Page 23

Aralık 2017 / Sosyalist Dayanışma

lıdır. Çin’in dinamik büyümesi karşısında Almanya ‘ortaklık’, ‘paylaşma’ ve üretken yatırımları daha da geliştirmeyi seçerken, Washington, Çin’le hesaplaşmak için askeri ittifaklar kurmaya yöneldi. ABD ile Japonya arasındaki askeri ittifak Çin’i korkutmadı. Aksine ABD’nin Asya’daki ekonomik yapı ve etkinliğinin değer kaybetmesine yol açtı. Dahası, Washington’un “askeri ekseni”, Çin’in Rusya’nın enerji kaynakları ve askeri teknolojisine olan stratejik bağlantılarını derinleştirip genişlemesine yol açtı.

çekildi ve gerilediler. Çin, istikrar ve büyüme yolunda ilerlerken neden Latin Amerikalı ortakları geri çekilip yenilgiler aldılar?

ABD, kendisine bağlı geri Baltık ülke rejimleri ve parazit Ortadoğu devletleriyle (Suudi Arabistan, İsrail) askeri ittifaklara yüzlerce milyar dolar harcarken, Çin; Almanya ile ekonomik bağlarından stratejik uzmanlık, Rusya’dan hammadde ve Washington’un Asya ve Latin Amerika’daki ‘ortaklarından’ stratejik pazar payları biriktiriyor.

Latin Amerika merkez solundaki rejimler, Çin’in aksine, ekonomilerini çeşitlendirmediler. Büyüme ve istikrar sağlamada büyük ölçüde hammadde patlamalarına bağımlı kaldılar. Latin Amerika elitleri borçlanıp yabancı yatırımlara ve finansal sermayeye bağımlı iken Çin, endüstri, altyapı, teknoloji ve eğitim alanlarında kamu yatırımları yapıyordu. Latin Amerikalı ilericiler yabancı kapitalist ve yerel spekülatörler ile verimli olmayan gayrimenkul spekülasyonları ve tüketim konularında bir araya gelirken Çin, yurtiçi ve yurtdışında yenilikçi sektörlere yatırım yaptı. Çin, siyasi yönetim sistemini güçlendirirken, Latin Amerikalı ilericiler ‘sol’ müttefiklerini dışlamaya hazır olan stratejik iç ve dış çok uluslu muhalifleri ile ‘iktidar paylaşmak’ için ‘ittifak’ yaptılar.

Almanya’nın teknolojik ve üretken yolunu takip eden Çin’in ABD’nin ekonomik tecrit ve küresel militarist stratejisini yeneceği su götürmez. ABD, Çin’in başarılı ekonomik stratejisinden öğrenmez ise o zaman aynı yanılgı Latin Amerika ilerici rejimlerin ölümünü de açıklayabilir.

Çin’in Başarısı ve Latin Amerika’nın Geri Çekilmesi

On yıldan uzun süren büyüme ve istikrar sonrasında Latin Amerika’nın ilerici rejimleri geri

On yıldan uzun bir süredir Brezilya, Arjantin, Venezuela, Uruguay, Paraguay, Bolivya ve Ekvator Latin Amerika’nın merkez sol başarı öyküleriydiler. Ekonomileri büyüdü, sosyal harcamalar arttı, yoksulluk ve işsizlik azaltıldı ve işçi gelirleri arttı. Daha sonra ekonomileri krize girdi, sosyal hoşnutsuzluk arttı ve merkez sol rejimler düştü.

Hammaddeye dayalı Latin ekonomileri çökünce elit ortaklarıyla birlikte politik sol da çöktü. Latin Amerika solu acı çekerken Çin aksine düşük küresel meta fiyatlarından faydalandı. Yaygın bir yolsuzlukla karşı karşıya kalan Çin, 200 binin üzerinde yetkiliyi atan büyük bir kampanya

başlattı. Latin Amerika’da ise sol, yolsuz yetkililere göz yumarak, muhalefetin merkez-sol yetkilileri görevden almak için bu skandalları kullanmasına izin verdi. Latin Amerika, Batı’dan makine ve makine parçaları ithal ederken, Çin, makineleri üreten Batılı şirketleri ve teknolojilerini satın aldı ve ardından Çin teknolojik gelişmelerini uyguladı. Çin başarıyla krizin üstesinden gelerek muhaliflerini yendi, yerel tüketimi arttırmayı sürdürdü ve iktidarını güçlendirdi. Latin Amerika merkez solu Brezilya, Arjantin ve Paraguay’da siyasi yenilgiler yaşadı, Venezuela ve Bolivya’da seçimleri kaybetti ve Uruguay’da geri çekildi.

Sonuç

Çin politik ekonomik modeli, emperyalist Batı ve soldan daha başarılı oldu. ABD Ortadoğu’da İsrail adına savaşlar için milyarlarca dolar harcarken Çin benzer miktarı ileri teknoloji, robotik ve dijital yenilikler için Almanya’ya yatırdı. Başkan Obama ve Dışişleri Bakanı Hillary Clinton’ın Çin’i kuşatmak ve korkutmak için ‘Asya ekseni’ politikası büyük oranda boşa harcanmış bir stratejisi olduğu halde, Pekin’in ‘Pazar ekseni’ ekonomik rekabet gücünü arttırmasına hizmet etti. Sonuç olarak, son on yılda Çin’in büyüme oranı ABD’nin üç katı olmuştur. Ve gelecek on yıl içinde Çin, üretken ekonomisini ‘robotize ederek’ ABD’yi ikiye katlayacaktır. Askeri tehditler ve korkutmaya aşırı bağımlı ABD’nin ‘Asya ekseni’, milyarlarca dolar değerinde kayıp yatırım ve pazar demektir. Çin’in ‘ileri teknoloji ekseni’ gele-

ceğin Batı’da değil Asya’da olduğunu ortaya koyuyor. Çin deneyi, gelecek Latin Amerika sol hükümetlerine dersler sunuyor. Her şeyden önce Çin, meta patlamaları ve tüketici stratejilerinin kısa dönemli faydaları yerine dengeli bir ekonominin gerekliliğini vurgular. İkincisi Çin, teknolojik yenilik için mesleki ve teknik eğitimin, ABD’de bol bol öne çıkarılan business okulları ve üretken olmayan ‘spekülatif ’ eğitimden daha önemli olduğunu gösterir. Üçüncü olarak, Çin, sosyal harcamalarını temel üretim etkinliği alanlarına yatırımıyla dengeler. Rekabet ve sosyal hizmetler birleştirilmiştir. Çin’in hızlı büyüme ve toplumsal istikrarı, gelişmiş ekonomileri öğrenip aşmayı hedeflemenin özellikle toplumsal eşitlik ve halk iktidarı alanlarında önemli sınırları vardır. Burada Çin, Latin Amerika solunun deneylerinden öğrenebilir. Venezuela Devlet Başkanı Chavez iktidarı dönemindeki sosyal haklar ve kazançlar incelemeye değerdir. Bolivya, Ekvator ve Arjantin’de neo-liberalleri iktidardan atan halk hareketleri, Çin işverenler ve devlet arasında yağmalama üzerine kurulu bağ ve sermaye kaçışına karşı duruşu güçlendirebilir. Çin, sosyo-politik ve ekonomik sınırlara rağmen ABD askeri baskısına başarı ile karşı durdu ve hatta Batı’ya ilerleyerek dengeleri tersine çevirdi. Son tahlilde, Çin’in büyüme ve istikrar modeli, Latin Amerika solunun son zamanlardaki çöküşüne ve Washington’un global askeri üstünlük aramasının yarattığı politik kaostan çok daha üstün bir yaklaşım gösteriyor.

23

Profile for Sosyalist Dayanışma

Sosyalist Dayanışma Aralık 2017 Sayı 60  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.sodap.org & www.twitter.com/sodap74 & www.facebook.com/sodap

Sosyalist Dayanışma Aralık 2017 Sayı 60  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.sodap.org & www.twitter.com/sodap74 & www.facebook.com/sodap

Advertisement