Page 1

Federalny a Stanowy Dla uniknięcia chaosu pojęciowego, wprowadzam pomocne rozróżnienie: Federaliści: 1) centralizacja bankowości, czyli istnienie banku centralnego; 2) licencje dla banków wydawane przez władze federalne; 3) prawo do emisji banknotów posiada jedynie bank centralny; 4) system banków narodowych Zwolennicy władzy stanowej: 1) decentralizacja systemu bankowego – przeciwni istnieniu banku centralnego; 2) prawo do wydawania licencji bankowych mają władze każdego stanu; 3) każdy bank ma prawo emitować banknoty; 4) system banków stanowych

Trudne początki Za początek obecnego systemu finansowego Stanów Zjednoczonych można uznać rok 1791, czyli rok powołania Banku Północnej Ameryki w Filadelfii. Był to pierwszy bank (ale jeszcze nie centralny) powstały po burzliwym okresie walki o niepodległość (1775 – 1783). Jego powstanie zapoczątkowało niemniej burzliwy okres sporów w kwestii licencjonowania banków przez władze federalne lub stanowe. Większość obywateli była przeciwna (opartym na wzorcach brytyjskich) rozwiązaniom centralizującym, szczególnie nieufne wobec interesów finansowych wielkich miast było lobby rolnicze. Ta część społeczeństwa naciskała na przekazanie praw licencjonowania banków lokalnym władzom stanowym. Federaliści dążyli natomiast do zwiększenia kontroli nad bankami na rzecz rządu federalnego. Działania federalistów z Alexamdrem

Hamiltonem (pierwszym sekretarzem skarbu) na czele

doprowadziły do powstania w 1791 roku pierwszego banku centralnego w USA – Banku Stanów Zjednoczonych. Bank działał do 1811 r gdyż silne naciski ze strony grup przeciwnych centralizowaniu bankowości spowodowały, że licencja Banku Stanów Zjednoczonych nie została przedłużona. W kraju zapanował finansowy chaos. Banki stanowe powstawały jak grzyby po deszczu. Ich nadużycia oraz ewidentny brak banku centralnego, który mógłby pomóc rządowi w czasie wojny w 1812 roku (z Wielką Brytanią), skłoniły Kongres do podjęcia kolejnej próby centralizacji systemu bankowego – w 1916 roku powołano Drugi Bank Stanów Zjednoczonych. Mimo to dyskusje pomiędzy zwolennikami i przeciwnikami bankowości centralnej nie ustały. Wybór Andrew Jacksona, zagorzałego zwolennika praw stanowych rozstrzygnął i tą fazę sporów na rzecz zwolenników bankowości stanowej – po elekcji w 1932 r. zawetował on przedłużenie licencji dla Drugiego Banku Stanów Zjednoczonych.

Przełom 1963 – National Banking Act Do roku 1963 wszystkie banki handlowe na terenie Stanów Zjednoczonych otrzymywały licencję od komisji bankowej stanu, w obrębie którego zamierzały prowadzić działalność.


Waluta krajowa nie istniała, banki zdobywały fundusze przede wszystkim emitując banknoty – wymienialną na złoto walutę. Brak regulacji prawnych sprzyjał defraudacjom, banki często upadały wskutek niewystarczającej ilości kapitału a banknoty stawały się bezwartościowe. National Banking Act z 1963 roku miał za zadanie wyeliminować te nadużycia. Ustawa ta powołała system banków narodowych (licencjonowanych przez władze federalne), które miały prawo emisji banknotów oraz utrudniła możliwości emisji bankom stanowym. Nowe prawo zakazywało druku pieniędzy stanowych i precyzowało, jak mają wyglądać wspólne – federalne banknoty i monety. Bankowość centralna nie pojawiła się jednak aż do utworzenia w 1913 roku Systemu Rezerwy Federalnej i wprowadzenia nowych regulacji ustalanych przez FED. Wszystkie banki narodowe miały obowiązek przystąpienia do systemu, bankom stanowym pozostawiono dowolność wyboru. Obecnie w amerykańskim systemie bankowym rozróżniamy banki: 1) narodowe, podlegające kontroli FED (dokładnie kontroli ze strony Urzędu Administratora Waluty) 2) stanowe zrzeszone w FED 3) stanowe niezrzeszone w FED podlegające kontroli ze strony Federalnej Korporacji Ubezpieczenia Wkładów (FIDC).

O Systemie Rezerwy Federalnej System Rezerwy Federalnej powstał w 1913 roku i od tego czasu aż do dziś pełni rolę banku centralnego Stanów Zjednoczonych. Do podstawowych zadań FED należy regulowanie podaży pieniądza i wielkości kredytów w taki sposób, aby gospodarka mogła się rozwijać stabilnie i dynamicznie przy jednoczesnym zachowaniu celu inflacyjnego. Dla osiągnięcia tych założeń FED może posługiwać się następującymi instrumentami regulacji podaży pieniądza: rezerwą obowiązkową (poprzez ustalanie jej poziomu), stopą dyskontową oraz operacjami otwartego rynku. System Rezerwy Federalnej nie wygląda „od środka” jak typowy bank centralny. Całość FED obejmuje jednostki: banki Rezerwy Federalnej, Radę Gubernatorów Systemu Rezerwy Federalnej, Federalny Komitet ds. Otwartego Rynku, Federalny Zespół Doradczy oraz ok. 400 członkowskich banków handlowych. Formalny podział FED uwzględnia podział władzy pomiędzy sektor prywatny i bankowy, czyli pomiędzy bankowców, przedsiębiorców oraz społeczeństwo. Ideę tę najlepiej odzwierciedla struktura Banków Rezerwy Federalnej tzn. dwunastu banków głównych, z których każdy jest przypisany do jednego z dwunastu okręgów Rezerwy Federalnej, na jakie zostało podzielone terytorium Stanów Zjednoczonych. Każdy z nich może otwierać swoje


oddziały w obrębie całego okręgu. Zarząd każdego z Banków Rezerwy Federalnej składa się z dziewięciu członków: trzech profesjonalnych bankowców, trzech głównych liderów kręgów przemysłowych, pracowniczych, sektora rolniczego i konsumenckiego (cała szóstka wybierana jest przez członkowskie banki handlowe) oraz trzech członków mianowanych przez Radę Gubernatorów mających reprezentować interesy społeczne. Banki FED ustalają wysokość stopy dyskontowej i mają wpływ na kierunek polityki FED dotyczącej operacji otwartego rynku (czterech prezesów wchodzi w skład Komitetu ds. Otwartego Rynku).

Rada Gubernatorów składa się z siedmiu członków wybieranych przez prezydenta na okres kadencji trwającej 14 lat. Rada aktywnie uczestniczy w decyzjach związanych z prowadzeniem polityki pieniężnej. Każdy z siedmiu gubernatorów jest członkiem Federalnego Komitetu ds. Otwartego Rynku i posiada prawo głosu w sprawach dotyczących operacji otwartego rynku, a ponieważ tylko dwunastu członków Komitetu posiada prawo głosu, Rada dysponuje większością. Ponadto Rada ustala rezerwy obowiązkowe oraz zatwierdza lub odrzuca stopę dyskontową ustaloną przez Banki Federalne. Federalny Komitet ds. Otwartego Rynku (FOMC) podejmuje decyzje dotyczące prowadzenia operacji otwartego rynku, które wpływają na wysokość bazy monetarnej. Zebrania FOMC odbywają się zazwyczaj osiem razy do roku, czyli co sześć tygodni. Na zebraniach zapadają także decyzje dotyczące wysokości stopy dyskontowej i poziomu rezerwy obowiązkowej. W skład Komitetu wchodzi siedmiu członków Rady Gubernatorów, prezes Banku Rezerwy Federalnej w Nowym Jorku oraz czterej inni prezesi banków regionalnych.

Joanna Pluta

Źródło: F. S. Mishkin, Ekonomika pieniądza, bankowości i rynków finansowych, PWN, Warszawa 2002; http://www.nbportal.pl/common/Wiadomosc.jsp?nid=9524&ps=0 http://www.nbportal.pl/common/Wiadomosc.jsp?nid=9523&ps=0

dodatkowe informacje na temat historii dolara można znaleźć na stronach: http://www.nbportal.pl/common/Artykul.jsp?aid=13955&ps=0 http://www.nbportal.pl/common/Wiadomosc.jsp?nid=13023&page=1&active=3028


Dodatkowe informacje, ciekawostki:

Waluta 1) Walutą USA jest dolar amerykański (od 1785r. oficjalna jedn. pieniężna, nazwa od talara, dzieli się na 100 centów). Oznaczeniem międzynarodowym dolara jest skrót USD (USD – United States Dollar). Warto wiedzieć, że na świecie są 23 różne dolary, poza tym dolar amerykański jest walutą także poza USA (Federacja Mikronezji i Wysp Marshalla). Nominały, w jakich można spotkać USD: 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500*, 1000*, 10000*, 100000* (* - poza obrotem gotówkowym – używany wyłącznie w rozliczeniach międzybankowych). Odpowiednio figurują na nich podobizny: Washingtona, Jeffersona, Lincolna, Hamiltona, Jacksona, Granta, Franklina, McKinley’a, Clevelanda, Chase’a, Wilsona. Dolar zrobiony jest z... lnu oraz bawełny (w stosunku 1:3), można je więc całkiem legalnie prać (bez proszku tylko! ☺). Wytworzenie jednego bankotu kosztuje około 5 centów, drukuje je zaś Bureau of Engraving and Printing (około 16 650 000 sztuk banknotów jednodolarowych codziennie jest wprowadzanych do obiegu jedynie by pokryć zniszczenie banknotów) 2) W USA panuje system kursów płynnych (floating ER od 1971). 3) Relację do najważniejszych walut świata ilustruje zamieszczona na końcu dokumentu Tabela 2.

Miejsce w handlu zagranicznym 1) Rozmiary i waga eksportu oraz importu dla USA to około 20% udziału handlu w PKB, roczny obrót handlu zagranicznego w USA to 1600 mld $, a uczestnictwo w inwestycjach światowych kształtuje się na poziomie 900 mld $ . Co ciekawe, dla porównania suma inwestycji krajów Europy przez ostatnie 10 lat to 30 mld $, gdy inwestycje USA za granicą to 700 mld $ (zaś wśród 10 największych firm 5 pierwszych to firmy - Amerykańskie). 2) Eksportuje się głównie energię, importuje ropę – USA posiada spore jej zapasy. Także gaz posiada pokaźny udział w imporcie oraz eksporcie USA.

Wybrane szczegółowe informacje, w tym dotyczące partnerów handlowych USA, a także rezerw kruszców, zamieszczono w poniższym zestawieniu: Current account balance: $-646.5 billion (2004 est.) Exports: $795 billion f.o.b. (2004 est.) Exports - commodities: capital goods, automobiles, industrial supplies and raw materials, consumer goods, agricultural products


Exports - partners: Canada 23.4%, Mexico 13.5%, Japan 7.2%, UK 4.7%, Germany 4% (2003) Imports: $1.476 trillion f.o.b. (2004 est.) Imports - commodities: crude oil and refined petroleum products, machinery, automobiles, consumer goods, industrial raw materials, food and beverages Imports - partners: Canada 17.4%, China 12.5%, Mexico 10.7%, Japan 9.3%, Germany 5.3% (2003) Reserves of foreign exchange & gold: $85.94 billion (2003) Debt - external: $1.4 trillion (2001 est.) Economic aid - donor: ODA, $6.9 billion (1997)

W Tabeli 2 posłużono się terminem parytet siły nabywczej (PPP). Oto krótkie wyjaśnienie: - Parytet siły nabywczej (PPP) eliminuje różnice występujące w poziomie cen w poszczególnych krajach. PPP szacuje się poprzez przeliczenie waluty uwzględniające porównanie rzeczywistych kosztów nabycia reprezentatywnego koszyka dóbr i usług pomiędzy krajami. Ze względu na relatywnie wyższe (licząc w dolarach) koszty utrzymania w USA niż w pozostałych państwach z reguły PKB liczony w kategoriach PPP jest wyższy w porównaniu z PKB szacowanym według bieżącego kursu rynkowego danej waluty.


Joanna Pluta - System finansowy USA  

Joanna Pluta - System finansowy USA

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you