Page 1

Ingeschakeld MATCHMAGAZINE Juli 2018


Inhoudsopgave Voorwoord Tamara van Ark

3

Kennismaken met het werkveld van Ingeschakeld

4

Een mooie match kan iemands welzijn en toekomst bepalen

6

Pretpark voor ĂŠĂŠn dag decor voor serieuze zaken

10

Samen op eigen benen staan

13

Ingeschakeld in de sector

16

Colofon

18

Partners

19

Project Ingeschakeld | pagina 2


Voorwoord Tamara van Ark Veel partijen - overheid, zorg, onderwijs en werkgevers - hebben voor Ingeschakeld de handen ineen geslagen. Samen gaan zij onder de vleugels van dit project jongeren uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en het Praktijkonderwijs (PrO) helpen om direct vanuit school werk te vinden. Dat is ontzettend belangrijk. Ieder jaar verlaten enthousiaste jongeren het VSO en PrO met dromen over een mooie baan. Jongeren met veel talent en heel veel zin om aan het werk te gaan. Toch lukt dat laatste vaak niet. De juiste match tussen jongere en werkgever komt helaas niet altijd tot stand. Dat moet anders. Deze jongeren hebben er recht op om gewoon mee te doen in de maatschappij. Of zoals de directeur van STIP vso dat zegt in dit magazine: “Voorheen ging het om het in bescherming nemen van deze jongeren. Door de Participatiewet schuiven we op. Ze hebben meer in hun mars dan alleen dagbesteding.� Op ditzelfde moment zitten veel werkgevers te springen om personeel. Het is goed als zij bij de vervulling van vacatures ook kijken naar jongeren uit het VSO en PrO. Hier brengt Ingeschakeld uitkomst. Het project zoekt steeds naar nieuwe wegen om scholen, gemeenten en werkgevers regionaal samen te laten werken aan betere baankansen voor de jongeren. Er zijn geen kant en klare oplossingen. Maar door de krachten te bundelen ontstaan nieuwe wegen naar en perspectieven op werk. Bijvoorbeeld door de jongeren gericht op te leiden voor werk dat bedrijven in de regio aanbieden. Ingeschakeld verzamelt ook goede voorbeelden om verder te verspreiden. Want er zijn gelukkig al heel veel mooie initiatieven van de grond gekomen. Die worden gebruikt om anderen te inspireren ook het goede te doen. Dit MatchMagazine beschrijft drie van die initiatieven, in Alkmaar, Twente en Utrecht. Hier krijgt de samenwerking concreet vorm, bijvoorbeeld met een beroepenbraderie en met speciale functies voor de jongeren zoals junior schoolassistent en welzijnshulp. Het zijn stuk voor stuk interessante voorbeelden die beslist navolging verdienen. Maar ook nieuwe initiatieven zijn van harte welkom. Zorgt u ook voor het goede voorbeeld? Ik hoop dat dit MatchMagazine voor u een inspiratiebron zal zijn als het erom gaat nieuwe wegen naar de arbeidsmarkt te vinden voor jongeren van het VSO en PrO. Zij verdienen uw en mijn steun. Tamara van Ark staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Project Ingeschakeld | pagina 3


Kennismaken met het werkveld van Ingeschakeld Elk jaar stroomt een grote groep jongeren uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en Praktijkonderwijs (PrO) uit. Jongeren met talenten, maar toch weet een groot gedeelte van deze jongeren geen goede plek te vinden op de arbeidsmarkt. Project Ingeschakeld organiseert samenwerkingen tussen scholen, gemeenten en werkgevers, zodat zij gezamenlijk baankansen voor jongeren kunnen creëren. De naam van het project komt voort uit het ‘inschakelen’ van de juiste partijen op het juiste moment. Met name door de samenwerkingen tussen de drie partijen kunnen de meeste kansen voor jongeren worden bereikt. Bijzondere jongeren, bijzondere kansen De jongeren uit het VSO en PrO leren goed in de praktijk. Het is belangrijk om deze jongeren dan ook onderwijs te bieden dat past bij hun leerkansen en latere arbeidsmogelijkheden. Als de jongeren onderwijs krijgen dat ook een doel heeft voor het latere werk, dan kunnen ze dat. Bijvoorbeeld als zij een heftruckcertificaat halen, omdat ze weten dat ze daarmee direct iets kunnen in hun werk. Je moet deze jongeren dingen leren die dichtbij de praktijk staan. Juist daarin zijn werkgevers sterk. Als je kijkt naar het PrO en het VSO, dan hebben jongeren drie smaken om uit te stromen. Dat is (1) uitstroom richting dagbesteding, (2) uitstroom richting onderwijs en (3) uitstroom richting werk. Die laatste heet ook wel de arbeidsmarktgerichte weg. Voor het begeleiden naar werk zijn werkgevers een cruciale factor.

Project Ingeschakeld | pagina 4


De aanleiding van het project Scholen zijn continue op zoek naar goede stageplekken, maar ook naar werkgevers die zeggen ‘als je de arbeidsplek helpt inrichten en je helpt mij bij het ontzorgen, dan wil ik die jongeren wel een arbeidsovereenkomst geven’. Om de leerlingen met al hun verschillende talenten en behoeftes een passende plek te geven, is verbinding nodig met werkgevers om de jongeren te plaatsen. Werkgeversorganisaties geven aan dat zij op zoek zijn naar meer kennis over wie de jongeren zijn en waar de jongeren inzetbaar zijn. Ook op het gebied van benodigde begeleiding en aanpassing aan het werk of de werkplek is onduidelijkheid. Om de jongeren beter te leren kennen, is de wens van de werkgeversorganisaties om al vroeg betrokken te zijn bij de opleiding. Zo worden de jongeren ook echt opgeleid voor werk. Ook stroomden voorheen jongeren met talenten en met arbeidskansen direct uit naar de Wajong. Dat is zonde. Een belangrijk doel van de Participatiewet is juist om te werken aan maatwerk. Het is nooit een quick fix. Het gaat altijd over de juiste jongere op de juiste plek krijgen, zodat een duurzame oplossing wordt bereikt. De bijdrage van Ingeschakeld Het werk van Ingeschakeld is opgesplitst in een tweesporenaanpak. Het eerste spoor is gericht op het ophalen van goede voorbeelden. Het tweede spoor richt zich op het opzetten van verbindingen. Spoor 1: Ophalen (en verspreiden) van goede voorbeelden Gelukkig gebeurt er in Nederland al veel. Deze voorbeelden halen we binnen het project op en delen we actief met regio’s die op zoek zijn naar inspiratie. De voorbeelden worden gevat in video’s, artikelen of magazines zoals deze. Bij het ophalen van deze voorbeelden zoekt Ingeschakeld naar gouden regels en praktische handvatten voor een succesvolle aanpak. Door het ontdekken van deze regels kan in een andere regio eenvoudiger gewerkt worden aan het opzetten van een samenwerking tussen diverse partijen. Spoor 2: Opzetten van verbindingen Het tweede spoor betreft een regioaanpak. Dit betekent dat Ingeschakeld zich in regio’s inzet voor het opzetten van verbindingen tussen diverse partijen. Bijvoorbeeld een verbinding tussen scholen en de schoonmaaksector. Als een dergelijke link wordt gelegd, dan noemen we dat een smalle aanpak. In een aantal regio’s werkt Ingeschakeld aan een brede aanpak. Hierin worden zowel scholen, gemeenten als werkgevers begeleid in het hele traject. Het doel is om langdurige samenwerkingen op te zetten om zoveel mogelijk jongeren van het VSO en PrO duurzaam naar werk te begeleiden. Daar hebben alle spelers een belangrijke rol in. Uitvoerende partners Ingeschakeld is een project van EduNova, AWVN en De Normaalste Zaak. Subsidiepartner Ingeschakeld wordt mogelijk gemaakt door een subsidie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Project Ingeschakeld | pagina 5


“Het liefst zet ik op den duur zeven dagen per week iemand in.” Mark Prinsen

Een mooie match kan iemands welzijn en toekomst bepalen Wekelijks komen ze bijeen in Alkmaar-Noord. Tussen de kannen koffie liggen dossiers en stapels papier op tafel. De vertegenwoordigers van het Samenwerkingsverband kletsen en lachen. Zodra we vragen naar hun werk, wordt duidelijk hoeveel hart ze voor de zaak hebben. Samen met negen scholen is het Samenwerkingsverband vo/vso Noord-Kennemerland verantwoordelijk voor passende leerplekken voor jongeren uit het voortgezet (speciaal) onderwijs in de regio. Mieke Pelger is als stage- en uitstroomcoördinator een van de wekelijkse aanwezigen die vanuit de praktijkschool meewerkt aan het ‘matchen’ van leerlingen. “Onze steun is belangrijk. Deze leerlingen hebben begeleiding en sturing nodig, wanneer iemand gelukkig is met zijn ‘match’, betekent dat veel voor zijn welzijn en zijn toekomst.” Pelger spreekt vastberaden over ‘haar’ leerlingen. Ze ziet de problemen en rugzakjes die de leerlingen met zich meedragen, maar is stellig overtuigd van hun goede wil: “Het zijn echte doeners en harde werkers, die zouden we uiteindelijk overal moeten kunnen gebruiken in de maatschappij.” In samenwerking met een team van mentoren die de leerlingen het beste kennen, overlegt Pelger over de mogelijkheden. Wat past bij iemand? Hoe is een eventuele plaatsing het beste aan te pakken? En juist daar zit volgens Pelger de kracht van de samenwerking: “We werken in een kleine school, waardoor het team ook wat kleiner is. Zo zijn de lijntjes mooi kort.”

Project Ingeschakeld | pagina 6


Koudwatervrees Toch merkt het Samenwerkingsverband nog altijd dat er bij veel bedrijven enige koudwatervrees heerst om leerlingen te plaatsen. “Voornamelijk de overheidssector blijft hierbij achter”, legt Mieke uit. “Als er geld vrijkomt, nemen scholen bijvoorbeeld liever extra onderwijspersoneel aan, in plaats van het te investeren in iemand die als het ware nog moet worden opgeleid. Terwijl we vaak merken dat scholen en zorginstellingen deze praktische hulp juist heel goed kunnen gebruiken. De leerlingen zijn meestal geknipt voor het werk waarbij ze dingen doen vanuit hun gevoel en gewenning. Die praktische bezigheden liggen hen heel goed. De instellingen moeten nog vaak zo’n praktische vacature creëren. Daar is lef voor nodig.” Bij Alkcare was dat lef er. Het Samenwerkingsverband benaderde deze zorginstelling, die na overleg besloot te kijken of er een vacature gecreëerd kon worden. Hier rolde de baan als welzijnsmedewerker uit. Iedere school koos enkele leerlingen uit die leken te passen bij het werk en het Samenwerkingsverband voerde vervolgens met hen voorgesprekken - bij wijze van sollicitatie. Het team van Alkcare nam leerling Liza Nol na dat gesprek op als volwaardige werknemer.

Stichting Alkcare is een kleine zorgorganisatie in Alkmaar-Noord. De organisatie heeft twee zorglocaties, waar zorg wordt geboden aan mensen die niet meer zelfstandig kunnen wonen. In de locaties ’t Rekerheem en Oldenburgh wordt zorg verleend aan ongeveer 150 bewoners. In diverse woonkamers op beide locaties zijn 12 jongeren werkzaam vanuit het VSO en PrO als welzijnsassistent.

Project Ingeschakeld | pagina 7

Creëren en aftasten Mark Prinsen van Alkcare en locatiemanager bij de Oldeburgh is nog altijd blij met deze keuze. In de Oldeburgh wonen dementerende ouderen die intensieve zorg nodig hebben. Naast het verplegend personeel dat bevoegd is om de mensen lichamelijk te verzorgen, is Liza als welzijnsmedewerker een belangrijke toevoeging geweest, legt Prinsen uit. “Vanuit de overheid kwamen nieuwe gelden beschikbaar. De ouderenzorg moest verbeterd worden en de overheid moedigde alle initiatieven aan, die ten goede kwamen aan de cliënten. Deze kwamen in aanmerking voor deze geldpotjes.” De twee nieuwe huiskamerprojecten konden wel wat helpende handjes gebruiken. Vooral op het gebied van welzijn en persoonlijk contact was er vraag naar een extra werknemer. “Na het eerste contact met de doelgroep realiseerde ik me al snel: dit zou wel eens heel goed bij elkaar kunnen passen. Door veel gesprekken te voeren met Mieke, konden we duidelijk afbakenen wat we wilden en wat er bij ons mogelijk is. Vanaf het begin heb ik daarbij gezegd: de jongere hoeft er eerst alleen maar te zijn. We gaan aftasten wat de jongere in zijn mars heeft en vanuit daar zien we wel verder,” vertelt Prinsen.


Mieke Pelger

Liza Nol

Project Ingeschakeld | pagina 8


Volwaardige werknemer En dat deed Liza. Vanuit haar eerdere stage bij een zorginstelling had ze kennisgemaakt met haar passie voor zorg. Bij de Oldeburgh kon ze verder gaan waarmee ze eerder al was begonnen, dit keer als volwaardige werknemer. Liza struint door de woonkamer, groet een oudere die net binnenkomt en zet ondertussen lachend het materiaal voor het bloemschikken klaar. “Eerst was het nog wel wennen. Mijn vorige stage was op een gesloten afdeling en daar hielp ik vooral mee met het huishouden. Hier zit ik ook echt met de mensen in de woonkamer en help ik mee met de activiteiten, dat spreekt mij echt aan.” Naast de begeleiding die Liza vanuit de praktijkschool nog twee jaar na vertrek aangeboden krijgt, is er ook een onafhankelijke jobcoach, bij wie zij terecht kan. “Dat is voor mij heel fijn. Als ik thuis of op het werk met dingen zit die ik moeilijk te bespreken vind, dan kan ik daarmee makkelijker bij mijn jobcoach terecht.” Mark Prinsen beaamt dat. “Het is eigenlijk voor beide partijen heel fijn. Doordat de coach geen onderdeel is van de organisatie, voelt het voor de werknemer meer vertrouwd. Daarnaast ontlast het ons van bepaalde taken waar wij helaas niet altijd tijd voor hebben. De coach is een aanspreekpunt en ook een vertrouwenspersoon.”

“Het contact met de mensen maakt mij blij, ik ga aan het einde van de dag met een lach op mijn gezicht naar huis.” Liza Nol

Olievlek Mark Prinsen ziet de samenwerking het liefst als een olievlek die langzaam groter wordt. Waar hij zelf begon met één leerling, heeft hij nu op twee locaties in totaal twaalf leerlingen. Voor komend jaar heeft Prinsen in de begroting al ruimte gemaakt om nog meer leerlingen in dienst te kunnen nemen. “Het liefst zet ik op den duur zeven dagen per week iemand in.” Het achterblijven van andere zorg- en overheidsinstellingen herkent Prinsen vanuit een bepaald opzicht wel. “Natuurlijk is die angst ergens wel begrijpelijk. Soms is het nu eenmaal prettig om eerst even de kat uit de boom te kijken en te wachten op anderen die het voortouw nemen. Juist daarom is het goed dat we onze ervaringen met elkaar delen, zodat je als instellingen van elkaar leert en elkaar misschien zelfs kunt volgen.” Inmiddels werkt Liza alweer twee jaar bij de Oldeburgh, ze denkt er zelfs over na om misschien nog verder te leren in de zorg. “Het contact met de mensen maakt mij blij, ik ga aan het einde van de dag met een lach op mijn gezicht naar huis. De ouderen kennen allemaal mijn naam!” Prinsen lacht knikkend: “Ja, ze missen je als je op vakantie bent!”

Project Ingeschakeld | pagina 9


Pretpark voor één dag decor voor serieuze zaken Rondrennende kinderen met ijsjes in de hand, het vrolijke geluid van een draaimolen en ronddobberende eendjes in de ‘visvijver’. Een dag als alle andere in familiepretpark De Waarbeek in Hengelo. Toch valt er een ding op: het publiek van vandaag is toch wel een tikkeltje ouder. Waar De Waarbeek normaal het decor voor pret is, spreken de bezoekers vandaag met elkaar over serieuze zaken tijdens het Voorjaarsevent van de 99vanTwente. In samenwerking met Werkplein Twente en diverse scholen wordt er gesproken over de vele mogelijkheden voor de toekomst, ervaringen uitgewisseld en tot slot de ruimte geboden aan de jongeren zelf om in contact te komen met hun potentiële nieuwe werkgever. En dat lijkt aardig te werken. Verspreid door het pretpark staan kraampjes, waar de jongeren informatie vinden over verschillende beroepen. Hier en daar vallen zelfs prijzen te behalen, zodat de jongeren naast de serieuze activiteiten ook even stoom kunnen afblazen met een patat of ijsje. Nieuwsgierig staan de jongens en meiden rondom een van de kramen waar een werkgever enthousiast vertelt over de mogelijkheden binnen een groot schoonmaakbedrijf. Scholiere Sandra luistert aandachtig. “Na een wat moeilijke periode ben ik gestopt met school en nu kijk ik wat ik nog meer kan gaan doen. Vooral ‘de schoonmaak’ spreekt me aan. Dat is iets wat ik op mijn vorige school ook graag deed.” Sandra lacht bij het idee dat ze misschien wel een baantje overhoudt aan deze dag: “Ik zou natuurlijk niets liever willen!”

Project Ingeschakeld | pagina 10


Geen stempel Even verderop staat de kraam van de Sallandse Wegenbouw. In een fluorescerend werkpak verkondigt Johan Middelkamp enthousiast zijn boodschap: “Als mede-oprichter van de 99vanTwente streven wij naar het creëren van banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met goede afspraken en begeleiding is alles mogelijk. Bij ons heeft niemand een stempel.” Middelkamp heeft duidelijk hart voor de zaak en legt uit hoe belangrijk de beroepenbraderie is. “Je moet de mensen bij elkaar brengen, maar je moet het ook aantrekkelijk maken. Deze locatie is mooi en wij kunnen hier laten zien wat we te bieden hebben. Juist die ruimte die er is om met mensen te spreken is heel goed, zo hebben we al een aantal leerlingen gesproken met serieuze interesse.” Middelkamp gebaart naar een jongen die verderop een folder in de handen gedrukt krijgt. “Hij wil zelfs wel leerling bij ons worden!” Sallandse Wegenbouw brengt zo’n leerling na aanmelding onder bij een BBL-opleiding. Met vier dagen werk en een dag school stoomt Sallandse Wegenbouw de leerlingen klaar voor een baan in de wegenbouw.

Project Ingeschakeld | pagina 11


“Met goede afspraken en begeleiding is alles mogelijk. Bij ons heeft niemand een stempel.” Johan Middelkamp

Snuffelen aan de arbeidsmarkt Ondertussen kijkt onderwijsassistent Ageeth Koetzier van Kapstok Hassinkweg vanaf de zijlijn mee hoe haar leerlingen informatie krijgen. Koetzier concludeert tevreden dat het merendeel van haar leerlingen zelfstandig en nieuwsgierig door het park rondscharrelt. Ze is ronduit tevreden met deze dag. “Voor veel leerlingen is het betreden van het werkveld best spannend. Zo’n markt waar je dan wat kunt snuffelen zonder verplichtingen of lastige beslissingen is dan voor velen heel geschikt.” Opstap naar flitsende koerier Na het zorgplein, het techniekplein, catering en tuinbouw doemt tussen het reuzenrad en de botsauto’s plotseling een busje op van MSG Post & Koeriers. Deze inmiddels landelijke koeriersdienst uit Enschede laat zich graag zien op de beurs. Veertje Heemstra van MSG vertelt hoe het bedrijf voor 80 procent draait op mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. “Dit zijn voornamelijk de uitvoerende mensen, zoals de postbezorgers, sorteerders en koeriers.” Heemstra wijst naar de kleurrijke folders die op de tafel naast haar uitgestald liggen. “Juist voor die vacatures hebben we mensen nodig.” Naast de tafel staat een etalagepop gehuld in een flitsend fietspak en met speciale tas op de rug. De stand van MSG spreekt aardig tot de verbeelding en dat is ook nodig, legt Heemstra uit. “Normaal hebben wij nooit die directe ontmoetingen met leerlingen, terwijl de instroom van deze groep wel heel belangrijk is voor ons. De 99vanTwente helpt ons hierbij.” Heemstra lacht wanneer zij een vraag krijgt over de reacties op hun stand. “Heel wisselend! Sommigen zeggen direct: dit vind ik niets, maar je ziet ook leerlingen - met name jongens - die het toch wel heel stoer vinden, dat koeriersvak.” Handen vol folders Terwijl de ochtend voorbij gaat en de leerlingen langs de vele kraampjes slenteren, contact leggen met de werkgevers en ondertussen alvast loeren naar de ijskraam, pakken donkere wolken zich samen. Wanneer het gros van de leerlingen alle kraampjes heeft bekeken, verdwijnt de zon en jaagt de hagel de laatste enthousiastelingen weg. Het mag de pret niet drukken: met een suikerspin of ijsje in de ene hand en in de andere hand een flinke stapel folders, lopen de leerlingen tevreden richting de uitgang van De Waarbeek. Hun hoofden vol met mogelijke toekomstplannen.

Project Ingeschakeld | pagina 12


“Er zitten er genoeg bij die veel meer in hun mars hebben dan enkel de dagbesteding.” Astrid Lotte

Samen op eigen benen staan Een verdwaald kinderfietsje, een vergeten voetbal en een springtouw liggen op het verlaten schoolplein. In de deuropening staat een breed lachende vrouw. “Welkom bij het STIP VSO!” Het is directeur Astrid Lotte die sinds vijf jaar als een van de directeuren van de scholengemeenschap aan het roer staat van dit gigantische schip: een voortgezet onderwijsschool voor leerlingen uit het speciaal onderwijs die een cognitieve of verstandelijke beperking hebben. Door de jaren heen heeft Lotte van dichtbij gezien hoe de wetgeving in het onderwijs veranderde, opvattingen kantelden en gedachten over uitstromen een nieuwe vlucht nemen. “Het is een bepaalde routine die zich binnen de scholen moet ontwikkelen.” Uitstroom centraal In het kantoor van Lotte staan dikke mappen met op de kaften voor- en achternamen van leerlingen. Terwijl op de ene witte muur een schilderij hangt, is de andere muur gereserveerd voor opgeplakte post-its en papieren. Datgene waar Astrid zich dagelijks hard voor maakt: haar leerlingen op de juiste plek terecht krijgen. “Daar zie je de meest prachtige ontwikkelingen. Als je ziet waar we helemaal vandaan zijn gekomen en dan nu ziet hoe uitstroom een begrip is geworden dat steeds vaker centraal staat, dan voelt dat geweldig,” vertelt Lotte met glinsterende ogen. Onderwijl legt ze uit hoe het jaren geleden in elkaar stak, nog voor het veranderen van de onderwijswetgeving en de

Project Ingeschakeld | pagina 13


introductie van de Participatiewet. “Je moet je voorstellen dat toen maar een enkeling op een sociale werkplaats aan de slag ging. Het leeuwendeel belandde automatisch in de Wajong of kwam terecht bij de dagbesteding.” Van belemmeringen naar kansen Een verschijnsel waar met de jaren steeds anders tegen aangekeken werd, mede door opgelegde veranderingen. “Voorheen gingen we erg uit van het in bescherming nemen van deze jongeren en dachten we vooral in belemmeringen. De Participatiewet dwong ons hier wat in op te schuiven. Er kwam een moment dat je durfde te erkennen: ja, er zitten er genoeg bij die veel meer in hun mars hebben dan enkel de dagbesteding,” legt Lotte uit. Het was het moment waarop STIP VSO besloot een nieuwe stap te zetten. STIP zocht samenwerking met een externe partij die meedacht over hoe dit uitstroomgerichte onderwijs van de grond te krijgen. Jelle Bosch, indertijd betrokken en inmiddels actief als verbinder van Ingeschakeld, werd voor de school een vraagbaak. Ingeschakeld, een landelijk opgezet project, kwam als mooie aanvulling voor STIP VSO. Ingeschakeld moet de samenwerking tussen werkgevers, scholen en gemeenten een impuls geven. Kansen creëren om schoolverlaters aan het werk te krijgen. Bosch vult Lotte enthousiast aan: “Na de invoering van de nieuwe onderwijswetgeving kwam direct de vraag: hoe kunnen we deze kinderen op een nog hoger niveau lesgeven, ze kunnen toch niet rekenen? Toen we dit probeerden, bleek het tegendeel waar. Daarop volgde de sociaal-maatschappelijke wetgeving. Want als deze jongeren in de dagbesteding terecht kunnen en daar werk verrichten, waarom zou dit hen niet lukken in een betaalde omgeving?” Creëren & ontdekken Heel wat gesprekken, vergaderingen en sparsessies volgden. Om samen te zorgen voor een werkplek voor de leerlingen, waar ze vanuit een stage aan de slag kunnen. En op de langere duur een serieuze baan verwerven. Astrid: “Ik zag steeds vaker tekorten in verschillende sectoren, ik zag werkplekken die mijn leerlingen zouden aanspreken, maar waarbij hun scholing niet voldoet. Zo ook bij PCOU, de overkoepelende stichting van STIP VSO, die 31 verschillende scholen bestuurt. Dat heb ik bij Jelle aangekaart.” Met een klein groepje pioniers, vanuit PCOU, STIP VSO en praktijkschool De Kranenburg, en met Bosch als gids, ging men op ontdekkingsreis: We zochten uit hoe het met de wet- en regelgeving zat, deden kennis op over het onderwerp en we spraken over het creëren van een uitstroomfunctie binnen PCOU. In samenwerking met Bosch kwam er een stappenplan. “We schreven een profiel voor een functie, die wel bij de interesses van de leerlingen past. De junior schoolassistent. Deze kan zich richten op drie functies: de zorg in het klaslokaal, het conciërgewerk of het tuinonderhoud. Zo bedien je de jongens en de meisjes in hun verschillende interesses en behoeften,” legt Bosch uit. Een selectieproces volgde, waarna nu drie leerlingen staan te trappelen om aan de slag te gaan. Na de zomer zullen de drie enthousiastelingen in stageverband van start gaan. Uitgangspunt: een echte baan met een echt salaris.

Project Ingeschakeld | pagina 14

STIP VSO is een school voor Speciaal Onderwijs aan Zeer Moeilijk Lerende Kinderen (ZML). Binnen deze verzamelnaam zijn er grote verschillen tussen de leerlingen. Overeenkomst is dat zij baat hebben bij onderwijs dat inspeelt op hun individuele mogelijkheden (en beperkingen). Het onderwijs bij STIP VSO is gericht op uitstroom. Al vanaf dag één wordt gewerkt aan succesvolle uitstroom van de leerlingen. Tijdens het onderwijs worden de leerlingen zo goed mogelijk voorbereid op hun tijd na de schooltijd. Het doel is dat de leerlingen zo zelfstandig mogelijk kunnen wonen en werken, vrije tijd besteden en deelnemen aan de maatschappij.


Op eigen benen Bosch knikt lachend naar Lotte. “Ik ben ervan overtuigd dat, als de eerste drie leerlingen in deze pilot aan het werk zijn, er zo zes andere scholen aankloppen om mee te doen. Het zit hem allemaal in dat kleine duwtje en die helpende hand.” Astrid vervolgt: “Deze uitstroomfase is nog maar pril, maar over dit succes twijfel ik niet. Ik hoop nu alleen voor de toekomst ook bedrijven mee te krijgen in het continueren van de contracten en het in stand houden van de uitstroommogelijkheden. Er is niets mooiers dan zo’n leerling kunnen vertellen dat hij op eigen benen kan komen te staan en geld kan verdienen met datgene wat hij leuk vindt om te doen.”

Project Ingeschakeld | pagina 15


Ingeschakeld in de sector Voor een succesvolle aanpak is het belangrijk om te kijken waar de arbeidsmarkt behoefte aan heeft. We zorgen ervoor dat de scholen hun onderwijsaanbod daarop aanpassen en de juiste leerlingen selecteren. De arbeidsmarkt is hierin altijd het uitgangspunt. In verschillende sectoren groeit het personeelstekort hard. Daarom richt Ingeschakeld zich de komende periode op een sectoraanpak om leerlingen van het VSO en PrO te laten werken in bijvoorbeeld de zorg, horeca en techniek. De noodzaak van een sectoraanpak Een deel van de vraag bestaat uit vacatures gericht op MBO niveau 3 en 4, maar ook zijn er vacatures of taken die iemand op basisniveau kan uitvoeren. Het is mogelijk om taken opnieuw te verdelen, zodat er nieuwe functies ontstaan die een leerling uit het VSO of PrO kan uitvoeren. De groei van de economie is een belangrijke motivator voor deze aanpak. Deze groei betekent dat er meer lastig te vervullen vacatures zijn. Ook voor basisfuncties. Een beproefde sectoraanpak biedt hiervoor een oplossing. Daarmee kunnen we in een hele sector werkgevers met deze aanpak werken. Daarmee kunnen snel veel leerlingen aan de slag in basisfuncties. Schuiven in de zorg In de zorg, met name de verpleeghuiszorg, ontstaan in de komende jaren ongeveer 40.000 vacatures. De jongeren uit het VSO en PrO kunnen een deel van deze werkzaamheden uitvoeren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de woonhulp, huiskamermedewerker, facilitair medewerker of cateringmedewerker. Dit zijn interessante werkzaamheden voor de leerlingen. Inmiddels is er ook een actieprogramma dat bijdraagt aan het terugdringen van de personeelstekorten in de zorg. Dit programma heet ‘Werken in de zorg’. In dit plan van minister Hugo de Jonge (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport), staat nadrukkelijk beschreven hoe mensen vanuit de Participatiewet, statushouders en ook jongeren uit VSO, PrO en entreeopleidingen passende banen kunnen vinden in de zorg. Onder andere door de jongeren tijdig voor te bereiden op het werk. Dit programma voert het Ministerie uit samen met werkgeversorganisaties. In de komende drie jaar is het doel dat ongeveer 1.500 leerlingen uitstromen naar werk in de zorg.

Project Ingeschakeld | pagina 16


Ondersteunen in het onderwijs Ook het onderwijs werkt aan een sectoraanpak. Niet het onderwijs als ‘leverancier van jongeren’, maar als werkgever. Het primaire onderwijs heeft als doelstelling om per jaar pakweg 400 banen te creëren. Juist omdat de leerlingen uit het VSO en PrO het werk op dit type scholen al kennen, is het mogelijk om hier een sectorplan te maken. In samenwerking met de PO-Raad, sectororganisatie voor het primaire onderwijs, en de VO-Raad, vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs, onderzoeken we nu wat er nodig is voor het opleiden van jongeren tot bijvoorbeeld zorgassistent binnen het onderwijs, assistent conciërge of facilitair medewerker. Er is al veel belangstelling vanuit de scholen en in de komende periode gaat ook dit sectorplan van start. De ambitie is dat ook het onderwijs een werkgever wordt voor deze leerlingen. Een steeds belangrijkere pijler Ingeschakeld zal steeds vaker op deze sectorale manier werken. Juist om tegemoet te komen aan sectoren waar arbeidskrapte heerst. Nu ontstaan er bijvoorbeeld ook veel kansen in de horeca, facilitaire dienstverlening of in de techniek. Het einddoel is hiervoor altijd echt werk voor de leerlingen. Echt werk met gewoon een echt salaris.

Project Ingeschakeld | pagina 17


Colofon Dit MatchMagazine is gemaakt door so/creatie: Eefje van den Akker; redactie en fotografie Eelco van der Wal; vormgeving Hylke van der Wal; (hoofd)redactie en fotografie

Met medewerking van: Annemieke Visscher (AWVN) Annemieke Janus (AWVN) Robin Kok (AWVN) Jelle Bosch (Edunova) Hylke van der Wal (so/creatie)

Project Ingeschakeld | pagina 18


Project Ingeschakeld | pagina 19


Project Ingeschakeld | pagina 20

Profile for socreatie

MatchMagazine 1