Issuu on Google+

2012 éèðûì 19-\ä ëóí

42¹ (1063)


42¹ * 2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí

2

Òîì é\çëû áóðåòø ëî\ Êîëü\ì âåæîí\ þðêàðñà 36\ä íîìåðà øêîëàûñü ë\ç áåðåòà íûâêàÿñ - òîì èíñïåêòîðúÿñ - Äèìèòðîâ óëè÷àñà òóé âóäæàí=í äîðûí ðàç\ä=ñíû âåòëûñü-ìóíûñüÿñëû òóé âûëûí êîëàíà íîã\í âåòë\ì éûëûñü ãèæ\äà êàáàëàÿñ, ê\í= èíä\ìà êàð\ä âåòëàí ìåäø\ð ïðàâèë\ÿñ, ñåðïàñàë\ìà äà ã\ã\ðâî\ä\ìà \òêûìûí ïàñ.

4

ë.á.

Ýæâà ðàéîíûí âîñüò\ìà\ñü ûâëàâûâñà ãèìíàñòèêà ïëîùàäêà. Ñýò÷\ñ àäìèíèñòðàöèÿ\í âåñüê\äëûñü Àëåêñàíäð Êàëèíèí ñåðòè, òàé\ ï\ àáó ìåäâîääçà ûâëàâûâñà ñïîðòèâí\é îáúåêò, ýì íèí íåêûìûíëàûí. /í=ÿûñ ìåñòèò÷\ìà ðàéîíñà ðåàáèëèòàöèîííî-áóðä\ä÷àí ø\ðèí äîðûí. ×åëÿäü ðàäïûðûñü âîëûâë\íû ñýò÷\. - Òàé\ ïëîùàäêà âîëûâë\íû ñóäçñüûò\ì ñåìüÿÿñûñü ÷åëÿäü, è òûäàë\, êûäçè íàé\ âåæñü\íû áóðëàíü\. Îêîòà, ìåäûì òàòø\ì ïëîùàäêàûñ óíäæûêëàûí íà â\ë=, \ä òàé\ êîëàíàòîð, - âèñüòàë\ Àëåêñåé Ñìîëèí - ðåàáèëèòàöèîííî-áóðä\ä÷àí ø\ðèíñà âåñüê\äëûñü\ñ âåæûñü. «Êîìèèíôîðì» ñåðòè

Ëûéñèñíû Ðîáèí Ãóä ìîç Îêòÿáðü ò\ëûñüë\í ìåäâîääçà âåæîí\ Íåíå÷ àâòîíîìèÿ êûòøûí êîòûðòë=ñíû ôèííé\ãðà âîéòûðëûñü ëóíúÿñ. Òàé\ êîëàíà àääçûñüë\ì âûëàñ Êîìè ìóûñü âåòë=ñ âèò ìîðòà äåëåãàöèÿ.

6

ë.á.

«É\ë\ãà» ãàçåò âîäç\ é\ç\ä\ êîìè êûâ âåë\ä\ì ìîãûñü îòñ\ã âûë\ óäæàëàí òåòðàäüëûñü ëèñò áîêúÿñ. ×àéòàì, áûä\íëû ïîçÿñ áîñüòíû ñýòûñü óíà êîëàíà ìàòåðèàë.

Ñûêòûâêàðûñü äà Ýæâà ðàéîíûñü ñåìüÿÿñ íåâàæ\í îðäéûñèñíû «Ìåäáóð ëûéñüûñü» íèì ïîíäà. Êîíêóðñë\í èíä\ä ñåðòè, âåðìàñü\ì\ ïîçèñ ïûð\ä÷ûíû í¸ëü ìîðòà êîìàíäàÿñëû - áàòü-ìàì äà íàë\í êûê êàãà. ×åëÿäüë\í \òóâ àðëûäûñ ìåä ýç â\â 23-ûñü ûäæûääæûê. Ôèíàë\ ïåò\ìà êâàéò êîìàíäà. Àëåêñàíäð Ìîðîçîâ - ñïîðòèâí\é ãàæ êîòûðòàí ø\ðèíñà äèðåêòîð ñåðòè, «Ìåòêèé ñòðåëîê» êîíêóðñ òàâî ï\ ¸íà âåæñèñ. Âîääçà âîÿñ\ ê\ ëûéñèñíû ïåéíòáîëüí\é ðóæüåûñü, òàâî âèäë=ñíû «Ëàçåðòàã» - âèíòîâêàûñü ëûéñü\ì äà â\÷èñíû ñ=äç øóñÿíà ìàðø-áðîñîê. Êîìàíäàÿñë\í êàïèòàíúÿñëû â\ë= â\çé\ìà Ñûêòûâêàðûí ãåæ\äà ïàíûäàñüëûñü ðóæüå - àðáàëåò äà íü\â. Áûä\íëû ï\ ëîè îêîòà âèäëûíû àñüñ\ Ðîáèí Ãóä\í. Áûä êàïèòàíëû ñåò=ñíû 10 ñòðåëà - íà ëûäûñü êâàéòñ\ êîë=ñ ëûéíû êîëàíà íîã\í. Òàûí ñÿìñ\ ïåòê\äë\ìà\ñü àáó ñ\ìûí áàòüÿñ, íî è ìàìúÿñ äà ÷åëÿäü. Êîéì\ä ìåñòà áîñüò\ìà Øàõâàòîâúÿñë\í ñåìüÿ, ì\ä - Êèðüÿíîâúÿñë\í, ìåäáóð\í ëî\ìà\ñü Èâàíîâúÿñ. Íàëû âè÷ì\ìà\ñü äèïëîìúÿñ, þìîâ êîçèíúÿñ. Ìåäáóð ëûéñüûñüÿñ\ñ òîðé\í ÷îë\ìàë\ìà\ñü. «Ìåäáóð ëûéñüûñü» êîíêóðñ ïûð\ «Ïàïà, ìàìà, ÿ - çäîðîâàÿ ñåìüÿ» êàðñà âåðìàñü\ìúÿñ\. Ñýí= í\øòà âåðìàñü\íû áîóëèíãûí, ëûçü\í êîòðàë\ìûí, âàð÷÷\ìûí äà ëûéñü\ìûí, òóðèçìûí, à ìåäá\ðûí êîòûðò\íû «Âåñ¸ëûå ñòàðòû». Ñýêè ëî\ ò\äñà, Ñûêòûâêàðñà êóòø\ì ñåìüÿ ìåäú¸íà ðàäåéò\ ñïîðò.

Ïåòê\äë=ñíû âûí äà óäàëëóí 7-10 ë.á.

Ñî è á\ð\ êîëè ãîæ\ì. Ñû ïûääè âîèñ çýðà, ê\äçûä àð. Òàé\ êàä\ êîë\ ¸íäæûêà âèäçíû äçîíüâèäçàëóíò\ âèñü\ìúÿñûñü, ýá\ñ ÷èí\ìûñü. À êûäçè âèäçíû àñüò\ òàûñü? Êîëàíà â\çé\ìúÿñ - «É\ë\ãàê\ä» ê\ òý îëàí - äçîíüâèäçà\í ïûð è ëîàí» ðóáðèêàûí.

14

ë.á.

Îêòÿáðü 12-14 ëóíúÿñ\ þðêàðûí ìóí=ñ ïîä\í âåòë\ì êóçÿ Êîìè Ðåñïóáëèêàñà âîñüñà ÷åìïèîíàò. Òàé\ îðäéûñü\ìñ\ ñè\ìà\ñü ðåñïóáëèêàñà é\çëû îòñ\ã ñåòàí îòðÿä\í âåñüê\äëûñü Âëàäèìèð Ïóøêîë\í ïàìåòü ëóíëû. Îðäéûñü\ì\ ïûð\ä÷èñíû 200 ñàé\ òîì ìîðò. 41 êîìàíäà âîë=ñ Ñûêòûâêàðûñü, Óõòàûñü, Ñûêòûâ, Ëóçäîð, Êóë\ìä=í, Ê\ðòêåð\ñ äà Êíÿæïîãîñò ðàéîíúÿñûñü. Îðäéûñüûñüÿñ\ñ þêë=ñíû êóèì àðëûä ñåðòè. Êîìàíäàÿñ ï\âñòûí ìåäâîääçà ìåñòà øåä\ä=ñ Êîìè ïåäèíñòèòóò, ì\ä\í øóèñíû Ñûêòûâêàðñà â\ð èíñòèòóò\ñ äà êîéì\ä\í ëîè Ñûêòûâêàðñà «Äðóæáà» êîòûð. 1996-1997 âîÿñûí ÷óæë\ìàÿñ ï\âñòûí ìåäâûëûñ òøóï\ä âûëûí ëîè Ñûêòûâ ðàéîíñà êîìàíäà, ì\ä ìåñòà âè÷ìèñ Ñûêòûâêàðñà 1 íîìåðà øêîëàûñü êîòûðëû äà êîéì\ä\í øóèñíû Àáúÿ÷îéñà êîìàíäà\ñ. 1998-1999 âîÿñ ï\âñòûí âåðìûñüíàñ ëîè Ñûêòûâ ðàéîíñà êîìàíäà æ\. Ì\ä ìåñòà âè÷ìèñ Ñûêòûâêàðñà 1 íîìåðà øêîëàëû äà êîéì\ä\í øóèñíû Ëóçäîð ðàéîíñà «Íåïîñåäû» êîòûð\ñ. Âåðìûñüÿñëû âè÷ìèñíû ìåäàëüÿñ, êóáîêúÿñ äà ãðàìîòàÿñ.


3

2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí * 42¹

Òîì æóðíàëèñòúÿñ - Âîðêóòàûí Îêòÿáðü 23-25 ëóíúÿñ\ Âîðêóòàûí ìóíàñ ðåñïóáëèêàñà òîì æóðíàëèñòúÿñë\í VII ñë¸ò - ÷åëÿäüëû «Ñâîé ãîëîñ â ÑÌÈ» ìåäèàôîðóì. Ñë¸ò êîòûðòíû îòñàëàñíû Êîìè Ðåñïóáëèêàñà îáùåñòâåíí\é êîòûðúÿñë\í àññîöèàöèÿ, êîä= ïûð\ Êîìè ðåãèîíñà îáùåñòâåíí\é îðãàíèçàöèÿë\í êîîðäèíàöèîíí\é ñ\âåò\. Ïðåññ-ø\ðèíúÿñûí ç=ëüûñü òîì é\ç âîëàñíû Âîðêóòàûñü, Ìèêóíüûñü, Ýæâàûñü, Ñîñíîãîðñêûñü, Óõòàûñü, Ñûêòûâä=í, Èçüâà äà Ñûêòûâ ðàéîíúÿñûñü. Íûâ-çîíëû êîâìàñ îðäéûñüíû óíà ñèêàñ êîíêóðñûí. Òàûñü êûíäçè íàëû íó\äàñíû ìàñòåð-êëàññúÿñ òåëåâèäåíèåñà îïåðàòîðúÿñ, óäæàëûñü íèí æóðíàëèñòúÿñ, ðàäèîâåäóù\éÿñ, ãëàâí\é ðåäàêòîðúÿñ. Óäæàë\ì êûíäçè òîì é\ç\ñ âè÷÷ûñü\ è øîé÷÷àí ïðîãðàììà, Âîðêóòà êóçÿ ýêñêóðñèÿÿñ äà óíà ìóê\äòîð. Ûäæûä êîçèí\í òîì æóðíàëèñòúÿñëû ëî\ «ÞÍÏÐÅÑÑ» òâîð÷åñê\é îáúåäèíåíèå» ðåãèîíñà îáùåñòâåíí\é êîòûðë\í ïðåçèäåíò Ñåðãåé Öèìáàëåíêîê\ä àääçûñüë\ì.

Äîíà ¸ðòúÿñ! À ò= ýí\ âóí\ä\é ãèæ\ä÷ûíû «É\ë\ãà» ãàçåò âûë\? Ïîçü\ íèí êîò\ðòëûíû ïîøòà âûë\ (äà è êîë\!) äà ãèæ\ä÷ûíû òîì é\çëû êîìè êûâúÿ äçèê \òè ïåòàñ âûë\. 2013 âî äæûí êåæë\ äîíûñ - 164 øàéò 34 óð. Âî êåæë\ - 308 øàéò 36 óð. Ãèæ\ä÷àí èíäåêñ: 52099

«ÌÈ»-ñàÿñ âîäçì\ñò÷\íû Íåâàæ\í Ñûêòûâêàðñà êîìè êóëüòóðà ø\ðèíûí òîì âîéòûðë\í «Ìè» êîòûð íó\ä=ñ ïðåññêîíôåðåíöèÿ. Ѹðíèò=ñíû ñýí= âèò íûðâèçü ñåðòè. /òè-ê\, Îëüãà Àâåðèíà, Þëèÿ Õàðêóí äà ßíà Âàñèëü÷åíêîâà âèñüòàñèñíû \òé\çà äèïëîìàòèÿ ñåðòè Ýñòîíèÿ\ âåë\ä÷ûíû âåòë\ì éûëûñü. Íûâúÿñ ïàñéèñíû, ìûé òàé\ ïðîåêòñ\ äàñüò\ìà Êàðåëèÿûñü Àëåêñåé Öèêàðåâ. Ñòàâíàñ ëîàñ 4 ñåññèÿ. Ìåäâîääçàûñ ñî â\ë= íèí Ýñòîíèÿûí. Âîäç\ íó\äàñíû Êàðåëèÿûí, Ìàðèé Ýëûí, Êîìèûí. Äåêàáðü 5-7 ëóíúÿñ\ ïðîåêò\ ñòàâ ïûð\ä÷ûñüûñ ÷óê\ðò÷àñíû Ûáñà ýòíîêóëüòóðà ïàðêûí äà â\÷àñíû \òóâúÿ êûâê\ðò\äúÿñ. Äåêàáðü 1-2 ëóíúÿñ\ Ûáûí òø\òø ëî\ «Ðàéäà» êîíêóðñë\í ðåñïóáëèêàñà òøóï\ä. Îðäéûñü\ì\ ïûð\ä÷ûíû îêîòèò\ì éûëûñü ðàéîíúÿññÿíü âî\ìà íèí íåêûìûí øû\ä÷\ì. Êîíêóðñ â\ñíà êûâêóòûñü Îëüãà Àâåðèíà ÷àéò\, ìûé òàé\ ëûäûñ ñîäàñ íà. «Ðàéäà» êîíêóðñê\ä \òòø\òø íó\äàñíû è «FUROR» ôîðóì. Êîéì\ä-ê\, ßíà Ñàæèíà - «Ìè» êîòûð\í âåñüê\äëûñü - âèñüòàë=ñ

Èçüâà ðàéîí\ âåòë\ì éûëûñü. Ñûê\ä òø\òø òîì é\çê\ä àääçûñüëûíû âåòë\ìà «Êîìè âîéòûð» \òìóí\ì\í âåñüê\äëûñü Ñåðãåé Èâàíîâè÷ Ãàáîâ. ßíà ò\ä÷\ä=ñ, ìûé 200 ã\ã\ð èçüâàòàñ òîì ìîðò ê\ñé\ ïûðíû «Ìè» êîòûð\, óäæàâíû êîìè é\çë\í òîðúÿ ìûòø\äúÿñ ñåðòè àñ ðàéîíûí. Ñýêè æ\ ñüûë\ìà\ñü Ùåëüÿþðûñü âåë\äûñü\í äàñüò\ì ñüûëàíêûâ, êîä= âåðìàñ ëîíû «Ìè» êîòûðë\í \òóâúÿ êûï\í. ×óê\ðò÷ûâë\ì äûðéè þ\ðò=ñ-

íû «Ìè»-\í âûëü âåñüê\äëûñüÿñ\ñ á\ðé\ì éûëûñü. Ïàñéèñíû, ìûé êîòûðûí âîäçâûâ ñ¸ðíèò\ìà\ñü íèí êàíäèäàòúÿñ ñåðòè, âèäëàë\ìà\ñü óñòàâ äà á\ðé\ìà\ñü ïðåäñåäàòåëü\ñ ìåäâîääçà âåæûñü\ñ. Ñû\í ëî\ Îëüãà Àâåðèíà, êîä= \í\äç þðíó\ä=ñ êîòûðë\í þðêàðñà þê\í\í. À ñû ïûääè òàé\ óäæíàñ êóòàñ þðíó\äíû Åâãåíèÿ Ëîáàíîâà - «Ìè» êîòûðûí ç=ëüûñü, «Êîìè é\çêîñòñà ðàäèîûñü» êîððåñïîíäåíò. Åëåíà ÌÎÐÎÕÈÍÀ


4

42¹ * 2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí

Êîëü\ì âåæîí\ þðêàðñà 36-\ä íîìåðà øêîëàûñü ë\ç áåðåòà íûâêàÿñ - òîì èíñïåêòîðúÿñ - Äèìèòðîâ óëè÷àñà òóé âóäæàí=í äîðûí ðàç\ä=ñíû âåòëûñü-ìóíûñüÿñëû òóé âûëûí êîëàíà íîã\í âåòë\ì éûëûñü ãèæ\äà êàáàëàÿñ, ê\í= èíä\ìà êàð\ä âåòëàí ìåäø\ð ïðàâèë\ÿñ, ñåðïàñàë\ìà äà ã\ã\ðâî\ä\ìà \òêûìûí ïàñ.

Êàðñà òóé âûëûí

Âåë\ä÷ûñüÿñë\í â\ë=íû í\øòà è ñîé âûëàíûñ «ÃÈÁÄÄ Ðåñïóáëèêè Êîìè» ãèæ\äà ê\ðò\äúÿñ. Òîì é\ç îêîòàïûðûñü, âåñèã êîò\ð\í, ìàòûñò÷èñíû áûä âåòëûñü-ìóíûñü ä=í\, âèñüòàñèñíû, ìûé íàé\ øêîëàñà âåë\ä÷ûñüÿñ, íó\ä\íû «Âåòëûñü-ìóíûñü äà òóé» àêöèÿ. Íèìêîäü â\ë= íà âûë\ âèäç\äíûñ\!..

Êîë\ ò\ä÷\äíû, ìûé ÃÈÁÄÄ òîïûäà óäæàë\ øêîëàÿñê\ä. Ñûêòûâêàðûí ñòàâíàñ êîòûðò\ìà òîì èíñïåêòîðúÿñëûñü \êìûñ îòðÿä. 36-\ä íîìåðà øêîëàûí, ÷àéò\ì ñåðòè, àðòìàñ ðåãûä äàñ\äûñ. /í=ÿ êàä êåæë\ òàí= ñ\ìûí îêîòèòûñüÿñ íà ç=ëü\íû. Îòðÿä\ ïûð\ øêîëàûñü 8-10 âîäçì\ñò÷ûñü âåë\ä÷ûñü.

âûë\ \ë\äàíà-âåë\äàíà ãèæ\äúÿñ. Êîòûðò\ìà\ñü íèí «Âíèìàíèå, äåòè!», «Âåæëèâûé âîäèòåëü», «Âåñåëûé àâòîáóñ» àêöèÿÿñ äà ìóê\ä. Èðèíà Óëüÿíîâà âèñüòàñèñ øêîëàûí òàé\ óäæ íó\ä\ì ñåðòè. ×åëÿäüê\ä òóé âûëûí âèäç÷ûñü\ì éûëûñü ¸íäæûê ñ¸ðíèò\íû óðîêûñü \òäîð ìóíûñü çàíÿòèåÿñ äûðéè.

Íàé\ñ òîðé\í á\ðé\íû, ïðèêàç\í óð÷èò\íû âåðñòü\ ï\âñòûñü êûâêóòûñü\ñ. Òàé\ êîòûðúÿñûñ ñýññÿ ÃÈÁÄÄ-ê\ä \òóâ ëèá\ àñø\ðà äàñüò\íû áûä ñèêàñ àêöèÿ, ïåòê\ä÷\ì. ¨íà ñåðïàñàñü\íû, ãèæ\íû ñî÷èíåíèåÿñ, øû\ä÷\ìúÿñ äàñüò\íû é\çëû ðàç\ä\ì

Òø\òø è ìàì-áàòüê\ä ñ¸ðíèò\íû ñîáðàíèåÿñ äûðéè. Âåðà Øàðûãèíà ïàñé\, ìûé òàé\ óäæûñ - ìàìáàòüë\í, øêîëàë\í äà ÃÈÁÄÄ-ûí óäæàëûñüÿñë\í \òóâúÿ. Ûäæûä êîòûð\í â\÷\ìûä - ¸íà ò\ä÷àíàäæûê. Åëåíà ÌÎÐÎÕÈÍÀ

ÃÈÁÄÄ-ñà èíñïåêòîð Âåðà Ïàâëîâíà Øàðûãèíà «2ç» êëàññà âåë\äûñü Èðèíà Àíàòîëüåâíà Óëüÿíîâàê\ä \òòø\òø êîòûðòë=ñíû òóé âûë\ òàé\ ïåòàâë\ìñ\. Òóé âóäæûñüÿñ\ñ âè÷÷ûñèãìîç íàé\ ñ¸ðíèò=ñíû ÷åëÿäüê\ä êûäçè êîë\ êóòíû àñüò\ òóé âûëûí, ïåòê\äë=ñíû òóéáîêñà èíä\ä-ïàñúÿñ.

«É\ë\ãà» ãàçåòë\í äà þðêàðñà ÃÈÁÄÄ-ë\í \òóâúÿ êîíêóðñ éûëûñü ëûääü\é 15 ë.á. âûëûí.


5

Ìåäø\ð ìîãûñ òàé\ ëàãåðûñë\í, äåðò, â\ë\ìà âè÷êî äîðûí óäæàë\ì. Íî ñûûñü êûíäçè íûâçîí âåðñòü\ é\çê\ä \òòø\òø êûâò\ìà\ñü êàòàìàðàíúÿñ\í Âàøêà þ êóçÿ. Òîìóëîâ ïîíäà êûâêóò\ìà\ñü Ëþäìèëà Èâàíîâíà Èãóøåâà - òóðèçìûñü èíñòðóêòîð äà Ïàâåë Âàñèëüåâè÷ Êîñòðîìèí - ãèìíàçèÿûí ôèçêóëüòóðà âåë\äûñü. Í\øòà âåë\ä÷\ìà\ñü ãèæíû Íèíà Àëåêñàíäðîâíà Îáðåçêîâà þðíó\ä\ì óëûí ìàñòåðñê\éûí, à Êîìè íàóêà ø\ðèíûñü òóÿëûñüÿñ Îëåã Èâàíîâè÷ Óëÿøåâê\ä äà Ëþäìèëà Ñåðãååâíà Ëîáàíîâàê\ä ÷óê\ðò\ìà\ñü ï\ëü-ï\÷ëûñü ôîëüêëîð. Àíòîíèíà Íèêîíîðîâíà Àìîíàðèåâàê\ä âåë\ä÷\ìà\ñü êûíû â\íü äà â\÷àâíû àêàíü. Äàñüò\ìà\ñü âåñèã òóðóíûñü â\âúÿñ\ñ. Áûä ðûò áèïóð äîðûí ñ¸ðíèò\ìà\ñü ëóíòûðñÿ óäæ éûëûñü, þêñü\ìà\ñü \òà-ì\äíûñê\ä ñü\ë\ìêûë\ì\í, ì\âïúÿñ\í. Ãàæ\ä\ìà ëóíúÿññ\ òø\òø è ãèòàðà óë\ ñüûë\ì. À Âàñÿ Øó÷àëèí è áàÿí\í âîðñ\ìà. Äåðò, ÷åëÿäüëû òàòø\ìòîðûä ¸íà âî\ìà ñü\ë\ì ñåðòè. Òàé\ òûäàë=ñ ðûò äûðéè òîì é\çë\í âèäç\äëàñúÿñûñü, øó\ì êûâúÿñûñü. Âè÷êî äîðûí óäæ\ òàâî ïûð\ä÷ûë\ìà\ñü 76 ìîðò. Íà ëûäûí ãèìíàçèÿñà âåë\äûñüÿñ äà âåë\ä÷ûñüÿñ, Óäîðàñà òîì é\ç äà âåðñòü\. Óäîðà÷è\ñ êîòûðò\ìà Âàëåíòèíà Ïåòðîâíà Áîíäàðåâà - ðîíîûí óäæàëûñü. Äà è à÷ûñ òø\òø îêîòàïûðûñü ïûð\ä÷\ìà óäæ\. Ýêñïåäèöèÿ\í þðíó\ä\ìà Ñåðãåé Âèêòîðîâè÷ Òàñêàåâ, «Íàñëåäèå» êîðñüûñÿí êîòûð\í âåñüê\äëûñü. Ûäæûä ïàé, äåðò, ëàãåð êîòûðò\ìûí Àëëà Àëåêñàí-

2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí * 42¹ Îêòÿáðü 11 ëóí\ Þ.À.Ñïèðèäîíîâ íèìà èñêóññòâîÿñ ãèìíàçèÿûí êûïûäà êîëè ãîæ\ì êàçüòûëàí ðûò. Ñèèñíû ñ=é\ñ Óäîðà ðàéîíñà É\ðòûìä=í ñèêòûí «Ïàëîìíèê» ëàãåðûí ãîæñÿ óäæàë\ìëû äà îë\ìëû. Ýêñïåäèöèÿñ\ êîòûðòûñüÿñ íèìò\ìà\ñü ñ=é\ñ «Äîðîãà ê õðàìó».

Àáó âåñüø\ð\ ãîæ\ìûñ êîëü\ìà

äðîâíà Òàñêàåâàë\í ãèìíàçèÿûí èñòîðèÿ âåë\äûñüë\í. Òàñêàåâ ãîçúÿ îç íèí ìåäâîääçàûñü îòñàâíû äçîíüòàâíû âè÷êî. Íà\í ûäæûä óäæ íèí â\÷\ìà Óëëÿíà ìàíàñòûðûí, Êóë\ìä=íñà âè÷êîûí. É\ðòûìä=íñà âè÷êîñ\ â\çé\ìà äçîíüòàâíû Ãàëèíà Âàñèëüåâíà Áóòûðåâà - ãèæûñü, îáùåñòâåíí\é ïàëàòà\ ïûðûñü. Ñ=é\ æ\ ÷óêñàë\ìà òàé\ óäæ\ ïûð\ä÷ûíû Ñûêòûâêàðñà äà Âîðêóòàñà åïèñêîï Ïèòèðèì\ñ. Òàâî ãîæ\ì 75 âî êîñòàâë\ì á\ðûí åïèñêîï Ïèòèðèì íó\ä\ìà Âåæà Òð\è÷à âè÷êîûí ñëóæáà. /í=ÿ âè÷êîñ\ ëýïò\ìà\ñü 1826 âîûí íèí, à ñû\äç ìåäâîäç â\ë\ìà ïó âè÷êî. Ëàãåðûí 10 ëóí ÷\æ îë=ã\í ç=ëüûñüÿñ ÷óê\ðò\ìà\ñü þñà ÿíòàð, ìàâò\ìà\ñü òóðóíâèæ ð\ì\í âè÷êîã\ã\ðñà ïîòø\ñ, èäðàë\ìà\ñü âè÷êî äîðûñü ñòð\èò÷\ì á\ðñÿ

êîëü\ì ë\ï-¸ã, êîäé\ìà\ñü-äàñüò\ìà\ñü ñóñ ñàäèò\ì âûë\ ãóÿñ, òý÷\ìà\ñü ñýò÷\ êóé\ä äà ñü\ä ìó. ¨íà âî\ìà òîì é\çëû ñü\ë\ì âûëàíûñ è êàòàìàðàí\í êûâòíû. Çýâ ï\ ãàæà â\ë=. Ñüûë\ìà\ñü, âîðñ\ìà\ñü, ÷åðè êûé\ìà\ñü. Áûä\íëûñü ñü\ë\ìñ\ â\ðçü\ä\ìà\ñü ýíîâò\ì ñèêò-ãðåçäúÿñ. Ñýòø\ì ï\ ñýí= ãàæò\ì, íîðìàí ñ\ìûí \òè ì\âïûñü: à ìåíàì ê\ ñèêò\é òàòø\ì ë\íü ëî\, òø\òø êóñàñ ñýí= îë\ìûñ?.. Ýêñïåäèöèÿ ìåäâîääçà ëóí\ øîé÷÷ûñüóäæàëûñüÿñ ïàñé\ìà\ñü êîìè íåá\ãëû ñè\ì ãàæ. Êûâç\ìà\ñü ãèæûñüÿñëûñü íà\í æ\ ëûääü\ì êûâáóðúÿñ, âèäç\ä\ìà\ñü êîíöåðò, ê\í= ñüûë\ìà\ñü òø\òø Îëüãà Ñîñíîâñêàÿ äà Âëàäèìèð Þðêîâñêèé. Àñüíûñ ãàæ\ä\ìà\ñü é\çñ\: ïåòê\äë\ìà\ñü êîìè âîðñ\ìúÿñ, ìè÷à ñàðàïàíú-

ÿñ\ â\÷÷\ì\í é\êò\ìà\ñü êûòø\í. À ãàæûñ â\ë\ìà èþíü 22 ëóí\ - âîéíà ïàíñÿí ëóí\, ñû â\ñíà ðûòíàñ êàçüòûøò\ìà\ñü òûøûí ï\ãèáíèò\ìàÿñ\ñ äà þ\ øûáèò\ìà\ñü þðêûòø. «Ïàëîìíèê» ëàãåðûí ÷óæ\ìà êûê ìè÷à âûëü ñüûëàíêûâ. Íàé\ñ êûâê\ðò\äà ðûò äûðéè ã\ñüòúÿñëû òø\òø æ\ ñüûë=ñíû. /òèûñ ë\ñü\ä\ìà ñòàâëû ò\äñà «Èçãèá ãèòàðû æ¸ëòîé...» øûëàä óë\. Êûâúÿññ\ ãèæ\ìà Þðèé Ïîïîâ. À ì\ä ñüûëàíêûâéûñë\í êûâúÿñûñ ëî\ìà\ñü òø\òø ëàãåðûí îë=ã\í, øûëàäñ\ äàñüò\ìà á\ðûíäæûê íèí Àëåêñàíäð ×óâüþðîâ. Ñòàâíàñ ðûòûñ êîëè êûïûäà, ãàæàà. Êîðñþð\ íåóíà íîðì\äûøòë=ñ. È ïîçèñ ã\ã\ðâîíû, ìûé ëàãåðûí ç=ëüûñüÿñë\í ãîæ\ìûñ àáó êîëü\ìà âåñüø\ð\. Åëåíà ÌÎÐÎÕÈÍÀ


6

42¹ * 2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí Îêòÿáðü ò\ëûñüë\í ìåäâîääçà âåæîí\ Íåíå÷ àâòîíîìèÿ êûòøûí êîòûðòë=ñíû ôèíí-é\ãðà âîéòûðëûñü ëóíúÿñ.

È Íåíå÷ êûòøûí êîìèûä îë\ Òàé\ êîëàíà àääçûñüë\ì âûëàñ Êîìè ìóûñü âåòë=ñ âèò ìîðòà äåëåãàöèÿ: Ãîññ\âåòñà äåïóòàò Àëåêñåé Öûïàíîâ, Ðîññèÿñà ôèíí-é\ãðà êóëüòóðà ø\ðèíûñü Ëèëèÿ ×óïðûíà, «Äåâ÷àòà» êîìè é\çêîñòñà àíñàìáëüûñü ñüûëûñü äà «Òîìëóí» òîì é\çë\í àíñàìáëü\í âåñüê\äëûñü Òàòüÿíà Ïàðíà÷¸âà äà ñýí= æ\ ñüûëûñü Àíàñòàñèÿ Ìèõàéëîâà. Ò\äñà, ìûé Íåíå÷ êûòøûí òø\òø îë\ êîìèûä. È òàê\ä éèò\äûí òàí= ïûääè ïóêò\íû êîìè êûâò\, êîòûðòë\íû óíà ñèêàñ àääçûñüë\ìãàæ, ìåäûì ýñüê\ îç âóí\äíû ñ=é\ñ, à ñåòíû ïîçÿíëóí òàò÷\ñ êîìèëû ò\äíû êûâ-òðàäèöèÿ äà âóäæ\äíû ñ=é\ñ àñëàíûñ ÷åëÿäüëû. Êîìèûñü âî\ì ã\ñüòúÿñ\ñ çýâ áóðà âî÷ààë\ìà\ñü. Íàé\ñ íó\äë\ìà\ñü Íåíå÷ñà êðàåâåäåíèå ìóçåé\ ýêñêóðñèÿ âûë\, ò\äì\ä\ìà\ñü ñýò÷\ñ âåñüê\äëûñü-óäæàëûñüê\ä. Âîë\ìà\ñü è Íåíå÷ñà ýòíîêóëüòóðí\é ø\ðèí\ äà àääçûñüë\ìà\ñü ñýò÷\ñ þðíó\äûñüÿñê\ä. Êîìè\ñ ¸íà øåíçü\ä\ìà\ñü

Ñíèìîêúÿñûñ Ò.ÏÀÐÍÀרÂÀË/Í

÷óìúÿñ. Íàé\ ï\ òîðúÿë\íû ìóæè÷\éÿñëû äà àíüÿñëû âûë\. Íûâúÿñë\í ÷óìûí \øàë\íûû çàíàâåñúÿñ, óíà ð\ìà ÷ûøúÿíúÿñ, æûðñ\ þêë\ìà. À àéóëîâ ÷óìûí òàòø\ìòîðéûä ï\ àáó. Ìåäñÿ ò\ä÷àíàòîðé\í ôèííé\ãðà ëóíúÿñ äûðéè â\ë\ìà «Çàïîëÿðíàÿ ôèííîóãîðèÿ» ôåñòèâàëü, êîä= ìóí\ìà Çàïîëÿðí\é ðàéîíñà Êðàñíîå ïîñ¸ëîêûí. Ôåñòèâàëüñ\ âîñüò\ìà\ñü êûòøñà àäìèíèñòðàöèÿûí óäæàëûñüÿñ, Êðàñíîå ïîñ¸ëîê\í âåñüê\äëûñü äà Êîìè ìóûñü Ëèëèÿ ×óïðûíà. Íà á\ðûí ïåòê\ä÷\ìà\ñü ñüûëûñü-é\êòûñü êîòûðúÿñ. Òàé\ ëóí\ êóëüòóðà êåðêà âîäçûí óäæàë\ìà è «Êðàñíàÿ ïîëÿíà» ÿðìàíãà. Îêîòèòûñüÿñëû ïîçü\ìà íü\áíû ñýò÷\ñ ìàñòåðúÿñëûñü àñ êè\í â\÷\ìòîðúÿñ: ïèìè, êó÷èêûñü â\÷\ì ñóìêàÿñ äà â\ð-âàëûñü ÷\ñìàñÿíòîðúÿñ âîò\ñ. Íåûëûí ñóëàë\ìà ÷óì, ê\í= â\ë\ìà ïîçÿíëóí âèäëûíû ê\ð ÿéûñü äà ÷åðèûñü â\÷\ì â\ë\ãà. ×åëÿäüëû òàí= ïîçèñ ïûð\ä÷ûíû óíà ñèêàñ âîðñ\ì\. Êóëüòóðà êåðêàûí óäæàë\ìà ýêñïîçèöèÿ, ê\í= ò\äìàñü\ìà\ñü ÷åëÿäü òâîð÷åñòâî\í, òîì ôîòîãðàôúÿñë\í äà ñåðïàñàñüûñü ãðàôèê Þ.ßâîðèêàë\í óäæúÿñ\í. Òàò÷\ñ áèáëèîòåêàûí ìóí\ìà

«Íåíå÷ àâòîíîìèÿ êûòø - ôèííé\ãðà ìèðë\í þê\í» ¸ðòà ñ¸ðíè. ×óê\ðò÷ûñüÿñ ñ¸ðíèò\ìà\ñü êûâ äà êóëüòóðà ñ\âì\ä\ì éûëûñü, òø\êûääæûêà ïàíûäàñüë\ì äà óíäæûê ãàæ êîòûðòë\ì éûëûñü. Àääçûñüë\ì äûðéè Êîìèûñü Ëèëèÿ ×óïðûíà ïåòê\äë\ìà ïðåçåíòàöèÿ, êîä\ñ ñè\ìà êîìè äà ñàìîäèé âîéòûðëû. Äèñêóññèÿ á\ðûí ÷åëÿäüëû ïåòê\äë\ìà\ñü ìóëüòôèëüì äà ò\äì\ä\ìà\ñü «Çàâåùàíèå ïðåäêîâ» âûñòàâêà\í. Òàé\ ëóíñÿ ãàæëû êûâê\ðò\äñ\ â\÷\ìà ãàëà-êîíöåðò. Ñüûëûñüé\êòûñü êîòûðúÿñ âîë\ìà\ñü êûòøë\í áûä ïåëü\ñûñü. Çýâ àñëûñï\ë\ñà äà ãàæàà ìóí\ìà «Âèçóëà þ» êîìè ãàæ äà «Þãûä øîíä=» êîìè é\çêîñòñà àíñàìáëüë\í êîíöåðò. Òàâîñÿ «Âèçóëà þ» ãàæñ\ ñè\ìà\ñü òðàäèöèîíí\é êîìè ïàñüê\ìëû, êîä= ìóí\ìà «Ìè÷àà â\÷÷ûñÿì» þðíèì óëûí. Áûä ïåòê\ä÷\ì á\ðûí ïåòàâë\ìà\ñü êîìè ïàñüê\ìà âîéòûð. Íåíå÷ êûòøûí îëûñü êîìè êàãà\ñ ìîç âèäç\íû ÷óæàí êûâò\, ïûääè ïóêò\íû äà óíà âûí ñåò\íû ñ=é\ñ ñ\âì\ä\ì âûë\. Øåíçü\ä\! À Êîìè Ðåñïóáëèêàûí îëûñüÿñ ìûéëàê\ ì\ä íîã\í ì\âïàë\íû... Êðèñòèíà ÑÅÐÃÅÅÂÀ


13


14

ü

êûðûìïàñ

.


15

ü

êûðûìïàñ


16

ü

êûðûìïàñ


11

2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí * 42¹ Èâàí ÁÅËÛÕ

Äçîëÿ â\ð äîð È÷\òäûðéèûä ûë= ïàñüêûä ïàðìààä ìè ýã\ íà ëûñüò\é âåòë\äëûíû. ¨íà ïîë=ì ûëàë\ìûñü. À ñûûñü \òäîð \ä è òóðóí îøêûä ìèÿí\ñ âåðìèñ ïîâçü\äíû. Íàé\ ãîæ\ìíàä ïûðäæûê ñèêò áåðäûí êûòøëàë=ñíû. ×\ñìàñèñíû â\ðäîðñà ìóÿñ âûë\ ê\äçë\ì ç\ð ñîðà àíüêûòø\í. Ê\òü è âîò\ñûñ íàëû âûë\ òûðìûâë=ñ. Ìè, ÷åëÿäü ÷óê\ð, ýñüê\ ä\çì\ä÷ûâë=ì æ\ âåðñòü\ÿñûäëû, ìèñÿ, áîñüò\é ìèÿí\ñ àñê\äíûä òø\òø âîò÷ûíû. À íàë\í âî÷àêûâéûä ïûð â\ë= äàñü: ìàíèòíû ï\ ñ\ìûí êóòàííûä, à áóðäæûê ï\ âåòë\é Äçîëÿ â\ð äîð\ âîò÷ûíû. À Äçîëÿ â\ð äîðûñ ýç è â\â ûëûí ñèêòñÿíü. Ïàëüëàíü ìóíàí òóé êóçÿ êîë\ ñ\ìûí çäóê-ì\ä âîñüëàëûøòíû. Ñýññÿ êåæàí øóéãà âûë\, ê\í= êûìûíê\ ïàøêûð êîç äà òóñÿïó áûäì\. À íà ã\ã\ð ÷\äëà÷ êóñòúÿñ ïàøêûðò÷\ìà\ñü. Ñýí= ìåäâîäç òàé\ âîò\ñûñ âî\. Â\ðàñ êûí íà, à òàí= ë\ç íèí. È çýâ \ä ãûðûñü. Äçîëÿ â\ðñÿíü íåóíà ëóíâûëûíäæûê Âàêð\ ñ¸í áîêàñ è ÷\ä êóñòúÿñ ñÿðâèäç\íû, à îð÷÷\í ëü\ì ïóÿñ áûäì\íû. Îê è óíà â\ë= ñýí= ñü\ä ëü\ìéûñ ðîçúÿë\ ìèÿí

÷åëÿäüäûðéè. Ïîçü\ ýñüê\ è óëûññÿíüûñ ÷\ñìàñüíû. Íî ìè â\ë= êàâøàñÿì ìåäñÿ êûç âîæúÿñ êóçÿûñ äçèê éûë\äçûñ äà ñýí= âîìòûð\í íÿêëÿëàì ëü\ì òóñüÿññ\. Âîì äîðúÿñíûì ñýêè ìèÿí ñü\äñüûñ-ñü\ä\ñü â\ë=íû. Íî, äåðò, Äçîëÿ â\ð äîðàä ìè ¸íäæûêàñ\ ìåäâîääçà ÷\äëà÷ âîòíû âåòëûâë=ì. Âîòàì â\ë= ûäæûä áåêàð\ ëèá\ ëåìåíü òóèñ\. Çýâ \ä ÷\ñêûä â\ë= òàé\ âîò\ñûñ é\â ñîðíàä ñ¸éíû. Àñëûñï\ë\ñ þìîâ ê\ðà ÷\äëà÷ûä. Ñ\ìûí òÿïê\ä÷àì òûð âîìíàíûì. Íî êîë\ íà \ä êîëüûøòíû ÷\äëà÷ñ\ è âåðñòü\ÿñëû, êîð íàé\ ðûòíàñ óäæ âûëûñü âîàñíû. Òàé\ è ìèÿí ïàé \òóâúÿ ñîðâà\. Îã\ ñ\ìûí àñëûíûìëû ñ¸éíû â\ë= âîò\é Äçîëÿ â\ð äîðûñü ÷\äëà÷ò\. Êàäûñü-êàä\ ñèêò\ âîë=ñ ïåòê\äëûíû êèíî Ïàëüñÿíü Ñòåïêî Ïåäü\ Ìèòðåé. Ñ=é\ñ ìè êèíî Ìèòðåé\í è øóë=ì. Òàé\ ëóíûñ ìèÿíëû ïðàçäíèê êîäü â\ë=. Ñòàâûñ ýñüê\ áóð, íî êèíî âûëàä ñü\ìò\ãûä Ìèòðåéûä îç ëýäç. Ãîðòàä ìàìûäë\í îç æ\ âè÷ìûâ òà âûë\. Ìåíàì ÷åëÿäüäûðéè êîëõîçàä ñü\ìò\ ýç óíà ñåòàâëûíû.

È ñýêè ìè ñþñüì\ä÷èì âóçàâëûíû ÷\äëà÷ò\ êèíî âûë\ áèëåò íü\á\ì ìîãûñü. À ñ=é\ñ íü\áûñüò\ îç òàé êîâ ¸íà äûð êîðñüíû. Ãîæ\ì êåæëàä ñèêò\ øîé÷÷ûíû êàðûñü äà ìóê\äëàûñü óíà\í âîëûâë=ñíû. Àñüíûñ êîðê\ òàí= æ\ áûäìûë\ìà\ñü. À \í= áîêûí îë\íû. Ñèêòñàÿñ ñåðòè, äåðò, îçûðäæûê\ñü. ×\äëà÷ò\ âîòíû íàëû äûø. Íî ñ¸éíûò\, äåðò, îêîòà. Ñî òàòø\ìúÿñûñëû è èíàâë=ì. Êèíî áèëåò âûëàä ñü\ìûä òûð â\ë=. À ãîðòñàÿñûäëû ñ¸éíû ì\äûñü íà óäèòë=ì ÷\äëà÷ûäëà Äçîëÿ â\ð äîðàä âåòëûíû. Òàëóí Äçîëÿ â\ð äîðûä, êûòûñü ìè ìåäâîääçà ÷\äëà÷ âîòëûâë=ì, âàæ\í íèí àáó. Óíà âî ñàéûí ìåëèîðàòîðúÿñ ñû ïûääè áóð ìóÿñ â\ë= â\÷\ìà\ñü. Íî \í= è íàé\ óð\ñì\íû. Áóð ê\äçà ïûääè áîðùåâèê êóò\ìà ïàñüêàâíû. À ìå ïûð íà â\òàñüëûâëà ÷åëÿäüäûðñÿ Äçîëÿ â\ð äîðñ\, êîä= ÷\ñì\äë=ñ ìèÿí\ñ ìåäâîääçà ÷\äëà÷\í.


42¹ * 2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí

12

Âåæà Áîãîðîäè÷àë\í Ï\êð\â - ò\ä÷àíà Åí ïðàçäíèê. Ï\êð\âñÿíü çàâîäèòë=ñíû âîðñíû ê\ëûñüÿñ. Îêòÿáðü 14-\ä ëóíñÿ àñûë\ íûâúÿñ âåòë=ñíû âè÷êî\ äà êåâìèñíû-êîðèñíû àñëûíûñ áóð æ\íèê\ñ. È ìåäñÿ ãàæà âîéïóêúÿñûñ çàâîäèò÷ûë=ñíû áóðåòø Ï\êð\âñÿíü.

Óõòàûí - Ï\êð\â

Óõòàñà «Òîìóëîâ» êîòûð òàé\ âàæñÿ ãàæñ\ ïàñéûò\ã ýç æ\ îâ íàé\ ÷óê\ðò÷èñíû Á.Ô.Øàõîâ íèìà êîìè êóëüòóðà ø\ðèí\ «Ï\êð\âñà ðûòïóê» âûë\. È âîäç\ âûë\ òàé\ ðûòïóêûñ ëî\ íèí áûäâîñÿ\í. Ìåäâîäç «Òîìóëîâñà» âîäçì\ñò÷ûñüÿñ ïåòê\äë=ñíû âî\ìàëû íåûäæûä êîíöåðò. Íèìêîäü - àðòèñòàâíûò\ íàé\ êóæ\íû! Áûä\íëû êàæèò÷èñ Â.Ãóðáàíàëèåâàë\í «Æ\íèê êîðñü\ì» òåø. Òàé\ ñöåíêàûñ çýâ áóðà ë\ñÿë=ñ Ï\êð\â ëóíëû: ìàìàíûëà êîðñü\íû æ\íèê\ñ, íî çáîé Ëèçóêëû îç íà áûä çîí øîãìû - òðàêòîðèñòûä ñîëÿðêà äóêà, ñü\ä þðà Àáäóëë\í ã\òûðûñ óíà, ñò\ð\æûä è÷\ò òóøàà, à ñ\ìûí íà âî\ì ôåëüäøåð ã\òûðà. Ïîìëàíüûñ æ\íèêûä ñþð\ æ\ - èíòåðíåòûñü, àôðèêàñà Äæîí... Êîíöåðò á\ðûí, êûäçè è ïûð, àðòèñòúÿñ äà âèäç\äûñüÿñ þèñíû òøàé, ò\äìàñèñíû \òà-ì\äíûñê\ä, \ä ìóê\ä âî\ìàûñ ëîêò=ñíû Óõòàñà êîìè êóëüòóðà ø\ðèí\ ìåäâîääçàûñü íà. Òøàé þ\ì á\ðûí òîì é\ç âîðñ=ñíû. Òàé\ ðûò\ áûä âîðñ\ìûí ìåäø\ð ìîãûñ â\ë= ò\äì\äíû äà ìàòûñì\äíû ÿíäûñüûñü êîìè òîì é\ç\ñ. ×àéòàì, ðûòûñ àðòìèñ ¸íà ãàæà, øîíûä ¸ðòàñÿí ðóûñ ðåãûä\í êðåïàììèñ, óíà\í àääçèñíû àñëûíûñ âûëü ¸ðòúÿñ\ñ. Âèêòîðèÿ ÃÀÁÎÂÀ, Óõòàñà êîìè êóëüòóðà ø\ðèíûí óäæàëûñü. Ñíèìîêúÿñûñ àâòîðë\í.


13

2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí * 42¹

Ýæâàñà õóäîæåñòâåíí\é øêîëàë\í âûñòàâêà íó\äàí æûðéûí íåâàæ\í âîññèñ «Îò ïëåíýðà ê êàðòèíå» âûñòàâêà. Áóðåòø ñýí= òûäîâò÷\ Òèìà Âåíü íèìà êóëüòóðà êîëëåäæñà ñòóäåíò-âåë\äûñüÿñë\í ñòàâ êèïîäòóé-ñÿìûñ. À ñèèñíû àññüûíûñ óäæúÿññ\ «Äåêîðàòèâíî-ïðèêëàäíîå èñêóññòâî è íàðîäíûå ïðîìûñëû» þê\íë\í 20 âî òûð\ìëû.

Ñîëüâû÷åãîäñê - ìè÷à âîéâûâ êàð

Ñíèìîêûñ Ä.ÁÀØËÛÊÎÂÀË/Í

Êîéì\ä êóðññà ñòóäåíòúÿñ âåòë\ìà\ñü ìè÷à âîéâûâ êàð\ - Ñîëüâû÷åãîäñê\. Êàðûñëûñü ìè÷ëóíñ\ è âóäæ\ä\ìà\ñü àñëàíûñ óäæúÿñ\

íûâ-çîí. Ïëåíýð\í âåñüê\äë\ìà âåë\äûñü Íàòàëüÿ Âèòàëüåâíà Ìåëåøåâà. Ñòóäåíòúÿñ ï\ ïåòê\äë=ñíû, êûäçè êóæ\íû àääçûíû ð\ì, ìûã\ð, êîìïîçèöèÿ. Íåûäæûä óäæ êûíäçè áûä\í â\÷\ìà ûäæûä ñåðïàñ. Âàæñÿ êàð øåíçü\ä\ìà íûâ-çîíì\ñ äà êîëü\ìà íýì êåæë\ íàë\í ñü\ë\ìûí. Êóëüòóðà êîëëåäæñà âåë\äûñüÿñ - Êîìè Ðåñïóáëèêàñà äà Ðîññèÿñà ïûääè ïóêòàíà ìàñòåðúÿñ - Í.Ì.Ìèíãàë¸âà, Ò.Â.Ñåðäèòîâà, À.Â.Âûáîðîâ, Í.Â.Ìåëåøåâà, Â.Ð.Áîãäàíîâà. Íàë\í òâîð÷åñòâîûñ òø\òø ïåòê\ä÷\ìà ýêñïîçèöèÿûí. Ñåðïàñúÿñ êûíäçè ïîçü\ àääçûíû êû\ì äæîäæä\ðà äà â\íüÿñ, ìè÷àà ñåðë\äë\ì-ñåðïàñàë\ì ï\âúÿñ. Êóëüòóðà êîëëåäæûí âåë\ä÷ûñü àñêèà ìàñòåðúÿñ äà ñåðïàñàñüûñüÿñ òóÿë\íû äà ñ\âì\ä\íû íàöèîíàëüí\é êóëüòóðàëûñü îçûðëóí, ò\äìàñü\íû é\çêîñòñà îðíàìåíò\í äà õóäîæå-

ñòâîà êèïîäòóé\í: ïó âûëûí ñåð\ä÷\ì, ñåðïàñàñü\ì, áàäü íü\âé\í êûñü\ì, âóðñü\ì. Õóäîæíèê-ìàñòåðëûñü ñÿì ñ\âì\ä\ ïëåíýð - âîñüñà åíýæ óëûí ñåðïàñàñü\ì. Ñî è òàé\ âûñòàâêà ïîäóë\ ïóêò\ìà\ñü òàòø\ì ñåðïà-

ñÿííîãñ\, âûñòàâêà íèìûí òûäîâò÷\ è. Íèìêîäÿñüíû óäæúÿñ\í ïîçÿñ íîÿáðü 5 ëóí\äç. Îêîòèòûñüÿñëû íó\äàñíû ýêñêóðñèÿ, âîðñ\äàñíû äà êîòûðòàñíû «ã\ãð\ñ ïûçàí» ñàéûí ñ¸ðíè. Îêñàíà ÃÓÐÈÍÀ

Êîä= ìåäáóðà êàðíàí\í ìóí=ñ? Êîëü\ì âåæîí ïîì\ Ñûêòûâêàðûí á\ðéèñíû ìåäñÿ ìè÷à äà ìåäñÿ àâúÿ êîìè íûë\ñ. «Ðàéäà» êîíêóðñë\í êàðñà òøóï\ä ìóí=ñ «Îêòÿáðü» ø\ðèíûí. Êîíêóðñ\ ïûð\ä÷èñíû: ïåäêîëëåäæñà äà êóëüòóðà êîëëåäæñà âåë\ä÷ûñüÿñ - Ýëüâèðà Ôèëèïïîâà äà Çëàòà Øèøêèíà, Êîìè Ðåñïóáëèêàñà Ãîññëóæáà àêàäåìèÿûñü Ìàðèíà Òèìóøåâà äà Êîìè íàöèîíàëüí\é ãèìíàçèÿûñü Àíàñòàñèÿ Àðòåìüåâà. Íûâúÿñ ïåòê\ä÷èñíû âèò îðäéûñü\ìûí. Ìåäâîääçààñ âèñüòàë=ñíû àñ éûâñüûíûñ, êûäçè ðàäåéò\íû ÷óæàí ìóíûñ\, \ä áûä\í

íà ïèûñü ëîêò=ñ þðêàð\ ðåñïóáëèêàñà ñèêò-ãðåçäûñü. Âîäç\ êîë=ñ ïåòê\äëûíû åíáè, êîìè îáðÿäûñü þê\í, êàðíàí\í âåòëûíû ñÿì äà æþðèëû èíòåðâüþ ñåòíû êóæ\ì. Äîíúÿëûñüÿñ ñåðòè, ìåäâîääçà ìåñòà øåä\ä=ñ Àíàñòàñèÿ Àðòåìüåâà. Ì\ä ìåñòà áîñüòûñü Ìàðèíà Òèìóøåâà, êûäçè è âåðìûñü, òø\òø ïåòê\ä÷àñ êîíêóðñë\í ðåñïóáëèêàñà òøóï\äûí. «Ðàéäà» êîíêóðñë\í ðåñïóáëèêàñà òøóï\ä ìóíàñ òàâîñÿ äåêàáðü ò\ëûñüûí ôèíí-é\ãðà ýòíîêóëüòóðà ïàðêûí. Ìèÿí êîðð.


42¹ * 2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí

14

Ñ=äçê\, òýðìàñü âåòÑî è á\ð\ êîëè ëûíû áóðä\ä÷àí=í\. ãîæ\ì. Ñû ïûääè Ïàñüê\ì âîèñ çýðà, ê\äçûä Ïàñüòàñü øîíûäà, íî àð. Òàé\ êàä\ êîë\ ¸íäæûêà âèäçíû äçîíüâèäçàëóíò\ âè- ýí ñû âûé\äç, ìûé â\ñü\ìúÿñûñü, ýá\ñ ÷èí\ìûñü. À êûäçè âèäçíû àñüò\ òàûñü? ð\ä÷ûíûò\ îí âåðìû äà

Òàé=ñ ò=äíû êîë=

ÿéûä îç ëîëàâ. Áûòü êîâìàñ ïàñüòàâíû øàðï äà âèäçíû øîíûä=íûí êèêîêò\.

À í\øòà?..

Ѹé âèòàìèí

Áóð, ãîæ\ì ÷\æ ê\ ñ¸éèí ãðàä âûâ ïóêòàñúÿñ, ôðóêòû, âîò\ñ. Íî ýí âóí\ä, ìûé è àðûí íàé\ êîë\íû, \ä íàûí óíà âèòàìèí. Øóàì, «Ñ» âèòàìèí ýì êèâèûí, þìîâ ïåðå÷ûí. «Â» âèòàìèí ýì ÷åðèûí, ÿéûí, é\ëà ñ¸ÿíûí, ÷èïàí êîëüêéûí. Ñ=é\ ¸íì\ä\ íåðâò\, ìè÷àìì\ä\ êó÷èêò\.

Êûï\ä ãåìîãëîáèí

«Æåëåçî» àáóò\ìëóí ÷èíò\ âèðûí ãåìîãëîáèí, ñû á\ðûí áûð\ ýá\ñûä, áåðãàë\ þðûä. Ìåäûì òàé\ ýç ëî òýê\ä, êîë\ ñ¸éíû ÿé, ìóñ, ÷åðè, ÷èïàí êîëüê, ÿáë\ã.

É\ëà ñ¸ÿíò\ã íåêûäç

Àðûí òø\êò\íû ñ¸éíû è é\ëà ñ¸ÿí, øóàì, éîãóðò. Òà êûíäçè êîë\ ñ¸éíû óíà ñèêàñ ñ¸ÿí, íî è÷\òèê ïàéÿñ\í, ëóííàñ âèò-êâàéòûñü êûìûí.

Âèäç ìóñò\

Îç êîâ âûâò=àñüíû ñü\êûä, ãîñà, þìîâ, êóðûä ñ¸ÿí-þàí\í. Àðûí äçîíüâèäçàëóíûäëû áóðåòø ëî\ ìà, øûä\ñà ðîê, ñóõîôðóêò. Ïîçü\ á\ðéûíû êðîëèê ëèá\ ÷èïàí ÿé. Òîðé\í íèí áóð ëî\ ñàðèäçñà ÷åðè, ê\í= ýì éîä.

Ãðèïïûñü âàêöèíà Ýïèäåìèîëîãúÿñ ñåðòè, ìåäâîääçà âèñü\ì çàâîäèò÷\ íîÿáðü ò\ëûñü\äç íà. Ñû\äç êîë\ â\÷íû ãðèïïûñü óêîë. Ìåäûì ñ=é\ òûðáóðà çàâîäèò=ñ «óäæàâíû», êîë\ âè÷÷ûñüíû 3 âåæîí.

Ýí âóí\ä øîé÷÷\ì éûëûñü, êîë\ óçüíû 6-8 ÷àñ, àñ êàä\ âîäíû äà ÷å÷÷ûíû. Òàäç ¸íì\äàí äçîíüâèäçàëóíò\ äà îòñàëàí ñûëû âîäçñàñüíû âèðóñúÿñê\ä. Ç=ëü ¸íäæûêà âåòë\äëûíû, ýí ïóêàâ \òè ìåñòàûí. Ðàäåéòàíà øûëàä óë\ é\êò\ì, àñûëûí êîòðàë\ì, óçü\ì âîäçûí ûâëà\ ïåòàë\ì á\ðéû, ìûé òýíûä ìåäú¸íà ë\ñÿë\. Ýí âóí\ä ûâëàûñü ëîêò\ì á\ðûí ìûñüêûíû êè, âåñèã íåê\í ê\ ýí íÿéò÷û. Çýâ óíà ìèêðîá ïîçü\ ê\âúÿâíû é\çàèíûí \äç\ñ âóãéûñü, ñü\ìûñü. È ìåäá\ðûí, óíäæûê êàä êîëëÿâ ìàòûññà é\çê\ä, ¸ðòúÿñê\ä. Ëèá\ êóò÷ûñü ðàäåéòàíà óäæ\, ïåòàâ þ äîð\ äà âåòëû â\ð\. /òè êûâé\í ê\, â\÷ ñ=é\, ìûé êûï\äàñ ëîâò\, \ä øóäà ìîðò âåðì\ âåííû è îë\ìûí ñü\êûäëóíúÿñ, è âèñü\ìúÿñ.


15

2012 âîñÿ îêòÿáðü 19-\ä ëóí * 42¹ Ðîññèÿñà ÓÌÂÄ-ë\í Ñûêòûâêàðñà ÎÃÈÁÄÄ-ûñü ïðîïàãàíäà þê\í äà Êîìè Ðåñïóáëèêàñà òîì é\çë\í «É\ë\ãà» ãàçåò þ\ðò\íû ñåìüÿïûòøñà ìåäñÿ áóð ôîòîñþæåò äà ñëîãàí êîíêóðñ éûëûñü. Êîíêóðñûñ ìóíàñ «Äåòè-äîðîãà-áåçîïàñíîñòü» ïðîôèëàêòèêàà àêöèÿ ïîäóëûí. Ìîãûñ - ñíèìîêúÿñ ïûð ïåòê\äëûíû íûâ-çîíëûñü äà áàòü-ìàìëûñü òóé âûëûí àñüíûñ\ êóòíû êóæ\ì, ðåñïóáëèêàñà îëûñüÿñëû í\øòà \ò÷ûäûñü ò\ä÷\äíû ÷åëÿäüë\í òóé âûëûí äîéìàë\ìúÿñë\í ïîìêà äà ñåìüÿ ïûòøêûí òóéâûâñà èíä\äúÿñ ò\ä\ì-âåë\ä\ì éûëûñü. Êîíêóðñ âûë\ äàñüò\ì öèôð\â\é ñíèìîêûí êîë\ ïåòê\äëûíû èíòåðåñí\é äà àñëûñï\ë\ñ ñþæåò - ìàì-áàòü\í ëèá\ ûäæûääæûê ÷îé-âîê\í è÷\òäæûêúÿñëû òóéâûâñà èíä\äúÿñ ò\ä\ìâåë\ä\ì. Ñíèìîê äîð\ êîë\ ãèæíû è÷\òèê ñëîãàí - âèäç÷ûñÿíà ëèá\ âåë\äàíà ì\âï\í. Êîíêóðñ âûë\ óäæúÿñ âè÷÷ûñÿì òàâîñÿ íîÿáðü 20-\ä ëóí\äç «É\ë\ãà» ãàçåòë\í ýëåêòðîíí\é ïîøòà âûë\: yologa@mail.ru (ïàñéûíû «Êîíêóðñ») ëèá\ ïûðòíû ñ=äç øóñÿíà ýëåêòðîíí\é íîñèòåëü âûëûí ðåäàêöèÿ\ (Ñûêòûâêàð, Ê.Ìàðêñ óëè÷à, 229-\ä êåðêà, 420 êàá.) Ìåäñÿ áóð óäæúÿñëû âè÷ìàñíû Ðîññèÿñà ÓÌÂÄë\í Ñûêòûâêàðñà ÎÃÈÁÄÄ-ñÿíü äà «É\ë\ãà» ãàçåòñÿíü êîçèíúÿñ äà äèïëîìúÿñ. Âåðìûñüÿñë\í óäæúÿñûñü äàñüòàñíû Ñûêòûâêàðñà óëè÷àÿñ âûë\ áàííåðúÿñ.

«Êîìè é\ç\ä÷àí êåðêà» Êîìè Ðåñïóáëèêàñà àâòîíîìí\é ó÷ðåæäåíèå. Âåñüê\äëûñü Í.Í.ÁÛÊÎÂÑÊÀß Ãëàâí\é ðåäàêòîð Ãàëèíà ÌÀÊÀÐÎÂÀ Ãàçåò ïàíûñü: Ïå÷àòü äà þ\ð ñåòàí Êîìè Ðåñïóáëèêàñà àãåíòñòâî. Ðåãèñòðèðóéò\ìà 2007 âîñÿ íîÿáðü 28 ëóí\ é\çëû þ\ð ñåò\ì äà êóëüòóðàñà îçûðëóí âèäç\ì êóçÿ îëàíïàñúÿñ çáûëüì\ä\ì á\ðñÿ âèäç\äûñü ôåäåðàëüí\é ñëóæáàë\í Áåëîìîðñê\é óïðàâëåíèåûí. Ðåãèñòðèðóéòàí ïàñ: ÏÈ ¹ÔÑ 3-0686. Ñîöèàëüí\é ò\ä÷àíëóíà ãèæ\äúÿññ\ é\ç\ä\ìà «Êîìè é\ç\ä÷àí êåðêà» àâòîíîìí\é ó÷ðåæäåíèåëû ïå÷àòü äà þ\ð ñåòàí ÊÐ-ñà àãåíòñòâî\í âè÷ì\ä\ì ñü\ì âûë\.

Ðåäàêöèÿë\í àäðåñ:

167982, Ñûêòûâêàð, Ê.Ìàðêñ óëè÷à, 229-\ä êåðêà, «É\ë\ãà» ãàçåò ðåäàêöèÿ. Òåë. 24-32-01. E-mail: jologa@mail.ru

Ðåäàêöèÿûí óäæàëûñüÿñ:

òîì é\çë\í ìûòø\äúÿñ þê\í\í âåñüê\äëûñü – Íàäåæäà Ïóíåãîâà; âåë\ä÷\ì þê\í\í âåñüê\äëûñü – Åëåíà Ìîðîõèíà; ïèñüì\ þê\í\í âåñüê\äëûñü – Åêàòåðèíà Ìèêóøåâà. Ìåäâîääçà ëèñò áîêàñ ñíèìîêûñ Åëåíà Ìîðîõèíàë\í. Àâòîðúÿñë\í ì\âïúÿñ îç ïûð ë\ñÿâíû ðåäàêöèÿë\í âèäç\äëàñê\ä.

Òèðàæ – 831. Ãèæ\ä÷àí èíäåêñ – 52099. «É\ë\ãà» ãàçåò ïåò\ 1991-\ä âîñÿíü âåæîííàñ \ò÷ûä, êîìè\í. Ïå÷àòü\ êûðûìàëàí êàä: ãðàôèê ñåðòè – îêòÿáðü ò\ëûñüë\í 17-\ä ëóí\ 16 ÷àñûí; êûðûìàë\ìà ïå÷àòü\ 16 ÷àñûí. Ãàçåò ïå÷àòàéò\ìà «Êîìè ðåñïóáëèêàíñê\é òèïîãðàôèÿ» ÎÎÎ-ûí äàñü îðèãèíàë-ìàêåòúÿñûñü. 167610, Ñûêòûâêàð, Â.Ñàâèí óëè÷à, 81

Çàêàç ¹


Òàëóí Äàøóê ò\äì\ä\ «É\ë\ãà» ëûääüûñüÿñ\ñ êàðâèíã\í.

Ìè÷ì\äàì ñ¸ÿí g) - âóäæ\ä÷\ êûäçè Êàðâèíã (àíãë. carving, curvin ü\ì ëèá\ êóòø\ìê\ äàñ «âóíä\ì». Òàé\ àñëûñï\ë\ñà âóí âé\í øó\íû è ïó, éè, êû íã ðâè Êà . \ì ñåðïàñ-óçîð â\÷ äàë\ì. Òàé\ æ\ êûâíàñ èç äà ãðàä âûâ ïóêòàñ ìè÷àà âóí ñíîóáîðä\í èñëàñü\ì äà â\äèò÷\íû ã\ðàâûâñà ëûæè\í äûðéè. «É\ë\ãàñà» Äàøóê âèñüòàëàñ êóëèíàðèÿëû ë\ñÿëûñü êàðâèíã éûëûñü. /í=ÿ ðåñòîðàíúÿñûí óäæàëûñüÿñ çýâ êóæ\ì\í äà ìè÷àà âóíäàë\íû ãðàä âûâ ïóêòàñúÿñ äà ôðóêòû. Òàé\ñ, ãàøê\, îç ïîçü ëûääüûíû çáûëüâûâñà èñêóññòâî\í. Íî âåê æ\ ñü\ë\ìûäëû çýâ äîëûä, êîð ïóêñÿí ìè÷ì\ä\ì ïûçàí ñàé\. Ñýêè \ä è ñ¸ÿíûä ÷àéòñü\ í\øòà íà ÷\ñêûääæûê\í, äà è íîìñàññü\ áóðäæûêà. Êàðâèíã ÷óæë\ìà óíà ñ¸ âî ñàéûí íèí Àñûâ-Ëóíâûâ Àçèÿûí. Êîë\ ïàñéûíû, ìûé Òàéëàíäñà èñêóññòâî ¸íà òîðúÿë\ Êèòàéë\í äà ßïîíèÿë\í âóíäàñÿííîãûñü. Òàéëàíäûí òîðé\í ¸íà ðàäåéò\íû îðõèäåÿ, òà â\ñíà ãðàä âûâ ïóêòàññ\ äà ôðóêòûñ\ òø\êûääæûêà âóíäàë\íû äçîðèäçüÿñ ìîç. Âóíäàñü\ìûí òàéëàíäñà ìàñòåðúÿñëû îòñàñü\ â\ñíüûäèê äà çýâ ëý÷ûä óíà ñèêàñ ïóðò. Êèòàéñà â\÷àñüûñüÿñ óäæàë\íû òðàôàðåò äà óíà ñèêàñ ôîðìà îòñ\ã\í. Êîëàíà íîã\í äà ìè÷àà âóíäàñüíû âåë\ä÷ûñüëû ìåäâîäç êîë\ á\ðéûíû áóð èíñòðóìåíò. Òàé\ñ â\÷\ì á\ðûí ïîçü\ âèäëûíû íèí êîêíüûäèê ôîðìàÿñ âóíäàâíû. /ò÷ûäûñü\í, äåðò, óíàòîð îç íà àðòìû. Òà â\ñíà îç êîâ ñü\ë\ìíàä óñüíû. Óíäæûêûñü âèäë\ì á\ðûí âûí ñåðòèûä ëî\ è ñü\êûä ôèãóðàÿñ âóíäàë\ì, è äçîðèäçüÿñ ìàñòåðèò\ì.

Â\÷àì ñïèðàëü

àííåëþðë\ Â\÷àì êíä àí ïóðò îòñà

Êàííåëþð âó á\ ð\ çä àÿ ñ. â\ ÷í û â\ ñí üû äè ê çàâîäèòûñü Âóíäàñüíû ìóðòñà íà åò ðè ÷í \é âå ðì àñ â\ ÷í û ñè ìì ìîðòë\í ûê äæ ôîðìà. À ìàñòåð ìî í âó íâå ðì àñ àð òì ûí û ëè í ìè÷ì\ääàë\ì, êîä\í ïîçü\ íè âóíä\ì í ì\ íû êîêòåéëü. Êóæ\ ûíû äçîòì àð àñ ëèìîíûñü âåðì ðèäç.

Ìåäûì âóíä\ìûä àð òìèñ ñïèðàëü êîäü, êîë\ áîñü òíû ñ=äç øóñÿíà ñåðïàíòèíîðå ç, áèãóäè äà ñïèðàëü èíñòðóìåíòú ÿñ. ïóêòàñúÿñûñü äà ôðóê Ãðàä âûâ òûûñü íàé\ âóíä\íû àñëûñï\ë\ñ ãèðëÿíäàÿñ. Òàòø\ì èíñòðóìåíòú ÿñíàñ óäæàâíû àáó ñü\êûä, íî âåê æ\ ìåäâîäç êîë\ âåëàâíû.

èãóðàÿñ=ñäç Â\÷àíìã òåô õíèêàûí ýì

Êàðâè ïóðò. èáðîâî÷í\é øóñÿíà êàë ñ îòñàë\ ãðàä âûâ åû Ñûë\í ëåçâè ðóêòûûñü â\÷íû ô äà ïóêòàñûñü à. ì îð ô êîëàíà

Í\øòà íåêûìûí èíä\ä êàðâèíã òåõíèêàûí óäæàâíû çàâîäèòûñüëû. 1. Âóíäàñüíû çàâîäèò\ì âîäçûí ûäæûäà ëîëûøò äà ñü\ë\ìñÿíüûä êóò÷ûñü óäæ\. 2. Óäæàëàí ïûçàí ñóäòàûñ ìåä â\ë= òý ñåðòè. 3. Âèäç\ä, ìåäûì èíñòðóìåíòúÿñûä â\ë=íû ïûð ¸ñü\ñü.

èÿò\. ðò àññüûä ôàíòàç Âèäëû. Âåë\ä÷û. Ïû é òàé\ óäæûñ àáó ìû í, ëà çÿ êà í ä\ êà Ðåãûäúÿ \ë\ìò\. éûä íèìêîäüì\ä\ ñü îð ìò ÷\ â\ à ä, û \ê ñü


jologa