ ‫مديريت كنيم‪ .‬پس هم زمان تعميرات اساسي را كاهش‬ ‫داده و هم با اصالحاتي كه انجام شد‪ ،‬ظرفيت‌هاي خالي‬ ‫را شناس��ايي نموده و خوراكي غير از خ��وراك اصلي به‬ ‫پااليشگاه‌هاي بيدبلند و فجر جم تزريق كرديم‪.‬‬ ‫حلقه مفقوده انتقال تجربيات‬ ‫يك��ي از كاره��اي مديري��ت هماهنگي و نظ��ارت بر‬ ‫توليد پيگيري هم‌انديش��ي‌ها اس��ت‪ .‬پااليش��گاه‌هاي‬ ‫گاز‪ ،‬مش��كالت و مس��ایل مش��ترك زيادی دارند‪ .‬يكي‬ ‫از مهم‌تري��ن كارهايي ك��ه در اين مديريت آغاز ش��ده‬ ‫و با جديت دنبال مي‌ش��ود آسيب‌شناس��ي و ريشه‌يابي‬ ‫مس��ایل و مش��كالت عملياتي ي��ا ‪ R.C.A‬اس��ت‪ .‬اين‬ ‫ريش��ه‌يابي و آسيب‌شناس��ي در حوادث باعث مي‌شود‬ ‫علت اصلي حوادث‪ ،‬ريش��ه‌يابي ش��ده و ب��راي اطالع به‬ ‫ساير پااليشگاه‌ها ارس��ال ش��ود‪ .‬اين امر باعث مي‌شود‬ ‫تجربيات منتقل شده و از حوادث مشابه با اتخاذ تدابيري‬ ‫جلوگيري ش��ود‪ .‬بحث بعدي خود هم‌انديشي‌هاس��ت؛‬ ‫تاكنون هم‌انديش��ي بازرس��ي فني معاونين مهندسي‪،‬‬ ‫عمليات و آزمايش��گاه برگزار ش��ده و پيگير هس��تيم تا‬ ‫مصوبات هم‌انديش��ي‌ها ب��ا دقت بررس��ي و راهكارهاي‬ ‫اتخاذ ش��ده نهايي شود‪ .‬در اين هم‌انديش��ي‌ها به دنبال‬ ‫انتقال تجربيات و ايجاد رابطه و رفع مش��كالت مشترك‬ ‫بين پااليشگاه‌هاي گاز كشور هس��تيم‪ .‬با اجرایي کردن‬ ‫مصوبات كارگروه‌ها امكان استفاده از پتانسيل نيروهاي‬ ‫انساني شركت‌ها و توانايي آنها فراهم مي‌شود‪.‬‬

‫مجموع ساعات كاركرد بدون حادثه تا آخر تير ماه ‪1389‬‬ ‫پرسنل‬

‫شهیدهاشمي‌نژاد‬ ‫ايالم‬ ‫فجر جم‬

‫بيدبلند‬

‫سرخون و قشم‬ ‫پارسجنوبي‬ ‫پارسيان‬

‫مجموع‬

‫‪72‬‬

‫تعدادکارکنان‬

‫تعداد كل کارکنان‬

‫ساعات کارکرد بدون حادثه‬

‫شرکتی‬

‫‪40‬‬

‫‪781‬‬

‫‪3596905‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪44‬‬

‫‪1630‬‬

‫‪1341227.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪9‬‬

‫‪291‬‬

‫‪223866‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪43‬‬

‫‪935‬‬

‫‪897836.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪43‬‬

‫‪901‬‬

‫‪8110254‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪75‬‬

‫‪1325‬‬

‫‪727900.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪60‬‬

‫‪577‬‬

‫‪5733232‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪47‬‬

‫‪1042‬‬

‫‪12927038.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪19‬‬

‫‪334‬‬

‫‪4992725‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪14‬‬

‫‪548‬‬

‫‪5507003.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪45‬‬

‫‪2041‬‬

‫‪6674957‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪119‬‬

‫‪5312‬‬

‫‪28055266.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪22‬‬

‫‪359‬‬

‫‪5388800‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪47‬‬

‫‪944‬‬

‫‪8556672.00‬‬

‫شرکتی‬

‫‪238‬‬

‫‪5284‬‬

‫‪34720739‬‬

‫پیمانکاری‬

‫‪389‬‬

‫‪11736‬‬

‫‪58012942.00‬‬

‫شاغل در ‪HSE‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫گفت‌وگوبارییسآماروگزارش‌هایفنی؛‬

‫دريافتآمارتوليدواطالعاتفنيپااليشگاه‌ها‬ ‫برایاستمرارتوليدوافزايشبهره‌وري‬

‫زهره برزوئي‪‌،‬ریيس آمار‪ ،‬اطالعات و گزارشات فني‬ ‫در مجموعه مديري��ت هماهنگي و نظ��ارت بر توليد‪،‬‬ ‫مدرك تحصيلي مهندس��ي صنايع را از دانشگاه علم و‬ ‫صنعت ايران دریافت کرده است‪ .‬وی به مدت دو سال‬ ‫به عنوان مس��ئول كنترل پروژه يك‬ ‫شركت مهندسي مش��اور و فعال در‬ ‫زمينه پروژه‌هاي س��اختماني و نفت‬ ‫و گاز بوده تا اينكه س��ال ‪ 1382‬برای‬ ‫خدمت در مجتمع پارس جنوبي در‬ ‫منطقه عس��لويه به استخدام شركت‌‬ ‫ملي گاز ایران درآمده است‪.‬‬ ‫برزوئ��ي از خ��رداد م��اه ‪ 1383‬به‬ ‫عنوان مهندس برنامه‌ريزي تعميرات‬ ‫در واحد روش‌هاي تعميراتي فاز ‪ 2‬و‬ ‫‪ 3‬پارس جنوبي مش��غول به فعاليت‬ ‫شده است‪.‬‬

‫واحد روش‌هاي تعميراتي يا متد‪ ،‬از‬ ‫واحدهاي نو و بديع در صنعت ايران‬ ‫اس��ت كه وظيفه برنامه‌ريزي و نظارت ب��ر تعميرات‪،‬‬ ‫همچنين كنت��رل و بهب��ود روش‌ه��اي تعميراتي را‬ ‫بر عهده دارد و اي��ن مهم را ني��ز از طريق تكنيك‌هاي‬ ‫مهندس��ي كه توس��ط تيم‌هاي برنامه‌ريزي‪CBM ،‬‬ ‫و مهندس��ي که در هر س��ه ش��اخه برق‪ ،‬ابزار دقيق و‬ ‫مكانيك به كار مي‌رود‪ ،‬به انجام مي‌رس��اند‪ .‬از برزوئي‬ ‫پرسيدیم آيا كار در ش��رايط آب و هوايي عسلويه براي‬ ‫شما س��خت نبود و چگونه اين دوران س��پري شد که‬ ‫جواب داد‪ :‬انس��ان قادر اس��ت به هر ش��رايطي عادت‬ ‫كند‪ .‬در ابتدا‪ ،‬هر كاري س��ختي‌ها و مش��كالتي دارد؛‬ ‫ولي وقتي وارد كار ش��ويد و عالقه هم داش��ته باشيد‪،‬‬ ‫رفته‌رفته با شرايط س��خت كار سازگار مي‌شويد‪ .‬البته‬ ‫من جزو اولين گروه خانم‌ها بودم كه اس��تخدام پارس‬ ‫جنوبي ش��دم که تعداد اندكي از اين گ��روه در عرصه‬ ‫تعميرات مشغول فعاليت شدند‪.‬‬ ‫برزوئ��ي تصري��ح ك��رد‪ :‬دوران خدم��ت در پارس‬ ‫جنوبي از مهم‌ترين دوره‌هاي زندگي‌ام بوده است كه‬ ‫از هر لحاظ تجارب گرانق��دري برايم به ارمغان آورده‬ ‫و ش��ايد بتوان گفت اگر تجربه خ��وب پارس جنوبي‬ ‫نبود‪ ،‬ش��ايد در حال حاضر نمي‌توانس��تم كارم را در‬ ‫ستاد دوست داش��ته باش��م‪ .‬تخصص من مهندسي‬ ‫صنايع اس��ت و همين باعث ش��د تا براي درك بهتر‬ ‫فرآيند توليد پااليشگاه كه خيلي به تخصصم نزديك‬ ‫نبود‪ ،‬تالش بيشتري بكنم‪ .‬الزم بود چيزهاي زيادي‬ ‫در م��ورد فرآيند پاالي��ش گاز و نم‌زدايي و همچنين‬ ‫نحوه كار دس��تگاه‌ها و تجهيزات مهم پااليشگاه ياد‬ ‫بگيرم‪ .‬در پارس جنوبي امكان كسب دانش و تجربه‬ ‫با كمك همكاران متخصص‪ ،‬كارش��ناس و دلس��وز‬

‫بسيار ميسر بود و االن امكان مقايسه پارس جنوبي با‬ ‫ساير پااليشگاه‌ها‪.‬‬ ‫اواخ��ر س��ال ‪ 1387‬برزوئي ب��ه ص��ورت مأمور به‬ ‫تهران انتق��ال ياف��ت‪ .‬او در اين باره گف��ت‪ :‬آبان ‪87‬‬

‫كه من به تهران آمدم‪ ،‬اينج��ا مديريت پااليش بود و‬ ‫آقاي مهندس بان به عنوان مدي��ر پااليش و نماينده‬ ‫مدير ش��ركت ملي گاز ايران بر ش��ركت‌هاي پااليش‬ ‫گاز نظارت داش��تند‪ .‬آقاي صراف‌پور مش��اور ايشان‬ ‫بود و من هم به عنوان كارش��ناس مش��اور مش��غول‬ ‫به كار ش��دم‪ .‬در ب��دو ورود‪ ،‬وظيفه م��ن جمع‌آوري‬ ‫گزارشات روزانه و ماهانه پااليشگاه‌ها و پردازش آنها‬ ‫جهت تهيه گزارشات سوخت زمس��تاني‪ ،‬گزارشات‬ ‫ماهانه مديريت پااليش و گزارش��ات بهره‌وري س��ه‬ ‫ماهه پااليش��گاه‌ها و هماهنگي بين پااليش��گاه‌ها در‬ ‫اين حيطه ب��ود‪ .‬اين كار م��را اقناع نمي‌ك��رد و من با‬ ‫همكاري و مساعد آقاي صراف‌پور سعي كردم بتوانم‬ ‫از تجربياتم در پارس جنوبي خصوص��اً تعميرات‪ ،‬در‬ ‫اينجا نيز بهره‌اي ببرم‪.‬‬ ‫وی افزود‪ :‬ل��ذا تصميم گرفتم در بخ��ش تعميرات‬ ‫اساس��ي‪ ،‬برنامه‌ريزي و هماهنگي بين پااليش��گاه‌ها‬ ‫و تدوين برنامه تعميرات اساس��ي س��االنه را بر عهده‬ ‫بگيرم‪ .‬به اين ترتيب با كم��ك نرم‌افزار ‪ MSP‬برنامه‬ ‫پيشنهادي تمام پااليش��گاه‌ها را با توجه به يكديگر‪،‬‬ ‫دوباره زمان‌بندي و نتيجه كار را به ديسپچينگ جهت‬ ‫بررس��ي موازنه گاز ارایه مي‌كردم‪ .‬در زمان تعميرات‬ ‫هم گزارشات را به طور هفتگي و منظم از پااليشگاه‌ها‬ ‫جمع‌آوري ك��رده و داليل تأخير را جويا مي‌ش��ديم‪.‬‬ ‫همچنين در پايان‪ ،‬پااليشگاه‌هايي كه زودتر از موعد‬ ‫تعميرات را به اتمام مي‌رس��اندند‪ ،‬مورد تشويق قرار‬ ‫مي‌داديم؛ تعامل بين پااليش��گاه‌جهت اس��تفاده از‬ ‫تجربيات يكديگر‪ ،‬تكنيك‌ها و سيس��تم‌هاي مكانيزه‬ ‫تعميرات از ديگر برنامه‌هايي بود كه در س��ال اصالح‬

‫الگوي مص��رف‪ ،‬كارگروهي با اين عنوان تش��كيل و‬ ‫زيرگروه آن در بخش مديريت پاالي��ش نيز با دعوت‬ ‫از نمايندگان پااليش��گاه‌ها تش��كيل ش��د‪ .‬اينجانب‬ ‫به عنوان دبير اي��ن زيرگروه وظيفه داش��تم گزارش‬ ‫فعاليت‌هاي شركت‌هاي پااليش گاز‬ ‫را از طريق ارتباط موثر با نمايندگان‪،‬‬ ‫نحوه پيش��رفت آنها و مش��كالت و‬ ‫تنگناهاي موج��ود را ب��ه مديريت‬ ‫پااليش اعالم كنم‪ .‬در س��ال جديد‬ ‫به علت تصوي��ب چارت س��ازماني‬ ‫مديريت هماهنگي و نظارت بر توليد‬ ‫گاز و همكاران جديدي كه در اينجا‬ ‫مشغول فعاليت شدند‪ ،‬اين وظيفه به‬ ‫كارشناسان ديگر محول شد‪.‬‬ ‫برزوئي درباره مس��ئوليتش گفت‪:‬‬ ‫چند ماهي اس��ت كه تح��ت عنوان‬ ‫ریيس آم��ار‪ ،‬اطالعات و گزارش��ات‬ ‫فني انجام وظيف��ه مي‌كنم‪ .‬اگرچه‬ ‫هنوز ش��رح وظاي��ف س��ازماني به‬ ‫صورت مدون نداريم‪ ،‬اما با همكاران ديگر در تالشيم‬ ‫كه تمام وظايف اين مديريت را با كمك يكديگر و فعال‬ ‫بدون در نظر گرفتن عنوان س��مت انج��ام دهيم‪ .‬لذا‬ ‫همچنان هماهنگي‪ ،‬برنامه‌ريزي و كنترل پيش��رفت‬ ‫تعميرات اساس��ي بر عه��ده اينجانب اس��ت‪ .‬وظيفه‬ ‫اصلي من‪ ،‬جم��ع‌آوري آمار تولي��د گاز و محصوالت‬ ‫جانبي‌ اعم از مايع��ات گازي‪ ،‬گوگرد‪ ،‬گاز مايع‪ ،‬اتان و‬ ‫اطالعات مربوط به موجودي‪ ،‬مصرف‪ ،‬ضايعات‪ ،‬اتالف‬ ‫و خ��وراك ورودي و كنترل و ب��ه روز‌آوري و پردازش‬ ‫آنها در شبكه اطالعات مديريت‪ ،‬تهيه گزارشات و آمار‬ ‫تحليلي از عملكرد پااليش��گاه‌ها در راستاي سياست‬ ‫اس��تمرار توليد‪ ،‬افزايش بهره‌وري و كاهش هزينه‌ها‬ ‫است‪ .‬وی یادآور شد‪ :‬در حال حاضر سيستم اطالعات‬ ‫مديريتي به صورت مكانيزه راه‌اندازي نشده و با توجه‬ ‫به حجم زياد آمار و اطالعات و گزارش��اتي كه روزانه‬ ‫به اين مديريت مي‌رس��د‪ ،‬پ��ردازش و مطالعه دقيق‬ ‫آنها بسيار مشكل و طاقت‌فرساس��ت‪ ،‬خصوصا اينكه‬ ‫كمابيش سيس��تم آمار و اطالعات قائم به فرد است‪.‬‬ ‫اما ب��ا اميد به خدا و ن��گاه مثبت و رو ب��ه جلوي آقاي‬ ‫مهندس جمشيدي‌دانا برآنيم كه با همكاري مديريت‬ ‫فناوري اطالع��ات‪ ،‬سيس��تم مكاني��زه برنامه‌ريزي‬ ‫و كنترل توليد ش��ركت مل��ي گاز را ب��ا مركزيت اين‬ ‫مديري��ت طراحي و اج��را كنيم ت��ا بتواني��م به طور‬ ‫لحظه‌اي و دقيق آمار تجمعي مربوط به پااليشگاه‌ها‬ ‫را داشته باشيم‪ .‬آمار مربوط به توقفات توليد كه بسيار‬ ‫مهم بوده وآمار مربوط به موجودي مخازن مايعات كه‬ ‫بسيار حساس است را اين واحد باید به صورت روزانه‬ ‫به ساير مديريت‌هاي وزارت نفت ارایه دهد‪.‬‬

‫‪73‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫گفت‌وگو با ریيس امور نظارت بر اجرا و راه‌اندازي طرح‌ها؛‬

‫ضرورتطراحیسناریو‌هایصنعتی‬

‫س��یامک جعفری دانش��جوی دکترای مهندسی‬ ‫پليم��ر دانش��گاه صنعت��ي امیرکبی��ر اس��ت‪.‬‬ ‫مس��ئولیت‌های كاري از يك طرف و تب وتاب دفاع‬ ‫از پايان‌نامه دكتري هم از طرف ديگر اورا حس��ابي‬ ‫مش��غول کرده اس��ت‪ .‬وي ‪ 10‬س��ال بع��د از اخذ‬ ‫مدرك ليس��انس مهندس��ي پااليش نفت در سال‬ ‫‪ 1368‬از دانشكده نفت آبادان‪ ،‬موفق به اخذ مدرك‬ ‫فوق‌ليسانس مهندسي ش��يمي در گرايش فرآيند‬ ‫جداسازي و‪ 10‬سال بعد نيز موفق به گذراندن دوره‬ ‫دكتري ش��د‪ .‬درهمين ايام‌حدود ‪ 5‬سال در وزارت‬ ‫صنايع ناظر تحقيقات صنعتي بود و از س��ال ‪ 73‬به‬ ‫جمع خانواده نفت پيوس��ت‪ .‬پدر و پدر بزرگش نيز‬ ‫بازنشسته وزارت نفت هس��تند و اهل شهر نفتخيز‬ ‫مسجدسليمان است‪.‬‬ ‫ح��دود ‪ 16‬س��ال در حوزه‌ه��ای بهره‌ب��رداری و‬ ‫خدمات فنی ش��رکت‌های پتروش��یمی مشغول به‬ ‫فعالیت بوده و ‪ 7‬س��الي می‌ش��ود که در حوزه‌های‬ ‫تحقیقات��ی و پژوهش��ی ش��رکت مل��ي صناي��ع‬ ‫پتروشیمی و شرکت ملي گاز فعالیت می‌کند‪ .‬البته‬ ‫حاصل اين ايام انتش��ار ‪ 4‬كتاب در حوزه‌هاي فني و‬ ‫رياضيات و ده‌ها قضيه و مطال��ب رياضي كاربردي‪/‬‬ ‫فني در مجالت خارجي و داخلي نيز هست‪ .‬جعفری‬ ‫اکنون ریيس امورنظارت بر اجرا و راه‌اندازي طرح‌ها‬ ‫در مديريت هماهنگي و نظارت بر توليد است‪ .‬عضو‬ ‫هيأت مديره شركت پژوهش و فناوري پتروشيمي و‬ ‫پااليشگاه گاز پارسيان نيز است‪ .‬در پژوهشگاه علوم‬ ‫رياضيات پيشرفته تدريس مي‌كند و به قول خودش‬ ‫از همه مهم‌تر مشغول تمام كردن كتابي در خصوص‬ ‫مباحث ويژه روانكاري تجهيزات فرآيندي است‪.‬‬

‫مدیریت هماهنگی و نظارت بر تولید‬ ‫مدیریت هماهنگی و نظارت ب��ر تولید که با ورود‬ ‫آقای مهندس جمشیدی‌دانا‪ ،‬از فرهيختگان صنعت‬ ‫نفت و فارغ التحصيالن دانشكده نفت جان تازه‌اي بر‬ ‫كالبد آن دميده شد در سه حوزه بر مبادي ذي‌ربط‬ ‫نظارت عاليه دارد؛ كنت��رل توليد‪ ،‬نظارت بر طرح‌ها‬ ‫و امور مهندس��ي توليد‪ .‬همكاران من در حوزه‌هاي‬ ‫مربوطه توضيحات مبس��وطي خواهند داد اما الزم‬ ‫اس��ت به اختصار نيز به برخی موارد اشاره کنم‪ .‬در‬ ‫بخش تولید‪ ،‬مانيتورينگ پيوسته توليد‪ ،‬پارامترهاي‬ ‫موثر بر فرآين��د توليد و ام��ور نامنطب��ق مرتبط با‬ ‫عوامل توليد به عهده اين امور اس��ت‪ .‬جهت تحقق‬ ‫برنامه‌ه��اي تولي��د تدابيركنترل��ي‪ /‬نظارتي خوبي‬ ‫انديشيده شده اس��ت‪ .‬بررسي و مطالعه سامانه‌هاي‬ ‫كنترل توليد شركت‌هاي اصلي وزارت نفت به اتمام‬ ‫رس��يده و اكنون به عنوان مدل قصد داريم سامانه‬ ‫جامع تري منطبق با فرآيندهاي پااليش گاز ايجاد‬ ‫نمايي��م‪ .‬داده‌هاي مورد درخواس��ت‪ ،‬مربوط به ‪24‬‬ ‫ساعت گذشته از ش��ركت‌هاي پااليش تحت شبكه‬ ‫‪74‬‬

‫وارد وب ش��ده و اطالعات حاصل توس��ط س��امانه‬ ‫كنت��رل تولي��د ويراي��ش و آناليز مي‌ش��ود‪ .‬دانش‬ ‫توليد شده س��ه بازخورد خواهد داشت‪ .‬توصيه‌هاي‬ ‫مديريت هماهنگي و نظارت بر تولي��د‪ ،‬تدابير ويژه‬ ‫معاون��ت محترم وزي��ر و اقدامات اجراي��ي مديران‬ ‫عامل در س��ايت‪ .‬كاهش مصرف منابع (انرژي‪ ،‬مواد‬ ‫ش��يميايي و افزودني‪ ،‬خ��وراك و ‪ ،)UTI‬كنترل و‬ ‫كاهش ضايعات‪ ،‬برنامه‌ريزي توليد براساس بودجه‬ ‫روزانه‪ ،‬ب��رآورد روزهاي مجاز توق��ف توليد‪ ،‬برآورد‬ ‫ميزان پ��اداش توليد‪ ،‬عل��ل توقف‪/‬كاه��ش توليد‪،‬‬ ‫ميزان فروش و مبادل��ه مواد‪ ... ،‬به ص��ورت روزانه‪،‬‬ ‫از ابت��داي م��اه تاكن��ون و ازابتداي س��ال تاكنون‪،‬‬ ‫از جمل��ه فعاليت‌هاي مرتبط با اين واحد و س��امانه‬ ‫هس��تند‪ .‬امور مهندس��ی هم بیش��تر وارد موضوع‬ ‫تعمیرات اساس��ی و برنامه‌ریزی‌های پیش‌گیرانه و‬ ‫نظارت بر اجراي درخواس��ت‌هاي فني بهره‌برداري‬ ‫خواهد ش��د‪ .‬تکنولوژی نوين و روش‌های جايگزين‬ ‫جدی��دی برای برنامه‌ه��ای پیش‌گیران��ه درجهان‬ ‫صنعتي ارایه شده اس��ت‪ ،‬از جمله آنالیز شیمیایی‬ ‫روغن که از روش‌های نسبتا جدید پايش فرآيندي‬ ‫به ش��مار می‌رود‪ .‬ش��ما با آناليز چند قط��ره روغن‬ ‫مصرفی ي��ك توربی��ن‪ ،‬اطالعات كاملي از ش��روع‬ ‫يك آسيب يا تخريب به‌دس��ت مي‌آوريد كه ممكن‬ ‫اس��ت روش‌هاي موجود از جمله لرزه‌نگاري به اين‬ ‫سيگنال اصال پاسخي ندهند‪.‬‬ ‫امورمهندس�ی و نظارت بر اجرا و راه‌اندازي‬ ‫طرح‌ها‬ ‫امورمهندسی و نظارت بر اجرا و راه‌اندازي طرح‌ها‬ ‫خالئي بود كه هم��واره منجر به فش��ار مضاعف به‬ ‫بهره‌برداري ش��ركت‌هاي پااليش مي‌ش��د‪ .‬به‌طور‬ ‫معمول اين ش��ركت‌ها توليدي هس��تند‪ .‬مديريت‬ ‫آنها ني��ز بهره‌برداري اس��ت‪ .‬نبايد ت��وان مجموعه‬ ‫بهره‌برداري با طرح‌ها و پروژه‌ها گرفته ش��ود‪ .‬يعني‬ ‫بايد فرآيند در اختيار ايش��ان باش��د و آنها نيز اقدام‬ ‫ب��ه تولي��د گاز تصفيه ش��ده نمايند‪ .‬در اي��ن ميان‬ ‫طرح‌ها و عمليات مهندس��ي فرآيند توليد‪ ،‬حمايت‬ ‫و پش��تيباني فني از بهره‌برداري را ب��ه عهده دارند‪.‬‬ ‫نظارت ب��ر طرح‌ه��اي ‪ EPC‬و پژوهش��ي به عهده‬ ‫امور نظارت بر طرح‌ها اس��ت‪ .‬ارجح است نظارت از‬ ‫مرحله مطالعات امكان‌س��نجي تا اجرا و تحويل به‬ ‫بهره‌برداري به عهده اين امور باشد‪ .‬انتخاب مشاور‪،‬‬ ‫پيمانكار‪ ،‬ناظر‪ ،‬مدي��ر پروژه و مس��ئول راه‌اندازي‬ ‫دروظايف اين امور اس��ت‪ .‬البته كامال بديهي است‬ ‫اس��تفاده از توانمندي‌هاي ش��ركت‌ها و همكاران‬ ‫مجموع��ه وزارت نف��ت در اولويت ق��رار دارند‪ .‬غير‬ ‫از طرح‌ه��اي تحقيقاتي به طور عم��ده در خصوص‬ ‫طرح‌ه��اي ‪ EPC‬منظ��ور پروژه‌هايي اس��ت كه بر‬ ‫ميزان و رون��د توليد موثر هس��تند‪ .‬بنابراين بديهي‬ ‫است كه تعويض كردن يك پمپ‪ ،‬نصب يك توربين‬

‫و ‪ ...‬كه بر وضعيت توليد بي اثر باشند (مثال به دليل‬ ‫واحد يدك در سرويس) در حوزه اين امور نخواهند‬ ‫بود‪ .‬نظارت بر اسناد علمي طرح‌ها‪ ،‬انتخاب مشاوران‬ ‫و پيمان��كاران مرتبط ب��ا اجراي طرح‌ه��ا‪ ،‬وضعيت‬ ‫مديريت پروژه‌ه��ا و ‪ ...‬نيز از اه��م وظايف ديگر اين‬ ‫امور هستند‪.‬‬ ‫تأكيد اينجانب در حوزه پژوهش بسيار ويژه است‪.‬‬ ‫معتقدم پژوهش فقط بايد در راس��تاي بهينه‌سازي‬ ‫و توسعه فرآيند توليد باش��د‪ .‬غير از اين‪ ،‬تحقيقات‬ ‫مس��افت زيادي ازاتوبان برنامه‌هاي توس��عه كشور‬ ‫دارد‪ .‬من بيش از ‪ 15‬سال مس��تقيم و غير‌مستقيم‬ ‫با حوزه‌هاي پژوهش��ي در وزارت صنايع و نفت كار‬ ‫مي‌كنم‪ .‬مدت��ي نيز مش��اور معاون��ت وزارت علوم‬ ‫در ارزياب��ي پژوهش��كده‌هاي آن وزارتخان��ه بودم‪.‬‬ ‫فعاليت‌هاي علمي حاضر ترجمه و تفس��ير درستي‬ ‫از اس��ناد برنامه توسعه نیس��تند‪ .‬در قرآن آسماني‬ ‫به سه سطح پژوهش و فناوري اش��اره مي‌گردد كه‬ ‫فصل‌الخطاب اين موضوع اس��ت‪ .‬مطمئن هس��تم‬ ‫اين مش��كل در صنعت نفت‪ ،‬به دس��ت آقاي دكتر‬ ‫ميركاظمي وزيرمحت��رم نفت و همكاران ايش��ان‬ ‫حل و فصل خواهد ش��د‪ .‬از فعاليت‌ه��اي تازه آغاز‬ ‫شده ديگر اين امور‪ ،‬اس��تخراج طرح‌هاي مديريت‬ ‫انرژي‪ ،‬اصالح الگوي مصرف‪ ،‬ارتقاي ساخت داخل‪،‬‬ ‫شناسايي مراكز پر‌هزينه‪ ،‬كاهش قيمت تمام شده و‬ ‫افزايش ارزش تمام شده محصول توليدي است‪ .‬به‬ ‫همت تيم كارشناس��ي خبره‌اي كه اين مديريت در‬ ‫حال تكميل آن است‪ ،‬اين مرحله انجام شده است‪.‬‬ ‫رويكرد اجراي��ي اين طرح‌ها غير از تداوم و توس��عه‬ ‫ظرفيت توليد‪ ،‬افزايش موجودي‪ /‬س��طح مديريت‬ ‫منابع‪ ،‬پرهيز از دوب��اره‌كاري و كاهش ناهماهنگي‬ ‫بين مبادي ذي‌ربط نيز به ش��مار م��ی‌رود‪ .‬خاطرم‬ ‫هست ‪ 7‬سال پيش در دانشگاه بركلي از پالستيك‬ ‫ضايعاتي بنزين تولي��د كردند و به تازگ��ي فراتر از‬ ‫مرز دانش كش��ور چين به توليد فرش ماش��يني از‬ ‫همين ضايعات دس��ت يافته اس��ت‪ .‬اي��ن ضايعات‬ ‫در صناي��ع م��ا غي��ر از تخريب محيط‌زيس��ت چه‬ ‫جايگاهي دارند؟ رويكرد اصالح الگوي مصرف بايد‬ ‫درصنعت نهادينه ش��ود‪ .‬از س��وي ديگر طراحي‌ها‬ ‫براس��اس اس��تانداردهاي خاصي تدوي��ن و انجام‬ ‫مي‌ش��وند‪ ،‬ش��رايط تدوين اين اس��تانداردها گاهاً‬ ‫محدوديت‌هايي ب��راي طراحي‌هاي خ��اص ايجاد‬ ‫مي‌نمايد‪ .‬بايد به س��مت مديريت اس��تانداردها در‬ ‫طراحي برويم‪ .‬بسياري از روش‌هاي تست‪ ،‬ساخت‪،‬‬ ‫بازرسي فني و دستور مهندس��ي همين وضعيت را‬ ‫دارند‪ .‬اين رويكرد حتي ممكن است به نفع وضعيت‬ ‫اقتصادي كشور باشد‪.‬‬ ‫رصد فناوري‌ه��اي نوي��ن و جايگزي��ن از جمله‬ ‫فعاليت‌هاي ديگ��ر اين امور اس��ت‪ .‬از زمان انقالب‬ ‫صنعتي به بعد به طور متوسط هر ‪ 30‬سال فرآيند‌ها‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫منس��وخ مي‌ش��دند‪ .‬اصالحات فرآين��دي در يك‬ ‫ليس��انس آنقدر انجام مي‌گرفت كه ظرف ‪ 30‬سال‪،‬‬ ‫دانش فني توليد محصول كامال دگرگون مي‌ش��د‪.‬‬ ‫اكنون اين مدت به ‪ 4‬تا ‪ 5‬س��ال رس��يده اس��ت‪ .‬به‬ ‫همين جه��ت صنايع به س��رعت در ح��ال كوچك‬ ‫شدن و چابكي هستند‪ .‬فناوري‌هاي قديم به جهت‬ ‫افزايش سرس��ام‌آور هزينه‌هاي تعمير و نگهداري و‬ ‫افزايش تصاعدي قيمت تمام ش��ده‪ ،‬مضاف بر آثار‬ ‫تخريبي زيس��ت‌محيطي ب��ه جهت ات�لاف منابع‪،‬‬ ‫خروج از گردونه رقابت و مشتري محوري به صرفه‬ ‫نيستند‪ .‬مديريت اس��ناد علمي نيز ش��ايد وظيفه‬ ‫جانب��ي ديگري ب��راي اين امور باش��د‪ .‬نظ��ارت بر‬ ‫وضعيت مديريت پروژه از جمل��ه وظايف ديگر اين‬ ‫امور به ش��مار می‌رود‪ .‬مطابق مصوبه هيأت محترم‬ ‫وزي��ران تمام پروژه‌ه��ا حتي در مرحله مهندس��ي‬ ‫پايه تا اجرا و راه‌اندازي بايد داراي گواهي مهندسي‬ ‫ارزش باش��ند‪ .‬كاه��ش هزين��ه‪،‬‬ ‫اجتن��اب از دوب��اره‌كاري‪ ... ،‬با اين‬ ‫رويك��رد حاصل مي‌ش��ود‪ .‬اصال به‬ ‫همان صورت كه ريس��ك به اجبار‬ ‫وارد ح��وزه بازرس��ي فني ش��ده‬ ‫است‪ ،‬مهندس��ي ارزش نيز بايد در‬ ‫مديريت پروژه وارد گردد‪.‬‬ ‫طـــــرح‌هاي بهینه‌سازی‬ ‫فرآیندهای عملیاتی‬ ‫خاط��رم هس��ت س��ال گذش��ته‬ ‫بحث بازاريابي يك��ي از پايلوت‌هاي‬ ‫غول‌پيكر شركت پژوهش و فناوري‬ ‫پتروش��يمي را داش��تيم و يك��ي از‬ ‫محققي��ن مي‌گفت همي��ن فرآيند‬ ‫با كمي تغييرات مي‌تواند مناس��ب‬ ‫توليد اس��تن گردد‪ .‬مهندس��ين خالق در حوزه‌هاي‬ ‫بهره‌برداري و خدمات فني خ��وب مي‌دانند كه ما در‬ ‫عمليات واحد معتقد به س��يكل فرآيندي هس��تيم‪.‬‬ ‫يعني راكتور‪ ،1‬برج‪ 2‬و درام‪ 3‬ممكن اس��ت منجر به‬ ‫توليد محصول الف ش��ود‪ ،‬اما با كم��ي تغيير و حتي‬ ‫نصب تأسيس��ات جانبي مي‌توان از برش‌هاي مياني‪،‬‬ ‫محصوالت جانبي و باارزش افزوده ديگري به دس��ت‬ ‫آورد‪ .‬برخ��ي از محص��والت پتروش��يمي در صنايع‬ ‫گاز با همين وضع توليد مي‌ش��وند با اي��ن تفاوت كه‬ ‫قيمت تمام شده آنها خيلي كمتر از ايجاد تأسيسات‬ ‫جداگان��ه تولي��د اس��ت‪ .‬گاز با عب��ور از يك بس��تر‬ ‫كاتاليستي مناسب در قلب يك پااليشگاه گازي دچار‬ ‫واكنش‌هاي پيچيده و محصول ديگري مي‌شود‪.‬‬ ‫طرح‌ه�اي جدي�د (فن‌آوری‌ه�ای نوی�ن و‬ ‫جایگزین)‬ ‫از موضوعات مهم دیگر اس��تفاده از فن‌آوری‌های‬ ‫نوین و جایگزین (مثال با رويكرد ابعادي نانو) است‪.‬‬ ‫هنگام��ی که دان��ش فن��ی از کش��ورهای خارجی‬ ‫خری��داری می‌ش��ود‪ ،‬متعاق��ب آن ما ب��ه خدمات‬ ‫پس از ف��روش آنها وابس��ته می‌ش��ویم‪ .‬تجهیزات‬ ‫طوری طراحی می‌ش��وند و به گون��ه‌ای امتیاز آن را‬ ‫به خریدار واگذار می‌کنند که کش��ور مصرف‌کننده‬

‫نیاز به مراجعه مکرر برای رفع مش��کالت احتمالی‬ ‫داش��ته باش��د‪ .‬تعامالت اقتص��ادی بعض��ی از اين‬ ‫کشورهاي سازنده کام ً‬ ‫ال بس��تگی دارد به تعامالت‬ ‫سیاسی آنها با کش��ور ما‪ .‬آنها با تالطم‌های سیاسی‪/‬‬ ‫اقتصادي‪ ،‬تعهدات و قراردادهای خودش��ان را رها‬ ‫می‌کنند‪ .‬به همین دلیل در دس��تور کار ما استفاده‬ ‫از فن‌آوری‌ه��ای جایگزین قرار دارد‪ .‬کش��ورهایی‬ ‫هس��تند که تعامالت اقتصادی خیلی خوبی با آنها‬ ‫داریم و ممکن اس��ت در یک نقطه از اروپا‪ ،‬آس��یا یا‬ ‫آفریقا قرار داشته باشند‪ .‬بحث یک جغرافیای خاص‬ ‫نیس��ت‪ ،‬ولی نکته‌ای که مد نظر ما ق��رار دارد‪ ،‬این‬ ‫است که انتقال تکنولوژی به راحتی صورت بگیرد‪.‬‬ ‫عالوه بر این باید بتوانیم با استفاده از فن‌آوری‌های‬ ‫نوین هزینه‌ه��ای کمتری ب��رای تولید محصوالت‬ ‫بپردازیم‪.‬‬ ‫طرح سناریو‌های صنعتی‬

‫به اعتقاد من موضوعی که در صنعت گاز کمتر به‬ ‫آن پرداخته شده اس��ت‪ ،‬بحث سناریوهای صنعتی‬ ‫است که باید بیش��تر به آن اهمیت داده شود‪ .‬مث ً‬ ‫ال‬ ‫وقتي در س��ال ‪ 1979‬ش��رکت تولي��د كننده پودر‬ ‫رختشويي معروف تاید آتش گرفت! مطابق خاطره‬ ‫يكي از مديران ش��ركت مذكور‪ ،‬بعد از آتش‌سوزی‬ ‫آنه��ا نگذاش��تند آن روز هیچ‌ک��دام از خبرنگارها‬ ‫به این کارخانه وارد ش��وند‪ .‬اتفاقاتی که در شرکت‬ ‫تای��د بعد از آتش‌س��وزی افتاد این بود که ش��رکت‬ ‫تاید بالفاصله خری��د حداكثري م��واد اولیه تولید‬ ‫پودرهای رختش��ویی را در دس��تور کار خ��ود قرار‬ ‫داد‪ .‬حتی به تمام نمایندگی‌هایی که س��اعتی قبل‬ ‫از حادثه دنبال مش��تری بودند تا محصوالت تاید را‬ ‫بفروشند دستور داد که مواد اولیه خریداری کنند‪.‬‬ ‫‪ 24‬ساعت بعد كه خبر آتش‌س��وزی اين شركت به‬ ‫گوش رقبای تولیدی رس��ید آنها هجوم آوردند که‬ ‫یک رقیب سرس��خت را از گردونه رقاب��ت و تولید‬ ‫حذف کنند‪ ،‬بالفاصله افزایش ظرفیت را در دستور‬ ‫کار خودش��ان قرار دادند و طبیعی بود که به دنبال‬ ‫تأمین مواد اولیه بروند‪ .‬شرکت‌های تولید‌کننده به‬ ‫دنبال تهیه مواد اولیه بودند و نمی‌دانس��تند چه کار‬ ‫کنند که متوجه شدند باید از همان شركت آتش به‬

‫جان گرفته تاید مواد اولیه را تأمین کنند‪ .‬ش��رکت‬ ‫تاید بنا به گزارش‌هایی که سال‌ها بعد منتشر نمود‪،‬‬ ‫در آن سال در‌آمدش بیشتر از تولید یک سال توليد‬ ‫وفروش پودر رختش��ويي س��ال‌های گذش��ته بود‪.‬‬ ‫این نش��ان می‌داد که گروهي در آن شرکت همواره‬ ‫سرگرم طرح و ثبت سناریو‌های صنعتی هستند‪.‬‬ ‫یکی از مس��ایل مه��م‪ ،‬تعریف یک مس��یر بحرانی‬ ‫صنعت نفت است‪ .‬انتهای فعالیت صنعت گاز درآمد‬ ‫است تا به نفع توسعه اقتصادی کشور مورد استفاده‬ ‫قرار گیرد‪ .‬در مرز جغرافیایی ما این درآمد با واردات‬ ‫یا از محل صادرات ممکن اس��ت به وج��ود بیاید‪ .‬به‬ ‫عنوان مثال در صنعت نف��ت و گاز‪ ،‬از زمانی که نفت‬ ‫و گاز از چاه استخراج مي‌شوند تا زمانی که تبدیل به‬ ‫محصوالت با ارزش افزوده و نهایی ش��ده و وارد بازار‬ ‫مي‌ش��وند‪ ،‬در یک چرخه تبديل قرار دارند‌؛ اما هنوز‬ ‫یک مس��یر بحرانی بر روی این چرخه نداریم‪ .‬یعنی‬ ‫اگر اتفاقی افتاد و خواس��تیم همان‬ ‫درآم��د را حف��ظ کنی��م‪ ،‬برنامه‌ای‬ ‫تعریف نش��ده و پیش‌بینی خاصی‬ ‫صورت نگرفته اس��ت‪ .‬مث� ً‬ ‫لا بعد از‬ ‫تولید گاز شیرین غیر از این که وارد‬ ‫خطوط انتقال گاز می‌ش��ود‪ ،‬بعضی‬ ‫از مصرف‌کننده‌های م��ا نیروگاه‌ها‬ ‫یا برخی صنایع پتروش��یمی کشور‬ ‫و‪ ...‬هس��تند که به عقی��ده من یک‬ ‫مس��یر برای ش��رایط بح��ران باید‬ ‫وجود داش��ته باش��د‪ .‬از س��ر چاه تا‬ ‫زمانی که محصوالت نهایی به دست‬ ‫مصرف‌کننده می‌رسد‪ ،‬مسیری باید‬ ‫تعریف ش��ود که در زم��ان مقابله با‬ ‫ش��رایط خاص تا چه حد استحکام‬ ‫داریم و می‌توانیم فش��ار را تحمل کنیم‪ .‬ش��اید من‬ ‫به اندازه برداش��ت خ��ودم از صنایع نف��ت و گاز این‬ ‫احس��اس را دارم و این نتیجه را گرفته‌ام‪ .‬ش��اید هم‬ ‫مجموعه‌ای باش��ند که این مس��یر بحرانی را تعریف‬ ‫کرده‌اند‪ .‬فرض کنید در این مس��یر بحرانی می‌دانیم‬ ‫که اگر اتفاقی افتاد؛ نقاط مصرفی ما کدام در اولویت‬ ‫اول و دوم هس��تند‪ .‬ممکن است بتوانیم اولویت سوم‬ ‫را قطع کنیم و مصرف را به اندازه‌ای برس��انیم که گاز‬ ‫اولویت مهم‌تر را تأمین کنیم‪.‬‬

‫مطابق مصوبه هيأت محترم وزيران‬ ‫تمام پروژه‌ها حتي در مرحله مهندسي پايه تا‬ ‫اجرا و راه‌اندازي بايد داراي گواهي مهندسي‬ ‫ارزش باشند‪ .‬كاهش هزينه‪ ،‬اجتناب از‬ ‫دوباره‌كاري‪ ... ،‬با اين رويكرد حاصل مي‌شود‪.‬‬ ‫اصال به همان صورت كه ريسك به اجبار وارد‬ ‫حوزه بازرسي فني شده است‪ ،‬مهندسي ارزش‬ ‫نيز بايد در مديريت پروژه وارد گردد‬

‫‪75‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫گفت‌وگوبارییسواحدمهندسیوخدماتفنی؛‬

‫مشاوره‪،‬هماهنگیونظارت‬

‫س��ید محمد عرق بیدی کاشانی لیس��انس مهندسی‬ ‫ش��یمی با گرای��ش گاز دارد‪ .‬از دانش��کده نف��ت اهواز‬ ‫فارغ‌التحصی��ل ش��ده‪ ،‬در س��ال ‪ 1365‬کارش را در‬ ‫پاالیش��گاه گاز بیدبلند ش��روع کرده و در س��ال ‪ 66‬به‬ ‫پاالیش��گاه گاز ولیعصر منتقل ش��ده اس��ت‪ .‬تا مهر ماه‬ ‫س��ال ‪ 88‬س��مت‌های مختلفی مثل رییس واحدهای‬ ‫شیرین‌سازی‪ ،‬رییس عملیات نوبت‌کاری‪ ،‬رییس واحد‬ ‫مهندسی پاالیش‪ ،‬رییس بهره‌برداری و معاون عملیات‬ ‫بوده و از مهر ماه س��ال گذش��ته در مدیریت هماهنگی‬ ‫و نظارت ب��ر تولی��د گاز طبیعی به عن��وان رییس واحد‬ ‫مهندسی و خدمات فنی مشغول کار است‪.‬‬ ‫فعالیت واحد مهندسی و خدمات فنی‬ ‫در مدیریت نظارت و هماهنگی ب��ر تولید گاز طبیعی‬ ‫بر فعالی��ت ‪ 7‬پاالیش��گاه گاز طبیع��ی ک��ه در اختیار‬ ‫ش��رکت ملی گاز است؛ نظارت می‌ش��ود و این مدیریت‬ ‫هماهنگی‌های الزم را انجام می‌دهد‪.‬‬ ‫پاالیش��گاه‌های گاز قب ً‬ ‫ال به صورت‬ ‫زیر مجموعه ش��رکت ملی گاز بودند‪،‬‬ ‫ولی چند سالی است که مستقل شده‬ ‫و به صورت شرکت‌های مستقل عمل‬ ‫می‌کنن��د؛ البت��ه همچن��ان زیر نظر‬ ‫مجموعه ش��رکت ملی گاز قرار دارند‪.‬‬ ‫ای��ن مدیری��ت نظ��ارت و هماهنگی‬ ‫ای��ن ‪ 7‬پاالیش��گاه را به عه��ده دارد‪.‬‬ ‫قس��مت مهندس��ی و خدم��ات فنی‬ ‫هم یکی از ارکان این مدیریت اس��ت‬ ‫که بر کارهای مهندس��ی و مس��ایل‬ ‫خدمات فن��ی پاالیش��گاه‌ها نظارت‬ ‫کرده و آنها را هماهنگ می‌کند‪ .‬مث ً‬ ‫ال‬ ‫پاالیش��گاه بیدبلند را در نظر بگیرید‪.‬‬ ‫اولین پاالیش��گاهی بود که در س��ال‬ ‫‪ 1347‬ساخته شد و االن ‪ 42‬سال از عمر این پاالیشگاه‬ ‫می‌گ��ذرد‪ .‬بالطبع پاالیش��گاه‌های بعدی که س��اخته‬ ‫شده‌اند‪ ،‬از سیس��تم‌های پیش��رفته‌تری برخوردارند و‬ ‫سیس��تم کنترلی پاالیش��گاه‌ بید‌بلند‪ ،‬نیمه اتوماتیک و‬ ‫خیلی قدیمی اس��ت‪ .‬در حالی که از این سیس��تم‌ها در‬ ‫پاالیش��گاه‌های دیگر استفاد نش��ده و فاز ‪ 9‬و ‪ 10‬پارس‬ ‫جنوبی ب��ه عنوان آخری��ن واحدهای ش��رکت ملی گاز‬ ‫که راه‌اندازی ش��ده‪ ،‬از سیستم‌های ‪ DCS‬بهر ‌ه می‌برد‪.‬‬ ‫این تنوع سیستم پاالیش��گاه‌ها چه از لحاظ اتوماسیون‬ ‫و چ��ه از لح��اظ فرآین��دی‪ ،‬مس��ایل متفاوت��ی میان‬ ‫پاالیش��گاه‌ها ایجاد کرده و باعث می‌شود طیف وسیعی‬ ‫از تکنولوژی‌ه��ای مختلف در ش��رکت مل��ی گاز مورد‬ ‫استفاده باشد‪.‬‬ ‫اولین وظیفه ش��رکت مل��ی گاز تولی��د گاز و تأمین‬ ‫سوخت کشور است و حدود ‪ 30‬سالی می‌شود ‪-‬از اوایل‬ ‫انقالب‪ -‬که این استراتژی کلی در وزارت نفت پیاده شد‬ ‫که سوخت داخلی کشور توسط شرکت ملی گاز فراهم‬ ‫ش��ود و گاز توس��عه پیدا کند‪ .‬به همین دلیل می‌بینیم‬ ‫که قب��ل از انق�لاب یک پاالیش��گاه بید‌بلند داش��تیم‪،‬‬ ‫‪76‬‬

‫ولی بع��د از انقالب به خاطر این اس��تراتژی وزارت نفت‬ ‫پاالیشگاه‌های متعددی احداث ش��دند‪ .‬حداکثر تولید‬ ‫پاالیش��گاه بید‌بلند در آن زمان ح��دود ‪ 20‬میلیون متر‬ ‫مکعب گاز در روز بود که ‪ 30‬میلیون متر مکعب گاز هم‬ ‫شرکت نفت تحویل می‌داد‪ .‬یعنی حدود ‪ 50‬میلیون گاز‬ ‫را وارد آی‌گت یک می‌کردند که تولید گاز در کشور بود‪.‬‬ ‫عمده این گاز هم به شوروی سابق صادر و سوخت مردم‬ ‫هم توسط نفت سفید و گازوئیل تأمین می‌شد و آن گاز‬ ‫نقشی در سوخت کشور نداش��ت‪ .‬با توجه به تدوین این‬ ‫استراتژی‪ ،‬شرکت ملی گاز متولی تأمین سوخت کشور‬ ‫شد و گاز گسترش و توس��عه پیدا کرد‪ ،‬به گونه‌ای که با‬ ‫راه‌اندازی پاالیش��گاه‌های متعدد امروز هفت پاالیشگاه‬ ‫داریم و پاالیش��گاه پارس جنوبی را هم یک پاالیش��گاه‬ ‫حس��اب کرده‌ایم ک��ه در واقع پنج پاالیش��گاه اس��ت‪.‬‬ ‫پاالیشگاه مس��جد س��لیمان هم در واقع یک پاالیشگاه‬ ‫کوچک اس��ت که زیر نظ��ر مجموعه ش��رکت پاالیش‬ ‫گاز بید‌بلند ق��رار دارد و پاالیش��گاه داالن که در اختیار‬

‫شرکت ملی نفت قرار دارد در مجموع ‪ 13‬پاالیشگاه گاز‬ ‫وجود دارد‪.‬‬ ‫امروز تولید ما حدودا ً ‪ 550‬میلیون متر مکعب در روز‬ ‫اس��ت‪ .‬یعنی ما در فصل گرم ح��دود ‪ 400‬میلیون متر‬ ‫مکعب در روز و در فصل سرد تا ‪ 550‬میلیون متر مکعب‬ ‫تولید داریم‪ .‬این هم در راس��تای همان استراتژی بوده‬ ‫که شرکت گاز تأمین‌کننده س��وخت اصلی کشور شده‬ ‫اس��ت‪ .‬به این نیت این کار انجام ش��ده که هم سوخت‬ ‫پاک‌تری است‪ ،‬هم راحت‌تر قابل مصرف بوده و به دست‬ ‫مردم می‌رسد‪ .‬از سوی دیگر با توجه به رشد جمعیت در‬ ‫ایران‪ ،‬مصرف س��وخت هم افزایش پی��دا می‌کند و باید‬ ‫سوخت مورد نظر تأمین شود‪ .‬به هر حال در راستای این‬ ‫افزایش تولید و افزایش پاالیش��گاه‌های گاز‪ ،‬مشکالت‬ ‫و مسایل آنها نیز بیش��تر می‌ش��ود‪ .‬ضمن این که تنوع‬ ‫تکنولوژی وسیعی در پاالیشگاه‌ها وجود دارد‪ .‬کنترل و‬ ‫نظارت بر پاالیشگاه‌ها کار دشواری است که الزم بود این‬ ‫کار به صورت متمرکز توسط یک مدیریت انجام شود‪.‬‬ ‫پروژه‌های اصلی‬ ‫ما پروژه‌های مختلفی در پاالیشگاه‌های گاز داریم که‬

‫به نوعی این پاالیش��گاه‌ها را به هم مرتبط می‌کند‪ .‬مث ً‬ ‫ال‬ ‫ف��از ‪ 7 ،6‬و ‪ 8‬گاز را از می��دان پارس جنوب��ی می‌گیرد‪.‬‬ ‫مایعات نفتی آن را اس��تخراج می‌کند‪ ،‬بعد گاز ترش را‬ ‫در حالی ک��ه مایعات نفت��ی و آب آن گرفته ش��ده وارد‬ ‫خط سراس��ری پنجم می‌کند‪ .‬این گاز ق��رار بوده طبق‬ ‫طراحی اولیه به ش��رکت نف��ت برود و داخ��ل چاه‌های‬ ‫گاز آغاج��اری تزریق ش��ود‪ .‬البته به علت نی��از به گاز و‬ ‫کمبود گاز در پاالیش��گاه‌های دیگ��ر‪ ،‬طرح‌هایی را این‬ ‫مدیریت در دست اجرا دارد‪ .‬یکی طرح گرفتن گاز برای‬ ‫پاالیش��گاه فجر جم اس��ت که تا ‪ 15‬میلیون متر مکعب‬ ‫قرار اس��ت این گاز ت��رش را بگی��رد‪ .‬یعنی پاالیش��گاه‬ ‫فجرجم که اکن��ون از ‪ 2‬میدان گازی ن��ار و کنگان گاز‬ ‫می‌گیرد‪ ،‬قرار اس��ت ‪ 15‬میلیون متر مکعب دیگر هم از‬ ‫خط پنجم گاز بگیرد و کمب��ود گاز را جبران کند‪ .‬البته‬ ‫این طرح مش��کالت خاص خودش را دارد‪ ،‬به خاطر این‬ ‫که گاز نار و کنگان ‪ H2S‬پایین��ی دارد؛ در حالی که این‬ ‫گاز‪ H2S ،‬باالی��ی دارد‪ .‬ب��ه هر حال مش��اوری گرفته و‬ ‫بررسی‌های الزم انجام ش��ده است‪ .‬از‬ ‫لحاظ متالورژی بررس��ی شد و دیدیم‬ ‫تا ‪ 15‬میلیون متر مکعب گاز فاز ‪ 7 ،6‬و‬ ‫‪ 8‬را می‌توان با گاز نار و کنگان مخلوط‬ ‫و مصرف کرد‪ .‬در پاالیش��گاه بید‌بلند‬ ‫هم ‪ 7‬میلیون متر مکعب گاز را از خط‬ ‫پنجم گرفته‌ایم و پاالیش��گاه بید‌بلند‬ ‫این گاز را تصفیه می‌کند‪.‬‬ ‫این دو پ��روژه از عم��ده پروژه‌های‬ ‫اصل��ی ای��ن مدیری��ت اس��ت ک��ه با‬ ‫هماهنگی بین پاالیشگاه‌های مختلف‬ ‫دنبال می‌ش��ود‪ .‬البته تأمین گاز برای‬ ‫پاالیشگاه‌ها توسط ش��رکت گاز انجام‬ ‫نمی‌ش��ود و در واقع چاه‌ه��ای گاز در‬ ‫اختیار ش��رکت ملی نفت ایران است‪.‬‬ ‫البته شرکت نفت همیشه گاز ش��رکت ملی گاز ایران را‬ ‫تأمین می‌کرده است‪ .‬مث ً‬ ‫ال حوزه‌های گازی نار و کنگان‬ ‫به هر حال حوزه‌های محدودی هستند و طی سال‌های‬ ‫آینده ب��ا کاهش تولی��د در ای��ن میادی��ن گازی روبرو‬ ‫می‌شویم‪ .‬در واقع شرکت گاز رأس��اً متولی این موضوع‬ ‫شده است که ‪ 15‬میلیون متر مکعب گاز را به پاالیشگاه‬ ‫فجر جم بیاورد تا کمبود خوراک این پاالیش��گاه تأمین‬ ‫ش��ود‪ .‬برای پاالیش��گاه بید‌بلند هم حدود ‪ 7/5‬میلیون‬ ‫متر مکعب گاز را از خط پنجم گرفته و وارد پاالیش��گاه‬ ‫بیدبلند می‌کنیم‪ .‬پاالیش��گاه بیدبلن��د حداقل ‪ 8‬ماه از‬ ‫س��ال با ظرفیت بس��یار پایین کار می‌کرد‪ .‬به خاطر این‬ ‫که ش��رکت نفت نمی‌توانس��ت به این پاالیش��گاه گاز‬ ‫تحویل دهد و فقط در ‪ 4‬ماه از س��ال ح��دود ‪ 17‬الی ‪18‬‬ ‫میلی��ون مترمکع��ب گاز تحوی��ل پاالیش��گاه بیدبلند‬ ‫می‌ش��ود و در ‪ 8‬ماه از س��ال میزان تحوی��ل خوراک به‬ ‫پاالیش��گاه بیدبلند ب��ه ‪ 3‬الی ‪ 4‬میلی��ون مترمکعب در‬ ‫روز می‌رس��د‪ .‬با تمهیداتی که اندیش��یده‌ ش��ده است‬ ‫ح��دود ‪ 7‬میلیون متر مکعب خوراک به این پاالیش��گاه‬ ‫می‌دهیم و امیدواریم در طرح‌ه��ای بعدی این میزان را‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫افزایش دهیم‪ .‬مهمتری��ن طرح مطرح در مدیریت فعال‬ ‫همین طرح اس��ت‪ .‬اینها طرح‌های عمده‌ای اس��ت که‬ ‫در این مدیریت در دس��تور کار داریم که در حال حاضر‬ ‫پاالیشگاه فجر‪ ،‬بیدبلند و ایالم به شمار می‌روند‪.‬‬ ‫مشاوره و نظارت‬ ‫این مدیریت قسمتی از س��تاد محسوب شده و بودجه‬ ‫خاصی ندارد‪ .‬کارهای اجرایی توس��ط خود پاالیشگاه‌ها‬ ‫انجام می‌شود و ما مس��ئولیت هماهنگی و نظارت را بر‬ ‫عهده داریم تا هر چه س��ریع‌تر طرح‌ها به نتیجه رسیده‬ ‫و اجرا شوند‪ .‬قس��متی از این طرح‌ها از جمله پروژه فجر‬ ‫جم توسط شرکت مهندسی و توسعه گاز ایران اجرا شد؛‬ ‫ولی به هر حال این مدیریت این طرح را ‪ 6‬یا ‪ 7‬ماه پیش‬ ‫به عنوان ایده و فکر معرفی و آن را پیگیری کرد تا اینکه‬ ‫سال گذشته این طرح تکمیل شد‪.‬‬ ‫تعمی��رات اساس��ی را هم خ��ود پاالیش��گاه‌ها انجام‬ ‫می‌دهند و برنامه‌ریزی آن توس��ط واحد دیس��پچینگ‬ ‫انج��ام می‌ش��ود ک��ه آن را زمان‌بن��دی ک��رده و زمان‬ ‫تعمیرات اساس��ی را مش��خص می‌کند‪ .‬نهایتاً در اینجا‬ ‫اش��راف و کنترلی کلی وجود دارد تا در زمان مقررکارها‬ ‫انجام ش��ود‪ .‬یک س��ری پروژه‌های کوچک دیگر هم در‬ ‫خود پاالیشگاه‌ها انجام می‌ش��ود و در اینجا نظارت کلی‬ ‫صورت می‌گیرد‪ .‬مثل تأمین برق پشتیبان پاالیشگاه که‬ ‫مستق ً‬ ‫ال با توانیر قرارداد بس��ته و برق پشتیبان از وزارت‬ ‫نیرو گرفته می‌ش��ود‪ .‬به هر حال این هفت پاالیش��گاه‬ ‫پروژه‌های متع��ددی دارند ک��ه ممکن اس��ت گاهی با‬ ‫کمبود بودجه مواجه شوند‪ .‬بنابراین این پروژه‌ها توسط‬ ‫این مدیریت اولویت‌بندی شده و تشخیص داده می‌شود‬ ‫اجرای کدام پ��روژه ض��رورت بیش��تری دارد‪ .‬با هیأت‬ ‫مدیره و مدیر‌عامل محترم ش��رکت مل��ی گاز صحبت و‬ ‫با توجه ب��ه اولویت‪ ،‬بودجه‌های الزم تأمین می‌ش��ود تا‬ ‫پروژه‌ها سریع‌تر به اتمام برسند‪.‬‬ ‫پروژه‌ه��ای خیل��ی بزرگ‌تری هم توس��ط ش��رکت‬ ‫مهندسی و توس��عه گاز ایران پیگیری می‌ش��ود‪ .‬البته‬ ‫موارد خاص دیگری هم وج��ود دارد‪ .‬مث ً‬ ‫ال فاز ‪ 9‬و ‪ 10‬در‬ ‫علسویه که متولی س��اخت این فازها شرکت نفت و گاز‬ ‫پارس جنوبی است‪.‬‬ ‫وظیفه ساخت پاالیشگاه‌های بزرگ را شرکت نفت بر‬ ‫عهده دارد و پروژه‌های کوچک‌تر را ش��رکت مهندسی و‬ ‫توسعه اجرا می‌کند‪ .‬پروژه‌های داخل پاالیشگاه‌ها را نیز‬ ‫خود پاالیشگاه‌ها انجام می‌دهند‪.‬‬

‫این مدیری��ت هم نظارت‪ ‌،‬هماهنگ��ی و اولویت‌بندی‬ ‫کرده و س��عی می‌کند بودجه و امکان��ات الزم را جذب‬ ‫کند‪.‬‬ ‫ارزش گاز در دنیای امروز‬ ‫در ش��رکت گاز نکته‌ای ک��ه باید م��ورد اهمیت واقع‬ ‫ش��ود‪ ،‬این اس��ت که زمانی فقط یک پاالیشگاه بیدبلند‬ ‫بود و یک خط سراسری به نام آی‌گیت داشتیم و بعدها‬ ‫که خطوط دیگ��ر آمدند به آی‌گیت‌‪ 1‬تبدیل ش��د‪ .‬این‬ ‫خط لوله تا آستارا می‌رفت و از آنجا گاز به شوروی صادر‬ ‫می‌ش��د‪ .‬واقعیت این اس��ت که ما در ابتدای خط‪ ،‬یک‬ ‫تولید‌کننده و در انتهای خط یک مصرف‌کننده داشتیم‪.‬‬ ‫مسایل و مشکالت کمی هم در شرکت گاز وجود داشت‪.‬‬ ‫اما امروز شرکت گاز هش��ت خط لوله سراسری دارد که‬ ‫بین خودشان خطوط رابط‌های فراوانی دارند تا بتوانند‬ ‫گاز را در خطوط جا‌به‌جا کنند‪.‬‬ ‫ش��بکه‌های داخلی زیادی هم داریم ک��ه در آن زمان‬ ‫وجود نداشت‪ .‬امروز حجم کار شرکت گاز‪ ،‬چه در زمینه‬ ‫‌خطوط لوله و تولید خیلی زیاد شده است‪ 550 .‬میلیون‬ ‫متر مکعب گاز را می‌توان تقریباً معادل ‪ 4‬میلیون بشکه‬ ‫نفت خام در نظر گرفت و همان ارزش دالری را دارد‪.‬‬ ‫این اس��ت که از لحاظ ارزش اقتصادی در شرکت ملی‬ ‫گاز در این ‪ 30‬ساله کارهای زیادی صورت گرفته است‪.‬‬ ‫در سال ‪ 47‬شرکت گاز از کنار شرکت نفت متولد شد و‬ ‫یک خط لوله سراسری وجود داشت‪ .‬ولی االن به جایی‬ ‫رسیده که این ش��رکت از لحاظ ارزش مالی تولیدات به‬ ‫اندازه شرکت نفت اس��ت‪ .‬البته گاز را به مصرف داخلی‬ ‫می‌رس��انیم و دولت هم یارانه زیادی برای گاز پرداخت‬ ‫می‌کند‪ .‬البته اگر این میزان گاز را نداشتیم‪ ،‬باید معادل‬ ‫‪ 3‬تا ‪ 4‬میلیون بش��که نفت خام در شبکه‌های سوخت به‬ ‫مردم می‌دادیم تا جبران ش��ود؛ به شکل گازوئیل‪ ،‬نفت‬ ‫سفید و اشکال دیگر‪ .‬در واقع هر ‪ 1‬متر مکعب گاز معادل‬ ‫یک لیتر فرآورده‌های نفت��ی ارزش حرارتی دارد‪ .‬یعنی‬ ‫اگر در زمس��تان ‪ 100‬متر مکع��ب گاز مصرف می‌کنید‬ ‫تا منزل‌تان را گرم کنید؛ اگر می‌خواستید از نفت سفید‬ ‫اس��تفاده کنید باید ‪ 100‬لیتر نفت مصرف می‌‌کردید و‬ ‫در عمل در شرایط سرد زمستانی به جای ‪ 550‬میلیون‬ ‫مترمکعب گاز حدود ‪ 3/5‬الی ‪ 4‬میلیون بشکه نفت خام‬ ‫باید صرف سوخت‌رس��انی می‌ش��د‪ .‬از لح��اظ فعالیت‬ ‫اقتصادی‪ ،‬حجم کار ش��رکت گاز کمتر از ش��رکت نفت‬ ‫محسوب نمی‌شود‪ .‬مضافاً بر این که خطوط لوله موجود‬

‫به کنترل‪ ،‬نگهداری‪ ،‬نظ��ارت‪ ،‬تعمیر و مراقبت نیاز دارد‬ ‫که هزینه زیادی برای شرکت گاز دارد‪.‬‬ ‫تعداد زیادی پرس��نل درگیر آن هس��تند و به همین‬ ‫دلیل اس��ت که ش��رکت گاز عم ً‬ ‫ال به یک شرکت بزرگ‬ ‫تبدیل شده است‪ .‬چنین ش��رکتی در تمام مسایل فنی‪،‬‬ ‫تکنیک��ی‪ ،‬مانیتورینگ‪ ،‬نیروی انس��انی‪ ،‬مهندس��ی و‬ ‫تکنولوژی نیاز دارد در س��طح باالی��ی کار کند تا بتواند‬ ‫کیفی��ت کار را حفظ کرده‪ ،‬تولیدات را ب��ه نحو مطلوبی‬ ‫انجام دهد و به دست مصرف‌کننده‌ها برساند‪.‬‬ ‫کیفی��ت گاز بای��د مرتب چک ش��ود؛ چ��ه گازی که‬ ‫صادر می‌ش��ود به ترکیه و چه گازی که از ترکمنستان‬ ‫وارد می‌شود تا کیفیت آن خوب باش��د‪ .‬در واقع بزرگی‬ ‫ش��رکت گاز از لحاظ اقتصادی برابر با شرکت نفت شده‬ ‫اس��ت‪ .‬اگر بخواهیم مطابق با سیاس��ت قبل از پیروزی‬ ‫انقالب اس�لامی س��وخت کش��ور را از نفت و گازوئیل‬ ‫تأمین کنیم؛ باید معادل ‪ 4‬میلیون بش��که نفت خام به‬ ‫شبکه‌های داخلی تزریق می‌کردیم که عم ً‬ ‫ال امکان‌پذیر‬ ‫نبود‪ .‬ضمن آن ک��ه باید این نفت خ��ام تصفیه و به نفت‬ ‫س��فید و گازوئیل��ی تبدیل می‌ش��د که هزین��ه زیادی‬ ‫داش��ت؛ همچنین هزینه‌های باالی حمل و نقل هم به‬ ‫آن اضافه می‌شد‪.‬‬ ‫اکنون هم حدود ‪ 1/5‬میلیون بش��که نف��ت تصفیه و‬ ‫وارد شبکه سوخت کشور می‌شود که برای شبکه حمل‬ ‫و نقل کش��ور اس��ت‪ .‬واقعا‌ً با اس��تراتژی قبل از پیروزی‬ ‫انقالب اسالمی به مشکل برمی‌خوردیم و بهتر بگویم که‬ ‫تداوم آن روند غیر‌ممکن به نظر می‌رسد‪.‬‬ ‫امروز حجم کار‬ ‫شرکت گاز‪ ،‬چه در زمینه‌خطوط لوله و تولید‬ ‫خیلی زیاد شده است‪ 550 .‬میلیون متر مکعب‬ ‫گاز را می‌توان تقریب ًا معادل ‪ 4‬میلیون بشکه نفت‬ ‫خام در نظر گرفت و همان ارزش دالری را دارد‪.‬‬ ‫این است که از لحاظ ارزش اقتصادی در شرکت‬ ‫ملی گاز در این ‪ 30‬ساله کارهای زیادی صورت‬ ‫گرفته است‪ .‬در سال ‪ 47‬شرکت گاز از کنار‬ ‫شرکت نفت متولد شد و یک خط لوله سراسری‬ ‫وجود داشت‪ .‬ولی االن به جایی رسیده که این‬ ‫شرکت از لحاظ ارزش مالی تولیدات به اندازه‬ ‫شرکت نفت است‬

‫وضعيت آموزش نيروي انساني در سال ‪ 1388‬در مقايسه با سال قبل‬ ‫سال‬

‫كل نفر ساعت آموزش‬

‫سرانه نفر ساعت آموزش‬

‫شهیدهاشمي‌نژاد‬

‫‪1388‬‬

‫‪61042‬‬

‫‪78.8‬‬

‫ايالم‬

‫‪1388‬‬

‫‪59640‬‬

‫‪210.0‬‬

‫فجر جم‬

‫‪1388‬‬

‫‪66902‬‬

‫‪71.4‬‬

‫بيدبلند‬

‫‪1388‬‬

‫‪60238‬‬

‫‪89.1‬‬

‫سرخون و قشم‬

‫‪1388‬‬

‫‪32794‬‬

‫‪102.0‬‬

‫پارسجنوبي‬

‫‪1388‬‬

‫‪215016‬‬

‫‪99.0‬‬

‫پارسيان‬

‫‪1388‬‬

‫‪96637‬‬

‫‪273.3‬‬

‫‪592269‬‬

‫‪923.6‬‬

‫مجموع‬

‫‪77‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫گفت‌وگوباکارشناسارشدفرآیند؛‬

‫خودکفایی در دو گام‬

‫رضا مسگریان س��ال ‪ 81‬به استخدام ش��رکت ملی گاز‬ ‫ای��ران درآمده اس��ت‪ .‬ابت��دا در واحدهای بهره‌ب��رداری‪‌،‬‬ ‫بازیافت گوگرد‪ ،‬شیرین‌س��ازی و بعد در مهندسی فرآیند‬ ‫پاالیش��گاه ش��هید هاش��می‌نژاد فعالیت کرده‪ ،‬سپس به‬ ‫عنوان رییس واحد شیرین‌س��ازی در بهره‌برداری و نهایتاً‬ ‫به عنوان مهندس ارشد فرآیند در این پاالیشگاه منصوب‬ ‫شده اس��ت‪ .‬یک س��ال آخر هم به عنوان کارشناس ارشد‬ ‫مطالعات انرژی در همان پاالیشگاه مشغول به کار بوده و از‬ ‫تیرماه امسال هم به مدیریت هماهنگی و نظارت بر تولید‬ ‫گاز طبیعی منتقل ش��ده اس��ت‪ .‬فارغ‌التحصیل دانشگاه‬ ‫علم و صنعت در مقطع کارشناسی‌ارش��د رشته مهندسی‬ ‫شیمی است و مدرک کارشناس��ی‌اش را از دانشکده فنی‬ ‫دانشگاه تهران گرفته‌است‪.‬‬ ‫کارشناس ارشد فرآیند‬ ‫فعالیت ما در ای��ن مدیری��ت ادامه کاری اس��ت که در‬ ‫پاالیش��گاه انجام می‌دادیم‪ ،‬البته با جامعیت بیش��تر‪ .‬این‬ ‫مدیریت چند زنجیره کارشناس��ی دارد که کارشناس��ی‬ ‫ارشد فرآیند یکی از زیر‌مجموعه‌های مدیریت هماهنگی‬ ‫و نظارت ب��ر تولید گاز طبیعی اس��ت‪ .‬کارشناس��ی برق‪،‬‬ ‫مکانیک‪ ،‬ابزار دقیق‪ ،‬بازرسی فنی و در کنار آن کارشناسی‬ ‫ارشد فرآیند که در اصل وظیفه بررس��ی‪ ،‬تجزیه و تحلیل‬ ‫مسایل فرآیندی پاالیشگاه‌ها را به عهده دارد‪ .‬در واقع اگر‬ ‫پاالیشگاه‌ها در زمینه آنچه تولید می‌شود مشکلی داشته‬ ‫باشند‪ ،‬برای حل آن به س��تاد مراجعه می‌کنند و در اصل‬ ‫هم‌فکری میان مهندسین فرآیند پاالیشگاه‌های مختلف‬ ‫ایجاد می‌شود‪ .‬چون پاالیش��گاه‌ها به صورت جزیره‌های‬ ‫جدا از هم کار می‌کنند‪ ،‬اگر از مس��ایل و مشکالت یکدیگر‬ ‫اطالعی نداشته باشند‪ ،‬مش��کلی که اکنون یک پاالیشگاه‬ ‫دارد‪ ،‬ممکن است چند س��ال پیش در پاالیشگاهی دیگر‬ ‫رفع شده باشد‪ .‬این مسأله در مورد پاالیشگاه‌های قدیمی‬ ‫و ضرورت اس��تفاده از تجربه آنها اهمیت بیش��تری دارد‪.‬‬ ‫مث ً‬ ‫ال ما تجربه ‪ 25‬ساله در شهید‌هاش��می‌نژاد و ‪ 24‬ساله‬ ‫در فجر جم در زمینه مهندس��ی فرآیند داریم که می‌تواند‬ ‫به پاالیش��گاه‌های جدید منتقل ش��ود‪ .‬این انتقال تجربه‬ ‫با هماهنگی در این مس��ایل مش��ترک در پاالیشگاه‌ها با‬ ‫صرف وقت و هزینه کمتری انجام خواهد ش��د‪ .‬بحث‌های‬ ‫محیط‌زیس��تی‪ ،HSE ،‬افزایش ظرفیت‌ها‪ ،‬اصالح الگوی‬ ‫مصرف و بهینه‌س��ازی انرژی می��ان پاالیش��گاه‌ها کامال‬ ‫مش��ترک اس��ت‪ .‬برای نمونه فلرینگ که یک قس��مت از‬ ‫اصالح الگوی مصرف اس��ت‪ ،‬یعنی حرکت به س��متی که‬ ‫فلرینگ را ک��م کنیم‪ .‬اینج��ا هم موضوع محیط‌زیس��ت‬ ‫مطرح اس��ت‪ ،‬هم بحث مطالعات ان��رژی دارد‪ .‬همچنین‬ ‫بح��ث اس��تفاده از تکنولوژی‌ه��ای نوین ب��رای بازیافت‪.‬‬ ‫اینها همه مس��ایل مشترکی اس��ت که مهندسین فرآیند‬ ‫پاالیش��گاه‌ها با آنه��ا درگیر هس��تند‪ .‬وظیف��ه‌ای که در‬ ‫س��تاد برای کارشناس��ان ارش��د فرآیند تعریف شده‪ ،‬این‬ ‫اس��ت که باید آش��نایی کلی و تجرب��ه در زمین��ه فرآیند‬ ‫پاالیش��گاه‌ها داش��ته باش��ند‪ .‬از طرفی بتوانند رابطه‌ای‬ ‫خوب با مهندسین فرایند پاالیش��گاه‌ها برقرار کنند‪ .‬این‬ ‫ارتباط خوب باعث اخذ دیتاهای مناسب و بررسی راه‌حل‬ ‫‪78‬‬

‫مشکالت پاالیش��گاه‌ها می‌شود‪ .‬مهندس��ین فرآیند‌ ما از‬ ‫نظر سطح دانش علمی و تجربیات متأس��فانه در یک حد‬ ‫نیس��تند و دانش آنه��ا در پاالیش��گاه‌های مختلف تفاوت‬ ‫دارد‪ .‬بنابراین مهندسین فرآیند قوی در برخی موارد برای‬ ‫حل مش��کالت به کمک مهندس��ینی می‌روند که ضعیف‬ ‫هس��تند و مش��کالت زیادی دارند‪ .‬وجود این مرکزیت در‬ ‫تهران باعث ارتباط مستمر آنها می‌شود‪ .‬مشکالت را به ما‬ ‫منتقل می‌کنند و ما پس از تجزیه و تحلیل‪ ،‬به مهندسین‬ ‫با‌تجربه‌تر منتقل می‌کنی��م‪ .‬این بدنه کارشناس��ی عم ً‬ ‫ال‬ ‫نیازهایی دارد که در وهله اول اس��تفاده از کس��انی است‬ ‫که حداقل تجربیات را داش��ته باش��ند‪ ،‬خوش‌فکر بوده‪ ،‬با‬ ‫دانش روز آشنا باشند‪ ،‬کار خودشان را بتوانند انجام دهند‬ ‫و مش��کالت را حل کنند‪ .‬در غیر این ص��ورت از همکاران‬ ‫متخصص پاالیشگاه‌های دیگر اس��تفاده کرده و در نهایت‬ ‫به سمت اس��تفاده از خدمات مش��اور می‌رویم‪ .‬باز یکی از‬ ‫وظایف ما انتخاب مهندسین مش��اور قوی و معرفی آنها به‬ ‫شرکت‌های پاالیشی است‪.‬‬ ‫خودکفایی در دو گام‬ ‫به نظر م��ن باید در دو قس��مت به موض��وع خودکفایی‬ ‫بپردازیم‪ .‬اوالً توانسته‌ایم برای آن دسته از مواد شیمیایی‬ ‫که به صورت اختصاصی از یک ش��رکت خاص خریداری‬ ‫می‌ش��ده آلترناتیوهای مختلف��ی پیدا کنی��م‪ ،‬البته فع ً‬ ‫ال‬ ‫خارجی‪ .‬یعنی گام اول این اس��ت که انحصارمان را از یک‬ ‫ش��رکت خاص خارج کنیم‪ .‬چ��ون وقتی انحص��ار وجود‬ ‫دارد‪ ،‬رقابت نمی‌تواند ایجاد ش��ود؛ در نتیجه قیمت را باال‬ ‫می‌برند و ما هم چاره‌ای نداریم‪ .‬اما اگر با تولیدکننده‌های‬ ‫دیگر مذاکره کنیم‪ ،‬قیمت‌ها می‌ش��کند و ما حق انتخاب‬ ‫خواهیم داشت‪ .‬در این قسمت پاالیشگاه‌های ما تجربیات‬ ‫خیلی زیادی دارن��د‪ .‬مث ً‬ ‫ال ما توانس��ته‌ایم از انحصار خرید‬ ‫س��یلیکاژل‪ ،‬آمین و کربن اکتیو بی��رون بیاییم‪ .‬قیمت‌ها‬ ‫با این کار بس��یار مناسب شده اس��ت‪ .‬گام دیگر این است‬ ‫که مواد ش��یمیایی و س��ایر مواد مصرفی که امکان تولید‬ ‫داخل دارند را در داخل تولید کنیم‪ .‬مث ً‬ ‫ال فیلترهای مسیر‬ ‫آمین ما تقریباً تولید داخل ش��ده اس��ت‪ .‬م��ا ‪ 3‬نوع فیلتر‬ ‫در مس��یرها اس��تفاده می‌کنیم‪ .‬فیلتر کربن‪ ،‬فیلتر قبل از‬ ‫فیلت��ر کربن و یکی بع��د از فیلتر کربن ک��ه کام ً‬ ‫ال در حال‬ ‫حاضر تولید داخل ش��ده‌اند‪ .‬البته بعضی از پاالیش��گاه‌ها‬ ‫در مسیر اس��تفاده از نوع داخلی این محصول هستند که‬ ‫زمان می‌ب��رد‪ .‬باید اعتماد ب��ه وجود بیای��د و وظیفه ما در‬ ‫ستاد همین است‪ .‬همچنین در مورد تولید ماده آنتی‌فوم‪،‬‬ ‫‪ 90‬درصد پیشرفت کرده‌ایم که ماده فوق‌العاده حیاتی‌ای‬ ‫برای کنت��رل فوم در واحدهای شیرین‌س��ازی به ش��مار‬ ‫می‌ر‌‌ود‪ .‬فکر می‌کنم مرحله نهایی تس��ت آنتی‌فوم داخلی‬ ‫که در یکی از پاالیشگاه‌ها در حال اس��تفاده است؛ جواب‬ ‫خواهد داد‪ .‬معتق��دم با اجرای این ط��رح‪ ،‬تحول عظیمی‬ ‫رخ می‌دهد؛ چ��ون این ماده به ص��ورت اختصاصی از یک‬ ‫ش��رکت آمریکای��ی خریداری می‌ش��ود‪ .‬ول��ی اکنون در‬ ‫ایران تولید ش��ده‪ ،‬در مرحله اول تست‌های آزمایشگاهی‬ ‫و عملیاتی فوق‌العاده نتایج خوبی به دست داده و باید زمان‬ ‫بدهیم تا دوره کامل طی ش��ده و به سیس��تم تزریق شود‪.‬‬ ‫این دوره تقریباً یک سال طول می‌کش��د که ‪ 5‬تا ‪ 6‬ماه آن‬

‫را گذرانده‌ایم و نتیجه خوبی داشته است؛ اگر در ادامه هم‬ ‫نتایج خوبی به دست بیاید می‌توانیم امیدوار باشیم که در‬ ‫مورد این ماده بی نیاز از خارج کشور هستیم‪.‬‬ ‫م��وادی که در مس��یر گرانوله‌س��ازی گوگرد اس��تفاده‬ ‫می‌کردیم نیز مراحل تس��ت نهایی را طی می‌کند تا تولید‬ ‫داخل انجام شود‪ .‬در خصوص سیلیکاژل چون سیلیکاژل‬ ‫که ما استفاده می‌کنیم یک سیلیکاژل خاص است‪ .‬یعنی‬ ‫باید تحمل فش��ار ‪ 1000‬پوند و یا ‪ 70‬تا ‪ 80‬بار را داش��ته‬ ‫باشد و بعد بتواند حجم زیاد آب و هیدروکربن را بگیرد که‬ ‫تولید آن دشوار است‪ .‬خوش��بختانه ما در یکی از پروژ‌های‬ ‫پژوهشی پاالیشگاه‌های‌مان در نظر داریم تا پایلوت‌هایی‬ ‫بسازیم که مواد ش��یمیایی داخلی را بدون این که نگرانی‬ ‫داشته باش��یم که عملیات تولید را متوقف کند به صورت‬ ‫پایلوت‪ ،‬اجرا و تست کنیم‪ .‬در واقع یک پاالیشگاه کوچک‬ ‫که در آن می‌توانیم مواد تولید داخل را در مقیاس کوچک‬ ‫بررسی کرده‪ ،‬نه این که در حجم تجاری تست کنیم؛‌ با این‬ ‫روش تولید‌کننده هم هزینه کمتری می‌پردازد‪.‬‬ ‫خود‌کفایی در تولید مواد شیمیایی‬ ‫به نظر ما قس��مت عمده خودکفایی در پاالیش��گاه‌ها به‬ ‫مواد ش��یمیایی بر می‌گردد‪ 60 .‬ت��ا ‪ 70‬درصد هزینه‌های‬ ‫پاالیش��گاه‌ها مربوط به مواد شیمیایی اس��ت‪ .‬تنها مرجع‬ ‫تخصصی که می‌توان��د در این زمین��ه تصمیم‌گیری کند‬ ‫مهندس��ین فرآیند هس��تند‪ .‬یعنی ش��رکت‌های داخلی‬ ‫که امکان تولید ای��ن مواد را دارند شناس��ایی ش��ده و به‬ ‫پاالیشگاه‌ها معرفی شوند‪ .‬آنها باید در تست‌هایی که انجام‬ ‫می‌ش��ود نتایج را گردآوری کرده و برای سایر پاالیشگاه‌ها‬ ‫ارس��ال کنند‪ .‬در بحث خودکفایی و اس��تفاده از پتانسیل‬ ‫داخلی برای تولید مواد شیمیایی هم کارهای خوبی انجام‬ ‫ش��ده‌‪ ،‬ولی به علت نبود یک مرکز قوی در ستاد تا به حال‪،‬‬ ‫این تالش‌ها پراکنده بوده اس��ت‪ .‬مث ً‬ ‫ال پاالیشگاهی داریم‬ ‫که کربن اکتیو داخلی مصرف می‌کند‪ .‬پاالیش��گاهی هم‬ ‫داریم که به س��مت تولی��د داخلی یک آنتی‌ف��وم رفته‌اند‬ ‫که ماده‌ای اس��تراتژیک اس��ت‪ .‬در حالی که خرید همان‬ ‫آنتی‌ف��وم از خارج توس��ط پاالیش��گاهی دیگ��ر صورت‬ ‫می‌گیرد که آنها هم برای خرید توجیهات خاص خودشان‬ ‫را دارند‪ .‬ولی در کنار این مس��أله باید مهندس��ین فرآیند‬ ‫به سمت اس��تفاده از پتانس��یل داخلی بروند و کارشناس‬ ‫ارشد فرآیند س��تاد وظیفه دارد این پتانسیل‌های داخلی‬ ‫را شناس��ایی و معرفی کند‪ .‬به نظر می‌رسد در آینده ستاد‬ ‫باید مرج��ع تصمیم‌گیری و تمام‌کننده‌ باش��د‪ .‬خوب یک‬ ‫پاالیشگاه شاید نخواهد ریسک کند و مواد خود را از خارج‬ ‫تهیه کند‪ .‬چ��ون وظیفه ما تولید گاز اس��ت‪ ،‬بای��د به این‬ ‫س��مت برویم که گاز را با کم‌ترین هزینه و بهترین کیفیت‬ ‫تولید کنی��م‪ .‬اگر حمایت مدیریت ارش��د و کارشناس��ان‬ ‫فرآیند نباش��د آنها به س��مت ریس��ک‌پذیری نمی‌روند؛‬ ‫خصوص��اً در زمینه اتکاء ب��ه تولیدات داخل��ی‪ .‬وجود یک‬ ‫مرکز قوی در ستاد ش��رکت ملی گاز ایران کمک می‌کند‬ ‫مدیران ما ریس��ک را بیش��تر بپذیرند و سپس هزینه‌های‬ ‫ریس��ک را توجیه کنند‪ .‬برای آگاهی مدیران ارشد شرکت‬ ‫ملی گاز‪ ،‬باید این طرح‌ها بررسی شده‪ ،‬هزینه‌های ریسک‬ ‫آنها مشخص شود و سپس مدیران تصمیم‌ بگیرند که این‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫کار انجام ش��ود یا نه‪ .‬چگون��ه‪ ،‬به چه قیمت��ی و با پذیرش‬ ‫ریسک‌های مربوط به آنها‪.‬‬ ‫مدیریت دانش‬ ‫یکی دیگر از کارهایی که باید مهندس��ین فرایند انجام‬ ‫دهن��ده‪ ،‬پیگی��ری هم‌اندیشی‌هاس��ت‪ .‬ما در س��تاد باید‬ ‫هم‌اندیش��ی‌های مهندس��ی فرآیند را ب��ا کار‌گروه‌هایی‬ ‫که وج��ود دارد به ص��ورت تخصصی پیگی��ری کنیم‪ .‬در‬ ‫پاالیشگاه‌ها کارهای خیلی خوبی از لحاظ فرآیندی انجام‬ ‫شده و همکاران ما به‌ویژه در عس��لویه‪ ،‬شهید‌هاشمی‌نژاد‬ ‫و فجر جم پتانس��یل‌های بس��یار باالیی دارند‪ .‬به نظر من‬ ‫مشکل اینجاس��ت که این پتانس��یل‌ها به مدیریت دانش‬ ‫تبدیل نشده است‪ .‬در این امور باید مسایل مستند شود تا‬ ‫دیگران از این دانش فنی استفاده کنند که این امر نیامند‬ ‫مدیریت دانش اس��ت که بای��د رییس مهندس��ی فرآیند‬ ‫س��تاد آن را انجام دهد‪ .‬مث ً‬ ‫ال ما در یکی از پاالیش��گاه‌ها به‬ ‫تکنولوژی بازیاف��ت آمین‌های دورریز‬ ‫دس��ت پیدا کردیم که ای��ن تکنولوژی‬ ‫عم ً‬ ‫ال ب��ا صرف هزین��ه و وق��ت زیادی‬ ‫به دس��ت آمده اس��ت‪ .‬دس��تگاه بسیار‬ ‫گران‌قیمت��ی خریده‌ای��م و چ��ون ب��ه‬ ‫صورت یک پکی��ج در نیامده و مدیریت‬ ‫نش��ده‪ ،‬دیگ��ر پاالیش��گاه‌ها از آن‬ ‫اطالع ندارن��د و در این زمین��ه در حال‬ ‫پژوهش هستند‪ .‬در صورتی که در یک‬ ‫پاالیش��گاه در حال تولی��د و پایلوت آن‬ ‫در حال استفاده است‪ .‬خوب این را چه‬ ‫کسی باید سند کرده و معرفی کند‪ .‬این‬ ‫مهم یکی دیگ��ر از وظایف ما به ش��مار‬ ‫می‌روند ک��ه در همان هم‌اندیش��ی به‬ ‫دست می‌آید‪ .‬در هم‌اندیشی‌ها وظیفه‬ ‫داریم اوالً مشکالت پاالیش��گاه‌ها را مطرح‪ ،‬پتانسیل رفع‬ ‫این مشکالت را شناسایی و تعدادی پروژه مشترک تعریف‬ ‫و مستندکنیم‪.‬‬ ‫آموزش به کارشناسان ارشد فرآیند‬ ‫یکی از وظایفی که در آینده مدیریت هماهنگی و نظارت‬ ‫بر تولی��د گاز طبیع��ی درگیر آن می‌ش��ود بحث مدیریت‬ ‫منابع اس��ت که به چند بخش تقسیم می‌ش��ود‪ .‬آموزش‬ ‫جایگاه ویژه‌ای در مدیریت منابع انسانی دارد‪ .‬مهندسین‬ ‫فرآیند در س��تاد باید در قدم اول نیازهای جدید آموزشی‬ ‫مهندس��ین فرآیند پاالیش��گاه‌ها و مراکزی که می‌توانند‬ ‫این آموزش‌ه��ا را ارایه دهند شناس��ایی کرده و س��پس‬ ‫این دوره‌ها را با همکاری آنها برگزار کنن��د‪ .‬دوم در مورد‬ ‫افراد جدید‌االس��تخدام هم مدیری��ت هماهنگی و نظارت‬ ‫بر تولید بای��د بتواند آموزش‌های اولیه را برای آش��نایی با‬ ‫پاالیش��گاه‌ها ارایه کرده و حداقل اطالع��ات را در اختیار‬ ‫آنها قرار دهد‪ .‬آم��وزش اولیه کارکنان جدید‌االس��تخدام‬ ‫نیز به عهده مهندسین فرآیند اس��ت‪ .‬نکته دیگر هم ورود‬ ‫تخصصی به بحث مهندس��ی فرآیند اس��ت که باید درگیر‬ ‫آن بشویم‪.‬‬ ‫صرفه‌جویی در مصرف انرژی‬ ‫پاالیش��گاه‌های گاز اگرچه تولید‌‌کننده گاز هس��تند و‬ ‫بیش��ترین انرژی را تولید می‌کنند‪ ،‬از طرفی بزرگ‌ترین‬ ‫مصرف‌کننده انرژی هم به ش��مار می‌رون��د‌؛ یعنی حدود‬ ‫‪ 2/5‬ت��ا ‪ 3‬درص��د تولی��د پاالیش��گاه‌ها صرف س��وخت‬ ‫پاالیش��گاه‌ها برای تولید برق‪ ،‬بخار و سایر موارد می‌شود‪.‬‬ ‫پس م��ا ی��ک مصرف‌‌کننده ب��زرگ انرژی هم هس��تیم‪.‬‬

‫انرژی را تقس��یم می‌کنیم به آب‪ ،‬برق‪ ،‬گاز‪ ،‬بخار و س��ایر‬ ‫م��وارد‪ .‬بنابراین اص�لاح الگوی مصرف در ش��رکت‌های‬ ‫پاالیش��ی اهمیت خیلی زیادی پیدا می‌کند‪ .‬اگر بتوانیم‬ ‫میزان سوخت پاالیش��گاه‌ها را کاهش دهیم‪ ،‬عدد خیلی‬ ‫باالی��ی صرفه‌جویی کرده‌ای��م و مث ً‬ ‫ال می‌توانی��م به چند‬ ‫شهر گازرسانی کنیم‪ .‬در این راس��تا پروژه‌های مختلفی‬ ‫در ش��رکت‌های پاالیش��ی تعریف شده اس��ت‪ .‬بر همین‬ ‫اساس هر پاالیشگاه به صورت مس��تقل موضوعاتی نظیر‬ ‫جلوگیری از ارس��ال گازهای فلر‪ ،‬پیدا کردن نش��تی‌ها‪،‬‬ ‫ی‬ ‫استفاده از تکنولوژی‌های جدید‪ ‌،‬اس��تفاده از انرژی‌ها ‌‬ ‫جدید‪ ،‬جلوگی��ری از هدر رفت��ن ان��رژی در دودکش‌ها‬ ‫و توربین‌ها‌‪ ،‬جلوگی��ری از مصرف زیاد مواد ش��یمیایی‪،‬‬ ‫جلوگی��ری از هرز رفت��ن آب‌ه��ای بازیاف��ت و بازیافت‬ ‫روغن‌هایی که هم��راه با آب‌های آلوده از سیس��تم خارج‬ ‫می‌شود را در دس��تور کار دارد‪ .‬پاالیش��گاه‌ها توانسته‌اند‬

‫با به نتیجه رس��اندن پروژه‌هایی از این دست در سال ‪88‬‬ ‫بیش از‪ 40‬میلی��ارد تومان صرفه‌جویی کنن��د‪ .‬این عدد‬ ‫به نظر ما می‌تواند ب��ه چندین برابر افزای��ش پیدا کند به‬ ‫ش��رطی که همت باالیی وجود داش��ته باشد که به سمت‬ ‫صرفه‌جویی انرژی برویم؛ خوش��بختانه با اهمیتی که در‬ ‫س��ال گذش��ته برای اصالح الگوی مصرف قایل ش��دیم‪،‬‬ ‫پاالیش��گا‌ه‌ها با ایجاد کمیته‌های تخصص��ی این موضوع‬ ‫را پیگی��ری می‌کنن��د‪ .‬ما به عن��وان مهندس��ین فرآیند‬ ‫تم��ام تجربیات آنها را جم��ع‌آوری و در اختی��ار همدیگر‬ ‫گذاش��ته‌ایم‪ .‬مث ً‬ ‫ال ما در بازیافت گازه��ای فلر در بعضی از‬ ‫پاالیشگاه‌ها تجربیات خیلی موفقی داش��تیم که اینها را‬ ‫در اختیار بقیه پاالیش��گاه‌ها قرار دادیم تا از آن اس��تفاده‬ ‫کنند‪ .‬برای جلوگیری از مصرف زیاد مواد ش��یمیایی‪ ،‬در‬ ‫جهت کاهش میزان بلودان‌بویلرها و کولینگ‌تاورها اقدام‬ ‫و این تجربی��ات را منتقل کرده‌ایم و به نظر می‌رس��د راه‬ ‫خیلی طوالن��ی هم در پی��ش داریم‪ .‬یک��ی از پروژه‌های‬ ‫مهم‪ ،‬تدوین استانداردهای بهینه‌سازی مصرف انرژی در‬ ‫پاالیشگاه‌ها است‪ .‬این کار با همکاری شرکت بهینه‌سازی‬ ‫انرژی و یک شرکت خارجی بلژیکی به نام بلسیم در حال‬ ‫انجام است‪.‬‬ ‫دو فاز ای��ن ط��رح را جلو رفت��ه و اطالع��ات مربوطه را‬ ‫جمع‌آوری کرده‌ایم‪ .‬مدل‌س��ازی ریاضی انجام ش��ده و با‬ ‫توجه به شرایط پاالیشگاه‌‌ها‪ ،‬باید بتوانیم این موضوع را به‬ ‫لحاظ اقتصادی و تکنیکی بررسی کنیم‪ .‬در پاالیشگا‌ه‌های‬ ‫مختلف اطالعات را جمع‌آوری‪ ،‬ب��رای آن پروژه تعریف و‬ ‫پیگی��ری می‌کنیم ت��ا انجام ش��ود‪ .‬این پ��روژه به صورت‬

‫پایلوت در پاالیش��گاه شهید‌هاش��می‌نژاد‪ ،‬فازهای ‪،3 ،2‬‬ ‫‪ 4‬و ‪ 5‬پ��ارس جنوبی و فجرجم در حال انجام اس��ت‪ .‬برای‬ ‫شرکت‌های پاالیشی دیگر هم در حال پیگیری هستیم‪.‬‬ ‫ارتباط مهندسین فرآیند با سایر بخش‌ها‬ ‫یکی دیگر از مواردی که فکر می‌کنم مهندسین فرآیند‬ ‫باید پیگیری کنن��د‪ ،‬ارتباط با پژوهش و فن‌آوری اس��ت‪.‬‬ ‫مدیریت پژوهش و فن‌آوری عم ً‬ ‫ال به عنوان سیاس��ت‌گذار‬ ‫در زمینه بح��ث پژوهش و فن‌آوری در ش��رکت گاز ایجاد‬ ‫ش��ده و یک��ی از عمده‌تری��ن قس��مت‌هایی ک��ه باید کار‬ ‫پژوهش��ی و تولید علم برای آنها اتفاق بیفتد پاالیشگاه‌ها‬ ‫هس��تند‪ .‬با توجه به مباح��ث زیادی که در پاالیش��گاه‌ها‬ ‫وجود دارد و بخش‌های مختلف شیمیایی‪ ،‬مکانیکی‪ ،‬ابزار‬ ‫دقیق‪ ،‬بازرس��ی فنی و س��ایر مواردی که در پاالیشگاه‌ها‬ ‫مش��غول به فعالیت هس��تند؛ این جامعیت باعث می‌شود‬ ‫طرح‌های پژوهشی زیادی تعریف ش��ود‪ .‬یکی از کارهایی‬ ‫که س��تاد باید ب��ه ص��ورت تنگاتنگ با‬ ‫مهندس��ین فرآیند انجام دهد همکاری‬ ‫در جه��ت تدوین اس��تانداردهای مورد‬ ‫نیاز ش��رکت‌های پاالیش��ی اس��ت‪ .‬این‬ ‫استانداردها در مهندسی فرآیند بیشتر‬ ‫برای مواد ش��یمیایی‪ ،‬رنگ‌ها‪ ،‬رزین‌ها‪،‬‬ ‫پوش��ش‌ها‪ ،‬انواع لوله‌ها و روغن‌ها است‪.‬‬ ‫مس��أله دیگ��ر این اس��ت ک��ه بعضی از‬ ‫موادی که اس��تفاده می‌ش��وند موقعیت‬ ‫اس��تراتژیکی دارن��د و پتانس��یل تولید‬ ‫داخل آن هم وجود دارد‪ .‬یکی از این مواد‬ ‫آمین‌ها هس��تند که مهندس��ی فرآیند‬ ‫باید اهمیت تولید این ماده را به مدیریت‬ ‫منعک��س کند تا پیگری ش��ده و مراحل‬ ‫تولید داخل آن ص��ورت گیرد‪ .‬در نتیجه‬ ‫نگرانی نداشته باشیم که مهم‌ترین ماده شیرین‌سازی ما از‬ ‫خارج وارد می‌ش��ود و برای تأمین آن نگران باش��یم‪ .‬بحث‬ ‫دیگری که در آینده مهندس��ین فرآیند درگیر آن خواهند‬ ‫بود‪ ،‬مربوط به پاالیش��گاه‌های تازه تأسیس مثال پاالیشگاه‬ ‫گاز بیدبلند‌‪ 2‬اس��ت‪ .‬اینها مش��کالت فرآیندی اس��ت که‬ ‫خصوصاً در آغاز مهندسی و طراحی وجود دارد‪ .‬باز مرجعی‬ ‫که بای��د در این زمینه هم سیاس��ت‌گذاری ک��رده و به آنها‬ ‫اطالعات بدهد ستاد است‪ .‬چون ش��رکت‌های پاالیشی که‬ ‫به صورت مس��تقل کار می‌کنند در این م��ورد وظیفه ذاتی‬ ‫ندارند؛ س��تاد این وظیفه را دارد که خدمات فرآیندی آنها‬ ‫را تأمین کند‪.‬‬ ‫خاطره‬ ‫مهم‌تری��ن خاطر‌ه‌ای ک��ه به ی��اد دارم به زمس��تان‬ ‫‪ 86‬برمی‌گ��ردد‪ .‬بن��ده ریی��س واح��د تصفی��ه گاز و‬ ‫شیرین‌سازی پاالیشگاه شهید‌‌هاش��می‌نژاد بودم‪ .‬فکر‬ ‫کنم دی ماه بود‪ .‬ش��یر یکی از واحدها در سیکل گردش‬ ‫آمین خراب شد‪ .‬آمین زیادی از سیستم خارج می‌شد؛‬ ‫یا باید واح��د را از مدار خارج و جوش��کاری می‌کردیم‪،‬‬ ‫یا ب��ا کار خالقان��ه‌ای جل��وی آن را می‌گرفتی��م‪ .‬واقعاً‬ ‫بچه‌های تعمیرات‪ ،HSE ،‬بهره‌برداری و مهندس��ی از‬ ‫جان گذش��تگی کردند و با پوش��یدن لباس ضد اسید‪،‬‬ ‫جوش��کاری را در شرایط بس��یار س��خت انجام دادند و‬ ‫توانستند به صورت موقت میسر خروج آمین را ببندند‪.‬‬ ‫این کار موجب شد هم مواد شیمیایی هدر نرود‪ ،‬هم گاز‬ ‫کم نشود و خوشبختانه آن سال هم به عنوان پایدارترین‬ ‫شرکت پاالیشی انتخاب شدیم‪.‬‬ ‫‪79‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫گفت‌وگوباکارشناسارشدفرآیند؛‬

‫انتقالتجربیاتپاالیشگاه‌هابهیکدیگر‬

‫شهرزاد طهماس��بیان در سال ‪ 82‬به اس��تخدام شرکت‬ ‫مل��ی گاز ای��ران در‌آم��ده و کارش را در بخش پروس��س‬ ‫مهندسی فرآیند مجتمع گازی پارس جنوبی فعالیت کرده‬ ‫‌اس��ت‪ .‬چند ماهی هم می‌ش��ود که در مدیریت هماهنگی‬ ‫و نظارت بر تولید گاز طبیعی به عنوان کارش��ناس ارش��د‬ ‫فرآیند مشغول به کار شده است‪.‬‬

‫داری��م؛ فرض کنید ب��رای پاالیش��گا‌ها به خاطر مس��ایل‬ ‫و مش��کالتی که دارند فرس��تادن نیرو و خصوصاً در فصل‬ ‫زمستان راحت نیست یا اینکه الزم است نیروی مهندسی‬ ‫فرآیند آنها در پاالیشگاه حضور داشته باشند‪ .‬وقتی رابطه‬ ‫ستاد با مهندسین فرآیند پاالیشگاه‌ها به گونه‌ای باشد که‬ ‫کام ً‬ ‫ال اطالعات انتقال داده ش��ود‪ ،‬خوب م��ا هم می‌توانیم‬

‫حمایت از پاالیشگاه‌‌ها‬ ‫پاالیش��گاه‌های گاز ش��رکت‌‌های‬ ‫جداگانه‌ای هس��تند که زیر نظر شرکت‬ ‫مل��ی گاز ای��ران ق��رار دارن��د‪ .‬تفویض‬ ‫اختیاری هم به این مدیریت شده برای‬ ‫هماهنگ��ی و نظ��ارت بر فعالی��ت این‬ ‫پاالیش��گاها؛ در این پاالیش��گاه‌ها یک‬ ‫س��ری طرح‌ها در حال اجرا وجود دارد‬ ‫که پیگیری وضعیت طرح‌ها و مشکالتی‬ ‫که دارند بر عهده ماس��ت‪ .‬چون ممکن‬ ‫است پاالیش��گاه‌ها مش��کالتی داشته‬ ‫باش��ند ک��ه ب��رای پیگیری در س��طح‬ ‫مدیریت ارش��د از طریق ای��ن مدیریت‬ ‫اقدام و کارشناس��ی ه��م در این بخش‬ ‫انج��ام می‌ش��ود‪ .‬ب��ه عب��ارت دیگ��ر‬ ‫هماهنگی‌های بین پاالیش��گاه‌ها و انتق��ال تجربیات آنها‬ ‫به س��ایر پاالیش��گاه‌ها در این مدیریت انجام می‌شود‪ .‬اگر‬ ‫مدیریت‌های دیگر‪ ،‬اطالعات و یا استانداردهایی بخواهند‬ ‫از طریق ای��ن مدیریت به آنه��ا اعالم می‌ش��ود‪ .‬به عبارتی‬ ‫رابطه پاالیش��گاه‌ها با س��ایر مدیریت‌ها از طریق این واحد‬ ‫انجام می‌ش��ود‪ .‬حاال اگر در پاالیش��گاه‌ها مشکالتی وجود‬ ‫داشته باشد اینجا تجزیه و تحلیل شده و به پاالیشگاه‌های‬ ‫دیگر این تجربه انتقال داده می‌ش��ود‪ .‬برای مثال‪ ،‬در یک‬ ‫ط��رح نمایندگان پاالیش��گاه و م��ا به عن��وان ناظر حضور‬

‫به عنوان نماینده آن پاالیش��گاه در مواردی که نیاز باش��د‬ ‫حضور پیدا کنیم‪.‬‬ ‫انتقال تکنولوژی‬ ‫انتقال تکنولوژی فقط به صورت تئوری انجام نمی‌شود‪.‬‬ ‫برای انتقال ای��ن تکنولوژی‌ها یک س��ری پایلوت‌ها را در‬ ‫پاالیش��گاه‌ها ایجاد می‌کنند و هر پاالیشگاهی متولی یک‬ ‫فعالیت می‌شود‪ .‬نتیجه این پژوهش برای دیگر پاالیشگ‌اه‌ها‬ ‫فرستاده می‌ش��ود؛ ایده هم به پاالیشگاه‌های دیگر می‌رود‬ ‫برای معرفی موضوعاتی که در جهت پژوش استفاده شود‪.‬‬

‫وظیفه ما هم ایجاد ارتب��اط بین پاالیشگاه‌هاس��ت تا این‬ ‫انتقال تکنولوژی بهتر صورت گیرد‪.‬‬ ‫شرایط سخت کار در پارس جنوبی‬ ‫به خاطر حساس��یت خاصی که پارس جنوب��ی دارد و در‬ ‫زمستان‪ ،‬بیش��تر گاز کش��ور را تأمین می‌کند‪ .‬همچنین با‬ ‫توجه به شرایط عملیاتی و گاز ترشی که در آن منطقه وجود‬ ‫دارد‪ ،‬کار کردن در پارس جنوبی سخت‬ ‫اس��ت‪ .‬یعنی اف��رادی که آنجا هس��تند‬ ‫استرس کاری بیش��تری نسبت به سایر‬ ‫پاالیشگاه‌ها دارند‪ .‬کاهش تولید و توقف‬ ‫ناگهانی برای آنجا خیلی س��خت است‪.‬‬ ‫فکر می‌کنم زمستان ‪ 2‬س��ال پیش بود‬ ‫که در یک مس��یر پروپان‪ ،‬مشکلی ایجاد‬ ‫شد و کاری ‪ 15‬ساعته در ‪ 20‬دقیقه رفع‬ ‫مشکل ش��د‪ .‬البته اطالع‌رسانی کارهای‬ ‫پاالیشگاه‌ها سخت و دشوار است و چون‬ ‫در ح��ال بهره‌برداری هس��تند‪ ،‬کارهای‬ ‫آنها معرفی نمی‌شود ولی کارهای بسیار‬ ‫بزرگی انجام می‌دهند‪ .‬مث ً‬ ‫ال ‪ 1/5‬ساعت‬ ‫توقف در تولید خیلی تأثیرگذار اس��ت‪.‬‬ ‫مخصوصاً در مورد پاالیشگاه‌های پارس‬ ‫جنوبی که میزان تولی��د باالیی دارند‪ .‬ما‬ ‫در چند بخش مش��کالت طراحی داش��تیم که خارجی‌ها‬ ‫نتوانستند مش��کل را بر طرف کنند و بر‌اس��اس طرح‌های‬ ‫همکاران خودمان‪ ،‬مش��کلی که در برج‌ه��ای تثبیت مایع‬ ‫بود حل ش��د‪ .‬این طرح به عنوان طرح‌ برتر انتخاب ش��د و‬ ‫سودآوری فراوانی برای ش��رکت داش��ت‪ .‬به منابع انسانی‬ ‫اگر بها داده ش��ود قطعاً روی تولید پاالیش��گاه‌ها اثر زیادی‬ ‫دارد و پرزنت کردن فعالیت پاالیش��گا‌ها با توجه به این که‬ ‫خودشان وقت این کار را ندارند توسط این مدیریت می‌تواند‬ ‫کمکی به آنها باشد‪.‬‬

‫نام شركت‬

‫امتيازات و افتخارات كسب شده شركت طي سال ‪1388‬‬

‫شهید‌هاشمي‌نژاد‬

‫كسب تقديرنامه ‪ 3‬ستاره در جايزه ملي بهره‌وري و تعالي سازماني سال ‪ 1388‬بر اساس مدل ‪EFQM‬‬ ‫كسب تقديرنامه پيشرو در چشم انداز ‪ 1404‬در جايزه ملي بهره‌وري ‪1404‬‬ ‫كسب عنوان برترين برترن‌ها براي سيستم نظام مشاركت‪ ،‬در بين كليه شركت‌هاي تابعه شركت ملي گاز ايران‬ ‫انتخاب به عنوان واحد برگزيده صنعت سبز كشور از طرف سازمان محيط زيست كشور‬

‫فجر جم‬

‫دریافت تقدیر نامه برای تعالی دو ستاره ازجشنواره جايزه ملي بهره‌وري و تعالي سازماني (‪) EFQM‬‬ ‫كسب رتبه برتر پايگاه مقاومت بسيج شركت پااليش گاز فجر جم در سطح شركت ملي گاز‬

‫بيدبلند‬

‫کسب لوح تقدیر شرکت پیشرو در چشم انداز ایران ‪ 1404‬در نخستین جایزه ملی بهره‌وری‬ ‫کسب لوح صنعت سبز از سازمان حفاظت محیط‌زیست‬

‫سرخون و قشم‬

‫دريافت گواهي تقدير براي تعالي (سه ستاره) در ششمين دوره جايزه ملي بهره‌وري و تعالي سازماني‬

‫پارسجنوبي‬

‫انتخاب واحد پژوهش و فناوري شركت مجتمع گاز پارس جنوبي به عنوان واحد پژوهش منتخب در شركت ملي گاز در سال ‪1388‬‬ ‫انتخاب پروژه پژوهشي بررسي منابع و عوامل تنش زا در بين كاركنان پارس جنوبي و ارائه راهكارهاي كاربردي به منظور كاهش آن به‬ ‫عنوان پروژه پژوهشي منتخب درحوزه علوم انساني شركت ملي گازدر سال ‪1388‬‬ ‫كسب گواهي‌نامه تعهد سبز‪ ‬سطح يك‪ ‬از انجمن بين المللي مديريت سبز ايران‬

‫‪80‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫شركتپااليشگازفجرجم؛‬

‫گام‌هايبلندپااليشگاهفجرجم‬ ‫به سوي همت و كار مضاعف‬

‫درش��ركت پااليش گاز فجر جم‪ ،‬در کن��ار توليد گاز‬ ‫طبیع��ی‪ ،‬روزانه بالغ ب��ر چهل هزار (‪ )40000‬بش��که‬ ‫مایع��ات گازی‪ 50 ،‬ت��ا ‪ 100‬تن ال پی ج��ی نيز تولید‬ ‫می‌ش��ود و این آمار در کنار تأمین حدود‪ 22‬درصد گاز‬ ‫مصرف داخلي‪ ،‬نقش مهم اين پااليش��گاه را در تأمین‬ ‫س��بد انرژی کش��ور مش��خص می‌نماید‪ .‬این شرکت‬ ‫ظرفيت تولید ‪ 110‬میلیون متر مکعب اس��تاندارد گاز‬ ‫طبیعی در روز را دارد كه در س��ال گذش��ته اين رقم به‬ ‫‪ 111‬ميلي��ون مترمكعب در روزافزاي��ش يافت‪ .‬مقدار‬ ‫گاز تولیدی این پاالیش��گاه از شروع راه‌اندازی تا کنون‬ ‫نزديك ب��ه ‪ 500‬میلیارد مترمکعب اس��ت که همگی‬ ‫ازحوزه‌ه��ای گازی نار و کن��گان و جدي��دا ً نيز پارس‬ ‫جنوبي دریاف��ت و پ��س از تصفیه به خط��وط انتقال‬ ‫گاز کش��ور جهت مص��ارف داخلی وص��ادرات تحویل‬ ‫مي‌گردد‪ .‬اين پااليش��گاه‪ ،‬به عنوان يکي از بزرگ‌ترین‬ ‫پااليشگاه‌هاي گاز کش��ور‪ ،‬تا قبل از بهره‌برداري از فاز‬ ‫پنجم پارس جنوب��ي‪ 50 ،‬درصد تأمین گاز کش��ور را‬ ‫برعهده داشت و رتبه اول توليد گاز را در کشور به دست‬ ‫آورد و درحال حاضر در جایگاه دومين تولیدكننده گاز‬ ‫کش��ور قرار دارد‪ .‬مهندس رحيم اسالمي كه به تازگي‬ ‫مديرعاملي اين شركت را برعهده گرفته است از ابتداي‬ ‫راه‌اندازي تاكنون دراين پااليشگاه حضور داشته است‪.‬‬ ‫وي اميدوار است با اتكا به خداوند متعال وتجربه‌اي كه‬ ‫با مجموعه كاركنان در اين شركت به دست آورده است‬ ‫خيز بلندي به سوي همت مضاعف‪ ،‬كارمضاعف بردارد‪.‬‬ ‫با توجه به قرارگرفتن درسال همت مضاعف‬ ‫وكارمضاعف چ�ه برنامه‌اي ب�راي حركت دراين‬ ‫جهت دنبال مي‌كنيد؟‬ ‫در حال حاضر پااليش��گاه فجرجم در راستاي همت‬ ‫مضاع��ف و كارمضاعف نهاي��ت ت�لاش و برنامه‌ريزي‬ ‫كرده اس��ت كه بهتر از گذش��ته اهداف اين شعار مهم‬ ‫را به پيش ب��رده وعملياتي كند ت��ا هيچ‌گونه نگراني و‬ ‫دغدغه‌اي از نظر توليد در زمس��تان امس��ال نداش��ته‬ ‫باشيم‪ .‬در حوزه توليد كه از مهم‌ترين و بااهميت‌ترين‬ ‫اهداف پااليشگاه است علي‌رغم فش��ارهاي خارجي و‬ ‫محدوديت‌هاي اعمال شده‪ ،‬با تالش مجموعه همكاران‬ ‫و با برنامه‌ريزي‌هاي انجام گرفته اميدواريم پااليشگاه‬ ‫با حداكثر ظرفيت ممكن (‪ 111‬ميليون مترمكعب در‬ ‫روزهاي زمس��تان) به صورت مس��تمر و بدون وقفه به‬ ‫كار خود ادامه دهد‪ .‬با توجه به حساس��يت نياز كشور‬ ‫به گاز و س��ال همت مضاعف و كار مضاعف برنامه‌هاي‬ ‫زيادي پيش روي اين شركت تعريف شده كه با اتكا به‬ ‫خداوند متعال و تالش كاركنان اين پااليش��گاه انجام‬ ‫خواهي��م داد‪ .‬واحد‌هاي مختلف ش��ركت تمام تالش‬ ‫خود را در جهت تالش حداكثري به كار بس��ته‌اند و در‬ ‫همين راس��تا درآينده شاهد به ثمر رس��يدن اقدامات‬ ‫بزرگي خواهيم بود‪.‬‬

‫درم�دت زمان ي�اد ش�ده‪،‬چه فعاليت‌هاي‬ ‫توسعه‌اي درآن شركت انجام شده است؟‬ ‫طرح‌هاي توس��عه‌‌اي مهمي در اين ش��ركت درحال‬ ‫انجام اس��ت كه هر ك��دام تح��ول عظيم��ي را ايجاد‬ ‫خواهد ك��رد و اميدواريم ب��ا كمك خداون��د متعال و‬ ‫تالش همكاران به زودي شاهد به بهره‌برداري رسيدن‬ ‫آنها باش��يم‪ .‬هر ك��دام از اين‬ ‫پروژه‌ه��ا ب��ه تنهايي نش��ان‬ ‫دهن��ده اوج ت�لاش وهم��ت‬ ‫مضاعف كاركنان اين شركت‬ ‫است‪.‬‬ ‫‪ -1‬پ��روژه اح��داث واح��د‬ ‫توليد گاز مايع ‪LPG‬‬ ‫براساس طراحي پااليشگاه‪،‬‬ ‫سوخت مصرفي دستگاه‌ها از‬ ‫قبي��ل بويلره��ا‪ ،‬توربين‌هاي‬ ‫برق‪ ،‬كمپرس��ورها و كوره‌ها‬ ‫از گازه��اي اس��تحصالي‬ ‫از مايع��ات گازي تأمي��ن‬ ‫مي‌گردد‪ .‬به‌عالوه حدود ‪300‬‬ ‫تن مازاد بر مصرف اس��ت كه‬ ‫در حال حاضر در مشعل‌هاي‬ ‫پااليشگاه س��وزانده و موجب‬ ‫آلودگي محيط‌زيست مي‌گردد‪ .‬به جهت نيل به اهداف‬ ‫بهره‌وري‪ ،‬بهينه‌س��ازي س��وخت و كاه��ش آلودگي‬ ‫زيس��ت‌محيطي پروژه احداث واحد ال‌پي‌جي تعريف‬ ‫ش��د‪ .‬با راه‌اندازي واحد توليد گاز مايع روزانه ‪ 200‬تن‬ ‫گاز ماي��ع و ‪ 80‬تن در روز مايع��ات گازي توليد خواهد‬ ‫ش��د‪ .‬با در نظر گرفتن هزین��ه س��رمايه‌گذاري پروژه‬ ‫ش��امل طراحی‪ ،‬نصب و راه‌اندازی مبلغ ‪ 300‬میلیارد‬ ‫ریال است كه ظرف حداکثر يك س��ال سرمایه خود را‬ ‫مس��تهلک می‌نماید‪ .‬با راه‌اندازي واحد توليد گاز مايع‬ ‫روزانه ‪ 200‬تن گاز ماي��ع و ‪ 80‬تن مايعات گازي توليد‬ ‫خواهد ش��د که با در نظر گرفتن هزینه طراحی‪ ،‬نصب‬ ‫و راه‌اندازی واحد تولید گاز مایع به مبلغ ‪ 300‬میلیارد‬ ‫ریال ظ��رف حداکثر یک س��ال واحد س��رمایه خود را‬ ‫مس��تهلک می‌نماید و حذف آلودگی زیس��ت‌محیطی‬ ‫حاصل از ‪ 300‬تن س��وخت مازاد که در مش��عل‌های‬ ‫پاالیشگاه سوزانیده می‌شود از دستاوردهای اين پروژه‬ ‫خواهد بود‪.‬‬ ‫‪ -2‬پ��روژه طراحی و اح��داث ني��روگاه گازی جدید‬ ‫به ظرفي��ت ‪ 82/5‬مگاوات ني��ز از كارهاي ارزش��مند‬ ‫ديگر اين شركت اس��ت‪ .‬به دليل استهالك مولد‌هاي‬ ‫توربين‌هاي گازي موجود در نيروگاه قديم‪ ،‬دش��واري‬ ‫تأمي��ن قطع��ات يدك��ي و هزين��ه ب��االي تعميرات‬ ‫توربوژنراتوره��اي المپ��وس ‪ 30 -SK‬و نيزكاه��ش‬ ‫بازده��ي اين مولده��ا و ع��دم پاي��داري و اطمينان از‬ ‫ش��بكه برق نيروگاه موجود در جهت حصول اطمينان‬

‫از اس��تمرار عمليات تولي��د گاز تصميم ب��ه طراحی و‬ ‫احداث نيروگاه گازی جدی��د به ظرفيت ‪ 82/5‬مگاوات‬ ‫س��اعت گرفته ش��د‪ .‬در ح��ال حاضر بخ��ش طراحي‬ ‫تفضيلي پروژه به پایان رس��یده است و ساخت مولدها‬ ‫که از تاريخ ‪ 86/10/1‬توسط ش��ركت هيتاچي شروع‬ ‫گرديده بود به پایان رسیده و طبق برنامه زمان‌بندي تا‬ ‫پايان سال ‪ 1389‬مولدها در‬ ‫سرويس قرار خواهند داشت‪.‬‬ ‫اس��تمرار تولید گازو تأمین‬ ‫برق مطمئن برای پاالیشگاه‬ ‫و جلوگی��ری از ب��ه وجودن‬ ‫آمدن هرگونه وقفه‌ای در امر‬ ‫تولید از نتایج و دستاوردهاي‬ ‫اين پروژه است‪.‬‬ ‫‪ -3‬پروژه انتق��ال و تصفیه‬ ‫گاز مخ��زن پ��ارس جنوبی‬ ‫در پاالیش��گاه فج��ر ج��م از‬ ‫ديگ��ر پروژه‌هايي اس��ت كه‬ ‫خوشبختانه اكنون به عنوان‬ ‫يك افتخار ملي مطرح است‪.‬‬ ‫ض��رورت بهره‌ب��رداري‬ ‫هرچ��ه بيش��تر از مي��دان‬ ‫مش��ترك ازدالي��ل اولي��ه‬ ‫تعريف اين پروژه اس��ت‪ .‬ف��از اول اين پ��روژه تصفيه‬ ‫گاز خروجي فازهاي ‪ 8،7 ،6‬پ��ارس جنوبي به صورت‬ ‫مخلوط با گاز نار و كنگان اس��ت كه اكن��ون به خوبي‬ ‫در حال انجام اس��ت‪ .‬در اين راس��تا اقدامات مهمي در‬ ‫دس��تور كار قرار داده‌ايم‪ .‬در طرح موقت‪ ،‬گاز خروجي‬ ‫فازهاي ‪ 7 ،6‬و ‪ 8‬پارس جنوبي با اس��تفاده از يك خط‬ ‫لوله ‪ 42‬اينچ به پااليش��گاه منتقل ش��ده و س��پس با‬ ‫استفاده از يك انش��عاب ‪ 20‬اينچ و تجهيزات كنترلي‬ ‫به خروجي جداكننده‌هاي فازهاي نار و كنگان متصل‬ ‫ش��د‪ .‬طرح با همكاري شركت مهندس��ي و توسعه گاز‬ ‫انجام ش��ده و در تاريخ ‪ 89/2/25‬آم��اده بهره‌برداري‬ ‫قرار گرفت ب��ه طوري‌ك��ه از تاري��خ‪ 89/4/27‬روزانه‬ ‫‪ 8‬ميليون مترمكع��ب گاز دريافت و تصفي��ه و به خط‬ ‫لوله سراس��ري دوم تزريق مي‌گردد‪ .‬شايان ذكراست‬ ‫دريافت حداكثر ‪ 15‬ميليون متر مكعب استاندارد گاز‬ ‫عسلويه نيز با موفقيت تست عملياتي گرديد‪ .‬در طرح‬ ‫دایم گاز با اس��تفاده از خط لوله ‪ 42‬اینچ به پااليشگاه‬ ‫منتق��ل ش��ده و پ��س از عب��ور از ‪ Pig receiver‬و‬ ‫تجهيزات كنترلي مناس��ب ب��ه ورودي دو جداكننده‬ ‫مايعات در ف��از ‪ 2‬منتقل و س��پس جه��ت تصفيه در‬ ‫واحده��اي شيرين‌س��ازي گاز ب��ه هدره��اي ورودي‬ ‫فازهاي ن��ار و كنگان متص��ل می‌ش��ود‪ .‬در اين رابطه‬ ‫در بخش مربوط به پااليش��گاه ش��امل جداكننده‌ها و‬ ‫اتصال خروجي آنها به هدر‌ه��اي ورودي نار و كنگان‪،‬‬ ‫‪‌tie- in‬هاي مربوطه در ‪ total shut down‬س��ال‬ ‫‪81‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫میلیونمترمکعب‬

‫ برنامه‌ريزي جه��ت ورزش صبحگاهي و پياده‌روي‬‫‪ 87‬اجرا ش��ده وس��اير موارد در حال تكميل است‪ .‬در اصالح الگ�وي مصرف و نيز هم�ت مضاعف و كار‬ ‫بخش مربوط به مهندس��ی و توس��عه گاز خط لوله ‪ 42‬مضاع�ف در مي�ان كاركن�ان چ�ه فعاليت‌هايی در طول هفته‬ ‫ نظرس��نجي از همكاران چهار بار در س��ال جهت‬‫اینچ و‪ Pig receiver‬انجام ش��ده و م��وارد مربوط به صورت گرفته است؟‬ ‫خط انتق��ال ‪ 42‬اين��چ خروج��ی از ‪ Pig receiver‬و‬ ‫اعتق��اد قلبي هم��كاران م��ا دراين حوزه براس��اس كسب ميزان رضايت‌مندي شغلي كاركنان‬ ‫‪ -3‬توسعه اطالع‌رساني صحيح و به موقع‬ ‫تجهیزات کنترلی مربوطه ت��ا ورودی جداکننده‌ها در انديش��ه‌محوري و آم��اده نم��ودن بس��تر‌ها در جهت‬ ‫مرحله اجراست‪.‬‬ ‫ مصاحبه ب��ا مديرعام��ل وديگر روس��اي واحد‌ها‬‫پذيرش اهداف متعالي سازمان اس��ت‪ .‬براساس آمار و‬ ‫اوج تولي�د گاز پاالي�ش ش�ده اين ش�ركت اطالعاتي كه اخيرا ً در مورد عملكرد روابط‌عمومي‌هاي ازطريق خبرنگاران رسانه‌‌هاي مختلف‬ ‫مربوط به چه روزي وبه چه ميزان بوده است؟‬ ‫ دعوت از خبرنگاران مشعل‪ ،‬نداي گاز و دانش نفت‬‫زيرمجموعه شركت ملي گاز از سوي اين شركت مادر‬ ‫اوج گاز تصفيه ش��ده در پااليش��گاه مرب��وط به روز منتشرش��ده اس��ت ش��ركت پااليش گازفجر جم در جهت پوشش خبري و انعكاس اخبار و اطالع‌رساني از‬ ‫‪12‬بهم��ن ‪ 88‬و به مي��زان ‪ 111‬ميلي��ون متر مكعب حداقل ‪ 80‬درصد زمينه‌هاي مربوطه داراي ش��اخص فعاليت‌هاي پااليشگاه‬ ‫استاندارد در روز بوده است‪.‬‬ ‫ انعكاس اخبار و اطالعات شركت به وب‌سايت‌هاي‬‫بس��يار خوبي اس��ت؛ به طوري كه در ص��در نمودارها‬ ‫ظرفی�ت نهایی تولید پاالیش�گاه چه ميزان قرار دارد و اين مس��أله نش��ان‌دهنده همتي اس��ت كه مرتبط ‪ ،nigc‬ايرنا‪ ،‬فارس و شانا‬ ‫ فعال و بروز نمودن س��ايت ش��ركت ب��ه طوري كه‬‫اس�ت؟ واين عدد چه ان�دازه از ظرفيت اس�مي مجموع��ه‌اي از كاركنان م��ا در اين بخ��ش دارند‪ .‬در‬ ‫پااليشگاه بيشتر است؟‬ ‫حوزه‌هاي مختلف فعاليت‌هاي روابط عمومي به شرح روزانه حداقل ‪3‬خبر توليدي و‪3‬خبر غير توليدي درج‬ ‫مي‌گردد‪.‬‬ ‫ظرفيت طراحي اوليه پااليش��گاه ‪ 85‬م م م ر بوده كه زير است‪:‬‬ ‫ انعكاس اخبار در نشريات نداي گاز‪ ،‬مشعل و بعضاً‬‫با اجراي طرح افزايش ظرفيت در سال‪ 1380‬به ‪110‬‬ ‫‪ -1‬توسعه فعاليت‌هاي فرهنگي و اجتماعي‬ ‫م م م افزايش داده ش��ده اس��ت‪ .‬البته پتانسيل تصفيه‬ ‫ برگزاري كالس‌هاي ق��رآن ويژه همكاران هفته‌اي مطبوعات سراسري‬‫در راس�تاي اصلاح الگ�وي مص�رف چ�ه‬ ‫گاز پااليش��گاه تا مرز ‪ 117‬م م م در شرايط خاص مورد سه روز‬ ‫ دع��وت از اس��اتيد دانش��گاه وحوزه جه��ت ايراد برنامه‌ريزي‌ها و دستاوردي داشته‌ايد؟‬‫نياز وجود دارد كه به ميزان ‪ 32‬م م م از ظرفيت اسمي‬ ‫در اي��ن زمينه به ج��رأت مي‌توان گفت پااليش��گاه‬ ‫پااليشگاه بيشتر است‪.‬‬ ‫سخنراني‬ ‫فجر جم يكي از پيشرو‌ترين شركت‌هاي زير مجموعه‬ ‫شاخص‌هاي عملكرد آن شركت درمقايسه‬ ‫ اقامه نمازجماعت به صورت مستمر در ماه‬‫با سال گذشته چه تغييري كرده است؟‬ ‫ برگزاري مراس��م جشن ومناس��بت‌هاي مذهبي وزارت نفت است‪ .‬با فرهنگ‌سازي و اطالع‌رساني كه به‬‫ش��كل نهادينه در كاركنان ايجاد شده اقدامات بزرگي‬ ‫خوش��بختانه ش��اخص‌ها در بيش��تر زمينه‌ه��ا وملي‬ ‫نشان‌دهنده تالش بيشتر كاركنان نسبت به سال‌هاي‬ ‫ برگزاري نمايش��گاه كت��اب ‪2‬مورد تنها در س��ال براي اصالح الگوي مصرف برداشته شده است‪.‬‬‫پروژه‌های در دس��ت اقدام در راستای اصالح الگوی‬ ‫گذش��ته اس��ت‪ .‬در تمام بخش‌ه��ا آماره��ا حاكي از جاري‬ ‫وضعيتي اس��ت كه آين��ده‌اي بس��يار روش��ن را اميد‬ ‫ ش��ركت در نمايش��گا ه‌ه��اي متع��دد مرب��وط به مصرف به این شرح است‪:‬‬‫ اجراي پ��روژه تدوين اس��تاندارد و بهينه‌س��ازي‬‫مي‌دهد‪ .‬در زمينه توليد گاز طبيعي كه از اهداف اصلي حوزه‌هاي انرژي ومحيط‌زيس��ت با ه��دف تبادل نظر‬ ‫مصرف انرژي درپااليشگاه‌هاي گاز با همكاري شركت‬ ‫شركت محسوب مي‌ش��ود شاهد رش��د قابل توجهي كارشناسي كاركنان‬ ‫نسبت به سال گذشته هستيم‪ .‬ميزان توليد گاز طبيعي‬ ‫بهينه‌س��ازي مصرف س��وخت و ش��ركت ‪BLSEM‬‬ ‫ تبليغات و نصب بنردرسطح شركت‬‫مع��ادل‪ 32742‬ميلي��ون مترمكعب اس��تاندارد بوده‬ ‫ تهيه س��ي دي‌ه��اي مذهبي براي مناس��بت‌هاي بلژيك‬‫ طراح��ي و در ح��ال اجرا ب��ودن سيس��تم كنترل‬‫كه در مقايس��ه با مقدار مصوب به ميزان‪742‬ميليون مختلف واهداء به همكاران‬ ‫متر مكعب اس��تاندارد و معادل ‪2/3‬رشد داشته است‪.‬‬ ‫‪ -2‬توسعه فعاليت‌هاي انگيزشي وبهبود مكانيزم‌‌هاي ديجيتالي كمپرس��ور‌هاي پروپان واحد‌هاي سرمايش‬ ‫به منظور كاهش هزينه‌هاي بهره‌برداري و تعميراتي‬ ‫همچنين در م��ورد ميزان صادرات مايع��ات گازي نيز بهره‌وري‬ ‫مي‌توان گفت مي��زان مايع��ات گازي توليدي معادل‬ ‫ پيگيري نصب و راه‌ان��دازي واحد توليد گاز مايع به‬‫ پرداخت كمك هزين��ه تحصيلي به دانش‌آموزان و‬‫ظرفيت توليد ‪ 202‬تن گاز مايع و ‪ 75‬تن مايعات گازي‬ ‫‪12/655‬ميليون بش��كه بوده كه در مقايس��ه با مقدار دانشجويان‬ ‫مصوب ‪ 9‬درصد رش��د داش��ته و ميزان پروپان‪LPG /‬‬ ‫در روزاز گازهاي سوخت مازاد (درآمدزايي بالغ بر ‪1/5‬‬ ‫ اهداء بن كتاب به همكاران‬‫ميليارد ريال در روز)‬ ‫توليدي نيز معادل ‪ 14875‬تن بوده است‪.‬‬ ‫ پرداخت پاداش تحصيلي فرزندان كاركنان‬‫ طراح��ي‪ ،‬خري��د‪ ،‬نص��ب و راه‌ان��دازي پ��روژه‬‫تعميرات اساسي پااليشگاه چه زماني انجام‬ ‫ اهداء لوح تقدير به دانش آموزان‬‫‪ Material Balance‬پااليش��گاه به منظورمديريت‬ ‫شد؟ آيا مدت زمان اجراي آن در مقايسه با دوره‬ ‫ اهداء هديه به همكاران‬‫مصرف انرژي (در مرحله نصب است)‬ ‫قبل كاهش داشت؟‬ ‫ اهداء البسه ورزشي به همكاران‬‫ بررسي افزايش تناژ بخار توليدي‬‫از‬ ‫پااليش��گاه‬ ‫اساس��ي‬ ‫تعمي��رات‬ ‫‪40000‬‬ ‫بويلره��اي ‪ 5‬گانه فاز ي��ك از ‪ 20‬تن‬ ‫تاريخ ‪ 89/1/21‬ش��روع ش��ده است‬ ‫‪347850978‬‬ ‫در ساعت به مقدار طراحي ‪ 45‬تن در‬ ‫و پيش‌بين��ي مي‌گ��ردد ت��ا پاي��ان‬ ‫‪33240006‬‬ ‫ش��هريور ماه ‪ 89‬خاتمه ياب��د‪ .‬ضمناً‬ ‫ساعت (در جريان است)‬ ‫‪30000‬‬ ‫ طراحي‪ ،‬خريد و اجراي سيس��تم‬‫اي��ن تعمي��رات ع�لاوه ب��ر ‪ 8‬واحد‬ ‫تصفي��ه آب حاص��ل از پس‌آب‌هاي‬ ‫شيرين‌س��ازي واحد‌ه��اي جانب��ي‬ ‫و كمك��ي پااليش��گاه را نيز ش��امل‬ ‫صنعتي جهت بازيافت آب به منظور‬ ‫‪20000‬‬ ‫مي‌ش��ود‪ .‬همچنين با رون��د جاري‬ ‫استفاده در آبياري فضاي سبز‬ ‫پيش‌بين��ي مي‌گ��ردد م��دت زمان‬ ‫ مطالعه و بررس��ي ط��رح افزايش‬‫اجراي تعميرات اساسي پااليشگاه در‬ ‫ظرفيت پااليش��گاه به ‪ 140‬ميليون‬ ‫‪10000‬‬ ‫سال جاري نسبت به سال ‪ 88‬حدود‬ ‫اس��تاندارد متر مكعب در روز با نصب‬ ‫‪ 15‬روز كاهش يابد‪.‬‬ ‫دو واحد جدي��د شيرين‌س��ازي گاز‬ ‫اه�م فعاليت‌ه�اي رواب�ط‬ ‫متناس��ب با گاز عس��لويه و استفاده‬ ‫‪0‬‬ ‫عموم�ي آن ش�ركت را ذك�ر‬ ‫از ظرفيت‌ه��اي خالي پااليش��گاه در‬ ‫‪1388‬‬ ‫‪1389‬‬ ‫فرمايي�د و در خص�وص‬ ‫رابطه با كاهش خوراك از ميدان‌هاي‬ ‫گاز تصفيه شده توليدي شرکت‌های پاالیش گاز در ‪3‬ماهه اول سال ‪ 1389‬در مقایسه با سال ‪1388‬‬ ‫فرهنگ‌س�ازي در زمينه‌ه�اي‬ ‫نار و كنگان‬ ‫درصد افزایش تولید ‪ 1389‬نسبت به سال قبل ‪ 65/4‬درصد است‪.‬‬ ‫‪82‬‬


‫تن‬

‫ بررسي ومطالعه سيس��تم‌هاي برج‌های مراكس به مبدل‌ه��اي حرارت��ي‪ ،‬طراح��ي و اجراي پروژه بس��تر بنزيني‬‫‪ -18‬اندازه‌گيري فصلي آالينده‌هاي زيست‌محيطي‬ ‫جمع‌آوري و تبخير م��واد هيدروكرب��وري در محوطه‬ ‫جهت افزايش ظرفيت توليد گاز‬ ‫ بررسي و مطالعه اصالح جداکننده‌های گاز ورودی مشعل‌ها‪ ،‬طراحي و اجراي پروژه خط لوله آب شستشو و عوامل زيان‌آور محيط كار‬‫به نوع ‪( DUAL FLOW SEPARATOR‬طرح جهت تعميرات اساسي واحدهاي شيرين‌سازي همراه‬ ‫طرح‌هاي خودكفايي‪ ،‬ابتكارات‪ ،‬ونوآوري‌ها‬ ‫‪CYCLONIZE‬کردن) با ه��دف افزايش راندمان با نصب كنتور جهت نظ��ارت دقيق‌تر ب��ر مصرف آب‪ ،‬وتوانمندي‌هاي فني وتخصصي كاركنان شركت‬ ‫جداس��ازي مايعات از گاز ني��ز از برنامه‌هاي بلند مدت اتمام پ��روژه پژوهش��ي مطالعات مهندس��ي مفهومي را بيان كنيد؟‬ ‫اين شركت در انجام طرح‌هاي خودكفايي و كارهاي‬ ‫پس��ماندهاي ش��ركت با هم��كاري دانش��گاه صنعتي‬ ‫پااليشگاه در زمينه بهينه‌سازي انرژي است‪.‬‬ ‫اميركبير با هدف شناس��ایي و ارای��ه راهكارهاي عملي ابتكاري يكي از ش��ركت‌هاي موفق مجموعه ش��ركت‬ ‫ عايق كاري ظروف ومبدل‌هاي واحد تبخير‬‫ بازيافت بي��ش از ‪ 110‬هزار بش��كه مايعات گازي جهت مديريت پس��ماندهاي ش��ركت نيز انجام ش��ده ملي گاز ايران اس��ت‪ .‬به‌طوري‌كه در ح��ال حاضر اقالم‬‫حاصل از جداس��ازي آب‌هاي آلوده به ضايعات نفتي و اس��ت‪ .‬با توجه به اين اقدامات اين پااليش��گاه موفق به مصرفي اكثر پمپ‌ها و ش��ير‌آالت با استفاده از امكانات‬ ‫اخ��ذ گواهينامه بي��ن المللي ‪ HSE- MS‬از ش��رکت ش��ركت‌هاي داخلي و كارگاه مركزي س��اخته و تأمين‬ ‫صرفه‌جويي معادل ‪ 77‬ميليارد ريال درسال ‪88‬‬ ‫ استفاده از دس��تگاه‌هاي كنترل دور (‪ )VFD‬در ‪ IMQ‬ایتالیا در س��ال گذشته ش��د و در سال‌هاي ‪ 85‬مي‌گ��ردد‪ .‬در م��ورد اقالم يدك��ي ادوات برق��ي و ابزار‬‫مبدل‌‌هاي هواي��ي واح��د ‪ 8100‬و همچنين ‪ 4‬واحد و ‪ 86‬در بین ش��رکت‌های پاالیش گاز رتب��ه اول را در دقيقي نيز از امكانات ش��ركت‌هاي داخلي در س��طوح‬ ‫شيرين‌س��ازي گازوصرفه جويي كمي وكيفي بالغ بر زمینه ‪ HSE‬کس��ب نموده اس��ت‪ .‬در اينجا از فرصت وسيعي استفاده مي‌شود‪.‬‬ ‫در زمين��ه ابت��كارات و توانمندي‌ه��اي كاركنان نيز‬ ‫‪ 300‬ميليون ريال در سال‬ ‫استفاده مي‌كنم و به طور اختصار به برخي از پروژه‌ها در‬ ‫موارد زيادي را مي‌توان مطرح كرد كه در اينجا به چند‬ ‫س�هم پيمانكاران و س�ازندگان داخلي در اين ارتباط اشاره مي‌كنم‪.‬‬ ‫مورد از آن اشاره مي‌كنم‪.‬‬ ‫تعمي�رات اساس�ي و طرح‌هاي توس�عه‌اي چه‬ ‫‪ -1‬جداسازی آب‌های آلوده به مایعات نفتی‬ ‫‪ -1‬ساخت تست پمپ با فش��ار كار باالي ‪ 100‬بار در‬ ‫ميزان بوده اس�ت؟ اين س�هم در زم�ان آغاز به‬ ‫‪ -2‬پروژه توليد گاز مايع (‪)LPG‬‬ ‫‪ -3‬احداث يك خط لول��ه ً‪ 3‬آب مصرفي مجزا و نصب كارگاه مركزي‬ ‫كاردولت دهم چه ميزان بوده است؟‬ ‫‪ -2‬س��اخت گريس پمپ فش��ار ق��وي ‪ 400‬باري در‬ ‫چنانچه منظ��ور از پيمانكاران داخلي‪ ،‬اس��تفاده از كنتور جهت تعميرات اساسي واحدهاي شيرين‌سازي‪.‬‬ ‫كارگاه مركزي‬ ‫خدمات بخ��ش خصوصي باش��د‪ ،‬س��هم پيمانكاران‬ ‫‪ -4‬حذف سرريز حوضچه روغن گير‬ ‫‪ -3‬ساخت كامل پمپ ‪ 4106‬در كارگاه مركزي‬ ‫داخلي در تعميرات اساس��ي حدود ‪ 65‬درصد اس��ت‪.‬‬ ‫‪ -5‬احداث بستر خشك‌كننده در محوطه فلر‬ ‫‪ -4‬س��اخت بال ولو كامل ‪ 12‬اين��چ كالس ‪ 600‬در‬ ‫همچنين مي‌توان س��هم س��ازندگان داخلي در تهيه‬ ‫‪ -6‬احداث جايگاه شستشوي مبدل‌هاي حرارتي‬ ‫‪ -7‬نص��ب و راه‌ان��دازي آناالي��زور آنالي��ن ب��روي كارگاه مركزي‬ ‫اجناس مورد نياز تعميرات اساسي را ‪ 75‬درصد در نظر‬ ‫‪ -5‬نوس��ازي و ب��ه روز نمودن سيس��تم‌هاي كنترل‬ ‫گرفت‪.‬‬ ‫دودكش‌هاي زباله‌سوزها و بويلرها‬ ‫‪ -8‬جداسازي پساب‌هاي آزمايشگاهي از پساب‌هاي خنك كننده‌ه��اي ابزار دقيق‪ ،‬اصالح سيس��تم كنترل‬ ‫هزين�ه پااليش هر مت�ر مكع�ب گاز در اين‬ ‫فيلتر‌ه��ا و زئواليت‌هاي فاز دو‪ ،‬طراحي سيس��تم‌هاي‬ ‫پااليش�گاه چه ميزان اس�ت؟ و در مورد بودجه بهداشتي‬ ‫جديد كنترل فيلترها و زئواليت‌ه��اي فاز يك‪ ،‬اصالح‬ ‫سرمايه‌اي شركت نيز توضيح دهيد؟‬ ‫‪ -9‬بهبود سيستم تصفيه بيولوژيك‬ ‫‪ -10‬تعمير و باز‌سازي الگون‌ها به همراه احداث سه كارت چش��م الكترونيك��ي بويلر ‪ ،M‬اص�لاح فرمول‬ ‫هزينه پااليش يك مترمكعب گاز در روز مبلغ ‪9 .45‬‬ ‫سيس��تم اندازه‌گيري و كنترل هواي احتراق بويلر‌هاي‬ ‫ريال است و همچنين بودجه جاري مصوب سال ‪ 1388‬بستر خشك‌كننده جديد‬ ‫‪ -11‬طرح مطالعه آبخي��زداري و آبخوانداري حوضه فاز دو‪.‬‬ ‫شركت مبلغ ‪ 825 .467 .1‬ميليون ريال می‌شود‪.‬‬ ‫‪ -6‬باالنس روتور تجهيزات در كارگاه ماشين باالنس‬ ‫هزينه‌هاي جاري انجام ش��ده س��ال ‪1388‬شركت باغان‬ ‫مبل��غ ‪ 161 .504 .1‬ميلي��ون ري��ال‪ ،‬بودجه‌ه��اي‬ ‫تا وزن ‪ 20‬تن و انجام كار براي متقاضيان از شركت‌هاي‬ ‫‪ -12‬مطالعات مفهومي مديريت پسماند‬ ‫سرمايه‌اي مصوب سال ‪ 1388‬مبلغ ‪ 893 .700‬ميليون‬ ‫پااليش گاز‪.‬‬ ‫‪ -13‬اتاقك زباله‬ ‫ريال و هزينه‌هاي سرمايه‌اي انجام شده ‪ 1388‬شركت‬ ‫درخص�وص پدافند غيرعامل چ�ه اقداماتي‬ ‫‪ -14‬نصب ش��يرهاي الكترونيكي در س��رويس‌هاي‬ ‫درآن شركت صورت گرفته است؟‬ ‫نيزمبلغ ‪ 461 .411‬ميليون ريال است‪.‬‬ ‫بهداشتي شركت‬ ‫پروژه طراحی مفهومی و پایه پدافن��د غیر عامل این‬ ‫با توج�ه ب�ه اينكه ح�وزه زيس�ت‌محيطي‬ ‫‪ -15‬تعويض المپ‌هاي تمام ساختمان‌هاي شركت‬ ‫ش��رکت پیرو ابالغ س��ازمان پدافند غیرعامل کشور با‬ ‫ازمهم‌ترين مقوله‌ها به شمار می‌رود چه اقداماتي و استفاده از المپ‌هاي كم مصرف‬ ‫دعوت از شرکت‌های مورد تأیید س��ازمان و تهیه شرح‬ ‫در اين زمينه داشته‌ايد؟‬ ‫‪ -16‬تعويض خودروهاي با مصرف باالي سوخت‬ ‫‪ -17‬اس��تفاده از دوچرخه ب��ه جاي وس��ايل نقليه کار مناس��ب در اواسط سال ‪ 1386‬ش��روع و در دی‌ماه‬ ‫سوال خوبي كرديد‪ .‬مس��ايل زيست‌محيطي هميشه‬ ‫همان س��ال پس از برگزاری مناقصه‬ ‫م��ورد دغدغه مس��ولين بوده اس��ت‬ ‫‪900000‬‬ ‫‪858835‬‬ ‫ش��رکت تدبیر و فن آس��یا به‌عنوان‬ ‫وما نيز با توج��ه وي��ژه در اين بخش‬ ‫‪850000‬‬ ‫مش��اور انتخاب و ش��روع ب��ه اجرای‬ ‫اقدامات جدي انج��ام داده‌ايم‪ .‬ما در‬ ‫‪802546‬‬ ‫‪800000‬‬ ‫پروژه در دو بخ��ش طراحی مفهومی‬ ‫حال حاضر در ش��ركت به ميزان ‪36‬‬ ‫و طراح��ی پای��ه نم��ود‪ .‬در همی��ن‬ ‫هكت��ار (بي��ش از ‪ 50‬درص��د فضاي‬ ‫‪750000‬‬ ‫راس��تا با برگزاری بیش از ‪ 80‬جلسه‬ ‫صنعت��ي موجود) فضاي س��بز داريم‬ ‫‪700000‬‬ ‫کارشناسی و صرف حدود ‪ 6000‬نفر‬ ‫كه اين خود دوبراب��ر الزامات قانوني‬ ‫ساعت ابتدا بخش طراحی مفهومی و‬ ‫اس��ت‪ .‬اج��راي پروژه‌ه��اي مختلف‬ ‫‪650000‬‬ ‫پس از تأیید نهایی گ��زارش مربوطه‬ ‫مرتب��ط ب��ا محيط‌زيس��ت و كاهش‬ ‫‪550000‬‬ ‫توس��ط کارفرما‪ ،‬بخش طراحی پایه‬ ‫ان��واع االينده‌هاي آب و خ��اك و هوا‬ ‫‪600000‬‬ ‫نیز ش��روع و در پایان سال ‪ 88‬بخش‬ ‫و همچنين خاموش نم��ودن دايمي‬ ‫مذکور به پایان رس��یده که توس��ط‬ ‫حوضچه‌ه��اي س��وزان بخش��ی از‬ ‫‪550000‬‬ ‫دبیرخانه کمیته دایم��ی پدافند غیر‬ ‫اقدامات انجام ش��ده در حوزه ‪HSE‬‬ ‫‪500000‬‬ ‫عامل کش��ور به‌عنوان اولین طرح در‬ ‫ش��ركت پااليش گاز فجر جم اس��ت‪.‬‬ ‫‪1387‬‬ ‫‪1388‬‬ ‫بخ��ش پاالیش��گاهی در وزارت نفت‬ ‫در اي��ن زمين��ه همچني��ن طراحي‬ ‫مقایسه کل تولید گوگرد پاالیشگاه‌های گاز کشور در سال‌های ‪ 1388‬و ‪1387‬‬ ‫مورد تصویب قرار گرفته است‪.‬‬ ‫و اج��راي پ��روژه محل شستش��وي‬ ‫سال ‪ 1388‬نسبت به سال قبل ‪ 7‬درصد افزایش تولید داشته است‬ ‫‪83‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫شرکتمجتمعگازپارسجنوبی؛‬

‫‪ 10‬درصد افزايش ظرفيت در سال جاری‬

‫میلیونمترمکعب‬

‫در هفته دولت��ی که گذش��ت؛ نمازخانه س��اختمان ش��عبانپور درباره فرهنگ‌س��ازي در زمينه‌هاي اصالح اساسي پااليش��گاه‌ها از رشد چش��مگير برخوردار بوده‬ ‫مركزي ف��از ‪ 1‬و باجه بان��ك در ورودي پااليش��گاه اول الگ��وي مصرف و نيز هم��ت مضاع��ف و كار مضاعف در اس��ت‪ .‬در دولت دهم نيز اين مسير با ش��تاب بيشتري‬ ‫به بهره‌برداري رسید و طرح توس��عه كارگاه مركزي در ميان كاركنان هم گفت‪ :‬برگزاري مسابقات كتابخواني‪ ،‬همراه گرديده است‪.‬‬ ‫ناحيه غيرصنعتي فاز يك در حال انجام است‪.‬‬ ‫مس��ابقات قرآن و نهج‌البالغه‪ ،‬خريد كتاب و فيلم‪ ،‬تهيه‬ ‫ش��عبانپور در پاس��خ به هزينه پااليش هر متر مكعب‬ ‫علي اكبر ش��عبانپور مقدم مديرعامل شركت مجتمع فيلم و عكس از مراس��م‌ها و جش��ن‌ها‪ ،‬تهي��ه اخبار از گاز گفت‪ :‬در مورد نحوه تعيين قيمت تمام ش��ده براي‬ ‫گاز پ��ارس جنوبي با اش��اره به تولي��د ‪ 40‬درصدي گاز توليدات‪ ،‬برنامه‌هاي فرهنگي‪ ،‬مسابقات ورزشي‪ ،‬دعوت توليد ه��ر متر مكعب گاز و س��اير محص��والت توليدي‬ ‫كش��ور در اين مجتمع افزود‪:‬‬ ‫از خبرنگاران صدا و س��يما و توسط مديريت مالي شركت ملي گاز ايران و با همكاري‬ ‫اوج تولي��د گاز پااليش ش��ده‬ ‫رس��انه‌ها جهت تهيه گزارش دانش��گاه صنعت نفت پروژه‌اي تعريف ش��ده اس��ت و‬ ‫س��ال جاري در اي��ن مجتمع‬ ‫و مصاحب��ه‪ ،‬چ��اپ آگه��ي ان‌شاء‌اهلل به زودي قيمت تمام شده محصوالت توليدي‬ ‫با در نظر گرفت��ن گاز تزريقي‬ ‫مناقص��ات در روزنامه‌ه��اي اين شركت براساس روش‌هاي استاندارد مالي محاسبه‬ ‫در تاريخ ‪ 26‬ارديبهش��ت ماه‬ ‫كثير‌االنتش��ار‪ ،‬برگ��زاري و مشخص خواهد ش��د و پس از محاس��به دقيق قيمت‬ ‫و به مي��زان ‪ 213‬ميليون متر‬ ‫برنامه‌ه��اي فرهنگ��ي ب��ه تمام ش��ده محصوالت هر پااليش��گاه‪ ،‬امكان محاسبه‬ ‫مكعب رسيد‪.‬‬ ‫مناسبت‌هاي مختلف بخشي بهره‌وري هر پااليشگاه و مقايس��ه آنها با هم و بهره‌وري‬ ‫وي ظرفي��ت اس��مي‬ ‫از فعاليت‌ه��اي روابط‌عمومي در كل شركت نيز مشخص خواهد شد‪.‬‬ ‫پااليش��گاه‌هاي اول‪ ،‬دوم‪،‬‬ ‫اين شركت است‪ .‬ضمن اينكه‬ ‫وي خاطر‌نش��ان کرد ك��ه در حال حاض��ر در پارس‬ ‫س��وم و پنج��م را ب��ه ترتيب‬ ‫روابط‌عموم��ي مجتمع موفق جنوب��ي ش��ركت‌هاي متعددي ش��امل ش��ركت‌هاي‬ ‫‪ 25‬ميليون مت��ر مكعب گاز‪،‬‬ ‫ش��د در بخش ايده‌هاي برتر پتروشيمي‪ ،‬نفت و گاز‪ ،‬منطقه ويژه و پيمانكاران متعدد‬ ‫‪ 50‬ميلي��ون‪ 50 ،‬ميلي��ون‬ ‫جش��نواره روابط‌عمومي‌هاي طرح‌هاي توسعه‌اي در حال فعاليت هستند كه تمام آنها‬ ‫و ‪ 50‬ميلي��ون مت��ر مكع��ب‬ ‫وزارت نف��ت مق��ام س��وم را در توليد آالينده‌ها س��هم دارند و بايد در زمينه كاهش‬ ‫گاز عن��وان ك��رد و اف��زود‪ :‬با‬ ‫كس��ب نماي��د‪ .‬مديرعام��ل آالينده‌ها و حفظ محيط‌‌زيست كار مهمي صورت گيرد‬ ‫تالش ش��بانه‌روزي مديران‪،‬‬ ‫ش��ركت مجتم��ع گاز پارس كه در اين رابطه منطق��ه ويژه اقتص��ادي انرژي پارس‬ ‫مهندسين و كاركنان‪ ،‬ظرفيت‬ ‫جنوبي به نقش پيمانكارن در متولي نظ��ارت كلي و هماهنگي‌ه��اي الزم بين تمامي‬ ‫نهايي توليد پااليشگاه اول به‬ ‫تعميرات اساسي اشاره کرد و شركت‌ها است‪.‬‬ ‫‪ 27‬ميليون‪ ،‬پااليش��گاه دوم به ‪ 57‬ميليون‪ ،‬پااليش��گاه اظهار داشت‪ :‬سهم پيمانكاران و س��ازندگان داخلي در‬ ‫مديرعام��ل ش��ركت مجتم��ع گاز پ��ارس جنوب��ي‬ ‫سوم به ‪ 56‬ميليون رسيده و ان‌ش��اءاهلل براي پااليشگاه حال حاض��ر در اجراي تعميرات اساس��ي ‪ 100‬درصد و مطالعه و بررسي سيستم تصفيه پس��اب فازهاي ‪ 1‬تا‪5‬‬ ‫پنجم افزايش توليد ‪ 55‬ميليون متر مكعب را در برنامه در تأمين اق�لام و قطعات يدكي مورد ني��از بيش از ‪ 90‬و بهينه‌س��ازي واحد روغن‌گير موج��ود (واحد تصفيه‬ ‫داريم كه در مجموع به حدود بيش از ‪ 10‬درصد افزايش درصد است‪.‬‬ ‫پساب) و طراحي مهندس��ي پايه سيستم تصفيه پساب‬ ‫ظرفيت رسيده‌ايم‪ .‬ش��عبانپور از پايان تعميرات اساسي‬ ‫وي اضافه ک��رد‪ :‬به طور كلي در س��اختار س��ازماني تكميلي پااليش��گاه فاز ‪2‬و‪ 3‬پارس جنوب��ي‪ ،‬مطالعه و‬ ‫پااليشگاه‌هاي سوم‪ ،‬چهارم و پنجم خبر داد و در ادامه به بهره‌برداري از پااليشگاه‌هاي پارس جنوبي‪ ،‬اين شركت مدل‌س��ازي پخش آالينده‌هاي گازي ه��وا در محدوده‬ ‫برنامه زمانبندي تعميرات اساس��ي مجتمع در سال ‪ 89‬در زمينه تعمي��رات و نگهداري از خدم��ات پيمانكاران مجتمع گاز پارس جنوبي‪ ،‬پايش و مدل‌س��ازي آلودگي‬ ‫اشاره نمود و افزود‪ :‬تعميرات اساس��ي پااليشگاه پنجم داخلي و تأمين قطعات از سازندگان داخل بهره برده كه خاك و آب‌ه��اي زير زمين��ي در محدوده تأسيس��ات‬ ‫از تاريخ ‪ 1‬ارديبهش��ت الي ‪ 20‬ارديبهش��ت و ‪ 1‬خرداد با شروع دولت نهم و روند مش��اركت و سهم پيمانكاران مجتمع گاز پارس جنوبي‪ ،‬ارزيابي زيس��تي آلودگي در‬ ‫الي ‪ 10‬خ��رداد به م��دت ‪ 30‬روز‪ ،‬پااليش��گاه چهارم از و س��ازندگان داخلي در فعاليت‌‌هاي تعميرات جاري و خروجي پساب‌هاي واحدهاي مختلف شركت مجتمع‬ ‫تاريخ ‪ 1‬ارديبهش��ت تا ‪ 8‬خرداد به‬ ‫گاز پارس جنوب��ي و مطالعه امكان‬ ‫‪141283‬‬ ‫مدت ‪ 39‬روز ب��راي اولين بار پس از‬ ‫سنجي حذف تركيبات گوگرددار از‬ ‫‪127940‬‬ ‫تحويل‌گيري پااليشگاه‌هاي مذكور‬ ‫‪ DSO‬و توليد محصوالت با ارزش‬ ‫‪120000‬‬ ‫انجام شد و پااليشگاه سوم از تاريخ‬ ‫افزوده را تنها بخش��ي از پروژه‌هاي‬ ‫‪ 10‬خ��رداد تا ‪ 22‬تير ب��ه مدت ‪44‬‬ ‫زيست‌محيطي و صنعتي در شركت‬ ‫‪100000‬‬ ‫روز‪ ،‬تعميرات اساس��ي پااليش��گاه‬ ‫مجتمع گاز پارس جنوبي دانست‪.‬‬ ‫دوم از تاري��خ ‪ 3‬مهر ت��ا ‪ 27‬مهر به‬ ‫مديرعام��ل ش��ركت مجتم��ع‬ ‫‪80000‬‬ ‫م��دت ‪ 25‬روز و تعميرات اساس��ي‬ ‫گاز پ��ارس جنوب��ي به بخش��ي از‬ ‫پااليش��گاه اول از تاريخ ‪ 1‬مهر تا ‪1‬‬ ‫برنامه‌ه��اي ورزش��ي جه��ت رفاه‬ ‫‪60000‬‬ ‫آبان به مدت ‪ 31‬روز انجام مي‌شود‪.‬‬ ‫كاركن��ان اش��اره نم��ود و اف��زود‪:‬‬ ‫طور‬ ‫وي در ادام��ه تصريح كرد‪ :‬به‬ ‫برگزاري مسابقات متعدد ورزشي‪،‬‬ ‫‪40000‬‬ ‫كلي با توجه ب��ه برنامه‌ريزي انجام‬ ‫برگزاري گلگش��ت‌هاي ورزش��ي‪،‬‬ ‫ش��ده و زمان واقعي انجام تعميرات‬ ‫برپايي برنامه‌هاي ورزشي همگاني‪،‬‬ ‫‪20000‬‬ ‫ب��راي پااليش��گاه‌هاي اول‪ ،‬دوم و‬ ‫ايجاد ‪ 17‬هيأت ورزش��ي در بخش‬ ‫س��وم‪ ،‬زمان تعميرات اساس��ي در‬ ‫آقايان و‪ 9‬هيأت ورزش��ي در بخش‬ ‫‪0‬‬ ‫س��ال ‪ 89‬به م��دت ‪ 113‬روز بوده‬ ‫بانوان‪ ،‬خريد چمن مصنوعي‪ ،‬اجاره‬ ‫‪1387‬‬ ‫‪1388‬‬ ‫كه اين زمان نس��بت به سال ‪ ،88‬به‬ ‫اس��تخر سرپوش��يده منطقه ويژه‬ ‫مقایسه کل تولید گاز تصفيه شده پاالیشگاه‌های گاز کشور در سال‌هاي ‪ 1387‬و ‪1388‬‬ ‫مدت هشت روز كاهش يافته است‪.‬‬ ‫جهت بانوان بخشي از اين برنامه‌ها‬ ‫درصد افزایش تولید ‪ 1388‬نسبت به سال قبل ‪ 5/10‬درصد است‪.‬‬ ‫‪84‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫میلیونمترمکعب‬

‫اس��ت‪ .‬وي برنامه‌ري��زي و اجراي‬ ‫اس��ت؛ فعاليت‌هاي چون ساخت‬ ‫توره��اي س��ياحتي و زيارت��ي به‬ ‫پكي��ج كام��ل ‪Secondary‬‬ ‫شهرهاي مشهد مقدس‪ ،‬چالوس و‬ ‫‪ Filter‬واح��د آبگي��ر‪ ،‬تعمي��ر و‬ ‫همدان جهت بيش از ‪ 300‬خانوار‬ ‫س��اخت كليه قطع��ات پمپ‌هاي‬ ‫(در ط��ول تابس��تان)‪ ،‬هماهنگي‬ ‫‪ ،Feed Water‬پمپ‌ه��اي‬ ‫و رزرو زائرس��راي نفت در مش��هد‬ ‫امين‪ ،‬كمپرس��رهاي ه��واي ابزار‬ ‫مق��دس‪ ،‬ارایه تس��هيالت پروازي‬ ‫دقيق وكمپرسورها ‪FlashGas‬‬ ‫ب��ه خانواده‌ه��اي محترم س��اكن‬ ‫تعمي��ر و بازس��ازي ش��يرآالت با‬ ‫شهرك‌هاي جم در قالب پروازهاي‬ ‫آبنده��اي تنگس��تن كار بايد ‪32‬‬ ‫موج��ود در منطق��ه‪ ،‬برنامه‌ريزي‬ ‫اينچ و ده‌ه��ا كار مش��ابه كه قبال‬ ‫و پيش‌بين��ي اج��راي توره��اي‬ ‫توس��ط ش��ركت‌هاي اروپاي��ي و‬ ‫موضوع مورد (الف) در طول س��ال‬ ‫خارجي قابل انجام بودند و اكنون‬ ‫به شهرهاي مس��تعد از نظر زيارتي‬ ‫به صورت دانش بوم��ي قابل اجرا‬ ‫و سياحتي را بخش��ي از برنامه‌هاي‬ ‫هستند‪.‬‬ ‫رفاهي و مسافرتي برشمرد‪.‬‬ ‫وي در خص��وص اقدام��ات‬ ‫مهن��دس ش��عبانپور در ادام��ه‬ ‫صورت گرفته در خصوص پدافند‬ ‫اظه��ار داش��ت‪ :‬به منظ��ور ايجاد‬ ‫غيرعام��ل گف��ت‪ :‬اج��راي پروژه‬ ‫انگيزش منابع انس��اني‪ ،‬با تشكيل‬ ‫طراحي پايه و تفضيلي (مطالعات‬ ‫كارگروه‌هاي مختلف‪ ،‬به تش��ريح‬ ‫مفهومي) پدافند غيرعامل فازهاي‬ ‫مش��كالت و راه‌حل‌ه��اي ب��رون‬ ‫يك ت��ا پن��ج مجتمع ب��ه صورت‬ ‫رف��ت از آن پرداختي��م و ن��وع‬ ‫كامل اجراء ش��ده اس��ت‪ .‬با توجه‬ ‫ن��گاه ني��روي انس��اني وضعيت‬ ‫به اولويت طراحي و مقاوم‌س��ازي‬ ‫مطلوب‌ت��ري يافته اس��ت‪ .‬ضمن‬ ‫س��ازه‌ها انجام خدمات مش��اوره‬ ‫اينك��ه ب��ا حض��ور كارگروه‌هاي‬ ‫پدافند غير‌عامل مجتمع فازهاي‬ ‫تخصصي ستاد ش��ركت ملي گاز‬ ‫يك تا پنج جهت طراحي و ساخت‬ ‫در منطقه‪ ،‬فرصتي فراهم آمد تا از‬ ‫پناهگاه‌ه��ا و جان‌پناه‌ها در حال‬ ‫منظر واحد تأمين نيروي انس��اني‬ ‫اجرا بوده و بالغ ب��ر ‪ 70‬درصد نيز‬ ‫مش��كالت متع��دد هم��كاران از‬ ‫پيشرفت داشته است‪.‬‬ ‫مهن��دس ش��عبانپور در پايان به‬ ‫قبيل تعدي��ل م��درك تحصيلي‬ ‫دستاوردهاي پژوهشي و آموزشي‬ ‫و تس��ريع در فرآيندهاي مختلف‬ ‫مجتم��ع گاز پارس جنوبي اش��اره‬ ‫آن‪ ،‬تس��ريع در فرآين��د انتقال و‬ ‫نم��ود و گف��ت‪ :‬واح��د پژوهش و‬ ‫رايزني‌ه��اي مختلف ب��ه منظور‬ ‫ف��ن آوري برت��ردر س��ال‪،1386‬‬ ‫كاريابي موفق همكاران‪ ،‬انتصابات‬ ‫‪ 1387‬و ‪ 1388‬طبق ارزيابي‌هاي‬ ‫و‪ )...‬مطرح ش��د كه با نظر مساعد‬ ‫صورت گرفته توسط هيأت داوري‬ ‫كارگ��روه اعزام��ي مق��رر گرديد‬ ‫همكاري‌هاي الزم ب��ه عمل آيد‪ .‬مهندس ش��عبانپور صنعت داخل��ي اقدام گرديد‪ .‬در اين راس��تا با توجه به برترين‌هاي پژوهش��ي وزارت نفت در شركت ملي گاز‪،‬‬ ‫ب��ه طرح‌ه��اي خودكفاي��ي‪ ،‬ابت��كارات‪ ،‬نوآوري‌ها و ضرورت‌هاي ايجاد ش��ده در خص��وص تأمين قطعات انتخاب پروژه پژوهشي بررس��ي منابع و خاستگاه‌هاي‬ ‫توانمندي‌ه��اي فني و تخصصي مجتمع اش��اره نمود لجس��تيك و حساس در داخل كش��ور‪ ،‬سرعت و رشد اس��ترس‌زا (تنش‌آفري��ن) در بي��ن كاركن��ان مجتمع‬ ‫و افزود‪ :‬طراحي و س��اخت پكيج تس��ت فيلترسياالت مضاعف��ي در خصوص تقوي��ت و س��ازماندهي واحد گاز پارس جنوب��ي بر مبناي ن��وع كار (روزكار‪ ،‬اقماري‪/‬‬ ‫فرآيندي‪ ،‬بهينه‌س��ازي و طراحي مج��دد فيلترهاي خودكفايي و مطالعات فني در دس��تور كار قرار گرفته نوبت��كاري)‪ ،‬مح��ل اش��تغال و مح��ل س��كونت‪ :‬ارايه‬ ‫راهكاره��اي كاربردي ب��ه منظور‬ ‫گاز ورودي ف��از يك ك��ه به دليل‬ ‫‪19500000‬‬ ‫‪19154076‬‬ ‫كاهش آن به عنوان پروژه پژوهش‬ ‫اشكاالت ساختاري اوليه‪ ،‬به طور‬ ‫برت��ر در س��ال ‪ 1388‬بخش��ي از‬ ‫كلي آس��يب ديده و از س��رويس‬ ‫‪17500000‬‬ ‫دستاوردهاي پژوهش��ي و تعيين‬ ‫خارج ش��ده ب��ود‪ .‬وي در ادامه به‬ ‫‪16406503‬‬ ‫نيازهاي آموزشي از سه منظر شغل‪،‬‬ ‫بيان برخ��ي از ابتكارات در كارگاه‬ ‫‪15500000‬‬ ‫شاغل و سازمان‪ ،‬تعيين ‪ 611‬عنوان‬ ‫مركزي پرداخت و افزود‪ :‬در سال‬ ‫دوره آموزش��ي مورد نياز كاركنان‬ ‫گذشته بيشتر از چهار هزار قطعه‬ ‫‪13500000‬‬ ‫جه��ت ارتق��اي شايس��تگي‌هاي‬ ‫لجستيك و اضطراري دستگاه‌ها‬ ‫پرسنل‪ ،‬برنامه‌ريزي جهت اجراي‬ ‫و ماش��ين‌آالت دوار مجتم��ع در‬ ‫‪11500000‬‬ ‫‪ 407‬دوره آموزشي مشخص شده‬ ‫قسمت دفتر مطاالت فني كارگاه‬ ‫به عنوان نياز آموزشي‪ ،‬برنامه‌ريزي‬ ‫مرك��زي داراي دان��ش بوم��ي و‬ ‫‪9500000‬‬ ‫و اج��راي آم��وزش مدي��ران‪،‬‬ ‫شناس��نامه فني ساخت شده‌اند و‬ ‫برنامه‌ري��زي جه��ت برگ��زاري‬ ‫نسبت به طراحي وساخت قطعات‬ ‫‪7500000‬‬ ‫دوره‌ه��اي زب��ان و رايان��ه و تغيير‬ ‫در كارگاه مرك��زي و اس��تفاده‬ ‫‪1387‬‬ ‫‪1388‬‬ ‫رويكرد از سنتي به سيستماتيك و‬ ‫از توانمندي‌ه��اي ش��ركت‌هاي‬ ‫مقایسه کل تولید میعانات پاالیشگاه‌های گاز کشور در سالهای ‪ 1388‬و ‪1387‬‬ ‫نظام مند به آموزش نيروي انساني‬ ‫داخلي در راس��تاي بومي‌س��ازي‬ ‫سال ‪ 1388‬نسبت به سال قبل ‪ 17‬درصد افزایش تولید داشته است‪.‬‬ ‫برنامه‌هاي آموزشي است‪.‬‬ ‫دان��ش و خودكفايي وش��كوفايي‬ ‫‪85‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫شرکتپااليشگازبيدبلند؛‬

‫نقطهعطفقديمي‌ترينپااليشگاهگازخاورميانه‬

‫مديرعامل ش��رکت پااليش گاز بيدبلند گفت‪ :‬بهس��ازي‬ ‫محوطه روبروي پااليش��گاه‪ ،‬ايمن‌س��ازي ج��اده ارتباطي‬ ‫ميانکوه به پااليش��گاه‌‪ ،‬اح��داث مخزن بتن��ي در ميانکوه‌‪،‬‬ ‫برقراري سيستم اتوماس��يون اداري و چندين پروژه رفاهي‬ ‫ديگر هم��ه در جهت تامين رف��اه و آس��ايش کارکنان بوده‬ ‫و اين جدا از بحث ايجاد و توس��عه فضاي س��بز در ميانکوه‪،‬‬ ‫بيدبلند و مسجدس��ليمان و نيز‬ ‫توس��عه و تجهيز اماکن ورزشي‬ ‫در ميانکوه است‪ .‬فرشيد ابدالي‬ ‫سپس به اقدامات انجام گرفته در‬ ‫بخش عملي��ات مانند تعميرات‬ ‫اساس��ي واحدهاي پااليش گاز‬ ‫و ديگ‌هاي بخار‪ ،‬پياده‌س��ازي‬ ‫و اجراي اس��تانداردهاي ايمني‬ ‫و مديريتي اش��اره کرد وگفت‪:‬‬ ‫پااليش��گاه درس��ال گذشته تا‬ ‫اين لحظه ح��دود ‪ 300‬ميليون‬ ‫مت��ر مکع��ب گاز پااليش کرده‬ ‫بود ولي اين رقم امس��ال به يک‬ ‫ميليارد رس��يده ک��ه اين نقطه‬ ‫عطف قديمي‌ترين پااليش��گاه‬ ‫گاز خاورميانه به شمار می‌رود‪.‬‬ ‫البت��ه نتيجه زحم��ت و تالش‬ ‫همگي کارکنان اس��ت ولي اين نکته نبايد فراموش شود که‬ ‫همواره ظرفيت‌هايي در وجود ما هس��تند که باید با همت و‬ ‫کار مضاعف به آنان برسيم و همکاران ما در شرکت پااليش‬ ‫گاز بيدبلند ثابت کرده‌اند ک��ه مي‌توانند همواره حرفي براي‬ ‫گفتن داش��ته باش��ند و در ش��رايط س��خت به خوبي عمل‬ ‫نمايند‪ .‬وي پ��س از آن به خدمات ارزنده‌اي که در ش��رکت‬ ‫جهت رفاه ح��ال کارکن��ان و توس��عه و بهبود سيس��تم‌ها‬ ‫و س��ازمان انجام ش��ده و بخش��ي ديگري نيز در حال انجام‬ ‫است اشاره کرد و اين امر را نش��ان‌دهنده توجه خاص دولت‬ ‫خدمتگزار به مناطق محروم دانست‪ .‬گفت‌وگو با مدیرعامل‬ ‫شرکت پاالیش گاز بیدبلند در ادامه آمده است‪.‬‬ ‫برنامه‌های سال همت مضاعف و کار مضاعف‬ ‫در راس��تای اجرای رهنمود مقام معظم رهبری مبنی بر‬ ‫همت مضاعف و کار مضاعف‪ ،‬ش��رکت پاالیش گاز بیدبلند با‬ ‫پیگیری مجدانه مدیرعامل محت��رم و تالش روز‌افزون تمام‬ ‫همکاران سعی بر آن دارد که با تصفیه و فرآورش حداکثری‬ ‫گاز‪ ،‬امسال بتواند تمام رکوردهای چهار دهه قبل را شکسته‬ ‫و فصلی نوی��ن در فعالیت خ��ود ایجاد نماید‪ .‬خوش��بختانه‬ ‫تمام ش��اخص‌های عملیاتی به‌ویژه در زمین��ه میزان تولید‬ ‫و فرآورش گاز‪ ،‬نوید این موفقیت را می‌دهد که امیدواریم با‬ ‫همت و کار مضاعف این امر را محقق سازیم‪.‬‬ ‫در این راستا فعالیت‌های زیر در حال انجام است‪:‬‬ ‫میزان تولید و فرآورش گاز تا تاریخ ‪850/94 ،89/5/18‬‬ ‫م م ر بوده اس��ت که نسبت به سال گذش��ته تاهمین تاریخ‬ ‫ح��دود ‪ 180‬درصد افزایش تولید داش��ته‌ایم ک��ه این امر‬ ‫نشان از تالش و همت مضاعف مدیریت و کارکنان محترم‬ ‫است‪ .‬حضور مداوم و خس��تگی‌ناپذیر نیروهای تعمیراتی‬ ‫‪86‬‬

‫برای انج��ام کارهای محوله در ش��بانه‌روز و آماده‌س��ازی‬ ‫واحدهای پاالیشگاه برای در س��رویس قرار گرفتن برنامه‬ ‫صرفه‌جویی در مصرف مواد ش��یمیایی و اقالم مصرفی در‬ ‫واحدهای پاالیشی تدوین و در تعمیرات اساسی واحدهای‬ ‫‪ 200‬و ‪ 500‬تصفی��ه گاز اجرا ش��ده که اهم ای��ن برنامه‌ها‬ ‫عبارتند از‪:‬‬ ‫استفاده حداکثری از ظرفیت‬ ‫مواد جاذب‌الرطوب��ه موجود در‬ ‫برج‌های نمزدایی بنابر گزارشات‬ ‫آزمایشگاه‬ ‫بازیافت مجدد سرامیک بال‌ها‬ ‫و اس��تفاده مج��دد در برج‌های‬ ‫نم‌زدایی‬ ‫کاه��ش می��زان س��ودای‬ ‫مصرف��ی در واحده��ای ‪ 200‬و‬ ‫‪ 500‬پاالیش گاز‬ ‫کاه��ش می��زان آب مقط��ر‬ ‫مصرفی‬ ‫تالش در جهت تسریع انجام‬ ‫فعالیت‌ه��ای بهره‌ب��رداری در‬ ‫تعمیرات اساس��ی در راس��تای‬ ‫کاهش زمان تعمیرات اساس��ی‬ ‫واحدها‬ ‫کاهش م��واد ش��یمیایی مصرف��ی در واحده��ا به‌ویژه‬ ‫آنتی‌فوم‪ ،‬روغن و آمین‬ ‫کاهش میزان گازهای ارس��الی به مشعل با کنترل دقیق‬ ‫عملیات شیرین‌سازی و فشارگیری‬ ‫کاهش مص��رف انرژی در راس��تای کاه��ش هزینه‌های‬ ‫تولید و افزایش بهره‌وری‬ ‫ت�لاش ب��رای اس��تـــقرار مدیری��ت انـــ��رژی‬ ‫‪ EN 16001-2009‬در پاالیش��گاه گاز بیدبلن��د‪ .‬با اجرای‬ ‫این اس��تاندارد‪ ،‬ادارات مختلف ملزم به اجرای بهینه‌سازی‬ ‫هستند و در بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها بسیار موثر است‪.‬‬ ‫فعالیت‌های توسعه‌ای شرکت‬ ‫پیگیری جایگزینی دس��تگاه‌های نو بجای دستگاه‌های‬ ‫فرس��وده و س��اخت و نوس��ازی مبدل‌ه��ای حرارت��ی‬ ‫– ‪ air cooler‬و‪...‬‬ ‫پروژه‌های نوسازی دیگ بخار‪ ،‬نوسازی و تعویض خطوط‬ ‫لوله‌های کولینگ و ایمن‌س��ازی خطوط و دس��تگاه‌های‬ ‫تحت فشار‬ ‫اوج تولید گاز پاالیش شده سال جاری‬ ‫تولید گاز ش��رین در چهار ماهه نخس��ت امسال نسبت‬ ‫به س��ال گذش��ته افزایش حدودا ً ‪ 180‬درصدی داشته که‬ ‫بیشترین مقدار تولید در تاریخ ‪ 89/5/12‬به میزان ‪12/24‬‬ ‫میلیون متر مکعب در روز بوده اس��ت‪ .‬الزم به ذکر است با‬ ‫پیگیری مکرر مدیریت ش��رکت و توجه خاص مدیرعامل‬ ‫ش��رکت ملی گاز ایران و مدیریت هماهنگ��ی و نظارت بر‬ ‫تولید گاز ام��کان تأمین خوراک پاالیش��گاه گاز بیدبلند از‬ ‫گاز خط پنجم سراسری فراهم شده است‪ .‬با توجه به اینکه‬ ‫گاز خط پنجم نس��بت به گازهای منطقه از میزان گازهای‬ ‫اس��یدی باالتری برخوردار بوده‪ ،‬لذا مطالعات اولیه و ‪test‬‬

‫‪ run‬دریافت این گاز در دس��تور کار ق��رار گرفت و پس از‬ ‫تس��ت‌های الزم و پایش ش��اخص‌های گاز فرآورش شده‪،‬‬ ‫پاالیشگاه موفق به دریافت حداکثر ‪ 9/3‬میلیون مترمکعب‬ ‫از این گاز ش��د‪ .‬خوش��بختانه تمام پارامترهای کیفی گاز‬ ‫ش��یرین در حد مطلوب بود‪ .‬ای��ن کار باعث رون��ق دوباره‬ ‫پاالیشگاه گاز بیدبلند ش��ده و از سوی دیگر امکان استفاده‬ ‫از گازهای حوزه مشترک با س��ایر کشورهای همسایه را در‬ ‫حدود ‪ 500‬کیلومتر دورتر از منشاء اس��تخراج گاز فراهم‬ ‫آورده است‪.‬‬ ‫میزان ظرفیت نهایی تولید پاالیشگاه‬ ‫ظرفیت اسمی پاالیشگاه ‪ 27/2‬میلیون متر مکعب در روز‬ ‫است که در سال‌های گذش��ته به دلیل عدم تأمین خوراک‬ ‫کافی هیچ‌گاه به این رقم نرس��یده‪ ،‬ول��ی امیدواریم با توجه‬ ‫به دریافت گاز از خ��ط پنجم بتوانیم به ای��ن آرزوی دیرینه‬ ‫نیز دس��ت یابیم‪ .‬این درحالی اس��ت که مطالع��ات اولیه در‬ ‫جهت ایجاد افزای��ش ظرفیت در واحد‌ه��ای پاالیش نیز در‬ ‫حال انجام است‪.‬‬ ‫زمان تعمیرات اساسی پاالیشگاه‬ ‫برنامه تعمیرات اساس��ی س��ال ‪ 89‬در واحد‌های مختلف‬ ‫پاالیشگاه‌‌های گاز بیدبلند و مسجدسلیمان انجام شد‪ .‬الزم‬ ‫به ذکر اس��ت در بیدبلند تعمیرات اساس��ی دی��گ بخار و ‪2‬‬ ‫واحد پاالیش در مدت زمان تعیین ش��ده بر‌اساس ‪ msp‬به‬ ‫اتمام رسیده و واحد‌ها در سرویس عملیاتی قرار گرفته‌اند و‬ ‫نسبت به دوره‌های گذشته کاهش زمان داشته است‪.‬‬ ‫فرهنگ‌سازی در زمینه اصالح الگوی مصرف و نیز‬ ‫همت مضاعف و کار مضاعف‬ ‫در این خصوص اداره مطالعات انرژی و تحلیل سیستم‌ها‬ ‫اقدامات زیر را انجام داده است‪:‬‬ ‫ برگزاری سمینار آشنایی با اس��تقرار مدیریت انرژی به‬‫مدت یک روز با حضور ‪ 30‬نفر از مس��ئولین و کارشناس��ان؛‬ ‫شرکت‌کنندگان در این سمینار باروش‌های مختلف اجرای‬ ‫استاندارد ‪ EN16001:2009‬آشنا شدند‪.‬‬ ‫ تهی��ه بروش��ورها و اطالعیه‌های��ی ب��ا هماهنگ��ی‬‫روابط‌عموم��ی در زمینه‌ه��ای اص�لاح الگ��وی مصرف به‬ ‫ص��ورت ماهانه و توزیع آنه��ا در بی��ن ادارات مختلف جهت‬ ‫اطالع‌رسانی‬ ‫ تهی��ه و برنامه‌ری��زی پروژه‌های اص�لاح الگوی مصرف‬‫برای برنامه پنجم توس��عه با برگزاری جلس��ه‌ای متشکل از‬ ‫معاونین‪ ،‬روسا و کارشناسان شرکت‬ ‫ پیشنهاد طرح تشویق کارکنانی که کمترین مصرف برق‬‫را در منازل داشته‌اند در کمیته انرژی در حال پیگیری است‪.‬‬ ‫ ش��رکت در کنگره ملی ان��رژی و اقتصاد که در س��الن‬‫همایش‌های صدا و سیما در تهران برگزار شد؛ در این جلسه‬ ‫وزرای محترم نفت‪ ،‬نی��رو و معاون ریی��س جمهور محترم‬ ‫حضور داشتند‪.‬‬ ‫ جمع‌آوری ‪ 32‬انشعاب غیر مجاز مربوط به منازلی که به‬‫صورت غیر مجاز از برق شرکتی استفاده می‌کردند‪.‬‬ ‫ شرکت مس��ئول مطالعات انرژی و تحلیل سیستم‌ها در‬‫دوره عالی حرف��ه‌ای مدیریت انرژی ک��ه در مرکز کاربردی‬ ‫وزارت نیرو برگزار شد و طی آن تازه‌ترین اطالعات در زمینه‬ ‫بهینه‌سازی مصرف انرژی بیان شد‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫ تش��کیل جلس��ات کمیت��ه انرژی ش��رکت ب��ا حضور‬‫مدیرعامل‪ ،‬معاونین و س��ایر کارشناسان؛ این کمیته تالش‬ ‫می‌کند ب��ا اتخاذ تصمیم��ات مناس��ب و کارشناس��انه در‬ ‫زمینه‌های مختلف کار از لحاظ بهینه‌س��ازی در فرآیندهای‬ ‫پاالیشگاه به وضع مطلوب برسد‪.‬‬ ‫ تعریف پروژه‌ه��ای بهبود در جهت اهداف اس��تراتژیک‬‫شرکت که جهت رس��یدن به بهره‌وری بیشتر در این زمینه‬ ‫دوره‌های آموزشی نیز برگزار گردید‪.‬‬ ‫سهم پیمانکاران و س�ازندگان داخلی در تعمیرات‬ ‫اساسی و طرح‌های توسعه‌ای‬ ‫حدود ‪ 90‬درص��د کاره��ای اجرایی توس��ط پیمانکاران‬ ‫توانمند بخ��ش خصوصی داخل��ی انجام می‌ش��ود‪ .‬حضور‬ ‫نیروه��ای پیمان��کار در ج��وار نیروهای‬ ‫متخصص ش��رکتی باعث ارایه خدمات‬ ‫بیش��تر و با کیفیت ش��ده و ب��ا توجه به‬ ‫ل��زوم خودکفای��ی در تأمی��ن قطع��ات‬ ‫دس��تگاه‌ها‪ ،‬ضمن اینکه با س��ازندگان‬ ‫داخلی هم��کاری خ��وب و قابل توجهی‬ ‫به عمل آمده از توانمندی‌های همکاران‬ ‫نیز در جهت نوسازی قطعات و دستگاه‌ها‬ ‫استفاده می‌شود‪.‬‬ ‫بودجه‌ه�ا و هزینه‌ه�ای جاری و‬ ‫سرمایه‌ای شرکت‬ ‫در س��ال مال��ی ‪ 1388‬هزین��ه‬ ‫ج��اری ش��رکت ‪553088000000‬‬ ‫ری��ال و هزین��ه س��رمایه‌ای ش��رکت‬ ‫‪ 76207000000‬ری��ال ب��وده و هزینه‬ ‫پاالیش هر متر مکعب گاز در این سال ‪ 213‬ریال است‪.‬‬ ‫پروژه‌ه�ای مختل�ف زیس�ت‌محیطی و صنعت�ی‬ ‫پاالیشگاه‬ ‫ اخذ جایزه تقدیر سبز در چهارمین جایزه مدیریت سبز‬‫ایران از انجمن مدیریت سبز ایران‬ ‫ فرهنگ‌س��ازی و آگاه‌س��ازی جه��ت صرفه‌جوی��ی در‬‫مصرف انرژی با چاپ بروشور و کتابچه اصالح الگوی مصرف‬ ‫و دستاوردهای زیست‌محیطی‬ ‫ انجام پروژه پژوهشی اس��تحصال و جداسازی میعانات‬‫گازی توسط دانشگاه صنعتی اصفهان‬ ‫ شرکت در نمایشگاه محیط‌زیست استان خوزستان در‬‫مهرماه ‪ 1388‬و دریافت تقدیرنامه از آن سازمان‬ ‫ حفظ و نگهداری و توس��عه فضای س��بز و جنگل‌کاری‬‫پیرام��ون پاالیش��گاه‌های گاز بیدبلند و مسجدس��لیمان و‬ ‫منطقه مسکونی میانکوه به طور تقریبی ‪ 52‬هکتار‬ ‫ برگزاری سومین همایش ‪ HSE‬پیمانکاران در دی ماه‬‫‪1388‬‬ ‫ فرهنگ‌س��ازی در زمینه تفکیک زبال��ه و احداث محل‬‫تفکیک‬ ‫ برگزاری مراسم روز درختکاری در ‪ 15‬اسفند ماه ‪1388‬‬‫ ایجاد پارک‌ها و فضای سبز در منطقه مسکونی میانکوه‬‫(فدک‪ ،‬آبشار‪ ،‬دانش و پارک گل)‬ ‫ پروژه احداث تصفیه‌خانه فاضالب بهداش��تی (در حال‬‫محصور نمودن محل تصفیه‌خانه)‬ ‫ تهیه و توزیع کتابچه روز زمین پ��اک و اهداء ماکت کره‬‫زمین به دانش آموزان شهرس��تان‌های امیدیه و بهبهان به‬ ‫مناسبت روز زمین پاک اردیبهشت ‪1389‬‬ ‫ تهیه و توزیع لوح فشرده آموزش محیط‌زیست (آسمون‬‫شهر ما)‬

‫ اندازه‌گیری آالینده خروج��ی از کوره‌ها و دودکش‌ها و‬‫پساب خروجی‬ ‫برنامه‌هایی برای رفاه حال کارکنان‬ ‫ برگزاری جنگ ش��ادی ب��رای خانواده‌ه��ای کارکنان و‬‫عموم شهروندان در مناسبت‌های ملی و مذهبی‬ ‫ برگزاری مس��ابقات مختلف و متنوع در مناس��بت‌های‬‫مهم ملی واعیاد مذهبی برای رده‌های سنی مختلف‬ ‫ تهیه و طبخ غذا جهت استفاده خانواده‌های کارکنان در‬‫روزهای ‪ 5‬شنبه و جمعه و ایام نوروز‬ ‫ ایجاد فضایی س��الم و مکانی مناس��ب جهت پذیرایی از‬‫خانواده‌های کارکنان جهت صرف شام در باشگاه‬ ‫‪ -‬عقد ق��رارداد با اماکن ورزش��ی و رفاهی در شهرس��تان‬

‫بهبهان جهت استفاده خانواده‌های همکاران ساکن بهبهان‬ ‫ برگ��زاری تورهای مس��افرتی ب��ه ش��هرهای زیارتی و‬‫سیاحتی در ایام تابستان و تعطیالت نوروز‬ ‫ برق��راری س��رویس‌های رفاه��ی جهت ای��اب و ذهاب‬‫خانواده‌ها به مرکز استان در روزهای آخر هفته و شهرستان‬ ‫استان در ایام نوروز‬ ‫ تجهی��ز واح��د س��معی و بص��ری (ویدیو کل��وپ) به‬‫جدید‌ترین لوح‌های فشرده آموزشی‪ ،‬سینمایی و سرگرمی‬ ‫جهت استفاده خانواده همکاران‬ ‫ اه��دای وس��ایل و تجهیزات ورزش��ی ب��ه خانواده‌های‬‫کارکنان جهت ترغیب آنها به امر ورزش‬ ‫آموزش و انگیزش منابع انسانی‬ ‫در زمینه انگی��زش کارکن��ان طرحهایی مانن��د اعطای‬ ‫شایس��تگی یا ارزش��یابی س��الیانه‪ ،‬اعطای هزینه س��فر در‬ ‫مرخصی‌های س��الیانه‪ ،‬اعطای ترفیع‪ ،‬اعط��ای کمک‌های‬ ‫نقدی به مناس��بت‌های مختلف‪ ،‬اعطای پ��اداش بهره‌وری‪،‬‬ ‫اعطای منازل س��ازمانی‪ ،‬اعطای بن کت��اب‪ ،‬پرداخت کمک‬ ‫هزینه نوشت افزار و‪ .. .‬را می‌توان برشمرد‪.‬‬ ‫پدافند غیر‌عامل‬ ‫ تش��کیل کمیت��ه پدافن��د غیرعامل و برگ��زاری منظم‬‫جلسات آن‬ ‫ دعوت از کارشناس��ان پایگاه پدافند هوایی جهت ارایه‬‫نقطه نظرات کارشناسی‬ ‫ احداث جان‌پناه بتنی با ظرفیت ‪ 250‬نفر‬‫ رعایت الزامات پدافند غیرعامل در موارد مختلف مانند‬‫احداث ساختمان‌های جدید‬ ‫ احداث جان‌پناه در طبقه زیرین س��اختمان مدیریت و‬‫مهندسی با ظرفیت ‪ 120‬نفر‬ ‫‪ -‬تشکیل دوره‌های تخصصی آشنایی با پدافند غیر عامل‬

‫دستاوردهای پژوهشی و آموزشی‬ ‫با عنایت ب��ه اهمیت ام��ر تحقیقات و پژوه��ش علمی در‬ ‫بهبود وضعیت صنایع و توس��عه فناوری‌ه��ای مختلف و به‬ ‫منظور ایجاد ارتب��اط موثر بین دانش��گاه‌ها و مراکز علمی با‬ ‫صنایع گوناگون کش��ور‪ ،‬ش��رکت پاالی��ش گاز بیدبلند در‬ ‫راس��تای اهداف معاونت پژوهش و فناوری شرکت ملی گاز‬ ‫ایران و در جهت گس��ترش و نهادینه ک��ردن امر پژوهش و‬ ‫تحقیق و همچنین ارتقاء س��طح کیف��ی فعالیت‌های فنی و‬ ‫سازمانی خود و اثر بخشی بیشتر آنها گام بر می‌دارد‪ .‬حاصل‬ ‫این پژو‌هش‌ها‌اجرای ‪ 18‬پروژه پژوهش��ی بوده که ‪ 8‬پروژه‬ ‫خاتمه یافته و ‪ 10‬پروژه دیگر در حال اجراست‪.‬‬ ‫شورای پژوهش ش��رکت پاالیش گاز بیدبلند با ریاست‬ ‫مدیرعامل ش��رکت‪ ،‬روس��ا و مسئولین‬ ‫واحده��ای مختل��ف ب��ه ط��ور منظم‬ ‫تشکیل جلسه داده‪ ،‬طرح‌های پژوهشی‬ ‫پیشنهادی از مراکز علمی و پژوهشی را‬ ‫مورد بررسی قرار داده و پیشنهاداتی با‬ ‫موضوعات مرتبط با نیازهای پژوهشی‬ ‫ش��رکت را تأیید می‌کند تا پاسخگوی‬ ‫نیازه��ای واقعی س��ازمان ب��وده و اثر‬ ‫بخشی فعالیتهای پژوهشی را به دنبال‬ ‫داشته باشد‪.‬‬ ‫در جه��ت ارتب��اط موث��ر و حمایت از‬ ‫مراکز دانش��گاهی – پژوهش��ی استان‪،‬‬ ‫تاکنون ‪ 2‬پروژه پژوهش��ی‪ 8 ،‬پایان‌نامه‬ ‫دانش��جویی در قالب طرح‌های پژوهشی‬ ‫حمای��ت از پایان‌نامه‪ 3 ،‬س��مینار ملی و‬ ‫‪ 2‬نمایش��گاه در اس��تان مورد حمایت مالی و پژوهشی این‬ ‫شرکت قرار گرفته است‪.‬‬ ‫همچنین در راس��تای گس��ترش امر پژوه��ش و مطالعه‬ ‫جدیدترین پیشرفت‌ها در عرصه صنعت گاز توسط کارکنان‬ ‫ش��رکت‪ ،‬تالش‌هایی صورت گرفته که حاصل آن مشارکت‬ ‫بیش از پیش کارکنان در ارایه راهکاره��ای علمی وفنی در‬ ‫جهت بهب��ود عملکرد مجموعه‪ ،‬تألیف و ترجمه گزارش��ات‬ ‫و مقاالت علمی و ارایه آن در س��طح ش��رکت‪ ،‬س��مینارها و‬ ‫مجالت علمی در سطح ملی و بین‌المللی بوده است‪.‬‬ ‫این شرکت در یک سال اخیر جزء شرکت‌های سطح‬ ‫یک به لحاظ فعالیت‌های پژوهشی در صنعت گاز کشور‬ ‫شناخته شده و همچنین مقام سوم مشارکت کارکنان‬ ‫در ارای��ه طرح‌های خالقان��ه درقالب نظام مش��ارکت‪،‬‬ ‫نشان پیش��نهاد برگزیده و لوح تقدیر برترین‌‌های نظام‬ ‫مشارکت و پیشنهادات را درس��طح وزارت نفت کسب‬ ‫نموده است‪.‬‬ ‫در راستای اجرای رهنمود‬ ‫مقام معظم رهبری مبنی بر همت مضاعف و کار‬ ‫مضاعف‪ ،‬شرکت پاالیش گاز بیدبلند با پیگیری‬ ‫مجدانه مدیرعامل محترم و تالش روز‌افزون‬ ‫تمام همکاران سعی بر آن دارد که با تصفیه‬ ‫و فرآورش حداکثری گاز‪ ،‬امسال بتواند تمام‬ ‫رکوردهای چهار دهه قبل را شکسته و فصلی‬ ‫نوین در فعالیت خود ایجاد نماید‪ .‬خوشبختانه‬ ‫تمام شاخص‌های عملیاتی به‌ویژه در زمینه‬ ‫میزان تولید و فرآورش گاز‪ ،‬نوید این موفقیت را‬ ‫می‌دهد که امیدواریم با همت و کار مضاعف این‬ ‫امر را محقق سازیم‬

‫‪87‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫شرکتپاالیشگازایالم؛‬

‫تأمینگازاستان‌های غربی کشور‬

‫ذخایر نفت و گاز ایران اس�لامی معادل ‪ 260‬میلیارد‬ ‫بشکه نفت خام برآورد شده است که ‪ 65‬درصد آن را گاز‬ ‫طبیعی و ‪ 35‬درصد بقیه را نفت خام تش��کیل می‌دهد‪.‬‬ ‫ذخایر گاز کش��ور ح��دود ‪ 26/3‬تریلی��ون متر مکعب‬ ‫برآورد شده اس��ت که معادل‬ ‫‪ 16/6‬درص��د کل ذخایر دنیا‬ ‫و ‪ 49‬درصد ذخایر خاورمیانه‬ ‫و ‪ 40‬درصد سبد انرژی کشور‬ ‫را تش��کیل می‌ده��د‪ .‬بخش‬ ‫اصلی خوراک پاالیش��گاه گاز‬ ‫ای�لام از گازهای ترش میدان‬ ‫گازی تنگ‌بیج��ار تأمی��ن‬ ‫می‌گ��ردد ک��ه از طریق خط‬ ‫لوله با ظرفی��ت ‪ 6/8‬میلیون‬ ‫مت��ر مکع��ب در روز وارد‬ ‫پاالیش��گاه گاز ایالم می‌شود‬ ‫و در ف��از نهایی ای��ن مقدار با‬ ‫اضافه ش��دن ظرفی��ت ‪3/4‬‬ ‫میلی��ون متر مکع��ب در روز‬ ‫به ‪ 10/2‬میل��ون متر مکعب‬ ‫افزایش می‌یابد‪.‬‬ ‫ش��رکت پاالیش گاز ایالم به منظور تأمین گاز مصرفی‬ ‫استان ایالم و استان‌های غربی کش��ور و همچنین تأمین‬ ‫خوراک پتروشیمی ایالم و تقویت فش��ار گاز غرب کشور‬ ‫در ‪ 25‬کیلومتری ایالم و‪ 12‬کیلومتری غرب بخش چوار‬ ‫احداث شده است‪.‬‬ ‫کار احداث عملیات ساختمانی پروژه پس از تصمیم به‬ ‫تغییر محل احداث پاالیش��گاه که موجب تحمیل مقادیر‬ ‫کار س��نگینی بر پروژه گردید از خرداد ماه ‪ 1380‬صرفاً با‬ ‫هدف تأمین گاز مصرفی آغاز شد‪.‬‬ ‫‪88‬‬

‫در پایان سال ‪ 1381‬علی‌رغم پیشرفت مراحل طراحی‪،‬‬ ‫هدف راهبردی جداس��ازی اتان از سوی وزارت نفت برای‬ ‫تولید اولفین توس��ط شرکت پتروش��یمی ایالم نیز برای‬ ‫آن معین ش��د‪ .‬این امر موجب اضافه ش��دن تجهیزات و‬ ‫واحدهای دیگری به پاالیشگاه‬ ‫گردی��د وعم� ً‬ ‫لا کار عملی��ات‬ ‫س��اخت و نص��ب تجهی��زات‬ ‫پاالیشگاه را تا مهرماه ‪ 1383‬به‬ ‫تعویق انداخت‪.‬‬ ‫واحدهای اصلی‬ ‫ دو واحد تفکی��ک میعانات‬‫گازی هر ک��دام به ظرفیت ‪5/1‬‬ ‫متر مکعب در روز‬ ‫ دو واحد شیرین‌س��ازی هر‬‫کدام به ظرفی��ت ‪ 3/4‬میلیون‬ ‫مت��ر مکع��ب در روز در فاز اول‬ ‫و یک واح��د به ظرفی��ت ‪3/4‬‬ ‫میلیون متر مکع��ب در روز در‬ ‫فاز دوم‬ ‫ یک واحد رطوبت‌زدایی به‬‫ظرفیت ‪ 9/6‬میلیون متر مکعب‬ ‫در روز در فاز اول‬ ‫ یک واحد شیرین‌سازی اتان به ظرفیت ‪ 6‬میلیون متر‬‫مکعب در روز در فاز اول‬ ‫ دو واحد اس��تحصال گوگرد هر کدام به ظرفیت ‪173‬‬‫تن در روز در فاز اول و یک واحد ب��ه ظرفیت ‪ 173‬تن در‬ ‫روز در فاز دوم‬ ‫ دو واحد تثبی��ت میعانات گازی هر ک��دام به ظرفیت‬‫‪ 600‬متر مکعب در روز در فاز اول‬ ‫‪ -‬یک واحد دی‌متانالیزر با ظرفیت دریافت ‪ 9/6‬میلیون‬

‫متر مکعب در روز‬ ‫ یک واح��د دی متانالیزر ب��ا ظرفی��ت ‪ 557‬هزار متر‬‫مکعب در روز‬ ‫ یک واحد افزایش فش��ار گاز با ظرفیت اسمی دریافت‬‫‪ 10‬میلیون متر مکعب در روز‬ ‫ یک سیکل سرماساز که ماده سردساز آن پروپان است‪.‬‬‫واحدهای سرویس جانبی‬ ‫ سه دس��تگاه مولدبرق هر کدام به ظرفیت اسمی ‪25‬‬‫مگاوات ساعت‬ ‫ یک واحد تصفیه آب با ظرفیت اسمی ‪ 90‬متر مکعب‬‫در روز‬ ‫ دو دستگاه دیگ بخار ‪ MP‬هر کدام به ظرفیت اسمی‬‫‪ 50‬تن در ساعت‬ ‫ دو دستگاه دیگ بخار ‪ LP‬هر کدام به ظرفیت اسمی‬‫‪ 32‬تن در ساعت‬ ‫ واحدهای ه��وای س��رویس و ابزار دقی��ق‪ ،‬نیتروژن‪،‬‬‫مشعل سوزان‬ ‫ دو مخزن اس��توانه ای برای نگهداری ‪c5+‬در فش��ار‬‫اتمسفریک هر کدام به ظرفیت ‪ 30‬هزار متر مکعب‬ ‫ چهار مخ��زن کروی برای نگه��داری ‪ c3+‬هر کدام به‬‫ظرفیت هزار متر مکعب خطوط لوله‬ ‫ خط لوله انتقال آب از ایوان‌غرب تا پاالیشگاه به طول‬‫‪ 24‬کیلومتر و قطر ‪ 8‬و ‪ 10‬اینچ‬ ‫ خط لوله انتقال گاز ت��رش حوزه‌های کمانکوه و تنگ‬‫بیجار به پاالیشگاه به طول حدودا ً ‪ 41‬کیلومتر و قطر ‪18‬‬ ‫و ‪ 24‬اینچ (اجرا به وسیله شرکت نفت مناطق مرکزی)‬ ‫ خط لوله انتق��ال میعانات گازی جدا ش��ده توس��ط‬‫تأسیس��ات س��رچاهی به موازات خ��ط لوله انتق��ال گاز‬ ‫تا پاالیش��گاه به طول ‪ 41‬کیلومتر وقط��ر ‪ 6‬اینچ (اجرا به‬ ‫وسیله شرکت نفت مناطق مرکزی)‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫شركت پااليش گاز پارسيان‬

‫ساخت دو مخزن ميعانات گازي در پارسيان‪2‬‬

‫سرپرست شركت پااليش گاز پارسيان اعالم كرد‪:‬‬ ‫با توجه به نياز ذخيره‌س��ازي ميعانات گازي احداث‬ ‫دو مخ��زن در پااليش��گاه پارس��يان ‪ 2‬ك��ه هركدام‬ ‫ظرفيت ذخيره ‪ 18‬ه��زار متر مكعب (هجده ميليون‬ ‫ليت��ر) را داش��ته باش��د در‬ ‫سال ‪ 86‬در دستور كار قرار‬ ‫گرف��ت‪ .‬مهندس ن��وروزي‬ ‫اف��زود‪ :‬جهت اج��راي اين‬ ‫طرح ابت��دا مقاوم��ت پي‪،‬‬ ‫فونداس��يون‪ ،‬ران��ش زمين‬ ‫و پارامتره��اي ديناميك��ي‬ ‫خ��اك جن��ب مخ��ازن‬ ‫موجود در پااليش��گاه مورد‬ ‫مطالعه قرارگرف��ت‪ .‬پس از‬ ‫مطالعات اوليه با صالحديد‬ ‫كارشناسان پااليشگاه محل‬ ‫س��اخت مخازن به بيرون از‬ ‫پااليش��گاه انتقال پيدا كرد‬ ‫و مج��ددا ً ط��رح مطالعاتي‬ ‫زمين با مهندس��ين مشاور‬ ‫فوق به اجرا درآمد كه اين امر باعث يك س��ال تأخير‬ ‫در روند اجرايي پروژه ش��د و اواسط سال ‪ 87‬كار زير‬ ‫ساخت شروع و با توجه به حجم عظيم خاك‌برداري‬ ‫و تسطيح زمين تا اوايل سال ‪ 88‬ادامه داشت ‪.‬‬ ‫وي اظهار داشت‪ :‬در اوايل زمستان ‪ 88‬اجراي ورق‬ ‫ريزي بر روي فونداسيون و ساخت مخزن كليد خورد‬ ‫كه تا كن��ون روند اجراي كار خوب ب��وده و مخزن ‪C‬‬ ‫در حال حاضر ‪ 93‬درصد از اج��راي كار انجام گرفته‬

‫است؛ همچنين در مورد مخزن ‪ D‬در حال حاضر ‪85‬‬ ‫درصد از كار انجام گرفته كه تا پايان تست مخزن ‪،C‬‬ ‫مخزن ‪ D‬هم آماده تست قرار مي‌گيرد‪.‬‬ ‫سرپرس��ت ش��ركت پااليش گاز پارس��يان اضافه‬ ‫كرد‪ :‬اين مخازن در استمرار‬ ‫تولي��د پااليش��گاه نق��ش‬ ‫مؤثري داش��ته و در صورت‬ ‫افزاي��ش تولي��د جوابگ��و‬ ‫خواهد بود‪ .‬عمليات ساخت‬ ‫مخازن و خط��وط لوله بين‬ ‫مخازن جديد و قديم توسط‬ ‫ش��ركت‌هاي داخل��ي انجام‬ ‫گرفت��ه و بحم��داهلل رضايت‬ ‫بخش است‪.‬‬ ‫سرپرست شركت پااليش‬ ‫گاز پارس��يان با اع�لام این‬ ‫مطلب که تعميرات اساسي‬ ‫(اوره��ال) پااليش��گاه گاز‬ ‫طب��ق برنام��ه طرح‌‌ري��زي‬ ‫شده انجام مي‌ش��ود‪ ،‬افزود‪:‬‬ ‫تعميرات اساس��ي پااليشگاه گاز پارس��يان از تاريخ‬ ‫‪ 1389/06/17‬تا تاريخ ‪ 1389/07/15‬برنامه‌ريزي‬ ‫ش��ده اس��ت که طبق برنامه اع�لام ش��ده از طرف‬ ‫ديسپچينگ شركت ملي گاز ايران اجراي تعميرات‬ ‫اساس��ي واح��د ‪ 500‬ب��ه م��دت ‪ 7‬روز و لخته‌گي��ر‬ ‫پارس��يان ‪ 1‬به مدت ‪ 5‬روز انجام مي‌شود كه از تاريخ‬ ‫‪ 89/6/23‬الي ‪ 89/6/27‬پااليش��گاه به طور كامل از‬ ‫مدار خارج خواهد شد‪.‬‬

‫مهن��دس ن��وروزي اف��زود‪ :‬تعمي��رات واحد‌هاي‬ ‫پارس��يان ‪ 2‬به مدت ‪ 11‬روز واحد ‪ 800‬پارس��يان ‪1‬‬ ‫به مدت ‪ 6‬روز و واحد ‪ 400‬پارس��يان ‪ 1‬به مدت ‪11‬‬ ‫روز پيش‌بيني ش��ده اس��ت‪ .‬دراين مدت‌‪‌TSR‬هاي‬ ‫درخواس��تي واح��د مهندس��ي انج��ام و تجهيزات‬ ‫برنامه‌ري��زي ش��ده تحت تعمي��رات اساس��ي قرار‬ ‫مي‌گيرند‪.‬‬ ‫سرپرس��ت ش��ركت پااليش گاز پارس��يان اضافه‬ ‫كرد‪ :‬يكي از مهم‌تري��ن كارهايي كه انج��ام خواهد‬ ‫ش��د تعويض مب��دل هواي��ي واحد ‪ 400‬اس��ت كه‬ ‫توس��ط يكي از س��ازندگان داخلي در مراحل نهايي‬ ‫س��اخت اس��ت‪ .‬ضمناً تعويض اتصال ‪ 24‬اينچ به ‪56‬‬ ‫اينچ خروجي پارس��يان ‪ 1‬توس��ط ش��ركت خطوط‬ ‫لوله و مخابرات منطقه ‪ 5‬با همكاري پااليشگاه انجام‬ ‫خواهد ش��د و همچنين همكاري با شركت خطوط‬ ‫انتقال منطق��ه ‪ 10‬و ‪ 5‬در خص��وص تعمير خط ‪10‬‬ ‫اينچ ارسال ميعانات گازي پارسيان‪ /‬عسلويه در دوره‬ ‫تعميرات اساسي در برنامه كاري اين پااليشگاه قرار‬ ‫دارد‪ .‬نوروزي اظهار داشت‪ :‬تعميرات اساسي توسط‬ ‫رسته‌هاي عملياتي برق‪ ،‬مکانيک ابزار دقيق‪ ،‬کارگاه‬ ‫مرکزي‪ ،‬ماش��ينري نيروهاي ش��رکتي با همکاري‬ ‫نيروهاي تعميرات روزمره و اساس��ي (پيمانکاري )‬ ‫انجام خواهد گرفت‪.‬‬ ‫وي خاطرنش��ان ك��رد‪ :‬اي��ن تعمي��رات به‌منظور‬ ‫آمادگي پااليش��گاه در فصل س��رما و خدمت‌رساني‬ ‫بهتر انج��ام مي‌پذيرد و اميدواريم ب��ا در نظر گرفتن‬ ‫بهترين ش��رايط ايمني و كيفيت‪ ،‬زمان تعميرات را‬ ‫كاهش دهيم‪.‬‬ ‫‪89‬‬


‫ویژه‌نامه‬

‫مدیریتهماهنگیونظارتبرتولیدگازطبیعی‬

‫شرکتپاالیشگازسرخونوقشم؛‬

‫بي‌اثر شدن تمام تحریم‌ها‬

‫در راس��تاي تأمين بخش��ي از نيازهاي انرژي کشور در‬ ‫اس��تان‌هاي هرمزگان و کرمان و همچنين توليد مطلوب‬ ‫گاز طبيعي – اين س��وخت پ��اک و ارزان – براي مصارف‬ ‫صنعتي‪ ،‬تج��اري و خانگ��ي در جنوب و جنوب ش��رقي‬ ‫کشور‪ ،‬شرکت پااليش گاز سرخون و قشم در سال ‪1357‬‬ ‫تأس��يس ش��د و فعاليت‌هاي خود را در بخش استحصال‬ ‫و پاالي��ش گاز طبيع��ي و مايع��ات گازي‬ ‫همراه و گاز مايع حوزه گازي س��رخون در‬ ‫منطقه بندرعباس و حوزه گازي گورزين‬ ‫در جزيره قش��م‪ ،‬آغاز نمود‪ .‬توجه متوازن‬ ‫به تمام ذي‌نفعان‪ ،‬افزاي��ش بهره‌وري در‬ ‫تمامي ابعاد و نق��ش آموزش و تأثير آن در‬ ‫تعالي س��ازمان با نگرش توسعه مبتني بر‬ ‫دانايي‪ ،‬نوآوري و تالش در راستاي بهبود‬ ‫مس��تمر‪ ،‬از ديگر رويکرده��اي مديريت‬ ‫شرکت در راس��تاي تعالي س��ازمان بوده‬ ‫و بيانگر اين اس��ت که ما براي رسيدن به‬ ‫ارتقاي رضايتمندي مشتريان و مديريت‬ ‫مؤثر و کارآمد در تمام��ي زمينه‌ها منتظر‬ ‫متوقف شدن طوفان نمانديم و کار کردن‬ ‫در ب��اران را آموختيم‪ .‬ب��ا مهندس زمانی‬ ‫مدیرعامل ش��رکت پاالیش گاز س��رخون و قشم در این‬ ‫زمینه به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه آمده است‪.‬‬

‫با توجه به قرار گرفتن در سال همت مضاعف و‬ ‫كار مضاعف چه برنامه‌اي براي حركت در اين جهت‬ ‫دنبال مي‌كنيد؟‬ ‫در اين س��ال با هدف و برنامه‌ريزي در پيشرفت اهداف‬ ‫و آرمان‌هاي شركت گام برمي‌داريم و در شرايط حساس‬ ‫مملكت از لح��اظ تحريم و نياز به توليد ان��رژي‪ ،‬كاركنان‬ ‫ش��ركت پااليش گاز س��رخون و قش��م با تم��ام وجود و‬ ‫خالصان��ه و صادقانه در جهت بي‌اثر ش��دن تمام فتنه‌ها و‬ ‫مشكالت ايجاد شده از س��وي اجانب تالش خواهند نمود‬ ‫تا افتخاري براي كش��ورمان در راه توسعه و صنعت كسب‬ ‫نمايند‪.‬‬ ‫در م�دت زمان ي�اد ش�ده‪ ،‬چ�ه فعاليت‌هاي‬ ‫توسعه‌اي در آن شركت انجام شده است؟‬ ‫فعاليت‌ه��اي توس��عه‌اي مرب��وط به پ��روژه اصالحات‬ ‫س��رخون و پروژه اطفاء حريق مخازن خون‌سرخ در چند‬ ‫ماه قبل توسط پيمانكار ‪ EPC‬در دست انجام بوده است‪.‬‬ ‫درصد پيشرفت پروژه اصالحات در حال حاضر ‪ 32‬درصد‬ ‫است‪.‬‬ ‫چه طرح‌هايي در هفته دولت س�ال جاري آن‬ ‫شركت به بهره‌برداري رسيد؟‬ ‫در هفته دول��ت پروژه اعالم و اطفاء حري��ق انبار كاالي‬ ‫پااليشگاه سرخون آماده بهره‌برداري شد‪.‬‬ ‫اوج توليد گاز پااليش ش�ده سال جاري در آن‬ ‫پااليش�گاه مربوط به چ�ه روزي و چه مي�زان بوده‬ ‫است؟‬ ‫بيشترين مقدار توليد گاز در سرخون در مورخ ‪،89/1/1‬‬ ‫‪ 13928000‬هزار مترمكعب؛ بيش��ترين مقدار توليد گاز‬ ‫‪90‬‬

‫در گورزين در مورخ ‪ 2125000 ،89/1/1‬هزار مترمكعب‬ ‫و بيشترين مقدار توليد گاز در س��رخون و قشم در مورخ‬ ‫‪ 16048000 ،89/1/13‬هزار مترمكعب بوده است‪.‬‬ ‫ظرفيت نهايي توليد پااليشگاه چه ميزان است‬ ‫و اين عدد چه اندازه از ظرفيت اس�مي پااليش�گاه‬ ‫بيشتر است؟‬

‫طراح��ي ‪ 14/4‬و حداكثر توليد ام��كان‪ 16‬حدود ‪1/6‬‬ ‫‪ MMSCM‬است‪.‬‬ ‫ش�اخص‌هاي عملكرد آن شركت در مقايسه با‬ ‫سال گذشته چه تغييري كرده است؟‬ ‫افزايش پنج درصدي در توليد گاز پااليش��گاه‪ ،‬افزايش‬ ‫‪ 10‬درصدي در توليد مايعات گازي و افزايش ‪ 25‬درصدي‬ ‫در گاز مايع‪.‬‬ ‫تعميرات اساس�ي پااليش�گاه چه زماني انجام‬ ‫ش�د؟ آيا مدت زمان اجراي آن در مقايس�ه با دوره‬ ‫قبل كاهش داشت؟‬ ‫بله‪ ،‬واح��د ‪ 700‬از ‪ 21‬روز و كاهش م��دت زمان ‪ 4‬روز‬ ‫واحد تنظيم نقطه شبنم از ‪ 81/2/4‬و كاهش دو روز‪.‬‬ ‫اه�م فعاليت‌ه�اي روابط‌عمومي آن ش�ركت‬ ‫را ذك�ر فرمايي�د‪ .‬در خص�وص فرهنگ‌س�ازي در‬ ‫زمينه‌هاي اصالح الگوي مصرف و نيز همت مضاعف‬ ‫و كار مضاع�ف در ميان كاركنان چ�ه فعاليت‌هايي‬ ‫صورت گرفته است؟‬ ‫اطالع‌رس��اني از طري��ق اينترانت و تابلوه��اي اعالنات‬ ‫به وس��يله ش��عار و س��خنان صاحب‌نظران در خصوص‬ ‫جلوگي��ري از اس��راف در زمينه‌هاي مناب��ع زيرزميني‪،‬‬ ‫ابزارها و وس��ايل كاري و نوش��ت‌افزار و تش��ويق و انجام‬ ‫مصاحبه حض��وري در محل كار كارمن��دان كه با همت و‬ ‫كوشش خود در راه افتخارات اين سرزمين ايران بي‌وقفه‬ ‫و بي‌ادعا تالش مي‌كنند‪ .‬برنامه‌ريزي اردوي دانش‌آموزان‬ ‫ممت��از و خانواده‌ها‪ ‌،‬برنامه س��ياحتي زيارتي به س��وريه‬ ‫براي كاركنان‪ ،‬بازديد خانواده‌ها از مركز صنعتي استان و‬ ‫برگزاری همايش پياده‌روي براي كاركنان بخش دیگری‬ ‫از این برنامه‌ها بوده است‪.‬‬ ‫در خص�وص بودجه‌ه�ا و هزينه‌ه�اي جاري و‬ ‫سرمايه‌اي ش�ركت بگوييد؟ هزينه پااليش هر متر‬

‫مكعب گاز در آن پااليشگاه چه ميزان است؟‬ ‫به��اي تم��ام ش��ده گاز طبيع��ي در س��ال ‪ 88‬رق��م‬ ‫‪ 193/316/467/302‬ب��وده که با تقس��يم ب��ر توليد گاز‬ ‫طبيعي ‪ 5/399/044/000‬ميانگين عدد ‪ 36‬ريال مي‌شود‪.‬‬ ‫چه برنام�ه‌اي براي رف�اه حال كاركن�ان اجرا‬ ‫كرده ايد؟‬ ‫برنامه‌هایی به این ش��رح در این زمینه‬ ‫انجام شده است‪ :‬خدمات دفتري شامل‪:‬‬ ‫نص��ب دس��تگاه تصفي��ه آب در كليه‬ ‫آبدارخانه‌ه��ا‪ ،‬رس��توران‌ها‪ ،‬باش��گاه‌ها و‬ ‫سالن‌هاي ورزشي‪.‬‬ ‫اقدام الزم در خصوص خريد اقس��اطي‬ ‫دستگاه تصفيه آب براي منازل كاركنان با‬ ‫رايزني شركت خدمات باشگاه و مهمانسرا‬ ‫خدمات باشگاه و مهمانسرا‬ ‫بازس��ازي س��الن اجتماعات و س��ينما‬ ‫و تجهي��ز آن جه��ت رف��اه كاركن��ان و‬ ‫خانواده‌هاي آنان‪.‬‬ ‫خدمات ورزش شامل‪:‬‬ ‫احداث س��الن چن��د منظوره ورزش��ي‬ ‫و تجهيز آن جه��ت اس��تفاده كاركنان و‬ ‫خانواده‌هاي آنان‪.‬‬ ‫داير نمودن رشته‌هاي ورزش��ي تكواندو‪ ،‬ژيمناستيك‪،‬‬ ‫شطرنج‪ ،‬بيليارد‪ ،‬عالوه بر رش��ته‌هاي ورزشي موجود در‬ ‫سال ‪89‬‬ ‫خدمات مسافرت شامل‪:‬‬ ‫تسهيالت محمودآباد ‪ 15‬خانوار‬ ‫سفرهاي زيارتي و سياحتي ‪ 60‬خانوار‬ ‫خدمات كاركنان شامل‪:‬‬ ‫پرداخت تس��هيالت كمك هزينه س��فر به كاركنان در‬ ‫سال ‪89‬‬ ‫ب�ا توجه ب�ه اينك�ه نيروي انس�اني س�رمايه‬ ‫اصلي هر س�ازمان محسوب مي‌ش�ود چه طرح‌ها‬ ‫و برنامه‌هاي�ي در زمينه آم�وزش و انگيزش منابع‬ ‫انساني به اجرا گذاشته شده است؟‬ ‫به منظور تحقق آرمان س��ازمان يادگيرن��ده و رويكرد‬ ‫دانش‌محوري‪ ،‬توانمندس��ازي كاركنان ب��ه عنوان يكي‬ ‫از عوامل كليدي موفقي��ت تعيين و با اعتق��اد به اهميت‬ ‫آموزش و ش��كوفايي اس��تعدادها در زمينه‌هاي مختلف‬ ‫اهداف زير سرلوحه آموزش قرار گرفته شد‪.‬‬ ‫طرح‌هاي خودكفايي‪ ،‬ابت�كارات‪ ،‬نوآوري‌ها و‬ ‫توانمندي‌هاي فني و تخصصي كاركنان آن شركت‬ ‫را ذكر نماييد‪.‬‬ ‫كارهاي عادي ما شامل تعميرات و نگهداري پااليشگاه‬ ‫اس��ت كه به صورت خيل��ي روان و بدون مش��كل خاصي‬ ‫انجام ش��ده و در حال انجام اس��ت‪ .‬گواه اين مس��أله عدم‬ ‫قطع توليد گاز حت��ي براي چند دقيقه اس��ت ولي خارج‬ ‫از وظيف��ه ع��ادي و معمولي م��ا در بخش‌ه��اي مختلف‬ ‫مثل مكانيك‪ ،‬اب��زار دقيق‪ ،‬ب��رق و كارگاه مركزي و واحد‬ ‫تعميرات پيش��گيرانه (‪ )PRN‬نوآوري‌ها و فعاليت‌هاي‬ ‫ويژه نيز داشته‌ايم‪.‬‬


‫ندای‌گاز‬ ‫شماره ‪69‬‬ ‫شهریور ماه ‪1389‬‬

‫شرکتپاالیشگازشهيد‌هاشمي‌نژاد؛‬

‫قطار تعميرات اساسي در ايستگاه آخر‬

‫تعميرات اساس��ي واحده��اي ‪ 4‬و ‪ 1‬تصفيه گاز و‬ ‫گوگرد‌سازي شماره ‪ ،3‬واحد تقطير ميعانات گازي‬ ‫و تثبيت ميعانات نفتي ديگ‌ه��اي بخار ‪ C‬و ‪ B‬كه‬ ‫در برنامه تعميرات اساسي‬ ‫س��ال ‪ 89‬ق��رار داش��تند‬ ‫زودت��ر از برنام��ه كاري به‬ ‫اتم��ام رس��يد و واحدهاي‬ ‫ذيربط نيز در سرويس قرار‬ ‫گرفتند‪ .‬تعميرات اساسي‬ ‫واحدهاي عملياتي يكسال‬ ‫زودت��ر از برنام��ه كاري به‬ ‫مناقصه گذاشته مي‌شود و‬ ‫از طريق جذب پيمانكاران‬ ‫توانمنـــ��د و كارش��ناس‬ ‫طب��ق زمانبن��دي‪ ،‬پ��س‬ ‫ازآماده‌س��ازي واحـــدها‬ ‫جهــت انجـام كـارهــاي‬ ‫تعميراتـــ��ي در اختي��ار‬ ‫گ��روه تعميرات اساس��ي‬ ‫گذاشته مي‌ش��ود‪ .‬امسال‬ ‫نيز اين نيروهاي پر تالش توانس��تند با س��رلوحه‬ ‫قرار دادن شعار همت مضاعف و كار مضاعف انجام‬ ‫اين تعميرات را زودتر از برنامه زمانبندي ش��ده به‬ ‫اتمام رسانند‪.‬‬ ‫با توجه به مصرف گس��ترده گاز طبيعي به عنوان‬ ‫يكي از حامل‌هاي انرژي در سطوح خانگي‪ ،‬تجاري‬ ‫و صنعتي و صنايع بزرگ و نيروگاهها ضرورت اتمام‬ ‫واحدهاي در دس��ت تعميرات حتي براي يك روز‬ ‫تاخير هم قابل توجه است كه با تالش شبانه‌روزي‬ ‫گروه تعميرات اساسي‪ ،‬اين مهم در كمترين زمان‬ ‫ممكن محقق شد‪.‬‬ ‫این شركت در س��ال ‪ 1388‬به ميزان ‪ 16‬ميليارد‬ ‫متر مكع��ب از مخ��ازن گازي منطق��ه خانگيران‬ ‫سرخس دريافت و پس از جداسازي ميعانات همراه‬ ‫و پااليش از طريق س��ه خط لوله انتق��ال به مبادي‬ ‫مصرف در شش اس��تان حوزه شمال و شرق كشور‬ ‫ارس��ال نمود تا اين انرژي‪ ،‬پاك و ارزان در خدمت‬ ‫توسعه صنعت و س��ازندگي و ارتقا سطح رفاه مردم‬ ‫ميه��ن عزيزمان ق��رار گي��رد‪ .‬اين مي��زان گاز در‬ ‫قياس با محاس��به ضريب حرارتي يك متر مكعب‬ ‫مع��ادل ‪ 8500‬كيلو كال��ري (‌‪ 35.700‬كيلو‌ژول‌)‬ ‫معادل ‪ 15/2‬ميليارد ليت��ر فرآرده‌هاي نفتي بوده‬ ‫كه مع��ادل توليد روزانه يك پااليش��گاه ‪ 260‬هزار‬ ‫بشكه‌اي است ‪.‬‬ ‫با توجه به رش��د فزاينده مصرف گازو محدوديت‬ ‫ت��وان پااليش��ي ض��رورت رعاي��ت صرفه‌جويي و‬ ‫مصرف اصولي و بهينه در همه عرصه‌ها از ضروريات‬ ‫است كه بايد مد نظر مصرف‌كنندگان قرار گيرد‪.‬‬

‫‪91‬‬


Reports

A report of a research

A report of the Kurdistan Province Gas Company

Replacing gas turbine with electro-motors Gas distribution to in gas pressure boost stations Kurdistan, higher In 2006 with the goal of renovation of some gas pressure boost stations, the project of “replacing than country gas turbine with electro-motors in gas pressure boost stations” was brought up in the R&T manaverage agement sector of the National Iranian Gas Company and the Noandishan Khadamat-e Behsazi-ye Sanaaye’ (Industries’ optimization services) was selected as the advisor of the plan that finished in November 2008. In a meeting with Dr. Gholamreza Elhami, the managing director of that company and Massoud Motevallian Naa’ini, the expert of this project in the R&T management sector of the NIGC, the different dimensions of this project were analyzed that you will read it in detail in the present report. Dr. Abbass Fattahi Mehrabadi, Fatemeh Akhlaqpasand, Emadi were the colleagues of the advisor in this project and Mansoor Bayat and Rahimi from the Iran Gas Transmission Company were supervisors of this project.

A report of the second zone of the gas transmission operations

Transition of 60 percent of Iran’s gas across half of the world About 60 percent of Iran’s gas transits across the second zone of the gas transmission operations. A zone responsible for the protection, security and maintenance of the gas transmission pipelines from Yasuj to Delijan and its mission field covers three provinces of Isfahan, Yazd and Chaharmahal and Bakhtiari. In July, the report team of “Call of Gas” had a trip to this zone to get familiar with some the activities of the colleagues in the second zone of the gas transmission operations. The second zone of the gas transmission operations started in 1969 with utilizing the first trans-Iranian gas pipeline. In 1992 with the change of the organizational structure of the National Iranian Gas Company, the gas transmission responsibility was assigned independently to the Pipeline Affairs sector and gas distribution to the provincial gas companies and eventually since 2005 with the separation of the transmission management from the refinery sector and the founding of the Iran Gas Transmission Company in 2006, the second zone of the gas transmission operations acts as one of the most strategic tenfold zones of gas distribution in the country.

Refinement, the Heart of Gas Industry in Iran Although the manager of coordination and supervision on natural gas production of the National Iranian Gas Company (NIGC) is one of the young managers of the NIGC, he has managed to fulfill valuable activities in a short period of time. The head office management sector being responsible for the coordination of the seven gas refineries in our country is the heart of the gas industry that after receiving gas from the producing resources prepares this godsend gift for consumption.

Kurdistan with the city of Sanandaj as its capital is a verdant and luxuriant province, 28203 km2 in area located in the west of Iran and bound by the eastern parts of Iraq (the Kurd-settling regions). This province which is located in the scattered fields and foothills of the middle Zagros mountain range is bound by the province of west Azerbaijan to the north, Hamedan province the east, Zanjan province to the northeast , the province of Kermanshah to the south and Iraq on the west. The cities of this province include Baneh, Bijar, Diwandarreh, Saqez, Sanandaj, Qorveh, Dehgolan, Kamyaran, Marivan and Sarvabad. Having a collection of cities and villages scattered and established on it, Kurdistan province is now one of the developing regions in the west of the country and enjoys a lot of tourist and entertainment potentials. Kurdistan province is a totally mountainous region which is extended from Marivan to Qezel Uzan valley and south Zanjan mountains. This province is influenced by two main warm and cold weather streams that build various climates. The most amount of rainfall about 800 mm annually is in the western part (Baneh and Marivan) and the least amount of rainfall about 400 mm annually is in the city of Sanandaj. Winter and spring wet air mass penetration in Marivan and Zarivar lake has a considerable influence on this region to be humid and temperate. Kurdistan province benefits from historical and cultural capabilities. Kareftu cave, Zivieh castle, ancient historical zones in the south of the province, the popular music and dance and customs and the historical and religious monuments and the Qaderiyye and Naqshbandiyye Darawish rituals throughout the province are some of the historical and cultural capabilities of this region. With regard to its culture and civilization, Kurdistan has a brilliant history seen rarely similar to it in the other parts of the country. The existing cultural, linguistic, artistic (poetry and music) signs and the customs indicate the long culture of the region. What follows is a report about the efforts of the personnel in the Kurdistan Province gas Company to distribute gas to a region which is different from other provinces due to its geographical and climate conditions.

92


NEDA-e-GAS No.69 Aug/Sep2010

An interview with the human resources development manager of the National Iranian Gas Company

Manpower, the development pivot of the company Mohammadmehdi Hadizadeh was born on August 23rd, 1966 in Khomein and was employed on May 3rd, 1992 in the oil industry. At the present time having an A rank, he acts as the manager of the human resources development sector, the full member of the administrative infringement investigation preliminary committee, the head of the namaz saying council, the head of council for admonishing to do right and to avoid sin, the head of the exercise council of the National Iranian Gas Company and the member of the central exercise council of the Oil Ministry, the head of the board of managers of the Marakazi and Lorestan Province Gas Companies. He said, “Since the manpower is one of the most well-known major resources of the promoted organizations, we have accomplished effective tasks in the human resources sector of the National Iranian Gas Company and along with the esteemed government policies which were emphasized in the targets and strategic approaches to achieve the maximum capacities and capabilities utilizing the innovation and effectiveness of the manpower, training and enhancement of the talents, individual skills, maintenance of the competent personnel by the participation of the elites, intellectuals, and innovators in decision making, satisfying monetary and spiritual needs and also securing the personnel’s consent and decreasing their anxieties and mental distresses. “In addition to the making an effort to achieve seven administrative evolution 93

programs in management systems, recruitment systems, administrative technology training, optimization and development, according to the emphasis of the esteemed Deputy Minister of Oil and the managing director, we planned the operational and techni-

cal trips and face to face meetings with the managers, heads and especially the personnel of the National Iranian Gas Company”, he added. In these trips we tried to identify the difficulties and shortcomings and to find the appropriate solutions resulting from the expertise analysis in order to decrease the anxieties of the personnel to con-

Another fulfilled job in this sector and along with the government policies was an endeavor to establish joy and cheerfulness and improve the morale and health of the great family of the National Iranian Gas Company by encouraging them to exercise and especially public exercise

sequently increase the organizational productivity level. The human resources development manager of the National Iranian Gas Company declared, “Base on the essential solutions of the government emphasizing the improvement in the economic, cultural, scientific and technological fields, we have tried to apply the effective management and meritocratic approach in the knowledge enhancement and promotion in the organization and to reach some achievements. Another fulfilled job in this sector and along with the government policies was an endeavor to establish joy and cheerfulness and improve the morale and health of the great family of the National Iranian Gas Company by encouraging them to exercise and especially public exercise. But the important point that made us determined to achieve the desired goals was to secure Gad’s consent via justice expansion, tenderness and helping other humans, public culture promotion, human magnanimity, honesty in speech, health in action, trustworthiness, promise fulfillment, sacrifice, expansion of other Islamic values, promotion of the capabilities and equal access to opportunities and making the sciences, techniques and researches native with the dominating organizational culture in the National Iranian Gas Company, productivity promotion, emphasis on economizing, development and promotion of the software movement, and also the knowledge management.


News Realized with presence of the First Vice-President

Editorial

Showing the vivid image of the country’s future after the subsidy reform plan

Translated by: Massoud Sharifi

Majid Bojarzadeh

The traditional definitions and instructions of communications know the public relations as a planned and permanent effort to establish and maintain a good intention and understanding between an organization and its audience. Having an understanding about this traditional and theoretical definition is necessary, but the more important point is the real role play of the public relations so that the mentioned definition is put into practice and proves its function. As the first public relations was established by the Oil Company in Iran in 1948 and therefore the National Iranian Oil Company is the founder of the first public relations in Iran, it is to be mentioned that the departments of public relations of the oil industry and especially gas one have been pioneers in making the public relations theoretical instructions operational so far. Now, the managers of the oil and gas industry know well that in order to build public culture in the field of energy consumption model adjustment, they should trust in the capabilities of their public relations and the successful participation of the people in economizing on the natural gas consumption during the recent years is a witness to this claim. This view about public relations is not perhaps dominant in many other organizations. We are now in the threshold of the economic evolution plan and the pundits believe that this will bring a great revolution in the economy of the country. With regard to the price increase of the energy carriers, the role of the public relations of the oil and gas industries in this issue will be vital. Several meetings and session among the managers and the public relations of the oil and gas industry during the past months with the pivot on the subsidy reform plan show that the departments of public relations are ready to interact with the public thoughts and utilize all their facilities and capabilities to fulfill their historical role in the threshold of the great evolution of the economic system of the country. In playing this essential role, it should be kept in mind that by the explanation of the subsidy reform plant and its consequences, the public relations must show the clear and correct image of the conditions of the country and people after the execution of this revolutionary plan. In this way, even the negligible tasks have not to be ignored and the top managers of the organizations should help the public relation departments to fulfill their jobs. It should also be mentioned that not showing a vivid image and explaining the future status based on speculation are so disadvantageous and have many negative mental effects. If we can create the desired joy among the different levels of the society to accept the implementation of the plan by giving the necessary information and showing the people’s status after the implementation of the plan, the difficulties of the plan execution will hopefully reach their minimum levels.

Utilization start of the seventh trans-Iranian gas pipeline huge project

On Monday morning, August 23rd, utilization start of the seventh trans-Iranian gas pipeline was another milestone in the history of Sistan and Baluchistan province and the city of Iranshahr, as the first city in this province, enjoyed the valuable natural gas with the presence of the countries’ senior officials. Concurrent with the inauguration of gas distribution to Iranshahr that was held with the presence of the First Vice President of Iran, Dr. Rahimi, oil minister , MassoudMirkazemi, the managing director of the National Iranian Gas Company, JavadOwji, The governor of Sistan-Baluchistan, and with a group of local officials, in addition to the inauguration of gas distribution to Iranshahr and the beginning of the production of the seventh trans-Iranian gas pipeline, the executional operations of gas distribution project to Pakistan border and also from Iranshahr to Zahedan and other cities in this path were started. The second phase of the seventh trans-Iranian gas pipeline which has been designed for gas export to Pakistan has a length of 400 km in the route of Iranshahr-Chabahar and Iranshahr to the Pakistan border. Based on this report, the seventh trans-Iranian gas pipeline with Based on this report, the seventh trans-Iranian gas pipeline with 56 inches in diameter, design pressure of 1305 pounds per square inch, and the length of 907 km has started from Pars energy economic zone, and leads to Iranshahr with passing from Bushehr with42km length, Fars with 72 km length, Kerman with 153 km length, Hormozghan with 431 km length, and Sistan-Baluchistan with 209 km length. In the 907 km route of this pipeline, utilization of 9 gas pressure boost stations, 23 valves, 19 braches for different purposes (power plant and house consumption) and also 15 cathodic protection stations and 11 sphere launcher and catcher stations (to clean the pipeline). This pipeline in its route passes many obstacles including permanent and seasonal rivers, marshy areas, mountainous regions, roads and active oil, gas and water pipelines. In the huge project of the seventh trans-Iranian gas pipeline, about 850 thousand tons of pipes were used and the volume of the welding operations has been more than 4 thousand and 320 thousand inches of diameter. Also, the volume of concrete operations has been over 40 thousand cubic meters, and the ground operations of this national project 40 million cubic meters. Gas transmission pipeline from Asaluye to Iranshahr was one of the acts of the first round of trips of the President and his cabinet to Sistan and Baluchistan province which was inaugurated and utilized. 94


NIGC monthly magazine

NEDA-e

No.69- Aug / Sep 2010

نشريه نداي گاز  

نشري داخلي شركت ملي گاز ايران

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you