Page 19

Aralık 2017 / Sosyalist Dayanışma

ORHAN KEMAL ve “CEMİLE”

T

ürkiye’de işçi sınıfının tarihi içinde kadın emeğinin görünmez olduğunu hepimiz biliyoruz. Son dönemlerde tarihe feminist açıdan bakan kadın araştırmacılar bu konuyu gündeme alıyor, çalışmalarda bulunuyor. Bu araştırmacılardan bir tanesi olan akademisyen Feryal Saygılıgil’in bir söyleşisini dinlerken Türkiye’de yazılan çoğu edebiyat eserinin de işçi kadını var kılan bir içeriğe sahip olmadığını anladım. Feryal Saygılıgil iki tane önemli romandan bahsediyor işçi kadınları anlatan. Bir tanesi Cibali Tütün Fabrikası’ndaki kadın işçilerden bahseden Çulluk romanı. 1927 yılında Mahmut Yesari tarafından yazılmış. Edebiyatımızın işçileri konu edinen ilk romanı olarak biliniyor. Yalnız bu romanın günümüz baskısı yok. Erişmek zor. İkinci roman ise Orhan Kemal’in Cemile adlı eseri. Cemile romanını tanıtmaya geçmeden önce Orhan Kemal üzerine birkaç söz etmek gerekiyor. Bursa Cezaevi’nde Nazım Hikmet ile başlayan dostlukları, bize bu çok önemli yazarımızı kazandırdı. Topraklarımızdaki ezilen sınıfların gerçekliğini otuzlu kırklı yıllardan itibaren büyük bir ustalıkla gözler önüne serdi. Her bir eseriyle işçilerin, yoksulların, kadınların dayanışmasını, direnişini, dostluğunu resmetti; gönüllerimizde umudu ve isyanı yeşertti. Özellikle bizim kuşak için ruhlarda derin izler bıraktı; kişiliğimizi, kimliğimizi, değerlerimizi biçimlendirdi. 1970 yılında kaybettiğimiz yazarımız dönemimize de damgasını vuruyor. Romanlarının dışında eserlerinden uyarlanan filmler ve dizilerle hala hayatımızın içindedir. Sinema tarihimizin en önemli işçi filmlerinden “Bereketli Topraklar Üzerinde,” onun aynı adlı romanından yola çıkılarak çekildi. Müjdat Gezen’in unutulmaz bir oyun-

culuk sergilediği “Bekçi” filmi, Kadir İnanır ile özdeşleşen “72. Koğuş” filmi, kadın ve erkek rollerini tersine çeviren “Tersine Dünya” filmi ve daha niceleri onun eserlerinin bir sonucu olarak yaratıldı. Günümüzdeki pek çok insana da “Hanım’ın Çiftliği” eseriyle dokunmuştur. 1960’lı yılların sınıfsal çelişkilerini ele alan, paranın el değiştirme sürecinde yaşanan sancıları dile getiren bu eseri birçok kere dizilere konu edildi. Günümüzde romanları hala çok basılıyor, ilgiyle takip ediliyor. Gelelim değerli edebiyatçımızın Cemile romanına… Orhan Kemal Cemile romanını 1958 yılında kaleme alır. Hikâye, 1930’lu yılların Adana’sındaki bir işçi mahallesinde geçer. Yazarımızın kendisi Adana’da uzun yıllar bulunmuş ve işçilik yapmış olduğu için çok gerçekçi ve yalın bir şekilde hikâyesini anlatır. Arka planında işçilerin geçim sıkıntısı ve ekmek kavgalarının konu edinildiği eserin öyküsü Boşnak işçi kızı Cemile ile Kâtip Necati’nin aşkıdır. “Bir aşk öyküsü olan Cemile, yoksul kesimlerin ayakta kalma çabasını, direnişlerini de dile getiriyor. Boşnak kızı işçi Cemile ile dar gelirli Kâtip Necati arasındaki saf aşkı anlatan Orhan Kemal, arka planda yaşanan yoksulluğa, düşmanlığa, ilkesizliğe karşın dayanışma ve dostluğun gücünü vurguluyor. Orhan Kemal’in yalın anlatımıyla çarpıcı bir resim gibi çizdiği Cemile, onun unutulmayacak yapıtlarından biri.” (Everest Yayınları, arka kapak tanıtımından)

Romanda hemen hemen bütün kadınlar iyidir. Birbirleriyle dayanışma içindedirler. Birlikte iş yaparlar, birbirlerine yardım ederler. Annesi yoksul yaşamlarından dolayı erken ölen Cemile, babası ve abisi ile birlikte yaşamaktadır. Çocukluktan yeni çıkmış, çok güzel, çalışkan, güçlü bir karaktere sahiptir. Ekonomik durumu daha iyi olan, kendisinin peşinde koşan erkekleri değil, gönlünün sevdiği adamı tercih eder. Romandaki erkekler onun kadar güçlü değildir. Orhan Kemal Cemile’yi çok olumlu bir işçi kadın karakteri olarak romanında işler. Edebiyatımızda böylesi durumlara nadir rastlarız. Cemile’yle henüz tanışmayanların, Orhan Kemal’in bu sıcak romanıyla buluşmalarına aracılık edebilmişimdir umarım… İyi okumalar…

ZEYNEP KORU

“Toplumcu bir yazarım. Bireyin gerçek mutsuzluk ya da mutluluğunun, içinde yaşadığı toplum düzeninden gelebileceğine inanıyorum. Hikâye, roman, tiyatro oyunlarımın da bu inançtan hız alacağı doğal. Çağımızın pek çok toplumları gibi, içinde yaşadığımız kendi toplum düzenimizin de insanlarımızı mutlu kılmaktan uzak olduğu su götürmez. Ben hikâye, roman, tiyatro oyunlarımla bozuk düzenimizin nedenlerini insanlarımıza göstermek, onları uyarmak, gösterip uyarmakla da kalmayıp bu bozuk düzeni düzeltmeye çaba göstermelerini, bu çabayı elbirliğiyle göstermemiz gerekliliğini yanıtlarım; yanıtlamaya çalışırım.” Orhan Kemal (Varlık/ 15 Ocak 1966)

Cemile romanının en büyük özelliği, edebiyatımızda ilk olarak fabrika işçilerinin hayatını vermeye çalışmış bir roman olmasıdır. İşçilerin yaşayış tarzları, aşkları, ekmek kavgaları, neşeleri, kederleri anlatılır ilk defa.

19

Profile for Sosyalist Dayanışma

Sosyalist Dayanışma Aralık 2017 Sayı 60  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.sodap.org & www.twitter.com/sodap74 & www.facebook.com/sodap

Sosyalist Dayanışma Aralık 2017 Sayı 60  

Bizi aşağıda bulunan adreslerden takip edebilirsiniz. www.sodap.org & www.twitter.com/sodap74 & www.facebook.com/sodap

Advertisement