Speculative Peculiars Fanzine #4

Page 1

A Collective Daydream, Amsterdam Imagined in 2059. - December 6th, 2009

speculative peculiars part 4

what if it was raining red

speculative peculiars part 4 Another SID LEE collective fanzine SPECULATIVE PECULIARS – 4 THE PARTICIPANTS – 6 Hans Gremmen – 8 Chris Keulemans – 12 Melle & Janne Kromhout – 20 Pieter Paul Pothoven – 28



2059 Speculative Peculiars is an imaginary and visionary glance at the future of urban landscapes. It is an interdisciplinary program about the possible and the impossible, the politics, subcultures, developments and conventions that will govern and shape Amsterdam and Montreal 50 years from now. Speculative Peculiars wants to explore how we will live, work and socialize in the future. What kind of places we would frequent and what kind of people we would meet. It wants to map how we would give meaning to our surroundings. Speculative Peculiars invites all kinds of people from Amsterdam and Montreal to use the tools they’ve acquired on the job—writing, designing, art directing, inventing, strategizing, mapping or doodling—to express their time traveling, mindaltering vision on Amsterdam and Montreal in 2059.

Their ideas will be put out there for all to worship through monthly events open to public, fanzines, and the best ideas will be further developed in the laboratory. 2059 Speculative Peculiars consists of five public events where artists, writers, scholars, scientists, designers, politicians, etc. will give their impression of their cities in 50 years time from now. They are asked to research trends from today, something they see as important, or maybe even irreversible, and extrapolate these trends to the not-so-distant future. Their work will also be available in fanzines, through the Speculative Peculiars blog and the Sid Lee Collective blog.


Why the future?

The event featured the following people:

Because of its unpredictable nature.

Hans Gremmen Graphic Designer/Co founder Fw:

Because the future is the only place that cannot be measured, probed, or scanned.

Chris Keulemans Writer/Artistic Director Tolhuistuin

Because science is on equal ground with arts and politics.

Melle Kromhout Musicologist/Rock Musician

Because we need all the current knowledge, creativity, and vision to make the future come to life. In essence, we are going boldly into the future in order to know more about the present.

Program dates Amsterdam

Every first Sunday of the month, at 4 p.m., Speculative Peculiars will take place in the gallery-space of Sid Lee in Amsterdam, on Gerard Doustraat 74 (there is also an entrance at 101 Albert Cuyp Street).

What about this particular booklet?

This booklet is one of a series of five. This particular issue is an account for and an overview of the third Speculative Peculiars event that was organized in Amsterdam on the 6th of December 2009.

Janne Kromhout Fashion Designer Pieter Paul Pothoven Visual Artist All Speculative Peculiars events are hosted by journalist and Amsterdammer Maurits Martijn

Questions? To participate?

For more information see: http://speculativepeculiars.blogspot.com Do you have more questions? Or do you want to participate? speculativepeculiars@gmail.com

Speculative Peculiars has been developed for Sid Lee Collective by political scientist and writer Christiaan Fruneaux and independent curator Femke Lutgerink

Sid Lee Collective - creative incubator and emporiums

Sid Lee Collective is an incubator that allows the Sid Lee team to push the boundaries of creativity further. Sid Lee Collective undertakes cultural and commercial projects in the fields of visual arts, industrial design, music, publishing, etc. A brainchild of Sid Lee, the Collective thrives on collaboration and experimentation. Christiaan Fruneaux graduated on Modern Asian History at the University of Amsterdam, Netherlands. From 2003 until 2006, he worked for De Balie as a programmer. In 2006, he founded Partizan Publik, a bureau for applied social science that operates on the cutting edge of academic scholarship, art, and social policy. He lived and worked in Jakarta, Damascus, and Beirut. Presently, Fruneaux is working on some highly secretive writing projects. Femke Lutgerink is trained as an art historian at the University of Amsterdam, Netherlands. Since 2002, she works as an independent curator based in Amsterdam. Lutgerink is general and artistic director of FOTODOK, an international place for documentary photography in Utrecht, Netherlands. She is also working on a long-term project called the Detroit Unreal Estate Agency in Detroit (Michigan, USA). http://femmeusa.blogspot.com Speculative Peculiars is generously supported by


The ParticiHans Gremmen (Langenboom, 1976) studied graphic design at the art academy AKV l Sint Joost in Breda. His master degree he got at the Werkplaats Typografie in Arnhem. As a designer he works for architects, artists and photographers. Gremmen is one of the co-founders of Fw:, a platform for contemporary photography. And, he is a guest lecturer at Artez, the art academy in Arnhem, at AKV l St. Joost in Breda and at the art department of the University of Kassel (Germany). He is the author of Empty Trashcan (AKV l St. Joost), Serendipity (Roma Publishers) and Fake Flowers in Full Colour (Fw: 2009). The last publication he made in collaboration with photographer Jaap Scheeren. Currently, the project Fake Flowers in Full Colour is on display at FOAM, the photography museum in Amsterdam.

Chris Keulemans (Tunis, 1960) is a cultural organizer, writer, traveler and journalist, living in Amsterdam. During the latenineties, he was director of De Balie, a centre for culture and politics in Amsterdam. He wrote several novels and non-fiction works. He writes on regular basis for de Volkskrant, Vrij Nederland en De Gids. Currently he’s director of the new cultural centre Tolhuistuin.


Janne Kromhout (Amsterdam, 1977) is clothing designer. Since 2005 she develops her own fashion collections. She studied at the Art Academy in Utrecht (HKU) and specialized in clothing and pattern design at the Rotterdamse Snijschool. As well as for her free work as for her assignments from film costumes to wedding dresses, Janne is inspired by the ‘20s, ‘40s and ’50 of the last century. In her work she strives for personal and unique designs that can bring forth the identity of the bearer.

pants. Melle Kromhout (Amsterdam, 1984) studied Science of Music and Cultural Analysis at the University of Amsterdam. He specialized in Popular Music Studies. In his thesis he focused on performance, the use of ‘noise’ in the work of the German band Einstürzende Neubauten and the social engagement of the electronics-artist Matthew Herber. Besides his academic background, he is a musician in several bands and music projects, freelance advisor, text writer and researcher. He is cofounder and editor of the online magazine on art and journalistics hard//hoofd.

Pieter Paul Pothoven (1981) is a multi-media artist working and living in Amsterdam. He studied at the Gerrit Rietveld Academy and the Universität der Kunst in Berlin. After graduating he worked on various projects in the Middle East. He recorded bird- and swamp sounds in different marshes in Lebanon, Iran and Israel. Recently he visited the Lapis Lazuli mines in Afghanistan in search of the origins of the blue pigment ultramarine blue.


Speculative Peculiars’ host is journalist and Amsterdammer Maurits Martijn. He works as a journalist and an editor for the weekly magazine Vrij Nederland since 2007. Before he coordi­ nated the successful debate series ‘Vrij Nederland in debat’ (Vrij Nederland in debate). He studied Communication Sciences and Philosophy at the University of Amsterdam (UvA). During his studies he was active for HappyChaos, a collaboration between students and Vrij Nederland. Maurits writes about diverse topics, with special attention towards social and engaged future enhancers such as science and internet.


Gremmen Kijken in de toekomst. Ik heb daar vaak moeite mee. Niet met de dagdromende visie, maar wel met de blik in de nabije toekomst die net iets te assertief op de zaken vooruit loopt, en daardoor – heel nonchalant – de toekomst naar de hand zet.



‘Sorry, geen dienst’, staat er tegenwoordig veelal op bussen en trams die terug rijden naar de remise. Het idee dat je je excuus aanbiedt nog vóór er ergernis optreedt is natuurlijk al vrij bizar. Waarom zou je dat doen? Wat was er mis met “Niet instappen” of “Geen dienst”, wat voorheen op diezelfde bussen stond? Dat is tenminste een heldere mededeling, die ervaren kan worden als service. Niet dat men als openbaar vervoeraanbieder geen ‘sorry’ zou mogen zeggen. Dat mag van mij zeker: voor te snel optrekken bij een halte, voor het verdwijnen van de strippenkaart, voor het feit dat het goedkoper is om bij een machine een kaartje te kopen, dan bij een medewerker aan een loket: allemaal dingen waar ik wel eens ‘sorry’ voor zou willen horen. Maar ik wil dat niet horen voor een langsrijdende bus die onmogelijk de mijne kan zijn. Maar los hiervan, irriteer ik me nog meer aan het idee dat hieraan ten grondslag ligt. Dit ‘Sorry’ is namelijk niet gericht aan de klant, maar het is bedacht en gedacht vanuit de aanbieder van de dienst. Het initiatief lijkt sympathiek, maar het is in feite een infantilisering van de reiziger. Alsof elke reiziger, elke willekeurig bus voor de zijne aanziet, of vindt dat een bus die “toch die kant op rijdt” hen net zo goed even mee kan nemen. Kortom dit ‘Sorry’ is niet serieus te nemen. Om de nooit ingediende klacht de kop in te drukken, wordt er willekeurig met ‘sorry’ gestrooid. Slim, het oogt sympathiek, en er is weinig tegen in te brengen. Maar als consument sta je al schaakmat, nog voor de stukken op het bord staan. Ik wil het deze middag hebben over ‘grasduinen’. Als ik ergens niet aan twijfel dan is het aan het feit dat er over 50 jaar nog boeken zullen zijn. Gewoon gedrukt en van papier gemaakt, zoals we ze al kennen sinds de 15e eeuw. Een beproefd concept wat nog zeker 50 jaar mee zal gaan. Veel instabieler dan het medium zelf, is de handel eromheen. Wat gebeurd daarmee? En dan met name met de wereld rondom het tweedehandsboek. Er blijven boeken komen, dus moet het aanbod tweedehandsboeken ook toenemen, maar de winkels waar ze te vinden zijn, lijken langzaam te verdwijnen. Blijven de winkels, winkels? Zal de laagdrempelige antiquariaat verdwijnen? De Slegte, ’s lands bekendste antiquariaat, is langzaam aan het overgaan naar online winkels, waardoor het aanbod gewaarborgd blijft. Toch maak ik me zorgen. Mij gaat het bij grasduinen namelijk niet zozeer om het aanbod. Ik kom zelden met het boek naar buiten waarvoor ik naar binnen ging. Ik ga naar De Slegte om tegen te komen wat ik niet kan bedenken.Daar kan geen zoekmachine tegenop.

Natuurlijk zullen er in de toekomst verzamel­plaatsen zijn van boeken. Ik reken, en hoop, op prachtige musea, wellicht met alle boeken van de wereld, zoals Borges het ooit omschreef. Ook vestig ik mijn hoop op bibliotheken waar ik boeken kan bekijken en meenemen. Misschien zelfs downloaden. Maar waar ik deze middag naar op zoek ben is naar het model van de tweedehandsboekwinkel. In een bibliotheek of een museum zal je namelijk nooit iets vinden wat je jezelf kan toe-eigenen. Met andere woorden, het zijn prachtige plekken, maar je kan er niet écht schatgraven. Als je bedenkt hoe de toekomstige tweedehandsboekwinkel er uit zou kunnen zien, dan zijn er eigenlijk drie opties: het wordt een virtuele plek, een fysieke plek of een mengeling van die twee. Het ligt het meest voor de hand om te beginnen met de optie van de virtuele plek. Lange tijd dacht ik dat Amazon met een mooie en moderne variant van het grasduinen was gekomen; de ‘If you like this, you might also like’-variant. “If you like this, you might also like...” is de tekst die Amazon in het leven riep om klanten van Boek X te wijzen op producten die andere consumenten kochten die ook Boek X aanschaftte. Een persoonlijk gemaakte inzage in aankoopgedrag van anderen. De slimmigheid zit hem in de toon. Amazon had immers ook kunnen zeggen: “other people who bought this item, also bought...” Wat feitelijk misschien correcter is. Maar niet persoonlijk genoeg. Nee, “If you like this, you might also like...” is een ware boezemvriend die je smaak op waarde kan schatten. De selectie die vervolgens aangeboden wordt is te fascinerend om zomaar weg te klikken. De nieuwsgierigheid wint. Alsof je een kijkje in je eigen ziel krijgt van Amazon. Het schot hagel aan opties ontkracht dit gevoel een beetje, maar dat mag de pret niet drukken. Er staat namelijk -bijna- altijd iets interessants tussen de automatische gegeneerde ‘persoonlijke’ selectie. En als dat niet zo is? Wat maakt het uit, een goede vriend wil ook wel eens een film aanraden die je niet aanstaat. Kan gebeuren. ‘No hard feelings’. Een mooie en commercieel gouden vondst, maar het grote verschil met ‘grasduinen’ is dat Amazon zijn systeem baseert op keiharde feiten; de database wordt telkens aangevuld met nieuwe gegevens van aankoopgedrag. Een interessant dwarsverband, maar mijn keuzes voor boeken zijn vaak grilliger. In De Slegte pak ik ook een boek, omdat het papier er zo fijn uitziet, of omdat het simpelweg het enige boek is wat net wat kleiner is dan de rest. Grasduinen is niet logisch, laat zich niet labelen.

Grasduinen / Snuffelen: Het doorzoeken van een collectie zonder systematisch zoekplan. Deze definitie is gevonden op www.mijnwoordenboek.nl. En, hoe simpel hij ook overkomt, ik kan me er wel in vinden. De nadruk ligt namelijk op “zonder systematisch”, wat ik wel herken bij mijn tochten door de boekwinkel, maar bij die omschrijving denk je niet direct aan computerlogica, dat doorgaans drijft op systematiek. Maar wat als er een zoekmachine zou zijn die niet logisch zou zoeken, maar min of meer willekeurig? Dit klinkt heel onhandig en misschien is dat ook zo, maar Google heeft daar wel al een mooi voorschot opgenomen met ‘Search by Colour’, waar simpele gegevens, in dit geval de kleur rood, de selectie kunnen filteren. Wat als er een boeken-database zou zijn die ook op triviale en visuele manieren ingezet zou kunnen worden? Zou dat dan kunnen gelden als grasduinen? Vast staat dat de databases op internet allerlei nieuwe dwars-verbanden tussen ontelbare collecties zullen gaan leggen, waarbij telkens nieuwe boeken komen bovendrijven die je anders nooit gevonden had. Dit zou je ‘digitaal grasduinen’ kunnen noemen. Als de presentatievorm ook nog een ‘upgrade’ krijgt, dan zijn we een heel eind. Als we voor de interface geen scherm meer nodig hebben, maar een wat meer Virtual-Reality-achtige setting, dan is de gebeamde boekwinkel in de huiskamer binnen handbereik: waar en wanneer je maar wilt wordt het aanbod geprojecteerd op een muur of glazen wand. Misschien zelfs in het luchtledige. Je hebt geen muis meer nodig; je eigen, natuurlijke bewegingen navigeren je door je oneindige boekwinkel. Zoals Tom Cruise in Minority Report door politiedossiers heen bladert, zo zal ik zelf door de tweedehands boeken kunnen bladeren. Tot zover de virtuele variant. Hoe leuk het me ook lijkt, ik geloof niet dat dit de winkel is waar ik naar op zoek ben. Integendeel, dit lijkt me eerder een adrenaline-‘boost’ te gaan geven, in plaats van de meditatieve rust die ik zoek in het grasduinen. Het mag van mij wel wat analoger. De hoogste tijd dus voor het fysieke model van de tweedehands-boekwinkel van de toekomst. Laten we ervan uitgaan dat alle antiquariaten hun panden in de binnensteden niet meer kunnen betalen, en sluiten. Al die duizenden kubieke meters boeken, zullen moeten verhuizen naar een opslag. Die opslag zal waarschijnlijk gebouwd gaan worden in Oost Groningen. Stel je voor, alle boeken van alle tweedehandsboekwinkels verzameld op één plek; een ware tweedehandsboeken-hemel. Nadeel van de locatie is natuurlijk dat je een flinke reis moet maken om er naartoe te gaan, maar een voordeel is dat het

ook, met recht, gezien kan worden als een dagje uit: een dagje grasduinen in Oost-Groningen. Het zal een soort boekenflat moeten worden, die qua indeling niet veel hoeft te verschillen van de winkels zoals we die nu kennen, alleen is alles in het kwadraat. Tot slot is de mengvorm tussen deze fysieke plek en virtuele boekwinkel een inkoppertje; alle schappen van het filiaal in Oost Groningen zullen middels een videosysteem live gestreamd en gebeamd kunnen worden zodat je weer als Tom Cruise door de Groningse selectie heen kan gaan. Maar ook al zouden alle drie deze versies uitvoerbaar zijn, dan nog zal ik in 2059 met weemoed terug denken aan die regenachtige dagen dat ik snel in de Kalverstraat even De Slegte in dook. Ik wil niet een dag hoeven in te plannen om te gaan grasduinen. En -om eerlijk te zijn- in dat virtuele grasduinen heb ik al helemaal geen zin. Ik zou me dan voelen als een archeoloog die middels versie 36.0 van Google Earth de hele wereld uit kan kammen en tot op de honderdste millimeter in kan zoomen op de aardkorst. Prachtig en fantastisch, maar als het er echt op aankomt, dan kan hij zijn handen niet in de grond steken en zal dus nooit iets wezenlijks vinden. Grasduinen is voor mij een vorm van dagdromen. Het gaat niet om het vinden van het boek, misschien gaat het niet eens om het zoeken van het boek. Het fijne van grasduinen is dat het geen concreet doel dient. Daarom ben ik ook zo bang dat het gaat verdwijnen. Alles wat geen doel dient, efficiënter of goedkoper kan, dat verdwijnt. Daarom moeten we tegenwoordig ons kaartje kopen bij een machine, en niet meer bij een mens. Dat is efficiënter. Daarom denken we tegenwoordig dat stilstand achteruitgang is. Maar dat is onzin. Juist door stilstand en dagdromen zullen we verder komen. Misschien niet sneller, maar wel verder.



In het land der laatste dingen Optimisme kost meer tijd dan doemdenken. Wil je een beeld geven van de stad over 50 jaar dat hoop geeft, het talent van mensen recht doet, onze vindingrijkheid en overlevingsdrift weergeeft, dan ben je weken bezig. Die tijd had ik voor deze gelegenheid niet. En dus ontdekte deze koppige optimist dat een horrorscenario zo gemaakt is. Ik nam de roman ‘In het land der laatste dingen’ van Paul Auster, koos en vertaalde passages uit het begin van het boek, paste ze hier en daar een beetje aan, en klaar was mijn doembeeld van een stad voorbij de ondergang. Is dat ergens goed voor? Jawel. Dit is niet de stad waar we in de toekomst willen wonen. Om het niet zover te laten komen zullen we nu alles op alles moeten zetten. Met alle tijd en overtuiging die we hebben. Zodra ik weer een beetje tijd heb begin ik vast.

Dit is hoe ik leef, ging haar brief verder. Ik eet niet veel. Net genoeg om de volgende stap te kunnen zetten, niet meer. Soms voel ik me zo zwak dat ik bang ben geen stap meer te kunnen zetten. Maar ik red het. Ondanks de inzinkingen blijf ik in beweging. Je zou moeten zien hoe goed ik me red. Ik zet de ene voet voor de andere, en dan de andere voor de een, en dan hoop ik dat het ik hetzelfde nog een keer kan doen. Niets meer dan dat. Je moet begrijpen hoe het nu met me is. Ik beweeg. Ik adem de lucht in die me wordt gegeven. Ik eet zo weinig mogelijk. Wat ze ook zeggen, het enige dat telt is overeind te blijven.

Dit zijn de laatste dingen, schreef ze. Ze verdwijnen 1 voor 1 en komen niet meer terug. Ik zou je kunnen vertellen over de dingen die ik heb gezien, over de dingen die er niet meer zijn, maar ik weet niet of daar tijd voor is. Het gebeurt allemaal te snel nu, en ik weet niet of ik het bij kan houden.

Zelfs het weer verandert voortdurend. Een dag zon, een dag regen, een dag sneeuw en dan weer een dag mist, eerst warm dan fris, eerst wind dan windstilte, een tijdje bitter koud, en dan vandaag, midden in de winter, een lenteachtig lichte dag, zo warm dat je nauwelijks een trui aan hoeft.

Je weet nog wat je tegen me zei voor ik vertrok. Christiaan is verdwenen, zei je, en hoe hard ik ook zou zoeken, ik zou hem nooit gaan vinden. Dat was wat je zei. En toen zei ik tegen je dat het me niet kon schelen wat je zei, dat ik op weg ging om mijn broer te zoeken. En toen stapte ik op die verschrikkelijke boot en liet je achter. Hoe lang is dat geleden? Jaren en jaren, denk ik.

Ik verwacht niet dat je het begrijpt. Je hebt er niets van gezien, en zelfs al probeerde je het, je zou je dit niet kunnen voorstellen. Dit zijn de laatste dingen. Een huis dat er de ene dag nog staat is de volgende dag verdwenen. De straat die je gisteren nog afliep loopt er vandaag niet meer.

Als je in deze stad woont, dan leer je om niets voor gegeven aan te nemen. Je sluit even je ogen, je draait je om om naar iets anders te kijken, en de dingen die net nog voor je stonden zijn plotseling weg. Er is niets dat blijft, begrijp je, niet eens de gedachten in je hoofd. En je moet vooral geen tijd verspillen om ze te achterhalen. Als iets eenmaal is verdwenen, is dat meteen het einde ervan.


Zoveel is zeker. Als ik niet zo’n honger had, zou ik niet in staat zijn door te gaan. Je moet eraan wennen het te doen met zo weinig als je kan. Hoe minder je verlangt, des te minder heb je nodig, en hoe minder je nodig hebt, des te beter sta je ervoor. Dat is wat de stad met je doet. Ze haalt je binnenstebuiten. Ze zorgt ervoor dat je wil overleven, en tegelijk probeert ze je het leven te ontnemen. Er is geen ontkomen aan. Je doet het of je doet het niet. En als je het doet, weet je niet of het je nog een keer gaat lukken. En als je het niet doet, dan doe je het nooit meer.

Sommige mensen zijn zo mager, schreef ze, dat ze soms van hun voeten worden weggeblazen. De wind in de stad kan woest te keer gaan, opstekend vanaf de rivier en zingend in je oren. Hij stoot je vooruit en achteruit, het papier en de rotzooi stuift eeuwig rond je voeten. Het is niet ongewoon om de magerste mensen met zijn tweeën of drieën te zien voortbewegen, soms hele families tegelijk, aan elkaar vastgebonden met touwen en kettingen, om elkaar overeind te houden in de windstoten. Anderen geven het al helemaal op de straat op te gaan. Ze klemmen zich vast aan deurposten en gevels, tot zelfs de stralendste hemel een bedreiging lijkt. Beter in stilte afwachten, denken ze, dan tegen de straat te worden gesmeten.

ken ze, dan tegen de straat te worden gesmeten. Nog erger is het voor de mensen die vechten tegen de honger. Denken aan eten leidt alleen maar tot problemen. Je hebt er die obsessief zijn, die weigeren aan de feiten toe te geven. Ze sluipen dag en nacht over straat, scharrelend naar restjes, ze nemen enorme risico’s voor een paar kruimels. Wat ze ook vinden, genoeg is het nooit. Ze eten zonder voldaan te raken, zetten hun tanden in voedsel met dierlijke haast, hun benige vingers plukkend, hun trillende kaken opengesperd. Het meeste morst weg langs hun kin en lippen, en het beetje dat ze naar binnen weten te werken kotsen ze er even later weer uit. Het is een langzame dood, alsof voedsel een langzaam vuur is, een vorm van waanzin, dat ze van binnen uit verteert. Ze denken dat ze eten om in leven te blijven, maar uiteindelijk zijn zij het die verzwolgen worden.


paniek. De kust was volkomen zwart, nergens licht, en het voelde alsof we een onzichtbare wereld binnenvoeren, ergens waar alleen blinden wonen.

Lopend over straat, ging ze verder, moet je niet vergeten nooit meer dan 1 stap tegelijk te nemen. Anders is vallen onvermijdelijk. Je moet je ogen altijd open houden, opkijken, naar beneden kijken, vooruit kijken, achter je kijken, uitkijken voor andere lichamen, op je hoede zijn voor het onvoorspelbare. Tegen iemand opbotsen kan fataal zijn. Twee mensen lopen tegen elkaar op en beginnen op elkaar in te slaan. Of ze gaan onderuit en doen niet eens meer hun best overeind te komen. Vroeger of later komt het moment dat je niet meer probeert overeind te komen. Lichamen doen pijn, begrijp je, daar is niets aan te doen. En hier meer dan waar ook.

Je zou denken dat het vroeger of later allemaal tot een einde komt. Dingen vallen uit elkaar en verdwijnen, en iets nieuws komt er niet bij. Mensen gaan dood en babies weigeren te worden geboren. In al de tijd dat ik hier nu ben kan ik me niet herinneren een enkel pasgeboren kind te hebben gezien. En toch zijn er altijd weer nieuwe mensen die de plaats innemen van mensen die zijn verdwenen. Ze stromen binnen vanuit het platteland en de omringende steden, hoog met hun bezittingen opgeladen karren voorttrekkend, binnensputterend met aftandse auto’s, allemaal uitgestorven, allemaal dakloos. Tenzij ze de wetten van de stad kennen zijn deze nieuwkomers makkelijke slachtoffers. De meesten zijn opgelicht voor al hun geld nog voordat hun eerste dag in de stad er op zit. Sommigen betalen voor appartementen die niet bestaan, sommigen betalen commissie voor baantjes die nooit doorgaan, anderen geven hun spaargeld voor eten dat blijkt te bestaan uit beschilderd karton. En dat zijn nog maar de eenvoudigste trucs.

Voor hen die een plek hebben om te wonen is er altijd het gevaar die plek te verliezen. De meeste gebouwen hebben geen eigenaar, en dus heb je als huurder geen rechten: geen been om op te staan als er iets tegenzit. Het is niet ongewoon dat mensen met geweld uit hun woningen worden gegooid en op straat worden gezet. Er valt een bende binnen met wapens en knuppels die zegt wegwezen, en wat valt er dan nog te kiezen? Maar zelfs als je gelukkig genoeg bent om aan deze vorm van huisuitzetting te ontkomen, weet je niet wanneer je het slachtoffer wordt van fantoomhuisbazen. Dat zijn de afpersers die vrijwel elke buurt in de stad terroriseren en mensen dwingen beschermingsgeld te betalen om gewoon te blijven zitten waar ze zitten.

Maar voor hen die geen huis hebben is de situatie uitzichtloos. Er bestaat niet zoiets als een woning te huur. En toch blijven de agentschappen min of meer in bedrijf. Ze plaatsen elke dag aankondigingen in de krant, adverterend met schimmige appartementen om mensen naar hun kantoor te lokken en een bedrag neer te tellen. Niemand gelooft er echt in, en toch zijn er nog altijd veel mensen bereid hun laatste geld te stoppen in deze loze beloftes. Ze komen vroeg in de ochtend aan, sluiten geduldig aan bij de wachtenden en staan soms uren in de rij, alleen om tien minuten met een medewerker te zitten kijken naar foto’s van gebouwen in lommerrijke straten, van comfortabele kamers, van appartementen gemeubileerd met tapijten en zachtleren stoelen – vredige taferelen die de geur van koffie uit de keuken oproepen, de damp van een warm bad, de heldere kleuren van potplanten in de vensterbank. Het lijkt niemand wat uit te maken dat de foto’s meer dan tien jaar geleden gemaakt zijn.


Veel van ons zijn weer kinderen geworden. Het is niet dat we daar ons best voor doen, begrijp je, of dat iemand zich er echt van bewust is. Maar als de hoop verdwijnt, als je ontdekt dat je zelfs de hoop hebt opgegeven dat hoop bestaat, dan begin je de leegte te vullen met dromen, kleine kinderlijke gedachten en verhalen die je even vooruit helpen.

Maar ik het adres van het kantoor van Christiaan, en dat stelde me een beetje gerust. Ik hoefde er maar heen te gaan, dacht ik, en dan zou alles wel goedkomen. Maar ik was er niet op voorbereid dat de straat er niet meer was. Het was niet dat het kantoor leegstond of dat het gebouw was verlaten. Er was geen gebouw, geen straat, er was helemaal niks. Niets dan steen en rommel in de wijde omtrek.

Zelfs de meest geharde mensen bezwijken er soms voor. Zonder gedoe of aankondiging houden ze opeens op met wat ze aan het doen waren, gaan zitten, en beginnen te vertellen over de verlangens die ze voelen opkomen. Dat hoort allemaal tot de spokentaal. Alle mogelijke gesprekken vallen daaronder. Meestal beginnen ze ermee dat de een tegen de ander zegt: Ik wou. Wat ze zouden willen kan van alles zijn, zolang het maar iets is dat niet zal gebeuren. Ik wou dat de zon nooit meer onder zou gaan. Ik wou dat er geld groeide in mijn zakken. Ik wou dat de stad weer zo zou zijn als vroeger. Absurde, infantiele dingen, zonder betekenis en werkelijkheidsgehalte. In het algemeen houden mensen vast aan de overtuiging dat hoe slecht het gisteren ook was, het was altijd nog beter dan vandaag. En twee dagen geleden was het beter dan gisteren. Hoe verder je terug gaat, hoe mooier en verleidelijker de wereld wordt. Je sleept jezelf elke dag uit bed om iets onder ogen te zien dat altijd slechter is dan wat je de vorige dag hebt meegemaakt, maar door te praten over de wereld die bestond voordat je in slaap viel kan je jezelf wijsmaken dat vandaag niet meer is dan een geestverschijning, niet echter of minder echt dan de herinneringen aan al die andere dagen die je met je meedraagt.

De overtocht duurde tien dagen, en ik was de enige passagier. Ik keek naar het water en de lucht en keek tien dagen lang nauwelijks een boek in. We bereikten de stad bij nacht, en toen pas raakte ik licht in

Dit was de derde zone, ontdekte ik later, en ongeveer een jaar geleden was hier een soort epidemie uitgebroken. De gemeentediensten waren er binnengetrokken, hadden het gebied afgesloten en alles tot de grond toe afgebrand. Dat was tenminste het verhaal. Ik heb sindsdien geleerd de dingen die me verteld worden niet al te serieus te nemen. Het is niet dat mensen je bewust voorliegen, maar als het over vroeger gaat raakt de waarheid snel verduisterd. Stadslegendes hebben maar een paar uur nodig om op te steken, sterke verhalen gaan rond, en al snel liggen de feiten begraven onder een berg uitzinnige theorieën.

In de stad is het verstandigste om alleen te geloven wat je met eigen ogen ziet. Maar zelfs dat is niet waterdicht. Want zo weinig dingen zijn wat ze lijken te zijn, zeker hier, en je moet met elke stap zoveel tegelijk in je opnemen, zoveel dat je begrip te boven gaat.


Wat het ook is dat je ziet heeft het in zich je te verwonden, je minder te maken dan je bent, alsof alleen al de aanblik van iets kan betekenen dat er een deel van je wordt weggenomen.

De nachten, bij voorbeeld, zijn nooit helemaal wat ze thuis waren. Dezelfde duisternis en onmetelijkheid, maar zonder een gevoel van stilte, altijd een permanente onderstroom, een rommelen dat je ononderbroken naar beneden trekt en vooruit stoot.

Dat bedoel ik als ik zeg dat een aanblik je kan verwonden: gewoon ernaar kijken gaat niet, want elk ding hoort op de een of andere manier bij jou, het maakt deel uit van het verhaal dat zich binnen in je ontvouwt.

Vaak heb je het gevoel dat het gevaarlijk kan zijn om naar iets te kijken, je bent geneigd je blik af te wenden of zelfs je ogen te sluiten. Daarom is het makkelijk in de war te raken, onzeker of je echt ziet wat je denkt te zien.

Het zou misschien goed zijn, stel ik me voor, om je zelf zo te harden dat niets je meer kan raken. Maar dan zou je alleen zijn, zo volledig afgesneden van alles dat leven onmogelijk zou worden.

Het zou kunnen dat je het je verbeeldt, of het verwart met iets anders, of dat je je iets herinnert dat je eerder hebt gezien – of zelfs iets dat je je eerder hebt verbeeld. Je begrijpt hoe ingewikkeld het is. Het is niet genoeg om gewoon te kijken en tegen jezelf te zeggen: ik kijk naar dat ding.

En dan overdag is er een helderheid die soms ondraaglijk is – een helderheid die je verdooft en alles wit maakt, alle scherpe randen verbleekt, de lucht zelf bijna een hersenspiegeling. Het licht wordt zo kaal dat kleuren vervormen naarmate je dichterbij komt. Zelfs de schaduwen zijn geladen, willekeurig, hectisch bonzend langs de randen. In dit licht moet je uitkijken dat je je ogen niet te ver opent, je moet ze precies genoeg dichtknijpen om je evenwicht nog te bewaren.

Het is moeilijk terug te halen: wat er gebeurd is en wat niet, de straten voor het eerst, de dagen, de nachten, de hemel boven me, de stenen in de verte. Ik geloof dat ik me herinner dat ik veel omhoog keek, alsof ik de lucht onderzocht op iets dat eraan ontbrak, of juist op iets meer, alsof de lucht zou kunnen verklaren wat ik om me heen zag.

Want het is 1 ding om dat te zeggen als het voorwerp waar je je blik op richt een potlood is, bij voorbeeld, of een broodkorst. Maar wat gebeurt er als je merkt dat je staat te kijken naar een dood kind, naar een klein meisje dat zonder kleren op straat ligt, haar hoofd platgestampt en met bloed overdekt? Wat zeg je dan tegen jezelf? Het is niet eenvoudig, begrijp je, om eenvoudig en zonder stemverheffing vast te stellen: ik kijk naar een dood kind. Je hersens lijken zich te verzetten tegen het vormen van woorden, je krijgt jezelf niet zo ver. Want het ding voor je ogen is niet iets dat je makkelijk op afstand kan houden van jezelf.

Langzaam maar zeker lijkt de stad zichzelf op te eten, nog terwijl ze overeind staat. Het valt niet uit te leggen. Ik kan het alleen observeren, ik kan niet doen alsof ik het begrijp.

Anders zou je struikelen, en ik hoef je niet te vertellen wat er gebeurt als je valt.

Elke dag hoor je explosies op straat, alsof ergens in de verte een gebouw in elkaar stort of de trottoirs open scheuren. Maar je ziet het nooit met eigen ogen gebeuren. Hoe vaak je die geluiden ook hoort, waar ze vandaan komen blijft onzichtbaar. Je zou denken dat er af en toe een explosie moet plaatsvinden waar je bij bent. Maar de feiten vliegen tegen de waarschijnlijkheid op. Je moet niet denken dat ik me dit maar verbeeld – die geluiden komen niet uit mijn hoofd. De anderen horen ze ook, ook als ze er zelf niet veel aandacht aan besteden. Soms hebben ze het er even over, maar het lijkt ze niet veel te doen.

Na lang en nauwkeurig onderzoek, kan ik je met een gerust hart vertellen dat de lucht hier dezelfde is als de lucht boven jou. We hebben dezelfde wolken en dezelfde helderheid, dezelfde stormen en dezelfde windstiltes, dezelfde wind die alles voor zich uitjaagt. Als het effect ervan hier anders is dan bij jou, dan komt dat uitsluitend om wat er beneden gebeurt.


Afgezien van het donker en de vreemde nachten die op ons neerdalen lijkt het soms alsof de hemel zichzelf opbrandt. De dagen eindigen wanneer ze niet meer kunnen, als de zon de dingen die hij verlicht lijkt te hebben uitgeput. Niets lijkt zich meer aan het licht vast te houden. Deze hele onvoor­ stelbare wereld lijkt weg te smelten, en dat is dat.

Het is nu een beetje beter, zeggen ze dan. Of: het klinkt weer iets oorlogszuchtiger vanmiddag. In het begin stelde ik nog vragen over die explosies, maar een antwoord kreeg ik niet. Niets meer dan een starende blik of het ophalen van schouders. Gaandeweg leerde ik dat je sommige dingen gewoon niet vraagt, dat er zelfs hier dingen zijn waar niemand het over wil hebben.


Janne & Melle

Kromhout Doing this project together was an experiment, since we’ve never done this before. We thought it could be interesting because we siblings, born and raised in Amsterdam. We were raised surrounded by music and art (not so much with fashion). We also thought it could be interesting because it would be a project of an academic versus an artist. It became a fractured presentation. “The (a) city (Amsterdam) has his own identity that is, among other things, shaped by its inhabitants (us).” Parables between music en fashion: subject to trends but also emotions, personal, taste, transient, messengers, given time.



Vision of Melle The future might look different from the outside, but in essence, when one looks at the bigger picture, the world and the human condition stay the same. Nevertheless this should not mean there is no use in striving for change, in thinking of the future, in wanting and trying to make a difference. It is these contradictory elements, which I will address. Or at least give you some suggestions about. The matters at hand in this duo-presentation, music and fashion, stand on the divide between arts and mass-culture and are influential elements in people’s everyday life. They are the trademark of a capitalist status quo, but might also serve as ways to envision change.

Vision of Janne Fashion is about creating a self-image, experiencing the body, about identity and about the relation between the self and its surroundings. There will be a future and its externality won’t be identical to the present. The changes won’t be total but will feel, look, taste, hear different, will be experienced as different (by us for instance) Using things seen in past and present I can try to do predictions about the visual future

Oldest Sound: how technology changed music First, I’m going 150 years back in time, 3 times the given timeframe in Speculative Peculiars. Au Claire de La Lune (recorded in 1860) www.firstsound.org Édouard-Léon Scott de Martinville (Paris, April 25th, 1817 - April 26th, 1879). Inventor of Phonautograph: a device to etch waveforms onto paper. It was ONLY meant for recording, NOT for playback The recordings were rediscovered and digitally ‘restored’ in 2008, with special software: the oldest recorded sound (Edison - phonograph -> 1878)

CONCEPTUAL SHIFT: Invention of audio-recording • Audio recording is the last, and perhaps only, major revolution in the world of audio and music. • The biggest change in the history of sound -> -> the concept of music changed significantly Edison: did not envision music recording -> speech dictation etc. But towards the beginning of the 20th century: music recordings became profitable: Business

FIFTIES: Elvis • the 7” single: music recording & distribution shaped and influenced the rise of youth-culture

SIXTIES: Beatles • The full development of the potential of studio-recording (Magnetic Tape Recorder) • Popular culture came into full swing • Pop music became: • Art • A commodity: mass-production

50 years ago: from haute couture to prêt-a-porter 50 years ago the field/concept of fashion changed substantially: Before the 50/60’s there were couturiers (haute couture) that designed for the upper class (like Christian Dior, Balenciaga) Making clothes was a craft not an art. It was seen as lower work. • In the 1960’s society entered an era of mass consumption. • Youth got the power; they control the streetscape and the fashion. • Social, political opinions are expressed through fashion, music and art… it becomes a product of and for the masses. • L ots of new fabrics were invented • Making a lot of the same in cheap labor countries was discovered. • Taste, culture, art became a self-governing expression-forum. • Reasonably priced, good quality prêt-a porter (ready to wear) clothing came into existence. • Street fashion became an inspiration for the designers. • Brand hegemony arose and fashion trends changed faster • A ll this was seen as freedom…future, endless possibilities! (Futurism) And (!) fashion was entering the domain of art more and more. Not just a craft… the designer became sometimes an artist.



Optimism: endless possibilities

Pessimism: music as commodity

Composers in the first half of the 20th century: new technology grants endless possibilities.

Another quote by John Cage, nearly forty years later and far less positive:

3 Quotes… “ Musical evolution is paralleled by the multiplication of machines, which collaborate with man on every front. [...] Away! Let us break out since we cannot much longer restrain our desire to create finally a new musical reality.” - Luigi Russolo Futurist Painter author of “The Art of Noises (1913)” “ I am sure that the time will come when the composer [...] will see [the] score automatically put on a machine which will faithfully transmit the musical content to the listener. [...] Our new medium has brought to composers almost endless possibilities of expression, and opened up for them the whole mysterious world of sound.” - Edgard Varèse French/American composer, pioneer in electronique music, lecture “The Liberation of Sound (1936)” “ I believe that the use of noise to make music will continue and increase until we reach a music produced through the aid of electrical instruments, which will make available for musical purposes any and all sounds that can be heard. [...] The present methods of writing music, principally those which employ harmony and its reference to particular steps in the field of sound, will be inadequate for the composer who will be faced with the entire field of sound.” - John Cage One of the most influential composers of the 20th century. His manifesto ‘The future of Music: Credo (1937)’ New possibilities, no limitations, greater freedom The advantages of the technical revolution in/of music… but…

“ The popularity of recordings is unfortunate, not only for musical reasons, but for social reasons: it permits the listener to isolate himself from other people.” - J ohn Cage - The Future of Music (1974)

Martin Margiela Back to basic, awareness of objects, tailoring on a pedestal. His clothes are linked to personal memories. They carry fragments of the past and a glimpse of the future. He wants his designs to speak for themselves, anonymously. Uses deconstruction and reuse. His consistent use of all possible shades of white stands for the power of vulnerability and the course of time. His use of objects or clothes, and his changing the way it looks by painting them white, shows the impossibility to ignore history (because it will scale of in time).

Jacques Attali is a French economist, who wrote the book “Noise, the political economy of music.” He claims that the state of, and developments in, music predict social developments. In his view music is noise put into order; music evolves out of noise and with new music there is new noise. ‘Noise’ means disorder and subversion. Noise is not fixed. What was named ‘noise’ can become music and vice versa. The book is divided into four stages: sacrificing, representing, repeating and composing.

Hussein Chalayan

I focus on the third stage: REPEATING (= RECORDING):


• Through recording techniques music has become a commodity. • Records make it possible to stockpile music, to collect it. • Making it possible to own far more music than one can actually listen to. • Repetition smothers all noise. This more or less describes the state/faith of music in late-capitalism, in mass culture

Conceptual fashion designer, who often assimilates the newest technology in its work, shows his political views and is well accepted in the art world. He is renowned for his innovative use of materials, meticulous pattern cutting and progressive attitudes to new technology. He designed a series of laser LED dresses in collaboration with luxury label Swarovski. He worked with musician Björk. www.youtube.com/watch?v=xi5eaU3NEuA

Viktor & Rolf Subjects of their work include their analysis of fashion and the fashion industry, the idea of the fashion designer as a storyteller, transformation, illusions, empowerment, and their overt pursuit of international popularity. Their work is a sort of anti-fashion and often called timeless. It’s a protest against volatility in fashion.


The Future (of Music): a (non)-prediction

The way people dress, show themselves to the outside world, is a reflection of social processes

Attali’s fourth stage: composing -> openings for the future

Effect sixties as seen in our present time: ideal of freedom, fashion accessible for everyone created capitalistic environment, thoughtless following the latest fashion, mass production and now designers can be divided into ones who’re working for the bulk, the masses and the ones who are seen as artists.

• Composing is not a new music, but a new way of making music

www.uggs.be Designers / Artist = like noise Contemporary fashion-artists now can give a preview of what the masses will wear in the future… like:


• To compose is to take pleasure in the instruments, the tools of communication • A music produced by each individual for himself, for pleasure outside of meaning, usage and exchange

This is a UTOPIA; examples (such as Free Jazz, Punk, Hip-Hop, electronic genres) always fail. They are INCORPORATED in the system • Noise becomes music, a new noise has to be found • The Future can never be reached As said: the future might look or sound different from the outside, but in essence, when one looks at the bigger picture, the world and the human condition stay more or less the same. BUT: it’s not about changing or envisioning a new/ better/different future, it’s about searching for a new or different noise in the current state of affairs; adapting, changing and maybe even improving some things. It’s worthwhile to keep on searching. Even whilst knowing that it will be incorporated and rendered harmless. One can’t determine the future and one can’t change the world. But you can look for points of opening, for backdoors and for ways of addressing errors, problems, atrocities -> render noise musical, open up new ways, all the while excepting it will never end and go on forever… The trend on the streets nowadays is to say something about the present but: the artistdesigner might show us a glimpse of the trends of the future… Always incorporating the effects of things going on right now (like we can see the effects of the sixties now), environmental problems (to much consumption), crisis (to much spending and wasting)… Tired of swiftness of everything An overload of information (possibilities, impressions, expectations) → Nostalgia getting bigger, back to basics (not all those unnecessary choices). Development in materials, integrating technology, the craft combined with the art and technology: So we will be able to go to the designer personally, who will know the craft of tailoring well. They will make you a complete personal, perfect fitting outfit (dress, suit..) which can chance color and shape by itself, according to your mood, emotions, the weather, the situation your in. It’ll be completely personal en unique and at the same time we all wear similar things…. Mass productions will be completely outdated…

• Composition plugs music into noises of life and the body, whose movement it fuels. It is thus laden with risk, disquieting, [...] unstable, challenging, anarchic.

And of course there will be the outfit that can be weaved by sound waves of your favorite song (noise) www.youtube.com/watch?v=2S_2r0J7bHo

• Each person dreaming up his own criteria, and at the same time his way of conforming to them.


Pieter Paul



Death | Untitled #1 (2009) Dimensions 109 mm x 76.5 mm

‘Death | Untitled #1 (2009)’ is an empty obituary pitched in the NRC-Handelsblad of the 5th of December 2009. I reflect on the future as a void on which one can project his or her own thoughts. But death will eventually ground us and thereby forms an inevitable framework one cannot escape.

CONTACTS Ateliers:

Amsterdam Gerard Doustraat 72 1072 VV Amsterdam The Netherlands Phone: +31-20-662-3030

Montreal 75 Queen Street, suite 1400 Montreal, Quebec H3C 2N6 Phone: +1-514-282-2200 Fax: +1-514-282-0499


sidlee.com sidleecollective.com conversationalcapital.com

Sid Lee Amsterdam Director:

Harm Sas hsas@sidlee.com +31-20-662-3030

For more information:


Do you have more questions? Or do you want to participate?


Texts: Design:

The participants, Speculative Peculiars (Christiaan Fruneaux, Femke Lutgerink) Michel Lavoie (Sid Lee)

A special thank you to: all the participants, Thomas van Dijk, Frédéric Gauthier, Eline Ermens, Maurits Martijn, Daniela Osterberger, Harm Sas, Amélie St-Cyr, Rob Verdegaal. ©2009 The participants, Speculative Peculiars, Andreas Widman

what if trams used light therapy

Another SID LEE collective fanzine