Page 1

Revista Shkencore e Sportit Universiteti i Sporteve të Tiranës Instituti Kërkimor Shkencor i Sportit

Nr.3, 2012


Bordi editorial: Prof. Dr Vejsel RIZVANOLLI Prof. Dr Artan Shyti Dr. Arben Kacurri Prof.As. Dr Agron KASA Prof. Dr Mehmet SPAHIU Mirlinda Gallushi

Kryetar Sekretar Antar Antar Antar antare

Redaktoret përgjegjës: Sporti Elitar Prof. Dr. Albert Karriqi Sporti për të Gjithë Prof. Dr. Lumturi MARKOLA Shkencat Biomjeksore Dhurata Bozo Shkencat Sociale Prof. As. Dr. Ylli ZHURDA Menaxhim - Marketingu Prof. As. Dr. Yllka LALAZI

Cel: 069 40 075 01 Adresa: Lundër, Tiranë Email: shtypshkronjapegi@yahoo.com www.botimepegi.al Tiranë, 2012


Përmbajtja The Albanian Sport Law on the relationship between State and Prof.Dr.As. Artan Shyti Sport Movement. Prof.Dr. Vejsel Rizvanolli Ligji shqiptar i sportit për marrdhëniet shtet-lëvizje sportive dhe mundësitë e përmirësimit të tij.

5

Msc. Enkeleida LLESHI Doc. Gjergj KOKONECI

“Vleresimi i disa cilesive fizike qe lidhen me kercyeshmerin e volejbollisteve te ekipeve kombetare te volejbollit ne shqiperi te moshave 16-19 vjec”

10

PhD. Çitozi. R Msc. Ikonomi E Msc. Qeleshi A

Nutrition and health behaviour in 9-11 years old children Mënyra e të ushqyerit dhe të sjellurit tek fëmijët e moshës 9-11 vjeç

18

Msc. V. Carkanji Prof.As. Dh. Bozo

Management competences required for club managers’ success

22

Shehu. R. Gugalli . G

Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere

26

Prof. Dr. L MARKOLA Msc. G PANO

“Sporti amator në nivel lokal/kombëtar

36


Abstract The Albanian Sport Law on the relationship between State and Sport Movement. Prof.Dr.As. Artan Shyti Prof.Dr. Vejsel Rizvanolli

The aim of this study is to analyze the relationship between state authorities and sport organizations as it is expressed in the Albanian Sport Law, concerning the autonomy of sport movement, the historical evolution of this concept in Albania and how it can be improved in the future. The history of these relations in Albania is very complex, going through great improvements but also lacking continuity and clearness. Considering the autonomy of sport movement as fundamental for the well functioning and effectiveness of sport system in Albania, the authors focus on the possibilities that exist for the consolidation of the actual standards and their improvement in the future inside the Albanian Sport Law.

Ligji shqiptar i sportit për marrdhëniet shtetlëvizje sportive dhe mundësitë e përmirësimit të tij. Qellimi:

Hyrje

1. Analiza e bazës ligjore të marrdhënieve shtet- lëvizje sportive duke u fokusuar në autonominë e kësaj të fundit dhe mënyrën e pasqyrimit të saj në ligjin actual të sportit.

Në historinë e organizimit institucional të sportit në Evropë, periudha e fundit të shekullit të IXX mund të përcaktohet si periudha e kodifikimit të formave organizative të sportit. Struktura mbizotëruese kodifikuese dhe organizative ishte ajo e organizatave jo fitimprurëse, e cila mundësohej nga një legjislacion që garantonte lirinë e shoqatizimit. Këto organizata sportive

2. Përcaktimi i disa rekomandimeve që mund të merren parasysh në rast se ligji i sportit do të amendohet.


6 Revista Shkencore e Sportit

kishin një autonomi të konsiderueshme nga strukturat publike në shumicën e vendeve evropiane(1,2,10). Kjo situatë ka vazhduar edhe për pjesën më të madhe të shekullit të XX. Duke përjashtuar vendet komuniste të Evropës Lindore, ku pas viteve 1945, autonomia e funksionimit nga strukturat shtetërore ishte një koncept teresisht formal , në pjesën tjetër të Evropës vetëm rreth viteve ’70 filloi të vihej re një interesim institucional i shtetit për sportin(1,7,10,11). Gjatë viteve ’70 Këshilli i Evropës ishte organizata e parë ndërqeveritare e Evropës që filloi të tregonte një interesim të drejtpërdrejtë për sportin dhe për një bashkëpunim konkret me lëvizjen sportive. Në vitin 1975 u miratua Karta Evropiane e Sportit për të gjithë e cila në vitin 1992 u zëvëndësua nga Karta Evropiane e Sportit(4,6,7,11). Nga ana tjetër, në nivel kombëtar, gjatë viteve ’70 filloi të perceptohej nevoja e përfshirjes së levizjes sportive në legjislacionin kombëtar të shteteve evropiane. Të gjitha kushtetutat që janë hartuar në këto vite dhe më pas kanë një pjesë të veçantë të tyre të dedikuar sportit. Në vijim kjo u pasqyrua edhe në hartimin dhe miratimin e legjislacionit specifik për sportin. Ky moment i kodifikimit të lëvizjes sportive mund të gjykohet nga këndvështrimi i sportit edhe si një ndërhyrje në autonominë e tyre, pasi kjo të thoshte që tashmë për funksionimin e sportit nuk mjaftonin vetëm dokumentat statutore por ishin të domosdoshëm edhe referencat ligjore të miratuara nga organizma mbi sportin. (1,2,3,5,11) Sporti filloi në vitet ’70 të ishte prezent edhe në nivelin e Gjykatës Evropiane. Ky ishte një tregues tjetër shumë domethënës i rëndësisë që sporti po merrte dhe i pamundësisë së kufizimit të zgjidhjes së konflikteve brënda tij. Por nga ana tjetër edhe tregues që, tashmë antonomia e gjykimit të konflikteve në sport që ishte atribut eksluziv i tij “kufizohej” nga prania e gjykatave kombetare dhe ndërkombëtare jo sportive.(4) Por vetëm në vitet ’90 Bashkimi Evropian filloi

të ndërhynte në mënyrë më të drejtpërdrejtë në sport duke trajtuar vetëm aspektin ekonomik të tij pasi për probleme të tjera ai nuk kishte kompetencë në atë kohë(1,6,9) Pra deri në fillimin e viteve ’90, kemi një situatë të dyzuar në Evropë për sa i përket aspekteve ligjore të autonomisë së sistemit sportive kombëtar: nga njëra anë shtetet demokratike ku autonomia e plotë që kishin gëzuar që nga krijimi i tyre po përballej ne një interesim gjithnjë e më të madh të shtetit dhe të sektorit ekonomik për sportin, interesim që po shndrrohej gradualisht në një prezencë legjislative dhe institucionale nga ana e shtetit dhe në bashkepunim ekonomik konkret me biznesin privat. Këto dy elementë po bëheshin gjithnjë e më të dukshme e dhe po kufizonin këtë autonomi të plotë të mëparshme. Nga ana tjetër ishte blloku i vendeve ish komuniste ku mungesa e plote e autonomisë gjatë sudimit komunist nuk ishte e kodifikuar në ligj pasi në asnje prej këtyre vendeve nuk egzistonte një ligj për sportin, por ishte e pranishme në të gjitha aspektet e jetes se përditshme organizative të tyre, në mënyrë të drejtpërdrejtë duke i trajtuar organizatat sportive si shtojca të strukturave shtetërore. (10) Kundër këtij realiteti në vendet komuniste ishin rreshtuar që në mesin e viteve ’40, organizata të tilla sportive si CIO. Në amendimin që ju bë nga CIO nenit 25 të Kartës Olimpike ne vitin 1949 thuhej që qënia i pavarur dhe autonom ishte një kërkesë thelbësore për tu antarësuar në CIO dhe kjo u theksua sepse në këtë periudhë CIO filloi të pranonte antarësimin e vendeve komunistë të Evropës Lindore si antarë të saj.(3) Vitet ’90 për vendet e këtij blloku, me shkatërrimin e komunizmit, sollën edhe premisat për institucionalizimin e funksionimit real të organizatave sportive bazuar në një kuadër ligjor të qartë. Pra krijuan mundësinë e shfaqjes dhe konsolidimit gradual të një funksionimi autonom të sistemit sportiv kombëtar që do të forcohej e përsosej së bashku me forcimin dhe


7 Ligji shqiptar i sportit për marrdhëniet shtet-lëvizje sportive dhe mundësitë e përmirësimit të tij

përsosjen e një shoqërie demokratike(10, 11). Pra, në vendet demokratike gjysma e dytë e shekullit XX solli kalimin nga një autonomi e plotë në një autonomi të kufizuar, kufizim i cili shkaktohej nga prania gjithnjë e më e dukshme e interesave politikë e ekonomikë që lidhen me rritjen e rolit dhe rëndësisë ekonomike e politike të sportit(11) . Ndërsa në vendet ish komuniste mungesa e plote e autonomisë gjatë komunizmit po shndrrohej në një prani dhe forcim gradual të saj duke kaluar nëpër një proces kompleks konceptual dhe ligjor. Në këtë studim do të fokusohemi kryesisht në trajtimin e tendencës që ka të bëjë me grupimin e dytë, ku bën pjesë edhe Shqipëria duke synuar që të analizojmë faktorët dhe elementët që përbëjnë bazën e një autonomie të funksionimit të sistemit sportiv kombëtar si një premisë për rritjen dhe fuqizimin e aktivitetit të tij. Dhe kjo premisë ka shumë rëndësi. Sepse bazuar në këtë këndvështrim ka shumë vlerë të japim përgjigje për pyetjet: 1. C’farë autonomie duhet të përcaktojë ligji i sportit në mënyrë që të ndihmojë zhvillimin e tij? 2. Cili është raporti i drejtë mes autonomisë së sportit dhe ndërhyrjes së ligjit për të rregulluar një çështje më rëndësi publike siç është sporti? 3. Si pasqyrohen këto nocione në Ligjin aktual shqiptar të Sportit? Metodollogjia e ndjekur në këtë analizë është ajo e bazuar në studimin e Ligjit të Sportit si një dokument thelbësor. Kjo maksimalizon objektivitetin e kësaj analize megjithëse jemi të ndërgjegjshëm se realiteti konkret jo rrallë deformon kërkesat ligjore. Neni 3 përcakton qartë që federatat, shoqatat janë persona juridikë privatë që krijohen me inisiativë të antarëve dhe bazuar në ligj. Por një”kufizim” që haset më poshtë përcakton që të gjitha shoqatat sportive të të gjitha niveleve dhe madhësive duhen regjistruar në gjykatë

ndërkohë që mund të përdorej përvoja e huaj që vetëm një kategori shoqatash të mëdha regjistrohen në gjykatë ndërsa të tjerat, ato me përmasa më të vogla mund të ndjekin një procedurë më të lehtë regjistrimi. Neni 4 i ligjit përcakton parimet bazë të fuksionimit të sportit në Republikën e Shqipërisë. Ato janë për këtë ligj: 1. Parimi i Barazisë 2. Parimi i Lojës së Ndershme 3. Parimi i Sigurisë Mungesa e parimit në autonomisë së organizatave është sa një mangësi kuptimplote në vlerësimin e autonomisë së lëvizjes sportive. Në kreun 2 “Shteti dhe Sporti” neni 7 paragrafi 1 thuhet “sporti është një veprimtari publike”. Përcaktimi i aktivitetit sportiv si aktivitet publik është një cënim qoftë edhe formal i konceptit sundues sot në lëvizjen sportive që ky aktivitet është funksion i organizatave private siç janë klubet apo federatat. Nëse duam të theksojmë autonominë e funksionimit të organizatave sportive duhet të pranojmë që veprimtaria e tyre si persona juridikë privatë është aktivitet privat dhe ata janë përgjegjës për zhvillimin e saj. Ndërsa kur themi “veprimtari publike” atëherë nënkuptojmë që të gjitha strukturat që bëjnë sport janë publike duke mos u përputhur me realitetin ku strukturat private te sportit jane dominuese. Nëse kjo duhej formuluar sipas këtij konceptimi atëherë duhej përcktuar si “veprimtari publike dhe veprimtari private me interes publik”. Sidoqoftë dilema nëse sporti është një aktivitet publik apo privat me interes publik është shumë interesante për tu trajtuar edhe më hollësisht në një studim tjetër. Neni 8 përcakton qartë që struktura shtetërore e sportit kryen një sërë funksionesh që kanë të bëjnë me politikat sportive, ligjore, financiare. Në mënyrë të veçantë në këtë nen thuhet “ministria… bashkëpunon me to (organizatat sportive) për zhvillimin e sportit në Republikën e Shqipërisë, duke respektuar pavarësinë e funksionimit të tyre…”.


8 Revista Shkencore e Sportit

Në këtë nen përmendja e nocionit “pavarësi funksionimi” është i diskutueshëm pasi në të vërtetë termi “pavarësi” është larg realitetit në situatën ku vepron ligji shqiptar i sportit. Vetë fakti që në kontekstin e këtij neni cilësohet financimi i organizatave sportive dhe sidomos realiteti aktual i marrdhënieve MTKRS-federata dhe pushtet vendor-klube është shumë larg edhe nocionit me të ngushtë të “pavarësisë”. Mendojmë që përcaktimi më i drejtë i kësaj marrdhënie sot dhe ne të ardhmen do të ishte “autonomi” në kontekstin e këtij neni. Për më tepër në nenin 8 nuk përmendet konsultimi me organizatat sportive për hartimin e politikave dhe legjislacionit sportive si detyrim dhe respektim i autonomisë pasi këto politika dhe ligje do të implementohen dhe përdoren nga organizatat sportive kombëtare dhe lokale. Në nenin 8 paragrafi 2 përcaktohen detyrat e pushtetit vendor. Në fund të këtij paragrafi thuhet që ai”…mbështet zhvillimin dhe veprimtarinë e organizatave sportive, që zhvillojnë veprimtari në territoret e tyre”. Ky përcaktim është shumë i ndryshëm nga realiteti aktual ku pushteti vendor trajton si klub të vetin vetëm atë tradicionalin duke eleminuar çdo autonomi funksionimi të tij, ndërsa klubet e tjera sportive, shoqata apo shoqëri, nuk përfitojnë asnjë lloj ndihme. Në thelb kjo mbetet e njejta situate si përpara viteve’90 dhe nevoja per ndryshimin e saj është më teper se urgjente. Një tregues tjeër i kufizimit të panevojshëm të autonomisë së sportit pasqyrohet në nenin 14 të ligjit të sportit. Në pikën 2/1 të këtij neni përmendet që statuti i federatës duhet të jetë në përputhje me një statut tip që firmos ministri. Nevoja që statuti i një organizate që kërkon të jetë federatë shqiptare të përmbajë disa specifikime mund të realizohet edhe në një mënyrë më pak imponuese dhe kufizuese të autonomisë së saj. Vetë koncepti i “statutit tip” është një një kufizim shumë i dukshëm i autonomisë së sportit dhe një mos respektim i karakteristikave dhe veçorive organizative dhe funksionale të sporteve të caktuar.

Megjithatë, në nenin 14, paragrafët 4,5 vihet re një përmirësim i qartë në aspektin që po analizojmë, krahasuar me Ligjin e parë të vitit 1996. Nëse në variantin e parë ministri kthente mbrapa një vendim të federatave që e gjykonte ai në kundërshtim me ligjin, në versionin e sotëm ministri nuk ka të drejtë ta kthejë mbrapa dhe të ndalojë zbatimin e tij por duhet ta çojë në gjykatë e cila është përgjegjëse për vlerësimine përputhshmërisë së tij me ligjin. Ky është një moment shumë domethënës në evolucionin e konceptimit nga ana e ligjvënësve të pozicionit të strukturës shtetërore të sportit ndaj organizatave sportive kombëtare. Në përfundim të kësaj analize po ndalemi tek Kreu III, Neni 9 i ligjit të sportit. Në të përshkruhet Këshilli Kombëtar i Sportit i cili funksionon pranë titullarit shtetëror të sportit. Në paragrafin 2 të këtij neni përcaktohet “Këshilli Kombëtar i Sportit është një organ këshillimor i cili merr pjesë në hartimin dhe zhvillimin e politikave të shtetit për sportin”. Përbërja e këtij këshilli vëndoset me VKM. Rezulton nga VKM përkatëse që në përbërje të tij nuk ka asnjë drejtues të organizatave sportive kombëtare duke treguar qartë që pjesmarrja e këtyre organizatave në hartimin e politikës shtetërore dhe zbatimin e saj është inegzistente. Në mënyrë që të krijohej dhe funksiononte një partneritet optimal do të ishte e këshillueshme që përbërja e Këshillit Kombëtar të Sportit të ishte me Presidentët e Federatave Shqiptare të Sportit dhe kjo të jetë e përxcaktuar që në ligjin e sportit.

Perfundime 1. Ligji aktual i sportit pasqyron një përmirësim të dukshëm të konceptit të organizimit dhe funksionimit të lëvizjes sportive si një sistem autonom që bashkëpunon në partneritet me shtetin, krahasuar me paketën ligjore të mëparshme. Kjo vërteton tezën e shprehur ne fillim të studimit që autonomia e sportit në vendet ish komuniste po vjen duke u forcuar dhe konsoliduar.


9 Ligji shqiptar i sportit për marrdhëniet shtet-lëvizje sportive dhe mundësitë e përmirësimit të tij

2. Megjithatë në drejtim të konceptimit dhe formatimit të një marrdhënie të qartë dhe me perspektivë që të krijojë dhe respektojë autonominë e nevojshme të sistemit sportiv privat në Shqipëri mbetet akoma shumë për të bërë. 3. Nëse në nivel qëndror hapat e hedhura në këtë drejtim janë në rrugën e duhur, në nivel lokal marrdhëniet lëvizje sportive-struktura publike janë akoma shumë larg realitetit shoqëror dhe kërkesave që ligji shtron.

Rekomandime Si rekomandime po mundohemi t’u përgjigjemi pyetjeve që shtruam në hyrjen e këtij punimi: 1. Ligji i sportit duhet të përcaktojë një autonomi efektive, reale dhe të realizueshme në kushtet tona, duke patur parasysh traditën tonë, nevojën për një ndarje të qartë të kompetencave dhe përgjegjësive dhe, sidomos faktin që sporti po bëhet gjithnjë e më shumë një element thelbësor i jetës shoqërore ku vetëm nëpërmjet një partneriteti shtet- lëvizje sportive mund të përmbushet objektivi strategjik i zhvillimit të një sporti të drejtë për gjithë shoqërinë. 2. Raporti i drejtë do të ishte respektimi i autonomisë së funksionimit të brëndëshëm të organizatave sportive, forcimi i gjykimit sportiv dhe pavarësia e tij, fokusimi i marrdhënies ndërmjet shtetit dhe sportit në partneritetin e hartimit të politikave sportive dhe zhvillimit të tyre në një bashkëpunim afatgjatë. 3. Në ligjin aktual të sportit, megjithë përmirësimet e dukshme ka akoma mundësi që respektimi i autonomisë së organizatave kombetare dhe lokale të sportit dhe partneriteti i bashkëpunimit të evidentohet dhe theksohet.

Biblografia 1. Chaker, A.-N. (1999). “Study of national sports legislation in Europe”, Council of Europe Publishing, Strasbourg 2. Chaker, A.-N. (2004). “Good governance in sport. A European survey”, Council of Europe Publishing, Strasbourg 3. Chappelet, J.-L. (2008). “The International Olympic Committee and the Olympic System. The governance of world sport”, Routledge, London 4. Duval, J.-M. (2002). “Le droit public du sport : Etat et fédérations sportives, compétitions et réglementations sportives, service public et monopole” Economica-PUAM, Paris 5. Foster, K. (2005). “Alternative models for the regulation of global sport” in The Global Politics of Sport (A. Lincoln, Editor). Routledge, London. Pages 63-86. 6. Husting, A. (1998). “L’Union européenne et le sport. L’impact de la construction européenne sur l’activité sportive”, Juris Services, Lyon. 7. Latty, F. (2007). “La lex sportiva. Recherche sur le droit transnational”, Martinus Nijhoff Publishers, Leiden, Netherlands 8. Marguénaud, J.-P. (2008). “Olympisme et droits de l’Homme” in Revue juridique et économique du sport, 87, pages 143152. 9. Miège, C. (2000). “Le sport dans les Etats membres de l’Union européenne”, Voiron: Presses universitaires du sport 10. Rizvanolli V.,Shyti A. Organizimi Institucional dhe Juridik i Sportit Botim SHBLU 2011. 11. Simon, G. (1990). “Puissance sportive et ordre juridique étatique” LGDJ, Paris


“Vleresimi i disa cilesive fizike qe lidhen me kercyeshmerin e volejbollisteve te ekipeve kombetare te volejbollit ne shqiperi te moshave 16-19 vjec” Msc. Enkeleida LLESHI, Doc. Gjergj KOKONECI Instituti i Kërkimit Shkencor të Sportit, Universiteti i Sporteve të Tiranës

Abstract Albania’s participation in Balkan Volleyball Cup 2011 for age group 16-19 is an important event in our country. The evaluation of physical features, especially jumping ability in the force platform (Ergo Jump System) has a special importance in the progress of these volleyball ages. The research is focused in four teams: Junior Women 12girls,YouthGirls 12girls,JuniorMen 12 boys, Youth Boys 12boys. Based in or measurements, we calculated the average for each team: Birthday (AGE), Body Height(BH), Body Weight(BW), Body Mass Index (BMI), Jump Attack, Jump Block, Squat (SJ)and Countermovement Jump(CMJ), Repetitive Jump(RJ 15sec).The three tests for C.Bosco were performed in the Ergo Jump System platform. The difference in % of (CMJ-SJ) the calculation of the elasticity index. Elastic energy (CMJ-SJ)x100/CMJ the capacity for subsequent reuse of accumulated elastic energy resulting from the elastic stretch preceding muscular contraction. The average RJ15sec/ CMJ gives the resistance index of explosive force. The collected evidence presents the BMI of 16-19 females within the comparative parameters of references, whereas the BMI

of males is >(10-20%)for the same age. The elasticity index deriving from the difference in % of CMJ-SJ as Reactive Strenght Index s low in these volleyball players.(CMJ-SJ) x100/CMJ;the elasticity index is presented in % as an indicator of the accumulated energy capacity resulting from resulting from the elastic stretch preceding muscular contraction. This index shows unexploited reserves of muscle elastic energy in sportsmen.The mechanical strength during jumping RJ15sec proved to be a very sensible functional parameter which individualizes the features and characteristics of alactic acid anaerobe element pertinent to training. Capacity of reactive strength index CMJ(h15/h CMJ) in collective sports in teams, these value reach up to 0.90-0.95.This data suggests that the values of teams 16-19 years reach up to 0.8.The national volleyball teams of 16-19 years have a low capacity of reactive strength resistance, which derives from lack of their plyometric and power training. Key Words: Volleyball, Squat Jump, Countermovement Jump


“Vleresimi i disa cilesive fizike qe lidhen me kercyeshmerin e volejbollisteve te ekipeve kombetare te volejbollit ne shqiperi te moshave 16-19 vjec”

Hyrje Volejbolli i moshave në vëndin tonë ka një pjesëmarrje të vazhdueshme në aktivitetet Ballkanike. Në këto 10 vitet e fundit pjesëmarrja ka qënë e plotë me të Rejat, Para të Rejat, të Rinjt dhe Para të Rinjtë në Kampionatet Ballkanike të volejbollit. Performanca fizike sportive e këtyre moshave ose domosdoshmëria e fuqisë-forcë ka një rëndësi të vecantë në vazhdimësi. Volejbolli përkufizohet si një aktivitet me angazhim aerobic-anaerobik të alternuar me hyrjen në punë të një numri të madh muskujsh trupore dhe kërkesa të larta të forcës në regjione të caktuara. Volejbolli është një lojë e shpejt dhe karakterizohet shumë nga lartësia trupore, kërcyeshmëria e sportistit,forca esplozive, nga zhvendosjet anësore para dhe prapa por edhe nga anët e tjera tekniko-taktike individuale ose kolektive të përftuara nga stërvitshmëria. Volejbollistët duhet të zotërojnë dhe të rrisin nëpërmjet stërvitjes aftësinë për zhvillimin e forcës eksplozive shpërthyese dhe për të ripërdorur energji elastike. Në numrin e shumtë të studimeve të kryera nga studiues të ndryshëm është edhe një autorë i njohur që ka studiuar forcën eksplozive të sportistëve Carmelo Bosco. Ne jemi bazuar në testet e këtij autori dhe jemi munduar ti pasqyrojmë si me poshtë.

Objekti dhe Qëllimi Objekti ynë në këtë studim kanë qënë Ekipet Kombëtare të Volejbollit për mosha nga 16-19 vjec që morën pjesë në Kampionatin Ballkanik të Volejbollit të këtij viti (2011). Për femra ekipi Kombëtar të Rejave u përfaqësuan me moshat 1992 në Serbi dhe ekipi Kombëtar Para të Rejave u përfaqësua me moshat 1994 në Shqipëri, si dhe për meshkujt ekipi Kombëtar i të Rinjve u përfaqësua me moshën 1992 në Mal te Zi dhe ekipi Kombëtar i Para të Rinjve u përfaqësua me moshën 1993 në Turqi . Gjithsej kanë qënë nën kontrollin tonë këto 4 ekipe Kombëtare me përbërje me nga 12 lojtarë,

Gjithsej 48 volejbollist,24 femra dhe 24 meshkuj. Volejbollistët janë matur përpara periudhës së fillimit të përgatitjes së tyre për Kampionatin Ballkanik (fazën e grumbullimit të tyre). Qëllimi ynë në këtë studim është të nxjerrim në dukje tek këta volejbollist disa cilësi fizike të këtyre moshave që kanë lidhje me vet sportin e volejbollit si; Energjia elastike ,Forca eksplozive Lartësia max e spostimit të qëndrës së gravitetit e shprehur (h=cm). Fuqia anaerobike dhe alaktacide, kapaciteti i rezistencës së forcës eksplozive Devijimi standart tek këta ekipe volejbolli Për realizimin e këtyre qëllimeve është përdorur u MUSCLELAB JUMP (Ergotest Technology) duke përdorur edhe kalkulime në bazë te literaturës së marr nga testet e C.BOSCOS(1992).

Metoda dhe Materiale Me qëllim që të bëhet një vlerësim(matje) i plotë i këtyre volejbollistëve jemi përqëndruar tek kontrolli fizik i tyre dhe të kërcyeshmërisë ekipore. Përvec matjeve antropometrike të kryera në terren për ekipet e volejbollit të të Rejave, Para të Rejave, të Rinjve, Para të Rinjve janë përdorur dhe Teste te forcës së shpejtë. Metodika që sot konsiderohet si më e vlefshme për matjen e fuqisë muskulore të zinxhirëve të muskujve ekstensor në gjymtyrët e poshtëm kemi përdorur 3 teste nga 6 JUMP TEST (Bosco 1992). Me vlerësimin e këtyre testeve është e mundur të vlerësohet tërthorazi përqindja e fibrave të shpejta të muskujve anësorë.

Treguesit Antropometrik Ndër treguesit antropometrik u vlerësuan; Datëlindja (Age), Lartësi Trupore LT(BH) në cm, Pesha Trupore PT (BW ) në kg.

11


12 Revista Shkencore e Sportit Counter Movement Jump (CMJ) - është i

Testet klasike të kërcyeshmërisë në volejboll:

ngjashëm me SJ, por sportisti e fillon testimin nga pozicioni drejtqëndrim dhe merr vrull me përthyerje të gjymtyrëve të poshtëm deri në 90 gradë, duart të vendosur mbi hije.

-Kërcimi me vrull, prekje objekti me një dorësulmi (attack) në cm. Kërcimi nga vëndi, prekje objekti me dy duarblloku(block) në cm.

Repetitive Jump (RJ) – është vashdimësi e

testit CMJ , kërcime në vashdimësi me kohë të përcaktuar nga 5sec deri në 60sec. Por ne kemi marrë në përdorim testin prej 15sec.

Tre testet të përdorura nga studiuesi C.Bosco; Squat Jump (SJ) - është një kërcim vertikal

nga vëndi dhe nis nga pozicioni i sportistit me këmbët e përthyera 90 gradë, duart e mbështetur në mes (hije).

Janë hartuar tabela të vecanta për cdo ekip dhe ne fund janë bërë përllogaritjet mesatare ekipore.

Tab.1. Tabela e përgjithshme TË REJA

Nr

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Emër Mbiemër E. Braho S. Thaka E. Bici G. Smajla O. Gashi N. Shahu A. Vokrri A. Gjermen S. Smajla R. Matoshi M. Dervishi R. Meta Mesatarja Ekipore

(Cmj -Sj) x100/ Cmj % elastic

Mes. RJ 15sec/ CMJ

w/kg 59.3 30.4 56.3 32.4 47.9 36.9 57.9 33.9 38.4 40.4 55.3 33.9

15.4% 13.6% 19.7% 18.9% 21.5% 17.4% 16% 13.3% 17.7% 23.7% 15.9% 13.3%

0.9 0.7 0.8 0.9 0.9 0.8 0.9 0.8 0.8 0.8 0.8 0.7

20.53 25.34 312 30.69 272 25 218 26.9 43.5

17.3%

0.8

Mosha

LT cm

PT kg

BMI kg/ m2

1992 1992 1995 1992 1992 1993 1992 1992 1994 1993 1994 1992

177 194 185 185 168 178 169 187 177 182 183 172

62 82 80 73 55 70 58 62 62 70 65 60

19.8 21.8 23.3 21.3 19.5 22.1 20.3 17.7 19.8 21.1 19.4 20.3

1992.7

179.8

66.5

SJ K1 30.6 28.3 24.8 23.9 24.8 21.3 24.6 22.8 24.8 22.8 32.6 22.8

CMJ ms 305 697 45 517 364 291 117 264 406 306 170 264

K1 36.2 32.8 30.9 29.5 31.6 25.8 30.3 26.3 29.9 29.9 38.8 26.3

ms 249 58 219 83 130 412 55 610 296 496 57 610

RJ 15 sec Nr 26 32 23 27 27 26 24 24 24 22 23 24

ms 47 673 122 809 140 132 81 113 170 149 77 113

cm 33.7 23.2 27.3 31.7 30.5 22.7 28.8 23.1 25.4 25.4 31.4 20.1

Kalkulimet BMI - ( bady mass) - (kg/m2, ) (CMJ - SJ) – Duke përpunuar diferencën ndërmjet këtyre testeve SJ dhe CMJ mund të kalkulojmë koeficientin e ripërdorimit elastik të forcës që është diferenca në përqindje ndërmjet tyre. (CMJ-SJ)X100/CMJ) - kapaciteti i ripërdorimit të energjisë së akumuluar si rezultat i tërheqjes elastike që paraprin kontraksionin muscular (përqindja e elasticitetit). Mes.RJ15sec- fuqia anaerobike laktacide. Kapaciteti i muskujve të cilët shprehin vlerat e forcës gjatë punës së ekcentrimit dhe koncetrimit. Duke parë vlerat e përftuara kemi mundësi të drejtojmë stërvitjen drejt forcës ose drejt shpejtësisë. Mes.RJ15sec/CMJ - Koeficienti i rezistencës së forcës eksplozive Standart deviation – kalkuluar për cdo element të testuar në grup.


“Vleresimi i disa cilesive fizike qe lidhen me kercyeshmerin e volejbollisteve te ekipeve kombetare te volejbollit ne shqiperi te moshave 16-19 vjec” Tab.2. Tabela e përgjithshme (PARA TË REJA) SJ

CMJ

Emër Nr Mbiemër

Mosha

BMI kg/ LT cm PT kg m2

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

1995 1994 1994 1994 1994 1995 1994 1994 1996 1995 1995

185 183 178 169 172 174 183 179 166 168 162

80 65 70 53 60 65 63 58 56 56 54

23.3 19.4 22.1 18.5 20.3 21.5 18.8 18.1 20.3 19.8 20.6

K1 25.8 32.6 23.3 32.4 27.9 26.8 20.2 23.7 26.4 22.3 28.2

ms 45 170 207 399 831 500 158 483 179 799 620

1994

177

52

17.8

32.4

520 35.2

1994.5

174

61

20.04

E. Bici M. Dervishi A. Xhamet E. Dova S. Shehu R. Mema H. Bego G. Zagori A. Pashai E. Fagu D. Lika

12 H. Boci Mesatarja Ekipore

K1 30.9 38.8 29.4 38.4 35.3 31.2 24.6 31.3 32.6 29.5 33.1

ms 219 57 141 456 277 496 366 472 328 490 357

RJ 15 sec Nr 23 23 26 26 23 23 28 29 22 23 25

ms 122 77 505 521 387 178 560 220 224 512 520

cm 27.3 35.4 29.5 28.8 32.9 26.2 20.9 23.1 23.9 25.9 27.5

w/ kg 46.3 42.3 16.6 32.9 25.7 40.7 35.7 20.6 32.1 16.2 17.3

(Cmj -Sj) x100/ Cmj % elastic

Mes. RJ 15sec/ CMJ

16.5% 15.9% 20.7% 15.6% 20.9% 14.1% 17.8% 24.2% 19% 24.4% 14.8%

0.8 0.8 0.9 0.7 0.9 0.8 0.8 0.7 0.7 0.8 0.8

520 24 460 26.5 20.6

22.8%

0.8

26.83 409 32.52 391 24 357 27.3 28.9

17.2%

0.8

Tab.3. Tabela e përgjithshme (TË RINJTË)

Nr 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Emër Mbiemër G. Pirro L.Martiro E.Xhabrahim L. Biduli T. Janillari F. Aliraj R. Koci B. Miculi K. Qeraxhia XH. Myftari A. Kula K. Berdufi Mesatarja Ekipore

Mosha LT cm PT kg

BMI kg/ m2

SJ

CMJ ms 445 357 267 178 478 114 795 283 292 337 516 283

K1 48.9 47.2 39.8 37.3 39.5 47.6 46.6 48.2 40.1 40.5 36.4 48.2

ms 253 225 651 434 331 190 213 252 715 177 556 252

RJ 15 sec

1991 1993 1991 1992 1991 1993 1994 1992 1993 1993 1994 1994

190 194 191 194 195 189 202 183 184 200 195 175

80 86 82 80 84 75 92 78 71 79 84 67

22.1 22.8 22.5 21.2 22.1 21 22.5 23.3 21 19.7 22.1 21.8

K1 42.6 40.9 30.3 30.6 33.9 40.6 40.6 40.5 33.2 33.8 28.7 40.5

Nr 22 29 25 26 21 25 16 22 26 20 22 22

ms 95 208 240 130 189 40 404 87 19 354 212 87

1992.5

191

79.8

21.8

36.3 362 43.3 354 23 172

cm 37.8 40.1 41 28.8 32.5 34.1 32.5 35.7 40.9 33.2 28.7 35.7

w/kg 44 38.2 34.2 41.8 47.5 27.5 35.2 46.2 34.1 39.7 34.3 46.2

35

39.1

(Cmj -Sj) Mes. RJ x100/ Cmj 15sec/ % elastic CMJ 12.8% 13.3% 23.8% 17.9% 14.1% 14.7% 12.8% 15.9% 17.2 16.6% 21.1% 15.9%

0.7 0.8 1 0.7 0.8 0.7 0.7 0.7 1 0.8 0.7 0.7

16.3

0.7

Tab 4. Tabela e përgjithshme (PARA TË RINJTË) Nr

1 2 3 4 5 6 7 8

Emër Mbiemër

E. Braho A. Kula T. Shollo K. Berdufi E. Uka L. Martiro K. Kola A. Tollumi

Mosha

LT cm

PT kg

BMI kg/ m2

1993 1994 1993 1994 1994 1993 1993 1993

184 195 187 185 185 194 188 190

75 85 78 75 74 85 76 74

22.7 22.3 22.9 21.9 21.7 22.9 21.7 20.5

SJ

CMJ

RJ 15 sec

K1

ms

K1

ms

Nr

ms

33.2 28.7 44.8 40.5 33.9 36.8 40.5 39.8

292 516 368 283 305 845 283 203

40.1 36.4 51.3 48.2 41.6 41.9 48.2 44.2

715 556 641 252 611 213 252 57

26 22 23 22 19 21 22 14

19 212 704 87 218 163 87 421

(Cmj -Sj) Mes. RJ x100/ 15sec/ Cmj % CMJ cm w/kg elastic 40.9 34.1 17.2 % 1 28.7 34.3 21.1% 0.7 45 24.8 12.6% 0.8 35.7 46.2 15.9% 0.7 32.1 41.9 18.5% 0.7 33 53.4 12.1% 0.7 35.7 46.2 15.9% 0.7 36.4 30.6 9.9% 0.8

13


14 Revista Shkencore e Sportit

9 10 11 12

Xh.Myftari A. Duka R. Koci A. Cullhai Mesatarja Ekipore

1995 1994 1994 1993

190 199 202 191

1993.5 190.8

85 78 92 73

23.6 20 23 20

33.8 39.8 33.1 32.8

337 496 795 203

40.5 177 20 354 33.2 43.8 216 22 118 36.7 42.5 213 16 404 27.5 40.2 57 14 421 31.4

39.7 55.6 35.2 30.6

16.6% 9.1% 22.1% 18.4%

0.8 0.8 0.6 0.7

79

21.9

36.4 410 43.2 329 20 267 34.6 39.3

15.7%

0.8

Tab 5. Tabela e përgjithshme Ekipore

EKIPET Mosha LT Cm

Të Rejat 1992.7 179.8 Para të 1994.5 174 Rejat Të Rinjt 1992.5 191 Para të 1993.5 190.8 Rinjt

PT Kg

BMI Kg/ m2

SJ

CMJ

RJ 15 sec

66.5

20.5 25.3

312

30.6

272

16

218

Mes 15s cm 27.1

61

20 26.9

409

32.5

391

18

357

79.8

21.8 36.3

362

43.3

354

15

79

21.9 36.4

410

43.2

329.8

17

K1

ms

K1

ms

Nr

ms

(Cmj-Sj) Mes. x100/ 15sec CMJ /CMJ W/ kg % elas rezistenca 27.3

17.3%

0.8

27.3

18.9

17.2%

0.8

172

35

30.5

16.3%

0.7

267

31.6

29.3

15.7%

0.8

Tabelën 5; Janë paraqitur në mënyrë të përgjithshme të dhënat e testeve të praktikuara tek volejbollistet e moshave 16-19 vjec. Kemi praktikuar tre teste të studiuesit C. BOSCOS (1992); Squat Jump(SJ), Counter Movemnt Jump(CMJ), Repetitive Jump(RJ15sec). Testimet jane kryer; Squat Jump(SJ)-nga 3 kërcime(mesataren), Counter Movement Jump (CMJ)nga 3 kërcime(mesataren), Repetitive Jump(RJ)- RJ15sec kërcime të vashdueshme.Sipas tabelës së mësipërme janë hartuar edhe grafikët e cdo testi mesatere ekipore.

Kërcimet Klasike Volejboll 2011

350 300 250 200 150

Figura1; Ne fig.1 janë paraqitur vlerat e testimeve të kërcimeve klasike të Volejbollit të 4 ekipeve Kombëtare të moshave të vitit 2011

100 50 0 LT cm

K.me 1 cm

K.me 2 cm

PT kg

BM I kg/m 2

Te Rejat

179.8

288.2

277.3

66.4

20.5

Para Te Rejat

174.8

280.3

266.9

61.8

20

191

323.7

305.3

79.4

21.8

190.8

332.5

3.3.8

77.8

21.9

Te Rinjte Para Te Rinjte


“Vleresimi i disa cilesive fizike qe lidhen me kercyeshmerin e volejbollisteve te ekipeve kombetare te volejbollit ne shqiperi te moshave 16-19 vjec”

Kërcimet Klasike Volejboll 2010 350 300 250 200 150

Figura 2; Në fig2 janë paraqitur vlerat e testimeve të kërcimeve klasike të Volejbollit të 4 ekipeve Kombëtare të moshave të vitit 2010

100 50 0 LT cm

K.me 1 cm

K.me 2 cm

PT kg

BM I kg/m 2

Te Rejat

178.9

285.1

270.5

61.6

19.25

Para Te Rejat

173.8

274.3

261.4

60.1

19.9

Te Rinjte

190.3

319.5

304.2

79.4

21.93

Para Te Rinjte

188.2

318.5

302.4

77.8

21.97

Diskutim Në tabelat dhe grafikët e mësipërm janë paraqitur të dhënat antopometrike të ekipeve të volejbollit të moshave nga 16-19 vjec që morën pjesë në Kampionatin Ballkanik të Volejbollit 2011 por edhe të dhënat të Kampionatit Ballkanik të Volejbollit të 2010. Këto të dhëna janë marrë nga matjet e bëra në fushë para startimit të fazës së grumbullimit ose stërvitjes së këtyre ekipeve para aktivitetit Ballkanik. Pra në bazë të këtyre të dhënave të paraqitura ka qenë performanca ekipore e këtyre ekipeve të moshave 16-19 në këto dy vite në aktivitet e Kampionatit Ballkanik të Volejbollit. Sikurse shohim edhe nga tabela edhe nga paraqitja e grafikut ekipet e volejbollit

femra kanë një rritje të dukshme në krahasim me vite të tjera në lartësin trupore, në kërcimin me vrull, prekje objekti me një dorë (sulmi) dhe në kërcimin nga vendi, prekje objekti me 2 duar (bllok).Vërehet nga të dhënat se edhe ekipet e meshkujve kanë një rritje jo shumë të theksuar në paraqitjen e tyre. Por ngelet për tu theksuar se ne kemi prap diferenca në keto elementë të paraqitur më lart me ekipet e tjera Ballkanike .Po të shohim nga tabelat e mësipërme BMI tek femrat e këtyre moshave është 20%-20.5%(ref;19%-26%) ndërsa tek meshkujt BMI paraqitet në një përqindje më të madhe 21.8% se sa janë referencat (10%20%) për këto mosha

15


16 Revista Shkencore e Sportit Tabela dhe grafiku i % Elasticitetit

Tabela dhe Grafiku e Testeve SJ, CMJ, diferenca CMJ – SJ (cm)

% Elasticitetit (CMJ-SJ) x 100/CMJ

50 45

17.3

17.2

16.3

40

15.7

35 30 25 20 15

3.3

3.6

3.3

4.1

10 5 0

Te Rejat

SJ

CMJ

CMJ-SJ

DS

Te Rejat

25.3

30.6

5.3

0.2

Para Te Rejat

26.9

32.5

5.6

0.07

Te Rinjte

36.3

43.3

7

0.19

Para Te Rinjte

36.4

43.2

6.8

0.29

Squat-Jump(SJ) Testi siguron një masë të aftësisë së hedhjes së shpejtë për të zhvilluar një forcë të shpejtë eksplozive.Në tabelën e mësipërme janë paraqitur performanca mesatare e kërcimeve ekipore mbasi janë mbledhur të dhënat individuale të cdo volejbollisti.Nga matjet e bëra duke e krahasuar me referencat e mara nga literatura kemi diferenca në nivel ekipesh kombëtare për këto moshat (femra 29.3 cm dhe meshkujt 43 cm) Counter Movement (CMJ) Ky tip testi është quajtur “kërcim me kundraveprim” me siglën (CMJ). Një kohë të gjatë është menduar se ky lloj kërcimi do të sigurojë masën e elasticitetit të muskujve, ndërsa sot është konstatuar që ky test siguron masën e forcës së shpejtë të kërcimit. Nga matjet e bëra dhe duke ju referuar literaturës diferencat tek (femrat 30.9cm dhe meshkuj 46.7cm) CMJ-SJ diferenca Studiuesi C.BOSCO ka propozuar vlerësimin e “cilësisë elastike” të sportistëve në skuadra duke përdorur konceptin “indeksi i elasticitetit” që vjen nga diferenca e ConterMouven Jump(CMJ)dhe Squat Jump (SJ).Kapacitet i mirë i përdorur nga energjia elastike korespondon në 8-10 cm. Diferenca

Para Te Rejat

Te Rinjte

Para Te Rinjte

midis këtyre dy testeve quhet indeksi i fuqisë së shpejtë. Volejbollistët e Kombëtares të moshave 16-19 vjec me këto vlera janë në nivelet e kapacitetit të forcës së shpejt të ulët. Janë të nevojshme këto kërcime të tipit të CMJ dhe SJ dhe nëse këta sportistë nuk demostrojnë të kenë këto tip karakteristikash, që do të thotë që ju shërben një stërvitje e mirë për të zhvilluar indeksin e fuqisë së shpejtë. Nga kalkulimet e bëra kemi nxjerr edhe koeficientin e elasticitetit me anë të formulës (CMJ-SJ)x100/ CMJ. Koeficienti i elasticitetit është i shprehur në % është një indekator i kapacitetit të energjisë së akumuluar si rezultat i zgjatimit elastik të muskulit që paraprin kontraksionin muskular. Duke përpunuar SJ dhe CMJ kemi arritur të kalkulojmë koeficientin e ripërdorimit elastik të forcës që është diferenca në përqindje e kërcimit ndërmjet SJ dhe CMJ. Eshtë kalkuluar edhe deviacioni standart i këtij koeficienti. Ky indeks tregon për rezerva të pashfrytëzuara të energjisë elastike të muskulit nga sportistët. Tabela dhe Grafiku i Vlerësimit të Fuqisë Anaerobike w/kg 15 sek

DS

(h15/CMJ)

30.5

27.3

29.3

18.9 11.02 0.8 Te Rejat

10.82 0.8 Para Te Rejat

9.52

6.22 0.7 Te Rinjte

0.8 Para Te Rinjte


“Vleresimi i disa cilesive fizike qe lidhen me kercyeshmerin e volejbollisteve te ekipeve kombetare te volejbollit ne shqiperi te moshave 16-19 vjec”

Në tabelën dhe grafikun e mësipër janë paraqitur të dhënat e vlerësimit të fuqisë anaerobike të sportistëve të këtyre grup moshave. Prezantimi i kësaj forme testi të RJ15sec është një test shum i domosdoshëm për vlerësimin e sportistëve ku forca shpërthyese është një funksion i rëndësishëm për disa sporte. Fuqia mekanike gjatë

hedhjeve të RJ15sec ka treguar se është një parametër funksional shumë i ndjeshëm dhe individualizon cilësit dhe karakteristikat e fuqisë aerobike alaktacide me përshtatjen e stërvitjes. Llogaritja e kapacitetit të forcës së shpejtë tek këta volejbollistë në testin e RJ15sec përcakton; fuqin mekanike (w/kg) dhe lartësia mesatare (cm) gjatë kërcimeve.

Tabela e nivelit të indeksit të kapacitetit të rezistencës së forcës eksplozive (BOSCO,1992) (H15/CMJ)100 Individuale 80 90 100

NIVELI ULËT MESËM LARTË

Vlera Skuadër 70 80 90

Hedhjet e vashdueshme mund të përdoren për vlerësimin e karakteristikave funksionale të sportistëve ku forca shpërthyese është një komponent përcaktues për realizimin optimal të përformancës së tyre. Vlerat e raportit midis lartësis mesatare të kërcimeve gjatë RJ15sec dhe CMJ(h15/hCMJ) duhet të afrohen në 1, në rastin e sporteve me impenjim në skuadër vlerat e mira arrijn në 0,90-0,95. Llogaritja e kapacitetit të rezistencës së forcës së shpejtë tek këta volejbollistë është bërë në këtë formë; Kapaciteti rezistencës së forcës së shpejtë; h15sec/hCMJ do te jepet; 27.3/30.9=0.88 Kjo është një paraqitje e tabelës të të dhënave nga prova e cdo volejbollisti. Në fund ne kemi përllogaritur kapacitetin e rezistencës së forcës së shpejtë mesataren ekipore të këtyre ekipeve Kombëtare te Volejbollit. Dhe në përfundim të këtyre të dhënave dalim në një analizë të përgjithshme që thuhet se individi në rastin tonë ose ekipet e volejbollit të këtyre moshave kanë kapacitet të ulët të rezistencës së forcës së shpejtë që vjen si pasoj e mungesës së stërvitjes së tyre të jo pliometrisë dhe të forcës.

Konkluzione  Nga rezultatet e marra nga testimet me këto grupmosha 16-19 vjec të ekipeve Kombëtare të Volejbollit duket qartë niveli i ulët individual të forcës së shpejtë, ndër-

(h15/CMJ) Skuadër Të Rejat Para të Rejat Të Rinjt 0.7 0.8 0.8

Para të Rinjt 0.8

sa ekipore janë pak më të larta. Por nëse shohim ekipin e të rinjve kapaciteti i forcës së shpejtë është në nivel më të ulët ekipor, gjë që tregon për një stërvitje jo të mirë të mundëshme të moshës së tyre.  Nga rezultatet e mësipërme duket qartë niveli i ulët i kërcyeshmërisë tek këto mosha. A duhet parashikuar një program stërvitor i detajuar me ushtrime të karakterit të forcës dhe të pliometrisë në këto mosha? Kur është koha më e përshtashme për zhvillimin e kërcyeshmërisë tek këto mosha?  Praktikimi i këtyre testeve, mendojmë se në sportin e volejbollit janë një domosdoshmëri e një avancimi stërvitor për moshat për të patur një performancë më të mirë të kërcyeshmërisë së tyre në volejboll.  Studim më të detajuar në perspektivë do të kemi në vashdimësi për të parë dhe krahasuar ecurin e këtyre moshave.

Literatura •

• • •

Carmelo Bosco Ph.D.”La forza muscolare”-Aspetti Fisiologici ed Applicazioni Pratiche (Rome 2006) Capitolo IV La Forza Esplosiva pg 103-110 Capitolo VIII Applicazioni pratiche del test di Bosco pg 201-210 GILLES COMETTI,DOMINIQUE COMETTI; ”La Pliometria (origini, teorie, allenamento) 2a edizione italiana (Tivoli 2009) Capitolo V; I TEST Test di Bosco pg 60-78

17


Nutrition and health behaviour in 9-11 years old children Mënyra e të ushqyerit dhe të sjellurit tek fëmijët e moshës 9-11 vjeç PhD. Çitozi. R., Msc. Ikonomi E., Msc. Qeleshi A

Abstract Introduction. Age 9-11 years old appears to be a critical period for the multiplication of storage cells (Mayer .J.,1966). The aim of this study is to objectively investigate the nutrition and health behavior level of 9-11 years old children. Methods. We have used Poul M. Insel and Walton T.Roth 1988 questionnaire. 530 children (boys and girls) 9-11 years old from Tirana and Berat city have fulfilled the questionnaire. Results. There are not significant differences between group ages in both schools, this shows that the information level for a healthy nutrition in this age is improved. Also we can see significant nutrition behavior level between the schools due to the fact that Tirana is the capital and the availability of information is higher. Discussion. The data show that there is no significant difference between the 2 age groups at both schools which indicates that the level of information regarding nutrition has improved in recent years to teachers, parents and children themselves. In all of the data obtained it appears that girls are more knowledgeable

than boys which are related to their early desire for a better body image, especially the 11-year age. Also we see a significant interchange in terms of behavior toward nutrition among children of both schools to the fact that Tirana is the capital of information and opportunities are greater.

Hyrje Mosha 9–11 duket se është një periudhë kritike e cila përkon edhe me periudhën e rritjes së depozitave qelizore (Mayer .J.,1966). Të gjithë ne e dimë që ushqimi luan një rol shumë të rëndësishëm në shëndetin e fëmijëve. Por sa i madh eshte roli qe luan ushqimi në sjelljen e fëmijëve? Përgjigjja është shumë më e madhe seç mund ta mendojmë. Kjo mund ti surprizojë prindërit për të kuptuar  se shumica e  sjelljeve të padëshiruara  të cilat mund të jenë gjithashtu një shenjë e shëndetit të dobët tek fëmijët  mund të vijnë si pasojë e kequshqyerjes së tyre. Kequshqyerja mund të duket si diçka jo me shumë rëndësi, por kur shikon imazhet e fëmijëve të botës së tretë kupton se mungesa e një vitamine esenciale ose e sasisë së duhur të mineraleve (ose ushqimeve të tjera) mund të ndikojë në shëndetin dhe sjelljen


Nutrition and health behaviour in 9-11 years old children Mënyra e të ushqyerit dhe të sjellurit tek fëmijët e moshës 9-11 vjeç

e fëmijës në mënyrë të konsiderueshme. Ky studim përqëndrohet në disa nga përbërësit shumë të domosdoshëm e të nevojshëm në rritjen e fëmijëve si qumështi, perimet, frutat, të cilat ata shpesh nuk i marrin në sasitë e normat e përcaktuara gjë e cila ndikon dukshëm në sjelljet dhe reagimet e tyre gjatë gjithë proçesit të rritjes.Fëmijët në këtë grup-moshë në përgjithësi janë shumë aktive. Ritmi i rritjes për djemtë në grup-moshën 9-11 vjeçare është më i qëndrueshëm se sa në fillimet e adoleshencës ose më vonë, por lëndët ushqyese të tyre dhe kërkesat e energjisë janë ende më të madha se për të rriturit në lidhje me peshën e tyre trupore. Ushqimet e fëmijëve në ketë grupmoshë duhet të përfshijnë një shumëllojshmëri ushqimesh në mënyrë që të plotësojnë nevojat e tyre ushqyese për të garantuar një rritje të shëndetshme.. Fëmijët në këtë grup moshë duhet të inkurajohen që të: • Hanë një shumëllojshmëri të gjerë ushqimesh të pasura me kalori • Hanë shumë fruta, dhe perime • Hanë shumë drithëra (duke përfshirë bukën, orizin makaronat, dhe grurin) • Hanë mish  pa dhjamë, peshk, mish shpendësh (duke iu hequr lëkurën) etj. • Pijnë qumësht me pak ose aspak yndyrë, dhe të konsumojnë kos, djathra osenën produkte të tjera të qumështit por me pak yndyrë • Zgjedhin ujin si pijen më të preferuar Prindërit duhet të jenë të kujdesshëm që: • Të kufizojnë yndyrnat e ngopura dhe të shmangin yndyrën në përgjithësi • Të zgjedhin ushqime me përmbajtje të ulët kripe • Tu japin fëmijëve ushqime që përmbajnë sasi të moderuara të sheqerit Zhvillimi i sjelljeve dhe i mënyrës së të ushqyerit është një proces kompleks dhe i ndërlikuar i ndikuar nga një sërë faktorësh sociale, kulturore, biologjike, ekologjike, personal etj (Kittler PG, Sucher KP., 1998). Perspektivat

afatgjata të zhvillimit, rritja e ndikimit shoqëror si dhe ndikimi i prindërve mbetet i rëndësishëm gjatë gjithë fëmijërisë Westenhoefer J.,2001. Në vendet e zhvilluara, ka ndryshime të mëdha në trendet globale shoqërore të cilat kanë kontribuar për ndryshime radikale në mënyrën e të ushqyerit. Një superbollëk i ushqimit në vendet e zhvilluara ka çuar në ndryshime në vlerën e perceptuar të ushqimit, Mënyra e ushqimit dhe e ngrënies në vendet e zhvilluara ka ndryshuar shumë, me një numër në rritje të fëmijëve të cilët hanë vetëm duke shikuar TV apo duke luajtur në kompjuter. Në vendet në zhvillim, cilësia e dobët e ushqimit,(Lutter CK, Rivera JA.,2003) llojshmëria e kufizuar e ushqimit,(Onyango AW.,2003) struktura e familjes dhe kushtet ekonomike, (BronteTinkew J, Dejong G.,2004) kontribuojnë në mënyrë esenciale në nivelin dhe sjelljen ndaj ushqimit duke çuar shpeshherë në probleme të mëdha shendetësore dhe të rritjes vetëm për shkak të kequshqyerjes ose mungesës së informimit në këtë fushë e cila po zë një vend të rëndësishëm në rritjen e fëmijve dhe të brezave të shëndetshëm e pa predispozita për sëmundje.

Qëllimi Qëllimi i këtij studimi është të investigojë në mënyrë objektive nivelin e të ushqyerit dhe mënyrën e të sjellurit ndaj saj tek fëmijët 9–11 vjeçarë.

Metodat Për të realizuar këtë studim ne përdorëm një pyetësor të marrë nga Poul M. Insel dhe Walton T .Roth 1988 të cilin e kemi përshtatur në shqip. 530 fëmijë (djem dhe vajza) të moshës 9–11 vjeç nga një shkollë 9 vjeçare në Tiranë dhe një shkollë 9 vjeçare në Berat plotësuan pyetësorin. Rezultatet. Nga rezultatet e marra del që nuk ka diferenca domethënëse ndërmjet dy grupmoshave në të dyja shkollat, ky fakt tregon se niveli i informacionit për një mënyrë të

19


20 Revista Shkencore e Sportit

ushqyeri sa më të mirë në këtë moshë është përmirësuar. Gjithashtu ne mund të shohim se ka një nivel domethënës përsa i përket mënyrës së të sjellurit ndaj të ushqyerit mbase për faktin se Tirana është kryeqyteti dhe mundësia e informimit është në një nivel më të lartë Tabela 1. Rezultatet e pyetësorit për të dy qytetet

Diskutimi

 Tirana mosha 9 vjeç

 Berati mosha 9 vjeç

 Niveli Marxhinal 8% (djem 6% & vajza2%)

 Niveli Marxhinal 13 % (djem 8%; vajza 5%)

 Niveli i Moderuar 27% (14%; 13%),

 Niveli i Moderuar 39 % (25%;14%)

 Niveli Superior 39% (18%; 21%),

 Niveli Superior 34 % (15%;19%)

 Niveli Optimal 26% (11%;15%).

 Niveli Optimal 14% (6%; 8%)

 11 vjeçarët

 11 vjeçarët

Të dhënat na tregojnë se tregojnë se nuk ka diferenca domethënëse ndërmjet 2 grupmoshave tek të dyja shkollat gjë e cila tregon se niveli i informimit përsa i përket të ushqyerit është përmirësuar vitet e fundit tek mësuesit, prindërit dhe vetë fëmijët. Në të gjitha të dhënat e përftuara rezulton që vajzat janë më të mirëinformuara se djemtë gjë e cila lidhet dhe me dëshirën e hershme të tyre për një imazh sa më të mirë trupor, sidomos në moshën 11-vjeçare. Gjithashtu ne shohim një disnivel domethënës përsa i përket mënyrës së të sjellurit ndaj të ushqyerit ndërmjet fëmijëve të të dy shkollave kjo për faktin se Tirana është kryeqyteti i vendit dhe mundësitë e informacionit janë më të mëdha.

 Niveli Marxhinal 18% (9%; 9%)

 Niveli Marxhinal 23% (14%; 9%)

Referencat

 Niveli i Moderuar 27% (10%;17%)

 Niveli i Moderuar 33 % (22%;11%)

 Niveli Superior 38% (20%;18%),

 Niveli Superior 29 % (19%; 10%)

 Niveli Optimal 17% (9%; 8%).

 Niveli Optimal 15% (9 %; 6%)

Bronte-Tinkew J, Dejong G. Children’s nutrition in Jamaica: do household structure and household economic resource matter? Soc Sci Med. 2004;58:499-514.

Grafiku 1. Krahasimi midis shkollave të Tiranës dhe Beratit për moshën 9-vjeçare

Endocrine and metabolic Adaptations to obesity. Summary 7, Vol .I Obesity in Perspective, Pub. No (NIH)75-708,1975 Kittler PG, Sucher KP. Food and Culture in America: a Nutritional Handbook. 2nd ed. West/Wadsworth; 1998. Lutter CK, Rivera JA. Nutritional status of infants and young children and characteristics of their diets. J Nutr. 2003;133:2941S-2949S. Abstract

Grafiku 2. Krahasimi midis shkollave të Tiranës dhe Beratit për moshën 11-vjeçare

Mayer .J., Some aspects of the problem of regulation of food intake and obesity .in England j.Med.,274,Mar.17,24,31.1966. Onyango AW. Dietary diversity, child nutrition and health in contemporary African communities. Comp Biochem Physiol. 2003;136:61-69. Parraga IM. Determinants of food consumption. J Am Diet Assoc. 1990;90:661-664. Abstract


Nutrition and health behaviour in 9-11 years old children Mënyra e të ushqyerit dhe të sjellurit tek fëmijët e moshës 9-11 vjeç

Poul M. Insel and Walton T .Roth 1988. 254-25 St-Onge M-P, Keller KL, Heymsfield SB. Changes in childhood food consumption patterns: a cause for concern in light of

increasing body weights. Am J Clin Nutr. 2003;78:1068-1073. Abstract Westenhoefer J. Establishing good dietary habits ý capturing the minds of children. Public Health Nutrition. 2001;4:125-129. Abstract

21


Management competences required for club managers’ success Msc. V. Carkanji, Prof.As. Dh. Bozo Sports University of Tirana

Abstract The purpose of this study is to explore the managerial competencies of the sports club managers in Albania and to compare with the managerial competencies required from the sports industry. The study was conducted with a purposive sample of 15 managers of sports clubs through an interview process in order to identify the managerial competencies they use in their job. The findings from the study showed that managerial competencies were similar to the competencies required in the field of sport. Additionally, the results noted the importance of improvement of these competencies from managers in order to enhance the future success of sports clubs. The paper presents conclusions and recommendations for supporting the managers´ job efficiency and increasing their managerial skills. Keywords: Sport Club, Competences, Managers

Abstrakt Qëllimi i këtij studimi është të studiojë kompetencat aktuale menaxheriale të menaxherëve të klubeve sportive dhe t’i krahasojë ato me kompetencat menaxheriale që kërkohen në fushën e sporteve. Këta studiues kanë intervistuar rreth 15-të

menaxherë të klubeve sportive, për të identifikuar kompetencat që ata ushtrojnë në punën e tyre. Rezultatet kanë treguar se, sot menaxherët përdorin të njëjtat kompetenca manaxheriale, me ato që kërkohen në fushën e sportit. Megjithatë qëllimi për rritjen e efikasitetit të klubeve sportie, kërkon rritje të shkallës së përmirësimit të këtyre kompetencave. Ky studim prezanton gjithashtu, konkulzione dhe rekomandime për mbështetje dhe vlerësim të aftësive të menaxherëve, sepse vlerësimi i këtyre elementeve, do të nxjerri në dukje punën frytëdhënëse të manaxherëve të fushës së sportit.

Hyrje Kohët e fundit, rritja e interesit publik për aktivitetet sportive, kërkon drejtim profesional nga ana e drejtuesve që punojnë në fushën e sportit. Instituti i kërkimit shkencor, pranë Universitetit të Sporteve të Tiranës, tenton të ndihmojë komunitetin duke eksploruar sa më shumë në fushën e menaxhimit sportiv. Që nga viti 1990, Shqipëria është përfshirë në procesin e ndryshimeve të sistemit politik dhe si rrjedhojë, ajo akoma përballet me pasojat e këtij procesi. Klubet sportive në Shqipëri janë në procesin e ndryshimit nga sistemi menaxhues publik


23 Management competences required for club managers’ success

në atë privat. Studiues të shumtë kanë bërë studime në fusha të ndryshme të industrisë dhe shumica e tyre kanë treguar që kompetencat menaxheriale janë aftesi individuale të cilat e çojnë punën drejt performancës. Sipas Broën (1993), kompetencat janë përkufizuar si dëshira dhe zotësia për të kryer një punë. Veç kësaj, Boyatzis (1982), i ka përkufizuar kompetencat e punës si “karakteristikë themelore e një personi e cila lidhet me një motiv, tipar, aftësi, ose njohuri sociale që ajo, ose ai përdor për të kryer një detyrë të caktuar” (p. 21). Autori ka argumentuar se kompetencat menaxheriale janë njohuri ose aftësi që zotërohen nga menaxherët të cilat ata i shpalosin në pozicione të nivelit menaxherial. Studime të ndryshme janë bërë edhe në fushën e sportit për të zbuluar kompetencat e domosdoshme që ju kërkohen menaxherëvë të klubeve sportive për të qënë të suksesshëm. Fjelstul dhe Tesone (2008), kanë raportuar pesë kompetencat themelore “buxheti financiar, sjellja profesionale, kontrolli i ushqimit e pijeve, dhe marrëdhëniet me punonjësit” (p. 695). Këto kompetenca janë vlerësuar si më të rëndësishmet për punën me efikasitet dhe me sukses për menaxherët e klubeve sportive. Gjithashtu, Perdue, Ëoods, and Ninemeier (2000), kanë argumentuar se kompetencat janë ato të cilat bëjnë diferencën midis kompanive konkuruese. Së fundmi, organizatat rekrutojnë punëtorë të kualifikuar, të cilët me punën e tyre ndikojnë në rritjen e performancës së organizatave. Për të mbështetur përmirësimin e kompetencave menaxheriale, shoqata e menaxherëve të klubeve në Amerikë (CMAA) dhe shoqata e menaxherëve professional, kanë ofruar 12 kurse menaxhimi dhe çertifikata kualifikuese, bazuar në misionin për të avancuar formimin profesional të menaxherëve të klubeve, duke plotësuar formimin e tyre edukativ të lidhur me vendin e tyre të punës. Qëllimi i këtij studimi është të ekplorojë kompetencat aktuale menaxheriale të menaxherëve të klubeve sportive dhe t’i krahasojë ato me

kompetencat menaxheriale që kërkohen në fushën e sporteve.

Metodologjia Natyra ekploruese e këtij studimi, kërkon përdorimin e metodologjisë kualitative, e cila është realizuar nëpërmjet intervistave për të eksploruar kompetencat që përdorin menaxherët në klubet sportive shqiptare. Kampioni i zgjedhur qëllimisht përbëhet nga 15 menaxherë të klubeve të ndryshme të cilët janë edhe përfituesit direkt të këtij studimi. Pjesëmarrësit e këtij studimi, janë selektuar duke marrë parasysh që ata të kenë të paktën pesë vite eksperiencë në pozicionin e menaxherit. Një dokument me sqarimet e nevojshme për natyrën dhe qëllimin e studimit është shpërndarë përpara intervistës me secilin individ. Gjithashtu, dokumenti i firmosur nga studiusit ka siguruar pjesëmarrësit për ruajtjen në kofidencë të informacionit të tyre personal. Intervista përfshin pyetje, të cilat kanë për qëllim të mbledhin informacionin rreth pozicionit aktual të menaxherëve, kompetencat të cilat ata përdorin, nivelin e edukimit, specialitetet në fushën e sportit, dhe disa sygjerime nga ana e pjesmarrësve për përmirësim në të ardhmen. Në metodën kualitative procesi i përfshirjes së kërkuesit është i pashmangshëm, por e rëndësishme ështe që kërkuesi të mos influencojë tek pjesmarrësit, duke shfaqur paragjykim gjatë procesit të intervistimit. E thënë ndryshe “analizimi i të dhënave kualitative është thjesht interpretimi i dialogut me pjesmarrësit” (Swanson & Holton, 2005, p. 235).

Analizimi i të Dhënave Analizimi i të dhënave është një proces i cili përfshin disa etapa të njpasnjëshme. Duhet kujtuar se në metodën kualitative përpunohen dialogjet e mbledhura nga të intervistuarat, Pra, të dhënat janë fjalë dhe jo tregues shifror. Si fillim, kërkuesit janë familjarizuar me të dhënat e mbledhura, më pas ato janë


24 Revista Shkencore e Sportit

koduar duke pasur parasysh kategorizimin a tyre në bazë të përgjigjeve të të interistuarve. Për analizimin e të dhënave është përdorur metoda Stevick-Colaizzi-Keen. Sipas Creswell

(2007), kërkuesit duhet të bëjnë një përshkrim strukturor të fenomenit. Tabela e mëposhtëme tregon kodimin e të dhënave të pyetjeve që përmban intervista.

Tabela 1 – Kodimi i Pyetjeve Pyetjet

Kodimi

Përshkrimi

RQ1

OMANAG-S

Pozicioni në menaxhim

RQ2

RESP-OMANAG-S

Përgjegjësitë në pozicionin e mëparshëm

RQ3

SSC

Klubi sportiv i futbollit

RQ3

VSC

Klubi sportiv i volejbollit

RQ3

BSC

Klubi sportiv i basketbollit

RQ4

RESP-CMANAG-S

Përgjegjësitë në pozicionin aktual

RQ5

PERC-CMANAG-S

Perceptimi për sistemin e menaxhimit

RQ6

ID-CH-MANAG-S-

Ide për përmirësimin e sistemit menaxhues

Rezultate dhe Diskutime Ky studim u fokusua në identifikimin e kompetencave manaxheriale aktuale. Rezultatet nga ky studim treguan se kompetencat specifike si, kontrolli i pijeve dhe ushqimit, ushtrohen rregullisht nga menaxherët. Kompetenca të tjera si, buxheti, raporte financiare, marrëdhëniet me personelin, treguan se ato udhëhiqen nga menaxherë me eksperiencë më shumë personale, se sa me baza profesionale. Është e rëndësishme të theksohet se menaxherët i sugjerojnë këto kompetenca, si më të rëndësishmet për suksesin e menaxhimit të klubeve sportie në të ardhmen. Rezultatet treguan se punonjësit në pozicionin e menaxhimit në klubet e sporteve shqiptare janë rekrutuar duke u bazuar në eksperiencën e tyre se sa profesionalisht të shkolluar.

Konkluzioni Aktivitetet sportive ne Shqipëri janë shumë të rëndësishme, menaxherët janë të interesuar të përmirësojnë aftësitë e tyre për të punuar me efikasitet e për të çuar drejt suksesit

klubet sportive, megjithese, këto pozicione pune janë pak të paguara, me kushte pune jo të favorshme, e me normë qarkullimi të punonjësve të lartë. Përveç kësaj, menaxherët janë të vetëdijshëm për mungesën e kompetencave menaxheriale, në krahasim me ato që kërkohen në fushën e sportit. Ata janë të gatshëm të zhvillohen profesionalisht duke marrë pjesë në trajnime të ndryshme të organizuara nga menaxherë specialistë të fushës. Menaxherët kanë treguar aftësi të larta komunikimi gjatë aktiviteteve të ndryshme të klubeve sportive të tyre. Të intervistuarit kanë theksuar veçanërisht rëndësinë e trajnimeve për përforcimin e kompetencave aktuale dhe zgjerimin e njohurive për buxhetin, raportet financiare, dhe marrëdhëniet me publikun specifikisht në fushën e sportit. Ky studim është i pari që vlerëson kompetencat manaxheriale të menaxherëve në Shqipëri. Megjithatë, studime të tjera duhet të bëhen në të ardhmen, duke përfshirë një numër më të madh pjesmarrësish, për të krijuar mundësinë e përgjithësimit të rezultateve.


25 Management competences required for club managers’ success

Referenca •

Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. Neë York, NY: John Wiley & Sons, Inc. Brown, R. B. (1993). Meta-competence: A recipe for reframing the competence debate. Personnel Revieë, 22(6), 25-36. Club Managers Association of America. (2007). Ëho ëe are. Retrieved September 30, 2007, from http://www.cmaa.org/who/ index.htm. Creswell, J. Ë. (2007). Qualitative Inquiry & Research Design: Choosing Among Five Approaches. (2nded). Thousand Oaks, CA: Sage Fjelstul, J. & Tesone, V. D. (2007). Golf and

club entry level management competencies. International Journal Contemporary Hospitality Management 20(6), 694-699. Doi: 10.1108/09596110810892245 Perdue, J., Ninemeier, J., & Ëoods, R. (2000). Competencies required for club managers. Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 41(2), 79-85. Perdue, J., Ninemeier, J., & Ëoods, R. H. (2002). Comparison of present and future competencies required for club managers. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 14(3), 142-146. Swanson, A. R. & Holton, F. E. (2005). Research in Organizations: Foundations and Methods of Inquiry (1st ed.). San Francisco, CA:Berrett-Koehler.


Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere (Comparing and Analyzing Data from Albanian Football in Four Last Season of Superior Category) Shehu. R.Gugalli. G.Gugalli

Introduction Football is one sport with very impact in our country in aspect of the social-economic and exercise leads to a number of long-term health benefits, including a reduction in body Weight and increase physical performance (1). Cooperation, discipline, emotional control, fair play, self-system and teamwork are outcome of sport (2). In our information study we will see how is the participation according to age in football superior category, transfer of players

and their duration in respect of contracts signed with the respective teams analyzing in four last seasons(2008-2012).

Objectives Our main objective is to make visible and compare Data, when are official from Albanian Football Federation, seeing participation in five age divisions, the average age and average number of players for team.

Results 2008-2009

2009-2010

2010-2011

2011-2012

15-19 Years old

Season

19 or 6.48%

11 or 3.56%

15 or 4.42%

16 or 4.47%

20-24 Years old

27 or 43.35%

151 or 48.87%

161 or 47.49%

152 or 42.46%

25-29 Years old

3 or 31.74%

108 or 34.95%

108 or 31.85%

126 or 35.20%

30-34 Years old

6 or 15.70%

32 or 10.36%

50 or 14.76%

56 or 15.64%

35-40 Years old

8 or 2.73%

7 or 2.26%

5 or 1.48%

8 or 2.23%

Number of Team

11

12

12

14

Average Age

25.2

24.7

24.8

25.3

Average Player for Team

26.6

25.7

28.2

25.6


27 Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere

Discussion

References

Working on data for football issue is always interesting and curiosity. From our point of view analyzing data from football superior is just information study where data speak itself. From data result that we have a significant and constant average age around 25 years old in fact this period of age has more participant in four seasons.

1. Pavlou, K.N., W.P.Steffee, R.H.Lerman, B.Burrows. 1985. Effects of dieting and exercise on lean body mass, oxygen uptake and strength. Medicine Science, sport, and Exercise 17:466-471. 2. Lumpkin, A. Physical Education. A contemporary introduction 1986. 13:287308.

Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere R. Shehu, G.Gugalli

Hyrje Futbolli është një sport me impakt shumë të madh në aspektet social-ekonomike dhe zhvillimi I ushtrimeve apo ndeshjeve, sjellin një numër përfitimesh afatëtgjata duke përfshirë këtu një reduktim në peshën e trupit dhe rritjen e performancës fizike (1). Bashkëpunimi, disiplina, kontrolli emocional, lojë e ndershme, vetë-kontrolli dhe puna ekipore janë rezultat i sportit (2). Në studimin tonë do të shohim se si është pjesmarrja në kategorinë superiore të futbollit,numri i lojtarëve për ekipet përkatëse, mosha e lotarëve, transferimet e lojtarëve, kohëzgjatja e lojtarëve nëpër ekipet e tyre dhe prespektiva e lojtarëve të rinj që në një të ardhme të shpejtë mund të përfaqësojnë vendin tonë në ndeshjet ndërkombëtare. Ky

studim bazohet në botimet zyrtare të listave të federimeve, për katër sezonet e fundit (20082012).

Objektivat Objektivat tona janë përmirësimi dhe rritja e cilësisë së futbollit shqiptar, aktivizimi i brezit të ri të futbollistëve, kohëzgjatjen e kontratave dhe lëvizje sa më të vogla nga ekipi në ekip për të krijuar një grup futbollistësh , që të luajnë si ekip dhe të arrijnë rezultatet e dëshiruara. MetodatAnalizimi dhe krahasimi i botimeve zyrtare të listave të federimit të Federatës Shqiptare të Futbollit, për katër sezonet e fundit. Përpunimi i të dhënave për çdo futbollist dhe nxjerrja e rezultateve të shoqëruara dhe me grafikë përkatës. Vëzhgimi i ekipeve gjatë ndeshjeve të realizuara në kampionat dhe kupë.

Rezultatet Sezoni 15-19 Vjeç 20-24 Vjeç 25-29 Vjeç 30-34 Vjeç 35-40 Vjeç

2008-2009 19 ose 6.48% 127 ose 43.35% 93 ose 31.74% 46 ose 15.70% 8 ose 2.73%

2009-2010 11 ose 3.56% 151 ose 48.87% 108 ose 34.95% 32 ose 10.36% 7 ose 2.26%

2010-2011 15 ose 4.42% 161 ose 47.49% 108 ose 31.85% 50 ose 14.76% 5 ose 1.48%

2011-2012 16 ose 4.47% 152 ose 42.46% 126 ose 35.20% 56 ose 15.64% 8 ose 2.23%


28 Revista Shkencore e Sportit

Numri i Ekipeve

11

12

12

14

Mosha Mesatre

25.2

24.7

24.8

25.3

Mes. e Fut. për Ekip

26.6

25.7

28.2

25.6

Diskutime Duke punuar në të dhënat për çështjet e futbollit është gjithmonë interesante dhe kuriozitet. Nga këndvështrimi ynë analizimi dhe krahasimi i kategorisë superiore të futbollit shqiptar është vetëm studimi informacion ku të dhënat flasin vetë. Nga të dhënat rezultateve kemi një moshë mesatare rreth 25 vjeç, 26.5 futbollistë për ekip dhe 4.7% e futbollistëve janë deri 19 vjeç.

Referencat 1. Pavlou , K.N., W.P.Steffee, R.H.Lerman, B.Burrows. 1985. Effects of dieting and exercise on lean body mass, oxygen uptake and strength. Medicine Science, sport, and Exercise 17:466-471. 2. Lumpkin , A. Physical Education. A contemporary introduction 1986. 13:287308. Qëllimi i këtij studimi është të identifikojë problemet e futbollistëve të rinj dhe aktivizimin e tyre në ekipet përkatëse, të ardhmen e tyre si futbollist dhe perspektiva në futbollin elitar. Gjatë anlizimit të kampionateve shqiptare në katër vitet e fundit n’a parashtrohen disa pyetje që do t’i interesonin të gjithëve dashamirësve të sportit dhe të futbollit konkretisht. Ekipet shqiptare të futbollit a janë të gatshme të konkurojnë me ekipet europiane ? A po kontribojnë mjaftueshëm futbolistët e rinj dhe ekipet zinxhir në rritjen e cilësisë dhe përmirësimin e lojës së ekipit përkatës ? A janë burim i furnizimit të ekipit kombëtar shqiptar futbollistët që luajnë në kampionatin shqiptar ? Si këto pyetje mund të ketë dhe të tjera dhe ne do të përpiqemi të analizojmë dhe do të nxjerrim treguesit e realitetit shqiptar për secilin ekip.

Gjatë analizës së të të dhënave të mbledhura në sezonin futbollistik 2008-2009 janë federuar në Federatën Shqiptare të Futbollit 12 ekipe futbolli. Ekipi i Partizanit nuk është marrë në asnjë përllogaritje për arsye të mungesës së informacionit të saktë. Në sezonin 2008-2009 janë përllogaritur rezultatet e 11 ekipeve dhe 293 futbollistëve. Në analizimin dhe studimin e secilit ekip në kategorinë superiore, rezultoi se mosha mesatre e të gjithë futbollistëve pjesmarrës në sezonin futbollistik 2008-2009 ishte 25.2 vjeç dhe mesatarja e numrit të futbollistëve për ekip ishte 26.6 futbollistë. Në sezonin 2008-2009 kanë qenë pjesmarrës deri në moshën 19 vjeç ku mendohet se është dhe e ardhmja për këtë sport janë aktivizuar 19 futbollistë ose 6.48% e tyre. Në moshën 20-24 vjeç janë aktivizuar 127 futbollistë ose 43.35%. Në moshën 25-29 vjeç futbollistë ose 31.74%.

janë aktivizuar 93

Në moshën 30-34 vjeç futbollistë ose 15.70%.

janë aktivizuar 46

Në moshën 35-40 vjeç futbollistë ose 2.73% .

janë aktivizuar 8

Ekipi që u paraqit me moshë më të re ishte ekipi i Teutës me një mesatare prej 24.1 vjeç dhe ekipi që u paraqit me moshën më të madhe ishte ekipi i Elbasanit me një mesatare prej 26.5 vjeç. Në sezonin 2008-2009 ekipi që u paraqit me më shumë futbollistë ishte Teuta me 29 futbollistë. Me më pak futbollistë u paraqitën Elbasani dhe Shkumbini përkatësisht me nga 24 futbollistë.


29 Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere Grafiku i moshës mesatare dhe numrit të futbollistëve në sezonin futbollistik 2008-2009

Gjatë analizës së të të dhënave të mbledhura në sezonin futbollistik 2009-2010 janë federuar në Federatën Shqiptare të Futbollit 12 ekipe futbolli.

Në moshën 25-29 vjeç futbollistë ose 34.95%.

janë aktivizuar 108

Në moshën 30-34 vjeç futbollistë ose 10.36%.

janë aktivizuar 32

Në sezonin 2009-2010 janë përllogaritur rezultatet e 12 ekipeve dhe 309 futbollistëve. Në analizimin dhe studimin e secilit ekip në kategorinë superiore, rezultoi se mosha mesatre e të gjithë futbollistëve pjesmarrës në sezonin futbollistik 2009-2010 ishte 24.7 vjeç dhe mesatarja e numrit të futbollistëve për ekip ishte 25.7 futbollistë.

Në moshën 35-40 vjeç futbollistë ose 2.26%.

janë aktivizuar 7

Në sezonin 2009-2010 kanë qenë pjesmarrës deri në moshën 19 vjeç dhe janë aktivizuar në ekipet pëkatëse 11 futbollistë ose 3.56% e tyre. Në moshën 20-24 vjeç janë aktivizuar 151 futbollistë ose 48.87%.

Ekipi që u paraqit me moshën më të re në sezonin 2009-2010 ishte ekipi i Teutës me një moshë mesatare prej 23.4 vjeç. Ekipi që u paraqit me moshën më të madhe në sezonin 2009-2010 ishte ekipi i Besës me një moshë mesatare prej 25.9 vjeç. Në sezonin 2009-2010 ekipet që u paraqitën me më shumë futbollistë ishin Skënderbeu dhe Tirana, përkatësisht me nga 30 futbollistë. Në sezonin 2009-2010 ekipet që u paraqitën me më pak futbollistë ishin Dinamo dhe Shkumbini, përkatësisht me nga 23 futbollistë.

Grafiku i moshës mesatare dhe numrit të futbollistëve në sezonin futbollistik 2009-2010

Gjatë analizës së të të dhënave të mbledhura në sezonin futbollistik 2010-2011 janë federuar në Federatën Shqiptare të Futbollit 12 ekipe futbolli. Në sezonin 2010-2011 janë përllogaritur rezultatet e 12 ekipeve dhe 339 futbollistëve. Në analizimin dhe studimin e secilit ekip

në kategorinë superiore, rezultoi se mosha mesatre e të gjithë futbollistëve pjesmarrës në sezonin futbollistik 2010-2011 ishte 24.8 vjeç dhe mesatarja e numrit të futbollistëve për ekip ishte 28.2 futbollistë. Në sezonin 2010-2011 kanë qenë pjesmarrës deri në moshën 19 vjeç dhe janë aktivizuar


30 Revista Shkencore e Sportit

me ekipet e tyre përkatëse 15 futbollistë ose 4.42% e tyre. Në moshën 20-24 vjeç janë aktivizuar 161 futbollistë ose 47.49%. Në moshën 25-29 vjeç janë aktivizuar 108 futbollistë ose 31.85%. Në moshën 30-34 vjeç janë aktivizuar 50 futbollistë ose 14.76%. Në moshën 35-40 vjeç janë aktivizuar 5 futbollistë ose 1.48% . Në sezonin 2010-2011 ekipi që u paraqit me

moshë më të re ishte ekipi i Teutës me një moshë mesatare prej 23.4 vjeç Ekipi që u paraqit me moshën më të madhe në sezonin 2010-2011 ishte ekipi i Shkumbinit me një moshë mesatare prej 25.8 vjeç. Në sezonin 2010-2011 ekipet që u paraqitën me më shumë futbollistë ishin Bylis, Dinamo, Kastrioti, Tirana dhe Vllaznia, përkatësisht me nga 30 futbollistë. Në sezonin 2010-2011 ekipi që u paraqit me më pak futbollistë ishte ekipi i Laçit, me 23 futbollistë.

Grafiku i moshës mesatare dhe numrit të futbollistëve në sezonin futbollistik 2010-2011

Gjatë analizës së të të dhënave të mbledhura në sezonin futbollistik 2011-2012 janë federuar në Federatën Shqiptare të Futbollit 14 ekipe futbolli.

Në moshën 25-29 vjeç janë aktivizuar 126 futbollistë ose 35.20%.

Në sezonin 2011-2012 janë përllogaritur rezultatet e 14 ekipeve dhe 358 futbollistëve. Në analizimin dhe studimin e secilit ekip në kategorinë superiore, rezultoi se mosha mesatre e të gjithë futbollistëve pjesmarrës në sezonin futbollistik 2011-2012 ishte 25.3 vjeç dhe mesatarja e numrit të futbollistëve për ekip ishte 25.6 futbollistë.

Në moshën 35-40 vjeç janë aktivizuar 8 futbollistë ose 2.23% .

Në moshën 30-34 vjeç janë aktivizuar 56 futbollistë ose 15.64%.

Në sezonin 2011-2012 ekipi që u paraqit me moshë më të re ishte ekipi i Teutës me një moshë mesatare prej 23.6 vjeç. Në sezonin 2011-2012 ekipi që u paraqit me moshën më të madhe ishte ekipi i Kamzës me një moshë mesatare prej 26.7 vjeç.

Në sezonin 2011-2012 kanë qenë pjesmarrës deri në moshën 19 vjeç ku mendohet se është dhe e ardhmja për këtë sport janë aktivizuar 16 futbollistë ose 4.47% e tyre.

Në sezonin 2011-2012 ekipi që u paraqit me më shumë futbollistë ishte Dinamo, me 30 futbollistë.

Në moshën 20-24 vjeç futbollistë ose 42.46%.

Ekipi që u paraqit me më pak futbollistë ishte ekipi i Apolonisë, me 20 futbollistë.

janë aktivizuar 152

Grafiku i moshës mesatare dhe numrit të futbollistëve në sezonin futbollistik 2011-2012


31 Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere

Në analizimin dhe studimin e kryer nga rezultatet e dala në 4 (katër) sezonet e fundit është konstatuar se mosha mesatare në këto katër sezonet e fundit është 25 vjeç dhe mesatarja e numrit të futbollistëve për ekip është 26.5 futbollistë. Gjatë 4 (katër) sezoneve të fundit ekipi me moshën mesatare më të vogël është paraqitur ekipi i Teutës me mesatare moshe prej 23.6 vjeç dhe ekipi me moshë mesatare më të madhe është paraqitur ekipi i Tiranës me një mesatare moshe prej 25.5 vjeç. Ekipi i paraqitur me më pak futbollistë në të 4 (katër) sezonet e fundit është ekipi Shkumbinit me një mesatare prej 24 futbollistësh. Ekipi i paraqitur me më shumë futbollistë gjatë 4

(katër) sezoneve të fundit është ekipi i Tiranës me një mesatare prej 28.3 futbollistësh. Në analizimin dhe krahasimin e të gjithë sezoneve, u konstatua se Sezoni futbollistik 2009-2010 është kampionati me moshën mesatare më të re e cila rezulton me moshë mesatare prej 24.7 vjeç. Kampionati me moshë mesatare më të madhe u konstatua në sezonin futbollistik 2011-2012 me një moshë mesatare prej 25.3 vjeç. Sezoni futbollistik 2011-2012 është kampionati me numrin më të vogël të futbollistëve pë ekip me një mesatare prej 25.6 futbollistë. Sezoni futbollistik 2010-2011 është kampionati me numrin më të madh të futbollistëve për ekip me një mesatare prej 28.2 futbollistë.

Grafiku i moshës mesatare dhe numrit të futbollistëve për sezonet 2008-2012.

Kampionati me numrin më të madh të futbollistëve të rinj deri në moshën 19 vjeç është sezoni futbollistik 2008-2009 në të cilin janë aktivizuar 19 futbollistë. Kampionati me numrin më të vogël të futbollistëve të rinj deri në moshën 19 vjeç është sezoni fubollistik 2009-2010 në të cilin janë aktivizuar 11 futbollistë. Kampionati me numrin më të madh të futbollistëve në moshën 20-24 vjeç është sezoni futbollistik 2010-2011 në të cilin janë aktivizuar 161 futbollistë.

Kampionati me numrin më të vogël të futbollistëve në moshën 20-24 vjeç është sezoni futbollistik 2008-2009 në të cilin janë aktivizuar 127 futbollistë. Kampionati me numrin më të madh të futbollistëve në moshën 25-29 vjeç është sezoni futbollistik 2011-2012 në të cilin janë aktivizuar 126 futbollistë. Kampionati me numrin më të vogël të futbollistëve në moshën 25-29 vjeç është sezoni futbollistik 2008-2009 në të cilin janë aktivizuar 93 futbollistë.


32 Revista Shkencore e Sportit

Kampionati me numrin më të madh të futbollistëve në moshën 30-34 vjeç është sezoni futbollistik 2011-2012 në të cilin janë aktivizuar 56 futbollistë.

Kampionati me numrin më të madh të futbollistëve në moshën 35-40 vjeç janë sezonet futbollistike 2008-2009 dhe 2011-2012 në të cilët janë aktivizuar 8 futbollistë.

Kampionati me numrin më të vogël të futbollistëve në moshën 30-34 vjeç është sezoni futbollistik 2009-2010 në të cilin janë aktivizuar 32 futbollistë.

Kampionati me numrin më të vogël të futbollistëve në moshën 35-40 vjeç është sezoni futbollistik 2010-2011 në të cilin janë aktivizuar 5 futbollistë.

Grafikui i futbollistëve sipas numrit

Duke anlizuar sipas përqidjeve pjesmarrjen e futbollistëve gjatë 4 (katër) sezoneve 20082012 është konstatuar një rënie e madhe e aktivizimit të lojtarëve të rinj deri në moshën 19 vjeç. Duke u bazuar në të dhënat e mbledhura dhe rezultatet e dala nëpërmjet dhe këtij grafiku del qartë në përqindje pjesmarrja dhe aktivizimi i futbolistëve sipas moshës dhe sezoneve. Sezoni 2008-2009 është sezoni futbollistik me përqindjen më të lartë të aktivizimit të futbollistëve të rinj deri 19 vjeç. Në sezonin 2008-2009 janë aktivizuar 6.48% e futbollistëve deri në moshën 19 vjeç. Sezoni 2010-2011 është sezoni me përqindjen më të ulët të aktivizimit të futbollistëve të rinj të moshës deri 19 vjeç. Në sezonin 2010-2011 janë aktivizuar 3.56% e futbollistëve të moshës deri 19 vjeç. Sezoni 2009-2010 është sezoni futbollistik me përqindjen më të lartë të aktivizimit të futbollistëve të moshës 20-24 vjeç. Në sezonin 2009-2010 janë aktivizuar 48.87% të moshës 20-24 vjeç. Sezoni 2011-2012 është sezoni futbollistik me përqindjen më të ulët të aktivizimit të futbollistëve të moshës 20-24 vjeç. Në sezonin 2011-2012 janë aktivizuar 42.46% e

futbollistëve të moshës 20-24 vjeç. Sezoni 2011-2012 është sezoni me përqindjen më të lartë të të futbollistëve të moshës 25-29 sezonin 2011-2012 janë aktivizuar futbollistëve të moshës 25-29 vjeç.

futbollistik aktivizimit vjeç. Në 35.20% e

Sezoni 2008-2009 është sezoni futbollistik me përqindjen më të ulët të aktivizimit të futbollistëve të moshës 25-29 vjeç. Në sezonin 2008-2009 janë aktivizuar 31.74% e futbollistëve të moshës 25-29 vjeç. Sezoni 2008-2009 është sezoni me përqindjen më të lartë të të futbollistëve të moshës 30-34 sezonin 2008-2009 janë aktivizuar futbollistëve të moshës 30-34 vjeç.

futbollistik aktivizimit vjeç. Në 15.70% e

Sezoni 2009-2010 është sezoni futbollistik me përqindjen më të ulët të aktivizimit të futbollistëve të moshës 30-34 vjeç. Në sezonin 2009-2010 janë aktivizuar 10.36% e futbollistëve të moshës 30-34 vjeç. Sezoni 2008-2009 është sezoni futbollistik me përqindjen më të lartë të aktivizimit të futbollistëve të moshës 35-40 vjeç. Në sezonin 2008-2009 janë aktivizuar 2.73% e futbollistëve të moshës 35-40 vjeç.


33 Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere

Sezoni 2010-2011 është sezoni futbollistik me përqindjen më të ulët të aktivizimit të futbollistëve të moshës 35-40 vjeç. Në sezonin

2010-2011 janë aktivizuar 1.48% e futbollistëve të moshës 35-40 vjeç. Grafiku i futbollistëve sipas % dhe moshës

Duke analizuar dhe duke krahasuar të gjitha lëvizjet e lojtarëve nëpër ekipe të ndryshme, sipas dëshirës dhe kërkesave reciproke kemi arritur të nxjerrim disa rezultate, që në këndvështrimin tonë janë interesante dhe domethënëse për nivelin dhe qëndrueshmërinë e sportit tonë.

nga ekipi i Besës 21 futbollistë.

Gjatë analizimit të të dhënave për sezonin 2008-2009 dolën rezultatet ku spikat një lëvizje e madhe e futbollistëve tek të gjithë ekipet. Është për t’u theksuar sepse i gjithë ky ndryshim në ekip vështirëson dhe adaptimin e futbollistëve me ekipin e ri përkatës. Në sezonin 2008-2009 ekipi i Besës u konfirmua si ekipi me numrin më të madh të lëvizjes së futbollistëve. Në sezonin 2008-2009 u larguan

Ekipi me përqindjen më të lartë në largimin e futbollistëve në sezonin 2008-2009 rezultoi ekipi i Kastriotit me 79.2% e ekipit. Në sezonin 2008-2009 ekipi i Pogradecit u konfirmua si ekipi me lëvizjen më të vogël të numrit të futbollistëve. Në sezonin 2008-2009 nga ekipi i Pogradecit u larguan 7 futbollistë. Ekipi i Pogradecit rezultoi me përqindjen më të vogël të largimit të futbollistëve. Në sezonin 2008-2009 u larguan nga ekipi i Pogradecit 28% e ekipit Në sezonin 2008-2009 ekipi i Pogradecit ishte ekipi më stabilizuar në marrëdhëniet e afrimit apo largimit të futbollistëve.

Grafiku i qëndrimit të lojtarëve në një ekip për sezonin 2008-2009

Grafiku në % 2008-2009

Në analizimin dhe studimin e të dhënave për sezonin futbollistik 2009-2010 rezultatet ishin interesante dhe me një qendrueshmëri më të lartë të futbollistëve nëpër ekipet e tyre në

krahasim me një sezon më parë ku rezultoi një lëvizje futbollistësh shumë e madhe në të gjithë ekipet.


34 Revista Shkencore e Sportit

Në sezonin 2009-2010 ekipi i Skënderbeut u konfirmua si ekipi me numrin më të madh të lëvizjes dhe largimit të futbollistëve. Në sezonin 2008-2009 u larguan nga ekipi i Skënderbeut 17 futbollistë. Në sezonin 2009-2010 ekipi i Kastriotit u konfirmua si ekipi me përqindjen më të lartë të largimit të futbollistëve. Nga ekipi i Kastriotit u larguan 66.7% e ekipit. Ekipi i Dinamos rezultoi me numrin më të vogël të largimit të futbollistëve për sezonin 2009-2010. Në sezonin 2009-2010 nga ekipi i Dinamos u larguan 3 futbollistë. Ekipi me përqindjen më të ulët të largimit të futbollistë në sezonin futbollistik 2009-2010

rezultoi ekipi i Dinamos. Nga ekipi i Dinamos u Larguan 13% e ekipit. Sezoni futbollistik 2009-2010 rezultoi sezoni me lëvizjen më të vogël të lëvizjeve të futbollistëve.. Ekipi i Dinamos rezultoi me vlerat më të vogla në largimin e futbollistëve duke qenë një rekord në 4 (katër) sezonet e fundit të marra në analizë dhe në studim. Ekipi i Dinamos u konfirmua si ekipi me stabilitetin më të madh në sezonin 2009-2010. Stabiliteti i futbollistëve sollën dhe rezultate të larta në kompeticionet kombëtare, deri në fitimin e titullit të kampionatit kombëtar dhe gjysëmfinaliste e kupës së republikës.

Grafiku i qëndrimit të lojtarëve në një ekip për sezonin 2009-2010

Grafiku në % 2009-2010

Gjatë anilizimit dhe studimin e të dhënave në sezonin futbollistik 2010-2011 rezultoi se ekipi i Skënderbeut u përfshi në lëvijet më të mëdha në largimin dhe afrimin e futbollistëve. Në sezonin 2010-2011 ekipi i Skënderbeut rezultoi me numrin më të madh të largimit të futbollistëve. Nga ekipi i Skënderbeut u larguan 18 futbollistë në sezonin futbollistik 2010-2011. Ekipi i Skënderbeut rezultoi me përqindjen më të lartë të largimit të futbollistëve në sezonin futbollistik 2010-2011. Nga ekipi i Skënderbeut u larguan në drejtim të ekipeve të tjera 62.1% e ekipit. Ekipi i Skënderbeut edhe pse rezultoi me një lëvizje shumë të madhe të futbollistëve u konfirmua si ekipi më i mirë nësezonin 20102011. Skënderbeu u shpall ekipi kampion

në kampionatin kombëtar dhe ekipi finalist në kupën e Shqipërisë. Lëvizja e shumë futbollistëve rezultoi me sukses për arsye se në ekipin e Skënderbeut u afruan lojtarët më të mire dhe më në formë për sezonin futbollistik 2010-2011. Në sezonin 2010-2012 ekipi i Bylisit rezultoi si ekipi me numrin më të vogël të largimit të futbollistëve. Nga ekipi i Bylisit u larguan 6 futbollistë. Ekipi i Bylisit rezultoi me përqindjen më të vogël e lëvizjes së futbollistëve në sezonin futbollistik 2010-2011. Ekipi i Bylisit rezultoi me një lëvizje prej 20% e futbollistëve.Ekipi i Bylisit rezultoi ekipi me stabilitetin më të madh në lëvizjen e futbollistëve në sezonin 2010-2011.


35 Analizimi dhe krahasimi i të dhënave të futbollit shqiptar në kategorinë superioere Grafiku i qëndrimit të lojtarëve në një ekip për sezonin 20010-2011

Grafiku në % 2010-2011

Gjatë analizimit të të dhënave për sezonin futbollistik 2011-2012 rezultoi se ekipet u përfshinë nga një lëvizje futbollistësh nëpër ekipe të tjera si asnjëherë tjetër. U konstatua një shpërfytyrim i të gjithë ekipeve duke përfshirë dhe Skënderbeun si ekipi kampion i sezonit të një viti më parë. Në sezonin futbollistik 2011-2012 ekipi i Dinamos rezultoi me numrin më të madh të largimit të futbollistëve. Në sezonin 2011-2012 nga ekipi i Dinamos u larguan 23 futbollistë. Mund të themi një rekord më vete largimi i një numri kaq të madh të futbollistëve. Largimi i një numri të madh të futbollistëve erdhi si pasojë e largimit të sponsorit dhe heqjen e të drejtës së përdorimit të ambienteve sportive të ekipit të Dinamos.

Në sezonin 2011-2012 ekipi përqindjen më të lartë të largimit të futbollistëve rezultoi ekipi i Apolonisë. Nga ekipi i Apolonisë u larguan 81.5% e ekipit. Duke parë dhe anlizuar të katër sezonet e fundit mund të themi që edhe kjo shifër është një rekord më vete. Në sezonin 2011-2012 ekipi i Shkumbinit rezultoi si ekipi më stabël dhe me numrin më të vogël të largimit të futbollistëve. Nga ekipi i Shkumbinit u larguan 4 futbollistë. Ekipi i Shkumbinit rezultoi dhe me përqindjen më të vogël të largimit të futbollistëve për sezonin futbollistik 2011-2012. Ekipi i Shkumbinit rezultoi me 18.2% të largimit të futbollistëve Ekipi i Shkumbinit rezultoi me stabilitetin më të madh në largimin dhe afrimin e futbollistëve në sezonin futbollistik 2011-2012.

Grafiku i qëndrimit të lojtarëve në një ekip për sezonin 20011-2012

Grafiku në % 2011-2012


“Sporti amator në nivel lokal/kombëtar Prof. Dr. L MARKOLA Msc. G PANO

“Universiteti i Sporteve të Tiranës”, “Instituti Kërkimor Shkencor i Sportit” “Departamenti i Veprimtarisë Fizike Shëndetit dhe Rekreacionit”

Abstrakt Introduction: With the creation of new socialeconomical relations in our country, sport is being confronted with new developing matters, not only social but also professional and in general with management problems. This study had in his focus exactly the real situation and the needs of amatorial sport and the possibilities of oganisations and managements of the sport societies in local level. Objectives: The objectives of this study were to: Analize the local sport institutional organization work, founding the actual management methods and forms for the implementation of the, strategies, priorities and most developed national models in amator sport. Evidenting the needs of our country for the creation of e new organizational and temporanian sport structure. Methods: We have used 2 methods: 1Observation and 2- with Questionaire. The study is based in the analysis of the answers given in the questionnaire which were taken from the human resources municipality offices, sport clubs, and sport associations in 7 cityes: Korcë, Burrel, Elbasan, Lushnjë, Gramsh,

Pogradec, Peshkopi. The study is been conducted in January-June 2012. Discussion and analysis; The analysed cityes population were from 50 000 – 150 000. The correlation analysis has revealed the most important problems in the specific structural organization for exp., the developmet of the sport fitness clubs for privat subjects, augmentation of the number of the subjects which were engaged with PA and sport and the creation of a new concept for the health benefits of being active from different age-groups of the population.

Conclusions: •

Until now we don’t have achieved the standart of producing an organized amatorial sport structure with cuotisational basis by enlarging so the work market of the PA and sport specialists. In general in our country the amatorial sport is not functioning with sport organizations or societies; from 8 cityes which have been tested only 21% of them are functioning with sport societies and 79% have none of this. There is a lack of well trained directors for the organizational of amatorial sport into


37 “Sporti amator në nivel lokal/kombëtar

sport societies, regarding the relationships that he/she might have with all people who want to be active in order to inform and organize them. Not yet in our coutry has not been created a minimal urbanistical and infrastructural basement in order to courage the population to be engaged with PA and sport in these facilities and after that to be members of the sport societies. In rural areas there is a lack of fitness club facilities.

Hyrja Integrimi sportit amator në vlerat euromesdhetare, është tregues parësor për të promovuar mentalitete të reja për pjesmarrjen e përshkallëzuar të njerëzve në veprimtari sportive të cilat motivojnë jetën dhe kulturën tonë kombëtare. Me krijimin e marrëdhënieve të reja social-ekonomike në vendin tonë sporti po përballet me dukuri të tjera, jo vetëm sociale por edhe profesionale, e në tërësi menaxhuese. Studimi trajton pikërisht gjëndjen dhe nevojat e sportit amator dhe mundësitë e organizimit e menaxhimit të shoqatave sportive në nivel lokal. Objektivat: Ky studim: Analizon, veprimtarinë e punës së institucioneve sportive lokale duke evidentuar format dhe metodat aktuale menaxhuese për implementimin më tej të strategjive, prioriteteteve dhe modeleve më të përparuara kombëtare në fushën e sportit amator. Evidenton, nevojat që ka vendi ynë për ndërtimin e një strukture të re bashkëkohore në fushën e sportit. Synon: të analizojë sportin amator në nivel local nëpërmjet: numrit të shoqatave apo grupimeve të tjera sportive; mënyrës së menaxhimit dhe financimit; formave të ushtruarit të sportit amator; nivelit të ushtruesve të grupuar sipas moshave, gjinive; mjediseve ku ushtrohet sporti amator; shërbimeve që kryejnë bashkitë në ndihmë të tyre; prioriteteve dhe hapësirave ligjore për të ushtruarit me sport.

Metoda e punës: Janë përdorur metoda: a) Vëzhguese dhe b) me Pyetësor. Hetimi është bazuar në analizën e përgjigjeve të pyetësorit, në dokumentacionin e burimeve njerëzore të bashkive, klubeve sportive dhe shoqatave në 7 rrethe: Korcë, Burrel, Elbasan, Lushnjë, Gramsh, Pogradec, Peshkopi. Studimi u krye në dy faza: Faza e parë: Testimi; përpunimi i të dhënave; Janar- Prill 2012. Faza e dytë: Përfundimi i studimit; MajQershor 2012, (Referimi dhe botimi: ShtatorTetor 2012).

Analiza dhe diskutimi i rezultateve Ashtu si kudo në botë, edhe në vendin tonë ka ardhur koha që sporti amator të drejtohet me prirje të reja integruese mbasi dëshira dhe ndërgjegjësimi i njerëzve hap pas hapi po motivohet; por nga ana tjetër ndryshe nga vendet e tjera tek ne ajo po përballet me mungesën e mjediseve rekreative sportive e cila jo vetëm frenon këtë lëvizje, por kufizon dukshëm mundësinë e specialistëve të sportit për të zgjeruar aktivitetin e tyre shumdimensional në fushën e sportit. Analiza teorike e këtij argumenti u bazua në ballafaqimin e performancave të institucioneve lokale, të shoqatave të sportit amator mbi menaxhimin e drejtpërdrejt të sportit amator. U analizuan treguesit e veprimtarisë praktike të tyre, duke dhënë pikpamjet tona teorike që i dedikohen strategjisë cilësore të sportit amator dhe menaxhimit modern të saj, bazuar edhe në përvojën më të përparuar europiane. Analiza koreluese ka nxjerr pikat më të forta në organizimin e strukturave specifike sic janë risitë për ngritjen dhe funksionimin e palestrave të fitnesit nga subjektet private, shtimi i numrit të ushtruesve, pra krijimi i një koncepti të ri për vlerat e të ushtruarit me sport nga grupmosha të ndryshme të populates. Studimi nxori edhe një sërë dobësish që lidhen pikërisht me mungesën e organizimit të sportit amator në


38 Revista Shkencore e Sportit

nivel shtetëror, vecanërisht nëpërmjet ngritjes së mjediseve të përshtatshme sportive. Mënyra e menaxhimit të fondeve nga bashkitë e vecanërisht mënyra e organizimit të formave e modeleve të sportit amator në nivel shtetëror dhe privat.

1. Numri i shoqatave sportive amatore ose grupimeve të tjera Para se të trajtojmë këtë problem duhet të theksojmë që pyetësori është ndërtuar për të studiuar sportin amator të paliçensuar në klubet sportive, sepse tek ne përkundër vendeve të tjera koncepti i sportit amator nuk është i qartë ose më mirë të themi se është abuzues. Në aspektin organizativ ato i quajnë “ekipe amatore”. Ndërsa në aspektin menaxhues financiar nga shteti trajtohen si, “profesionistë”.

2. Gjëndja e palestrave të fitnesit Fakt është që aktualisht në vendin tonë biznesi privat ka ngritur dhjetra palestra fitnesi që kontribuojnë dukshëm në jetën aktive dhe të shëndetshme të njerëzve, kjo është një risi mjaft pozitive në raport me praktikën e kaluar.

Të dhënat tregojnë se: Sporti amator në rrethet e testuar nuk funksionon me shoqata ose grupime të tjera sportive (përjashtuar Burrelin, Elbasanin, Korçën). Nga 8 rrethe të testuara 21% e tyre funksionojnë me shoqata 79 % nuk i kanë të ngritura ato, Në Burrel shoqata FAS (në ndihmë të fëmijëve) me fëmijë të moshës shkollore, financohet nga pushteti lokal dhe nga një fondacion Suedez. Lidhur me këtë argument vërejmë se, nuk është arritur standarti i duhur që të prodhohet një sistem i mir-organizuar i sportit amator ku kriteri themelor financiar të jetë kuotizacioni. Këtë përfundim e vërteton edhe rezultati i studimit kombëtar EU barometër në Shqipëri ku 74.29% thonë se nuk janë anëtar të ndonjë shoqate. E rëndësishme është në këtë drejtim përcaktimi i qartë me kritere dhe ligje përkatëse; se kush është sporti amator dhe çfarë detyrimesh ka ai gjithashtu dhe kush është sporti kompetitiv dhe çfarë detyrimesh ka ai?

Por nga të dhënat del se: 28% e rretheve i kanë ngritur qëndrat e fitnesit (privat) 72% e tyre ende nuk ka qëndra fitnesi. Gjithashtu vërehet një disproporcion i numrit të palestrave në raport me popullatën. P.sh dy rrethe afërsisht me popullatë të njëjtë Korca dhe Pogradeci (respektivisht 86 dhe 92 mijë banorë) kanë numur të ndryshëm të palestrave respektivisht 9 me 3, gjithashtu edhe Peshkopia me Matin (respektivisht 81 me 66 mijë banorë) janë në nivel shumë të ulët, respektivisht 1 me 0. Një dukuri tjetër është se dukshëm vërehet disproporcioni i palestrave të rretheve me popullatë urbane ndaj asaj rurale. Përpos problemeve të shumta që ka pjesa rurale e vendit tonë kjo mbetet një nga tendencat më parësore të sportit amator për të ardhmen.


39 “Sporti amator në nivel lokal/kombëtar

3. Çfarë formash dhe modelesh menaxhuese financuese aplikoni për veprimtaritë e sportit amator në rrethin tuaj (kuotë anëtarësimi, donator, sponsorë, pushteti lokal etj)? Aktualisht në disa grup-mosha dhe shtresa shoqërore, ka filluar të lindë një konceptim i ri për kujdesin ndaj shëndetit dhe për këtë njerëzit kanë filluar të ushtrohen me aktivitet fizik dhe sporte për të cilat paguajnë, madje paguajnë mire në shërbimin privat dhe kjo ka tendencë në rritje por, për arsye vizioni, drejtimi apo menaxhimi, ky shërbim ende nuk drejtohet edhe nga institucionet shtetërore. Për krijimin e kësaj strukture (sporti amator) duhet krijuar një mëndësi e re që nga strukturat drejtuese të sportit dhe ato që përgatisin specialistët e ardhshëm të sportit. Tab.4. Modeli financimit në % Nr Financuesi Ko Bu Gr Pg El Lu Pe 1. P.lokal

To %

60 100 60 100 80 100 100 85.7

2. Antarësim

-

-

-

-

20

-

-

2.85

3. Donatorë

15

-

40

-

-

-

-

7.85

4. Sponsorë

25

-

-

-

-

-

-

3.57

Sepse: • Subjektet institucionale të testuara në tërësi evidentojnë si burim financimi për sportin amator vetëm pushtetin lokal dhe ky është burimi sistematik i tyre. • Ndërsa, 8% e tyre marin fonde edhe nga sponsorë të ndryshëm por nuk janë të ardhura sistematike. Nga studimet e kryera nga IKSHS, del se shumica e të testuarve si popullatë, dëshiron të paguajë, 64%; nga këto 39% është rinia shkollore dhe studentore alternativën “po”. Kjo tregon që institucionet tona lokale nuk i përgjigjen nevojave të popullatës

për tu ushtruar. Për një menaxhim të mirë shërbimi duhet të paraprijë kushte mjaft të mira dhe trajnim të lartë profesional. Shembull është shërbimi i aktivitetit privat dhe përvoja ndërkombëtare. Pra subjektet paguajnë për aktivitet fizik tek privati sepse ai e menaxhon mjaft mirë këtë shërbim, por nga ana tjetër subjektet shkojnë tek privati sepse nuk kanë alternativë tjetër. Ky model zhvillimi horizontal i konkurencës së shtetit me privation, jo vetëm do të rriste numrin e ushtruesve e të shoqatave sportive por edhe të ardhurat dytësore të institucioneve sportive lokale, të cilat për rrjedhojë do të risin numrin e të punësuarve për këto shërbime.

4. Cilat grup-mosha dhe gjini janë anëtarë të shoqatave, palestrave; ekipeve sportive dhe kohëzgjatja e të ushtruarit? Tab 5. Numri i ekipeve në %. Qyteti/ Të Të Fëmijë Të rritur Femra Grupmoshat rinj moshuar Korça

35%

Burreli

18%

15%

10%

22%

65%

35% 35%

Gramshi

20%

45%

Pogradeci

26%

38%

16%

20%

Elbasani

24%

32%

25%

19%

Lushnja

31%

46%

13%

10%

43%

12%

45%

Peshkopia

Nga rezultatet e pyetësorit del se; 21% e ushtruesve janë fëmijë; 35% janë adoloshentë dhe të rinj; 14% të rritur, 8% të moshuar dhe 23% e totalit janë femra. Pra pozitiv është fakti se në këto shoqata apo palestra ushtrohen subjekte heterogjene dhe numrin më të madh të ushtruesve e përbën mosha rinore me rreth 56%. Kjo tendencë është pozitive, dhe numri i tyre duhet të vijë gjithmonë në rritje.


40 Revista Shkencore e Sportit

Kryesisht kohëzgjatja e të ushtruarit në tërësi është 1-2 herë dhe 3-4 herë në javë. Grafiku tregon se, subjektet ushtrohen 1-2 herë në javë, që është shumë pak duke menduar që % më e lartë e ushtruesve përbëhet nga grupmoshat deri në 30 vjeç.

5. Cilat sporte ushtrohen më shumë? Të dhënat evidentojnë kryesisht sportet tradicionale si: futbolli, volejbolli, basketbolli, atletika, aerobia, tenis, karate, vrapimi, noti, peshëngritje, karate, ping-pong, badminton etj. Duke qënë rrethe të vogla bashkitë kanë dhënë përgjigjet kryesisht si sporte kompetitive jo si sporte amatore.

Tab.7. Sporte që ushtrohen më shumë (në %)

Aktualisht zhvillimi sportit kompetitiv bëhet me filozofinë e orjentimit, (me kalendar qëndror) ashtu si më parë kur dhe financimi ishte totalisht shtetror, pra ende nuk është përcaktuar një model efiçient menaxhimi në përshtatje me sistemin aktual ekonomikosocial të vendit. Kërkesa e parë për të realizuar një zhvillim bashkëkohor të sportit cilësor mendojmë se duhet të jetë adresimi i sportit pra, decentralizimi i tij në nivel lokal dhe zhvillimi e shtrirja e sporteve në përshtatje me

mundësitë klimatike, profesionale, material dhe financuese të rrethit përkatës. Ndërsa sporti amator jo kompetitiv, duhet të zhvillohet me të njëjtën filozofi por të ketë gjithnjë e më shumë tendencë densitetin jo vetëm në pjesëmarrje por edhe në llojshmërinë e sporteve, synimi duhet të jetë njohja dhe zhvillimi i gjithë llojeve të sporteve olimpike në vendin tonë në mënyrë që të aktivizohen sa më shumë njerëz. Koha ka sjellë që në aspektin organizativ sporti në tërësi nga modeli vertikal i zhvillimit (masiviteti


41 “Sporti amator në nivel lokal/kombëtar

tek cilësia si piramidë), duhet të kalojë në atë horizontal; ku konkurenca ndërmjet shtetit (sporti amator & sporti në shkolla) dhe privatit të zhvillohen horizontalisht duke konkuruar

dhe jo duke mbuluar njëri tjetrin. Kjo tendencë bashkëkohore duhet të koordinohet edhe me përgatitjen e specialistëve të ardhshëm në Universitetin e Sporteve të Tiranës.

8. Kush janë synimet dhe drejtimet kryesore të shoqatave që menaxhojnë sportin amator në rreth? Nga të dhënat e studimit del se synimet që kanë motivuar subjektet dhe shoqatat në rrethet e testuara janë përafërsisht të njëjta ku evidentohen: 41% Për shëndetin 20% Për të motivuar rininë 29% Për masivizimin dhe 10% Për cilës

Pra si motivet ashtu dhe përqindja që i është kushtuar atyre si në aspektin social ashtu dhe profesional është shumë pozitive. Por një rëndësi të dorës së parë për të ardhmen është sidomos motivimi i rinisë për sportin ky është një problem i rëndësishëm social mbasi rinia duhet të drejtohet tek sportet dhe artet në tërësi për të shmangur drogën dhe veset negative të shoqërisë moderne.

9. Çfarë shërbimesh kryejnë bashkitë në ndihmë të shoqatave të sportit amator? Testuesit ndër shërbimet më parësore që kryejnë bashkitë evidentojnë: Vënien në dispozicion të mjediseve sportive dhe mirëmbajtjen e terreneve.

Natyrisht gama e shërbimeve të bashkive ndaj sportit amator është shumë e kufizuar në raport me mundësinë financiare që ato kanë por nevojat e sportit në tërësi, kërkojnë kryesisht investime rrënjësore, duke vlersuar dhe përgaditjen profesionale. Nga të dhënat e studimit kombëtar “BAROMETËR i AF në Shqipëri”, për mundësitë që ofron pushteti lokal për sportin amator rezulton se në drejtim të infrastrukturës , 83.21% dhe 41.81% e qytetarëve thonë respektivisht se “nuk ofrojnë” dhe “nuk ofrojnë fare”

10. Sa janë shpenzimet në lek për sportin amator, nga bashkia si jepen ato? Nuk mund të bëjmë analizë shifrash sepse është minimale ose e papërfillshme, por


42 Revista Shkencore e Sportit

subjektet pohojnë se kryesisht financimin për sportin amator e bën bashkia dhe jo me kuotizacione. Kjo është një nga arsyet bazë se përse pushteti lokal duhet të gjejë mënyra e modele bashkëkohore, për të zgjeruar veprimtarinë e tyre duke i siguruar vetë këto fonde nëpërmjet ambjenteve sportive në pronësi.

11. Çfarë mjedisesh sportive përdoren për sportin amator në rrethin tuaj dhe sa është numri i tyre? Kalçeto Fusha futbolli Pallate sporti Pishina Stadium

• • •

• •

Përfundime •

21% 18% 8% 7% 7%

Pjesa më e madhe e objekteve sportive janë shtetërore por menaxhohen nga subjekte private. Gjithsesi, me rëndësi është fakti që ato funksionojnë në tërësi për sportin amator. Aktualisht organet drejtuese ende nuk janë në gjëndje të argumentojnë se shfrytëzimi i objekteve në pronësi të pushtetit lokal (shtetit) ka më shumë përfitime se sa të ardhurat e një qeraje nga privatët.

12. A ka ndonjë forum të zgjedhur që e drejton sportin amator në rreth, kush është, viti kur është ngritur? Aktualisht për sportin amator në rrethe nuk ka asnjë forum drejtues në nivel lokal, ndërsa në nivel kombëtar është federata e SGJ e ngritur në vitin 2008. Përderisa sporti amator është në këtë gjendje në aspektin organizativ, ligjor dhe financiar; tregon se ky forum nuk ka vizion të qartë për ta drejtuar këtë veprimtari.

Shëmbull i një modeli funksional për sportin amator në nivel lokal Për për të drejtuar sportin amator në nivel lokal, duhet të jenë të qarta:

Raporti funksional i forumeve shtetërore me ato shoqërore. Forma e financimit të veprimtarive amatore; të liçensuar apo të financuar. Raporti funksional i institucioneve kombëtare me ato lokale (decentralizim i sportit) Konkurenca profesionale e menaxhimit privat ndaj atij shtetëror. Menaxhimi i veprimtarive sportive.

Ende nuk është arritur standarti dhe përpjekjet e duhura për të prodhuar një sistem të organizuar të sportit amator me kuotë pagesë duke zgjeruar kështu veprimtarinë e punës shumdimensionale të specialistëve në fushën e sportit. Sporti amator në tërësi në vendin tonë nuk funksionon me shoqata ose grupime; nga 8 rrethe të testuara vetëm 21% e tyre funksionojnë me shoqata ndërsa 79 % nuk i kanë të ngritura ato. Ende nuk ka drejtues të trajnuar për organizimin dhe drejtimin e sportit amator të shoqatave sportive lidhjet që ai duhet të ketë me ushtruesit dhe ndihmesën që duhet të japë për organizimin dhe drejtimin e tyre. Ende në vendin tonë nuk është krijuar një bazë minimale urbanistike dhe infrastrukturore që të intrigojë amatorët për tu ushtruar në këto ambjente e për rrjedhojë të organizohen e shoqërizohen në shoqata sportive. Ende nuk është krijuar modeli i konkurencës së shtetit me privatin në zhvillimin e sportit amator.

Sugjerime për institucionet e interesuara  Hipotekimi i gjithë objekteve e terreneve sportive në varësi të institucioneve lokale e kombëtare sipas niveleve dhe përcaktimi i një pakete ligjore për shfrytëzimin e tyre nga ushtruesit amatorë.


43 “Sporti amator në nivel lokal/kombëtar

 Krijimi i një strukture të re institucionale për zhvillimin dhe menaxhimin në tërësi të sportit amator në nivel lokal dhe kombëtar (në një shoqatë kombëtare, agjensi etj).  Krijimi i një strukture kombëtare për mundësitë menaxhuese të aktivitetit fizik të fëmijëve, pranë shkollave publike, jashtë kurikulës shkollore, (federatë të sportit shkollor).  Hartimi dhe miratimi i një projekti “Një model menaxhues për funksionimin e sportit amator” në nivel lokal/kombëtar.

Burimet e studimit: Testimi me pyetësor në institucionet lokale të sportit. Janar-mars 2012. Nga referimi studimit EU-barometrit në Shqipëri. 2011 L. Markola, G. Pano. Nga studimi sporti dhe tregu i punës L.Markola 2006 Nga “Strategjia Kombëtare e SGJ” L.Markola 2008 Mbi format e menaxhimit të sportit në nivel lokal. Kroaci, Itali, Rumani etj.


Revista shkencore nr 3  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you