Page 1

bekende aspecten van het Hanzeverleden ontdekken. Geomantie is de kennis van de verborgen krachten der natuur. Het is kennis die een verbinding legt tussen de fysieke zichtbare werkelijkheid en de subtiele energetische werkelijkheid. Het ontstaan en de ontwikkeling van de oude Hanzesteden werd destijds mede bepaald door het vaststellen van krachtplaatsen, leylijnen, de vier elementen en de juiste materialen, vormkracht en kleuren aan de hand van bijvoorbeeld wichelroedes. De geomatische stadswandelingen zijn samengesteld door Dick van den Dool,

Laser Proof

ISBN/EAN 9 7890 6947 0269

tw

s

meesterverteller Willem de Ridder.

Ontdek de verborgen geschiedenis van de Hanzesteden | Dick van den Dool

lu +P

een van de bekendste geomanten van ons land. De audiotours zijn gemaakt door

Magie langs de IJsSel e m de Rid

de IJssel is niet zo maar een reisgids, maar laat u vanuit de geomantie minder

ill

IJssel. Ontdekt de minder bekende geschiedenis van de Hanzesteden. Magie langs

Magie langs de IJsSel

Acht verrassende wandelroutes en twee audiotours door de Hanzesteden aan de

ee

a u d i o t o u rs d oo

rW

de

r Een wandelgids langs spirituele plekken in Stad & Ommeland.


 Aanvullende informatie over het project Magie langs de IJssel is te vinden op:

www.magielangsdeijssel.nl

VVV adressen van de Hanzesteden aan de IJssel VVV Hasselt

VVV Deventer

Markt 1 | 8061 GG Hasselt T 0900 – 5674637 | hasselt@kopvanoverijssel.nl www.vvvhasselt.nl

Brink 56 (Museum De Waag) | 7411 BV Deventer T 0900 – 35 35 355 | vvv@deventermusea.nl www.vvvdeventer.nl

ANWB /VVV Kampen

VVV/ ANWB Zutphen

Oudestraat 151 | 8261 CL Kampen T 0900 – 1122375 | info@vvvkampen.nl www.vvvkampen.nl

Stationsplein 39 | 7201 MH Zutphen T 0900 2692888 | info@vvvzutphen.nl www.vvvzutphen.nl

VVV Zwolle

VVV Doesburg

Grote Kerkplein Ingang Sassenstraat 15 | 8011 PK Zwolle T 0900 – 1122375 | info@vvvzwolle.nl www.vvvzwolle.nl

Kerkstraat 6 | 6981 CM Doesburg T 0313 – 47 90 88 | info@vvvdoesburg.nl www.vvvdoesburg.nl

Toeristisch Informatie Punt Hattem

Informatie over de Hanzesteden aan de IJssel is te vinden op: www.hanzesteden.info

Kerkhofstraat 2 | 8051 GG Hattem T 038 – 4432210 | info@ronduithattem.nl www.ronduithattem.nl

Informatie over Kunst en Cultuur Overijssel is te vinden op: www.kco.nl Informatie over de IJssel is te vinden op: www.ijssel.info

Praktische informatie

isbn

ISBN/EAN 9 7890 6947 0269 Magie langs de IJssel

Ontdek de verborgen geschiedenis van de Hanzesteden Dool, D. Van den Zwolle: KCO, 2007 | © Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Er is naar gestreefd zo nauwkeurig mogelijk bronnen en/of copyright op te sporen en in dit boek te vermelden. Belanghebbenden die desondanks menen alsnog bepaalde rechten te kunnen doen gelden, kunnen eventueel contact opnemen met uitgever. De uitgever heeft geprobeerd alle rechten van tekst of beeld te regelen. Wie desalniettemin meent enige rechten te hebben, wordt verzocht contact op te nemen met de uitgever.

01-MAGIEBOEK.indd 2

03-08-2007 11:39:50


Voorwoord Inleiding Literatuur Doesburg de stad

– – – –

Doesburg de stadsroute

Zutphen de stad

Zutphen de stadsroute

Deventer de stad

Deventer de stadsroute

Hattem de stad

Hattem de stadsroute

Zwolle de stad

Zwolle de stadsroute

Hasselt de stad

Hasselt de stadsroute

Kampen de stad

Kampen de stadsroute

Natuurmagische plekken Verklarende woordenlijst Colofon

– – – –

Magie langs de IJssel

01-MAGIEBOEK.indd 3

4 5 10 11 17 29 35 45 51 65 69 79 85 99 103 113 117 125 141 144

inhoud

03-08-2007 11:39:54


44

Z U T P H E N | magie langs de IJssel

Let op het oude pand voor u aan het einde van de Zaadmarkt, ‘Dat Bolwerck’. Dit pand heeft een jaarsteen uit 1549. Aan de achterzijde van de steen is het steenhouwersmerk van de bouwmeester aangebracht. Dat ontdekte men bij de restauratie. Rechts is recent een windroos in het plaveisel aangebracht.  Loop vervolgens door het smalle steegje, Drogenapsteeg. Hier heerst nog de oude Hanzesfeer. Let ook op de karakteristieke bestrating met ruitmotieven. U komt uit bij een oude stadspoort.

10. Drogenapstoren of Saltpoort

De Drogemanapstoren werd poort tussen 1444 en 1446 gebouwd als stadspoort, de zogenaamde Saltpoort of zoutpoort. De Saltpoort werd in 1465 weer dichtgemetseld en is sindsdien toren. Ervaar als u onbevangen naar buiten loopt, de stad uit, hoe dat is. Doe dat ook door van buiten de stad weer naar binnen te lopen. Is het dezelfde ervaring als bij de Berkelpoort?

Loop rechtsaf langs de deels gedempte stadsgracht. Bewoners hebben een prachtige tuin aangelegd langs de stadsmuur. Bij het uitgangspunt gaat u weer de stad in door de Lange Hofstraat. 

11. Watersfeer, Berkel en stadsomgeving

Op de hoek van Marspoortstraat en Berkelkade is een speciale sfeer. Ga op de brug van de Berkel staan en begroet het water en de omgevingssfeer. In de achtertuinen aan de overzijde hangt een heel aparte kwaliteit. Wat ervaart u?

Vervolg de Berkelkade en kom op het punt waar de Berkel in de IJssel uitmondt. Een ontmoetingspunt van twee waterstromen! Vervolg de oever van de IJssel naar de brug en ga de brug op. 

12. De IJssel

Rivierstroom energetisering Doe hier op de brug dezelfde oefening als in Doesburg. Ervaar de rivierstroom eerst aan de linkerkant op de brug, daar waar de IJsselstroom op tien meter van de oever is, vervolgens in het midden van de rivier en dan aan de andere zijde. Wat zijn de verschillen?

Sla de eerste afslag links in en vervolg de weg richting IJssel. 

Zutphen, stad met een sterke polari teit dicht bij elkaar links de wereldse macht rechts op het oosten de geestelijkheid en in het midden een nulzone de ontmoetingszone. Loop over deze nulzone, het huidige fietspad aan de kerkzijde en sla op de markt linksaf de Groenmarkt op. 

04-ZUTPHEN.indd 44

Bijkomen Zoek een plek uit aan het water en groet de IJsselstroom, in het bijzonder de vitale levensstroom en laat die door u heengaan. Laat de ervaringen van Zutphen bezinken. Wat was voor u de belangrijkste plek? Hoe zou u de stad karakteriseren? Groet hier ook eens de nieuwe bovensferen.

03-08-2007 10:49:48


Deventer de stad ervaringsplek op het ontmoetingspunt van twee watergangen, IJssel en Schipbeek een plek op een stroomsnelheidspunt waar de meanderende snelle IJssel overgaat in de langzamer lopende rechte IJssel en daar lag de Bergheuvel, de Saksische heilige heuvel het laatst bij de katholieke stad betrokken een stad met twee Oerpunten: de Bergkerk en de Lebu誰nuskerk de elementen Vuur en Water een stad met twee Stadsbomen een taxus en een linde geniet van Haar

05-DEVENTER.indd 45

03-08-2007 10:52:12


De oudst bekende afbeelding van Deventer, omstreeks 1550, ananieme houtsnede

46

D E V E N T E R | magie langs de IJssel

Een stad met een oud verhaal

De oudste vermelding van de naam Deventer, Daventre, komen we tegen in de levensbeschrijving van Liudger. Deze tekst, die dateert van circa 840-849 luidt: ‘in loco cuius vocabulum est Daventre’. Vertaald betekent dat: ‘op een plaats waarvan de naam Deventer is’. Een tekst uit 893 spreekt van Deventre. De Latijnse naam Daventria duikt voor het eerst op in 956. Er is dan al sprake van een ‘urbs’ , een stad: ‘in urbe quae vocatur Daventria’ en dat betekent ‘in een stad die Deventer wordt genoemd’. Zoals bij veel steden heeft men geprobeerd de naam Daventria in verband te brengen met een historische persoon. In de levensbeschrijving van Lebuïnus komt de naam Davo voor. Deze zou met enkele geloofsgenoten het eerste kerkje in Deventer hebben gebouwd. Een ander verhaal noemt ene Davo als bouwer van een Saksische burcht (een ‘thur’). In een variant daarop wordt Davo genoemd als stichter van een tempel voor de Germaanse god Thor. Wellicht is de naam Deventer afgeleid van de Oudnederlandse woorden daf (doof of dood) en threo (boom). Deventer zou dan dode boom moeten betekenen. Het meest aannemelijk is dat Daventre afgeleid is van ‘deve-treo’; ‘ter’ is boom en ’deve(n)/dave is rivier of waterloop: aan een waterloop gelegen geboomte.

Omvorming tot het zuidelijke christendom

Toen de Franken in de achtste eeuw de Lage Landen innamen ontmoetten ze veel weerstand van de daar levende volkeren, zoals de Friezen en de Saksen. Deventer was al vanuit Ierland gekerstend. Binnen het Ierse christendom werd Christus nauw verbonden met de natuur en hechtte men niet zozeer aan een gebouw. Met de komst van de zuidelijke Franken werd het ‘nieuwe’ christendom vanuit Rome gewapenderhand verspreid. Noordelijk van de Rijn, waar de Friezen heersten, bouwden ze op de oude Romeinse legerplaats de stad Utrecht. Oostelijk van de IJssel, waar de Saksen leefden, richtten

05-DEVENTER.indd 46

03-08-2007 10:52:12


magie langs de IJssel | D E V E N T E R

de Franken zich op Deventer. Utrecht en later ook Deventer werden een geestelijk steunpunt binnen een overwegend ‘heidens’ cultuurgebied. Utrecht werd meerdere malen door de Friezen vernietigd en bedreigd. Missionarissen als Willibrord en Bonifatius hadden de taak de ‘oervolkeren’ te bekeren. Bonifatius ging naar het ‘hol van de leeuw’, naar Dokkum, een oergodingebied van de Friezen. Daar stierf hij de martelarendood. Volgens de Germaanse religie werd alleen de strijder die stierf in de strijd toegelaten tot de hoogste hemel, het Walhalla. Het was volgens hun opvatting niet mannelijk en vrouwelijk om te sterven in een ziekbed. Het past een missionaris om te sterven voor zijn geloof. Bonifatius werd hiermee een voorbeeld voor zijn geloofsgenoten. De IJssel vormde de politieke grens tussen de uit het zuidwesten oprukkende Franken en oostelijk de Saksen in hun stamgebied. Vóór de twaalfde eeuw is de loop van de IJssel nog zeer meanderend.

05-DEVENTER.indd 47

47

De Angelsaksische missieprediker Lebuïnus ging op missionaire expeditie, op 'peregrinatio' met als reisbestemming het land van zijn Saksische voorouders. De Ierse missionarissen die hem vooraf waren gegaan, kenden ook het in vrijwillige ballingschap naar den vreemde gaan om Gods dienaar te zijn. Lebuïnus had een Latijnse naam aangenomen, zijn geboortenaam was Liafwin, wat ‘beminde vriend’ betekent. Deventer was een handelsnederzetting met mogelijk een belangrijk Saksisch heiligdom op de berg waar nu de Bergkerk staat. Liafwin was de eerste missionaris die vanuit Utrecht naar Saksisch gebied werd gestuurd. Daar werd hij ontvangen door een vrouw, Avvaerhilda en andere gelovigen, mogelijk Ierse christenen van een bestaand vrouwenklooster. Lebuïnus bouwde een gebedshuis op de westzijde van de IJssel op de plek die Huilpa (Wilp) heette. In 768 liet hij in Deventer een houten kerkje bij een heilige bron in de omgeving van de huidige

03-08-2007 10:52:13


48

D E V E N T E R | magie langs de IJssel

Lebuïnuskerk bouwen. De Saksen duldden zijn leer niet en het Frankische gebouw werd verwoest. Liafwin stierf kort daarna, op 12 november 774, Sint Martinusdag en een dag na de heilige dag van zijn opdrachtgever, de Utrechtse bisschop. Hij overleed aan de ‘koude koorts’ en stierf dus een zachte, vrouwelijke dood. Hij werd bijgezet in een herbouwde kerk die in datzelfde jaar door de Saksen vernietigd zou worden uit wraak voor het vernietigen van de Irmensul (heelal-boom) op de Eresburg ten zuiden van Paderborn door de soldaten van de koning der Franken, Karel de Grote. Karel de Grote stuurde een strafexpeditie naar de heidense Saksen, maar deze ontaardde in een veroverings- en geloofsoorlog, die zich voort sleepte tot aan de uiteindelijke onderwerping van dit oostelijke buurvolk in het jaar 804. Tijdens deze oorlog ontstond het kwade gezegde ‘bekering met ijzeren tongen’, waarmee de gedwongen kerstening met behulp van het zwaard der Franken bedoeld werd. Hiertoe vaardigde Karel een decreet uit, de Capitulatio de partibus Saxoniae. Voor het eerst in de westerse geschiedenis werd een gewelddadige bekeringspolitiek bedreven. Het Frankische gebied op de westzijde van de IJssel was voor een groot deel bedekt met venen, afgewisseld door zandige hoogten. Voor de Saksen was de rivierzone een heilige zone met talrijke heilige punten. Dit in tegenstelling tot de christenen die met de kerk één centraal religieus punt hadden. In de negende eeuw maakten de Vikingen de lage landen onveilig. Handelaren en een grote groep geestelijken uit Dorestad ontvluchtten die stad tussen 857 en 863 en zochten onder meer hun heil in Deventer. Omstreeks 870 vluchtte de Utrechtse bisschop naar Deventer. Echter in 882 werd Deventer compleet door de Vikingen verwoest net als Zutphen. De Vikingen waren de IJssel vanaf de Rijn opgevaren; in die tijd was er via de IJssel nog geen open verbinding met de zee. De stad werd in 883 herbouwd, nu met een grote verdedigingswal die tot 1200 bleef bestaan.

05-DEVENTER.indd 48

Walstad

De stad is gebouwd op drie zandheuvels waar twee watergangen elkaar ontmoeten, de IJssel en de Schipbeek. De grootste zandheuvel is de Bergheuvel. Deze werd pas laat in de twaalfde eeuw voor het eerst bewoond en heeft weinig archeologische sporen achtergelaten. Het was mogelijk een heilige heuvel met aan haar voet een grafveld. De kleinste, middelste heuvel lag bij de Lebuïnuskerk en een grotere aan de noordzijde, de Noorderberg. De eerste omwalling was rond de middelste berg. De bergheuvel bleef erbuiten (zie tekening). De eerste handelsstad was Karolingisch en behield haar vorm van 883 tot 1200. Kasteel Voorst bij Zwolle was een berucht roofnest en kon worden ingenomen door een nieuwe techniek: vanaf een hoog punt werd het kasteel beschoten. Dat wilde men in Deventer voorkomen en daarom werd de Noordenberg rond 1362 grotendeels afgegraven. Alleen de molenpunten werden gespaard. Het Bergkwartier met de oude Saksische berg werd omstreeks 1200 bij de stad getrokken door het omleggen van de muren. De perceelindeling van de stad Deventer op het Bergkwartier na dateert uit de negende eeuw. Dit is de oudste van alle zeven Hanzesteden! De stad kreeg na de Vikingaanval zijn huidige vorm en is later niet noemenswaardig veranderd of uitgebreid.

03-08-2007 10:52:14


49

magie langs de IJssel | D E V E N T E R

sin gel

vogeleiland

st

ns tra at

el

st

ra

at

pla nts oe

aa

t

ng si

rs tr iz e ke

at tr a e rs k e iz

a

ve

rs

t

o

ve

tr

a

rs

a

tr

a

a

brink

t

m en

t

mst raa da ts

a

l

laa

nse np

e st

raa

t

bergkerkplein

bergheuvel

tra

at

st ra

at

sass

enst

r.

gsc

hi

ld

rijkman straat rse

stra

bo

ters

at

tr.

t

t or po nd

ls

terstr .

p

o

or t

melks

en

er de

mur

acht

za

nd

po

or

t

bo

kk

in

gs

ha

ng

oude haven

za

ort po

eg

b er

po

w w e e ll e ll e pa d

nste

t

a

t

maa

g

te

stee

o

kerk

ra

e

a

a

s

pri

g st

n

tr

a

la at

ee ijk

ro

sp

en

at

tr

se np

st or bo er -

r. st er ss

bu ls

go lst

g an tsg nie ur tre

uw ho

ei

s

o

P

g

at

ra

st

er

at

p

du im

n

n

w pr in

er

kl

in

mur en

baa

ra at

sc

is b e g n la

brink

eple

achte r de

a

houtmar kt

ga ng ids

ive ng an g du

t a

o

t rk m ro n ve ra

ra

st

p

eg te ns be tib

a

h

g ee rs t ke an

sm

eg

n e t

st

a a

st r

ku ip

n e

n re u b

molen

er st e

t a a

l

ra

w

g

at

g

w im

ra

burs

P

du

st

at

a grote kerkhof

eu rs

b

ot

la

st r a at

st

ov

g

e po

p ik

g

ra

ts

ro

st

e

n

t

t

grot

tr.

rz

a

a

gr.

er

ns

e

walstraat

ra

g

o

se

v

straat

st

e

as

geert grote

p

te

rte

P

a

t

t

b

a

ch

rs

ra

e

ra

g

o

ts

t

o

aa

p

tr

er

ko

e

t

fs

middelste heuvel

w we l e ll le e p a d

st

d

te

h

t

g

in

aa

ho

ov

ee

le

tr

n oo

n

e

p

sc

a

st

kl.

g

m

is

ra

k

gs

rt

sp

e

at

r

P

st

e

ra

ize

P

n n

ag

st

b

re o

ra

rt

e

e p

nd

oo

rt

d

er

de

vi

d

ke

kp

ko

t

an e v in m le m ep la ies d

ss

sa

P

rt

e

es

t a ra st lo e

st

k ic tw n

n a v

sm

de

er eiz

a

e

t

ra

ro

a

nb

n

oo

li

sp

05-DEVENTER.indd 49

st

pa

de

de

vi

Na het ontstaan van de Zuiderzee en de vrije verbinding over de IJssel naar de zee, bloeide de handel op. Men voer naar het eiland Schonen in zuidwest Zweden voor haring, naar Bergen in Noorwegen voor stokvis. Er waren handelscontacten met de NoordDuitse steden L端beck, Hamburg en Bremen, en met Engelse steden als Lynn, Boston en Newcastle. Behalve uit vis bestond de lading uit graan, hout en pelzen. Op de heenweg vervoerde men laken, wijn, zout en turf. Dat laatste diende vooral als ballast. Belangrijke routes liepen over land. Van Vlaanderen en Holland naar Deventer en via Twente naar Osnabr端ck en M端nster, via Emmerik of Wezel naar Duisburg, Keulen en Frankfurt en via de Achterhoek naar Dortmund, Brunswijk en Maagdenburg.

e

b

ra

t

nieuwe markt

op

st g

voormalige haven in het verlengde van de oude monding schipbeek

Hanzestad

en

in

lein

np

aa

ek

en

a

n

n

u

n

ra

le

d op

ij n

or

r

ren

de

mu

on

de

st.

en

an

kr

de

r te

P

el

e

g

st

no

r hte ac

r.

lst

se

ijs

o br

ng

ik

a

n

a

h

t

e

a

br

e

er

ed

ac

a

p

o

si

p

n re de oe in br ple

ra

a

d

b

bri n plekpoo in rt

nb

b

st

t

-

oude cultusplaats

p

e

t

n

e ijz

w

aa

-

o

r

a

e

t

a

a

f

ra

a

st

u

g

tr

k

lo

e

ra

jz

s

ie

ra

n

eg te

n

ee

g

e

s en

t

v

n

a

s leu

ra

ns

in

ple

st

l

d st

ij

st

o le

late 9' eeuwse ringwalburcht, omwalling-1200 - 2' helft 12' eeuwse binnenversterking - midden 14' eeuwse dubbele ommuring - met de zes stadspoorten

n

eg

te

ns

ge

halve steeg

b

ge

ha

e

m ar

ge

e

g

w eg

te

es

rtig

ha

g mu

d

a

u st

linden plein

m

at

tra

ns

de

lin

-

e

b

ie yn

e

sm

ild

aa t

ll

in

si

u

e

ns

at

br

sw

ns tr

je

ra

n

p

e

st

n de

ch

gs

er

n.b

pa pe

a

ne

vle

P

korte noordenbergstr.

k

singel

t

rg

sm

a

e

ra

b

P

st

n

l

n

e

el

noordenberg so

rd

in g

b in

ib

o

n

str .

el

stra

g

rse

n

P

.g

o

n

e

io

stations plein

bu

si

ns

r.

en

ne

ba dh uis st

n

in

b

b in

uis

sin gel

g

n

si

g

at

el

ga sth

noorde nbergs ingel

si ng

P

Zowel op de lijn noord-zuid als op die van oost-west fungeerde Deventer als doorvoerhaven. Dat leidde ertoe dat kooplieden zich gingen toeleggen op de marktfunctie van de stad. In de tweede helft van de 14e en het begin van de 15e eeuw bestreed de stad samen met Kampen, Zwolle en de bisschop van Utrecht de Gelderse en Overijsselse roofridders. Deventer had groot belang bij de bescherming van zijn handelsactiviteiten en zocht daarom vanaf de veertiende eeuw aansluiting bij de Duitse Hanze. De stad beveiligde de IJssel en schepen werden zo nodig ge谷scorteerd.

03-08-2007 10:52:15


78

H A T T E M | magie langs de IJssel

met zijn gemeenschappelijke weiden, vaak een ramp. Voor het zieke vee werd dan een aparte wei ingericht, het ‘sieckencampke’.  Loop door en sla de eerste weg links in, richting het slingerende fietspad en loop naar de fiets- en voetgangerspont.

12. Voedende oeverplek aan de IJssel

De Hoenwaard is één van ‘s lands meest waardevolle uiterwaarden. De rivier kan hier nog ongestoord het landschap vormen. Al lopende naar de rivier belandt u meer en meer in het subtiele rivierlichaam. Hattem lag in de vijftiende eeuw meer dan een kilometer verwijderd van de rivier. Na de stroomverlegging in de zestiende eeuw bedroeg de afstand nog maar zo’n 500 meter. De verbinding met de stad wordt gevormd door, wat nu bekend staat als de Oude Haven. Tot in de achttiende eeuw, waarin de IJsselloop door kribben werd vastgelegd, verplaatste de rivier zich nog eens 200 meter naar het noorden.

06-HATTEM.indd 78

Mogelijk liep de rivier in de dertiende eeuw zelfs langs de stad! Zoek een plek langs de rivieroever en ga daar zitten of liggen. Doe de ogen dicht en ervaar of het licht of donker is. Verbindt u met de subtiele rivierstroom. En ook eens met de nieuwe kwaliteiten: de instroom van boven, vanuit de atmosfeer. Als u zin hebt, kunt u ook het veer nemen en de andere zijde ervaren. Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen beide zijden? Neem van hier eventueel iets mee voor het stadshart en loop terug naar het beginpunt. Begroet ook de stadsboom: de plataan.

Zoek een terras op en laat de indrukken eens doorwerken. 

Hoe is de stadssfeer?

03-08-2007 10:56:48


Zwolle de stad de draak verslaand religieus, ridderlijk als in handel met hulp van de aartsengelplek sterven en geboren worden Door de materie heengaand in deze materiĂŤle stad een klein hartje een lindeboomstad Mariastad gedenk in de nu grootste van de zeven Hanzesteden

07-ZWOLLE.indd 79

03-08-2007 11:12:18


80

Z W O L L E | magie langs de IJssel

Zwolle is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op een dekzandrug tussen de IJssel en de Overijsselse Vecht aan het riviertje de Aa [het water]. De dekzandrug was een hoger gelegen en bewoonbare zandrug in het verder moerassige landschap. Zo’n plek werd destijds een ‘suolla’ genoemd, een zwelling of berg aan de Aa, hetgeen later verbasterde tot Zwolle.

Kenmerken van de stad

Zwolle ligt niet aan de IJssel, maar tussen de rivierlopen van de Vecht en de IJssel. De stad werd doorsneden door de Grote Aa en de Kleine Aa, die samen het Zwarte Water vormden, de eigen rivier van de stad die haar hoofdverbinding werd met de Zuiderzee. De stad heeft de aartsengel Michaël als beschermer. Zwolle was een cultusplaats op een kruispunt van drakenbanen, grote Oerkrachtbanen. Het is een belevingsplek met sterke oerkrachten in de Aarde en de Bovensferen. De historische stad heeft een ronde vorm met een indeling in vier kwartieren en zes poorten. Eén binnenpoort is de Sassenpoort, de toegang tot het Saksenland. De stad had 300 jaar het alleenrecht op het transport van steengoed, onder meer van Bentheimer zandsteen dat met wagens werd aangevoerd. Het paleis op de Amsterdamse Dam is bijvoorbeeld gebouwd met Bentheimer zandsteen. Zwolle was een vrije, keizerlijke Hanzestad, nu de grootste stad van de oude Hanzesteden in het IJsselgebied en de hoofdstad van een provincie.

07-ZWOLLE.indd 80

Gezicht op Zwolle, gezien vanaf het Zwarte Water begin 17’ eeuw. De toren van de Michaëlkerk torent hoog boven de stad uit (Collectie Stedelijk Museum Zwolle).

Algemeen

03-08-2007 11:12:21


magie langs de IJssel | Z W O L L E

81

Gezicht op Zwolle, gezien vanaf het Zwarte Water begin 17’ eeuw. De toren van de Michaëlkerk torent hoog boven de stad uit (Collectie Stedelijk Museum Zwolle).

Zegel van de stad Zwolle uit 1306 met een afbeelding van Sint Michaël die, staande tussen twee torens, het ‘kwaad’ in de vorm van een draak verslaat.

Sint Michaël of hoe Zwolle van de draak werd bevrijd

‘In één der diepe kolken rond Zwolle huisde een draak, die vaak uit het water oprees en dan de jonge stede met zijn vurige adem dreigde te verwoesten, als hem geen levend offer werd gebracht. Eens echter reed een jonge ridder, in een stralende wapenrusting van zilver met zijn zwaard, gestaald in duizenden gevechten en zijn nimmer falende lans op een witte strijdros de stad Zwolle binnen en toen hij gehoord had van de “lintworm’ , reed hij naar de kolk en riep hem op. Langzaam rees uit de diepte het geschubde lichaam van de draak dat in het zonlicht schitterde als staal. Daar werd een strijd zonder weerga gestreden, tot de ridder met een houw van zijn gouden slagzwaard de geweldige kop van het monster verbrijzelde en de draak onthoofdde. Het was Aartsengel Michaël, die de goede stad Zwolle verlost had van de plaag en ter eeuwige nagedachtenis werd de parochiekerk, die men aan het bouwen was, naar hem vernoemd.’ Deze legende dateert uit de tijd dat het dorpje Suolla, gelegen aan het riviertje de Aa, tot twee keer toe in brand werd gestoken door horden wilde Saksen. In dezelfde

07-ZWOLLE.indd 81

periode vestigenden zich Friese kooplieden in Zwolle die op hun reis vanuit Vlaanderen (Antwerpen) Sint Michaël mee voerden als schutspatroon en beschermheilige tegen het kwaad. Michaël kreeg een vaste plek op het wapen van de stad, strijdende tegen de draak als het kwade en het onrecht. Lange tijd stond een reusachtig beeld van Sint Michaël boven de hoofdingang van de Sint Michaëlkerk, onder aan de hoge toren. Het leek of Michaël bescherming bood aan het kerkgebouw en de toren. Maar toen stadsarchitect Abraham de Kock het beeld van Michaël uit de toren brak, scheurde in 1683 de ommanteling van de toren en viel die met een reusachtige klap ter aarde neer.

Michaëlkerkjes in Europa

De oudste schriftelijke vermelding van de plaatsnaam Zwolle vinden we in 1030. In dat jaar wordt de plaatselijke parochiekerk vermeld, die gewijd was aan de schutspatroon Michaël. En dat is in verschillende opzichten opmerkelijk. Kerken gewijd aan de aartsengel Michaël zijn vrijwel in heel Europa, tot in Rusland toe, gebouwd op een gebied tussen twee riviertjes. Een situatie die wij ook in Zwolle terugvinden.

03-08-2007 11:12:22


140

B U I T E N D E S T E D E N | magie langs de IJssel

de kruising met de linkerzijweg. Sta bij de sloot en kijk naar het oosten. Begroet hier de aardesferen en ervaar haar warmte en subtiele aanraking.

De kloostersfeer is goed bewaard gebleven: het gebied is moeilijk toegankelijk, agrarisch en heeft geen doorgaande weg. Bij de begraafplaats lag de oude kloosterkerk. Deze had een aarde-uitstralingspunt. Het is een ‘evenwichtige plek’ wat ‘heiligheid’ afgeeft. Het licht in de aarde en een donker bewustzijnsveld maakt iemand sterk bewust van zichzelf in zijn lichaam. Dat trok de nonnen ook aan! Ze kwamen voor het licht en ontvingen het donker, dat rust gaf. Een oude leerplek en een plek met natuurmystiek. Het was ook een oud-Keltisch Ierse leerplek om tot inkeer

te komen. De benedictijnen zochten juist deze plekken op.  Loop verder tot u links bij een informatiebord aan de westzijde komt en zoek daar een eigen plek. Kijk naar het westen. Begroet het oude sfeerveld ‘bid en werk, innerlijk en uiterlijk’ en ervaar.

Vervolg de rondwandeling en houd steeds rechts aan. U kunt bij de parkeerplaats ook een wandeling maken in natuurgebied ‘de Olde Maten’ waar veel kwaliteitsplekken zijn. Mooie plekken om op het gras te liggen en de stille omgeving in u op te nemen. 

Ketelmeer

Ga naar de Ketelhaven, de Ketelmeerdijk en parkeer voorbij het kunstwerk op de dijk. Zoek daar zelf een plek aan de dijk, westelijk van Ketelhaven. 

13. Ketelmeer, de reis zit erop voor de waterstromen! Dit is de dertiende plek aan de IJsselloop en de voltooiing van de reis van zuid naar noord, van het begin van de IJssel tot haar monding in het grote water, het IJsselmeer. De ontvanger van het subtiele Rijnwater en het ‘thuis’ van vele kwaliteiten. Zwarte Water en IJssel treffen elkaar hier in het Ketelmeer; zwart en wit worden meer dan dat. Begroet de samensmelting van beide stromen en ervaar en dank op uw eigen wijze.

En als u het IJsselmeer wilt ervaren, haar kwaliteit, zoek dan eens zelf een plaats op langs dit grootste binnenwater van dit waterlandje, waar grote stromen zich ontspannen in de zee. Eer het op uw eigen wijze.

10-BUITENGEBIEDEN.indd 140

03-08-2007 11:31:09


magie langs de IJssel | N A W E R K

141

Verklarende woordenlijst aardesferen - sferen die vanuit de ondergrond, de aarde, naar boven stralen en aan voeten, handen en lichaam ervaren kunnen worden. aardeslang - natuurwezen in de aarde dat een slangachtige vorm heeft. aardewezens - elementwezens, zoals kabouters en trollen. alchemist - natuurwetenschapper, die werkt met subtiele natuurkrachten om zichzelf als menswezen te ontwikkelen. Vaak werkt een alchemist met stenen, metalen, planten, natuurwezens en zijn bewustzijnskracht. archetype - oervorm, een algemene bovenpersoonlijke en specifieke natuurkracht, die zich kan manifesteren in een persoon, een plek of een gebouw. belevingspunt - een plek met een sterke bepalende sfeer voor mens, dier en plant bovenwerelden - subtiele lagen boven de aarde, een stad of een gebied, vaak voorgesteld als engelenwerelden, koninkrijken en godenwereld met een god of godin. bouwtelkunst - middeleeuwse technologie waarbij door maat en ritme in de architectuur een bepaalde sfeer en uitstraling ontstaat die inwerkt op het gebouw en de omgeving. chakra - een energiepunt in het menselijk lichaam; het zeventallige 6 + 1 chakrasysteem en het dertientallige 12 + 1 systeem worden in de Hanzetijd vaak toegepast. contactpunt - een plek waar contact gemaakt kan worden met kwaliteiten uit de subtiele werelden op, in of boven het aardoppervlak. Het contact kan spontaan ontstaan of worden bereikt met rituelen. cultusplaats - een plaats verbonden met rituelen voor bijvoorbeeld een godheid drakenlijn - een lijn in de atmosfeer met een bepaalde lichtsterkte waarin draken zich kunnen verplaatsen. In de christelijke tijd werden deze lijnen toegekend aan de aartsengelen, zoals een Michaëllijn. drakenpad - een lijn op en in de aarde met een bepaalde oerkracht. drakenplek - punt, waar subtiele draken leven, vaak in de aarde maar ook boven de aarde. De plekken kunnen van nature aanwezig zijn of door mensen gevormd, bijvoorbeeld bij de bouw van een kasteel om het energetisch te beschermen. Element(en)wezens - subtiele natuurwezens die ingedeeld kunnen worden naar de vier elementen; aardewezens, waterwezens, vuurwezens en luchtwezens.

11-BEGRIPPEN.indd 141

energielijn - geconcentreerde energie langs een lijn van bijvoorbeeld bepaalde cultuspunten in het landschap. energetisch - volgens subtiele stroompatronen (energie), zoals lijnen, lagen, spiralen en openingen. energiemeester - een mens, die kennis, vaardigheid en ervaring heeft om vanuit een spirituele traditie met belevendigde energieën om te gaan engelpunt - plek waar gemakkelijk contact gelegd kan worden met de engelenwerelden die met name in de christelijke tijd in de luchtatmosfeer zijn geplaatst etherisch - bepaalde energielaag rond een vorm, zoals een lichaam, een steen, een boom of de aarde. De energielaag heeft een kwaliteit, die voor het organisme voedend of onttrekkend kan werken. Gaia - de Griekse voorstelling van de Moedergodin van de Aarde. gaialoog - kenner en liefhebber van de kwaliteiten van Gaia, Moedergodin van de Aarde, van grofstoffelijk naar steeds subtieler; het materiële met haar vormkrachten, de energetica met haar stroompatronen, de werelden van de natuurwezens, de Oerkrachten, het Ene en voorbij het Ene. geomantie - ervaringswetenschap die zich bezighoudt met de subtiele omgevingskrachten die het welbevinden van iets bepalen; dat kan zijn voor een plek, een gebouw als een kasteel, een gebied, een bepaalde persoon of een groep. De gelijksoortige Chinese wetenschap Fengshui is als begrip meer bekend in het westen dan geomantie. getallen(leer) - de getallenleer in de alchemie is gekoppeld aan het magische vierkant van een aantal getallen. Bestaat het uit twee getallen dan is het de Aarde, drie getallen Saturnus, vier: Jupiter, vijf: Mars, zes: de Zon, zeven: Venus, acht: Mercurius en negen: de Maan. Getal één is de prima materia, waar alles uit voortkomt. In de christelijke getallenleer stelt het getal één God voor, twee is de dualiteit, het getal drie de drie-eenheid. Zeven is het heilige getal, de tijd ingedeeld in zeven dagen in de week. Negen is het eindgetal van de negen hiërarchieën van bijvoorbeeld de engelen. In de geomantie worden getallen gekoppeld aan de ruimte; 1 is het eigen lichaam, twee de kleding die je draagt, drie het huis waarin je woont, vier de directe omgeving van het huis, de tuin en het erf, vijf de grote omgeving.

03-08-2007 11:33:45


bekende aspecten van het Hanzeverleden ontdekken. Geomantie is de kennis van de verborgen krachten der natuur. Het is kennis die een verbinding legt tussen de fysieke zichtbare werkelijkheid en de subtiele energetische werkelijkheid. Het ontstaan en de ontwikkeling van de oude Hanzesteden werd destijds mede bepaald door het vaststellen van krachtplaatsen, leylijnen, de vier elementen en de juiste materialen, vormkracht en kleuren aan de hand van bijvoorbeeld wichelroedes. De geomatische stadswandelingen zijn samengesteld door Dick van den Dool,

Laser Proof

ISBN/EAN 9 7890 6947 0269

tw

s

meesterverteller Willem de Ridder.

Ontdek de verborgen geschiedenis van de Hanzesteden | Dick van den Dool

lu +P

een van de bekendste geomanten van ons land. De audiotours zijn gemaakt door

Magie langs de IJsSel e m de Rid

de IJssel is niet zo maar een reisgids, maar laat u vanuit de geomantie minder

ill

IJssel. Ontdekt de minder bekende geschiedenis van de Hanzesteden. Magie langs

Magie langs de IJsSel

Acht verrassende wandelroutes en twee audiotours door de Hanzesteden aan de

ee

a u d i o t o u rs d oo

rW

de

r Een wandelgids langs spirituele plekken in Stad & Ommeland.

Magie langs de IJssel  

Acht verrassende wandelroutes en twee audiotours door de Hanzesteden aan de IJssel. Magie langs de IJssel is niet zo maar een reisgids, maar...

Advertisement