Issuu on Google+

EUSKARAREN ERABILERAREN NONDIK NORAKOAK HIZKUNTZA-ERABILERAREN KALE-NEURKETA

Donostia, 2012ko uztailaren 16a

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


HIZKUNTZA-ERABILERAREN KALE-NEURKETA Ikerketaren kokapena • Ibilbide luzeko ikerketa-lan zabala. • Inkesta soziolinguistikoarekin batera euskararen termometrorik adierazgarriena. • 1989az geroztik sei argazki euskararen kale-erabilerari. • Zenbat erabiltzen da euskara kalean? – Eremu publikoko erabilera informala du aztergai: lagunartekoa, familia artekoa...

• Ikerketaren berezitasuna, batez ere, metodologian dago.

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


HIZKUNTZA-ERABILERAREN KALE-NEURKETA Metodologia • Behaketa bidez jasotzen dira datuak, hiztunari ezer galdetu gabe. • Landa-lana – 200 neurtzaile, 300dik gora ibilbide – Ibilbide bakoitzean 6 orduko datu-bilketa

• Euskal Herri osoan 97 udalerri neurtu dira. – 154.277 elkarrizketa. – 363.616 hiztunen informazioa bildu da.

• Fidagarritasun estatistikoa – % 95eko konfiantza-mailarekin, lagin-akatsa ±0,4koa da, Euskal Herri osorako. – Aurreko neurketen kalkuluak berraztertu egin dira.

• Metodologia aitzindaria UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


HIZKUNTZA-ERABILERAREN KALE-NEURKETA Datuen irakurketa • Datuen irakurketa estatikoa baino garrantzitsuagoa da bilakaera diakronikoa. • Hizkuntzaren erabilera konplexua eta askotarikoa da. – Ez da gauza bera, adibidez, erabilera formala eta lagunartekoa – Neurketa honen aztergaia kale-erabilerara mugatzen da

• Biztanleriaren benetako adin-banaketa ez dator bat kalean entzun ditugun hiztunen adin-banaketarekin.

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


EUSKARAREN ERABILERA, EUSKAL HERRIAN, 2011 (%) Euskara

Gaztelania/frantsesa

Beste hizkuntzak

83,1

3,7

13,3 UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


EUSKARAREN ERABILERAREN BILAKAERA, EUSKAL HERRIAN, 1989-2011 (%) EUSKAL HERRIA Errore-tartea beherantz

Errore-tartea gorantz

20,0 18,0 16,0 14,0 12,0

10,8

13,0

13,3

13,7

13,3

1997

2001

2006

2011

11,8

10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0

1989

1993

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


GAZTELANIA/FRANTSESAREN ERABILERAREN BILAKAERA, EUSKAL HERRIAN, 1989-2011 (%) EUSKAL HERRIA: Gaztelania/Fransesa %

100

88,2

87,0

86,7

83,7

83,1

1993

1997

2001

2006

2011

80

60

40

20

0

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


BESTE HIZKUNTZEN ERABILERAREN BILAKAERA, EUSKAL HERRIAN, 1989-2011 (%) Euskal Herria Beste hizkuntzen presentzia 2006

2011

15

5

2,6

2006

3,7

2011

-5

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


GIPUZKOA

BIZKAIA

50,0

50,0

40,0

40,0

ARABA 50,0

30,0

23,3 23,9

27,6 29,5

32,1 32,7

40,0 30,0

20,0

30,0

20,0

10,0

10,0

0,0

0,0 1989

1993

1997

2001

2006

2011

8,1

9,6 10,5 10,7 10,7 9,4

1989

1993

1997

2001

2006

2011

10,0

6,5

6,8

6,0

6,0

8,0

5,7

6,0

6,0

4,0

4,0

2,0

2,0

0,0

0,0 1989

1993

1997

2001

3,9

4,2

4,0

4,2

4,7

4,0

1989

1993

1997

2001

2006

2011

IPAR EUSKAL HERRIA. 1993-2011

10,0 8,0

10,0 0,0

NAFARROA 7,5

20,0

2006

2011

8,3 6,5

1993

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK

1997

7,6

2001

6,0

6,2

2006

2011


ZONALDE SOZIOLINGUISTIKOAK EZAGUTZAREN ARABERA

1. tipologia: 0 -25% 2. tipologia: 25% -50% 3. tipologia: 50% -75% 4. tipologia: 75% -100%

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


EZAGUTZA-TIPOLOGIEN ARABERA (%) %0-25

%25-50

%50-75

%75-100

90 80 70

63,6

66,5

66,5

62,3

61,8

37,5

37,2

36,8

17,0

15,9

14,4

60 50 40

31,8

39,7

30 20 10

10,7 2,9

13,4 2,9

3,2

4,1

3,0

1993

1997

2001

2006

2011

0

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


ADIN-TALDEKA, EUSKAL HERRIA ETA LURRALDEAK, 2011 (%) 60

48,9

50

Adinekoak Helduak Gazteak Haurrak

40

30

36,9 28,8 22,4

19,2

20

13,4 11,8 10

13,7

9,7 1,2

3,5

5,7

6,5

8,6 8,3 8 3,3

5,6 5,4

7,5 4,8

6,7 9,6 5,5

0 Euskal Herria

ARABA

BIZKAIA

GIPUZKOA

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK

NAFARROA

IPAR ALDEA


BIZTANLERIAREN ADIN-PIRAMIDEA. EAE, 1991-2011

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


LURRALDEKA ETA ADIN-TALDEKA. PUNTUKAKO BILAKAERA (1989-2011)

GIPUZKOA

BIZKAIA

IPAR EUSKAL HERRIA

HAURRAK

15

5

4,5

-2

1

GAZTEAK

20

2

3,5

=

2,5

HELDUAK

10

1

-0,7

=

0,2

ADINEKOAK

-5

-5

-6,5

-2,5

-4

9,4

1,3

0,3

-0,8

0,1

GUZTIAK

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK

NAFARROA

ARABA


SEXUAREN ARABERA, ADIN-TALDEKA EUSKAL HERRIAN, 2011 (%) 40

30

Gizonezkoak Emakumezkoak

20

18,6

19,9 12,8 13,9

11,4

12

10

10,4

9,1

0 Haurrak

Gazteak

Helduak

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK

Adinekoak


SOLAS-TALDEEN TIPOLOGIAK

Haurrak eta nagusiak elkarrekin

Haurrak bakarrik

Nagusiak bakarrik UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


SOLASKIDEEN ARABERA, 2011 (%) 80

60

Haurrak bakarrik Nagusiak bakarrik Haurrak eta nagusiak elkarrekin 45,0 45,7

40

23,7 20

19,5 15,2

14,2

9,4

7,6

10,2 6,5

9,2

2,1 2,4

10,0 4,7

4,5 3,7

2,8

Nafarroa

Ipar EH

0

Euskal Herria

Araba

Bizkaia

Gipuzkoa

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


JOERA OROKORRAK • Erabilera trabatua 22 urte hauetan. • Egungo baldintza soziolinguistikoekin erabilerak goia jo du. • Erabilera orokorra % 13,3. Estatistikoki espero daitekeena baino gehiago. • Adin-taldeen hurrenkera aldatu da: – Orain: haur > gazte > heldu > adinekoak

• Adin-talde guztietan emakumezkoek gehiago hitz egiten dute gizonezkoek baino. • Haurren presentzia erabakigarria da: – Nagusiek haurrekin gehiago hitz egiten dute euskaraz beraien artean bakarrik daudenean baino. – Haurrek gehiago hitz egiten dute euskaraz nagusiekin daudenean beraien artean bakarrik daudenean baino. UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


GIPUZKOA • Erabilera altuena duen lurraldea da: % 32,7. • Goranzko joera etengabea: 22 urtean, 9,4 puntu egin du gora. • 1989tik hona: – – – –

Gazteen artean igoera handia gertatu da: ↑ 20 puntu. Haurrak: ↑ 15 puntu . Helduak: ↑ 10 puntu. Adinekoak: ↓ 5 puntu.

• Lurralde honetan, besteetan ez bezala, haurrak nagusiekin aritu edo haurrak beraien artean aritu, erabilera maila bera jaso da. – Aldiz, nagusiak bakarrik ari direnean erabilera nabarmen jaisten da. UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


BIZKAIA • • • • •

EHko biztanleen hamarretik lau bizi da bertan. Gehiengoa (% 65) 1. tipologian kokatzen da. 1993az geroztik, ez atzera ez aurrera. Azken 5 urteotan zertxobait behera. 1989tik hona: – – – –

Haurrak: ↑ 5 puntu. Gazteak: ↑ 2 puntu. Helduak: ↑ 1 puntu. Adinekoak: ↓ 5 puntu.

• Beste lurraldeetan ez bezala, adinekoek euskaraz gehiago egiten dute helduek baino. UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


IPAR EUSKAL HERRIA • Ezagutza daturik ez dugu Iparraldean. • Neurketa honetan badirudi Hegoaldeko hiztun asko neurtu direla. • 2011ko datuak 2006koen berdintsuak dira. – 1997tik 2006ra jaitsi egin zen euskararen erabilera.

• 1993tik hona: – Haurrak eta gazteak: ↑ 4-5 puntu. – Helduak: ↓ 1 puntu. – Adinekoak: ↓ 6,5 puntu.

• Haurren artean nesken erabilera altuagoa bada ere, gainontzeko adin-taldeetan mutilen erabilera aurretik dago. UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


NAFARROA • Biztanleen % 93 1. tipologian bizi da (ezagutza % 0-25). • Behera egin zuen euskarak 90eko hamarkadan, baina 2001etik geldirik dago: % 6. • 1989tik hona: – Haurrak: ↓ 2 puntu – Gazteak eta helduak: = – Adinekoak: ↓ 2,5 puntu.

• Beste lurraldeetan ez bezala, parez pare dago emakumezkoen eta gizonezkoen erabilera haur, gazte eta helduetan.

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


ARABA • Biztanleen % 82 1. tipologian bizi da (ezagutza % 0-25). – % 75 Gasteizen bertan bizi da.

• Ez aurrera ez atzera dago erabilera: % 4. – Duela bost urte: % 4,7.

• 1989tik hona: – – – –

Haurrak: ↑ 2 puntu. Gazteak: ↑ 2,5 puntu. Helduak: ↑ 0,2 puntu. Adinekoak: ↓ 4 puntu.

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


+ 46 udal: AbantoZierbena Andoain Anoeta Antzuola Aramaio Aretxabaleta Arrasate

Astigarraga Bermeo Bilbo Donostia Erandio Ermua Errenteria

Eskoriatza VitoriaGasteiz GernikaLumo Hernani Igorre Larrabetzu Laudio Legazpi

Oiartzun Ondarroa O単ati Ordizia Orozko Sakana UgaoMiraballes Urdu単a

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK

Uribe Kosta Urnieta Usurbil Villabona-Amasa Zaldibar Zarautz Zestoa Zumaia


Emaitzen txostena eskuragarri: www.soziolinguistika.org/kaleneurketa2011

ESKERRIK ASKO

UPV/EHUren XXXI. UDA IKASTAROAK


EHU 2012 Olatz