Page 70

Bu durum karşısı nda, ne tarih, ne teori, ne de dünya n ı n bugünkü somut durum ve koşu lları, kapita lizmin ekonomik sarsı ntı l a rı i l e em perya l i st sal ­ d ı rı v e harp a rası nda kes i n b i r sebep v e sonuç bağ ı ntısı bulunduğunu d üşünme hakkı verebilir. Toplumsal olgular genel o l a ra k ve hele bunların bağı ntı ve etk ileşme mekanizmi çok karmaşıktı r. Bunla r, kapita list eko­ nominin her derin bu'nal ı m ı n ı n kaçı n ı l mazlıkla ha rbe yol açacağı görüşü gibi tek taraflı bir yarg ıya olanak vermez. Bu g i bi yargıların a paçık ya n l ı ş l ı ğ ı n ı en az iki şey ortaya koyuyo r : Bi­ rincisi, harp doğrudan doğruya ekonomiden doğmaz. Klôsik ta'n ı m l a maya göre, harp, politika n ı n başka a raçla rla deva m ı d ı r. i ki ncisi, eğer ekonom ik b u n a l ı m l a r g enel likle kapita lizmin iç özelliği ise, b u n l a rı n her biri n i n tarihsel olara k kendine özgü çizg ileri vard ı r. işte bundan ötürü, şimdiki kapita l ist bunal ı m ı n d üyna n ı n yazgısı bakı mından olası sonuçlarını değer­ lendirirken, dü nya gel işmesinde bugünkü aşa m a n ı n özellikleri ni tama­ miyle gözönüne a l ma m ı z gerekmektedir. Bunlar a rasında, şüphesiz ki, ü reti m d u rg u n l u ğ u ile önlenmesi a l a na k · sız enflôsyonun birleşmesi en ö n d e gel iyor. Ekonomik g e l i ş m e tempola­ rında kesin düşüşün aynı za manda d ü nya kapita liz m i n i n döviz-finans i/iş­ kileri, enerji ve yiyecek m a l la rı ü reti mi a l a n l a rı nda ya rattığ ı ya p ı n ı n çö­ küşü koş u l l a rı nda görül mesi olayı n ı n da geçmişte benzeri yoktur. Bunda n ötürü, ABD ' n i n b u rjuva politik ekonomisi büyük otorite/erinden P. Sa m u ­ e/son, « Bence de g üçlük/er va r önümüzde, ama b u n l a r 1 930-1933 y ı l l a ­ rındaki güçlüklerden ayrı m i ı o/aca k demekte el bette h a k l ı d ı r. (") N e v a r ki. b u rjuva i ktisatçı ları, ş i m d i k i buna l ı m ı n özel l i ğ i n i sadece s ı rf işletmecilik i l işkilerinin özel l i ğ i n i oluşturan yönde görüyorla r. Oysa, ekonomik meka­ n izm sı n ı rl a rı n ı n dışında k i etkenlerin de çok büyük önemi vardır. ••

Uzerinde d u rd u ğ u m uz bu sorun açısı ndan, kapita l i st ekono m i n i n şim­ diki buna l ı m ı n ı n, d ü nya n ı n henüz eşini görmediği uluslararası ve u l usal koşul la r içinde gelişmekte olduğ u n u bel i rtmek de gayet önemlidir. Bu koşul l a r, her şeyden önce, devletler-arası i l işkileri ka psayan dü nya ölçüsü ndeki sistemdeki değ işikliklerdi r ; top l u msal düzenleri ayrı ü l kelerin barış içinde ya nyana yaşa m a l a rı normla r ı n ı n da bu i l işkiler sistem ine ka­ tıl masıdı r. Gerg i nl i ğ i n azaltı l masını sadece bazı etk i l i devletler arasında u l a ş ı l a n politik anlaşmaların rastgele bir topla m ı n d a n i ba ret saymak ya n ­ l ı ş o/ur. Gerçekte, gerg i n l i ğ i n aza l m a s ı n ı n sağ l a m bir maddi içeri ğ i var­ d ı r ; bu fera hlama d ü nya g üçleri a ra sı nda şimd iye kadar görülmedik yeni bir dengeye daya nıyor; bu fera hlama aynı za manda sosyal izmin d ü nya durumu üzeri ndeki etki s i n i n a rtışından ayrı düşünü lemez. 1 930 y ı l l a rında Sovyetler Birliği ha rbi önleme m ücadelesinde yalnızdı. Bugü nse, u l us l a ra ­ ra sı g üvenlik, sosyal ist topl u l u ğ u n muazza m savu nucu-ekonomik pota n-

(4) « N ewsweek», October 26, 1 974. 351

yc_75_04  
yc_75_04  

Nısan 1975 4(130) Komünist ve işçi partilerinin teori ve enformasyon dergisi 285 ASBP MK Politbüro üyesi Fridrih Ebert v sediyorlardı. Sovye...