__MAIN_TEXT__
feature-image

Page 1

sociologisch mokum sociologisch mokum / year of publication 2018-2019 nr. 2 / man

1


in this somo

2

5

Sex and open jaws: Nostalgic white masculinity and the assault on gender guest contribution | Dr. Sarah Bracke

18

Ken je werkgroepdocent interview | Jorit Verkerk

9

Queer, mysoginist eye opinion | Dino Suhonic

23

Niemand in de stad - Waarom mannen zouden kunnen leren van ‘compulsory heterosexuality’ en het ‘lesbian continuum’ film review | Rowan Stol

12

Oprichter Boys Won’t Be Boys Rikkert van Huisstede: “Mijn doel is om op maatschappelijk niveau de definitie van succes te veranderen.” interview | Weera Koopman

26

We zijn te stil over de pil opinion | Pijke de Grood

16

Feminism is a guy thing opinion | Lily Plass

28

photo collage | Weera Koopman


30

How a bikeride can spark a discussion on women’s safety opinion | Timmin Vooijs

44

50 shades of white? How the rainbow lost its stripes opinion | Ophelia Chatterjee

33

Jonge mannen over flirten en intimidatie in de uitgaanswereld: “Alleen machtige viespeuken doen dat” guest contribution | Justine van de Beek

48

I’m a man because you’re not opinion | Rik van Zwet

36

The bookshelf of: Mafalda Araújo interview | Iris Rosendaal

51

‘Male fantasies, male fantasies, is everything run by male fantasies?’ opinion | Weera Koopman

40

Don Miguel: De man die van een slum een gemeenschap maakte essay | Casper te Riele

54

Bert is de beste poem | Rosa van Triest

3


Editorial

photo: Ashley Igwe

Dear reader, Man and masculinity are hot topics. Room for Discussion’s invitation of Jordan Peterson sparked a fierce debate that clearly demonstrates that a lot of people take opposing points of views on man and masculinity. On one side, there is a group of people who, say, want to invite men to question their masculinity, aim to challenge sexism, and is trying to raise public awareness by naming and shaming those who had the guts to violate women’s sexual boundaries. On the other side, there is a group of mostly men who feel like they are being judged for no legitimate reason. Attacked, some might say. This group feels (slightly) disturbed by the word ‘feminism’, and often seeks redemption in biological ways of explaining and legitimizing gender differences. And, of course, let’s not forget the majority in the middle. The statistics should not be overlooked. It is men who engage in the majority of the mental and physical violence across the world, both against other people in the shape of terrorism, war or street intimidation, as well as against themselves in the shape of suicide. In accounting for these public issues, we are inevitably confronted with the nature-nurture debate, in which we can not be guilty of neglecting the role of the first part (t.i. nature) of the debate. However, Sociologisch Mokum would not be Sociologisch Mokum if we would not be making nurture the central aim of attention. And so we will.

4

We are utterly thankful for professor Sarah Bracke’s critical and insightful guest contribution about the radicalisation of white masculinity, in which ‘incels’ look for frames and stories that make sense of their situation. Do not pass by the interview with the founder of the theatre show and social movement Boys Won’t Be Boys: Rikkert van Huisstede, who aims to prove that it is cool for men to question their masculinity. Rik van Zwet points at the relational and contextual nature of masculinity, well illustrated with the headliner ‘I am man, because you are not’. In her account of sexual racism, Ophelia Chatterjee, and Dino Suhonic in a like manner, highlights that the marginalization of the LGBTQ community does not mean there is no discrimination of other vulnerable groups involved. As always, dear reader, this is only a modest overview of the many insightful pieces we got in stock for you. What would be the fun of spoiling everything? Nothing, right? We hope you will find the time and peace to have a very careful look at the sociology of man and masculinity. And once you are at it, go on and have a brainstorm about the third edition of Sociologisch Mokum on ‘Language’. We would love to hear your thoughts on it. With love, Weera Koopman & Jorit Verkerk Chief-editors


Sex and open jaws: Nostalgic white masculinity and the assault on gender by Dr. Sarah Bracke

T

he day that Jordan Peterson came to campus left us with two or three things to remember. Like the infamous UvA tweet in the wake of the death threats against UvA faculty; a tweet unable to make the condemnation last long enough for the short breath that defines twitter. “At the same time we stand for free speech and diversity of views,” the tweet concluded. (“A threat to the life of a person is not a diverse view point,” Judith Butler commented.) Or like the weaponization1 of “free speech” that stupefies its audience into believing that the only person whose free speech was guaranteed all along (an invitation, a podium, a mike, no intimidation let alone death threats) needed protection, while mystifying where and how free speech was undermined (by the absence of 1. Joan W. Scott (2017) How the Right Weaponized Free Speech,’ The Chronicle of Higher Education, 07/01/2018. https://www.chronicle.com/article/How-the-Right-WeaponizedFree/242142

debate, by intimidation and death threats). And like the profound confusion between free speech and academic speech that informed some collegial and institutional responses. Of all the things to remember, however, one image is engraved in my mind. I accepted an invitation to speak at an alternative event that evening, and I had done so because, like many of my colleagues, I am deeply committed to two central missions of the university: critical inquiry and education. And while we know that Peterson has made a business model out of seeking attention and controversy, as well as bringing intimidation and violence in his wake, it is difficult, in post-truth times like these, to remain silent: There is something quite intolerable about having pseudoscience fed to our students

without critical debate2. It would be intolerable if it were about the flatness of the earth, the connection between vaccinations and autism3, or the flat-out denial of climate change. And it is equally intolerable when it concerns sex and gender. And so that evening I spoke about what Peterson’s visit to campus is a symptom of and I briefly commented on how he seeks to reinscribe sex as binary when by now we know it isn’t. Several young men who had been captivated by what Peterson said earlier that day were among the audience. After the talk, one young man came up to me and said, “But surely, there are men and women, you can’t deny that!”

2. I get the term “pseudoscience” in relation to ideas of sex as binary from the recent statement Transgender, intersex, and gender non-confirming people #WontBeErased by Pseudoscience, see https://not-binary.org/ statement/ 3. A great example of the UvA protecting the academic speech one of its researchers, and supporting that academic speech in the public debate, in relation to the question of vaccination: https://www.folia.nl/wetenschap/125103/roland-pierik-verplicht-vaccineren-mag-geen-taboe-zijn.

5


illustration: Rosa van Triest

6


guest contribution His genuine consternation was caught up in certain assumptions: at no point had I denied that men and women exist, yet this is how pointing to the non-binary character of sex is readily understood. It was late, the day had been long, and I needed to go home, and so I rushed the student through a 5-minute crash course on sex. Biologist and Gender Studies scholar Anne Fausto-Sterling has made that easy for us: I quickly covered some of the dimensions of sex (chromosomal, gonadal, hormonal, internal reproductive, external genital), explaining how each is not organized in an exclusively binary manner and that these dimensions do not map onto each other into two discrete categories4. When it comes to sex, the result is a wide range of biological variance and complexity. The story I told remained a gross simplification: I didn’t even touch upon the infinite layers of social and cultural signification and disciplining that are usually associated with gender. We are indeed “only beginning to understand gender,” as thousands of scientists state in response to a leaked law proposal from the Trump administration that sets out to legally define gender as a binary condi4. See notably Fausto-Sterling. 1993. “The Five Sexes,” The Sciences, March/April, pp. 20-25; Fausto-Sterling. 2000. “The Five Sexes, Revisited,” The Sciences, July/August, pp. 18-23; Fausto-Sterling. 1992. Myths of Gender: Biological Theories About Men and Women. Basic Books.

tion determined at birth, based on genitalia5. As I was talking, the jaw of young man in front of me slowly, and literally, dropped. At the end of my rushed story, he just stood there rather undone, mouth wide open. As he struggled to find words, he stammered: “How do you know these things? Where does one find out these things?” “In Sociology,” I grinned, making it into a disciplinary joke, yet acutely aware of the joke’s limits. The young man’s bewildered look and open jaw became my iconic image of Peterson’s visit to our campus. I would like to assume, while aware of the audacity of the assumption especially in posttruth times like these, that on a university campus we have some shared knowledge about the earth’s shape and its positionality in relation to the sun, about the historical facts of European colonization and the Holocaust, about the reality of climate change, about the importance of vaccinations and herd immunity. Clearly the depth of what we know and the manner in which we express that knowledge will depend on the different 5. The statement characterizes the idea that gender as a binary condition that can be determined as birth based on genitalia and genetic testing as “fundamentally inconsistent with science”, and has been signed by more than 2000 scientists, including over 700 biologists and 100 geneticists and 9 Nobel prize winners. See https://not-binary.org/statement/

disciplines, intellectual traditions, and methodologies we are trained in. But on a campus, I would hope that most of us know that there aren’t merely “different views” on those matters (as there are in the public debate), but that some perspectives are research-based while others remain ignorant or flat-out denials. This is the distinction between free speech and academic speech. Yet when it comes to sex and gender, too often the scholarly pursuit of truth and knowledge and the insights that come out of that scholarly pursuit are relegaed to the realm of a market place of views and opinions. Where all too often screaming, and indeed intimidation and (threats of) violence, decide on questions of truth and meaning, as Humpy Dumpty already knew. The bewildered look and open jaw have stayed with me as a symptom of an ignorance about sex and gender that gave Peterson the platform he ended up having. An ignorance that is well cultivated. Cultivated by orchestrated anti-gender campaigns, that is to say, campaigns to “biologize” current dominant visions on gender as innate and to dismiss critical knowledge about gender as “ideology”6. Cultivated every time an 6. See notably M. Verloo (ed.). 2018. Varieties of Opposition to Gender Equality in Europe. London: Routledge; and R. Kuhar & D. Paternotte. 2017. Anti-gender campaigns in Europe: Mobilizing Against Equality. London: Rowman & Littlefield International.

7


academic institution relativizes gender scholarship as “a different view”. Cultivated by public figures like Peterson, who speaks directly to the confusion, consternation, and fear that young men, mostly white, experience in relation to sex and gender in times when sexism is increasingly questioned (albeit not necessarily dismantled) and the sex binary is increasingly unpacked (albeit not necessarily accepted).

8

Peterson’s promise is nostalgic: a restauration of a binary, of a hierarchy, to those who feel they have most to lose from a more egalitarian, non-binary future. And the nostalgia he has on offer is cloaked in violence. A kind of violence that, in its more radicalized version, has killed 17 young people and injured 17 more in a high school in Parkland, Florida in February this year. And as I began writing this piece, another attack occurred in a yoga studio in Florida, with 2 women killed and 5 wounded. In between, there was the Toronto attack, with a young man driving a van into as many people, mostly women, as he could, resulting in 10 deaths and 14 severely wounded. When in the aftermath of the massacre in this home town – a massacre that surely would have been called terrorism if it were a young Muslim man driving into human beings with the aim to kill – Peterson was asked to comment. None of

this would have happened, he suggested, if there was “enforced monogamy,” to make sure these men had a girlfriend7. His comment merely reflected Incels’ demand for “sexual redistribution”. Incels, or involuntary celibates, are young men, mostly white, often on campuses, who are organizing themselves in a misogynist subculture, infused with frustration and a sense they are not getting what they feel they are entitled to. The Incel rebellion has been declared8. And so they slay – mostly with words, words that dehumanize women (“femoids” in Incel speak) and glorify violence, and then some of them kill. In 2017 Reddit banned the Incel subreddit, with its 40.000 members, because of the level of incitement to physical violence and harm. Coming from Reddit, that means something. Yet Peterson caters to them, mobilizes their affects, literally cries over them (and not over the human beings they dehumanize and kill), and diagnoses the situation as one in which “the masculine spi-rit is under attack”, proposing the re-establishment of (patriarchal) hierarchies and enforced monogamy as the cure. 7. See the interview of Nellie Bowles with Peterson in the New York Times, “Jordan Peterson, Custodian of the Patriarchy”, 18/05/2018, https://www.nytimes.com/2018/05/18/style/ jordan-peterson-12-rules-for-life.html 8. See the interview of Nellie Bowles with Peterson in the New York Times, “Jordan Peterson, Custodian of the Patriarchy”, 18/05/2018, https://www.nytimes.com/2018/05/18/style/ jordan-peterson-12-rules-for-life.html

What the young man and his open jaw reminds me of, is twofold. We have more and more young men among us, here on campus, who live a contemporary crisis of white masculinity – ah, that eternal crisis of masculinity – in intense ways and are looking for frames and stories to make sense of what they live. The price of leaving that terrain to someone like Peterson is very high: it means increased misogyny, hate speech, intimidation, and violence – and hence the end of free speech. It implies an assault on critical inquiry into sex and gender – and hence the undermining of academic freedom. It also means a further weaponization of white masculinity, which might stem out of a sense of fragility and being undone in the light of claims for equality, yet forecloses the possibilities for remaking – and not just nostalgic clinging to old models – that comes with being undone. But also, at least on a campus, the open jaw reminds me of the power of education. In the right context, there’s a world to win with critical inquiry and education. We do, however, need to make sure that that context continues to exist, and hence take various kinds of threats to academic speech and freedom seriously.


Queer, mysoginist eye

by Dino Suhonic

M

ijn nichtje nam me in vertrouwen. “Ik heb een vriendje!”, zei ze opgewekt. “Wat voor vriendje? Hoe heet-ie? Wat is zijn achternaam? Ken ik hem? Laat je nooit dwingen om dingen te doen die je niet wilt doen!” Ik kapte haar verhaal af en ik liet bezorgd weten dat daten niet zonder risico’s is. Mijn nichtje reageerde geschokt. Van alle mensen die haar beginnende relatie zouden afkeuren, was haar queer neef wel de laatste van wie ze dit had verwacht. Het gesprek met mijn nichtje vond plaats lang nadat ik aan de wereld bekend had gemaakt dat ik queer ben. Het ontdekken van mijn queerness voelde bevrijdend. Door mijn

activisme heb ik gevochten tegen de dominante heteropatriarchale normen, maar het gesprek met mijn nichtje liet juist zien dat queer zijn niet vanzelf impliceert dat iemand bevrijd is van dezelfde normen waar men tegen denkt te vechten. Dit was een van de pijnlijkste ontdekkingen in de eindeloze zoektocht naar mijn queerness. Ik heb in de nasleep van het gesprek met mijn nichtje gedacht dat het om onschuldige zorgen zou gaan. Ik geloofde sterk dat een mannelijk familielid zich best bezorgd mag voelen om het lot van zijn vrouwelijke familielid. Wat ik niet helemaal begreep is dat ik me niet los kon worstelen van het idee dat de rol van een

(echte) man is om voogd te zijn. Met dit voorbeeld ben ik, geloof ik, geen uitzondering. De queer gemeenschap leeft niet in een vacuüm, maar in maatschappijen waar heteropatriarchale normen nog steeds de standaard zijn. Queer mannen zijn niet immuun voor het reproduceren van die normen, wat zich ook vaak manifesteert in seksistische kleineringen van vrouwen. We zien in de media dat het bestaan van homomannen steeds verder genormaliseerd wordt. Mits dat betekent dat homomannen meer gaan nadenken over hun positie en privileges, is dat natuurlijk een positieve trend. Daarin schieten ze nu echter vaak nog flink

9


illustration:

tekort. Zo heeft celebrity-blogger Perez Hilton zijn carrière gebouwd op het slut-shamen van bekende vrouwen, en barst de bekende reality-tv serie RuPaul’s Drag Race van het seksisme en de transfobie. Opmerkelijk fenomeen zijn ook de zogenaamde ‘gayservatives’. Een van de gezichten van die beweging is Milo Yian-

10

nopolous, die naast zijn racistische en xenofobe opmerkingen ook niet vies is van een flink aantal antifeministische en seksistische uitspraken. Zijn pendant in Nederland, de voorzitter van Jong Leefbaar (Rotterdam) en oprichter van Dutch Gayservatives Lennard van Mill noemde het idee van genderneutraliteit ridicuul en maakt graag aan mensen

duidelijk dat hij zichzelf “wel als homo, maar niet als mietje” ziet. Homomannen worden vaak vrijgesproken van misogynie omdat ze niet per se deel uitmaken van de machthebbende cis-heteromannen. Een andere foutieve denkwijze is dat homomannen zelf last ondervinden van homofobie

Rosa v


ration: Rosa van Triest

en daarom zelf niet zouden kunnen discrimineren. Niets daarvan is echter minder waar. Bewijs daarvan is een trend die sterk in opkomst is, namelijk dat queer mannen zich steeds meer spiegelen aan de “ideale man”. Dit zien we onder meer in online datingcultuur (denk aan Grindr) waarin er expliciete eisen worden gesteld als “no fats, no

opinion

fems”, en de invloed van bladen als Winq, Men’s Health en LINDA Huomo in het creëren van het exclusieve ideale mannelijkheidsbeeld – dat van de masculiene witte man, welteverstaan. Queerness begon als het tegengaan van de normalisering van het hetero-patriarchaat, en is vanaf het begin onderdeel

van de feministische beweging geweest. Des te vreemder is het dat juist homomannen vervallen in vrouwenhaat. Op welk moment in onze gedeelde geschiedenis en strijd zijn homomannen – in de ban van “echte” mannelijkheid - onderdeel van de vrouwenonderdrukking geworden?

11


Oprichter Boys Won’t Be Boys Rikkert van Huisstede: “Mijn doel is om op maatschappelijk niveau de definitie van succes te veranderen.” Zanger, acteur en theatermaker Rikkert van Huisstede geeft namens Emancipator trainingen op middelbare scholen over gender en seksualiteit en maakt twee theatervoorstellingen genaamd ‘Zou jij het zijn’ en ‘Rikkert in Mongolië’. Rikkert is vooral bekend als oprichter van de maatschappelijke beweging en theatervoorstelling Boys Won’t Be Boys . Sociologisch Mokum kreeg de eer om met hem in gesprek te gaan over mannelijk privilege, gender normen en hoe het succesvol is om bij je oma langs te gaan. ‘Ik wil dat het in de populaire cultuur hip wordt om mannelijkheid te bevragen.’

by Weera Koopman Hoi Rikkert, hoe ben je geïnspireerd geraakt om activistisch te worden? “Ik vind activisme een grappig woord. Gender conforme mensen die niet ‘activistisch’ zijn, besteden vaak veel tijd aan hun genderexpressie en dat vind ik best wel actief. Terwijl, haha, ik probeer gewoon een beetje vrij te zijn, mezelf te onderzoeken en te ontplooien. Maar hoe ik geïnspireerd ben geraakt? Ik ben al een tijdje bezig met mijn theatervoorstelling ‘Zou jij het zijn’. In de voorstelling heb ik een jurk aan en vertel ik over allerlei thema’s: mijn leven, gender en seksualiteit, zelfzorg, levenskunst, noem maar op. Het grappige is dat vooral mijn jurk bij bezoekers blijft hangen. Na de voorstelling komen bezoekers naar me toe en zeggen: ‘ik steun jou en good for you, maar ik heb zelf niet de behoefte om zo buiten de norm te vallen.’ Aan de

12

ene kant is dat aardig, maar aan de andere kant plaatsen ze mij buiten hun ‘normaal’. Ik voel me dan heel alleen: ben ik dan een soort weirdo? Ergens geven die opmerkingen me het gevoel dat er iets mis met me is en dat het beter zou zijn om stoer en dominant te zijn. Op een gegeven moment dacht ik: ik wil me niet zo alleen voelen, en volgens mij ben ik dat ook niet. Om mij heen zag ik veel mannelijke vrienden en kennissen die meer zijn dan alleen het rigide mannelijkheidsideaal, maar daar niet over praten. Ik ging kijken of zij ook het gevoel hadden dat er iets klem zit en of zij ook bevrijd zouden willen worden van de norm, en dat wilden ze wel! Inmiddels bestaat Boys Won’t Be Boys uit zevenhonderd mannen, jongens en ook vrouwen. We zitten allemaal in hetzelfde patriarchale schuitje, maar gaan daar op andere manieren mee om. De

Marokkaanse buurtwerker die met homofobie moet dealen in zichzelf of bij zijn vrienden gaat op een andere manier met mannelijkheid om dan een dragqueen of een jongen die aseksueel is. Dat gesprek is heel interessant om te voeren.” Spelen transmannen een rol in Boys Won’t Be Boys? “Ja! Transmannen zijn fantastisch, want die maken de socialisatie naar man pas op een later moment mee. Dat is heel interessant, omdat zij vaak goed begrijpen dat de manier waarop mannelijkheid wordt gedefinieerd in onze maatschappij onacceptabel is. Als ik spreek over ‘mannelijkheid’ heb ik het niet over mensen met een piemel of mensen die zich identificeren als man, maar over de maatschappelijke structuur die we mannelijk noemen. Dat is soms verwarrend voor mensen. Er zit heel veel kennis in de trans community


photo: Rona Lane

13


interview daarover. Eigenlijk denk ik: hoe kan je nou niet transgender of queer zijn?” Leg uit? “Ik vind het heel gek als je gender conform bent. Laatst was ik bij de gender poli - waar ze op zoek zijn naar trans mensen zonder behandelwens - om te onderzoeken waarom zij zich niet aanmelden voor een behandeling. Twee psychologen begonnen het gesprek met vragen als: ‘Hoe is het zo gekomen? Wat heb je precies? Sinds wanneer weet je het?’. Het lukt mij gewoon niet om me in die verhaallijn te plaatsen. Alsof ík een probleem heb. Ik kon alleen maar terugvragen: ‘Hoe gaat het met jullie? Wat heb je aangetrokken vandaag? Waarom draag jij een overhemd en een Rolex horloge?’. Die psychologen zijn wetenschappers die mij proberen te onderzoeken, maar als je mij wilt begrijpen, moet je eerst jezelf onderzoeken. ‘Maar mogen we dan wel opschrijven dat je niet gender conform bent?’, vroegen ze me na een tijdje. Ik dacht: waarom ben jij gender conform? Alleen maar omdat jij gender conform bent, ben ik niet gender conform. Wat zijn al die mensen die gender conform zijn aan het doen, waardoor ik nu opeens raar ben? Ik doe niks raars!” Is Boys Won’t Be Boys een feministische beweging? “Ja, maar we noemen het niet al-

14

tijd zo, omdat het feminisme er niet in slaagt om mannen zich verbonden te laten voelen. Althans, het lukt mannen niet om zich verbonden te voelen. Dat is niet de schuld van het feminisme, maar de schuld van die mannen. Feminisme dekt de lading wel, omdat ik op zoek ben naar hoe mannen zich kunnen emanciperen. Als de man zich niet emancipeert of zichzelf verandert, dan kun je als vrouw zo veel veranderen als je wilt, maar dan loopt het op een gegeven moment vast.” Kan je meer vertellen over hoe je mannen probeert te emanciperen? “Ik wil dat het in de populaire cultuur hip wordt om mannelijkheid te bevragen. Daar waar mannen buiten de norm vallen, hebben ze vaak het gevoel dat ze een probleem hebben. Dat probleem moeten ze weg stoppen, en ze mogen er in ieder geval niet trots op zijn. Ik probeer daar een podium voor te geven en mannen erbij te betrekken door het gesprek te beginnen met: ‘Er is een kant van jou waar jij momenteel geen aandacht aan geeft, die dat wel verdient. Waar is die lieve, zachte, open, geëmancipeerde en betrokken kant? Laat eens zien, wat mooi! Hoe gaat het daarmee? Hoe komt het dat die niet zo veel in beeld is?’. Door aandacht te geven aan die andere kant van mannelijkheid, wordt die andere kant beslist kleiner.”

Persoonlijk vind ik het soms moeilijk om mensen die qua gedachtengoed ver van mij afstaan – buiten mijn ‘bubbel’ - te bereiken of te overtuigen. Hoe ga jij daar mee om? “Dat is herkenbaar. Aan de ene kant is die bubbel hartstikke goed, omdat het je kennis kan vergroten. Op de een of andere manier doen we net alsof iedereen een deskundige is op het gebied van liefde, gender en seksualiteit, en er geen kennis over bestaat. Er wordt over gepraat alsof het een mening of een linkse hobby is, terwijl gender gewoon een structuur is die je kunt beschrijven en onderzoeken. Je gaat ook geen interessant gesprek over natuurkunde kunnen hebben met iemand die niks van natuurkunde weet. Aan de andere kant wil je mensen kunnen interesseren voor gender vraagstukken. Dat is wat ik probeer te doen. Het leuke aan gender is dat iedereen er een persoonlijke beleving bij heeft. Ik probeer aan te haken bij die belevingswereld door te vragen: ‘Hoe is dat eigenlijk voor jou als je in de ochtend je kleren aantrekt? Wat voor beslissing maak je dan? En als je seks hebt met iemand? Wat doe je dan meestal en welke beweging vind je leuk om te maken? Waarom?’ Daarbij doe ik niet alsof ik de waarheid in pacht heb, maar probeer ik door geïnteresseerd vragen te stellen mensen zelf het antwoord te laten vinden op die vragen.”


photo: Rona Lane

Daar moet je wel veel geduld voor hebben. “Dat klopt en het is ook niet per se jouw taak. Mensen zijn verantwoordelijk voor zichzelf. Het is mijn baan, dus ik heb er tijd voor. Soms moet je mensen gewoon laten, omdat je eigen veiligheid en gezondheid op dat moment het belangrijkste zijn. Het komt vaak voor dat activistische mensen zelf een burn-out krijgen en dat is een kwalijke zaak.” Ik ken inderdaad veel mensen die erg ongelukkig worden van al het onterecht in de wereld. Wel denk ik dat het een privilege is om, als het niet je dagelijkse realiteit is, het los te kunnen laten. Speaking of: hoe denk jij over mannelijk privilege? “Het kost veel moeite om een man te zijn. Je moet je emoties onderdrukken, je moet presteren, je moet leidinggevend zijn, je moet doen alsof je niet empatisch bent. Allemaal heel moeilijk, maar tegelijkertijd heb je als man bijvoorbeeld wel een baan als leidinggevende in een managementfunctie, en verdien je veel geld. Het is niet makkelijk om een man te zijn, maar je krijgt er zo veel voor terug. Maar uiteindelijk draaien mijn projecten en beweging niet om individuele mensen. Mijn doel is om op maatschappelijk niveau onze definitie van succes te veranderen. In deze door manne-

lijkheid gevormde maatschappij wordt succes gedefinieerd aan de hand van presteren, geld verdienen en leidinggeven. Ik zou willen dat het succesvol is om bijvoorbeeld bij je oma op visite te gaan, om boodschappen te doen voor je moeder of om je spiritueel te ontwikkelen. Er zijn zo veel dingen die ik als succesvol ervaar in mijn leven, waar ik vaak opmerkingen over krijg in de trant van: ‘Ja, maar je verdient er weinig geld mee, dat is vast een probleem voor jou’.” Dus omdat betaald werk zo centraal staat in onze definitie van succes, zal mannelijkheid altijd hoger in de hiërarchie staan? “Ja, en dat is mijn probleem met sommige vormen van feminisme. Binnen gelijkheidsfeminisme, bijvoorbeeld, gaat het over gelijkheid. Maar wie moet er dan gelijk zijn aan wie? Een vrouw

mag natuurlijk wel gelijk willen zijn aan een man, maar dat verandert niks aan het systeem. Wat ik het belangrijkste vind dat je als individu kan doen binnen het systeem, is je eigen definitie van succes veranderen. Op het moment dat je weinig geld of geen baan hebt, zal je dan niet ongelukkig zijn, maar schaamteloos de tijd nemen voor zelf liefde en zelf zorg. En weet je, geld is echt vies hoor. Geld is altijd ergens geweest waar ik niks van wil weten. Geld is een gesloten systeem, waardoor, als jij meer geld hebt, dat altijd betekent dat iemand anders minder geld heeft. Dat is super erg! Met liefde is dat niet. Als jij meer liefde hebt, heeft iemand anders ook meer liefde. Bij liefde is het alleen maar meer, meer, meer.”

15


Feminism is a guy thing

by Lily Plass

M

en and feminism aren’t typically two things that go hand in hand. However, that doesn’t mean that men can’t play an important part in feminism. Feminism can be just as important for them as it is for women. In the past decades, feminism has been redefined a couple of times. One definition given by author and activist bell hooks is: “Feminism is a movement to end sexism, sexist exploitation”. In my opinion, one of the most important ideas of feminism is the notion that femininity should not be tied to weakness. No one should be afraid that if they showcase feminine traits that they subsequently get classified as “weak”. A consequence of the social movement of feminism is that age-old stereotypes of how so-

16

meone should behave based on the gender they were born with get slowly broken down. Femininity is thought of less as weak and emotional and slowly we can see a change happening the other way around for men. The old prejudice of “boys don’t cry” gradually begins to crumble. Yet still it is told to little boys on a frequent basis. While it might only be seen as a harmless consolation for children, it is this attitude that can affect men well into their adult lives. The mindset of boys mustn’t show emotions, otherwise they aren’t “manly” anymore, is the reason why many grown men are afraid to talk about their feelings. They would rather fight their battles alone to the point where they are afraid to talk about mental illness. In most daily situations, words have more power over muscles and men don’t have to constantly prove their physical

strength in order to hold onto their social status. So why do we still grasp on so tightly to the ageold Macho-man image? The problem is that masculinity and femininity are still seen as two opposing terms. There isn’t much room left to stretch these ideas or to take into consideration that there are many people who don’t identify with only one of them. I think that most people display at least a tiny bit of both traits, yet masculinity and femininity are still treated as two terms that have nothing in common with one another. An area where this becomes apparent is child raising. While maternal leave is still in its infant stages in many countries, paternal leave is even harder to come by. If found it is either extremely short or unpaid for,


illustration: Hanna IJsselstein Mulder

however in many countries it still remains non-existent. This stems from the idea that only women know what is best for babies and men have no natural intuition when it comes to children. However, I know many men who defy that stereotype. I believe that there is a significant number of men who would enjoy spending time with their new offspring without having to worry about losing their job. Public toilets are one of the places where the institutionalized, non-caring male stereotype is bluntly visible. Diaper changing beds are frequently located inside the women’s toilets. Consequently, men, who are ostensibly incompetent at caring for their children either have the choice to invade the privacy of all women present or change their screaming baby’s diaper outside. That is not

only uncomfortable but objectively rather unhygienic for the baby. One more point I’d like to touch on is sexual harassment and assault, which is currently a hot topic with hashtags such as #metoo sweeping through the internet. When men want to talk about these topics it is still pretty light-heartily brushed aside as something that doesn’t actually happen. Especially when it is a woman against a man. Since men are usually physically stronger it is thought of as inconceivable that sexual assault could happen to them, since obviously they should be able to get out of any situation using their fists. However, the image of sexual assault only happening in dark alleys at the hands of strangers is a rather outdated one. Hidden power dynamics also play an important role and if

opinion

one only agrees to be sexually involved with someone else due to fear of repercussions of refusing, then that doesn’t make their encounter a consensual one. Sexual assault occurring to men is displayed in movies as supposedly funny, involving scenes where a woman comes onto men very strongly despite them saying no or even tying men up in order to get them to stay. Audiences tend to laugh at these scenes, but in my eyes this is conveying a dangerous message. One which is an insult to all victims of sexual violence. I hope to have shown that in truth feminism is something that can be inclusive to all genders and isn’t only a women’s thing. Maybe the title is wrong. Maybe it isn’t really a guy thing either. I guess it’s more of a people thing.

17


Ken je werkgroepdocent De rubriek ‘Ken je werkgroepdocent’ spreekt voor zich: middels een kort interview proberen we zij die onze werkgroepen verzorgen iets beter te leren kennen. En wat blijkt? Het zijn net mensen. Ditmaal: Sherilyn Deen (25), docent van zowel Intersectionalities als Globalising Cultures.

by Jorit Verkerk Sherilyn! Hoe ben jij werkgroepdocent geworden? “Als bachelor heb ik Muziekwetenschappen gedaan. Tijdens die opleiding was ik altijd al meer geïnteresseerd in de sociologische kant van muziek. Op een gegeven moment switchte ik naar Antropologie, en uiteindelijk ben ik terechtgekomen bij de research master social sciences. Dat is een interdisciplinaire master waar studenten uit veel verschillende disciplines, dus ook sociologie, bij elkaar komen. Op die manier ben ik hier als junior docent terechtgekomen. Ik was afgestudeerd, en had toen hier op de afdeling een aantal mensen gesproken over mogelijkheden om les te geven.” En hoe heb je deze positie dan precies geregeld?

18

“Via-via hoorde ik dat de universiteit nog docenten zocht voor Intersectionalities en enkele vakken van politicologie. Toen heeft iemand hier me aangeraden een open sollicitatie te sturen met daarin mijn expertises. Dat heb ik gedaan, en in de zomer werd mijn sollicitatie beantwoord.” Dus je hebt deze baan door goed te netwerken. “Precies. Ik ben bij Intersectionalities terechtgekomen omdat het heel goed aansluit bij mijn eigen achtergrond en bij wat ik al eerder had gedaan tijdens mijn studies. Mijn master, bijvoorbeeld, ging – in het kader van het publieke discours over racisme – over debatten in Nederland over het koloniaal verleden. Ik ben ook actief geweest bij Amsterdam United. Dat is een studenten-

platform dat zich inzet voor diversiteit op de UvA, in brede zin. Dus op een intersectionele wijze: niet alleen ras, maar ook gender en klasse, bijvoorbeeld. Mijn interesse in intersectionaliteit was hierdoor al ver ontwikkeld.” Vind je intersectionalities een leuk vak om te geven? “Heel leuk. Uitdagend, ook. We behandelen in het vak (zes weken, red.) vier categorieën: ras, gender, seksualiteit en klasse. Maar er zijn natuurlijk talloze categorieën die óók invloed hebben op het verloop van een menselijk leven: leeftijd, gezondheid, religie, noem maar op. Dat je hieruit moet kiezen, dat vind ik moeilijk. Wat ik ook lastig vond, is dat je maar één week per categorie hebt, terwijl je een heel vak om elke categorie heen zou kun-


photo: Giulia Morlando

19


interview

nen bouwen. Datzelfde geldt voor de intersectionele analyse: die leer je maken in de laatste week, terwijl je eigenlijk meer tijd nodig hebt om zo’n analyse goed te kunnen maken. Zoals ik zei, is het een flinke uitdaging.” Intersectionaliteit is geen onbetwiste methodologie, Merkte je dat in de werkgroepen? “Ik merkte wel dat sommige studenten worstelden met het idee dat er veel andere variabelen zijn die hun levens óók beïnvloeden. En dat is ook zo: we zijn allemaal individuen met persoonlijke ervaringen. Toch geloof ik wel dat er categorieën zijn die relevant zijn in veel contexten, waarop bovendien zelfs instituties en beleid zijn gebouwd. Denk aan de universiteit: dat is een instituut waar heel lang kennis is geproduceerd over – maar niet dóór – vrouwen en mensen van kleur, die wel lang een weerslag heeft gehad op hun maatschappelijke positie. Tijdens het koloniale tijdperk, bijvoorbeeld, is er veel kennis geproduceerd over de koloniale ‘ander’, in de vorm van onder andere rassenleer of eugenetica. Die kennis is

20

eeuwenlang gebruikt om kolonialisme en slavernij te legitimeren. Dat is nu niet meer specifiek het geval, maar ik denk wel dat je daar nog steeds de gevolgen van kunt zien. In bijvoorbeeld het curriculum: wie lezen we? Dat zijn toch vaak mensen geweest die er bepaalde ideeën op nahielden die schadelijk zijn geweest.” Wat doe je op je vrije zaterdagavond? “Niet zoveel. Van uitgaan houd ik niet zo, maar spelletjes spelen vind ik wel fantastisch. Ik heb laatst het spel Tac gekregen van mijn vrienden. Omdat het nieuw zo’n 80 euro kost, hebben mijn vrienden het zelf getekend, op de achterkant van een dienblad. Het is een soort Mens Erger Je Niet, maar dan met messed up regels. Je speelt het met kaarten, en dan bepaalt je kaart wat je doet. Dat kan bijvoorbeeld zijn dat je een tegenstander van het bord gooit, dat je pionnen mag wisselen, dat je achteruit mag lopen. Het is pure chaos, maar wel leuk. Dus dat spelen we heel vaak in het weekend. Ook met Yoren (Lausberg, red.), trouwens. Die wordt er heel fanatiek van.”

Heb je een interessante guilty pleasure? “Ik vind het stiekem heel leuk om zo nu en dan – dus niet per se op mijn vrije zaterdagavond – vlogs te bekijken. Wat Monica Geuze doet, bijvoorbeeld, vind ik reuze interessant. Mijn vriend geeft les op het mbo, en zijn studenten zijn net wat jonger dan de studenten die ik lesgeef. Zij leven echt op YouTube, terwijl ik ben opgegroeid met MSN en later met Hyves. Toen Monica haar kind had gekregen, had ze een vlog gemaakt over de geboorte. Dat was een persoonlijk verhaal van een jonge vrouw die net een kind heeft gekregen, en zij vertelt mij dingen die ik misschien anders nooit had geweten. Hartstikke informatief, dus. Ze reproduceert ook dingen waar ik minder achter sta, zoals self-made capitalism, maar ik vind het ook belangrijk om me met personen zoals zij bezig te houden. Om te blijven weten wat er speelt.” “Wat de term guilty pleasure trouwens wel impliceert, is dat ik mij als hoogopgeleid en op de universiteit werkend persoon eigenlijk niet bezig zou moeten houden met dergelijk entertainment. Dat vind


photo: Giulia Morlando

ik klassistische onzin. Zolang je alles maar met een kritisch oog bekijkt, valt er van iedereen wel wat te leren.” Wat wil je over 20 jaar bereikt hebben? “Ik zou het heel fijn vinden om iets bij te dragen aan de kennis van Nederland over ras en racisme. Ik heb het idee dat we heel erg illiterate zijn: dat we het heel moeilijk vinden om hierover na te denken. Dat is iets dat ik zowel frustrerend vind, als – en dat hangt vaak met elkaar samen – fascinerend. Waar komt het vandaan? Waarom vindt men het zo moeilijk en ongemakkelijk? Daar wordt in Nederland nog niet heel veel onderzoek naar gedaan, wat ook weer te maken heeft met institutionele structuren: waar gaan geldstromen heen, wat wordt wel of niet als belangrijk geacht voor onderzoeksdoeleinden? Op dat gebied zie ik wel een rol voor mij weggelegd.” Wordt er nog niet genoeg geschreven over ras en racisme? “Dat denk ik niet. Als we over ras praten, wordt er vaak gedacht dat ras iets is. Het wordt vaak ook gelinkt aan het

biologische: als we praten over ras gaat het vaak over huidskleur. Etniciteit wordt daar dan tegenover gezet als neutrale categorie, want dat gaat ‘gewoon’ over iemands achtergrond. Maar racialisering gebeurt op verschillende gronden en er zijn allerlei categorieën (denk aan autochtoon-allochtoon of moslim) die niet per se geassocieerd worden met ras als

biologische categorie, maar die wel geracialiseerd kunnen zijn omdat er allerlei discoursen en daarmee connotaties aan verbonden zijn die een classificatie maken tussen het superieure zelf en de inferieure ‘ander’.” “Cultuur ligt ook ten grondslag aan die raciale logica van verschil en hiërarchie. Ik merk

21


dat dit ook binnen de academie onduidelijk is. Als we ras bespreken, praten we – zoals ik net al aangaf – vaak nog louter over biologische aspecten als uiterlijk en kleur. Ik denk dat die ook zeker nog een rol spelen, maar tegelijkertijd moeten we ook culturele redeneringen in acht nemen. Daar kan zeker nog onderzoek naar worden gedaan.” En dat ga jij doen. “Wie weet.” Wie is je favoriete socioloog? [zucht] “Dat vind ik echt een hele moeilijke vraag. In Nederlandse context vind ik Gloria Wekker geweldig: puur omdat zij nu ook werk heeft geschreven waarvan ik denk dat het een hele belangrijke opening is voor het werk dat ik zou willen doen. Met Witte Onschuld heeft ze wel iets op de kaart gezet, wat voor mensen als ik – die graag onderzoek willen doen naar ras en racisme in Nederlandse context – wel wat deuren opent.”

22

[lachend] Alleen maar uit eigenbelang, dus. “Nee-nee-nee! Zo bedoel ik het niet! Ik wil dit interview echt lezen voordat je het publiceert.”

“Ik waardeer Wekkers werk niet alleen omdat het een weg voor mij heeft gebaand, maar natuurlijk ook omdat het inhoudelijk sterk is. Je ziet dat het resoneert met een breder publiek, dat veel Nederlanders van kleur zich in haar verhaal herkennen. Aan de andere kant geeft alle kritiek die ze over zich heen heeft gekregen ook aan dat ze een gevoelige snaar raakt. Die kritiek en weerstand getuigt ook van waarde.” Nog even over mannen, die de laatste tijd vaak onderwerp van discussie en zelfs het thema van deze SoMo zijn. Waarom reageren sommige mannen zo fel op het huidige feminisme? “Ik denk dat mannen zich realiseren dat feminisme ook over hen gaat. Er heerst een vijandige houding, alsof vrouwen uit zijn op het ontketenen van een revolutie waarin we mannen gaan onderwerpen. Alsof mannen slachtoffer zullen worden van feminisme. Ik wil niet het idee wekken dat er maar één soort feminisme is, maar de meeste feministische stromingen zijn daar niet op uit. Vaak wordt er vergeten dat mannen heel lang privileges hebben gehad ten koste van

Vaak wordt er vergeten dat mannen heel lang privileges hebben gehad ten koste van vrouwen. Hierdoor voelt gelijkwaardigheid als verlies.

vrouwen. Hierdoor voelt gelijkwaardigheid als verlies. Ik denk dat een Jordan Peterson daarom ook zo populair kan worden.” Wat wil Sherilyn Deen zeggen tegen alle lezende mannen? “Onderzoek het ongemak dat je voelt als het gaat om jouw veranderende positie in de samenleving. Vraag jezelf: waar komt dit gevoel vandaan? Ga op basis daarvan het gesprek aan, in plaats van het ongemak te nemen voor wat het is en van daaruit te reageren. Neem je ongemak mee als een onderwerp dat bediscussieerd kan worden, en niet als iets dat jou moet sturen in jouw reactie. Geen: ‘dit is onzin’, maar: ‘ik voel me hier ongemakkelijk bij. Waarom is dat het geval?’”


Niemand in de stad - Waarom mannen zouden kunnen leren van ‘compulsory heterosexuality’ en het ‘lesbian continuum’ by Rowan Stol

D

ocumentairemaker Michiel van Erp kwam dit jaar met zijn eerste speelfilm, Niemand in de Stad. Het verhaal draait om een groep corpsstudenten, waarvan we met name drie jongens op de voet volgen. Philip, Matt en Jacob hebben ieder hun eigen worstelingen, maar helpen elkaar langs de successen en verliezen die het leven hen toewerpt. Philip ontdekt een bepaalde onrust binnen zijn vaste relatie en probeert deze onrust te stillen bij een ander meisje, Matt probeert met grootse gebaren en een aanwezige persoonlijkheid te verbloemen dat hij het moeilijk heeft met een aankomend verlies in zijn familie en Jacob leeft een dubbelleven waarin hij zijn homoseksualiteit voor iedereen verbergt. De luchtige, experimentele en avontuurlijke setting van het studentenleven is het decor waarbinnen hun individuele verhalen zich afspelen.

In deze levensfase wordt de transitie naar volwassenheid doorlopen. De jongens lijken zich ook bewust te zijn van deze verwachting, maar zijn ieder ontevreden over het voorbeeld van mannelijkheid dat ze hebben. De relaties met hun vaders zijn gebrekkig of zelfs afwezig door gezinsproblemen, matige betrokkenheid en interesse of onbegrip voor bepaalde aspecten in hun leven. De jongens zijn daarom aan elkaar overgeleverd voor steun en nemen voor elkaar een voorbeeldpositie in. De film kiest ervoor in te zoomen op problemen op persoonlijk en interpersoonlijk niveau, en laat structurele posities daarmee achterwege. Het privilege dat de jongens hebben als jonge, rijke, witte hoogopgeleide mannen komt hierdoor niet aan bod. Dit lijkt een typisch feministisch kritiek, en het kan worden bevraagd in hoeverre

deze elementen moeten terugkomen in een speelfilm van maximaal twee uur, dat nou eenmaal draait om de levens van een groep jongens die zich hier over het algemeen niet bewust van zijn. Ik kan er echter niet omheen dat de film soms oppervlakkig voelt, juist in zijn pogingen om zwaardere onderwerpen te behandelen. Er worden gaten opengelaten waarin de hoofdpersonages juist hadden kunnen groeien, wat naar mijn idee een meer verfrissend en gelaagd verhaal had opgeleverd. De onderlinge dynamiek in de vriendengroep is namelijk heel waardevol, maar wordt beperkt door maatschappelijke verwachtingen en het gematigd toelaten van emotionele uitingen. De steun die de jongens bij elkaar proberen te vinden deed me denken aan een concept van dichter, essayist en feminist Adrienne Rich. In haar paper Compulsory Heterose-

23


film review

xuality and Lesbian Existence introduceert Rich het ‘lesbian continuum’. Dit concept wijst naar onderlinge relaties tussen vrouwen, waarbij ‘lesbian’ niet refereert naar seksuele aantrekking, maar naar de steun die vrouwen bij elkaar vinden op emotioneel, mentaal en fysiek niveau. Deze steun ontstaat in de gedeelde strijd tegen het door mannen gedomineerde systeem waarin vrouwen vaak een secundaire positie innemen. Rich bekritiseert de inherente verwachting van heteroseksuele aantrekking, en de fundamentele positie die deze aantrekking inneemt. Relaties met andere personen, die een andere invulling vereisen dan bij deze verwachting past, worden volgens Rich niet genoeg waarde toegekend. Ze pleit daarom voor een meer prominente waardering van deze relaties. ‘Compulsory heterosexuality’, waarmee wordt verwezen naar het nastreven van een romantische en seksuele relatie met iemand van een tegenovergesteld geslacht, staat in de weg van het hebben van

24

zinvolle relaties los van deze context, of het vrij ontdekken van een seksuele oriëntatie die niet past bij heteroseksualiteit. Hoewel de maatschappelijke positie van mannen verschilt van die van vrouwen (en hier onderling op basis van intersectionele posities nog verder verschillende ervaringen zijn) kan het lesbian continuum niet zomaar worden toegepast op de ervaring van de jongens in Niemand in de Stad. Wel is het duidelijk merkbaar dat ook zij worden getergd door compulsory heterosexuality, en zouden baten bij een herwaardering van de relaties die zij hebben met elkaar, los van seksuele of romantische gevoelens. Omdat we volgens Rich een heteroseksuele relatie zien als iets dat van nature wordt nagestreefd voor emotionele en sensuele voldoening, worden personen die niet direct aan deze behoeftes voldoen gezien alsof ze aan iets ontbreken. En dus wordt soms krampachtig gezocht naar een invulling van deze behoeftes waarvan wordt verwacht dat we ze hebben, als een leegte die door sommige mensen misschien niet eens

wordt ervaren, en anders ook niet als vervuld voelt wanneer een heteroseksuele relatie wordt aangegaan. Deze gedachte doet er niet aan af dat men succesvolle heteroseksuele relaties kan hebben waarin aan bepaalde behoeftes wordt gedaan, maar bekritiseert de zogenaamd inherente behoefte die iedereen, op ieder moment zou moeten hebben. Alle drie de hoofdrolspelers hebben ieder op eigen manier moeite met deze verwachtingen. Zo gaan zowel Philip als Matt vreemd, waarbij Matt behendig meerdere seksuele contacten jongleert, tegenover Philip die zich ook emotioneel aan het andere meisje lijkt te geven. Compulsory heterosexuality zit hen hier in de weg door de prominente positie van heteroseksuele relaties voor emotionele en sensuele voldoening. Ze zouden zichzelf en hun partners minder in de weg zitten als de lading van deze relaties niet zo zwaar was, en er in plaats daarvan meer ruimte zou zijn voor het vrij ontdekken van vriendschappen, seksuele be-


illustration: Hanna IJsselstein Mulder

hoeftes en interesses; dingen die vaak verbonden worden aan hun levensfase. Het meest prominente voorbeeld waarin compulsory heterosexuality een negatieve uitwerking heeft, is voor Jacob. Hij probeert duidelijk zijn seksuele oriĂŤntatie te verbergen omdat het afwijkt van deze verwachting van heteroseksualiteit. Door negatieve grappen binnen de vriendengroep wordt het daarbij pijnlijk duidelijk dat homoseksualiteit misschien getolereerd maar niet echt geaccepteerd wordt. Door gebrek aan acceptatie in

zijn omgeving vervalt Jacob langzaam steeds verder achter zijn masker van pretentieuze uitspraken en gebaren. Zijn verwrongen poĂŤtische en filosofische beschouwingen blijken een roep om hulp. Dit ontwikkelt zich tot op een punt waar de jongens hun verbintenis met elkaar uit het oog lijken te verliezen, met alle gevolgen van dien. De film ontpopt zich in de ontknoping als een tragisch voorbeeld van waarom veel mannen zouden baten bij verdere acceptatie van emotionele uitingen, ook binnen hun vriendengroepen. Ik vind het echter jammer dat

dit gebrek aan vrije bespreking van emoties, seksualiteit en mentale gezondheid niet wordt erkend. De emotionele groei van Philip, door wiens ogen je het verhaal bekijkt, blijft hierdoor erg beperkt. Hiermee wordt wel geprobeerd de boodschap van Niemand in de Stad duidelijk te maken: op je vrienden kan je rekenen, maar kijk ook wat er schuilt achter de eerste indrukken. Mensen hebben soms meer nodig dan ze aan durven geven.

25


We zijn te stil over de pil

by Pijke de Grood

I

n mijn omgeving, en waarschijnlijk ook in die van jou, wordt de pil vaak als het ideale anticonceptiemiddel gezien en is het gebruik ervan iets heel normaals geworden. De vraag is eerder waarom je niet aan de pil zit, dan dat er gevraagd wordt waarom je wél aan de pil zit. De voordelen van de pil zijn ook niet te ontkennen: de pil verkleint de kans om zwanger te worden tot minder dan één procent, verkort meestal de menstruatieperiode en is (vooral vanuit het perspectief van de man) redelijk makkelijk te gebruiken. Reden voor een hosanna-stemming is er echter niet: de pil heeft namelijk ook een schaduwkant. Deze schaduwkant kan zo

26

donker zijn dat de pil simpelweg niet genormaliseerd zou moeten zijn. De pil zou uit het ‘vanzelfsprekende’ getrokken moeten worden en constant in twijfel moeten worden getrokken. Niet alleen door medische specialisten, maar ook door jou en door mij. De man heeft hierin een belangrijke rol. In mijn tienerjaren, na een flinke dosis seksuele voorlichting te hebben gehad, dacht ik dat mijn rol in het gebruiken van voorbehoedsmiddelen simpelweg neerkwam op het bij me dragen van een condoom, en deze altijd te gebruiken tijdens de seks. Dit zou dan vooral soa’s afweren, maar uiteraard was het voorkomen van ongewenste zwanger-

schappen ook een wenselijke bijkomstigheid. Toen ik mijn eerste relatie kreeg en ontdekte dat de pil erg betrouwbaar is en mijn vriendin geen soa had, verdween dat condoom, die ik altijd bij me had gedragen, voor een lange tijd in m’n nachtkasje. Hiermee verdween voor mij ook de verantwoordelijkheid voor anticonceptie en was, na een gesprek met m’n vriendin van niet langer dan drie zinnen, de conclusie dat de pil de beste optie was. Het anticonceptieboek was zo voor mij gesloten. Vanuit het perspectief van de man lijkt de pil te mooi om waar te zijn. En dat is het ook. Niet omdat er een addertje onder het gras zit voor mannen, maar omdat er een ander


illustration: Laurie Zantinge

geslacht opgezadeld wordt met een lager libido, totale verantwoordelijkheid over zwangerschap, stemmingsschommelingen en zelfs risico op trombose. Veel negatieve gevolgen van de pil kunnen onopgemerkt blijven en komen nooit aan het licht door de dominante culturele ideeën over vrouwen. Als we als samenleving de overtuigingen blijven reproduceren dat vrouwen minder vaak zin hebben in seks en dat ze emotioneel labieler zijn, dan blijven we de gevolgen van de pil daarop afschuiven, terwijl de reële gevolgen van de pil genegeerd blijven. Daarom moet de man het gesprek over anticonceptie betreden en al de assumpties die

hij heeft bevragen. Het gaat niet alleen om meedenken, het gaat ook om zelf denken: wat is bijvoorbeeld mijn rol in de anticonceptiemethode die ik hanteer met mijn partner? Vind ik die rol eerlijk? Is de kennis die ik heb over anticonceptie wel volledig en klopt het überhaupt? Ik wist zelf bijvoorbeeld niet van het trombose gevaar af totdat een vriendin van me een jaar geleden trombose kreeg vanwege de pil. Nog steeds wordt zij dagelijks geconfronteerd met haar aandoening en levert het haar veel angst en onzekerheid op. Trombose past niet in mijn genormaliseerde beeld van de pil. Somberheid en een lager libido net zo min. Ik zou willen

opinion

dat de gevolgen van de pil erkend worden en dat dit onder mannen algemeen bekende informatie wordt. Wanneer we álle gevolgen van de pil in acht nemen, wordt de drang groter om een alternatief op de markt te krijgen waarin vrouwen niet benadeeld worden ten opzichte van de man. Seksen doe je samen, dus het gebruiken van anticonceptie net zo goed. En aangezien een man überhaupt nooit negen maanden met een kind in de buik rond zal hoeven lopen, zou hij in het voorkomen van zo’n baby een stuk meer moeite mogen (lees: moeten) steken. Dat is wel zo eerlijk, toch?

27


collage: Weera

28


collage: Weera Koopman

29


opinion

How a bikeride can spark a discussion on women’s safety

by Timmin Vooijs

I

t’s 8pm on a Wednesday evening. I have just attended a mental health dialogue session, and I am biking my way through the gorgeous city of Amsterdam. Every view is a postcard picture and I am thinking to myself: I am so happy to live here, this city is beautiful at night! I continue biking West and start to think about what late dinner I will cook for me and my roommates, if they are home. This is the narrative of my evening bikes. One thing I realised when I arrived home was that this narrative is not just my narrative; it is the

30

male narrative. What I only realised afterwards is that I am privileged to only have to think about my dinner and the beautiful city I live in, and not about the drunk man walking next to the road or the four guys on scooters at the crossroad. I do not have to think about how the humming to my music might come over ‘provocative’ to these people. I do not have to think twice about looking at these people. I do not have to contemplate if I should switch my lane to pass them, or maybe stay on the same lane because ‘I don’t want to draw attention’.

It’s in these moments that I feel slightly ashamed. It’s not the direct type of shame that comes from doing something bad. After all, I didn’t do anything; I have always treated women with respect and never have I harassed or called out women on their bike rides home. So where does it come from then? I have yet to figure out this question. And nor did I expect to figure it out that quickly. Every so often this ‘realization’ of my privilege as man comes to mind and I am also slightly grateful for this specific realization. Through this, I am reminded of two


illustration: Hanna IJsselstein Mulder

things. On the one hand, how much respect I have for women who go through this so much. Most of the female friends that I have talked about this to have told me almost the exact same thing: “It’s something I am constantly dealing with.” The second thing I realise is how we, as a society, pay too little attention to solving this issue. Of course I realise that there is more attention towards combating gender conflicts than there was 50 years ago, but still. Besides the evening bike rides in Amsterdam, there are

countless issues that women are facing just because they are women. The interesting thing is, I can’t help to think that men are not the issue. You may disagree with this and even find it a very confusing thing to say, but I think that society consists of men and women but the issues that we have are not just for and because of men and women. What I mean is that I am not sure whether the issue that women are facing can be solved by a magic switch in all the men doing these things to them. It’s societal, in the sense that it is a problem engraved in our society, if you will. Glo-

bally scaled issues like this, because this is not only about Amsterdam bike rides, did not suddenly appear. It is an issue that requires a brewing of norms and values that we hold over both men and women. So what does this mean for our metaphorical evening bike rides? What it means for me is that I think it will take more than lectures and discussions to get rid of this, seemingly globally occurring, problem. It will take a paradigm shift. It will take visionairs and philosophers, scientists and entrepreneurs. It will take every

31


single person on earth to change this. But I am all for it. That leaves me thinking: What can I do now? I can hear the cynists saying something along the lines of: “So what should we do, huh? Start thinking about every single thing we do?!” And the answer to that is yes! I do think we should do that. We should consider the idea that even if we would never mean it in a harmful way, the things we do or say can still be felt as intimidating. And of course thinking about this issue is already a great step. Especially as sociologists we ought to have an extra keen eye towards these issues. Talk to your female friends about this issue. Maybe even more importantly, talk to your male friends! Make this discussion as public as possible. That is our role; to speak up. Not

32

every single one of us will go on to become a world known author of gender studies and eliminate gender violence, but every single one of us should work towards trying to solve this problem in our own way. In the end, everyone should be able to think about nothing and everything while biking through Amsterdam at night, instead of constantly worrying about what others might do to you. Everyone deserves to feel safe. This is something we should all want to achieve. This is an issue that rises higher than a “female” thing or a “male” thing. No matter who you are or where you come from, this issue is vital for us as a society to combat. We have a preeminent role as sociologist in studying issues in society ourselves. Moreover, we might also have an important

role in promoting and discussing these issues with people who wouldn’t necessarily be involved in these discussions. We all find our own way of tackling this issue and each of those is as valid as any other. Your experience will differ from mine and it should! Because every person in society has come into contact with this subject in different ways. It is that difference in experience that allows people to connect, collaborate and think critically of issues that are seen around us. And it is that difference that will spark the solidarity and perseverance which will allow us to deal with it once and for all.


Jonge mannen over flirten en intimidatie in de uitgaanswereld: “Alleen machtige viespeuken doen dat” Nienke Verkooijen (26) deed onderzoek naar jonge heteroseksuele mannen en hoe zij omgaan met flirten en seksuele intimidatie in het Amsterdamse uitgaansleven. #MeToo gaat volgens hen alleen machtige viespeuken aan. Justine van de Beek van platform voor seksuele vrijheid Harlot ging met haar in gesprek.

by Justine van de Beek

B

ijna drie kwart van de Nederlandse vrouwen heeft seksuele intimidatie meegemaakt, blijkt uit grootschalig internationaal onderzoek uit 2014. Verkooijen besloot in haar afsluitende onderzoek voor de UvA-sociologiemaster Gender, Sexuality and Society in te zoomen op de Amsterdamse uitgaanswereld: “Ik merkte dat mannen in mijn omgeving het probleem er niet zo van inzagen, en dachten: dit gaat niet over mij.” Ze sprak daarom uitgebreid en individueel met elf jonge heteroseksuele mannen, en deed ook één groepsgesprek met jonge heteroseksuele mannen over flirten en intimidatie tijdens het uitgaan. Het groepsinterview ontstond spontaan in de kroeg, waardoor de sfeer informeel en vertrouwd was.

Dat bleek nogal schokkend: “We hadden al wat biertjes gedronken, waardoor ze heel erg los kwamen. Gelijk moesten ze laten zien wie ’t mannetje was. Ik werd toen onderdeel van een soort locker room talk en praatte makkelijk mee. Pas achteraf, toen ik het terug luisterde, besefte ik hoe heftig het was. Er werden bijvoorbeeld verkrachtingsgrapjes gemaakt.” Gewoon een grapje De verpakking van seksisme en intimidatie in humor was een terugkerend thema in het onderzoek van Verkooijen. Specifieke, vaak grove en vrouwonvriendelijke humor sluit bij voorbaat vrouwen uit, maar kan voor andere mannen ook uitsluitend zijn. “In een mannengroep is humor vaak heel belangrijk. Als je er als man dan niet aan meedoet, wordt je mannelijke status bedreigd. Ik hoorde van sommige mannen dat ze het soms ook wel op het

randje vonden, maar dat ze toch maar meelachen. Humor is in mannengroepen een primaire manier om een band op te bouwen. Mannen zullen niet zo snel tegen elkaar zeggen: ik vind je zo’n leuke gast, je bent echt mijn beste vriend. Die intimiteit tonen onderling is bij mannen niet de norm, dus gebruiken ze humor.” Humor heeft in mannengroepen ook een andere functie, ondervond Verkooijen: “Het wordt ook gebruikt om te laten zien: ik ben het mannetje van deze groep, want ik maak de hardste grappen. Diegene die de meest grove humor heeft, is vaak de leider van de groep. Een situatie die een jongen beschreef in het groepsgesprek was veelzeggend. Hij vertelde dat ze het vroeger als 18-jarige jongens lachen vonden om meisjes in de discotheek op hun kont te tikken. Stoer doen voor je vriendjes. Het ging dus

33


illustration: Elliyah Dyson

34

eigenlijk niet echt om die meisjes. Als een van die meisjes verontwaardigd reageerde, moest een vriend even zeggen: haha, wat een kutwijf, die snapt het niet. Ze moest dan door middel van die humor ‘op d’r plek worden gezet’. Dat is natuurlijk gewoon seksuele intimidatie, maar ze maakten er een gezamenlijk lachmomentje van.”

Maar sociologie van de humor laat zien: humor wil vaak een onderliggend idee reproduceren. Door middel van humor worden onderliggende sociale spanningen weggenomen. Humor is subjectief en sociaal geconstrueerd. Het principe van ‘een grap moet altijd gemaakt kunnen worden’ staat echter centraal, waardoor de discussie ook gelijk ophoudt.”

“Humor werd door de respondenten gezien als een soort extern objectief ‘ding’. Er werd vaak gedacht: mannen zijn nu eenmaal grappiger dan vrouwen, alsof het een waarheid is. Het is een heilig huisje. Als mensen er vragen over stellen of kritiek leveren, zijn ze kil, sfeerverpesters, of willen ze op naar een dictatuur waar niemand een grapje mag maken.

‘Ze is van mij’ Een respondent beschreef hoe een vriend van hem opeens het hoofd van een meisje vastpakte en haar zoende. Hij was het niet eens met haar keuze voor een andere jongen, en ‘besloot’ dat zij ‘van hem was’. Ze hadden vóór dat moment geen contact. “Toen zei die respondent: ‘ja, dat was niet zo slim’. Terwijl iemand

ongewenst zoenen vrij ernstige aanranding is.” Wanneer seksuele intimidatie door bekenden gebeurt, vinden we het lastig om het als zodanig te zien. “Uit onderzoek blijkt dat met name vrouwen banger zijn om vervelende ervaringen door vrienden naar buiten te brengen tegenover andere vrienden. Ze nemen de rol van beschermer van de vriendengroep op zich, willen niet de sfeer verpesten of vriendschappen beschadigen. Als een vreemde je in je kont knijpt, is het makkelijker om je erover uit te spreken.” Op vrouwenjacht De grens tussen flirten en intimidatie was voor de respondenten niet altijd duidelijk. Dat heeft


guest contribution

alles te maken met ongeschreven flirtregels tussen hetero’s, aldus Verkooijen. In haar scriptie verbindt ze grensoverschrijding aan mannen die zogeheten ‘hegemonische mannelijkheid’ uitdragen. Het gaat daarbij om typisch mannelijk gedrag: assertief, competitief, dominant en emotioneel afstandelijk zijn, en vrouwen als seksobjecten zien en behandelen. Ofwel: de man als de jager, de vrouw als prooi. “Vrouwen staan bij voorbaat met 0-1 achter. Mannen jagen volgens dit script op hen, zij moeten volgens ‘het flirtspel’ hard to get maar ook beleefd zijn. Wensen en grenzen worden daarmee vaag. Een respondent zei bijvoorbeeld: ‘Eén keer nee is geen nee’. Als vrouwen ongewenst worden benaderd, blijven ze vaak volgens de norm vriendelijk. Vervolgens is het dan hun schuld als ze niet duidelijk ‘nee’ hebben gezegd.” Respondenten hadden zelf ook wel moeite met dat ideaal. “Ze zeiden dan: vroeger ging ik ook wel eens op ‘vrouwenjacht’, maar eigenlijk heb ik er problemen mee. Het paste eigenlijk niet echt bij hun persoonlijkheid, of ze vonden het ook leuk als vrouwen op hén afstappen.”

Verkooijen deed geen kwantitatief onderzoek, dus haar uitkomsten zijn niet te generaliseren. Toch zeiden maar twee van de mannen die ze sprak naar aanleiding van #MeToo te hebben nagedacht over hun eigen mogelijke grensoverschrijding. De rest distantieerde zich compleet. “Als het over #MeToo ging kwam er gelijk een heel verdedigende houding. Ze zeiden: goed dat het er is, maar het is heel erg doorgeslagen. Ze gingen dan voornamelijk in op hoe het te ver is gegaan. Wat ze echt erg vonden, waren de vele mannen die volgens hen ten onrechte waren veroordeeld. Vrouwen zouden als aandachtsschreeuw mannen beschuldigen van verkrachting, omdat het een ‘hype’ is.”

jongen zei: er zijn maar een paar mannen die dit doen, dus niet alle mannen zijn slecht. Hij wilde echt heel graag dat ik dat wist.

Niet alle mannen De respondenten maakten een heldere scheiding tussen onschuldig flirten en intimidatie: “De ‘echte MeToo-daders’ bevonden zich voor hun gevoel ver van de respondenten. Ze verbonden het aan de entertainmentbranche of de werkvloer, aan machtsbeluste viespeuken. De meesten hadden zoiets van: ik snap daders totaal niet, ik moet heel veel moeite doen om me in zo iemand te verplaatsen. Een

Verkooijen concludeert: “Mannelijkheid an sich is niet slecht, maar we moeten ons afvragen: welke soort mannelijkheid is nu het ideaal in de samenleving, en wat voor mogelijke schadelijke gevolgen heeft dat? Het zou mooi zijn als meer mannen dat onderling zouden bespreken. Zo ontstaat er meer bewustzijn over seksuele intimidatie tijdens het uitgaan, want het gebeurt nog veel te vaak.”

Het ene moment zeiden ze dat, en het andere moment was het: ja, als mannen dat doen, komt het vanuit een plek van onzekerheid en frustratie. Dan kwamen er toch wel wat begripvolle argumenten op tafel over waarom sommige mannen grenzen overschrijden. De connectie tussen die uitspraken en ‘misschien zou ik of iemand die ik ken dat kunnen doen’ was er niet. Als ik doorvroeg, volgde er weinig zelfreflectie. Ik denk dat het zelfbescherming is. Het is een manier om verantwoordelijkheid te ontwijken.”

35


The bookshelf of: Mafalda Araújo On a breezy, cold afternoon I have a cup of coffee with Mafalda Araújo (25): master student in Sociology, poet, and co-writer of a children’s book named The World’s Drawers - A Book to Disorganize Ideas (Original in Portuguese: As Gavetas do Mundo - Um Livro para Desarrumar Ideaias ). Just before we start the interview she grabs my arm and says: “Wait, wait! Just to be clear, this list is not a top-5 list or something like that. Ranking makes me nervous. I hate it,” she laughs. “I would rather invite you to understand that I am telling a story through these books’.

by Iris Rosendaal

36

1. The Age of Revolution 1789 - 1848 (1962) - Eric Hobsbawn. At the time of reading this book, Mafalda still studied International Relations in Porto, Portugal. This book, however, inspired her to switch to sociology. She says: “While reading this book, I realised that I don’t want to occupy myself with abstract concepts, such as nations, countries or wars. Instead, I recognised that my focus should be on the history of those lives that were actually affected by these power relations. So that really inspired me a lot to study sociology, and particularly collectives and how they take shape.”

of a trilogy of books on modernisation and the 19th and 20th century. The book takes an economic and social perspective on the history of revolutions, with a focus on The French Revolution and Industrial Revolution. “This is one of my favourite books and has shaped my sociological thinking and perspective. I discovered that history is crucial in understanding the present and that certain public issues are transcendent. Also this book is written beautifully, it is a piece of literature of its own. It tells a story, which is a skill I think sociologists and historians must have.”

First published in 1962, Marxist historian Eric Hobsbawn wrote The Age of Revolution (1789 - 1848), which is the first

2. Winter Journal (2012) - Paul Auster In Winter Journal, Paul Auster retells his biography from his

memories of bodily processes: feelings, scars, accidents, appetites, and passions. Mafalda explains, “He makes very clear that his identity is a result of all these micro processes. For example, he tells his story through all the places and houses where his body has been. I think it is such an interesting way to tell a story, since it underlines how we are always subject to change and that the idea of a fixed self is something to be contested.” Winter Journal has encouraged her to question the limits of control. She says: “This book makes you more comprehensive of the forces that have shaped your identity. But it encourages you to discover what invisibilities have formed the other as well. In that sense, this


photo: Weera Koopman

37


book allowed me to accept that you cannot control everything in this process of identity formation.” Mafalda read this novel when she was thinking about switching to sociology. Winter Journal helped her to find some comfort in these difficult times. She describes that: “I was in a time in which I was feeling like this carriage that split from the rest of the train and got stuck and lost, while the rest of the train was moving forward. This book helped me to realise that not every one is moving in the same speed.” 3. Undoing Gender (2004) Judith Butler. “In Undoing Gender, Butler

38

invites us to think of people as texts that need interpretation”, Mafalda says with a smile. “I read this book in a time in which I was questioning which part of the individual was socially constructed and what part was biologically inherent. She disorganised the way that I positioned myself in this debate. Moreover, this book concerns me as both a woman and a feminist, and helped me to think about gender, sexuality, and intersectionality.” Indeed, Butler reflects on the construction and interpretation of gender and sexuality. She focuses on how norms govern gender and sexuality, and how these norms

create dominant conceptions of personhood. Since gender is something that is actively (re)produced all the time, ‘undoing’ gender then implies undoing these dominant conceptions of personhood, and to question how they can become conceivable. Additionally, this book tells us, according to Mafalda, how our bodies are in constant dialogue with larger conceptions of gender and sexuality. But it also tells us how language is incapable of grasping the totality of human experience. Moreover, this book inspired Mafalda in writing her first children’s book The World’s Drawers - A Book to Disorganize Ideas. She says: “Like Undoing Gender, this book does not provide final answers. We try to encourage the young readers to always question and investigate the narratives presented to them, to be reflexive, and to find out why things are the way they are and whether we can make up new rules.” 4. Selected Poems 1950 -2012 (2012) - Adrienne Rich Adrienne Rich (1929 2012) was an American essayist, poet, and feminist. She made discussions of race, gender, and class pro-


interview

minent in the poetical discourse. Mafalda, who is in the process of writing her first poetry volume, considers Rich as one of her favourite poets. “I find it inspiring how she translates politics into art. Moreover, she has a very unique writing style, the poems are well structured, and they are graphically pleasing. Her poems can be read as maps where the placement of the words conveys a particular meaning. My favourite poems in this bundle are Cartographies of Silence and Planetarium. Like Judith Butler does in Undoing Gender, Rich explores the li-mits of language. In Cartographies of Silence, she writes: ‘language cannot do everything’, and thereby reflects on social issues in a poetic way. Her poems could be read as micro forms of activism.” The works of Adrienne Rich first occurred to Mafalda during her undergraduate study. She says, “I read this bundle in a time in which my interest in sociology was growing. Politically active friends of mine who studied literature recommended me this book. At that time, we were very engaged in and vocal about feminism. Adrienne Rich is a very inspi-

ring figure for me in terms of her character, her work, her academic work, and how she translates political concerns and social awareness into art. To me it made sense because I love science, sociology, and literature. I think it is a good mix because art has the possibility of mobilising the visual and emotional. I actually use Selected Poems a lot for my essays.”

co, from childhood till death. It is a story about coming of age, but also about ageing. The story is narrated through the experience of womanhood and life in a poor neighbourhood in Naples. Through the story of her brilliant friend, the book explores the different paths that are possible for women in that specific context of time and space.”

5. My Brilliant Friend (2012) Elena Ferrante The last book Mafalda shows me is the first of a four-part series named Neopolitan Novels, written by Italian novelist Elena Ferrante. Interestingly, the writer’s identity is unknown, since ‘Elena Ferrante’ is a pseudonym. “So the writer could be a man as well. If that is the case, he did a magnificent job in understanding womanhood.”

Although this novel-series can be categorised as literature, Mafalda asserts that there is a sociological relevance in them. “From an intersectional lens, this book explores the role of women in public and what it means to be a woman in a certain space and time. Additionally, like Bourdieu, the main character Elena Greco recognises that she was not equipped with the codes to express herself in a way that could please the elite middle class. In that way, the novels reflect the dichotomy between the old (proletarian) left and the new (bourgeoisie) left. Novels can be extremely powerful in conveying something that sociologists might spend a life time to do!”

She goes on, “I am a very slow reader, but I managed to finish the complete series this summer. The truth was, I was feeling very emotionally impoverished, because I did not have time to read literature in the past academic year. These novels are written in such a powerful and visual writing style. Through four novels, Elena Ferrante tells the life story of a woman, named Elena Gre-

39


Don Miguel: De man die van een slum een gemeenschap maakte “Het belangrijkste recept is affectie, liefde en onderwijs” - Nohorita

by Casper te Riele

25

j aar geleden vluchtte Don Miguel samen met zijn vrouw Nohorita voor het geweld in het Colombiaanse departement Huila. Het was geen keuze die ze wilden maken, het was een keuze die ze moesten maken. Ze kwamen terecht in Cazucá, Soacha, een voorstad van Bogotá. Dat was de plek waar ze een nieuw leven zouden opbouwen. Dat is de plek waar ze vandaag de dag nog steeds wonen, inmiddels samen met hun drie kinderen en twee kleinkinderen. Miguel wordt beschouwd als de sociaal leider van de gemeenschap. Toen hij en zijn vrouw hier arriveerden waren ze één van de eersten die hier hun toekomst zouden opbouwen. Er waren bijna geen huizen, geen water, geen elektriciteit, en geen enkele verharde weg. Vandaag de dag is Cazucá één van de grootste slums in Colombia. Alles is opgebouwd door de bewoners

40

zelf. Maar de huizen zijn niet het enige wat ze hebben gebouwd. Terwijl de overheid al die jaren afwezig bleef, zijn het de mensen, gevoed door liefde, affectie en vriendschap, die gezamenlijk een gemeenschap hebben opgebouwd, om zo de toekomst van mensen met een extreem zwaar verleden, net even iets beter te maken. De achterblijvers van de vooruitgang In Colombia doe ik momenteel onderzoek naar de sociale stedelijke ontwikkeling van haar hoofdstad. Het land heeft zich in de recente geschiedenis uit een zeer diep dal we-ten te werken. Zoals Lonely Planet het beschrijft: “Nu Colombia de instabiliteit en het geweld dat het land jarenlang heeft geplaagd overkomen heeft, is het momenteel één van de meest dynamische en snelst-groeiende economieën van Latijns Amerika.” Toch zit er ook een andere kant aan dit succesver-

haal. Dat is het verhaal van degenen die worden buitengesloten van deze positieve ontwikkeling. Dat verhaal speelt zich af in Cazucá, Soacha. Cazucá is een sloppenwijk die grenst aan Bogotá maar behoort tot de gemeente Soacha. Om die reden investeert de gemeente van Bogotá niets in de ontwikkeling van Cazucá, terwijl Soacha zelf te arm is om echte invloed te kunnen uitoefenen. Bovendien is Cazucá vrijwel geheel illegaal opgebouwd en wordt de wijk daardoor niet erkend door de gemeente van Soacha. Soacha is de grootste ontvanger van binnenlandse vluchtelingen in Colombia. Vanwege het lange gewelddadige conflict tussen guerrilla’s, paramilitairen, drugskartels en de overheid, is Colombia na Syrië het land met de meeste vluchtelingen ter wereld; wel-


illustration: Hanna IJsselstein Mulder

41


geteld bijna 8 miljoen. Recentelijk zijn daar nog eens een miljoen vluchtelingen uit Venezuela bij gekomen. De bewoners van Soacha worden gestigmatiseerd in de publieke opinie. Mensen denken dat Soacha vol zit met criminelen en bijna iedereen verklaart me voor gek dat ik er überhaupt naartoe durf te gaan. Dat stigma wordt volgens sommigen gebruikt om enige verantwoordelijkheid van de staat weg te wuiven. Zo vergeleek Bogotá’s burgemeester Soacha onlangs met een vleesloos bot: van geen enkel nut. Vanuit mijn eigen ervaring kan ik concluderen dat de werkelijkheid geheel anders is: Soacha zit vol met liefdevolle en gastvrije mensen die, door de manier waarop ze omgaan met hun armoede, een les kunnen zijn voor ons allemaal. Caza Raíz: een gemeenschap van de grond af aan opgebouwd In Cazucá doe ik mee aan Casa Raíz II, een vrijwilligersproject waar ik samen met zo’n 70 vrijwilligers van verschillende universiteiten en organisaties werk aan het opknappen

42

van huizen, de infrastructuur en de publieke ruimte in de buurt. Tijdens het 8-daagse project krijg ik de kans om van dichtbij het leven in Cazucá te kunnen observeren. Ik spreek de vrijwilligers én de bewoners, waaronder Don Miguel en Nohorita, die met hun organisatie Proyecto Escape het hart vormen van de gemeenschap en Casa Raíz II. Catalina, één van de vrijwilligers, legt uit dat mensen hier alleen heen verhuizen omdat ze vluchten voor een situatie die nog erger is. Ze zijn dus geen daders, maar slachtoffers. Echter, doordat de overheid afwezig is in Cazucá, is er een machtsvacuüm ontstaan dat wordt opgevuld door criminele bendes. Door een groot gebrek aan toekomstperspectief worden dagelijks jongeren geworven voor criminele activiteiten. Het negatieve stigma van Soaha, dat ertoe heeft geleid dat de overheid afwezig blijft, wordt daardoor deels werkelijkheid. Om die reden begonnen Don Miguel en zijn vrouw Nohorita 20 jaar geleden een organisatie: Proyecto Escape. No-

horita vertelt dat het initiële doel was om de buurt veiliger te maken voor de kinderen door hen activiteiten, onderwijs en opvang te bieden, om ze op die manier uit de criminaliteit te houden. De organisatie is later ook begonnen met projecten die focussen op het verbeteren van de infrastructuur, de publieke ruimte en huishoudens. In samenwerking met twee Bogotaanse universiteiten, een Duitse universiteit en drie andere organisaties, creëerde ze Casa Raíz. Miguel vertelt dat veel huishoudens in Cazucá in slechte staat verkeren. Hij legt uit dat het belangrijk is dat mensen er bewust van worden dat veranderingen in veiligheid en woonomstandigheden alleen kunnen worden gerealiseerd, als iedereen zich samen inzet voor een betere buurt en een beter leven. Dat is wat Proyecto Escape heeft gecreëerd: een gemeenschap. Eén van de bewoners die meedoet aan het project staat bekend als ‘Abuelita’ (omaatje). Abuelita wordt gezien als de oma van de gemeenschap om-


essay

dat ze in haar eentje een restaurant heeft opgezet waar ze iedere dag kookt voor de kinderen van de buurt. Tijdens het project bouwen we een toilet en een douche voor de kinderen, omdat ook dat een luxe is waar maar weinig van kunnen genieten in Cazucá. Over Casa Raíz zegt Abuelita: “Ik ben heel blij met Casa Raíz. Ik ben blij omdat het iets is waarvan ik nooit had gedacht dat het hier zou komen. Ik kook al 17 jaar voor de kinderen en er zijn talloze beloften geweest die nooit nagekomen zijn. Casa Raíz is niet vergeten haar belofte te vervullen, en vandaag is het dan eindelijk werkelijkheid geworden. Ik ben Don Miguel en Proyecto Escape eeuwig dankbaar.” Maira, één van de participerende studenten uit Bogotá legt uit waarom zij meedoet aan Casa Raíz: “Toen ik klein was, leerde ik van mijn grootvader dat we geboren worden om andere mensen te helpen. Wat we hier doen is niet alleen het creëren van toiletten, huizen en we-

gen. Dat zijn materiële dingen die weer weg gaan. Wat we hier doen is het vervullen van dromen en het creëren van sociale relaties. We komen hier als vreemden en worden ontvangen als familieleden.” Zonder gerechtigheid is er geen vrede Omdat de overheid er nauwelijks aanwezig is, is Cazucá een buurt die van de grond af is opgebouwd door de mensen die er wonen. Na Casa Raíz bedankte iedere bewoner speciaal Don Miguel omdat hij de man is die het allemaal mogelijk heeft gemaakt. Maar de waarheid is dat Casa Raíz een creatie is van iedereen samen. Van de allerjongste tot de alleroudste; mannen en vrouwen, studenten en bewoners, iedereen draagt bij aan de creatie van een gemeenschap. Een gemeenschap waar mensen om elkaar geven, voor elkaar zorgen en elkaar helpen waar nodig. Ondanks de extreem arme en soms gevaarlijke omstandigheden, is Cazucá een plek vol warme mensen, die met liefde, vriendschap en affectie het beste maken van een zeer nare

situatie. Desalniettemin moeten we niet vergeten dat Cazucá’s bevolking in deze erbarmelijke omstandigheden leeft ten gevolge van structurele problemen; problemen die buiten de macht van al deze mensen liggen; problemen die daarom alleen door de overheid opgelost kunnen worden. Laura, docent van Piloto Universiteit, benadrukt dat waar Casa Raíz diepgaande veranderingen heeft gebracht individuele families, die impact, relatief aan de omvang van het probleem, zeer klein is. Waar Colombia momenteel niet meer in oorlog verkeerd, zijn miljoenen Colombianen nog steeds slachtoffer van fysiek én structureel geweld. Vandaar de titel van een nummer van ‘los Hijos de Los Calles’: “sin justicia no hay paz” (zonder gerechtigheid is er geen vrede). Uiteindelijk heeft alleen de overheid de middelen om met een duurzame oplossing te komen. Een oplossing waardoor ook de mensen die het meest hebben geleden onder het Colombiaanse conflict, kunnen genieten van het nieuwe Colombia.

43


50 shades of white? How the rainbow lost its stripes

by Ophelia Chatterjee

E

arlier this week it emerged Grindr president Scott Chen had stated in an ill-conceived Facebook post that, in his view, “Marriage is between a man and a woman.” Obviously baffling elements of this story aside, the basic ingredients were strangely familiar; previous Grindr CEO Joel Simkhai waded into equally controversial waters when, in a 2016 interview with Broadly, he asked whether, “To say, ‘I’m only into black guys’ - is that a bad thing? I think we should allow you to say that, because that’s your preference.” A thinkpiece debate predictably ensued, culminating in Grindr’s launch of Kindr, an initiative designed to counter long-running allegations that the app is a safe space for sexual racism and other forms of toxic masculinity. Sorry, Joel: overruled.

44

Despite the overhaul of Grindr’s community user guidelines, many queer men feel the issues underlying the expression of these ‘preferences’ have not been put to bed. For many gay men of colour, using dating apps means confronting a litany of racial sexual preferences (think ‘no fats, no femmes, no Asians’ or ‘rice queen’), stated in order to either dissuade conversation or to fetishize. Such experiences are far from isolated incidences. Shockingly, research by FS magazine reports that 80% of black men, 79% of Asian men and 75% of south Asian men have experienced racism from within the gay community. Thanks to initiatives like Kindr the more headline-grabbing profile taglines may be a thing of the past, but some users are uneasy about why

such guidelines were needed to tackle them in the first place. Monty, a 24 year old gay man living in London, spoke to me about what it’s like using Grindr as a brown man: “I know this is incredibly narcissistic, but I am a beautiful man. I feel like I have to tell myself that every day because I don’t get a lot of attention on Grindr, and that does knock your confidence.” “One of my best mates is white and Italian, and even though we’re the same age, same height, same build, and have similar facial features, he just gets so much action and messages on Grindr… Everyone wants to believe this comes from their own personal tastes, but obviously your tastes are derived from societal ideas of what beauty is. Whereas you can get fifty different kinds of white guys who are your


illustration: Rosa van Triest

45


Whereas you can get fifty different kinds of white guys who are your heart-throbs, when you’re Indian you have to be Aladdin. If you don’t fit that, then you just don’t exist.

heartthrobs, when you’re Indian you have to be Aladdin. If you don’t fit that, then you don’t exist. I’ve also had the most vulgar messages clearly related to my race sent to me, people saying things like ‘your mum would be so disgusted by what I’m going to do to you’.” A lot of the media fascination with this specific expression of sexual racism centres on the instinctively appealing idea that, as Monty acknowledges, “you expect gay people to say that they need to be better than their ‘counterparts’ because they have experienced prejudice themselves.” But this assumption has come under particular strain in the recent

46

years, with the increasing success of so-called pink-washing of far-right movements. The co-opting of LGBT rights in service of anti-immigrant agendas has a long pedigree, most memorably epitomised in the Netherlands by Pim Fortuyn. Today a third of gay married couples in France reportedly support Marine Le Pen’s far-right Front National, and Milo Yiannopolous has built a huge following on a specific brand of right-wing populist commentary. Monty suggests that cisgender white gay men in particular are susceptible to these rhetorics: “Just because you are gay and you have sat at odds with the basic direction of society, you are still a white gay man, and so therefore you are still white and male. You might believe that singing along to Lady Gaga gives you the entitlement to think you understand what people think and experience, but you don’t. You really don’t. Gay people have

a really bad habit of throwing everyone else under the bus whenever liberation benefits themselves. When I lived in Birmingham, I used to hear a lot that ‘help starts at home’... So the gay community can sometimes say, ‘No, we’re not going to help you,’ now that we’re somewhat accepted in being gay. Even UKIP (UK Independence Party, red.) had a spokesperson who was gay, and even Donald Trump says things like ‘I support the gays’.” However, true to the feverishly polarised mood of the moment, Monty argues that there is simultaneously a growing acceptance, at least in some spaces, of a broader range of identities and ways of expressing gender and sexuality: “Travis Alabanza has a really big platform now, and Alok Vaid-Menon, who is a queer poet, too. They are both very openly gender-queer people who have a lot of influence in terms of the queer narrative. There’s also a big push


opinion

towards acceptance of the fact that trans men are men, so in general terms there’s more of a drive for inclusion of trans men sexually. Having said that, I do live in east London where every third man in my Tesco (a British supermarket, red.) is gay, so maybe there are enough queer people around me to see the benefits of rejection of traditional heteronormative beauty standards.” So while apps such as Grindr might currently reflect racialized dominant societal and heteronormative standards of sexual desirability, these standards are by no means immutable, and are susceptible to critique and rejection.

you want to do is conform, which is something that applies to so many minorities. I think it’s the reason why gay brown kids can secretly hate themselves and where they’ve come from and choose to reject their parents’ ideals. And I think it’s the same reason why gay men go to the gym and try and get super muscly. Because the truth is that when you feel like you are left out, you try and conform. I think society causes damage to you and because there is no rule book, because there is no solid sense of who your role models are, you just fill these gaps with the things that you’re told are meant to be important.”

Monty feels that these apparent contradictions and debates playing out within and between gay communities may come down to more universal phenomena relating to the way we as humans react to marginalisation: “When you’ve been told your entire life that you are different all

In recent years, expression of some gay identities has become increasingly absorbed into and accepted by the mainstream, often due to hard-won victories such as the campaign for equal marriage. Paradoxically, this has made some sections of the queer community a newly attractive target mar-

ket for far-right groups, despite the fact that these groups were historically at odds with anyone whose private life existed outside of cisgender heteronormative nuclear family norms. This has shone a spotlight on problematic ideals that find crude expression on digital dating platforms thanks to the relative anonymity of the medium. While user guidelines might treat the most visible symptoms, the roots of sexual racism run far deeper and are inextricably linked to mainstream heteronormative beauty standards. While many people are understandably frustrated that the onus is, yet again, placed on marginalised communities themselves to respond to these concerns, some queer people are insisting that these uncomfortable conversations must be had. Maybe with time the rainbow will be appreciated for all its colours, not just those the mainstream finds acceptably picturesque.

47


I’m a man because you’re not

by Rik van Zwet

I

f you’re a man, everybody knows it’s important to look the part, especially in male-dominated spaces or structures. Within the locker room of my team, for example, many guys have commented on the feminine quality of the length of my hair, making it clear in several ways that it would be better cut short. But why do they care about my appearance so much, especially when it doesn’t concern them? I believe that the perceived femininity of my hair makes them uneasy, because it makes them unable to place me inside the masculine framework of the team. Yet as I’m part of the team they can’t label me an outsider or complete freak either. As it stands, I remain a special case.

48

Why is it so important for men to not look gay or feminine? Why does sexist and homophobic behaviour still seem so commonplace in male dominated spaces? In my experience this has much to do with how masculinity tends to be defined through exclusion over inclusion and how men go about establishing their masculinity. Joël Edgerton’s film ‘Boy Erased’ is a beautiful demonstration of how western masculinity is built on the exclusion of gay and feminine elements over the inclusion of traditionally masculine aspects. The main character of the movie, Jared, is living the teenage American dream: a wealthy family with a house in the suburbs, a cheerleader girlfriend, athletic achievement as a basketball

player for his school team; yet all of this is undone the moment his family discovers his sexual orientation. Despite the fact that he had barely acted on his sexual orientation, Jared is sent to a modern day gay conversion camp. There, the attendees are taught manliness along rigidly gendered lines. The treatment focuses on asserting masculinity, primarily through excluding and rejecting the gay and feminine. They are taught to repress their feminine and/or gay qualities, like weakness or empathy, to ‘become men’ again. Manliness’s primary trait is illustrated to be its rejection of femininity and gayness. It might be that exact rejection of the feminine and gay, that is the key to understanding manhood.


opinion

The true power of the movie lies in the way it exposes the harmful and normalized rules and concepts of masculinity. One of the simplest yet most effective concepts is that of masculine identity as a dual choice. In the movie, the camp opens with a speech that states that being gay is a choice, implying that it is an option you choose for in your actions and behaviour. You can choose one or the other, manliness or gayness. The implicit and normalized idea of masculinity as mutually exclusive with any other form of gendered behaviour is here made explicit. Traditional manhood is irreconcilable with being gay or effeminate. The reason as to why all of this matters is that in my experience, much of everyday toxic

male behaviour stems from this assertive behaviour. I find it hard to believe that men catcall women as a legitimate means of gaining their interest, or that they refer to them as bitches because they believe that it’s a good way of addressing them. They do this to assert their own masculinity and gain social validation of it. By defining the other, it becomes clear they are not one of them and simultaneously places them above it. This power to define what the other (in most cases femininity) is, is something men feel compelled to do because their definition of themselves as men stands in direct relation to it. Defining others becomes a means of defining yourself as a man.

These traits of assertion and exclusion can be traced back to military institutions. Raewyn Connell (2005) states that masculine characteristics unalignable with the hegemonic standard come to be ‘symbolically assimilated to femininity’. Bevan & MacKenzie (2012) build on this argument, stating that military institutions have aligned themselves with hyper-masculine cultures, reliant on hierarchy, superiority and the subversion of the gay and feminine due to the aggressive nature of their undertakings. Over time these processes have not only legitimized but also hegemonized these exclusion based forms of masculinity. I find it necessary to point out here that men tend to subject each other as much to this pro-

49


illustration: Laurie Zantinge

cess as they do to women. By defining the ‘manliness’ of each other they assert their masculinity over them. This process not only creates a social hierarchy within male groups, but also coaxes them into both submitting to the group’s definitions of manliness, as well as empowering them to more assertive behaviour to move up the social ladder. Within this framework assertive behaviour seems to arise mostly out of personal insecurity. In my case, it was the insecurity of being acknowledged as the man I felt I was. As a kid I was bullied for preferring the company of girls over other boys and choosing to make up

50

stories with my female friend over playing football during breaks. Meanwhile a trans classmate was included in the boygroup because he preferred the company of boys and always played football. I felt like a boy, but it became clear to me that the only way others would ever acknowledge me as one, was by conforming. I learned that being a man meant that you look and act a certain way, and even more importantly: that you did not deviate much from that template. As a result, I forced the same hurtful dichotomy onto others during my teenage years, because it had become the way I made sense of myself in relation to others.

What is to be done? A good start would be to embrace a standard of masculinity that stands on its own and doesn’t need to be defined in relation to an Other. A better step would be to stop defining our identities so much in relation to our gender. At the very least, we need to hold each other accountable for transgressive behaviour and stop using excuses that ‘it is just what men do’. Real men don’t use others to define their manliness. They define themselves on their own merit. But that is only my definition anyway.


‘Male fantasies, male fantasies, is everything run by male fantasies?’ - Margeret Atwood

by Weera Koopman

T

he male gaze symbolizes the act of viewing women as sexual objects for the pleasure of the white heterosexual male viewer. The concept is derived from the visual arts and was first coined by film critic Laura Mulvey, who pointed out that the narratives and camera work in cinema were constructed in such a way to please the assumed heterosexual male viewer. In this fashion, the woman is the passive object of the gaze, and the man the active bearer of the gaze. Art historian John Berger points out that women in paintings usually do not look at the viewer, which results in them not consider-

ing the viewer of the painting, but them considering how the viewer sees them. I would argue that the male gaze is everywhere in our heteronormative patriarchal society in the sense that the white, heterosexual male perspective is constructed as ‘normal’. The male gaze raises questions about on what conditions women are allowed to come forward in the public domain. I will draw on personal experiences to show that, in the words of feminist author and social activist bell hooks, there is power in looking. The male gaze could be characterized in terms of sociologist and historian William DuBois’ double conscious-

ness, referring to the two-ness of marginalized groups in patriarchal, white dominated societies. Women, and women of color on the intersection of race and gender in particular, learn to look at themselves through the eyes of the white heterosexual male, but simultaneously develop their own look on the world through their own eyes. The boundaries between the male gaze and their own often become blurry, as most women anticipate or internalize the gaze, and therefore look at their own body with the eyes of the white, heterosexual male viewer. The anticipation or internalization of the male gaze has made me, as a white woman interested

51


illustration: Elliyah Dyson

52


opinion

in men, construct my entire identity through the lens of a generalized other, ranging from my ex-boyfriends to potential lovers, and occasionally even to men who briefly turn their gaze on me. Subconsciously, I present myself as a sexual object in accordance to what I think will be desirable to the men in the room. When, say, I am reading Foucault and drinking an espresso in a local coffee shop, I secretly enjoy the feeling of having presented myself as ‘interesting’ or ‘mysterious’ to the men around me. As a woman with a man inside watching myself, I become, in the words of feminist poet and novelist Margeret Atwood, my own voyeur, who is constantly catering to the spectator’s perspective.

Once I got politically involved with feminism, I became highly aware of the fact that my own gaze is entangled with the male gaze. Although I try to fight it, I am constantly entering competitions with other women to win the male (sexual) approval, and in a like manner, I am policing my own body, even when I am in my room with no one else there. After I came to understand my way of seeing, it made me very self conscious about my performance in public, and I felt this strong urge to return to my own gaze. ‘Male fantasies, male fantasies, is everything run by male fantasies?’, is the quote of Margeret Atwood that echoes through my mind. How can I take back my own gaze? In the past decade, some third-wave feminists have tried

to reclaim female sexual objectification by moving towards sexual subjectification. These women present themselves as active, sexual beings with an indifference to male desire. I like this strategy, but I question its effectiveness as Margeret Atwood reminds us that ‘Even pretending you aren’t catering to male fantasies is a male fantasy: pretending you’re unseen, pretending you have a life of your own [...] unconscious of the ever-present watcher peering through the keyhole.’ The many female artists that have resisted the male gaze by developing their own female gaze makes me feel more hopeful. I hope I will come to look at myself, again in the words of bell hooks, without a structure of domination overseeing my gaze, interpreting and punishing.

53


by Rosa van Triest illustration: Cleo Brekelmans

poem

Bert is de beste Bert is de beste en zo gaat hij ook gekleed. Bert zaagt zijn hele uitzet bijeen en hij vergeeft het je als je op zijn pas gelakte tafel krassen maakt. Bert is kortom een wonder op twee lange benen. Wat heeft deze protoman als kind gegeten? Vast pindakaas. Het was pindakaas. Bert is zo licht en daar. Bert is als vrijdagavond: de enige troost die er is.

54


colophon Chief editors Jorit Verkerk & Weera Koopman

Guest contributions Sarah Bracke / Justine van de Beek

Final editors Delia Spoelstra / Jorit Verkerk / Sophie van der Does / Weera Koopman

Illustrators Ashley Igwe / Cleo Brekelmans / Elliyah Dyson / Giulia Morlando / Hanna IJsselstein Mulder / Laurie Zantinge / Rosa van Triest

Editors Casper te Riele / Dino Suhonic / Iris Roosendaal / Jorit Verkerk / Lily Plass / Ophelia Chatterjee / Pijke de Grood / Rik van Zwet / Rowan Stol / Timmin Vooijs / Weera Koopman

Cover Elliyah Dyson (front) / Laurie Zantinge (back) Design Bart van den Krommenacker

We are always looking for editors who are just as passionate about the SoMo as we are. Do you want to write? Then please send us your ideas to sociologischmokum@gmail.com!

55


56

Profile for Sociologisch Mokum

SOMO 2018-2019 nr. 2 - Man  

Editor-in-chiefs: Weera Koopman and Jorit Verkerk

SOMO 2018-2019 nr. 2 - Man  

Editor-in-chiefs: Weera Koopman and Jorit Verkerk

Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded