Page 1

UNIWERSYTET KAZIMIERZA WIELKIEGO WYDZIAŁ NAUK PRZYRODNICZYCH

Tomasz Safier

HISTORIA TORUŃSKIEJ KOSZYKÓWKI MĘSKIEJ

Praca dyplomowa napisana w Katedrze Kultury Fizycznej pod kierunkiem dr Ewy Sokołowskiej

BYDGOSZCZ 2008


SPIS TREŚCI

Wstęp .............................................................................................................................. 3 1. Toruńska koszykówka w okresie międzywojennym ............................................. 6 2. Toruńskie drużyny koszykarskie ............................................................................ 7 2.1. WKS „Gryf” Toruń ......................................................................................... 7 2.2. KS ZZK Kolejarz „Pomorzanin” Toruń.......................................................... 8 2.3. AZS UMK Toruń .......................................................................................... 10 2.4. TKS-T „Budowlani” Toruń ........................................................................... 21 2.5. MKS „Zryw” Toruń ...................................................................................... 24 2.6. KS „Start-Wisła” Toruń ................................................................................ 26 2.7. KS „Elektryk” Toruń ..................................................................................... 29 2.8. LZS „Meliorant” Toruń ................................................................................. 30 2.9. MKS „Katarzynka” Toruń............................................................................. 31 2.10. TTK „WAX” Toruń....................................................................................... 32 2.11. AZS WSB Toruń ........................................................................................... 33 2.12. MMKS „Pierniki” VIII LO Toruń ................................................................. 36 3. Memoriały i turnieje .............................................................................................. 39 3.1. Memoriał im. Edwarda Kuczy ...................................................................... 39 3.2. Memoriał im. Wojciecha Michniewicza ....................................................... 39 3.3. Memoriał im. Szczepana Waczyńskiego....................................................... 43 3.4. I i II turniej o Puchar Prezydenta Miasta Torunia ......................................... 43 4. Toruńskie ligi i inne wydarzenia związane z koszykówką .................................. 45 4.1. Toruńska Liga Koszykówki Szkół Średnich ................................................. 45 4.2. Toruńska Amatorska Liga Koszykówki ........................................................ 47 4.3. Inne wydarzenia związane z koszykówką ..................................................... 50 5. Zakończenie ............................................................................................................. 52 6. Spis ilustracji ........................................................................................................... 53 7. Literatura ................................................................................................................. 55

2


Wstęp Niniejsza praca licencjacka jest próbą spisania bogatej historii męskiej piłki koszykowej w Toruniu. Ta gra zespołowa bardzo mocno wpisała się w dzieje sportu w grodzie Kopernika. Celem pracy jest przedstawienie najważniejszych informacji zarówno o obecnych, jak i nieistniejących klubach posiadających sekcje koszykówki męskiej. Podjęta została także próba opisania najważniejszych turniejów, memoriałów i wydarzeń, jakie odbyły się w Toruniu bądź były z nim związane. Elementem tej pracy jest odnalezienie informacji o początkach i przypomnienie najlepszych czasów tego sportu w mieście. Wiele zawartych w niej wiadomości krąży w przekazach ustnych trenerów, działaczy i samych zawodników lub ich rodzin, natomiast nie doczekały się jeszcze żadnej publikacji. Było to główną inspiracją do napisania tej pracy.

Krótka historia koszykówki

Piłka koszykowa czy raczej koszykówka powstała pod koniec XIX wieku w Stanach Zjednoczonych. Jednak już znacznie wcześniej znana była rywalizacja mająca na celu umieszczenie piłki w obręczy. Jeśli wierzyć historii zapisanej na skałach, czynili tak starożytni Aztekowie, Inkowie, Majowie i Egipcjanie. Również na starym kontynencie znane były zabawy polegające na wrzucaniu piłki, np. do stalowych obręczy (niemiecki „korfball” czy pochodząca ze średniowiecza francuska gra „soule”). W późniejszych latach, robotnicy w wolnym czasie wieszali kosze węglowe i usiłowali trafić szmacianą piłką do ich wnętrza. Dokładnie w roku 1891, został rozpisany przez Radę Pedagogiczną Springfield College w stanie Massachusetts konkurs na grę, która byłaby łatwa w nauczaniu, zasadach, popularyzacji, dostępie a jednocześnie zapewniająca

3


właściwy

rozwój

trzydziestoletni

fizyczny

instruktor

i

psychiczny1.

wychowania

Zwycięzcą

fizycznego

konkursu James

został

Naismith.

Wprowadził on do zajęć w swoim college’u opartą na trzynastu zasadach nową grę – piłkę koszykową. Koszykówka pozostała zgodnie z namysłem twórcy sportem halowym, aby rywalizacja odbywała się przy jednakowych warunkach atmosferycznych. Dnia 15 stycznia 1892 roku opublikowane zostały pierwsze przepisy tej gry, a kilka miesięcy później odbył się pierwszy oficjalny mecz koszykówki pomiędzy uczniami a nauczycielami Springfield College. Na początku celowano do kosza, który miał dno, i piłkę trzeba było wyciągać za pomocą np. drabiny. Początkowo liczba graczy uzależniona była od wielkości boiska, natomiast od roku 1896 została zredukowana do pięciu. Zdobyte kosze zaczęto nagradzać punktami – dwoma z gry, a po rzucie wolnym jednym. Sport ten bardzo szybko stał się popularny na innych kontynentach, także w Europie. Pomimo licznych modyfikacji zasad, gra pozostała taka sama – zwycięzcą zostaje ten, kto zdobędzie więcej punktów, a zawodnicy nie mogą poruszać się z piłką bez kozłowania. Pierwsza zawodowa liga koszykarska powstała w 1898 roku w USA. Liga nazywała się NBL (National Basketball League), a w jej skład wchodziło sześć zespołów. W 1904 roku koszykówka została zaprezentowana na pokazowym turnieju podczas III Igrzysk Olimpijskich w Saint Louis, natomiast w 1930 roku odbyły się pierwsze Mistrzostwa Świata w tej dyscyplinie sportu. Mistrzostwa odbyły się w Montevideo, a tryumfowali gospodarze – Urugwajczycy. W 1932 roku, z inicjatywy ośmiu krajowych związków: Argentyny, Czechosłowacji, Grecji, Łotwy, Portugalii, Rumunii, Szwajcarii i Włoch powstała Międzynarodowa Federacja Koszykówki Amatorskiej – FIBA. Trzy lata później, w Szwajcarii odbyły się I Mistrzostwa Europy, w których zwyciężyła reprezentacja Łotwy. A już w 1936 roku koszykówka zadebiutowała na Igrzyskach Olimpijskich

1

Krzysztof Łaszkiewicz, Polska Koszykówka Męska 1928-2004, Zakład Poligraficzno-Wydawniczy „POZKAL”, Inowrocław 2004, s. 7. 4


w Berlinie a pierwszą piłkę meczu Estonia – Francja rzucił sam jej twórca James Naismith. W Polsce koszykówka pojawiła się dzięki Marii Germanównie na początku XX wieku. Wyżej wspomniana instruktorka Towarzystwa Zabaw Ruchowych we Lwowie poznała zasady piłki koszykowej na stażu w Anglii i zaczęła propagować nową grę wśród polskich dziewcząt. Już w 1909 roku odbył się pierwszy turniej kobiecej koszykówki. Najprawdopodobniej w 1921 roku koszykówkę uprawiano w wojsku i w towarzystwie gimnastycznym „Sokół” na ziemiach zachodnich. W Poznaniu powstał także Okręgowy Związek Koszykówki (OZKosz), a mecze koszykarskie rozgrywano także w Krakowskim Parku Jordana. Polski Związek Gier Sportowych powstał w 1925 roku, a siedem lat później, w 1932, Polska przystąpiła do FIBA. Pierwsza rywalizacja o tytuł mistrza Polski miała miejsce w Łodzi. Latem 1928 roku tytuł wywalczyli uczniowie Gimnazjum im. Bergera w Poznaniu, zwyciężając Varsovię Warszawa 22:92.

2

Ibidem, s. 7-8. 5


1. Toruńska koszykówka w okresie międzywojennym Dnia 9 grudnia 1894 roku odbyło się pierwsze walne zgromadzenie przygotowane przez Teodora Lipczyńskiego, na którym podjęto decyzje o powstaniu w Toruniu Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Towarzystwo to miało na celu krzewienie kultury fizycznej w zaborze Pruskim. Poza gimnastyką przyrządową, instruktorzy zapoznawali sokołów z lekkoatletyką, a także grami sportowymi. Z początku ze względu na brak odpowiedniego boiska w Toruniu treningi odbywały się aż w Łysomicach, w majętności Donimirskich. W drugiej połowie lat 20. XX wieku powstał Gimnazjalny Klub Sportowy, w którym uprawiano m.in. koszykówkę. Rozgrywane były turnieje o mistrzostwo szkół średnich, w których prym wiodły zespoły z gimnazjum oraz seminarium. Dnia 8 grudnia 1929 roku powstał w Toruniu Pomorski Okręgowy Związek Gier Sportowych. W grodzie Kopernika było ogromne zainteresowanie grami sportowymi, np. w roku 1930 do corocznego turnieju o mistrzostwo Torunia zgłosiły się aż 42 ekipy, m.in.: KS „Zuch”, gimnazjum, SPMW, SPA, seminarium, klub wioślarski, 4. Pułk lotniczy, TG „Sokół” oraz drużyny harcerskie. Przed samym wybuchem drugiej wojny światowej, gry sportowe były uprawiane w: WKS „Gryf”, KS KPW „Pomorzanin”, TG „Sokół”, OPWK, Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży, TKS „Strzelec”, KS ZS, KSM Mokre, HKS, a także na początku lat 30. w Rodzinie Wojskowej i Drużynie Błękitnej. Klub wioślarski w Toruniu posiadał od roku 1938 sekcję sportów lądowych, w której uprawiana była m.in. koszykówka. W końcu lat 30. „Pomorzanin” Toruń zajął II miejsce w Mistrzostwach Województwa w koszykówce. Jedynym klubem, w którym istniała oddzielna sekcja koszykówki był „Gryf”. Najlepszymi drużynami w Toruniu i czołowymi na Pomorzu były: Gimnazjalny KS, KS KPW „Pomorzanin”, WKS „Gryf”, a także KSM Mokre, która zdobyła Mistrzostwo Pomorza w 1939 roku3.

3

Sławomir Słowik, Polskie życie sportowe w Toruniu w okresie międzywojennym (1920-1939), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001. 6


2. Toruńskie drużyny koszykarskie 2.1. WKS „Gryf” Toruń

Wojskowy Klub Sportowy „Gryf” powstał 22 lipca 1922 roku. Miał na celu zjednoczenie i zorganizowanie wszystkich sportowców wojskowych. Zamierzano

też

współpracować

z

innymi

organizacjami

sportowymi,

a członkami klubu początkowo mogli być tylko oficerowie, podoficerowie i szeregowi. W 1929 roku klub miał sekcję gier sportowych, której kierownikiem był kpt. Ignacy Brózda. Klub WKS i Amatorski Klub Sportowy połączyły się 21 grudnia 1929, tworząc WAKS „Gryf”, dzięki czemu członkami klubu mogli być także cywile. Dokładnie rok później WAKS zjednoczył się z TKS 294. Po drugiej wojnie światowej, jesienią 1945 w Toruńskiej Oficerskie Szkole Artylerii, popularnej „OSIE”, powstał Wojskowy Klub Sportowy – „Sparta”. W jego ramach zorganizowano m.in. sekcję koszykówki. W 1946 roku klub został przemianowany na WKS-OSA. Treningi sekcji odbywały się na wyremontowanej w 1946 roku hali przy ulicy Wały Sikorskiego. Rok później OSA była organizatorem zawodów sportowych o mistrzostwo szkół oficerskich Wojska Polskiego. Reprezentanci szkoły zwyciężyli w wielu dyscyplinach, w tym koszykówce. W roku następnym koszykarze zajęli II miejsce. W 1957 roku powrócono do nazwy z okresu międzywojennego – Wojskowy Klub Sportowy „Gryf”. W latach 70. największymi sukcesami drużyny było zajęcie I miejsca w mistrzostwach (Spartakiadzie) w 1975 roku, II miejsca w 1977 i III w 1973. W latach 80. drużyna awansowała do ligi wojewódzkiej oraz wywalczyła srebrny medal w Spartakiadzie Szkolnictwa Wojskowego. Funkcje kierownika drużyny pełnił jeden z czołowych zawodników - por. inż. Roman Rodziński. Szkoleniowcem zespołu był Kazimierz Kleczkowski. Czołowymi zawodnikami tamtego okresu byli: Marek Ziółkowski, Krzysztof Olszewski, Marek Gurtowski, Piotr Rolka, Wojciech Kobielski i Witold Waczyński5. 4

Ibidem. Edward Tomczak, Kazimierz Wyszyński, Henryk Ponichtera, Oficerska Szkoła Artylerii w Toruniu 1923-1992, zarys dziejów. Tradycje, historia, współczesność, Toruń 1992. 5

7


2.2. KS ZZK Kolejarz „Pomorzanin” Toruń W roku 1945 w klubie KS ZZK Kolejarz Pomorzanin Toruń powstała sekcja gier sportowych w skład, której wchodziła koszykówka. Dwa lata później jako najlepszy zespół okręgu Gdańskiego wywalczył na Poznańskich Igrzyskach Kolejowych V-ce Mistrzostwo Polski Kolejarzy pokonując takie zespoły jak SKS Warszawa. W 1947 roku na 27 spotkań Kolejarz przegrał zaledwie 6 razy. Kierownikiem sekcji był Ludwik Baranowski a najlepszymi strzelcami zespołu: Edmund Karczewski, Zbigniew i Lech Stefanowiczowie, Gliński, Cichocki i Betlejewski. Rok później Pomorzanin brał udział w finałowym turnieju w Katowicach, którego zwycięstwo gwarantowało awans do I ligi. Zespół z grodu Kopernika ze względu na bilans koszy zdobytych do koszy utraconych uplasował się na trzeciej pozycji, pokonując Chemie Gliwice 91:37 oraz Cracovię Kraków 58:56. 18:20 marca 1949 roku Toruń był gospodarzem Mistrzostw Polski klasy A. Zespół kolejarza z kompletem zwycięstw nad takimi zespołami jak: Zryw Gdańsk 32:24, Cracovia Kraków 44:31 i ZZK Ostrovia Ostrów Wlkp. 45:30 wywalczył awans do Państwowej Ligi Koszykówki. W sezonie 1949/50 zwiększono liczbę drużyn grających w I lidze z 8 do 12. Beniaminek z Torunia rozgrywał swoje mecze na sali Miejskiego Ośrodka Wychowania Fizycznego. Pomorzanin na własnym parkiecie przegrał jedynie z czteroma pierwszymi zespołami tabeli. Podopieczni trenera Edwarda Kuczy wyjątkowo mobilizowali się na mecze przeciwko rywalom również walczącym o pozostanie w I lidze. Kolejarz Toruń z bilansem 8-14 uplasował się na 10 pozycji zapewniając sobie pozostanie w gronie najlepszych. Rezerwy Pomorzanina bez większych sukcesów brały udział w rozgrywkach Pomorskiej A klasy. W październiku 1950 roku utworzono II ligę koszykówki, a także zmniejszono liczbę zespołów w I do ośmiu. Cztery ostatnie zespoły I ligi (w tym drużyna z Torunia) zdegradowane zostały do niższej ligi. W sezonie 1950/1951 „Kolejarz” Toruń uplasował się na III miejscu II ligi. O kolejności na

8


szczycie tabeli decydowały tzw. „małe punkty” z bilansów bezpośrednio rozegranych meczy. W latach 1952/1953 zespół z Torunia zdobył tytuł mistrza okręgu, a rok później wraz z drużyną AZS-u Toruń zajął I miejsce w II lidze, zdobywając prawo do walki o awans do grona najlepszych zespołów w kraju. Kierownikiem pierwszej drużyny był wtedy Alfons Felski. W styczniu 1953 roku w Warszawie odbył się finałowy turniej o awans do I ligi. Na 6 zespołów biorących udział w rywalizacji były 2 zespoły z Torunia: „Budowlani” i „Kolejarz”. Ta druga drużyna z bilansem 3:2 uplasował się na pozycji trzeciej, a „Budowlani” z kompletem zwycięstw zajęli I miejsce. W czerwcu tego samego roku na stadionie „Kolejarza” w Toruniu odbył się finałowy turniej II edycji Pucharu Polski. Zwycięstwo odnieśli koszykarze „Spójni” Gdańsk. W sezonie 1954/1955 wystartowała także składająca się z czternastu zespołów, podzielonych na dwie grupy II liga. W grupie A „Kolejarz” („Pomorzanin”) Toruń z zaledwie dwoma zwycięstwami zajął ostatnie miejsce, spadając do „A” klasy, w której bez większych sukcesów brał udział drugi zespół. W latach 1955/1956 skład zespołu został odmłodzony i z drużyny odeszło wielu podstawowych zawodników, takich jak: Zamiara i Gieratowski do AZS, Tlałka do „Budowlanych”, a także Szczepański, Kilaszewski, Stefanowicz, Derks i Pokora do „Startu-Wisły” Toruń. Od roku 1957 klub zmagał się w rozgrywkach trzecioligowych, a trenerem zespołu był Henryk Pietrzak6.

6

Ludwik Szuba, Działalność kolejowego klubu sportowego „POMORZANIN” Toruń w latach 19451957, praca magisterska, Poznań 1975.; Krzysztof Łaszkiewicz, op. cit. 9


2.3. AZS UMK Toruń Akademicki Związek Sportowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika powstał 15 stycznia 1946 roku. Od samego początku wśród licznych sekcji sportowych znajdowała się koszykówka. Treningi sekcji gier sportowych odbywały się w Oficerskiej Szkole Artylerii. Sekcja gier sportowych […] działała

pod

kierownictwem

czynnego

wówczas

zawodnika

Stanisława

Kamińskiego. Aż do 1951 roku koszykarze nie mogli poszczycić się większymi sukcesami, bowiem dzielili swe zainteresowania między koszykówkę i siatkówkę. Po zajęciu 11 miejsca w akademickich mistrzostwach Polski we Wrocławiu (1951 r.) zapadła decyzja o podziale sekcji gier zespołowych. […]Postęp był zauważalny niemal natychmiast. Po awansie do klasy wojewódzkiej drużyna zajęła w sezonie 1951/52 czwarte miejsce. W zespole grali wówczas Zdzisław Kuczma (kapitan), Andrzej Wnuk, Ryszard Olszewski, Kazimierz Krause, Jerzy Pankowski, Andrzej Radomski, Tadeusz Mikosz i Wiesław Urbaniak7. Już wtedy trenerem zespołu był Edward Kucza. Pierwszym poważnym sukcesem sekcji było zdobycie brązowego medalu Akademickich Mistrzostw Polski w 1952 r. w Warszawie. W grudniu tego samego roku koszykarze AZS-u zwyciężyli finałowe rozgrywki o mistrzostwo okręgu pokonując faworyzowane zespoły „Budowlanych”, „Kolejarza”, a nawet bydgoską „Gwardię”. W 1953 roku toruńscy akademicy otarli się o awans do I ligi, zdobywając w finałowych meczach III, niepremiowane awansem miejsce. W tym samym roku, na kolejnych AMP rozgrywanych w Krakowie, podopieczni E. Kuczy zajęli drugą lokatę. W kolejnym sezonie „żacy” zdeklasowali rywali w północnej grupie II ligi, gwarantując sobie udział w finałowym turnieju z udziałem najlepszych zespołów obu grup, którego zwycięstwo premiowane było awansem do I ligi. Turniej odbył się w dniach 9-11 kwietnia w Krakowie. Toruński

AZS

pokonał

kolejno:

„Kolejarza”(Toruń)

67:65

(48:38),

„Ogniwo”(Wrocław) 89:77 (46:41), „Spójnie”(Gdańsk) 67:65 (46:38) i wspólnie z ostatnim rywalem zasilił szeregi pierwszoligowców. Najlepszym zawodnikiem 7

Bolesław Otręba, 50-lecie AZS Toruń, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 1996, s. 23 i 24. 10


turnieju okazał się R. Olszewski, zdobywca 84 punktów8. W sierpniu 1954 roku, król strzelców turnieju i najlepszy Toruński koszykarz został powołany na akademickie mistrzostwa świata, a następnie do kadry narodowej. Tego samego roku z Poznańskich AMP, koszykarze AZS-u wrócili ze złotym medalem.

Il. 1. Drużyna Edwarda Kuczy w pierwszej połowie lat 50. XX wieku. Od lewej: E. Kucza, R. Olszewski, J. Grecki, A. Wnuk, S. Łęgowski, J. Górski, J. Betlejewski, H. Popielewski. Nazwiska ostatniego z koszykarzy nie zapamiętano (fot. z: B. Otręba, 50-lecie…,s. 24)

Jako pierwszoligowy beniaminek, zespół E. Kuczy cudem uniknął spadku, wygrywając zaledwie 5 spotkań. Autorem pozostania Torunian w najlepszej lidze w kraju był zespół „Sparty” Kraków, który zupełnie niespodziewanie pokonał w ostatniej rundzie Poznańską „Stal”, zapewniając ostatecznie akademikom VIII (zapewniające ligowy byt) miejsce. Niespełna 23-letni, debiutujący w I lidze R. Olszewski uplasował się na czwartym miejscu w tabeli strzelców, zdobywając 359 pkt. Piąty był jeden z najlepszych „środkowych” w kraju – J. Sarbinowski (307 pkt) a dwunasty J. Grecki (242 pkt). Jesienią 1955 roku, zespół opuścił H. Popielewski, zaś drużynę wzmocnił Włodzimierz Gałęzewski oraz pozyskany z „Budowlanych” Toruń Kazimierz

8

Ibidem, s. 25. 11


Kleczkowski. Ten drugi bardzo szybko zaaklimatyzował się w drużynie i jako trzeci strzelec zespołu (195 pkt) przyczynił się do zajęcia szóstej lokaty w lidze. Przed rozpoczęciem sezonu 1956/1957 zespół E. Kuczy odbył swój pierwszy klubowy mecz międzynarodowy podczas turnieju we Wrocławiu. Przegrali oni z reprezentacją Paryża 55:59. Rozegrał także spotkanie z drużyną Oxfordu w roli gospodarza. Torunianie pokonali reprezentacje prestiżowego Angielskiego Uniwersytetu 69:63 (36:33) w meczu rozgrywanym przy sztucznym oświetleniu na boisku „Pod Grzybem”. Zdobywcą prawie połowy punktów zespołu był Ryszard Olszewski (30 pkt), a kibicowało mu 4 tysiące widzów. W kolejnych dwóch przedsezonowych meczach, zawodnicy z „Grodu Kopernika” na własnym „parkiecie” pokonali „Slavię” Brno 75:63 i 48:42. Na podstawie nowych przepisów Polskiego Związku Koszykówki, po części zasadniczej sezonu, torunianie jako czwarty zespół w grupie musieli walczyć o pozostanie w lidze we wrocławskim turnieju ostatniej szansy. Ostatecznie zajęli miejsce VIII. Po emocjonujących i wyczerpujących rozgrywkach AZS uczestniczył w międzynarodowym turnieju w Czechosłowacji. Odniósł tam trzy zwycięstwa nad „Iskrą” (Kijów) 64:52, „Slavią” (Brno) 67:57 i „Spartakiem” (Prostejov), a następnie przegrał z „Duklą” (Budziejowice) 62:899. Akademickie Mistrzostwa Polski roku 1957 rozgrywane były w Toruniu. Drużyna AZS UMK Toruń pokonała najgroźniejszego przeciwnika – AZS Warszawa, powtarzając sukces sprzed trzech lat. Kolejny sezon rozpoczął się dla toruńskiego zespołu od zmian. Ryszard Olszewski przejął po Zdzisławie Kuczmie (zakończył karierę) funkcję kapitana zespołu, a skład uzupełniło kilku młodych graczy. Zespół rozegrał także sporo meczy towarzyskich z drużynami z innych krajów, a także jako reprezentacja Pomorza (zasilona dwoma zawodnikami) przeciwko Polskiej Kadrze Narodowej. Olszewski, który ku zdumieniu wielu osób nie otrzymał powołania do reprezentacji, poprowadził zespół Pomorza do zwycięstwa 59:52 i został najlepszym zawodnikiem spotkania, zdobywając przeciwko kadrowiczom aż 24 9

Ibidem, s. 28. 12


oczka. W całym sezonie 1957/1958 torunianie ponieśli zaledwie jedną porażkę na własnym parkiecie z AZS Warszawa 71:74 (35:41). AZS UMK uplasował się na pozycji V, a kapitan zespołu okazał się drugim strzelcem ligi. W czerwcu 1958 roku torunianie gościli drużynę wielokrotnego mistrza ZSRR, uznawanego za czołowy zespół Europy – „Sportklub” Ryga. Mecz w sali przy placu Świętej Katarzyny, popularnym „Pałacu Sportowym”, przy dopingu 4,5 tysiąca kibiców wygrali akademicy 70:68. Było to najcenniejsze międzynarodowe osiągnięcie zespołu. W sezonie 1958/1959 zespół AZS-u w konkursie „Przeglądu Sportowego” uzyskał pseudonim „Twardych Pierników” i po zwycięstwie nad „Zielonymi Kanonierami” (Legia Warszawa) 91:67 i porażce z „Poznańską Lokomotywą” (Lech Poznań) 85:90, torunianie powtórzyli sukces sprzed roku. Olszewski ponownie awansował do kadry narodowej, a Edward Kucza został wybrany najlepszym trenerem Pomorza. W lipcu 1959 roku z akademickich mistrzostw polski w Łodzi toruński AZS przywiózł srebrny medal, ulegając w finale warszawskiemu AZS-owi. Na początku sezonu zespół opuściło kilku podstawowych graczy: Gałęzewski, Sarbinowski,

Wnuk

i

Samorzewski.

Drużynę

wzmocnili

natomiast:

S. Waczyński, R. Likierski, Z. Felski i kilku wychowanków klubu. Tak przebudowany zespół uplasował się na miejscu X, zapewniając sobie pozostanie w lidze.

13


Il. 2.

Przepełniona hala „Pałacu Sportowego” dopinguje Szczepana Waczyńskiego (w środku) w walce o piłkę (fot. z: B. Otręba, 50-lecie…, s. 37)

W roku 1960 kapitan „Twardych Pierników” wziął udziału w igrzyskach olimpijskich w Rzymie. We wszystkich spotkaniach jako trzeci strzelec polskiego zespołu zdobył 131 punktów, a „Przegląd Sportowy” ochrzcił nazwał go najwszechstronniejszym koszykarzem w Polsce10. W

latach

1960–1964

koszykarze

toruńskiego

AZS-u

zajmowali

dwukrotnie IX i trzykrotnie VII miejsce w rozgrywkach. Olszewski po rozegraniu stu dwudziestu meczy w reprezentacji pożegnał się z kadrą. Kapitan „Twardych Pierników” czterokrotnie występował na mistrzostwach Europy i po dziś dzień jest jedynym toruńskim olimpijczykiem w tej dyscyplinie sportu. W sezonie 1963/1964 ze średnia 21 punktów na mecz zdobył tytuł najlepszego strzelca I ligi. W roku 1965 dwóch toruńskich zawodników, Andrzej Chmarzyński i Szczepan Waczyński, zostało powołanych do Akademickiej Kadry Narodowej (trenerem kadry był Edward Kucza) i wzięło udział w Akademickich Mistrzostwach Świata. 10

Ibidem, s. 33. 14


Il. 3. Pierwsza piątka AZS w 1967 roku. Od lewej: R. Olszewski, A. Chmarzyński, S. Waczyński, M. Bogucki i K. Kleczkowski (fot. z: B. Otręba, 50-lecie…, s. 35)

Kolejne sezony 1965/1966 i 1966/1967 to VI i IX miejsce akademików. Dwukrotne II miejsce w klasyfikacji najlepszych strzelców R. Olszewskiego oraz zakończenie jego kariery. Wysokie X i IX miejsce Andrzeja Chmarzyńskiego w klasyfikacji najlepszych strzelców ligi zaprocentowało powołaniem go do kadry narodowej i wyjazdem na mistrzostwa świata w Urugwaju (1967 r.). W kolejnym sezonie Olszewski, zastępując Edwarda Kuczę, zadebiutował w roli trenera. Poprowadził zespół, osłabiony swoją i K. Franciszoka (również zakończył karierę) nieobecnością na boisku, do zdobycia X miejsca. Następny sezon przyniósł VII miejsce akademików. W roku tym koszykówka toruńska poniosła niepowetowaną stratę – tragiczną śmierć w wypadku drogowym poniósł twórca potęgi „Twardych Pierników” – Edward Kucza. Sezon 1969/1970 to dziesiąta lokata AZS UMK Toruń i po szesnastu sezonach spadek do niższej ligi spowodowany reorganizacją rozgrywek przez PZKosz.

15


Lata 70. to „chude” lata toruńskiej drużyny. Grali oni w rozgrywkach międzywojewódzkich. Stanowisko trenera obejmowali kolejno – Kazimierz Kleczkowski, a później Adam Lenius. Akademikom udało się dwukrotnie zdobyć złoty medal w rozgrywanych w Toruniu Mistrzostwach Polski Uniwersytetów. Pod koniec lat 70. AZS wraz z Miejskim Klubem Sportowym „ZRYW” i Szkolnym Związkiem Sportowym zajął się szkoleniem młodzieży. Szybko zaczęło przynosić efekty w postaci IV miejsca w Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży (1982 r.) czy ósmego miejsca w Mistrzostwach Polski Juniorów. Stanowisko trenera objął Ryszard Szczechowiak. W 1984 roku drużyna zajęła trzecie miejsce w mistrzostwach Polski juniorów, a w 1985 roku wywalczyła brązowy medal w Akademickich Mistrzostwach Polski. Złoty medal zdobyli koszykarze uczestniczący w kolejnej edycji Mistrzostw Polski Uniwersytetów, rozegranych tym razem w Łodzi11. Udało się także awansować do II ligi, a w sezonie 1986/1987 uplasować na V miejscu. Koszykarze zdobyli także złoty i srebrny medal Akademickich Mistrzostw Polski. W roku 1987 reprezentanci UMK, wygrywając mecze z Łodzią 117:64, Wrocławiem 104:62 i Lublinem 96:69, po raz kolejny wywalczyli pierwszą lokatę

w

Mistrzostwach

Polski

Uniwersytetów.

Najlepiej

w

zespole

R. Szczechowiaka zaprezentowali się: J. Kosewski – 92 punkty, M. Marciniak – 82 punkty oraz A. Witkowski – 65 punktów. W zespole występowali ponadto: W. Kladziński, J. Mianowany, J. Kłosiński, M. Olejnik, W. Waczyński, A. Szumański, A. Barankiewicz i J. Zawadka12.

11 12

Ibidem, s. 63. Ibidem, s. 67. 16


W 1990 roku, dokładnie dwadzieścia lat po spadku „Twardych Pierników” z I ligi, drużynie AZS UMK pod wodzą Kazimierza Kleczkowskiego i Szczepana Waczyńskiego udało się awansować do najwyższej klasy rozgrywek. Awans wywalczyli zawodnicy znajdujący się na zdjęciu zamieszczonym poniżej.

Il. 4. Od lewej stoją: Z. Markuszewski, A. Sinielnikow, P. Biegański, M. Ziółkowski, A. Witkowski, A. Pośpiech, J. Kosewski, G. Sowiński, G. Szymański i K. Kleczkowski. Od lewej siedzą: W. Kladziński, W. Waczyński, Z. Majcherek, J. Zawadka, M. Marciniak. Na zdjęciu brak S. Waczyńskiego (fot. ze zbiorów W. Waczyńskiego)

Toruńscy koszykarze, zajmując X lokatę po sezonie zasadniczym, zmuszeni byli do gry w barażach z bydgoską „Astorią-Polfrost”. Akademicy wygrali tylko jedno z czterech spotkań i spadli do II ligi. Z kolei juniorzy prowadzeni przez R. Szczechowiaka awansowali do rozgrywek strefowych. Zespołem kadetów zajmował się M. Deręgowski. W sezonie 1991/1992 trenera S. Kasarżewskiego

(prowadzącego

zespół

od

początku

rozgrywek

pierwszoligowych) zmienił W. Rosiński, który równie szybko został zastąpiony przez R. Szczechowiaka. W 1994 roku, przedsiębiorstwo Elana SA zdecydowało się sponsorować zespół AZS-u. Drużyna szybko została wzmocniona przez 17


dwóch Amerykanów – Chrisa Wimberly i Nixona Dyall oraz Polaków Wojciecha Puściona, Jacka Robaka i Piotra Nizioła, którzy pomogli wywalczyć awans do ekstraklasy. Pierwszoligowy sezon przyniósł kolejne zmiany. Amerykanów zastąpiono innym zawodnikiem zza oceanu – Rickym Robinsonem oraz Jarosławem Darnikowskim, Dariuszem Kondraciukiem i Dariuszem Osuchem. Karierę zawodniczą na trenerską zamienił wieloletni kapitan drużyny – Marek Ziółkowski. Były zawodnik AZS-u – Bogdan Tołodziecki prowadził drugi zespół seniorów występujący w III lidze oraz juniorów uczestniczących w rozgrywkach strefowych makroregionu. Zespół młodzików objął Marek Ziółkowski.

Il. 5.

AZS Elana Toruń w sezonie 1994/1995. Od lewej stoją: Z. Markuszewski, R. Szczechowiak, N. Dyall, M. Górny, K. Wilangowski, W. Puścion, A. Pośpiech, A. Sinielnikow, masażysta Pan Janusz, J. Kosewski. Od lewej siedzą: P. Nizioł, T. Wilk, M. Ziółkowski, C. Wimberly, J. Robak, M. Gardocki i Ł. Jarmoszewicz (fot. ze zbiorów A. Piwońskiego)

Akademicy pod nazwą AZS Elana Toruń zajmowali w kolejnych sezonach VI, VIII i ponownie VI miejsce. Szósta lokata sezonu 1995/1996 spowodowana była przegraną w playoff z „Nobilesem” Włocławek 2:3. 18


Pozwoliło to Elanie na start w prestiżowym Pucharze Koraca. Pierwszy mecz pucharowy rozegrany został 10 września 1996 roku na hali Technikum Przemysłu Spożywczego przy ulicy Grunwaldzkiej, popularnie nazywanej „spożywczakiem”. Gospodarze zwyciężyli drużynę BC Slovakofarma 82:81. W toruńskim zespole najwięcej punktów zdobyli: 28 – Ricky Robinson, 23 – Jarosław Darnikowski i 13 – Jarosław Jechorek13. Po przegranym tydzień później rewanżu odpadli z rozgrywek.

Il. 6.

Dyplom dla AZS Toruń za zdobycie mistrzostwa Polski juniorów starszych (ze zbiorów AZS UMK Toruń)

W 1997 roku, zespół juniorów starszych toruńskiego AZS-u wywalczył w hali „spożywczaka”, przed własną publicznością pierwsze miejsce w finałach mistrzostw Polski. Rok później, w finale odbywającym się ponownie w Toruniu, sukcesu nie udało się powtórzyć. Akademicy zajęli II miejsce, przegrywając z „Treflem” Sopot 68:78. Ponadto studenci toruńskiego uniwersytetu dwukrotnie zwyciężyli, a raz zdobyli II miejsce w rozgrywkach Ligi Akademickiej 13

http://www.fibaeurope.com/cid_KNce8jInH7Qj1EsyH5rjn2.gameID_1468-18-A1.compID_MsfTeemRHYovSUdkYV76x0.season_1997.roundID_2552.teamID_2464.html [20.05.2008]. 19


Koszykówki (LAK). Autorami sukcesów juniorów starszych byli: trenerzy B. Tołodziecki i Marek Ziółkowski oraz zawodnicy: W. Michniewicz, A. Maliszewski, A. Iciek, M. Gac, H. Piotrowski, A. Robak, D. Gerc, T. Nowak, M. Przeczewski, P. Gutkowski, P. Gryglewski i T. Beciński.

Il. 7.

Drużyna mistrza polski juniorów starszych – AZS Toruń. Od lewej stoją: kierownik drużyny M. Kaleta, trener M. Ziółkowski, A. Iciek, I. Chromicz, J. Dzierżawski, T. Lipiński, T. Rudnicki, T. Tracz, prof. C. Łapicz, kierownik W. Grześkiewicz, prof. W. Popławski. Od lewej siedzą: W. Michniewicz, P. Gutowski, M. Gac, M. Rudnicki, M. Kojtka, T. Beciński i Ł. Żytko (fot. ze zbiorów AZS UMK Toruń)

Rozgrywki 1998/1999 to ostatni sezon Ryszarda Szczechowiaka w roli trenera zespołu i VII lokata drużyny. Był to także ostatni sezon Elany SA w roli sponsora. Koszykarzy przejął nowy szkoleniowiec – Jacek Kalinowski. Nowy trener bez pomocy strategicznego sponsora zdołał wywalczyć dwukrotnie XIII lokatę, co w sezonie 2000/2001 przez reorganizację rozgrywek nie wystarczyło do utrzymania w gronie najlepszych14. Po spadku toruński zespół opuściła większość zawodników, a nowa drużyna, której skład stanowili wyłącznie studenci Uniwersytetu Mikołaja 14

Krzysztof Łaszkiewicz, op. cit., s. 708. 20


Kopernika,

rozpoczęła

zmagania

na

poziomie

IV

ligi

województwa

kujawsko-pomorskiego. Już po pierwszym sezonie zespół awansował do III ligi, w której gra do dziś. Koszykarze prowadzeni są przez M. Deręgowskiego, a ich największym sukcesem jest dwukrotne II miejsce (2005/2006 i 2006/2007) uprawniające do walki o awans w barażach. Reprezentacja Uniwersytetu bierze również udział w rozgrywkach akademickich. Zespół zajął VI miejsce na Mistrzostwach Polski Uniwersytetów w 2005 roku w Rzeszowie. Podstawowymi zawodnikami byli wtedy: M. Bagaziński, S. Murowicki, Z. Malinowski, M. Buszewski, N. Stawecki, A. Żurański i P. Kwiatkowski. Warto wspomnieć, że zespół rozgrywa swe mecze ligowe w hali Zespołu Szkół Samochodowych przy ulicy Grunwaldzkiej, ponieważ sale przy ulicy Gagarina, nie spełniają minimalnych wymogów wielkościowych15.

2.4. TKS-T „Budowlani” Toruń

W roku 1947 w Toruńskim Klubie Sportowo-Turystycznym „Budowlani” powstała sekcja koszykówki, która początkowo skupiała jedynie młodzież. Trenerem zespołu w latach 1949 – 1953 był czynny zawodnik „Pomorzanina” Toruń - mgr Edward Kucza. W 1952 roku drużyna wywalczyła awans do ligi koszykówki (odpowiednik obecnej ekstraklasy). Przygoda w gronie najlepszych zespołów w kraju trwała zaledwie jeden sezon i od rozgrywek 1954/1955 koszykarze walczyli w gronie drugoligowców. Wówczas zajął się nimi trener Stanisław Gliński, a kierownikiem sekcji był Bogusław Witkowski.

15

Z rozmowy z Maciejem Deręgowskim, trenerem sekcji koszykówki AZS UMK Toruń, przeprowadzonej dnia 13.05.2008 21


Il. 8. Rok 1952, Pierwszoligowa drużyna koszykówki, od lewej stoją: S. Gliński, K. Franciszok, M. Ruciński, L. Skrzypczyński, K. Kleczkowski, M. Góra, M. Klunder, W. Frankiewicz, E. Wawrzyniak, J. Samorzewski, Z. Żarski (fot. z: Jubileusz 50lecia Toruńskiego Klubu Sportowo-Turystycznego „Budowlani” Toruń 19471997, pr. zbiorowa, Wydawnictwo Zapolex MEDIA, Toruń 1997, s. 32-33)

Koszykarze toruńscy kilkakrotnie (w latach 1950-54) zdobywali mistrzostwo Zrzeszenia Sportowego „Budowlani”. Czołowi zawodnicy tego okresu to: Kazimierz Kleczkowski, Lech Skrzypczyński, Marian Ruczyński, Stanisław Gliński, Edmund Wawrzyniak, Krzysztof Franciszok, Wiktor Frankiewicz, Mieczysław Góra, Janusz Samorzewski16. W sezonie 1958/1959 koszykarze „Budowlanych”, w szeregach których ze starego składu zostało zaledwie dwóch zawodników, spadli do ligi wojewódzkiej. Trenerem drużyny był wtedy Romuald Pawłowicz. W kolejnym sezonie zespół został wzmocniony kilkoma zawodnikami, m.in.: Kazimierzem Szymankiem i Edwardem Derksem, i wywalczył ponownie awans do II ligi. Już w sezonie 1962/1963 zespół otarł się o awans do I ligi. Pechowa przegrana z AZS Gdańsk dała w rezultacie toruńskiemu zespołowi II, niepremiowane awansem miejsce. W tym czasie drużyna grała w składzie: Kazimierz Szymanek, 16

Jubileusz 50-lecia Toruńskiego Klubu Sportowo-Turystycznego „Budowlani” TORUŃ 1947-1997, pr. zbiorowa, Wydawnictwo Zapolex MEDIA, Toruń 1997, s. 21. 22


Edward Derks, Andrzej Wnuk, Jan Szczepański, Sławomir Mikołajczyk, Andrzej Kanarek, Adam Lenius, Sławomir Gołębiowski, Marian Kilaszewski, Marian Olejnik,

Karol

Struchlik,

Janusz

Stefański,

Wacław

Górski,

Andrzej

Czamowski17. W latach 60. zorganizowane i prowadzone były grupy juniorów i młodzików. Zespoły te walczyły w rozgrywkach wojewódzkich, zwyciężając niejednokrotnie

z

najsilniejszymi

zespołami

ówczesnego

województwa

bydgoskiego: „Astorią” Bydgoszcz, „Junak” Włocławek, Noteć Mątwy18. Trenerem juniorów był Andrzej Kanarek, a do wyróżniających się zawodników należeli: Ryszard Lipowski, Adam Rajca, Ryszard Stangricki, Witold Milke i Jan Winiarski. Zajęcia z młodzieżą prowadzone były przez Janusza Stefańskiego.

Il. 9. Drugoligowa drużyna w sezonie 1962/63; stoją od lewej: K. Struchlik, M. Olejnik, M. Kilaszewski, S. Gołębiewski, A. Lenius, A. Kanarek, S. Mikołajczyk, J. Szczepański, E. Derks, A. Wnuk, K. Szymanek; na zdjęciu brak J. Stefańskiego i W. Górskiego (fot. z: Jubileusz…, s. 32-33)

W 1967 roku ze względu na trudności organizacyjne, kłopoty z kadrą szkoleniową, a także brak dopływu utalentowanej młodzieży drużyna seniorów 17 18

Ibidem, s. 21. Ibidem, s. 21- 22. 23


została zlikwidowana. Krótko po tym zdarzeniu rozwiązana została cała sekcja koszykówki.

2.5. MKS „Zryw” Toruń

W 1954 roku powstał w Toruniu Międzyszkolny Klub Sportowy „Zryw”, który zrzeszał uczniów szkół średnich. W skład drużyny wchodziło 6. zawodników z Torunia, m.in.: Góra, Sakołowski i Sionkowski oraz kilku z Włocławka na czele ze Słomczyńskim. Treningi odbywały się w Technikum Budowlanym, tzw. „budowlance” przy ulicy Legionów. Klub zajmował się głównie szkoleniem Toruńskiej młodzieży oraz stanowił zaplecze dla AZS-u UMK, do którego trafiali uzdolnieni wychowankowie „Zrywu”. Klub zajął VI miejsce na II Ogólnopolskiej Spartakiadzie (turniej ogólnopolskich reprezentacji pionów: AZSów, LZS-ów, Gwardii itd.), która odbywała się w lipcu 1954 w Warszawie.19

Il. 10. Drużyna MKS AZS Toruń na VI Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży – Bydgoszcz 1979. Stoją od lewej: W. Waczyński, R. Klementowski, L. Szczepkowski, S. Waczyński, I. Waczyńska, M. Ziółkowski, S. Żelechowski, W. Boruń i M. Gawron. Siedzą od lewej: T. Rutkowski, I. Gronek, T. Lenius, P. Zaliciński i W. Lisewski (fot. ze zbiorów W. Waczyńskiego) 19

Z rozmowy z Hubertem Sionkowskim, byłym zawodnikiem „Zrywu”, przeprowadzonej dnia 14.04.2008 24


Największe sukcesy klub osiągał w latach 80., gdy trenerem zespołu był Ryszard Szczechowiak. W roku 1982 zajął IV miejsce na Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży w Rzeszowie. Dwa lata później, w strukturach AZS-u UMK zawodnicy „Zrywu” zajęli III miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów. Autorem kolejnych większych sukcesów MKS „Zryw” był trener Marek Ziółkowski. Prowadzony przez niego rocznik 1986 w kategorii kadetów zajął w 2002 roku V miejsce na Ogólnopolskiej Olimpiadzie Młodzieży (odpowiednik Mistrzostw Polski) w Zielonej Górze. Dwa lata później, w kategorii juniorów zespół pod pełną nazwą Eliza „Zryw” VIII LO Toruń zajął II miejsce na Mistrzostwach Polski. W finale torunianie ulegli zespołowi „Polonia” Warszawa różnicą zaledwie jednego punktu po koszu, który padł na sekundę przed końcem dogrywki. Autorami tamtych sukcesów byli m.in.: T. Tlałka, D. Wójcik, K. Kamiński, F. Słoniecki, J. Szmidt, J. Niedźwiedzki i M. Jóźków. Kolejną utalentowaną grupą młodzieży był rocznik 1988. Zajął on VI miejsce w finałach Mistrzostw Polski Juniorów w Gdańsku. Do wyróżniających się zawodników należeli: J. Fajak, P. Stankiewicz i R. Kałczyński. Uzdolnionymi wychowankami klubu są: Jarosław Kosewski, Jarosław Zawadka, bracia Andrzej i Marek Pośpiech, Łukasz Wiśniewski, Tomasz Tlałka, Dawid Przybyszewski i Dawid Wójcik20. Obecnie klub prowadzi zespoły od młodzików młodszych do juniorów starszych. Treningi odbywają się w hali Zespołu Szkół Samochodowych przy ulicy Grunwaldzkiej, a trenerami są Maciej Deręgowski, Tomasz Molenda, Michał Gardocki i Adam Maliszewski21.

20

Z rozmowy z Markiem Ziółkowskim, wieloletnim trenerem Zrywu, przeprowadzonej dnia 19.05.2008. 21 Z rozmowy z Jarosławem Kosewskim, wychowankiem i działaczem klubu, przeprowadzonej dnia 07.05.2008. 25


2.6. KS „Start-Wisła” Toruń

W roku 1955 w klubie sportowym „Start-Wisła” Toruń powstała sekcja koszykówki męskiej. Pierwszym i głównym szkoleniowcem seniorów oraz dwóch grup juniorów został Zbigniew Stefanowicz. W 1958 roku obie drużyny rywalizowały w rozgrywkach klasy „A”, plasując się na pierwszych miejscach tabeli. Rok później pod wodzą nowego trenera – Stanisława Glińskiego, seniorzy wywalczyli awans do III ligi. W kolejnym sezonie uplasowali się na pierwszej pozycji tabeli, lecz niestety znowu w klasie „A”, ponieważ Polski Związek Koszykówki zlikwidował III ligę. W roku 1961 seniorzy po raz kolejny zdeklasowali rywali z „A” klasy, przegrywając spotkania barażowe w walce o awans. Z kolei juniorzy trenowani przez koszykarza seniorów Zdzisława Kędzierskiego spadli do klasy „B”. W roku 1967 klub utworzył szkółkę koszykarską opartą na pierwszych klasach Technikum Samochodowego. Trenerem szkółki został Włodzimierz Gałązewski, natomiast seniorzy pod przewodnictwem Adama Leniusa zajęli II miejsce w Mistrzostwach Polski Zrzeszeń Sportowych „Start”. Dwa lata później zespół wywalczył awans do finału międzynarodowych Mistrzostw Zrzeszeń Sportowych „Start”. Finał z udziałem takich drużyn, jak „Vointa” Bukareszt, „Start” Lublin, „Start” Gdynia i „Start” Toruń został rozegrany w grodzie Kopernika22. Gospodarze przegrali wszystkie mecze, lecz najlepszym strzelcem turnieju został zawodnik Torunia, zdobywca 78 punktów, Waldemar Staszewski. W 1971 roku trenerem seniorów został W. Gałązewski, który poprowadził drużynę do rekordowego zwycięstwa 212:30 w ligowym meczu z LZS Strzelno, zajmując po raz kolejny I miejsce w lidze wojewódzkiej. W tym samym sezonie drużyna juniorów awansowała do rozgrywek klasy „A”. Rok później w Technikum Budowlanym utworzono klasę koszykarską oraz połączono ją ze szkółką działającą przy „samochodówce”.

22

Dariusz Bekisz i Michał Ślot, 50 lat Klubu Sportowego Start-Wisła Toruń (1950-2000), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2000, s. 48. 26


Il. 11.

Do kosza rzuca zawodnik KS „Start-Wisła” Toruń Bogusław Safier (sala Technikum Budowlanego przy ulicy Legionów)(fot. ze zbiorów własnych)

W latach 70-tych miały miejsce liczne zmiany na stanowiskach trenerskich, seniorzy w dalszym ciągu walczyli w ligach okręgowych natomiast juniorom w latach 1979, 1980 i 1981 udało się wywalczyć mistrzostwo Pomorza. W sezonie 1984/85 seniorzy „Start-Wisły” Toruń wywalczyli awans do II ligi. Autorami sukcesu byli: Wojciech Kobielski, Mirosław Kaleta, Krzysztof i Tomasz Lenius, Jacek Lipski, Witold Waczyński, Tomasz Rutkowski, Jerzy Gwizdała, Bonifacy Karnowski i Roman Rodziński.

27


Il. 12. Drugoligowa drużyna „Wisły” Toruń w sezonie 1984/1985. Od lewej stoją: Marek Ziółkowski, Krzysztof Lenius, Wojciech Kobielski, Jacek Stachewicz, Tomasz Lenius, Mirosław Kaleta. Od lewej siedzą: Witold Waczyński, Tomasz Rutkowski i Jacek Wilczewski (fot. ze zbiorów W. Waczyńskiego)

W kolejnym sezonie toruński zespół jako beniaminek zdołał się utrzymać w II lidze. Pod koniec roku 1986 sekcja koszykówki uległa likwidacji i została przejęta w całości przez toruński AZS23.

23

Dariusz Bekisz i Michał Ślot, op. cit., s. 55. 28


2.7. KS „Elektryk” Toruń W latach 1962/1963 w klubie KS „Elektryk” powstała sekcja koszykówki. Treningi zarówno juniorów, jak i seniorów prowadził zawodnik Włodzimierz Gałęzewski. Zespół trenował na hali przy ulicy Międzymurze. Przygoda z seniorską koszykówką w klubie trwała tylko trzy sezony, natomiast juniorzy trenowali do końca 1966 roku24.

Il. 13. Na zdjęciu z piłką zawodnik KS „Elektryk” Toruń – Włodzimierz Gałęzewski (fot: z: M. Kornacki, Kluby i stowarzyszenia…, s. 51) 24

Marek Kornacki, Kluby i stowarzyszenia sportowe energetyków w Toruniu (1948-2000). Od EGT do Elektryka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2003, s. 50-59. 29


2.8. LZS „Meliorant” Toruń W połowie lat 60. w Technikum Melioracyjnym, obecnie Zespół Szkół Inżynierii Środowiska powstał Szkolny Klub Sportowy LZS „Meliorant”. W szkolnej hali przy ulicy Batorego trenowała między innymi sekcja koszykówki. Sekcje prowadzili nauczyciele wychowania fizycznego oraz trenerzy pierwszej klasy: Jan Kijewski w latach 1966–1987 oraz Wiesław Malesiński w latach 1987–1995. Drużyna brała udział w organizowanych w cyklu dwuletnim Ogólnopolskich Igrzyskach Młodzieży Szkół Rolniczych oraz w seniorskich rozgrywkach „B”, a następnie „A” klasy. Na osiemnaście odbytych igrzysk LZS „Meliorant” zdobył trzy medale brązowe, dwa srebrne i aż sześć złotych. W nagrodę za zdobycie mistrzostwa Polski Szkół Rolniczych na X Igrzyskach w Łodzi i XII w Krakowie, zespół dwukrotnie gościł najlepszych bułgarskich koszykarzy pionu wiejskiego z Plovdiv oraz składał im rewizytę jako najlepszy zespół w tej dyscyplinie sportu wiejskiego w Polsce.

Il. 14. Drużyna koszykówki klubu LZS „Meliorant” 1977 rok (fot. z: M. Wesołowska i K. Szałkiewicz, 55 lat Zespołu…, s. 62)

30


W latach 1969–1989, wystawiając sekcję koszykówki, jako jedna z nielicznych

w

kraju,

szkoła

uczestniczyła

w

systemie

rozgrywek

organizowanych przez związki sportowe i uzyskiwała w rywalizacji z klubami sportowymi pozaszkolnymi okręgu pomorsko-kujawsko-gdańskiego bardzo dobre wyniki, np. w sezonie 1977/1978 zdobyła mistrzostwo okręgu juniorów starszych i klasy „A” seniorów”. LZS „Meliorant” rywalizował głownie z takimi klubami, jak: „Start-Wisła” Toruń, „Unia” Solec Kujawski, „Astoria” Bydgoszcz, „Kasprowicz” Inowrocław, a także zespół z Chełmna i PZ Głuchoniemi z Bydgoszczy. Na przełomie lat wyróżniającymi się zawodnikami szkolnymi byli: Włodzimierz Mroziński, Tomasz Lenius, Sławomir Mikołajczyk, Roman Nawrotek i Bogdan Kowalski. Przez szereg lat koszykarze Zespołu Szkół Inżynierii Środowiska zdobywali mistrzostwa szkół województwa szkół ponadpodstawowych, a członkami sekcji byli wyłącznie wychowankowie LZS-u nienależący do klubów pozaszkolnych. Na początku lat 80., LZS „Meliorant” zmienił nazwę na LZS „Wisła”. Drużyna trenowała w hali toruńskiego „Olimpijczyka”. Koszykarze zmagali się w centralnej lidze juniorów, a wyróżniającymi się zawodnikami byli: Janusz Zielke, przyszły reprezentant kraju Krzysztof Wilangowski, a także bracia Dariusz i Jarosław Manelscy25.

2.9. MKS „Katarzynka” Toruń

Młodzieżowy Klub Sportowy „Katarzynka” Toruń powstał w lipcu 1994 roku. Założycielem i trenerem zespołu po dzień dzisiejszy jest Bonifacy Karnowski. Szkoleniem młodzieży zajmowały się także takie osoby, jak: Zdzisław Karczewski, Wiesław Malesiński, Jan Kijewski czy Roman Rodziński. Przez lata prezesami MKS-u byli ojcowie zawodników drużyny, np. Ryszard Pęk, Krzysztof Nowak czy Zbigniew Pagacz. Treningi od początku powstania klubu odbywają się w hali Szkoły Podstawowej nr 24 przy ulicy Ogrodowej. 25

Z rozmowy z Janem Kijewskim, wieloletnim trenerem zespołu, przeprowadzonej dnia 05.05.2008.; Maria Wesołowska i Krystyna Szałkiewicz, 55 lat Zespołu Szkół Inżynierii Środowiska w Toruniu, Wydawnictwo XPRESS, Toruń 2000. 31


W roku 1999 drużyna kadetów w składzie: J. Świtalski, Z. Morzdżyński, G. Pęk, J. Demski,

R.

Plebanek,

R.

Grelewicz,

T. Rabowski,

P.

Skrzynecki,

P. Derkowski, P. Woźniak, R. Górczyński i T. Kowalczyk wywalczyła IV miejsce na finałach Mistrzostw Polski. Dwa lata później zespół jako reprezentant Polski wziął udział w Mistrzostwach Świata odbywających się w Turcji. Sezon 2007/08 zarówno juniorzy, jak i kadeci MKS „Katarzynki” zakończyli na IV miejscu w tabeli. Obecnie w męskiej sekcji klubu odbywają się treningi w trzech kategoriach wiekowych: kadeci, juniorzy i juniorzy starsi. Najlepszymi zawodnikami w historii klubu byli: G. Pęk, P. Derkowski, W. Pagacz, R. Plebanek, R. Grelewicz, P. Karnowski i K. Pydyn26.

2.10. TTK „WAX” Toruń Toruńskie Towarzystwo Koszykówki „WAX” powstało w 1999 roku. Założycielami klubu, a także jednymi z trenerów byli Szczepan i Witold Waczyńscy. W latach 60. i 70. Szczepan Waczyński był jednym z kluczowych zawodników toruńskiego AZS. Był również zawodnikiem Akademickiej Reprezentacji Narodowej, a także miał za sobą kilka występów w reprezentacji Polski juniorów oraz seniorów. W sezonie 1983/1984 wraz z Kazimierzem Kleczkowskim wprowadził „Wisłę” Toruń do II ligi, a w sezonie 1989/1990 (równe dwadzieścia lat po spadku z I ligi „Twardych Pierników”), również z Kleczkowskim AZS do I ligi27. Po zakończeniu kariery zawodniczej rozpoczął działalność szkoleniową, którą łączył z pracą zawodową. Na początku był trenerem koszykarek „Pomorzanina”, a także własnego syna Witolda w juniorskim MKS AZS Toruń. Drużyna ta co roku wchodziła do finałowej ósemki Mistrzostw Polski. Największy sukces trenerski Waczyński odniósł na początku lat 90. wraz z włocławskim „Nobilesem”. Ze sportem związany był

26

Z rozmowy z Bonifacym Karnowskim, trenerem zespołu MKS „Katarzynka” Toruń, przeprowadzonej dnia 10.06.2008. 27 Z rozmowy z Witoldem Waczyńskim, synem Szczepana Waczyńskiego, przeprowadzonej dnia 12.05.2008. 32


także jako działacz. Pełnił rolę prezesa OZKosz., członka zarządu PZKosz oraz funkcję komisarza technicznego podczas spotkań PLK i PLKK28.

Il. 15. Drużyna juniorów TTK „WAX” w sezonie 2001/02. Od lewej stoją: T. Rutkowski, J. Nickel, W. Waczyński, M. Rybarczyk, A. Jarosz, W. Waczyński jr., F. Romanowski, P. Bukowski, B. Sztejka, Ł. Wiśniewski, S. Waczyński i R. Rodziński. Od lewej siedzą: z numerem 12. S. Gołaszewski, W. Potoczek, M. Nędzka, J. Kwiatkowski, B. Lipiński i T. Kowalski (fot. ze zbiorów W. Waczyńskiego)

Początkowo drużyna miała treningi w dawnej hali Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii przy ulicy Sobieskiego, a obecnie przeniosła się do toruńskiego „Olimpijczyka”. Trenerami zespołu byli głównie zawodnicy, np.: Rajmund Jagodziński, Roman Rodziński czy Bonifacy Karnowski, a także Tomasz Molenda, Otton Drozdowski i sędzia koszykówki, Radosław Siołkowski. TTK „WAX” występował we wszystkich rocznikach młodzieżowych od młodzika młodszego po juniora starszego, a także brał udział w rozgrywkach III ligi seniorów. Wychowankami drużyny są m.in.: Mateusz Rybicki, zdobywca wicemistrzostwa Polski Juniorów (z toruńskim „Zrywem”), Michał Bruź, także zdobywca V-ce Mistrzostwa Polski Juniorów (z Anwilem Włocławek), a także najmłodszy z Waczyńskich Adam – syn Witolda, a wnuk 28

http://miasta.gazeta.pl/torun/1,35580,1549803.html [05.06.2008]. 33


Szczepana. Urodzony w 1989 roku obecny gracz „Prokomu” Sopot ma na swoim koncie V-ce MP kadetów w 2005 r., MP juniorów w 2006 i 2007 roku oraz V-ce MP juniorów starszych w 2008 roku. W sezonie 2004–2005 Adam zadebiutował w polskiej ekstraklasie, natomiast w sezonie 2007/2008 jako niespełna dziewiętnastolatek wyszedł na parkiet w euroligowym spotkaniu z drużyną „Virtus” Bolonia. Adam był także reprezentantem kraju kadetów, juniorów a obecnie

powoływany

jest

także

do

reprezentacji

Polski

seniorów.

Prawdopodobnie panowie Waczyńscy to pierwsza i jedyna rodzina, w której trzy pokolenia mają za sobą występy w najwyższej polskiej lidze29.

2.11. AZS WSB Toruń Przy istniejącej od 1998 roku Wyższej Szkole Bankowej w Toruniu działa klub środowiskowy AZS WSB. Sekcja koszykówki męskiej utworzona została w 2000 roku. Początkowo prowadził ją Krzysztof Berlikowski, a następnie trener ekstraklasowego zespołu kobiet („Energa” Toruń) - Piotr Błajet30. W latach 2001, 2003 i 2005 drużyna zajmowała pierwsze miejsca na Mistrzostwach Polski Wyższych Szkół Bankowych. Koszykarski zespół Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu brał także udział w Mistrzostwach Polski Wyższych Szkół Niepaństwowych, a także w 2005 roku w Międzynarodowym Akademickim Turnieju Pięciu Piłek w Paryżu, zajmując IX miejsce31.

29

Z rozmowy z Witoldem Waczyńskim, założycielem i prezesem klubu, przeprowadzonej dnia 12.05.2008. 30 https://portal.wsb.pl/wwwTorun/ofertaTor_sport_w_wsb.xml [10.06.2008]. 31 Z rozmowy z Jackiem Żakowieckim, kierownikiem Studium Wychowania Fizycznego w toruńskim WSB, przeprowadzonej dnia 16.06.2008. 34


Il. 16.

Drużyna koszykówki WSB Toruń – zdobywcy II miejsca w Mistrzostwach Wyższych Szkół Bankowych w 2002 roku. Od lewej stoją: trener K. Berlikowski, R. Kryza, T. Kornand (z tyłu), D. Fryc, B. Michalski, A. Nestor i R. Piekarski. Od lewej siedzą: B. Dubiela, C. Więckowski, P. Jaworski i P. Drozdowski (fot. ze zbiorów T. Kornanda)

Treningi sekcji odbywały się z początku w hali X Liceum Ogólnokształcącego, a od roku 2004 w Szkole Podstawowej nr 2 przy ulicy Targowej. Od sezonu 2005/2006 sekcją koszykówki zajmuje się były gracz AZS UMK Marek Ziółkowski. Już w pierwszym sezonie pracy trener poprowadził zespół AZS WSB Toruń do zdobycia III miejsca w Mistrzostwach Polski Szkół Bankowych. W roku 2008 drużyna AZS-u Wyższej Szkoły Bankowej w Toruniu zwyciężyła w finałowym turnieju Mistrzostw Województwa Uczelni Wyższych we Włocławku. Podopieczni trenera Marka Ziółkowskiego pokonali w półfinale zespół Wyższej Szkoły Gospodarki (Bydgoszcz) 67:55, a w finale reprezentację Uniwersytetu Techniczno–Przyrodniczego (Bydgoszcz) 64:53. W tym samym 35


sezonie, w III edycji Mistrzostw Polski Wyższych Szkół Bankowych w Chorzowie drużyna wywalczyła I miejsce. W finale, rozgrywanym systemem każdy z każdym, torunianie pokonali zespoły z Chorzowa, Wrocławia, Gdańska i Poznania. Trzon reprezentacji uczelni stanowią absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego: Tomasz Gzella, Jacek Fajak, Bartłomiej Strzelecki i Karol Matłosz32.

2.12. MMKS „Pierniki” VIII LO Toruń W roku 2004 powstał Miejski Międzyszkolny Klub Sportowy „Kopernik” Toruń. Sekcja koszykówki męskiej prowadziła zespoły juniorów starszych i seniorów, którzy brali udział w rozgrywkach III ligi. Sponsorem klubu została firma informatyczna SIDEn, a ogromnego wsparcia w postaci hali sportowej udzieliło VIII Liceum Ogólnokształcące. Zespół do dnia dzisiejszego nosi nazwę SIDEn MMKS VIII LO Toruń. Pierwszym trenerem drużyny był Marek Ziółkowski, który poprowadził zupełnie nowy zespół seniorów do zajęcia III miejsca w lidze. Trzon III-ligowej drużyny stanowili uczniowie i absolwenci VIII liceum: Tomasz Tlałka, Jacek Świtalski, Tomasz Sadowski, Dawid Wójcik, Filip Słoniecki, Karol Kamiński, Adam Iciek, Mikołaj Mróz, Jakub Szmidt i Paweł Tołodziecki. Natomiast juniorzy starsi doszli do półfinałów Mistrzostw Polski,

zwyciężając

wszystkie

spotkania

w

ćwierćfinałowym

turnieju

w Toruniu33. Dnia 31 sierpnia 2005 r. powstało Stowarzyszenie Miejski Międzyszkolny Klub Sportowy „Pierniki”. Stowarzyszenie powstało z inicjatywy grona miłośników, których

połączyła

prawdziwa

idea

reaktywacji

toruńskiej

koszykówki

w ogólnopolskich rozgrywkach seniorskich, a także zbudowanie pełnej struktury szkolenia dzieci i młodzieży, obejmującej wszystkie kategorie wiekowe34. Klubowi udało się wykupić tzw. „dziką kartę” na dział w sezonie 2005/2006 w rozgrywkach II ligi. Skład występujący w rozgrywkach wyższej ligi został 32

Z rozmowy z Markiem Ziółkowskim, trenerem drużyny, przeprowadzonej dnia 19.05.2008. Jw. 34 http://mmks.siden.pl/mmks-klub.htm [05.06.2008]. 33

36


wzmocniony takimi doświadczonymi zawodnikami, jak byli zawodnicy Toruńskiego AZS-u: Grzegorz Sowiński, Tomasz Lipiński czy Dariusz Kondraciuk, a także Adam Głowala, Grzegorz Szulc i Tomasz Herman. Drużyna SIDEn-u jako beniaminek zwyciężyła 21 z 30 spotkań zajmując IV miejsce w tabeli końcowej. Zespół z Torunia wyprzedziły drużyny z Tarnowa, Białegostoku i Gniewkowa.

Il. 17.

Logo drużyny SIDEn MMKS VIII LO Toruń http://mmks.siden.pl/grafika/logo-siden_mmks.jpg [05.06.2008])

(fot.

z:

W sezonie 2006/2007 drużyna bez większych wzmocnień ponownie zajęła IV miejsce, przegrywając jedynie siedem z 22 rozegranych spotkań. W tej edycji rozgrywek czołowymi zawodnikami zespołu byli: świetnie rzucający za 3 punkty Tomasz Lipiński, Grzegorz Szulc, Adam Iciek oraz nękany kontuzjami Dariusz Kondraciuk. W zespole zadebiutował także wychowanek toruńskiego „Zrywu” i czynny

zawodnik

VIII

LO

37

osiemnastoletni

Jacek

Fajak.


Il. 18. Adam Iciek i Damian Matusiak (w białych strojach) w walce o piłkę podczas derbowego spotkania z drużyną z Gniewkowa. W tle komplet publiczności na hali „spożywczaka” (fot. z: http://mmks.siden.pl/foto/4-sharmattan/imagepages/image37.html [05.06.2008])

Sezon 2007/2008 rozpoczął się od licznych zmian w zespole. Na stanowisku szkoleniowca Marka Ziółkowskiego zastąpił były gracz Grzegorz Sowiński. Do Torunia powrócił także były zawodnik AZS UMK, reprezentujący we wcześniejszych sezonach zespół z Gniewkowa – Tomasz Beciński. Zespół wzmacniali także: Mateusz Bierwagen, Michał Kondraciuk, Piotr Fedder oraz Michał Bagaziński. Będący w zespole od początku jego istnienia, wychowanek toruńskiego „Zrywu” Tomasz Tlałka, opuścił zespół by grać w drużynie „Bonduelle” Gniewkowo. Nowemu szkoleniowcowi udało się poprowadzić drużynę do zwycięstwa w 19 spośród 26 rozegranych spotkań, co dało MMKS SIDEn VIII LO Toruń trzecią lokatę w tabeli II ligi.

38


3. Memoriały i turnieje 3.1. Memoriał im. Edwarda Kuczy W dniach od 30 września do 3 października 1971 roku w hali „Pałacu Sportowego” odbył się turniej koszykówki mężczyzn o Memoriał im. Edwarda Kuczy. W rozgrywkach wzięło udział 5 zespołów AZS z całej Polski oraz bułgarski „Akademik” Plovdiv i reprezentacja akademicka CSRS. Toruński AZS pokonał w pierwszym spotkaniu akademicką reprezentacje CSRS 62:59 (28:30), następnie AZS Poznań 66:60 (34:30) i w finale zwyciężył z zespołem AZS-u Warszawa 72:68 (28:29), wygrywając cały turniej. Kolejny Memoriał im. Edwarda Kuczy odbył się we wrześniu 1977 roku na parkiecie „Pałacu Sportowego”. Koszykarze toruńskiego AZS zajęli ostatnie, IV miejsce, przegrywając spotkania z „Włocławią” 58:72 (29:30), AZS Lublin 55:72 (28:40) i triumfatorem turnieju bydgoską „Astorią” 63:71 (27:42). Najlepszym strzelcem toruńskiego zespołu był zdobywca 31 punktów – Zdzisław Karczewski. Następny turniej Memoriału im. Edwarda Kuczy został rozegrany w dniach od 10 do 12 września 1982 roku. Toruński MKS AZS, pokonując akademików z Poznania 80:75 (40:43) i ulegając drużynom „Astorii” Bydgoszcz 68:72 (33:31) i pruszkowskiemu „Zniczowi” 77:93 (39:40) zajął miejsce III. Najlepszymi strzelcami turnieju byli zdobywcy 67 punktów – P. Jujka (Poznań) i D. Widlicki (Pruszków). W toruńskim zespole najlepiej zaprezentowali się J. Kosewski – 45 punktów (szósty strzelec turnieju), J. Zawadka – 42 pkt. i W. Waczyński – 40 pkt35.

3.2. Memoriał im. Wojciecha Michniewicza Rok po śmierci jednego z najbardziej utalentowanych wychowanków toruńskiego AZS – Wojciecha Michniewicza – odbył się pierwszy memoriał jego 35

Z rozmowy z Bolesławem Otrębą, autorem licznych książek i publikacji o toruńskim AZS UMK, przeprowadzonej dnia 06.06.2008. 39


imienia. Ku pamięci zdobywcy srebrnego i złotego medalu Mistrzostw Polski juniorów (pod koniec lat 90.) czterokrotnego zawodnika ekstraklasy zagrały cztery juniorskie zespoły. Były to ówczesny mistrz Polski – „Junak” Włocławek, „Polonia” Warszawa, „Zryw” Toruń i składająca się w większości z juniorów starszych reprezentacja Torunia. Faworyt turnieju – „Junak”, zajął drugie miejsce, ulegając bezkonkurencyjnej reprezentacji Torunia. W zwycięskiej drużynie najlepiej spisywali się Tomasz Rabowski i Łukasz Wiśniewski. MKS „Zryw” ze świetnie grającym Wójcikiem i Tlałką, zajął miejsce III, a stołeczna „Polonia” IV. Przyznano także nagrodę dla najlepszego rozgrywającego (na takiej pozycji grał Michniewicz) turnieju, którą otrzymał włocławianin Piotr Karólewski. Dnia 24 września 2004 roku, w ramach drugiego Memoriału Wojciecha Michniewicza odbył się mecz ekstraligowych zespołów. W hali przy ulicy Grunwaldzkiej w Toruniu rywalizowały drużyny „Astorii” Bydgoszcz i „Noteci” Inowrocław. Lepszy okazał się zespół z Bydgoszczy, zwyciężając 108:94. Na parkietach torunianie mogli oglądać takie gwiazdy polskiej koszykówki, jak: G. Arabas, P. Wiekiera, K. Szubarga, P. Szczotka, K. Dryja czy wychowanek toruńskich zespołów – Krzysztof Wilangowski. W trzeciej edycji memoriału udział wzięły dwa zespoły z ekstraklasy – „Kotwica” Kołobrzeg i „Noteć” Inowrocław, a także „Basket” Kwidzyn i „Harmattan” Gniewkowo. W dniach od 16 do 18 lipca 2005 roku na parkiecie VIII Liceum Ogólnokształcącego gospodarzy reprezentował „SIDEn”. Ze względu na towarzyski charakter turnieju i brak rankingu zespołów, Toruń rozegrał zaledwie dwa mecze. Oba spotkania z ekstraligowymi zespołami podopieczni Marka Ziółkowskiego przegrali 67:101 z „Kotwicą” i 71:110 z „Notecią”. Po wykupieniu „dzikiej karty” był to dla Torunian znakomity sprawdzian przed inauguracją drugoligowych rozgrywek. SIDEn reprezentowali: Kondraciuk, Głowala, Iciek, Murowicki, Matusiak, Winczura, Wójcik, Tlałka, Świtalski, Kamiński i Słoniecki. W składzie zabrakło kontuzjowanego Grzegorza Sowińskiego36.

36

http://miasta.gazeta.pl/torun/1,35580,2918230.html [05.06.2008]. 40


Czwarta odsłona memoriału ku pamięci zmarłego w wieku 24 lat toruńskiego zawodnika odbyła się w podtoruńskim Gniewkowie. W turnieju rywalizowały pierwszoligowe zespoły ze Stargardu, Kwidzyna i Pruszkowa, drugoligowe drużyny „SIDEn-u” Toruń i „Harmattana” Gniewkowo oraz faworyci rywalizacji – ekstraligowy „Polpak” Świecie. Zwycięzcą turnieju okazali się faworyci, którzy pokonali w finałowym meczu „Znicz” Pruszków 88:57. W zespole Świecia grał wychowanek toruńskiego Zrywu – Łukasz Wiśniewski. Koszykarze toruńskiego „SIDEn-u” przegrali swoje spotkania grupowe ze „Spójnią” 70:84 i ze „Zniczem” 71:104, a także w meczu o V miejsce ulegli gospodarzom 58:69. Najlepiej w zespole Torunia spisywali się: Iciek, Szulc, Tlałka i Głowala. V Memoriał Wojtka Michniewicza odbył się w dniach od 14 do 16 września 2007 roku. W hali toruńskiego ”Spożywczaka” rywalizowały aż trzy zespoły z najwyższej polskiej ligi DBE (Dominet Bank Ekstraliga) - Polpharma” Starogard Gdański, „Polpak” Świecie i „Kotwica” Kołobrzeg, dwa z I ligi – „Wózki” BT Pruszków i „Politechnika” Poznań) oraz drugoligowy „Bonduelle” Gniewkowo. Bezkonkurencyjna okazała się drużyna ze Świecia na toruńskim parkiecie błyszczały takie gwiazdy, jak: Joe McNaull („Politechnika”), Bobby Dixon („Polpak”) i Copeland („Polpharma”)37.

37

http://www.ultrasport.pl/memorial_wojtka_michniewicza_w_toruniu,artykul,2296.html [05.06.2008].; oraz z rozmowy z Krystyną Michniewicz, mamą W. Michniewicza, przeprowadzonej dnia 25.05.2008. 41


Il. 19. Zaproszenie na V Memoriał Wojtka Michniewicza w koszykówce (ze zbiorów K. Michniewicz)

42


3.3. Memoriał Szczepana Waczyńskiego Pierwszy Memoriał Szczepana Waczyńskiego odbył się w roku 2004 w hali toruńskiej Wyższej Szkoły Oficerskiej Wojsk Rakietowych i Artylerii. W turnieju udział wzięło sześć zespołów z rocznika ’86. Zmagania wygrali gospodarze, zespół

„WAX”

Toruń,

pozostawiając

w

pokonanym

polu

„Sportino”

i „Kasprowicz” Inowrocław, „ZRYW” Toruń, „Pomorze” Tczew, a także „Polpak” Świecie. Rok później w sali VIII LO, w drugim już memoriale zwyciężył zespół „Prokomu” Sopot. Na pozycji II uplasowała się drużyna z zaprzyjaźnionego z Toruniem niemieckiego miasta – Getyngi. „WAX” Toruń zajął miejsce V. W 2006 roku, na parkiecie X LO w ramach trzeciego Memoriału Szczepana Waczyńskiego w zmaganiach rocznika ’89 zwyciężyła Getynga. „Prokom” był drugi, „WAX” trzeci a pozycję czwartą zajęło „Pomorze” Tczew. Czwarty memoriał rozegrano w 2007 roku, w nowo wybudowanej hali Szkoły Podstawowej nr 3 w Toruniu. Po raz drugi zwycięzcą okazała się drużyna z Sopotu wyprzedzając w tabeli „Śląsk”, dwa zespoły toruńskiego „WAX-u”, Inowrocław, Jaworzno, Getyngę oraz Świecie38.

3.4. I i II turniej o Puchar Prezydenta Miasta Torunia W 2003 roku odbył się w Toruniu I Międzynarodowy Turniej Miast Bliźniaczych w Koszykówce Juniorów o Puchar Prezydenta Torunia. Wzięły w nim udział zespoły z Leiden (Holandia), Gottingen (Niemcy), Kaliningradu (Rosja), Zilina (Słowacja), a także dwie drużyny gospodarzy. Oba toruńskie składy z kompletami zwycięstw spotkały się w finale, w którym zwyciężył 46:40 pierwszy skład. W konkursie wsadów piłki do kosza, także dominowali reprezentanci grodu Kopernika – Łukasz Wiśniewski i Patryk Derkowski39.

38

Z rozmowy z Witoldem Waczyńskim, synem Szczepana Waczyńskiego i działaczem koszykówki, przeprowadzonej dnia 12.05.2008. 39 http://sport-torun.com/kosz/?page=his&imp=1 [24.05. 2008]. 43


W II Międzynarodowym Turnieju w Koszykówce Chłopców o Puchar Prezydenta Miasta Torunia udział wzięły zespoły z Łucka (Ukraina), Kaliningradu (Rosja), Sopotu, Bydgoszczy oraz dwie drużyny z Torunia. W zmaganiach zwyciężył zespół z Sopotu, pokonując w finale 88:85 pierwszy zespół Torunia, składający się ze zwycięzców Toruńskiej Ligi Szkół Średnich – VIII LO. Jego trenerem był Marek Ziółkowski, a czołowymi strzelcami zespołu byli: Karol Klein – 67 pkt i Piotr Stankiewicz – 61 pkt. Stankiewicz wygrał także konkurs rzutów za 3 punkty. Drugi zespół gospodarzy składający się z pozostałych najlepszych graczy Toruńskiej Ligi Koszykówki i Wyższej Szkoły Bankowej zajął ostatnie miejsce40.

Il. 20. Pierwszy zespół Torunia. Od lewej stoją: trener M. Ziółkowski, R. Kałczyński, K. Klein, P. Stankiewicz, K. Pydyn, K. Matłosz, K. Tomczyk, M. Pośpiech i B. Strzelecki. Od lewej siedzą: J. Fajak, A. Rosiek, Ł. Piskorski, J. Konieczka i M. Drygalski (fot.z: http://turniej.ikmedia.pl/picture.php?pic_name=galeria/Sport/ Koszykowka/turniej/turniej%20(108).jpg&pic_width=1000&pic_height=1000 [24.05.2008])

40

http://turniej.ikmedia.pl/ [24.05.2008].; Z rozmowy z organizatorów turniejów, przeprowadzonej dnia 19.05.2008. 44

z

Andrzejem Piwońskim,

jednym


4. Toruńskie ligi i inne wydarzenia związane z koszykówką 4.1. Toruńska Liga Koszykówki Szkół Średnich W roku 1985 odbył się pierwszy dwudniowy turniej o puchar Dyrektora IV LO z udziałem szkół z Torunia, Włocławka, Ciechocinka, Inowrocławia, a także Słupcy. Zainteresowanie tym turniejem, a także zmaganiami szkół średnich spowodowało powstanie Toruńskiej Ligi Koszykówki Szkół Średnich w 1994 roku. Rozgrywki z podziałem na I i II ligę zostały zorganizowane z inicjatywy nauczyciela wychowania fizycznego Andrzeja Piwońskiego. Liga ma na celu propagowanie koszykówki wśród młodzieży. Mecze, w których czas zatrzymywany jest tylko na ostatnie trzy minuty czwartej kwarty, rozgrywane są w salach szkół biorących udział w rozgrywkach. Dnia 29 grudnia 1995 roku wzorem meczy gwiazd ligi NBA odbyło się pierwsze spotkanie Wschód – Zachód, z udziałem najlepszych zawodników z poszczególnych szkół. Podczas tych zawodów nagradzani są najlepsi gracze, a także odbywają się konkursy wsadów oraz rzutów za 3 punkty. Tradycja meczu gwiazd trwa do dzisiaj. Obecnie organizatorami ligi są Wydział Sportu i Rekreacji UM Torunia, a także IV Liceum Ogólnokształcące41.

41

http://sport-torun.com/kosz/?page=his [05.06.2008]. 45


Il. 21. Jakub Szmidt wsadza piłkę do kosza podczas X meczu gwiazd. Przygląda się temu Damian Matusiak (fot. z: http://sport-torun.com/kosz/galeria/skanuj0024.jpg [05.06.2008])

Wśród szkół średnich w Toruniu od lat prym wiedzie VIII Liceum Ogólnokształcące. Szkoła o bogatych tradycjach koszykarskich, która od 1996 roku prowadzi klasy o profilu sportowym ze specjalizacją koszykówki. Zawodnicy „ósemki” w 2004 roku zdobyli mistrzostwo Polski w zawodach „Era Ligi Szkolnej”, deklasując w ogólnopolskim finale w Warszawie drużynę V LO z Lublina 71:42. Torunianin Tomasz Tlałka został najlepszym zawodnikiem rozgrywek. Rok później w kolejnej edycji rozgrywek, ten sam zespół pod wodzą trenera Marka Ziółkowskiego zajął II miejsce w kraju. W tym samym roku zespół wziął także udział w ogólnopolskiej licealiadzie, zajmując I miejsce w finale w Gorlicach. Autorami wyżej wymienionych sukcesów są: Tomasz Gzella, Tomasz Tlałka, Filip Słoniecki, Jakub Szmidt, Arkadiusz Wróbel, Szymon Nowak, Mateusz Jóźków, Karol Kamiński, Jacek Fajak, Bartłomiej Strzelecki, Piotr Stankiewicz oraz Radosław Kałczyński.

46


Il. 22. Zwycięzcy pierwszej edycji „Era Ligi Szkolnej”, zespół VIII LO Toruń. Od lewej w białych strojach stoją: K. Kamiński, J. Szmidt, trener M. Ziółkowski, A. Wróbel, S. Nowak, M. Jóźków. Od lewej siedzą: T. Tlałka, T. Gzella, D. Puncewicz, W. Świątek i F. Słoniecki (fot. z: nieistniejącej już strony http://www.eraligaszkolna.pl)

4.2. Toruńska Amatorska Liga Koszykówki Korzenie Toruńskiej Amatorskiej Ligi Koszykówki sięgają połowy lat 90. ubiegłego wieku. Pomysłodawcami i pierwszymi organizatorami rozgrywek byli fanatycy koszykówki i pracownicy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika – Zdzisław Markuszewski i Jerzy Romański. Początkowo w lidze rywalizowało dwanaście zespołów

reprezentujących

m.in.

przez:

Policję,

nauczycieli,

UMK,

Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i inne. Liga powstała dla pasjonatów koszykówki kończących karierę bądź niegrających zawodowo. Zespoły rozgrywają swe spotkania tylko w dni powszednie w systemie sezonu zasadniczego – mecz plus rewanż oraz playoff. Aby zgłosić drużynę do rozgrywek, wystarczy ośmiu czynnych graczy, komplet jednolitych strojów, wpisowe oraz dostęp do hali sportowej przynajmniej raz w tygodniu na 47


rozgrywane spotkania. Mecze ligowe sędziują zawodowi arbitrzy, sporządzając protokoły spotkań, które pomagają w prowadzeniu na bieżąco klasyfikacji najlepszych strzelców. W trzech pierwszych kwartach czas jest zatrzymywany jedynie w ostatniej minucie, natomiast w czwartej kwarcie przez ostatnie dwie minuty. W sezonie trwającym od października do maja zespół rozgrywa od 80 do 90 spotkań. W sezonie 2004/2005 do udziału w TALK dopuszczeni zostali zawodnicy grający w II, I, a także w ekstralidze co bardzo podwyższyło poziom rozgrywek. Od tego samego sezonu na przełomie września i października rozgrywane są Mistrzostwa Województwa Kujawsko-Pomorskiego Amatorów w Koszykówce. Rywalizują w nich najlepsze zespoły amatorskie z Torunia, Bydgoszczy, Włocławka, Inowrocławia, Chełmna, Świecia czy Grudziądza. Ostatnie dwie edycje należały do drużyn z Torunia – w 2006 roku zwyciężył „AGAD”, w 2007 „Jawor”.

Il. 23. Drużyna „Jaworu” w sezonie 2005/2006. Od lewej stoją: J. Jaworski, W. Waczyński, P. Gryglewski, T. Kornand, J. Zielke i M. Marciniak. Od lewej siedzą: B. Fladrowski, I. Griszczuk, Ł. Czapiewski, M. Motyka i R. Rodziński (fot. ze zbiorów W. Waczyńskiego)

48


Przy organizacji rozgrywek pomaga Urząd Marszałkowski województwa. Bezpośrednio Toruńską Amatorską Ligą Koszykówki zajmuje się od 2004 roku organizacja pożytku

publicznego – Toruńskie Towarzystwo Sportowe.

Założycielami stowarzyszenia są Jarosław Derks, Andrzej Piwoński i Michał Jackowiak. Od roku 2006 patronem ligi jest Urząd Miasta Torunia. W sezonie 2006/20007 Toruńską Ligę wygrał zespół „Jaworu”, który w kolejnym sezonie 2007/2008 zajął II miejsce, przegrywając w finale z drużyną „Rembet Plus”. Od tej edycji rozgrywek prowadzona jest także punktacja fair play. Została ona stworzona, by wyeliminować złośliwości zawodników oraz polepszyć czystość gry. Punkty karne w tym rankingu przyznawane są według taryfy za każde przewinienie techniczne i dyskwalifikujące, walkowery oraz inne sytuacje. W Toruniu, w dniach 19 i 20 kwietnia 2008 roku, odbyły się pierwsze mistrzostwa

Polski

lig

amatorskich,

których

współorganizatorem

było

Ministerstwo Sportu i Turystyki. W rywalizacji w halach Szkoły Podstawowej nr 3 i siedziby straży pożarnej przy ulicy Legionów udział wzięło osiem zespołów z całej Polski. Najlepsza okazała się ekipa z Lublina, pokonując Toruński „AGAD” 76:63. W rozgrywkach Toruńskiej Amatorskiej Ligi Koszykówki brali udział tacy zawodnicy, jak: uczestnik Mistrzostw Świata w Urugwaju w 1967 roku – Andrzej Chmarzyński, trener AZS-u Ryszard Szczechowiak, pierwszoligowi zawodnicy: M. Ziółkowski,

J. Kosewski,

M. Marciniak, W. Waczyński, A. Kola, M. Kaleta, G. Sowiński, K. Lenius, K. Wilangowski, a także znany z Włocławskich parkietów Igor Griszczuk. Ważną a jednocześnie ciekawą osobą toruńskiej ligi jest 74-letni, były gracz dawno już nieistniejących zespołów „Budowlanych” i „Wisły” Toruń – Hubert Sionkowski42.

42

Z rozmowy z Jarosławem Derksem, organizatorem TALK, przeprowadzonej dnia 19.05.2008. 49


4.3. Inne wydarzenia związane z koszykówką W roku 1933 odbyły się w Toruniu VI Mistrzostwa Polski. W turnieju triumfował zespół YMCA Kraków, pokonując takie zespoły jak WKS Łódź, „Polonia” Warszawa i „Cracovia” Kraków43. W dniach od 31 marca do 2 kwietnia 1950 roku odbył się w Toruniu finałowy turniej „A” klasy o awans do I ligi44. W czerwcu 1954 roku gościła w Toruniu drużyna armii chińskiej. Jej przeciwnikiem była akademicka reprezentacja Polski. Mecz rozegrany na boisku „Pod Grzybem”, obserwowany przez licznych miłośników tej dyscypliny sportu, był pierwszym międzynarodowym spotkaniem w koszykówce, jakie rozegrano w grodzie Kopernika (10 czerwca 1954 r.). Prowadzony przez trenera E. Kuczę zespół odniósł ostatecznie zwycięstwo 71:67 (31:35), ale po zaciętej, obfitującej w dramatyczne momenty walce. Najwięcej punktów uzyskali: Olszewski – 19, Sarbinowski i Dregier – po 1245. W dniach od 27 do 29 maja 1955 roku w Toruniu odbył się trzeci finałowy turniej o Mistrzostwo Polski Juniorów46. W listopadzie 1957 roku reprezentacja Pomorza, której trzon stanowili zawodnicy AZS (zasileni Samorzewskim z „Budowlanych” i Franciszokiem z „Zawiszy”) stanęła na parkiecie przeciwko kadrze narodowej przygotowującej się do dwóch wyjazdowych z Francją w Paryżu i Szwajcarią w Genewie. Zainteresowanie tym meczem było duże. Spotęgował je fakt, że R. Olszewski nie znalazł tym razem uznania w oczach selekcjonerów i został pominięty w składzie (…) Reprezentacji Polski. Olszewski wystąpił natomiast w reprezentacji Pomorza i rzucając reprezentacji kraju 24 punkty okazał się najlepszym zawodnikiem na boisku. Drużyna Pomorza wygrała cały mecz 59:52 (31:28)47. W połowie listopada 2002 roku, dla chorego, byłego toruńskiego zawodnika, szkoleniowca i nauczyciela wychowania fizycznego – Bogdana 43

Krzysztof Łaszkiewicz, op. cit., s. 12. Ibidem, s. 38. 45 Otręba Bolesław, op. cit., s. 25 i 26. 46 Krzysztof Łaszkiewicz, op. cit., s. 79. 47 Otręba Bolesław, op. cit., s. 28. 44

50


Tołodzieckiego,

rozegrano

w

hali

„spożywczaka”

mecze

towarzyskie.

W pierwszym, dość nietypowym spotkaniu (zmiany zespołów co kwartę) zmagały się aż cztery drużyny: koszykarki ekstraligowego „Zapolexu” Toruń, AZS UMK, UKS VIII LO oraz Przyjaciele Tołodzieckiego. W skład zespołu przyjaciół wchodzili głównie weterani toruńskich parkietów np.: Zdzisław Karczewski, Marek Ziółkowski, Mirosław Kaleta czy Jarosław Szóstek. W barwach AZS UMK zagrali zawodnicy, z którymi trener Tołodziecki zdobywał mistrzostwo Polski juniorów (m.in. jego syn Paweł, Adam Iciek, Tomasz Beciński, Tomasz Tracz, Tomasz Nowak, Tomasz Sadowskiego i Tomasz Lipińskiego, a także Adam Maliszewski). Jako UKS VIII LO (ówczesnego mistrza toruńskiej ligi koszykówki) obecni uczniowie Bogdana Tołodzieckiego z tej szkoły. Kolejnym meczem rozgrywanym dla Pana Bogdana było towarzyskie spotkanie byłych zawodników AZS-u Elany Toruń z ekstraklasową „Notecią” Inowrocław. Torunian reprezentowali m.in.: Jarosław Darnikowski, Grzegorz Sowiński, Jacek Robak, Artur Robak, Arkadiusz Makowski oraz wielokrotny trener AZS-u Elany – Ryszard Szczechowiak. Gospodarze ulegli inowrocławianom 87:92, lecz wynik nie był istotny, ponieważ całkowity zysk z tych spotkań został przeznaczony na walkę z chorobą Tołodzieckiego48. W okresie letnim w Toruniu organizowane są także liczne turnieje koszykówki ulicznej, tzw. „streetballe”. Jednym z najlepiej zorganizowanych turniejów koszykówki na jeden kosz jest „basket pod murami”. Rozgrywki odbywające się na toruńskim Bulwarze Filadelfijskim przyciągają setki zawodników i zawodniczek w różnych kategoriach wiekowych. Najmłodsi uczestnicy turniejów mają po dziesięć lat, a najstarsi dawno już przekroczyli czterdziestkę. Hektolitry wylanego potu w walce o drobne nagrody pokazują, że tak naprawdę w tych zawodach liczy się dobra zabawa49.

48

Z rozmowy z Krystyną Michniewicz, mamą Wojtka Michniewicza i honorowym gościem spotkań, przeprowadzonej dnia 25.05.2008. 49 Z rozmowy z Waldemarem Piórkowskim, redaktorem dziennika toruńskiego „Nowości”, przeprowadzonej dnia 12.05.2008. 51


5. Zakończenie Powyższa praca jest kompendium wiedzy o toruńskiej koszykówce, sporcie, który obok żużla i hokeja jest jednym z najpopularniejszych w tym mieście. Dla każdego zainteresowanego może stanowić źródło rzetelnych i sprawdzonych informacji. Podsumowując niniejszą pracę, można stwierdzić, że założone we wstępie cele zostały zrealizowane. Odnalezione i opisane zostały początki koszykówki w Toruniu. Przedstawiono najciekawsze, a niekiedy jedyne wspomnienia o drużynach, których już dawno nie ma. Zawarte zostały informacje o ważniejszych ligach rozgrywanych w grodzie Kopernika, a także wyszczególniono najciekawsze wiadomości o odbywających się memoriałach, turniejach i innych wydarzeniach. Znaczna część informacji zawartych w powyższej pracy została zebrana w trakcie rozmów z byłymi zawodnikami, działaczami i trenerami. Z ich prywatnych albumów pochodzi także spora część zamieszczonych zdjęć. Umożliwiło to przedstawienie jedynie istniejących wspomnień o drużynach, których już dawno niema. Nie o wszystkich wydarzeniach udało się zdobyć wyczerpujące wiadomości, ponieważ ogólnodostępne źródła ich nie zawierały, a związani z nimi ludzie mimo chęci pomocy nie byli w stanie ich udzielić. Po analizie zebranego materiału, głównym nasuwającym się wnioskiem jest to, że niezależnie od szczebla rozgrywek i zajmowanego miejsca w tabeli zmagania

koszykówki

męskiej

w

Toruniu

zawsze

budzą

ogromne

zainteresowanie. Toruńska młodzież garnie się do koszykówki, a kluby posiadają drużyny we wszystkich kategoriach wiekowych. Ważnym elementem, który przyczynił się do popularyzacji tego sportu w Toruniu jest pasja przekazywana z pokolenia na pokolenie. Rodzice uczą dzieci, przyprowadzają na treningi, a także pracują społecznie jako działacze. Ponadto miłość do koszykówki nie zanika z wiekiem, a na boisku można zobaczyć prezentujących doskonałą kondycję nawet siedemdziesięciolatków. Dlatego też zaangażowanie i zapał zarówno profesjonalistów jak i amatorów z pewnością sprawi, że toruńska koszykówka będzie się dalej rozwijać.

52


6. Spis ilustracji 1.

Drużyna Edwarda Kuczy w pierwszej połowie 50. XX wieku. Od lewej: E. Kucza, R. Olszewski, J. Grecki, A. Wnuk, S. Łęgowski, J. Górski, J. Betlejewski, H. Popielewski. Nazwiska ostatniego z koszykarzy nie zapamiętano 2. Przepełniona hala „Pałacu Sportowego” dopinguje Szczepana Waczyńskiego (w środku) w walce o piłkę 3. Pierwsza piątka AZS w 1967 roku. Od lewej: R. Olszewski, A. Chmarzyński, S. Waczyński, M. Bogucki i K. Kleczkowski 4. Od lewej stoją: Zdzisław Markuszewski, Andrej Sinielnikow, Przemysław Biegański, Marek Ziółkowski, Andrzej Witkowski, Andrzej Pośpiech, Jarosław Kosewski, Grzegorz Sowiński, Grzegorz Szymański, Kazimierz Kleczkowski. Od lewej siedzą: Wojciech Kladziński, Witold Waczyński, Zbigniew Majcherek, Jarosław Zawadka, Maciej Marciniak. Na zdjęciu brak Szczepana Waczyńskiego 5. AZS Elana Toruń w sezonie 1994/1995. Od lewej stoją: Zdzisław Markuszewski, Ryszard Szczechowiak, Nixon Dyall, Marcin Górny, Krzysztof Wilangowski, Wojciech Puścion, Andrzej Pośpiech, Andriej Sinielnikow, masażysta Pan Janusz, Jarosław Kosewski. Od lewej siedzą: Piotr Nizioł, Tomasz Wilk, Marek Ziółkowski, Chris Wimberly, Jacek Robak, Michał Gardocki, Łukasz Jarmoszewicz 6. Dyplom dla AZS Toruń za zdobycie mistrzostwa Polski juniorów starszych 7. Drużyna mistrza polski juniorów starszych – AZS Toruń. Od lewej stoją: kierownik drużyny Mirosław Kaleta, trener Marek Ziółkowski, Adam Iciek, Ireneusz Chromicz, Jacek Dzierżawski, Tomasz Lipiński, Tomasz Rudnicki, Tomasz Tracz, prof. Czesław Łapicz, kierownik Wojciech Grześkiewicz, prof. Wojciech Popławski. Od lewej siedzą: Wojciech Michniewicz, Piotr Gutowski, Michał Gac, Michał Rudnicki, Marcin Kojtka, Tomasz Beciński i Łukasz Żytko. 8. Rok 1952, pierwszoligowa drużyna koszykówki, stoją od lewej: Stanisław Gliński, Krzysztof Franciszok, Marian Ruciński, Lech Skrzypczyński, Kazimierz Kleczkowski, Mieczysław Góra, Marian Klunder, Wiktor Frankiewicz, Edward Wawrzyniak, Janusz Samorzewski, Zbigniew Żarski 9. Drugoligowa drużyna w sezonie 1962/1963; stoją od lewej: K. Struchlik, M. Olejnik, M. Kilaszewski, S. Gołębiewski, A. Lenius, A. Kanarek, S. Mikołajczyk, J. Szczepański, E. Derks, A. Wnuk, K. Szymanek; na zdjęciu brak J. Stefańskiego i W. Górskiego 10. Drużyna MKS AZS Toruń na VI Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży – Bydgoszcz 1979. Stoją od lewej: Witold Waczyński, Roman Klementowski, Leszek Szczepkowski, Szczepan Waczyński, Iwona Waczyńska, Marek Ziółkowski, Sławomir Żelechowski, Waldemar Boruń i Mariusz Gawron. Siedzą od lewej Tomasz Rutkowski, Ireneusz Gronek, Tomasz Lenius, Piotr Zaliciński, Witold Lisewski 53


11. Do kosza rzuca zawodnik KS „Start-Wisła” Toruń Bogusław Safier (sala Technikum Budowlanego przy ulicy Legionów) 12. Drugoligowa drużyna „Wisły” Toruń w sezonie 1984/1985. Od lewej stoją: Marek Ziółkowski, Krzysztof Lenius, Wojciech Kobielski, Jacek Stachewicz, Tomasz Lenius, Mirosław Kaleta. Od lewej siedzą: Witold Waczyński, Tomasz Rutkowski i Jacek Wilczewski 13. Na zdjęciu z piłką zawodnik KS „Elektryk” Toruń – Włodzimierz Gałęzewski 14. Drużyna koszykówki klubu LZS „Meliorant” 1977 rok 15. Drużyna juniorów TTK „WAX” w sezonie 2001/2002. Od lewej stoją: Tomasz Rutkowski, Jerzy Nickel, Witold Waczyński, Miłosz Rybarczyk, Adam Jarosz, Witold Waczyński jr., Filip Romanowski, Paweł Bukowski, Bartosz Sztejka, Łukasz Wiśniewski, Szczepan Waczyński i Roman Rodziński. Od lewej siedzą: Wojtek Rutkowski, Szymon Gołaszewski, Wojciech Potoczek, Marek Nędzka, Jacek Kwiatkowski, Bartosz Lipiński i Tomasz Kowalski 16. Drużyna koszykówki WSB Toruń – zdobywcy II miejsca w Mistrzostwach Wyższych Szkół Bankowych w 2002 roku. Od lewej stoją: trener Krzysztof Berlikowski, Rafał Kryza, Tomasz Kornand (z tyłu), Dawid FIl, Bartosz Michalski, Adam Nestor i Radosław Piekarski. Od lewej siedzą: Bartosz Dubiela, Cezary Więckowski, Przemysław Jaworski i Paweł Drozdowski 17. Logo drużyny SIDEn MMKS VIII LO Toruń 18. Adam Iciek i Damian Matusiak (w białych strojach) w walce o piłkę podczas derbowego spotkania z drużyną z Gniewkowa. W tle komplet publiczności na hali „spożywczaka” 19. Zaproszenie na V Memoriał Wojtka Michniewicza w koszykówce 20. Pierwszy zespół Torunia. Od lewej stoją: trener Marek Ziółkowski, Radosław Kałczyński, Karol Klein, Piotr Stankiewicz, Karol Pydyn, Karol Matłosz, Karol Tomczyk, Michał Pośpiech, Bartłomiej Strzelecki. Od lewej siedzą: Jacek Fajak, Arkadiusz Rosiek, Łukasz Piskorski, Jakub Konieczka i Miłosz Drygalski 21. Jakub Szmidt wsadza piłkę do kosza podczas X meczu gwiazd. Przygląda się temu Damian Matusiak 22. Zwycięzcy pierwszej edycji „Era Ligi Szkolnej”, zespół VIII LO Toruń. Od lewej w białych strojach stoją: Karol Kamiński, Jakub Szmidt, trener Marek Ziółkowski, Arkadiusz Wróbel, Szymon Nowak, Mateusz Jóźków. Od lewej siedzą: Tomasz Tlałka, Tomasz Gzella, Damian Puncewicz, Waldemar Świątek i Filip Słoniecki 23. Drużyna Jaworu w sezonie 2005/2006. Od lewej stoją: Janusz Jaworski, Witold Waczyński, Przemysław Gryglewski, Tomasz Kornand, Janusz Zielke i Maciej Marciniak. Od lewej siedzą: Bartosz Fladrowski, Igor Griszczuk, Łukasz Czapiewski, Marek Motyka i Roman Rodziński

54


7. Literatura Bekisz Dariusz i Ślot Michał, 50 lat Klubu Sportowego Start-Wisła Toruń (1950-2000), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2000. Biuletyn Uniwersytetu Mikołaja Kopernika GŁOS UCZELNI, Toruń 2 i 3/ 1988 r. http://miasta.gazeta.pl/torun/1,35580,1549803.html [05.06.2008]. http://miasta.gazeta.pl/torun/1,35580,2918230.html [05.06.2008]. http://sport-torun.com/kosz/?page=his [05.06.2008]. http://sport-torun.com/kosz/?page=his&imp=1 [24.05.2008]. http://turniej.ikmedia.pl/ [24.05.2008]. http://www.fibaeurope.com/cid_KNce8jInH7Qj1EsyH5rjn2.gameID_1468-18-A1.compID_MsfTeemRHYovSUdkYV76x0.season_1997.roundID_2552.teamID_2464.html [20.05.2008]. http://www.ultrasport.pl/memorial_wojtka_michniewicza_w_toruniu,artykul,2296.html [05.06.2008]. https://portal.wsb.pl/wwwTorun/ofertaTor_sport_w_wsb.xml [10.06.2008]. Jubileusz 50-lecia Toruńskiego Klubu Sportowo-Turystycznego „Budowlani” TORUŃ 1947-1997, pr. zbiorowa, Wydawnictwo Zapolex MEDIA, Toruń 1997. Kornacki Marek, Kluby i stowarzyszenia sportowe energetyków w Toruniu (1948-2000) – Od „EGT” do „ELEKTRYKA”, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2003. Łaszkiewicz Krzysztof, Polska koszykówka męska 1928 – 2004, Wydawnictwo „Pozkal”, Inowrocław 2004. Otręba Bolesław, 50-lecie AZS Toruń, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Toruń 1996. Ludwik Szuba, pt. Działalność kolejowego klubu sportowego „POMORZANIN” Toruń w latach 1945 – 1957, Praca magisterska, Poznań 1975 r. Słowik Sławomir, Polskie życie sportowe w Toruniu w okresie międzywojennym (1920-1939), Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2001. Tomczak Edward, Wyszyński Kazimierz, Ponichtera Henryk, Oficerska Szkoła Artylerii w Toruniu 1923-1992, zarys dziejów. Tradycje, historia, współczesność, Toruń 1992. Wesołowska Maria i Szałkiewicz Krystyna, 55 lat Zespołu Szkół Inżynierii Środowiska w Toruniu, Wydawnictwo XPRESS, Toruń 2000.

55

Historia Toruńskiej Koszykówki Męskiej  

55 stronicowa praca licencjacka opisująca historię toruńskiej koszykówki męskiej. Mało znane, ciekawe fakty i zdjęcia.

Historia Toruńskiej Koszykówki Męskiej  

55 stronicowa praca licencjacka opisująca historię toruńskiej koszykówki męskiej. Mało znane, ciekawe fakty i zdjęcia.

Advertisement