Page 1

το

Σκινοφάραγγο

ΤΡΙΜΗΝΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΣΚΙΝΙΑΝΩΝ - ΛΑΓΟΥΤΙΑΝΩΝ - ΒΑΚΙΩΤΙΑΝΩΝ “Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ” ΤΕΥΧΟΣ 52 Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Γραφεία: Δημητρακοπούλου 2 Αθήνα 11141 web-site: www.skinofaraggo.gr

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Τ

ην Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 1913 έγινε η επίσημη τελετή έπαρσης της ελληνικής σημαίας στο φρούριο του Φιρκά, στα Χανιά, παρουσία του βασιλιά της Ελλάδας Κωνσταντίνου, του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου και της πολιτικής ηγεσίας της Κρήτης. Δύο γηραιοί επαναστάτες, σύμβολα των κρητικών αγώνων, ο 94χρονος Αναγνώστης Μάντακας και ο 81χρονος Χατζημιχάλης Γιάνναρης, από τους Λάκκους Χανίων και οι δύο, ύψωναν την ελληνική σημαία στον ιστό του φρουρίου του Φιρκά. Η Κρήτη ήταν πλέον τμήμα της ελληνικής επικράτειας. Η ένωση με την Ελλάδα ήταν πλέον ιστορική πραγματικότητα. Μετά από αιώνες κατοχής και σκλαβιάς, αρχικά από τους Ενετούς (1211-1669) και στη συνέχεια από τους Τούρκους (1669-1898) αλλά και μια δεκαπενταετία τυπικής αυτονομίας, η Κρήτη ελεύθερη πλέον ενσωματωνόταν στο ελληνικό κράτος. Αυτός άλλωστε ήταν ο στόχος όλων των επαναστάσεων του 19ου αιώνα, γι’ αυτό χύθηκαν ποταμοί αίματος, γι’ αυτό θυσιάστηκαν χιλιάδες Κρητικοί. Οι Κρήτες επαναστάτες στα λάβαρά τους έγραφαν «Ένωσις ή θάνατος», δεν ζητούσαν μόνο την ελευθερία τους. Αυτός ήταν ο λόγος που ουδέποτε δέχτηκαν το αυτόνομο - υπό τις μεγάλες δυνάμεις και την Τουρκία - πολίτευμα.

Το Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου 2013 και από ώρα 19:30 ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας οργάνωσε επετειακή εκδήλωση στο Καστέλλι με την συμπλήρωση 100 χρόνων από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Παραβρέθηκαν ο Δήμαρχος κ. Καλογεράκης Ζαχαρίας, ο πρώην Δήμαρχος κ. Γιαννόπουλος Χαράλαμπος, ο Δκτής της μοίρας του

Συνέχεια στη σελ. 5

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΙΝΙΑ ΑΓΙΑΣΜΟΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ Για 2ο χρόνο λειτουργεί φέτος το ενιαίο τριθέσιο Δημοτικό Σχολείο Σκινιά - Δεματίου - Καστελλιανών στο κτίριο και χώρο του πρώην Γυμνασίου Σκινιά.

Παρευρεθήκαμε την ημέρα έναρξης στον Αγιασμό που τέλεσε ο παπα-Νικήτας Καπελάκης της Ενορίας Σκινιά. Παρών και ο Πρόεδρος του Τοπικού Δημοτικού Διαμερίσματος κ. Μπουρμπαντωνάκης Νικόλαος, οι γονείς των παιδιών και οι δασκάλες κες Καρυωτάκη Μαρία και Ντάλα Μαρία. Δ/ντρια στο Σχολείο θα είναι η κα. Γαρυφαλάκη-

Μπουρμπαντωνάκη Φωτεινή όπως μας ενημέρωσαν. Τα παιδιά προέρχονται από το Σκινιά (10), από το Δεμάτι (14), από τα Φαβριανά (1), από τα Καστελλιανά (9) και από το Φίλιππο (1). Από κουβέντες που έγιναν πληροφορηθήκαμε ότι αρκετά παιδιά πηγαίνουν στο Αρκαλοχώρι και έτσι στερούν τη δυνατότητα με την αύξηση του αριθμού να διεκδικήσουμε μαθήματα Computer - Αγγλικών - Γυμναστικής κ.λπ. Μήπως πρέπει ορισμένοι γονείς να το ξανασκεφτούν; Θα κάνουν και οικονομία από τις μικρότερες μετακινήσεις.

Λαό που δε βαστά γερά, θεό και παραδόσεις δεν έχει ρίζες κι εύκολα θα τόνε ξεριζώσεις

ΠΑΠΑΓΟΥ 8

ΚΩΔΙΚΟΣ 21-5900

12η Σεπτεμβρίου 1943

Τ

ην 12η του περασμένου Σεπτέμβρη στο μνημείο πεσόντων που έχει φτιαχτεί στη δεξιά μεριά του δρόμου λίγο πριν την Κάτω Σύμη έγινε και φέτος το ετήσιο μνημόσυνο εις ανάμνηση της μάχης που έγινε στο χώρο αυτό το 1943 μεταξύ των

Μανώλης Χαλκιαδάκης επίτιμος επιθεωρητής - σχολικός σύμβουλος Δ.Ε. την οποία παραθέτουμε παρακάτω: Αγαπητοί φίλοι, Ημέρα μνήμης η σημερινή! Η 12η Σεπτεμβρίου 1943.

Κ. Σύμη Σεπτέμβριος 2013. Ο Βερβελάκης Βασίλης ενώ περιμένει για την κατάθεση στεφάνου. Στο αριστερό άκρο διακρίνεται ο Γαρεφαλάκης Μανώλης και πιο δεξιά η κόρη του καπετάν-Μπαντουβοχρήστου κ. Ρένα Μπαντουβά - Μελά δυνάμεων Ε.Α.Ο. Μπαντουβάδων και του Γερμανικού στρατού. Συμμετείχαν απόγωνοι της οικογένειας Μπαντουβάδων, απόγονοι των μελών των ανταρτικών ομάδων της εποχής εκείνης και λίγοι, μεγαλύτεροι που έφηβοι τότε είχαν ζήσει από κοντά τα γεγονότα ο κ. Γεώργιος Μιζεράκης και ο Μανώλης Γαρεφαλάκης από τον Σκινιά. Η επίσημη πολιτεία απουσίαζε σαν η αντίσταση να ήταν προσωπική υπόθεση μιας οικογένειας, των συγγενών και των φίλων της και όχι καθολική στάση όλου του ντόπιου πληθυσμού απέναντι στον κατακτητή! Σημάδια των καιρών. Αφού έγινε η επιμνημόσυνη δέηση όλοι οι παρόντες μετέβησαν σε κέντρο στην Κάτω Σύμη όπου παρετέθη από την κ. Ρένα Μπαντουβά-Μελά γεύμα σε όλους τους συμμετέχοντες. Σχετική με την μάχη ομιλία εκφώνησε ο κ.

Σαν σήμερα, πριν από 70 χρόνια, ακριβώς, έγινε στο χώρο που τιμήσαμε σήμερα, ένα σπουδαίο γεγονός. Στο χώρο αυτό που στήθηκε το μνημείο για να υπενθυμίζει στους νεώτερους την ηρωική δράση της Εθνικής Αντίστασης κατά των κατακτητών Γερμανών και να τιμούμε τη μνήμη, όλων αυτών που αγωνίστηκαν στο χώρο αυτό, προσφέροντας τους εαυτούς τους ολοκαύτωμα για το ιδανικό της ελευθερίας, που τόσο βάναυσα στέρησε από τον Κρητικό λαό ο ναζισμός. Το πρωινό εκείνο της 12ης Σεπτεμβρίου του 1943 στην όμορφη φύση της χαράδρας που μας οδηγεί στην Κάτω Σύμη, αντί να ακούγεται το κελάρισμα του γάργαρου νερού και τα κελαηδήματα των αηδονιών, ακούστηκαν τα κροταλίσματα των πολυβόλων και από τις δύο αντίμαχες πλευρές:

Συνέχεια στη σελ. 4


2

το Σκινοφάραγγο

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ Γάμοι

ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ Α/Α 198

― Την Παρασκευή 26 Ιουλίου 2013 στον Ιερό Ναό Αγ. Ραφαήλ Σκινιά παντρεύτηκαν ο Παναγιώτης Διαμαντόπουλος του Κων/νου και της Γεωργίας και η Μαρία Γαβριλάκη του Εμμανουήλ και της Ροδάνθης με κουμπάρα την κα Δήμητρα Παπαζήση. Μετά το μυστήριο του γάμου έγινε μεγάλο γλέντι στην πλατεία του Αγ. Αντωνίου Σκινιά. ― Στις 21-9-2013 στον Ιερό Ναό του Αγ. Γεωργίου στο Πάνορμο Ρεθύμνου παντρεύτηκε ο Μιχάλης Χαριτάκης του Στυλιανού και της Ειρήνης Χαριτάκη με την Μαρία Τζανιδάκη του Μιχάλη και της Κυριακής Τζανιδάκη. Μετά την τελετή ακολούθησε γλέντι στο κέντρο “Σάλα”.

Βαπτίσεις ― Στις 29 Ιουνίου 2013 στον Ιερό Ναό Αγ. Σκέπης Παπάγου ο Φάτσης Μάκης και η σύζυγός του Βασιλάκη Ευαγγελία βάπτισαν το γιο τους και του έδωσαν το όνομα Κωνσταντίνος. ― Στις 30 Ιουνίου 2013 το μεσημέρι στα Πεζά ο Κώστας και η Πόπη Σακαβέλη βάπτισαν το δεύτερο γιο τους με νονά την Λία Μεταξάκη-Κλάδου που του έδωσε το όνομα Νίκος. Μετά το μυστήριο έγινε τραπέζι στο κέντρο «Ίριδα». ― Στις 28 Ιουλίου 2013 στον Ιερό Ναό του Αγίου Ανδρέα (Αγράμπελη) ο Αρκάδιος και η Μαρία Νερονώφ βάπτισαν τα δίδυμά τους με νονό τον Α. Μπουρμπαντωνάκη και νονά την Μ. Χωματά. Μετά το μυστήριο έγινε τραπέζι στο κέντρο «Αγράμπελη». ― Την Κυριακή 25 Αυγούστου 2013 στον Ιερό Ναό Αγ. Νικολάου και Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Κτήμα Λυκάκη ο Στέφανος Ζαμπουλάκης και η σύζυγός του Ελένη Φωτίου βάπτισαν τα δύο παιδιά τους, τον Αντώνη και την Μαρία με νονούς-νονά την Ελένη Καουρμά, τον Ευάγγελο Ρόουζ και τον Μάνο Σπινθάκη. Μετά το μυστήριο προσφέρθηκε γεύμα.

Θάνατοι • Χαλαμπαλάκη Ιωάννα του Κων/νου (από Μαχαιρά), στις 21-7-2013, ετών 78. • Χαλαμπαλάκη Ευγενία, στις 22-7-2013, ετών 94. • Μαγκουφάκης Μιχάλης, στις 3-9-2013, ετών 79.

Ευχές • Την Ιερονίκη Γεωργ. Πιπεράκη που πέτυχε με καλή σειρά στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, συγχαίρουμε και της ευχόμαστε καλή πρόοδο και σταδιοδρομία. Ο παππούς και η γιαγιά Γιώργος και Ιερονίκη Μιζεράκη • Το Διοικητικό Συμβούλιο ευχαριστεί και όλους όσους συμμετέχουν στην προσπάθειά μας να συνεχίσουμε την έκδοση της εφημερίδας πληρώνοντας 2€ κατά την παραλαβή της από την κ. Μπουρμπαντωνάκη Ξανθούλα την οποία και ευχαριστούμε για την ταλαιπωρία στην οποία εθελοντικώς υποβάλλεται.

το Σκινοφάραγγο ΤΡΙΜΗΝΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΣΚΙΝΙΑΝΩΝ - ΛΑΓΟΥΤΙΑΝΩΝ - ΒΑΚΙΩΤΙΑΝΩΝ «Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ» Δημητρακοπούλου 2, Α. Πατήσια Τ.Κ. 11141 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.: 210 6515701 FAX: 210 6546544 52ο ΦΥΛΛΟ - 13ο ΕΤΟΣ Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Εκδότης - Διευθυντής: Ιωάννης Δ. Γαρεφαλάκης Επιτροπή Σύνταξης:

Εργαζάκης Αντώνης Πάγκαλος Κώστας Σηφάκη Σταυρούλα Ζαμπουλάκης Στέφανος Διόρθωση Κειμένων: Σηφάκη - Χριστόφη Μαρία Αντιπρόσωπος Σκινιά: Γαλανάκη Μαρία Αντιπρόσωπος Λαγούτας: Παναγιωτάκη Φρειδερίκη Ηλεκτρονική σελιδοποίηση -Εκτύπωση: Εκδόσεις - Γραφικές τέχνες Καρπούζη Αριστέα & Υιοί Ο.Ε. Θεοδοσίου 23 Ίλιον Τ.Κ. 13121 Τηλ./Fax: 210 2619003 e-mail: karpouzi@otenet.gr

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

Α/Α 200

22-7-2013 Σακαβέλη Ειρήνη ........................................20€ εις μνήμη Χαλαμπαλάκη Ευγενίας 25-7-2013 Ζαχαράκης Μιχάλης - Μέλπω ....................30€ εις μνήμη γονέων τους. 25-7-2013 Μιζεράκης Εμμ. του Ζαχ. ............................30€

Α/Α 201 Α/Α 202 Α/Α 203 Α/Α 204 Α/Α 205 Α/Α 206 Α/Α 207 Α/Α 208 Α/Α 209

1-8-2013 Καρτσάκης Αντώνης ....................................20€ 20-8-2013 Μπριτζολάκης Εμμ. του Αλέκου ................30€ 20-8-2013 Γαρεφαλάκης Ιωάννης - Ολυμπία ..............50€ 29-8-2013 Πολιτιστικός Σύλλογος Σκινιά ..................200€ 30-8-2013 Σακαβέλη Ειρήνη ........................................25€ 14-9-2013 Χατζάκης Μιχάλης - Φιφίκα ........................50€ 22-9-2013 Καρτσάκης Αντώνης ..................................20€ 3-10-2013 Σακαβέλη Ειρήνη ........................................20€ 3-10-2013 Καρτσάκης Κωνσταντίνος του Εμμ. ..........20€

Α/Α 199

Εφημερίδα “ΣΚΙΝΟΦΑΡΑΓΓΟ”

ΕΠΙΤΥΧΟΝΤΕΣ ΣΕ ΑΕΙ ΚΑΙ ΤΕΙ ΤΟ 2013 1. Πηνελόπη Γιακουμάκη του Αποστόλη και της Μαρίνας, Τμήμα Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ηράκλειο. 2. Στραταντωνάκης Στυλιανός του Γεωργίου και της Κυριακής, Τμήμα Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Κρήτης - Ρέθυμνο. 3. Χανιαλάκης Θεόφιλος του Νικολάου και της Ελένης, Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών στο Πολυτεχνείο Κρήτης - Χανιά. 4. Πετράκης Εμμ. του Μιχαήλ και της Ελένης, Τμήμα Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. 5. Γαλανάκη Χρυσούλα του Κων/νου, Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων στα ΤΕΙ Αγ. Νικολάου. 6. Διονυσόπουλος Δημήτρης του Γρηγόρη και της Σταυρούλας, Σχολή Μηχανικών Πληροφορικής στα ΤΕΙ Σπάρτης. 7. Κόντρας Κων/νος του Στεφάνου και της Μαρίας, Σχολή Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών στο Πολυτεχνείο Πατρών. 8. Σκαρλαύτη Μαρία του Σταύρου και της Αθηνάς Καρτσάκη, Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολή Μαθηματικών Σάμου. 9. Κεχαγιαδάκη Παρασκευή του Μιχαήλ και της Αγγελικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Ιστορίας - Αρχαιολογίας. 10. Πιπεράκη Ιερονίκη του Γεωργίου και της Χαρίκλειας, Αρχιτεκτόνων Μηχανικών στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. 11. Μιζεράκη Θέμης του Εμμ. και της Νεκταρίας, Νομική Σχολή Πανεπιστημίου Λευκωσίας. Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου και η Συντακτική Επιτροπή του “Σκινοφάραγγου” συγχαίρουν όλα τα παιδιά για την επιτυχία τους. Τους υπενθυμίζουμε τα λόγια του Γέρου του Μωριά, Θεόδωρου Κολοκοτρώνη παραφρασμένα “Να θυμάστε πως τα γράμματα που θα μάθετε θα πρέπει να γίνουν εργαλεία όχι μόνο για τον εαυτό σας μα και για τους άλλους!”


Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

το Σκινοφάραγγο

3

Ο ΠΑΠΑΔΟΚΩΣΤΗΣ (Κων/νος Ιωαν. Παπαδάκης)

Κ

ατά τη διάρκεια του Ιταλοελληνικού και Γερμανοελληνικού πολέμου, την Μάχη της Κρήτης και την Γερμανοϊταλική κατοχή 1941-1945, Πρόεδρος της Κοινότητας του Σκινιά - Μονοφατσίου βρέθηκε ο Κωνσταντίνος Ιωαν. Παπαδάκης ή Παπαδοκωστής. Κατά τη σκληρή Γερμανοϊταλική κατοχή, όσοι ζούν ακόμη, θα την θυμούνται, η ζωή του κάθε Έλληνα ανά πάσα στιγμή κινδύνευε, γιατί σε κάθε γωνιά του δρόμου, ο κατακτητής παραμόνευε, έτοιμος να σκορπίσει το θάνατο. Αν όμως κινδύνευε η ζωή του κάθε απλού Έλληνα πολίτη, πολύ περισσότερο κινδύνευε η ζωή, αλλά και η τιμή του κάθε Προέδρου Κοινότητας. Κινδύνευε πολύ περισσότερο, γιατί αν καθυστερούσε να εκτελέσει κάποια διαταγή των αδίστακτων κατακτητών ήταν δυνατόν να θεωρηθεί, ότι σκόπιμα καθυστερούσε και η τιμωρία του θα ήταν σκληρή. Εάν πάλι από φόβο, και για να προλάβει τα χειρότερα έγκαιρα εκτελούσε την διαταγή των κατακτητών, ήταν δυνατόν να θεωρηθεί, φίλος και συνεργάτης των Γερμανών. Ο Παπαδοκωστής ο Πρόεδρος της Κοινότητας του Σκινιά, βρίσκονταν στην πλέον επικίνδυνη θέση, γιατί γνώριζε ότι σχεδόν όλοι οι κάτοικοι του Σκινιά, ήταν οργανωμένοι στην Εθνική Αντίσταση Κρήτης στην οποία και ο ίδιος, μεσάνυκτα, είχε παραδώσει από την αποθήκη του, στους Δημήτριο Σηφάκη και Γεώργιο Μιζεράκη, πενήντα οκάδες κριθάρι για το ψωμί των ανταρτών, των Ε.Α.Ο. Μπαντουβάδων. Την 12-1-1943 ο Φρούραρχος Ηρακλείου, κάλεσε στο Αρκαλοχώρι τους Προέδρους Κοινοτήτων της περιοχής, μεταξύ των οποίων και τον Πρόεδρο της Κοινότητας του Σκινιά. Αποκλειστικός ομιλητής ο Φρούραρχος, ο οποίος μεταξύ των άλλων είπε: «Άγγλοι κατάσκοποι και ντόπιοι κακοποιοί διαπράττουν σαμποτάζ και άλλες αντιγερμανικές πράξεις. Για τις πράξεις τους αυτές ευθύνεται και ο πληθυσμός της περιοχής γιατί δεν τους καταδίδει στις γερμανικές αρχές. Για κείνο σε περίπτωση σαμποτάζ στην περιοχή σας, θα υποστούν και οι κάτοικοι αντίποινα τα οποία θα είναι πολύ σκληρά. Για να αποφύγετε τα αντίποινα, να καταδίδετε στις γερμανικές αρχές τους κακοποιούς αυτούς, οι οποίοι, μας κάνουν κάποια ζημιά, αλλά τη φορά του πολέμου δεν την αλλάσσουν και η Αγγλία και η Ρωσία θα καταστραφούν». Μετά την ομιλία του αυτή ο Φρούραρχος περιδιαβαίνοντας ανάμεσα στους Προέδρους των Κοινοτήτων, σταμάτησε στον Πρόεδρο της Κοινότητας Σκινιά και του είπε: «Στην περιοχή σου, κρύπτεται κάποιο μυστικό και εάν το ανακαλύψουμε, θα το πληρώσετε όλοι πολύ ακριβά». Όποιος άλλος και αν ήταν στη θέση του Παπαδοκωστή θα κατελαμβάνετο από φόβο, θα έχανε τη φωνή του και η τρομοκρατημένη στάση του, θα επιβεβαίωνε την πληροφορία του Φρούραρχου, για το μυστικό που κρύβονταν στην περιοχή της Κοινότητας, αφού δεν κρύβονταν ένα αλλά πολλά μυστικά, όπως οι Ε.Α.Ο. Μπαντουβάδων - η Ε.Ο.Π.Α. και ο Ελληνικός Μυστικός Ασύρματος.

Και όλα αυτά τα ήξερε. Ο Παπαδοκωστής όμως, που διακρίνονταν για την πνευματική του ευστροφία, δηλαδή την εξυπνάδα, την ετοιμότητα, το θάρρος και τον πατριωτισμό του, απάντησε κοφτά και με σταθερή φωνή: «Κύριε Φρούραρχε στην περιφέρειά μου, δεν κρύπτεται μυστικό, αν κρυβόταν μυστικό θα το ήξερα εγώ και θα το ξέρατε και εσείς». Η αποστομωτική απάντηση του Παπαδοκωστή, κλόνισε τον Γερμανό Φρούραρχο, ο οποίος άρχισε να αμφιβάλλει για την αλήθεια των πληροφοριών του. Εκτός της παραπάνω περιπτώσεως και από τα γερμανικά αρχεία, που τα ερευνούν Έλληνες ερευνητές αποδεικνύεται ο πατριωτισμός και το θάρρος του Παπαδοκωστή, όπως και η παρακάτω περίπτωση. Επειδή ο Πρόεδρος της Κοινότητας Σκινιά καθυστέρησε να αναφέρει τον αριθμό των ανδρών της Κοινότητάς του, που μπορούσαν να εργαστούν σε αναγκαστική εργασία (αγγαρία) στο Αεροδρόμιο Καστελλίου, οι Γερμανοί επέβαλαν στην Κοινότητα πρόστιμο χίλιες οκάδες λάδι και διέταξαν τον Πρόεδρο, να το συγκεντρώσει και να το παραδώσει σ’ αυτούς. Ο Παπαδοκωστής όμως διαβεβαίωνε τους Γερμανούς ότι οι κάτοικοι της Κοινότητάς του, ήταν φτωχοί και το λάδι που επέβαλαν ως πρόστιμο δεν υπάρχει. Και αφού δεν υπάρχει ήταν αδύνατον να το εισπράξει και να το παραδώσει. Οι Γερμανοί κατόπιν της επιμονής του Παπαδοκωστή ότι δεν υπάρχει λάδι, μετέτρεψαν το πρόστιμο σε έξι αρνιά να τα πάρει ο Πρόεδρος και να τα παραδώσει για να εορτάσουν οι κατακτητές το Πάσχα. Όταν πλησίαζε το Πάσχα, ο Παπαδοκωστής διαβεβαίωνε τους Γερμανούς ότι οι κάτοικοι της Κοινότητάς του είναι φτωχοί γεωργοί και όχι κτηνοτρόφοι και αρνιά δεν υπάρχουν. Και πάλι χάρις στην επιμονή του, τελικά το πρόστιμο χαρίστηκε. Τον Μάρτιο του 1943, μια ομάδα Γερμανών επιθεωρούσε την τηλεφωνική γραμμή από Πύργο - Σκινιά - Μάρθα - Βιάννο. Έφθασε στον Σκινιά. Ο Πρόεδρος της Κοινότητας ενδιαφέρθηκε για το φαγητό τους και διανυκτέρευσαν στο οίκημα του Σταθμού Χωροφυλακής. Το πρωί της επομένης προσπάθησαν να επικοινωνήσουν με τον Πύργο, αλλά δεν είχαν απάντηση. Κίνησαν να ελέγξουν την τηλεφωνική γραμμή και διαπίστωσαν ότι την παρελθούσα νύκτα, άγνωστοι είχαν αφαιρέσει το τηλεφωνικό σύρμα από την τοποθεσία «Γούσποι» ως την παλαιά Δεματιανή γέφυρα. Έγιναν έξω φρενών. Άρπαξαν τον εκεί πλησίον εργαζόμενο Φώτιο Στυλ. Ζαμπουλάκη, τον έδειραν άγρια, και με σπρωξιές και κουτουλιές τον οδήγησαν και τον έκλεισαν στο κρατητήριο του Σταθμού Χωροφυλακής και εξαγριωμένοι ζητούσαν τον Πρόεδρο της Κοινότητας. Ευτυχώς μαζί τους είχαν και διερμηνέα και αποτεινόμενοι προς τον Πρόεδρο της Κοινότητας, τον Παπαδοκωστή, εξαγριωμένοι του είπαν ότι, Σκινιανοί έκοψαν το σύρμα του τηλεφώνου. Ο Πρόεδρος της Κοινότητας, προσπάθησε να τους ηρεμήσει και τους οδήγησε στο καφενείο του Βερβελονικολή. Εκεί τους πρόσφερε ρακή και

τους ετοίμασε φαγητό. Στη συνέχεια ανάμεσα στο κρασί και το φαγητό, με πειστικότητα και θάρρος, τους είπε: «Εμείς εδώ στο χωριό, σας αγαπούμε, για κείνο και τα άλλα χωριά μας εχθρεύονται. Την κακή αυτή πράξη που την καταδικάζουμε, την έκαναν ξενοχωριανοί για να μας εκθέσουν σε εσάς. Εάν ήσαν χωριανοί - που δεν ήσαν - θα μπορούσαν να την κάνουν σε ένα άλλο χωριό και όχι στο χωριό τους και να κατηγορηθούν οι κάτοικοι του άλλου και όχι οι χωριανοί τους. Και ο Φώτης που κρατείτε, άδικα έφαγε το ξύλο και άδικα τον κρατείτε». Οι Γερμανοί δέχτηκαν σωστά τα λόγια του Παπαδοκωστή, άλλαξαν γνώμη και μετά το φαγητό άφησαν το Φώτη να πάει στο σπίτι του. Αποκατέστησαν τη ζημιά στο τηλεφωνικό σύρμα και το μικρό σαμποτάζ έληξε, μόνο με τον άδικο ξυλοδαρμό του Φώτη. Και όμως το σαμποτάζ το είχαν κάνει τρεις Σκινιανοί και τώρα αναφέρονται απλώς για την ιστορία. Ήταν ο Ιωάννης Συμισακάκης, ο Εμμαν. Μιζεράκης και ο Ιωάννης Θ. Βερβελάκης. Πολλές φορές ο Πρόεδρος της Κοινότητας του Σκινιά, ο Παπαδοκωστής, στα χρόνια της Γερμανικής κατοχής, σε παρόμοιες περιπτώσεις με την εξυπνάδα του και το θάρρος του, γλίτωσε το χωριό από δύσκολες και επικίνδυνες καταστάσεις. Οι μεγαλύτεροι Σκινιανοί θα θυμούνται ακόμη τον Ιούνιο του 1944, που οι Γερμανοί κύκλωσαν το Σκινιά και πυροβολούσαν κάθε Σκινιανό που προσπαθούσε να φύγει. Τότε που ένας Γερμανός από λάθος, νόμισε ότι ήταν Σκινιανός και τον πυροβόλησε, αλλά ήταν Γερμανός και τον τραυμάτισε σοβαρά. Ο Πρόεδρος της Κοινότητας, ο Παπαδοκωστής, για να μη πάθει το χωριό κακό, βοήθησε και μετέφεραν τον τραυματία στο Σταθμό Χωροφυλακής. Ειδοποίησε το γιατρό και του πρόσφερε τις πρώτες βοήθειες, αλλά το τραύμα ήταν θανατηφόρο και ο Γερμανός στρατιώτης υπέκυψε. Την επομένη πάλι ο Πρόεδρος, υποδέχτηκε τους Γερμανούς Αξιωματικούς που έκαναν την αυτοψία και την αναπαράσταση και τελικά διαπίστωσαν ότι Γερμανός σκότωσε Γερμανό και έτσι το χωριό και οι χωριανοί δεν έπαθαν κακό. Αν και ο Σκινιάς και οι Σκινιανοί ανέπτυξαν σοβαρότατη αντιστασιακή δραστηριότητα, είχαμε μόνο τρία θύματα, τον Αντώνιο Θ. Βερβελάκη, τον Χαρίλαο Κων. Τζανάκη και τον Στάθη Εμμ. Μπριτζολάκη. Μετά την απελευθέρωση, ο Παπαδοκωστής, εξακολουθούσε να απολαμβάνει την αγάπη και την εκτίμηση των κατοίκων της Κοινότητας, διότι αναγνώριζαν ότι στη δύσκολη και επικίνδυνη εποχή της σκληρής Γερμανοϊταλικής Κατοχής χάρις και στην πατριωτική στάση, την εξυπνάδα και το θάρρος του, οι κάτοικοι πέρασαν δύσκολες και επικίνδυνες καταστάσεις και το χωριό δεν έπαθε κακό. Ο Παπαδοκωστής διετέλεσε Πρόεδρος της Κοινότητας του Σκινιά τα έτη 1930-1933 και 19391944 και μετά την απελευθέρωση τα έτη 19591960. Υπήρξε καλός πατριώτης, καλός Σκινιανός, καλός οικογενειάρχης, καλός άνθρωπος. Σκινιά την 8η Σεπτεμβρίου 2013 Γεώργιος Εμμ. Μιζεράκης Αντ/ρχης Χωροφυλακής ε.α.


4

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

12η Σεπτεμβρίου 1943 Συνέχεια από τη σελ. 1 Εθνική Αντίσταση και Βέρμαχτ (Γερμανικός στρατός). Ας έρθουμε όμως για λίγο στα γεγονότα εκείνου του δραματικού πρωινού, που μας έφερε αυτή την ηρωική επέτειο και που θα μένει στην ιστορία “Η μάχη της Κάτω Σύμης και Εθνικής Αντίστασης κατά των Γερμανικών δυνάμεων κατοχής”. Αυτή την επέτειο τιμούμε σήμερα! Ήταν παραμονή της 12ης Σεπτεμβρίου του 1943, όταν πραγματοποιήθηκε το εγχείρημα των ανταρτών του λημεριού του καπετάν Μανώλη Μπαντουβά, για την εξουδετέρωση του φυλακίου του Γερμανικού στρατού, που ήταν τοποθετημένο στην Κάτω Σύμη. Σκοπός του φυλακίου ήταν να παρακολουθεί κάθε δραστηριότητα της περιοχής, που εκδηλωνόταν προς τους αντάρτες της Δίκτης και όχι η παρακολούθηση της διακίνησης της πατάτας της περιοχής όπως οι Γερμανοί διέδιδαν. Γι’ αυτό και οι τρεις άνδρες του φυλακίου είχαν πάρει από τους κατοίκους το παρατσούκλι “πατατάδες”. Είναι γνωστό ότι η περιοχή της Κ. Σύμης δεν είχε ποτέ αξιόλογη παραγωγή πατάτας. Ο προορισμός του προκεχωρημένου αυτού φυλακίου ήταν, πέρα για πέρα, κατασκοπευτικός και οι παρατηρήσεις του, μεταβιβάζονταν με ασύρματο στο αρχηγείο της Άνω Βιάννου. Αυτούς λοιπόν τους κατασκόπους της Εθνικής Αντίστασης, που δυσχέραιναν τον ανεφοδιασμό των ανταρτών, αποφασίστηκε να τους εξουδετερώσουν, απαγάγοντάς τους. Σημειώνω ιδιαίτερα ότι οι προσφορές των κατοίκων της περιοχής της Βιάννου και της Ιεράπετρας δεν υστερούσαν από τις προσφορές άλλων περιοχών της Πεδιάδας και του Μονοφατσίου. Προσφορά προς τους αντάρτες και βγαλμένες από το υστέρημα των κατοίκων της περιοχής. Και όλα αυτά τα εφόδια διακινούνται και από την Κάτω Σύμη. Αυτή η δραστηριότητα της Κάτω Σύμης δεν άργησε να γίνει αντιληπτή από τους Γερμανούς και αυτός ήταν ο λόγος που εγκαταστάθηκε το φυλάκιο στην Κάτω Σύμη και το αποτελούσαν τρεις άνδρες του γερμανικού στρατού. Αυτό το φυλάκιο αποφασίστηκε να εξουδετερωθεί. Αποφασίστηκε λοιπόν από το καπετανάτο της Δίκτης να γίνει ένα απόσπασμα με τους Ζαχαρία Μπαντουβά, Νικόλαο Γιακουμάκη, Χρήστο Λιοκούκουδο και Νικόλαο Παπαμαστοράκη και ξημερώματα της 9ης Σεπτεμβρίου θα πραγματοποιούσαν το εγχείρημα αυτό. Κατέβηκαν από το λημέρι με προφυλάξεις. Μπήκαν ξημερώματα στην Κάτω Σύμη για να πραγματοποιήσουν την αποστολή. Στόχος ήταν να συλληφθούν οι τρεις φρουροί και ζωντανοί να μεταφερθούν στο λημέρι. Το εγχείρημα αυτό έγινε, όπως είπα, στις 9 Σεπτεμβρίου, δηλαδή τρεις μέρες πριν την 12η του μήνα. Κατά σύμπτωση τη νύχτα του εγχειρήματος ο ένας Γερμανός στρατιώτης απουσίαζε. Οι δύο φρουροί πρόβαλαν σκληρή αντίσταση και αναγκάστηκε η αποστολή να τους φονεύσει. Οι νεκροί δύο στρατιώτες μεταφέρθηκαν με ζώα στον Ομαλό, όπου ετάφησαν.

Το εγχείρημα αυτό έδωσε την αφορμή στους Γερμανούς να επιτεθούν μετά από τρεις μέρες και να καταστρέψουν την Κάτω Σύμη και να εκδικηθούν το θάνατο των δύο φρουρών. Θεωρώ απαραίτητο να τονίσω ιδιαίτερα την κατάσταση που επικρατούσε σχετικά με την πορεία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι Γερμανοί την περίοδο αυτή. Την ίδια εποχή - τέλος Αυγούστου και αρχές Σεπτεμβρίου του ’43 οι σύμμαχοι άφηναν να διαρρέουν πληροφορίες, ότι επίκειται απόβαση συμμαχικών δυνάμεων στα Νότια της Κρήτης. Αυτές οι πληροφορίες δεν είχαν καμιά βάση, αλλά αποσκοπούσαν να δημιουργήσουν σύγχυση στους Γερμανούς για την επικείμενη απόβαση στη Σικελία. Την παραπάνω πληροφορία, που ήταν σκόπιμη, ενίσχυσε και η ρίψη μεγάλου αριθμού όπλων και εφοδίων μια νύχτα του Αυγούστου του ’43 στο οροπέδιο του Ομαλού της Δίκτης και συγκεκριμένα στις 20 Αυγούστου. Οι Γερμανοί πίστεψαν στις διαδόσεις αυτές, για επικείμενη απόβαση στις νότιες ακτές της Κρήτης και γι’ αυτό είχαν συγκεντρώσει αρκετές δυνάμεις στη Βιάννο για να επιτηρούν την περιοχή και τη δράση των ανταρτικών ομάδων της Δίκτης. Στόχος τους ήταν πάντοτε η εξουδετέρωση του αντάρτικου της Δίκτης. Την ευκαιρία τους έδωσε το εγχείρημα των ανταρτών για εξουδετέρωση του φυλακίου της Κάτω Σύμης. Στις 12 Σεπτεμβρίου το πρωί ξεκίνησε από την Άνω Βιάννο μια διλοχία με αντικειμενικό στόχο την καταστροφή της Κάτω Σύμης και τη διάλυση του αντάρτικου της Δίκτης. Ο αρχικαπετάνιος του λημεριού της Δίκτης καπετάν Μανώλης Μπαντουβάς, όταν πληροφορήθηκε τις προθέσεις των Γερμανών, κάλεσε τον Υπαρχηγό καπετάν Χρήστο Μπαντουβά, που “οικουρούσε” φιλοξενούμενος στο χωριό της Βιάννου Κρεβατάς και θεραπευόταν από τραύμα στο κεφάλι, να ανεβεί στο λημέρι αμέσως και πάραυτα να καταστρώσουν το σχέδιο αντιμετώπισης της πιθανής επίθεσης των Γερμανών στην Κάτω Σύμη. Ο ίδιος ο καπετάν Μανώλης θα πήγαινε στις Μουριές Ιεράπετρας, όπου, με εντολή του αρχηγείου της Μέσης Ανατολής, θα παραλάμβανε τον Ιταλό Στρατηγό Κάρτα και όσους Ιταλούς αξιωματικούς και στρατιώτες προσχώρησαν στην Αντίσταση. Την ίδια εποχή ήρθε πληροφορία, πως οι Γερμανοί σκόπευαν να επιτεθούν στους αντάρτες και από τη μεριά της Εμπάρου. Με βάση τις πληροφορίες αυτές, το αντάρτικο της Δίκτης χωρίστηκε σε τέσσερις ομάδες, που πήραν τις θέσεις τους ανάλογα. Η πρώτη, με αρχηγό τον καπετάν Χρήστο Μπαντουβά, κατέβηκε προς την Κάτω Σύμη και οχυρώθηκε στους λόφους, που βρίσκονται γύρω από το φαράγγι της Κάτω Σύμης, απ’ όπου, κατά πληροφορίες, θά ’μπαιναν οι Γερμανοί. Ο καπετάν Χρήστος Μπαντουβάς σχημάτισε μια ομάδα έμπιστων ανταρτών από 33 άτομα και πήραν τις θέσεις στα γύρω υψώματα.

Ο προπομπός του, Γεώργιος Χατζάκης, τον ενημέρωσε ότι οι Γερμανοί πορεύονται προς την Κάτω Σύμη δια μέσου του φαραγγιού. Αμέσως ο καπετάν Χρήστος, που είχε έμφυτη την επιτελική δύναμη, χώρισε τους 33 άνδρες του σε μικρότερες ομάδες και τους τοποθέτησε στα γύρω υψώματα με την εντολή της σιγής, ώσπου αυτός να δώσει το σύνθημα με πυροβολισμό στο ψαχνό. Όταν διαπίστωσε ότι η διλοχία των Γερμανών μπήκε στο φαράγγι, έριξε τη συνθηματική βολή και ακολούθησε ομοβροντία των ανταρτών. Οι Γερμανοί εγκλωβισμένοι στο φαράγγι αιφνιδιάστηκαν. Η μάχη άρχισε στις 11 το πρωί και κράτησε περίπου 4-5 ώρες. Οι Γερμανοί εξουδετερώθηκαν. Επί τόπου σκοτώθηκαν περί τους 120. Αιχμαλωτίστηκαν 13 και πάρα πολλοί τραυματίες. Από τη μεριά των ανταρτών σκοτώθηκε μόνο ένας, ο Απόστολος Βαγιωνάκης από τους Μύθους της Ιεράπετρας και δύο αντάρτες τραυματίστηκαν: ο Γεώργιος Μαστραντωνάκης από την Κάτω Σύμη και ο Εμμαν. Χριστοδουλάκης από τον Αμιρά Βιάννου. Απελευθέρωσαν τους 13 Κεφαλοβρυσανούς, που μαζί με τον παπά Μαθιό Γιαλαδάκη, τους είχαν αιχμαλωτίσει οι Γερμανοί στην εκκλησία του χωριού και ως ομήρους τους χρησιμοποίησαν στην πορεία τους για την Κάτω Σύμη, ως προφυλακή. Η μάχη της Κάτω Σύμης ήταν από τις μεγαλύτερες και σπουδαιότερες που έγιναν στην Κρήτη μεταξύ ανταρτών και γερμανικού στρατού. Το πάθημα των Γερμανών στην Κάτω Σύμη τους εξόργισε και ο επίλογος, τόσο τραγικός, γράφτηκε τις επόμενες μέρες 13 και 14 Σεπτεμβρίου του ’43. Όλη τη σκληρότητα και την εκδικητική μανία των Γερμανών τη δίνει το περιεχόμενο της διαταγής του Μπρόγερ, διοικητή του Φρουρίου Κρήτης, προς τον επίσης σκληροτράχηλο στρατηγό Μίλλερ, το σφαγέα της Κρήτης, όπως χαρακτηρίστηκε και καταδικάστηκε στο τέλος του πολέμου και η οποία διαταγή λέει τα εξής: «Καταστρέψατε την επαρχία Βιάννου και εκτελέσατε πάραυτα, χωρίς δισταγμό, τους άρρενες, που είναι άνω των 16 ετών και όλους που συλλαμβάνονται στην ύπαιθρο, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας...» Και η διαταγή εξετελέσθη με περίσσια σκληρότητα και βαρβαρότητα. Και το έπραξαν αυτό ανήμερα της εορτής του Τιμίου Σταυρού! Η περιοχή της Βιάννου και της Δυτικής Ιεράπετρας πλήρωσαν ακριβά το τίμημα της οργής των Γερμανών με 460 περίπου τυφεκισμούς και στα χωριά και την ύπαιθρο. Ας είναι αιωνία η μνήμη των θυμάτων της Γερμανικής βαρβαρότητας!!! Ας κρατήσουμε 1 λεπτού σιγή για τη μνήμη των θυμάτων αυτών και για τις ψυχές των ανταρτών που δεν ζούν σήμερα. Αιωνία η μνήμη.


Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

5

το Σκινοφάραγγο

100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Συνέχεια από τη σελ. 1 Α/Δ Καστελλίου, μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου και αρκετοί επώνυμοι και ανώνυμοι. Από το Σκινιά συμμετείχαν αρκετοί παρά την απόσταση για να ακούσουν την κα. Μαρία Γαλανάκη, Δασκάλα και Πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Σκινιά να αναφέρεται στη δράση του Σκινιακού Βουλευτή της Κρητικής Πολιτείας Ιπποκράτη Παπαδημητρόπουλου. Εκτός από την Μαρία μας θέματα ανέπτυξαν η κα. Άννα Πατεράκη, Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων «Πρώιμα ψηφίσματα για την “Ένωση” της Κρήτης με την Ελλάδα (Σεπτ. 1908) των Δήμων Αρκαλοχωρίου - Καστελλίου, Σκινιά και Παναγίας», η κα. Ευαγγελία Πατεράκη, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής “Εκπαιδευτικά: Ενδεικτικά σχολείων 1901-1913. Επετειακός εορτασμός στο Καστέλλι 25 Μαρτίου 1909”, ο κ. Γεώργιος Καλογεράκης Δ/ντής Δημ. Σχολ. Καστελλίου και Υποψ. Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων “Δεκέμβριος 1911. Κρήτες βουλευτές όμηροι στα πλοία των προστάτιδων δυνάμεων”. Συντονιστής της εκδήλωσης ήταν ο κ. Γεώργιος Πατεράκης, Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Στη συνέχεια παραθέτουμε αυτούσια την ομιλία της κ. Γαλανάκη Μαρίας δασκάλας και προέδρου του Πολιτιστικού συλλόγου Σκινιά. Ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος Ο Ιπποκράτης Παμε τη σύζυγό του, Κυριακή παδημητρόπουλος Ματθαίου Γαλανάκη γεννήθηκε στον Πεύκο της Βιάννου το έτος 1866 ή 1867. Αποφοίτησε από το Δημ. Σχολείο Πεύκου. Ήταν γιος του Εμμ. Παπαδημητρόπουλου, γιατρού και οπλαρχηγού στις επαναστάσεις των ετών 1866 και 1878 της επαρχίας Ρίζου. Φοίτησε στο Σχολαρχείο Βιάννου και στο Γυμνάσιο Νεαπόλεως, ενώ, όπως μας πληροφορεί η εφημερίδα «Μίνως» στις 28-06-1886 αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Ηρακλείου και γράφτηκε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παντρεύτηκε στο Σκινιά Μονοφατσίου, όπου και εγκαταστάθηκε, την Κυριακούλα μια εκ των τριών θυγατέρων του μεγαλοκτηματία Ματθαίου Γαλανάκη ή Γαλανοχατζή. Τις άλλες δύο κόρες παντρεύτηκαν ο Δήμαρχος Σκινιά Εμμ. Χανιαλάκης και ο Ιερέας Σκινιά και Επαρχιακός Έφορος Μονοφατσίου Ι. Παπαδάκης. (Σύμφωνα με άρθρο του Ι. Καραβαλάκη, «Ο πρώτος γιατρός που εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Λασίθι αρχές του 1900 ήταν ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος από το Σκινιά Μονοφατσίου, που έμενε στο Τζερμιάδο για δύο χρόνια περίπου.» Καθώς φαίνεται στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Σκινιά). Με την Κυριακή Γαλανάκη απέκτησε τα παρακάτω παιδιά: • Χαρίλαο, (πέθανε φοιτητής της Ιατρικής), • Γεώργιο (1903-1936) ο οποίος παντρεύτηκε την Ελένη Κονιού από τα Φαβριανά, • Εμμανουήλ (1904-1982) γιατρό και βουλευτή του Ελληνικού Κοινοβουλίου που παντρεύτηκε τη δασκάλα Μαρίκα Κορνάρου, • Ευαγγελία, σύζυγο Ψυλλάκη Δημητρίου, δικηγόρου, • και Ευανθία, σύζυγο Παπαδάκη Στυλιανού, δικηγόρου (σκοτώθηκε στην Αλβανία). Ο ίδιος έλαβε μέρος στις επαναστάσεις 18961898. Στο βιβλίο του Ηλία Βουτιερίδου, αξιωματικού του Τάγματος Επιλέκτων Κρητών «Η τελευταία επανάσταση της Κρήτης», όπου εξαίρονται οι ιατροί που πρόσφεραν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους στον αγώνα, αναφέρεται και ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος. Το 1897 διετέλεσε αφιλοκερδώς ιατρός του Τάγματος Επιλέκτων Κρητών. Διετέλεσε γιατρός και πληρεξούσιος στην επαρχία Βιάννου και Μονοφατσίου από το 1901 μέχρι το 1913.

Εξελέγη επανειλημμένως βουλευτής της Κρητικής Πολιτείας με το κόμμα του Αντωνίου Μιχελιδάκη. Εκλέγεται μέλος της Συντακτικής Συνέλευσης το 1889 (μέλη 188), μέλος της πρώτης βουλής των Κρητών το 1901 (74 μέλη), της Βουλής το 1903 (74 μέλη), το 1905 (74 μέλη), στη Β΄ Συντακτική Συνέλευση (129 μέλη), το 1907 (65 μέλη), το 1910 (126 μέλη). Μάλιστα κατά τη σύσταση επιτροπών «της εν Κρήτη Βουλής των Ελλήνων» στις 15 Νοεμβρίου 1910 φαίνεται να συμμετέχει στην «Επιτροπή επί των εσωτερικών». Επίσης εκλέγεται μέλος της επαναστατικής Συνέλευσης το Νοέμβριο του 1911. Το Γενάρη του 1912, όντας πληρεξούσιος της επαρχίας Μονοφατσίου, στάλθηκε ως αντιπρόσωπος της Κρητικής Πολιτείας

Απόκομμα από την εφημερίδα «ΙΔΗ», όπου στις εκλογές του 1910 ο Παπαδημητρόπουλος διακρίνεται τρίτος στο Ν. Ηρακλείου με 606 ψήφους. «ίνα μετέχη των εργασιών της Ελληνικής Βουλής, δι ου μέτρου εκδηλούται η αμετάτρεπτος απόφασις της Επαναστατικής των Κρητών Συνελεύσεως, ίνα η επί τοσούτον ήδη χρόνος αναβληθείσα υπόσχεσις των προστατιδών μεγάλων δυνάμεων πραγματοποιηθή…». Στις Αρχάνες, 30-07-1897, πραγματοποιήθηκε Γενική Συνέλευση των Κρητών αλλά λόγω διαφωνιών δεν κατέληξαν σε απόφαση και μάλιστα οξύνθηκαν πολύ τα πνεύματα με αποτέλεσμα να διαλυθεί η συγκέντρωση άκαρπη. Σ’ αυτή τη συνέλευση παρευρέθηκαν ως εκπρόσωποι της περιοχής τους και οι Σκινιανοί: 1) Παπαδημητρόπουλος Ιπποκράτης του Εμμ. γιατρός, 2) Μαρκατάτος Εμμανουήλ του Αντωνίου, οπλαρχηγός Ρίζου από το Σκινιά 3) Παπαδάκης Αντώνιος του Ιωάννου, οπλαρχηγός Σκινιά 4) Καμπάνης Αθανάσιος του Αντωνίου, οπλαρχηγός Βακιωτών. Οι παραπάνω, όταν διαπίστωσαν ότι η έκβαση της συνέλευσης δεν ήταν καλή, αποχώρησαν. Σε αναφορά του Δρ. Μανόλη Δετοράκη για τους Κρήτες γιατρούς, αναφέρεται και ο Παπαδημητρόπουλος: «Μεγάλη, αλλά ήσσονος πολιτικής σημασίας, ήταν και η ομάδα των αντιβενιζελικών γιατρών στο Νομό Ηρακλείου, αρκετοί εκ των οποίων εκλέγονταν συχνά βουλευτές με το Εθνικόν Κόμμα, του Αντωνίου Μιχελιδάκη. Σ’ αυτήν ανήκαν οι γιατροί Στυλ. Ματζαπετάκης, με ευρεία απήχηση στην πεδιάδα της Μεσσαράς, ο Αλεξ. Παπαχατζάκης, ο Νικόλαος Συγγελάκης, ο Γεώργιος Βαρούχας, ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος, ο Νικόλαος Φουντουλάκης και ο Δευκαλίων Πωλιουδάκης από την Πόμπια. Αξίζει να σημειωθεί πως ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος ανήκε στους Κρήτες που επιθυμούσαν την Ένωση της νήσου με την Ελλάδα. Με τον τότε Δήμαρχο Σκινιά, Εμμανουήλ Χανιαλάκη είχε υπογράψει επανειλημμένως ψήφισμα για την πολυπόθητη Ένωση. Αν και είχαν διαφορετικές πολιτικές πεποιθήσεις με το Δήμαρχο και μπατζανάκη του, ωστόσο η άποψή τους για το μέλλον της Κρήτης ταυτιζόταν. Στο ψήφισμα της 7ης Απριλίου 1905, περίπου ένα μήνα μετά την κήρυξη της Επανάστασης του Θερίσσου, η Κρητική Βουλή αποφάσισε την Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα σε μια πανηγυρική συνεδρίαση υπό την παρουσία του Έλληνα βασιλιά Γεωργίου Α'.

Το κείμενο του Ψηφίσματος ακολουθεί λίστα στην οποία αναφέρονται τα ονόματα όλων των Κρητών που υπέγραψαν. Ανάμεσά τους υπάρχει και αυτό του Παπαδημητρόπουλου. Τα ψηφίσματα που είχαν εκδοθεί από όλα τα δημοτικά συμβούλια της Κρήτης, τις λαϊκές και επαρχιακές συνελεύσεις στις πόλεις και τα χωριά δημοσιεύτηκαν σε παραρτήματα της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως στις 13 Οκτωβρίου και στις 3 Νοεμβρίου 1908. Στα δύο παραρτήματα διαβάζουμε τα ψηφίσματα των συλλαλητηρίων και των δημοτικών συμβουΕμμανουήλ λίων των δήμων του νομού Χανιαλάκης Ηρακλείου, κατά τη σειρά που Δήμαρχος Σκινιά, δημοσιεύτηκαν: κουνιάδος του Κρουσώνα, Αγίου Μύρωνα, Ζαρού, Χάρακα, Σχοινιά Ι. Παπαδημητρόπουλου (Σκινιά), Αρκαλοχωρίου, ΜεΣυνυπέγραψε ως γάλης Βρύσης, Δαφνών, Αρδήμαρχος με τον χανών, Αγιών Παρασκιών, ΚαΙπποκράτη πολλές στελλίου Πεδιάδος, Επισκοφορές για την πής, Παναγιάς, Λαγκάδας, Ένωση της Ρογδιάς, Γόρτυνας, Τυμπα- Κρήτης με την Ελλάδα κίου, Πλατάνου. Επίσης οι δήμοι της επαρχίας Βιάννου, Μύρτου, Αγίου Βασιλείου και Βιάννου, που τότε ανήκαν στο νομό Λασιθίου. Γενικά, καθώς προκύπτει από διάφορες μαρτυρίες και έγγραφα, ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος ήταν ένας άνθρωπος που ενδιαφερόταν για τα κοινά και είχε ενεργό δράση στην περιοχή του σε διάφορους τομείς. Αίτημα του Αθανασίου Καμπάνη για την αναγνώρισή του ως αγωνιστή προς την «επί των βοηθημάτων των χηρών και ορφανών, τραυματιών και αγωνιστών επιτροπήν» συνοδευόταν από πιστοποιητικό του Δήμου Σκινιά υπογεγραμμένο από το Δημ. Συμβούλιο «Εν Σχοινιά τη 22α Ιανουαρίου 1902» στο οποίο αναφέρεται ως πρόεδρος ο Ιπποκράτης Παπαδημητρόπουλος. Στις πρώτες βουλευτικές εκλογές, μετά τη δικτατορία Πάγκαλου, στις 7 Νοεμβρίου 1926 έλαβε μέρος ως υποψήφιος βουλευτής με το Λαϊκό κόμμα και έλαβε 401 ψήφους. Στη ζωή του γενικά υπήρξε ανιδιοτελής ενδιαφερόταν για τους ασθενείς του και όταν αντιλαμβανόταν πως κάποιος ασθενής ήταν φτωχός, όχι μόνο δεν του ζηΤην ιατρική και βουλευτική τούσε αμοιβή, αλλά του δράση του συνέχισε έδινε και χρήματα. ο γιος του Εμμανουήλ. Ο Ι. ΠαπαδημητρόΈλαβε μέρος στις εκλογές πουλος απεβίωσε στις 6του 1946 ως υποψήφιος 12-1936. βουλευτής Ηρακλείου με το Ευχαριστώ πολύ για συνδυασμό Εθνικής Πολιτικής Ενώσεως (Κόμμα Βενιζελικών τη συμβολή τους στην πραγματοποίηση αυτής Φιλελευθέρων) και εξελέγη με 5.461 ψήφους. της εργασίας: α) Τον κ. Γεώργιο Μιζεράκη, απόστρατο αξιωματικό της χωροφυλακής, για την ευγενική παραχώρηση γραπτού και φωτογραφικού υλικού. β) Τον καλό φίλο, συνάδελφο και συγγραφέα Μανόλη Μακράκη που μου δώρισε το βιβλίο του «Κρητών Παιδεία» και μου επέτρεψε να αντλήσω πληροφορίες.


6

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

Η Κρήτη Για τα εκατό χρόνια της Ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα Κρήτη πατρίς της λευτεριάς και της ανδρειοσύνης φάρος λαμπρός προς μίμηση στύλος της ρωμιοσύνης.

Αυτή η καθυστέρηση μέχρι να σε λυγίσουν ήταν η αρχή του τέλους τους κι όλοι θα σε υμνήσουν.

Σε μέγεθος το τέταρτο νησί της Μεσογείου μα ’γινες πρώτο της τιμής, θυσίας, μεγαλείου.

Πρωτ’ άρχιξες τ’ αντάρτικο με δύναμη δική σου πολέμησες τον άξονα να φύγει απ’ το νησί σου.

Ευτύχησες να δώσεις φως σ’ όλη την οικουμένη οι Μινωίτες σ’ έκαμαν για πάντα ξακουσμένη.

Κι όταν ξανά της λευτεριάς χτύπησαν οι καμπάνες χιλιάδες μαύρα φόρεγαν χαροκαμένες μάνες.

Μ’ ασύγκριτο πολιτισμό έχεις ανδρεία και χάρη τις ομορφιές σου εξυμνεί λύρα με το δοξάρι.

Αιώνια η μνήμη σας πατέρες και μανάδες ανάψατε της λευτεριάς παντοτινά τις δάδες.

Πιστή στις παραδόσεις σου και τη φιλοξενία σε μια σπηλιά σου γέννησες κι ανάθρεψαν τον Δία.

Φόρος, δόξα, ευλάβεια, πατέρες σάς τιμούμε εχύσατε το αίμα σας ελεύθεροι να ζούμε.

Επέρασαν κατακτητές από τ’ άγια χώματά σου όμως δε ρίζωσε κανείς, τους διώξαν τα παιδιά σου.

Εις το βωμό της λευτεριάς επέσατε πατέρες να ζούμε εμείς ελεύθεροι ευτυχισμένες μέρες.

Ο πόθος για την λευτεριά σε είχε συγκλονίσει και ο Τούρκος τ’ άγριο θεριό πήγε να σ’ αφανίσει. Ποτέ δεν τον προσκύνησες δεν του ’δωσες το χέρι, τη σπίθα έκανες φωτιά κι άστραφτε το μαχαίρι. Η μία επανάσταση διαδέχονταν την άλλη και λαβωμένη έπεφτες στα νύχια του και πάλι. Μα πάλι εσηκωνόσουνα από τ’ αποκαΐδια και το ντουφέκι βρόνταγες και άρχιζες τα ίδια. Με το Αρκάδι δίδαξες στον κόσμο την αξία της λευτεριάς πως για να ’ρθεί χρειάζεται θυσία. Μοσχάρι εκολύμπησε στο αίμα από τα παιδιά σου πολλές φορές μέχρι να βρεις πάλι τη λευτεριά σου. Η λευτεριά ’ναι ένα δεντρί όμως για να ανθίσει πρέπει αίμα παλικαριών πολύ να το ποτίσει. Πρώτη στον Μακεδονικό πολέμησες αγώνα στη γη του Μέγα Αλέξανδρου, Έλληνα Μακεδόνα. Το χώμα σου σαν πάτησε πρίγκιπας αρμοστής τα σκολιανά σου φόρεσες, μα πώς ν’ αποσχιστείς. Η μέρα η πολυπόθητη της Ένωσης εφάνη κι άπλωσες όλα τα προυκιά, εφόρεσες στεφάνι. Πρώτη Δεκέμβρη άναψες την πιο μεγάλη δάδα το δεκατρία πού ’γινες ένα με την Ελλάδα. Με αρχηγό το τέκνο σου στις νίκες πρωτεργάτη τον εμπνευστή, διορατικό, μεγάλο διπλωμάτη εθνάρχη Βενιζέλε μας, ήρωα επαναστάτη. Μπροστά εις τους Βαλκανικούς πολέμους και στους δύο και πάλι ήσουν σύ μπροστά, το είκοσι - είκοσι δύο. Τα τέκνα σου τα βύζαξες με αίμα και με γάλα γι’ αυτό μ’ ανδραγαθήματα σε δόξασαν μεγάλα. Και κει που γέναν οι αλλαγές και κόντευαν να κλείσουν κοράκια από τον ουρανό ήρθαν να σε πατήσουν. Του νέου Αττίλα οι ορδές, η Άρια φυλή που την Ευρώπη τσάκισαν, την έκαναν χαλί. Ο Χίτλερ απαξάπαντως σε ήθελε δικιά του ήσουν κλειδί ανεχτίμητο μέσα στα σχέδιά του. Προς έκπληξη όλων των λαών για την ελευθερία πολέμησες και έγραψες δική σου Ιστορία.

Ύψιστο χρέος και τιμή η πια ’κριβή ελπίδα να πέφτεις και να πολεμάς για ελεύθερη πατρίδα. Εγέννησες κι ανάθρεψες θεούς και βασιλιάδες τέκνα που σε δοξάσανε και ήρωες χιλιάδες. Ελ Γκρέκο, Καζαντζάκη μας, Φραγκούλη και Κορνάρο μ’ άσβεστο φως ανάψατε της Κρήτης μας το φάρο. Εδίδαξες πολιτισμό, τέχνες και ανθρωπιά μα πάντα υπερήφανη είσαι και μοναχιά. Κάνεις τη θλίψη σου χαρά, τον πόνο σου τραγούδι ριζώνει με το αίμα σου κι ανθίζει το λουλούδι. Όλα εσύ τα έδωσες και τίποτα δεν πήρες ούτε στην Ιστορία μας τη θέση σου δεν ήβρες. Παίρνεις για τις θυσίες σου φιλοφρονήσεις μόνο λόγια παχιά και αισθάνεσαι πιο δυνατό τον πόνο. Όλοι σ’ εγκαταλείψανε, όλες οι κυβερνήσεις γιατί ’σαι λέει λεβέντισσα, σου φτάνει για να ζήσεις. Αυτή ’ναι η βοήθεια Κρήτη μου που σου δίνουν και μόνο κάτι ψίχουλα ποφάγια σου αφήνουν. Όλοι σ’ εγκαταλείψανε, πεινούνε τα παιδιά σου σ’ αυτούς που επολέμησες δίνουν τα χώματά σου τις σάρκες σου, το αίμα σου, τ’ άγια κόκκαλά σου. Αυτοί που σε κατάστρεψαν, σε ξανακαταστρέφουν τον ένα κλάδο απέναντι του αλλουνού τον στρέφουν. Αργά-αργά μεθοδικά στη φτώχεια μάς βυθίζουν όλους στην εξαθλίωση και μασέ ξεφτυλίζουν. Με πρόγραμμα, με συνταγή, μαζί με τους σωτήρες τους εκλεγμένους του λαού, τους πάνσοφους φωστήρες. Με μέσα ηλεκτρονικά κι έντυπα μας φοβίζουν εχάσανε την τσίπα τους και μασέ φοβερίζουν. Κι άνθρωποι τι γίνανε; Των Γραμμάτων που λένε κατάπιανε τη γλώσσα τους; Τέτοια πατρίδα θένε; Ο νικημένος νικητής ποτέ του δεν ξεχνάει την παντοδυναμία του και δεν στο συγχωράει. Κρήτη, μάνα ανάλαφρα το χώμα σου πατώ κι όποτε φεύγω μακριά το παίρνω φυλακτό. Αν κι όταν χρειαστεί το αίμα μου θα δώσω θυσία για χατίρι σου τέτοια τιμή ας τη νιώσω. Κωνσταντίνος Μιχ. Μαρκατάτος (Ο Σκινιανός)


7

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΡΗΤΗΣ Η ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΠΑΝΤΟΥΒΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΚΙΝΙΑΝΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ

Μ

ετά την πτώση του Ηρακλείου και την ολοκληρωτική κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς στις 30-5-1941, ορκίστηκε στο Σπήλαιο του Χαμαμουτζή στις 26-1941 ο πρώτος πυρήνας της Εθνικής Αντίστασης Κρήτης με Αρχηγό τον καπ. Μανώλη Μπαντουβά. Όλοι προέρχονταν από τους αγωνιστές που είχαν λάβει μέρος στην Μάχη της Κρήτης κατά των Αλεξιπτωτιστών, μεταξύ των οποίων ο καπ. Χρήστος Μπαντουβάς, ο Γεωργ. Νιργιανός, ο Γρηγ. Χναράκης, ο Κώστας Κατσιφάρης, ο Πετρ. Ιατράκης, ο Χαρ. Τυμπακανάκης και άλλοι. Από το Σπήλαιο του Χαμαμουτζή, που βρίσκεται στην περιοχή Αγίου Σύλλα, η ανταρτική ομάδα που ολοένα μεγάλωνε, με την προσέλευση καινούριων αγωνιστών, μεταφέρθηκε στο χωριό των Μπαντουβάδων τις Άνω Ασίτες, που ήταν κοντά στα Ασιθιανά βουνά και τον Ψηλορείτη και όπου μπορούσαν να επεκτείνουν την αντιστασιακή τους δράση με περισσότερη ασφάλεια. Στις Ασίτες η Εθνική Αντίσταση πλαισιώθηκε και από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας των Μπαντουβάδων και πολλούς άλλους. Εκεί είχε εγκατασταθεί ο ασύρματος από τους Άγγλους επιτετραμμένους της Μέσης Ανατολής, οι οποίοι παρέδιδαν τα δελτία ειδήσεων στη δασκάλα Ζωή Χρήστου Μπαντουβά, που τα αντέγραφε σε πολλά αντίτυπα και τα διένειμαν ειδικοί αγγελιοφόροι στα αντιστασιακά κλιμάκια που είχαν συσταθεί στα διάφορα χωριά. Έργο της Εθνικής Αντίστασης ήταν η περισυλλογή των Άγγλων στρατιωτών που είχαν ξεμείνει στην Κρήτη μετά την επικράτηση των Γερμανών, η διατήρηση του ηθικού των κατοίκων, ώστε να μην πτοούνται από την Γερμανική προπαγάνδα, η τιμωρία των προδοτών, οι δολιοφθορές και τα σαμποτάζ εναντίον του εχθρού. Οι Γερμανοί είχαν ανακαλύψει τη δράση της Εθνικής Αντίστασης από τους προδότες συνεργάτες τους, επικήρυξαν πολλούς από αυτούς, τον καπ. Μαν. Μπαντουβά που ήταν και ο Αρχηγός της Εθνικής Αντίστασης, τον καπ. Χρήστο Μπαντουβά που προδόθηκε ότι πολέμησε εναντίον των αλεξιπτωτιστών επικεφαλής ομάδας Ασιθιανών, τη δασκάλα Ζωή Χρ. Μπαντουβά που έγραφε και διακινούσε τα δελτία ειδήσεων και άλλους. Αμέσως μετά το σαμποτάζ αεροδρομίου Ηρακλείου και τον τουφεκισμό για αντίποινα των 62 Μαρτύρων τον Ιούνιο του 1942 άρχισε η καταδίωξη των επικηρυγμένων. Ο πατέρας μου καπ. Χρ. Μπαντουβάς μεταφέρθηκε με τον καπ. Μαν. Μπαντουβά και την ομάδα στον Ψηλορείτη. Η μητέρα μου Ζωή Χρ. Μπαντουβά και εγώ, εννέα ετών τότε, καταφυγαμε τον Μάιο του 1942, στο Μετόχι Βορρού στη Μεσσαρά κοντά στην οικογένεια του αδελφού του πατέρα μου Καπετάν Κώστα Ζ. Μπαντουβά που είχε την ευθύνη της παραλαβής και της φύλαξης των όπλων που έρχονταν από τη Μέση Ανατολή. Η δράση του θείου μου Μπαντουβόκωστα προδόθηκε, οι Γερμανοί επέδραμαν στο Μετόχι Βορρού, σκότωσαν επιτόπου τον Γιώργο Σπυριδάκη συνέλαβαν τον Μπαντουβόκωστα, τον δεκατετράχρονο γιο του Ζαχαρία, τις 4 θυγατέρες του Νικολ. Μπαντουβά και τη Φιλαρέτη Ζαχ. Μπαντουβά και τους μετέφεραν στο χωριό Αυγενική. Εκεί ο αιμοσταγής Σούμπερτ υπέβαλε σε πρωτόγνωρα και σκληρά βασανιστήρια τον Μπαντουβόκωστα για να ομολογήσει που έκρυβε τα όπλα, χωρίς όμως να καταφέρει να του αποσπάσει ούτε μία λέξη και τελικά τον σκότωσε. Ο πατέρας μου Καπ. Χρήστος Ζ. Μπαντου-

βάς που είχε έρθει με αποστολή στου Βορρού από τον Ψηλορείτη πριν 3-4 ημέρες κατάφερε μαζί με την μητέρα μου να διαφύγει από τον κλοιό των Γερμανών, καθώς και ο θείος μου Καπ. Γιάννης Γ. Μπαντουβάς που είχε έρθει μαζί με τον πατέρα μου από τον Ψηλορείτη για την ίδια αποστολή. Μετά τα τραγικά αυτά γεγονότα, οι γονείς μου πήρανε και εμένα από του Βορρού, που είχα παραμείνει βιώνοντας όλα, όσα, φοβερά συνέβηκαν εκεί και φύγαμε κακήν κακώς. Ο πατέρας μου είχε πολλούς φίλους και συντέκνους στη Μεσσαρά και πίστευε ότι κάποιος θα έκρυβε την μητέρα μου κι εμένα, για να μπορέσει αυτός να επιστρέψει στο λημέρι του Ψηλορείτη και να ενημερώσει τον θείο μου Καπ. Μαν. Μπαντουβά για τα διατρέξαντα. Δυστυχώς όμως, όπου και να πηγαίναμε μάς έδιωχναν με σκληρό τρόπο, μας έβγαζαν έξω και μας έκλειναν την πόρτα εκτός από την οικογένεια Ντελάκη στη Λούκια και τον δικηγόρο Νικολ. Χατζηδάκη στην Παναγιά της Μεσσαράς που μας κράτησαν για λίγες ημέρες. Διασχίσαμε περπατώντας, μόνο νύχτα, όλα τα Αστερούσια. Στο φαράγγι του Άη Σάββα συναντήσαμε τον θείο μου καπ. Μανώλη Μπαντουβά και τον Πετρακογιώργη που σκόπευαν να φύγουν για τη Μέση Ανατολή. Θα φεύγαμε κι εμείς αλλά ειδοποιηθήκαμε ότι έρχονταν στο κατόπιν μας 200 Γερμανοί κι έτσι φύγαμε όλοι από εκεί, καθένας και αλλού. Περάσαμε από πολλά χωριά αλλά ο κόσμος ήταν τρομοκρατημένος και από τον τουφεκισμό των 62 Μαρτύρων αλλά και από τον σκληρό και άγριο θάνατο του Μπαντουβόκωστα και δεν βρίσκαμε πουθενά αποκούμπι. Οι άνθρωποι ήταν δικαιολογημένοι γιατί οι Γερμανοί είχαν σπείρει το φόβο και την τρομοκρατία, σκοτώνοντας, φυλακίζοντας και εξορίζοντας όσους ανακάλυπταν ότι ανήκαν στην Εθνική Αντίσταση. Διασχίσαμε όλη τη Μεσσαρά χωρίς τροφή ή νερό τις πιο πολλές φορές και φτάσαμε στη Μαχαιρά που είχαμε συγγενείς και φίλους. Εκεί μας δέχτηκε με πολλή αγάπη η οικογένεια του Αντώνη και της Κρουσταλλένιας Μαθιανάκη που ήταν κουμπάροι μας και καλοί πατριώτες, μας έκρυψαν και μας περιέθαλψαν. Οι Μαθιανάκηδες, έφεραν τον πατέρα μου σ’ επαφή με τους Μαχαιριανούς πατριώτες Γρ. Μακρογαμβράκη, Στ. Δασκαλάκη, Νικολ. Αποστολάκη και Βασίλη Βαρδαβά, που αργότερα αποτέλεσαν ένα από τα δυναμικότερα κλιμάκια της Εθνικής Αντίστασης. Ο πατέρας μου αποφάσισε να πάμε στην Έμπαρο όπου είχαμε συγγενείς, να μείνουμε εμείς εκεί και εκείνος να βγει στα Λασιθιώτικα βουνά. Στην Έμπαρο πήγαμε στα μέσα Ιουλίου 1942. Μείναμε στο σπίτι του συγγενή μας Γιάννη Μαντζαβάκη και ο πατέρας μου ανέβηκε στη Δίκτη. Τον πρώτο καιρό ζούσαμε κρυμμένες μέσα σ’ ένα δωμάτιο, αργότερα παρουσίασαν την μητέρα μου τάχα, σαν εργάτρια με το όνομα Μαρία και εμένα με ονόμασαν Πόπη. Η μητέρα μου έβγαλε τα γυαλιά και φόρεσε τσεμπέρι, γιατί στην επικήρυξή της την περιέγραφαν με γυαλιά. Ο πατέρας μου, στα Λασιθιώτικα βουνά συνδέθηκε με τους κτηνοτρόφους Κρασαναδάμη, Γ. Βροντινό και Εμμ. Βουργάκη, μεγάλους πατριώτες, που στήριξαν τον αγώνα της Εθνικής Αντίστασης και όταν, αργότερα, τον Νοέμβριο του 1942, έφερε ο πατέρας μου στη Δίκτη, από τον Ψηλορείτη, τον καπ. Μαν. Μπαντουβά όλη την ομάδα. Προηγουμένως κάθε τόσο κατέβαινε από το βουνό και μαζί με τον συγγενή μας Γιάν-

νη Μαντζαβάκη, από την Έμπαρο, περιερχότανε τα χωριά της περιοχής Μάρθα, Σκινιά, Καστελλιανά, Μαχαιρά, Ίνι, Αρκαλοχώρι, Θραψανό κ.τ.λ. όπου πραγματοποιούσε επαφές με διάφορους πατριώτες που οργανώνονταν έτσι, στην Εθνική Αντίσταση. Στο Σκινιά ήταν ο πρώτος που ήρθε σε επαφή με το Γιάννη Συμμισακό, τον Ανδρέα Γαλανάκη, τους Μπριτζολάκηδες, τον Αριστόδημο Χαλαμπαλάκη, τον Μιχάλη Χαμαλάκη και τον Ενωμοτάρχη Απόστολο Κουτσιρντάκη που ήταν διοικητής του Αστυνομικού Σταθμού Σκινιά περί τον Σεπτέμβριο του 1942 και τους ζήτησε να βοηθήσουν τον αγώνα κατά των Γερμανών. Όλοι δέχθηκαν ομόφωνα και ο Ανδρέας Γαλανάκης είπε το εξής συγκινητικό: “Θα βοηθήσουμε και εις είδος και εις χρήμα και εις αίμα!” Ο καπ. Χρήστος Μπαντουβάς του απάντησε: “Δεν ήρθα ούτε για είδος ούτε για χρήμα αλλά μόνο για ΑΙΜΑ” και από τότε το Αντιστασιακό κλιμάκιο του Σκινιά εργάστηκε άοκνα στον Αγώνα κατά των Γερμανών, όπως και το κλιμάκιο της Μαχαιράς που οργανώθηκαν ταυτόχρονα. Ο καπ. Χρ. Μπαντουβάς γράφει στις ιδιόχειρες σημειώσεις του, ότι πέρασε μερικές φορές από το Σκινιά κατά την διάρκεια της Κατοχής για διάφορες αποστολές και ο Απ. Κατσιρντάκης τον έπαιρνε να κοιμηθεί στον Σταθμό Χωροφυλακής χωρίς να φοβάται ή να δειλιάζει και γράφει επίσης, ότι κάποτε ο Κατσιρντάκης του χάρισε μια χλαίνη. Γράφει ακόμα ότι ο Γιάννης Συμμισακός τον συνόδευσε στη Βιάννο και του γνώρισε τον Γιατρό Γ. Σπανάκη και τους Παπαμαστοράκηδες με τους οποίους αργότερα ο καπ. Χρ. Μπαντουβάς δέθηκε με αδερφική φιλία. Ο γιατρός Γεωργ. Σπανάκης έγινε ο γιατρός της ομάδας των Μπαντουβάδων, όπως και ο γιατρός Γ. Χατζάκης. Με τη συμπαράστασή τους, ο καπ. Χρ. Μπαντουβάς έκανε επαφές με πατριώτες στα χωριά της Βιάννου, που οργανώθηκαν με αυτόν τον τρόπο. Εν τω μεταξύ, στον Ψηλορείτη, η ομάδα με τον καπ. Μαν. Μπαντουβά, τον καπ. Γιάννη Μπαντουβά και τους υπόλοιπους, είχε πρόβλημα διατροφής και παραμονής εκεί, γιατί είχαν εντοπιστεί από τους Γερμανούς. Έτσι ο καπ. Χρήστος Μπαντουβάς αφού εξασφάλισε στήριξη από τους κτηνοτρόφους της Δίκτης και από τα κλιμάκια των χωριών πήγε στον Ψηλορείτη και έφερε την ομάδα στα Λασιθιώτικα βουνά αρχές Νοεμβρίου 1942 όπως έγραψα ήδη. Η Εθνική Αντίσταση μεγαλούργησε στην περιοχή αυτή χάρις στον πατριωτισμό των κατοίκων, την διάθεση προσφοράς και αυτοθυσίας. Την ίδια εποχή η μητέρα μου και εγώ μέναμε στην Έμπαρο. Λόγω όμως της συγγένειας με τον Μαντζαβάκη μας εντόπισαν οι Γερμανοί και έρχονταν συνεχώς αποσπάσματα προκειμένου να μας βρούν. Καταφύγαμε τότε στο Μηλιαράδο στο σπίτι του Μανώλη Μακράκη (ή Ξυνοχοντρομανώλη), κατόπιν στο σπίτι της Ειρήνης Κοτρωνάκη και μετά στο σπίτι του Μιχάλη Παπαδάκη εξαιρετικοί πατριώτες όλοι τους. Όμως, ο δάσκαλος του χωριού την εποχή εκείνη, όταν έμαθε για μας απείλησε να μας καταδώσει στους Γερμανούς και επειδή οι Γερμανοί είχαν πάρει τον Μιχάλη Παπαδάκη αγγαρεία στο αεροδρόμιο Καστελλίου, το αντιστασιακό κλιμάκιο Εμπάρου κανόνισε να πάμε στο χωριό Μάρθα, στο σπίτι του Μουτάφη (δεν θυμάμαι το όνομά του) που ήταν αντιστασιακός. Όταν μετά από 2-3 ημέρες επέστρεψε ο Παπαδάκης από την αγγαρεία είπε στον δάσκαλο να

Συνέχεια στη σελ. 15


8

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΒΙΓΛΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΗΤΑ

Έ

χουμε μπροστά μας την απόδειξη εξόΣπιθάκης που του κατέστρεψαν ολόκληρο τον αλιφλησης μιας χρόνιας οφειλής… κάπως έτσι ευτικό του στόλο γιατί του καταλόγισαν ότι ο ίδιος ξεκίνησε την εισαγωγική του ομιλία ο Αλέπροσέφερε το πλεούμενό του, ο Σηφογιάννης, ο ξανδρος Κατσαμπρακάκης μέλος της επιτροπής Φάκαρος, ο Δεληβασίλης (τα ονόματα είναι τεαγώνα για το στήσιμο του μνημείου προς τιμή της λείως ενδεικτικά). Δίπλα στο μεγάλο Βασίλη ΚοΕθνικής Αντίστασης του λαού των Αστερουσίων νιό και οι μοναχοί Παρθένιος και Ευμένιος, και οι κατά την Γερμανική κατοχή, που έγινε στις 15 Σελαϊκοί οι Λεφούτσηδες, οι Φιλιππάκηδες, οι Παπτεμβρίου 2013 ημέρα εορτής του Αγίου Νικήτα παδιανοί, ο Παπά Εύθυμης, ο Γούμενος που ως στη θέση Βίγλα πάνω από το μοναστήρι, τόπο που Πρόεδρος της Κοινότητας τότε αναλάμβανε αποτον δέρνουν οι άνεμοι, διάσπαρτος από πέτρες και δεδειγμένα ευθύνες για πολλούς, σώζοντας όχι αστιβίδες κακοτράχαλος που σμίλεψε και θέριεψε μόνο μεμονωμένα άτομα ή οικογένειες αλλά το φρόνημα των απλών ανθρώπων και τους έκαολόκληρο το χωριό από την καταστροφή, ο Δηνε τολμηρούς, ατρόμητους, άσκιαχτους, ημίθεους. Αλλά ας αφήσουμε τον ομιλητή να βγάλει τα σώψυχά του. Λένε πως οι πέτρες είναι άκαρδες, άπονες, ανιστόρητες, αμίλητες. Αυτά ισχύουν όταν παραμένουν στη θέση που τις έχτισε ο μεγάλος Δημιουργός. Όμως στα χέρια ενός έμπειρου καλλιτέχνη μορφοποιούνται σε εικόνα με περιεχόμενο, παραπέμποντας σε ιστορικά γεγονότα μεγάλης ή μικρής σημασίας, σε μορφές, σε πρόσωπα. Όσο η πέτρα αυτή που είναι μπροστά μας ήταν καταχωνιασμένη κάπου εκεί στη Γόρτυνα ήταν απλά μια πέτρα. Σήμερα με τη μορφή που της έδωσε ο φίλος μας ο Μπάμπης ο Χριστάκης, Από τα Αποκαλυπτήρια του μνημείου “ΑΡΓΩ 2” για την Εθνική Αντίσταση 15 Σεπτεμβρίου 2013 απέκτησε άλλη ουσία και άλλο περιεχόμενο. Είναι λαλίστατη, μιλάει για γεγονότα σπουδαία και σημαντικά που έγιναν μόκριτος, ο δάσκαλος ο Μήτσος που έζησε στο σ' αυτόν εδώ τον ευλογημένο τόπο στο Μαριδάπετσί του την ψυχολογία του αποσπάσματος, οι κι, τον Κέρκελο, τον Άγιο Νικήτα τον Αχεντριά, τα Κουρνήδες (και πάλι τα ονόματα είναι τελείως ενΑστερούσια. Και το θαυμάσιο είναι ότι ενώ εμείς δεικτικά), εμείς θα προσθέταμε με πολλή άνεση θα διατηρούμε τις σχετικές με τα γεγονότα γνώκαι όλοι οι κάτοικοι του Αχεντριά και όλων των σεις όσο θα ζούμε, εκείνη θα στέκει εις τους αιΑστερουσίων με τις ελάχιστες ίσως εξαιρέσεις, ώνας φυλάσσοντας στα σπλάχνα της ευλαβικά και προσφέροντας ο καθένας από ένα ποτήρι νερό και υπομονετικά τη λαμπρή ιστορία του τόπου και πάνλίγο ψωμί μέχρι την ελάχιστη αλλά και πολύτιμη τα στον ίδιο διδακτικό της ρόλο για τις επόμενες πληροφορία για τις κινήσεις του εχθρού στον διωγενιές. Με τη σιωπηλή πετρολαλιά της θα προκόμενο αγωνιστή - αντιστασιακό Έλληνα και βληματίζει τον επισκέπτη, τον περασάρη, θα ενησύμμαχο. μερώνει, θα διδάσκει. Νιώθοντας βαριά την ευθύνη της ονομαστικής Έχουμε μπροστά μας την απόδειξη εξόφλησης αναφοράς σε πρόσωπα σε τοπικό επίπεδο δεν μπομιας χρόνιας οφειλής. Σήμερα όλοι οι Αχεντριανοί ρώ να παραλείψω να αναφέρω τα θύματα του ποαλλά και όλοι οι καταγόμενοι από τα Αστερούσια, λέμου που ήσαν οι Φιλιππάκης Αριστείδης του εμείς τουλάχιστον αυτή τη διάσταση δίδουμε, μποπαπά Ευθύμη ο γιος, ο Σταυρακάκης ο Γεώργιος, ρούμε να είμαστε συνειδησιακά ήσυχοι, ότι πληο Εύθυμης ο Παπαδάκης ούτε και τα θύματα της ρώσαμε ένα οφειλόμενο εδώ και αρκετά χρόνια κατοχής αυτής καθ' εαυτής γιατί και αυτών οι χήχρέος προς τους δικούς μας ανθρώπους την σκορες και τα ορφανά που άφησαν δεν ήσαν λιγότετεινή περίοδο της πρώτης Γερμανικής κατοχής. ρο χήρες και ορφανά από των λοιπών θυμάτων. Και Πρόκειται για τους παππούδες μας και τους παείναι αυτοί οι Καρπετάκης Νικήτας, Μαυρομανωτεράδες μας οι οποίοι με γενναιότητα ψυχής και λάκης Χαράλαμπος και Βατσάκης Μιχάλης. ισχυρό πατριωτικό φρόνημα συνέδραμαν με κάθε Κυρίες και κύριοι τρόπο την Αντίσταση στα βουνά των Αστερουσίων, Δώσαμε στο έργο αυτό μνημειακό χαρακτήρα, αναλαμβάνοντας με προθυμία και ζήλο αλλά και με την έννοια του αντικειμένου που προκαλεί ανάμε πολύ ρίσκο δύσκολες αποστολές και προσφέμνηση προσώπου, ή γεγονότος. Το συγκεκριμένο ροντας κάθε δυνατή βοήθεια όπου και όποτε έργο πέρα από την απεικόνιση του ηρωικού ταχρειαζόταν οι κορυφαίοι αντιστασιακοί, οι καπεξιδιού της «Αργώς» από το Μαριδάκι προς την Αίταναίοι του αγώνα όπως ο Αλέξανδρος ο Ραγυπτο και της παράλληλης πορείας του υποβρυφτόπουλος, οι Αχεντριανής καταγωγής μεγάλοι χίου ως αποτέλεσμα της αίσιας έκβασης του ταάνδρες Θωμάς Ταμιωλάκης, Μιχάλης Φιλιππάκης ξιδιού της ψαρόβαρκας, παραπέμπει και στην ανκαι Δημήτρης Καράμαλος, οι Κουτεντάκηδες, ο τίσταση των απλών ανθρώπων του Αχεντριά και Μπουτζαλής, ο ιδιοκτήτης της βάρκας Γιάννης όλων των Αστερουσίων και της ρίζας και πέρα αυ-

τών ανατολικά προς τα Βιαννίτικα. Εμείς δεν μονοπωλούμε το μεγάλο κεφάλαιο της Εθνικής Αντίστασης σαν Αχεντριάς. Γι’ αυτό και καλέσαμε με όποιο τρόπο και μέσο μπορούσαμε τον κόσμο των Αστερουσίων να συνεορτάσουμε όλοι μαζί τη σημερινή γιορτή των αποκαλυπτηρίων που συμπίπτει με τη γιορτή του Αγίου Νικήτα. Να γίνουμε όλοι μια αγκαλιά αποδίδοντας το σεβασμό και την τιμή που οφείλουμε προς τους προγόνους μας για την ενιαία γενναία στάση τους την περίοδο της Γερμανικής κατοχής. Τιμούμε και εκτιμούμε το μέγεθος των κορυφαίων, των πρωταγωνιστών, των καπεταναίων γιατί το δικαιούνται. Με τον ηρωισμό τους, τις καίριες επιλογές τους, με τον πολεμικό σχεδιασμό τους έφεραν σε πολύ δύσκολη θέση τον κατακτητή. Όμως και εκείνοι λειτούργησαν στηριζόμενοι στον απλό, στον ανώνυμο κόσμο, στο βοσκό, το γεωργό, τον αγράμματο κάτοικο του βουνού, της ρίζας, της πεδιάδας. Τον άνθρωπο που παρά τις λίγες γνώσεις του, είχε γεμάτη την ψυχή και την καρδιά του από πατριωτικό φρόνημα και έγραψε με τον ηρωισμό και το θάρρος του τη δική του λαμπρή ιστορία. Φαντάζεστε τι θα γινόταν αν υπήρχαν οι πρώτοι στην ιεραρχία της αντίστασης αλλά όλοι οι υπόλοιποι ήσαν απαθείς ή προδότες; Γι’ αυτό και τιμούμε σήμερα και τους απλούς ανθρώπους του χωριού και της περιφέρειας για τους οποίους οι αναφορές είναι περιορισμένες. Και όμως και εκείνοι διέθεταν ηρωισμό και θάρρος για να φερθούν όπως φέρθηκαν. Γιατί ηρωισμός και θάρρος χρειαζόταν για να προσφέρεις ένα ποτήρι νερό, ένα πιάτο φαγητό στους κρυπτόμενους αγωνιστές Έλληνες και ξένους συμμάχους, πολλές φορές με μεταφορέα το μικρό παιδί όπως μαρτυρούν οι επιζώντες και με την καθοδήγηση από τη μάνα «άνε σου παντήξουνε γιε μου οι Γερμανοί να τους πεις πως πας του βοσκού ψωμί». Γενναιότητα είναι την εποχή εκείνη να προσφέρεις ένα ένδυμα, ένα κλινοσκέπασμα, μια καθοδήγηση προς τον κρυψώνα, μια πληροφορία για τις κινήσεις του εχθρού για τη λήψη ανάλογων μέτρων. Πληροφορία που θα μπορούσε να είναι πολύτιμη για τη ζωή όλων. ...«Όταν οι πληροφορίες για τα σχέδια των Γερμανών γίνονταν πραγματικότητα, οι βοσκοί των γύρω βουνών, ολύμπιες φυσιογνωμίες, μας ενημέρωναν με καταπληκτική ταχύτητα. Έτσι αποφασίζαμε τη μετακίνησή μας σε άλλα σημεία και κρύπτες δύσκολα προσβάσιμες». Έτσι γράφουν οι πρωταγωνιστές στα ημερολόγιά τους. Και ακόμη: «οι χωρικοί δεν μας άφηναν να καταναλώσουμε τίποτε από τα δικά μας τρόφιμα προσφέροντας από τα δικά τους όσα χρειαζόμαστε. Ηρωισμό και θάρρος χρειάζεται ο χειριστής του ασυρμάτου αλλά και ο μεταφορέας της συσκευής και των λοιπών όπλων και εφοδίων. Για τη μεταφορά των πολεμικών εφοδίων μετά την άφιξη του πρώτου υποβρυχίου από την παραλία στη σπηλιά (στη Χάσκουσα) βοήθησαν οι ντόπιοι με προθυμία και σβελτάδα». Έτσι γράφουν οι πρωταγωνιστές. Τα ελάχιστα αυτά ενδεικτικά αποσπάσματα από τις ιδιόχειρες σημειώσεις των πρωταγωνιστών που Συνέχεια στη σελ. 9


Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

9

το Σκινοφάραγγο

ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΒΙΓΛΑ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΙΟ ΝΙΚΗΤΑ Συνέχεια από τη σελ. 8

αλλά μας ενώνει η κοινή καταγωγή μας. Γι’ αυτό και δεν απευθυνθήκαβρέθηκαν στα μέρη μας στα πλαίσια με σε κάποια προϊσταμένη διοικητιτου αγώνα, δεν επιδέχονται την κή αρχή. Βεβαίως ελάχιστη αμφισβήτηεπωμιστήκαμε ένα ση. Πρέπει δε να σησοβαρό φορτίο σε μειώσουμε ότι μετά χαλεπούς και δύσκοπου άρχισαν να βγαίλους καιρούς που νουν στην επιφάνεια όμως το Αχεντριανό τα λίγα αυτά δείγμαφιλότιμο που είναι τα γραφής των προαστείρευτο, και των γόνων μας, ξύπνησαν λοιπών ενδεχομένως οι μνήμες και οι σχεεξωτερικών χορηγών τικές ιστορίες άρχισαφέστατα θα λεισαν να καταφτάνουν τουργήσει και αυτή σωρηδόν από διάφοτη φορά και θα ανταρες κατευθύνσεις από ποκριθούμε στις υποτους ίδιους τους χωχρεώσεις μας. ριανούς, έχοντας ο Κυρίες και κύριοι καθένας να καταθέσει Η εσχατιά αυτή Κατσαμπράκης Αλέκος. τη δική του εμπειρία, της Ελληνικής γης Από τα Αποκαλυπτήρια από τους γείτονες, στερείται πολλών του Μνημείου “Αργω 2” από τους απογόνους για την υποδομών που διευτων πρωταγωνιστών Εθνική Αντίσταση πάνω κολύνουν τη διακίκαι από τους ασχοαπό τον Αγ. Νικήτα νηση και τη διαμονή λούμενους με την τοστην περιοχή, όπως πική ιστορία της εποχής εκείνης. διαπιστώσατε και ζήσατε στο πετσί Έτσι καταδεικνύεται και επιβεβαισας, όσοι φθάσατε ως εδώ οδικώς. ώνεται η λαμπρή και γενναία στάση Δρόμος με αρκετή κίνηση λόγω των δικών μας ανθρώπων τη δύτου ιερού προσκυνήματος του Αγίσκολη αυτή εποχή. ου Νικήτα και του εξαιρετικού φυΟπότε με τα δεδομένα αυτά σικού κάλλους τοπίου του οικισμού οφείλεις να σταθείς προσοχή και να του Μαριδάκι. Με λίγη όμως συγκίσκεφτείς ποιο είναι τώρα το δικό νηση από μέρους των υπευθύνων σου χρέος. Τότε έρχεται σαν φυσικαι σχετικών με τις υποδομές υπηκή συνέπεια η ελάχιστη υποχρέωρεσιών. Τους παρακαλούμε κάποια σή σου να αποδώσεις την τιμή και στιγμή να συγκινηθούν. Ανάμεσα το σεβασμό που δικαιούνται εκείνοι. σ' εκείνες τις υποδομές που έλειπαν Και έτσι προέκυψε μετά τη σχετική ήταν και η ιστορικής σημασίας αναενημέρωση σε ευρεία λαϊκή σύσκεφορά που αποκαλύψαμε σήμερα. ψη στις 30 Ιούνη η ομόφωνη απόΕίναι θαρρώ ένα σοβαρότατο φαση της κοινωνίας του Αχεντριά να δείγμα πολιτισμού για τις κοινωνίες προβεί στην κατασκευή του παρόνπου κοιτάζουν και προς τα πίσω αποτος μνημείου. Μάλιστα αποφασίδίδοντας τα οφειλόμενα εκεί που τα στηκε να το αναλάβει αμιγώς η κοινωνία του χωριού μιμούμενη τη οφείλουν. στάση εκείνων που ήταν πρόθυμη Ακολούθησαν ευχαριστίες σε και αυθόρμητη. Και μπορεί να είμαόλους τους συντελεστές και χορηστε σε διασπορά όπως όλα τα χωριά γούς του έργου.

ΠΑΝΑΚΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ του Σταύρου Καφενείο - Ψητοπωλείο στο Σκινιά Προσφέρουμε με περισσή ευγένεια νόστιμους καλομαγειρεμένους μεζέδες σε πολύ χαμηλές τιμές. Παραδίδουμε και στο σπίτι. Τηλ.: 28910 91364 - 6973094260 Ο αγαπητός μας Νίκος μέλος και συνεργάτης του Συλλόγου μας για πολλά χρόνια πήρε την μεγάλη απόφαση να εγκατασταθεί στο Σκινιά με την οικογένειά του αφήνοντας πίσω μια επιτυχημένη επαγγελματική τραπεζική καριέρα. Το χωριό σίγουρα θα ωφεληθεί απ’ αυτό. Του ευχόμαστε να επιτύχει το εγχείρημά του και να του έρθουν όλα βολικά.

ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΙΑΤΡΕΙΟΥ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟΥ

Μ

ε πρωτοβουλία της Ιεράς Μητροπόλεως σε συνεργασία με το Δήμο Μινώα

Πεδιάδας και την συμβολή πλήθους εθελοντών και ιδιαίτερα των επαγγελματιών των κλάδων ιατρών και φαρμακοποιών νοσηλευτών -

ψυχολόγων - κοινωνικών επιστημόνων δημιουργήθηκαν σε ιδιόκτητο κτίριο της Ιεράς Μητροπόλεως στην οδό Εμμ. Λαμπράκη στο Αρκαλοχώρι Κοινωνικό Ιατρείο και Φαρμακείο.

Σκοπός του Κοινωνικού Ιατρείου και του Κοινωνικού Φαρμακείου είναι η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη πολιτών, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας και εθνικότητας, οι οποίοι είναι ανασφάλιστοι ή ανήκουν σε κοινωνικά ευπαθείς ομάδες και ζουν κάτω

από το όριο της φτώχειας, δεν έχουν πρόσβαση στην παροχή δωρεάν ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και αδυνατούν να επωμιστούν το κόστος της θεραπείας, των ιατρικών εξετάσεων ή της φαρμακευτικής αγωγής τους.

ΕΓΚΑΙΝΙΑ Την Κυριακή 23 Ιουνίου 2013 εγκαινιάστηκε το νέο Αγροτικό Ιατρείο Δραπετίου. Ο Δήμος έδωσε τα απαραίτητα υλικά, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δραπετίου και κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής εργάσθηκαν εθελοντικά και το έργο είναι έτοιμο να λειτουργήσει. Παράδειγμα συνεργασίας προς μίμηση.


10

το Σκινοφάραγγο

11η ΠΑΓΚΡΗΤΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗ - ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΚΑΛΟΧΩΡΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΜΙΝΩΑ ΠΕΔΙΑΔΑΣ 19-24 ΙΟΥΛΙΟΥ 2013

Η

11η Παγκρήτια Αγροτική Εμπορική Έκθεση διοργανώθηκε από το Δήμο Μινώα Πεδιάδας, συνδιοργανώθηκε από την Περιφέρεια Κρήτης και στηρίχθηκε από το Επιμελητήριο Ηρακλείου, με ανάδοχο την Alfa Expo.

Με τον αριθμό των επισκεπτών να ξεπερνά φέτος κάθε προσδοκία, ιδιαίτερα θετικά ήταν και τα αποτελέσματα των συνεργασιών που προέκυψαν για τους εκθέτες που έλαβαν μέρος στη διοργάνωση, την οποία η Δημοτική Αρχή Μινώα Πεδιάδας αναβάθμισε, δίνοντάς της για δεύτερη φορά και εμπορικό εκτός από αγροτικό χαρακτήρα, καθιστών-

τας την έτσι πρωτοπόρο εκθεσιακό γεγονός. Η πολύτιμη αυτή συνέργεια του εμπορικού με τον αγροτικό κόσμο στη διάρκεια της αναβαθμισμένης έκθεσης ήταν για δεύτερη χρονιά το κλειδί της επιτυχίας, αφού η Παγκρήτια Αγροτική - Εμπορική Έκθεση Αρκαλοχωρίου κατάφερε να δημιουργήσει πολλαπλές ευκαιρίες εξωστρέφειας για τις επιχειρήσεις. Με εκατοντάδες εκθέτες τόσο από την Κρήτη όσο και από την υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και από την Κύπρο, φέτος η έκθεση αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τον παραγωγικό και εξαγωγικό τομέα της Κρήτης. Επιπλέον, στόχευσε εκτός από τον τομέα της προβολής και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων και στον τομέα της ειδικής επιστημονικής ενημέρωσης, μέσα από μια σειρά εσπερίδων με διευρυμένη θεματολογία από τον πρωτογενή τομέα μέχρι και την ενέργεια. Παράλληλα, πλούσιο πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων πρόσφερε ψυχαγωγία στους επισκέπτες.

ΕΝΑΡΞΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙ Για την ταυτοποίηση των ακινήτων που θα χρειασθεί να απαλλοτριωθούν για την κατασκευή του Α/Δ Καστελλίου άρχισε να λειτουργεί από τις 22-72013 στο Καστέλλι στο παλιό κτίριο της ΔΟΥ. Ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας κ. Ζαχαρίας Καλογεράκης στην συνάντηση που είχε με τον Δ/ντή ΕΥΔΕ του Υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων κ. Γιάννη Καρνέση που είχε έρθει για να εγκαταστήσει τις δύο ανάδοχες για την κτηματογράφηση εταιρείες ανέφερε ότι όλοι οι φορείς θα πρέπει να εργάζονται προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης των θετικών αποτελεσμάτων και την μείωση των αρνητικών επιπτώσεων από την κατασκευή του έργου. Ότι θα πρέπει οι τιμές των απαλλοτριώσεων να είναι αρκούντως ικανοποιητικές

για τους κατοίκους της περιοχής και τέλος να υλοποιηθεί η δέσμευση του Υπουργείου για δημοπράτηση του έργου μέσα στο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

ΞΕΚΙΝΑ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΕΝΤΡΟΥ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΜΙΝΩΑ ΠΕΔΙΑΔΑΣ Τον Οκτώβριο 2013 ξεκίνησε η λειτουργία του Κέντρου Διά Βίου Μάθησης του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, έπειτα και από τη σχετική προγραμματική σύμβαση που υπέγραψε η Δημοτική Αρχή Μινώα Πεδιάδας με το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού, μέσω της Γενικής Γραμματείας Διά Βίου Μάθησης και του Ιδρύματος Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης. Στο πλαίσιο λειτουργίας του Κέντρου Δια Βίου Μάθησης του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, θα προσφέρονται προγράμματα γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων, μέσα από τμήματα που θα δημιουργηθούν στις τρεις Δημοτικές Ενότητες του Δήμου, το Καστέλλι, το Αρκαλοχώρι και το Θραψανό. Τα προσφερόμενα προγράμματα μπορούν να παρακολουθήσουν ενήλικες κάθε εθνικής προέλευσης, ηλικίας και μόρφωσης. Για την ένταξη των ενδιαφερομένων στα τμήματα απαιτείται η συμπλήρωση αίτησης. Για τη σχετική αίτηση, πληροφορίες και εγγραφές οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στα: • Κ.Ε.Π. Αρκαλοχωρίου –2891340500 • Κ.Ε.Π. Θραψανού –2891041838 • Κ.Ε.Π. Καστελλίου –2891340141 • Γιώργος Αποστολάκης – 2891340305 Εmail: minoa@minoapediadas.gr Στη διάρκεια της χειμερινής περιόδου Σεπτεμβρίου - Ιανουαρίου, στο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης του Δήμου Μινώα Πεδιάδας δημιουργούνται τα παρακάτω τμήματα: ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Αγγλικά για το χώρο εργασίας ....................................................25 ώρες Αγγλικά για τον τουρισμό ............................................................25 ώρες Γερμανικά για τον τουρισμό ..........................................................25 ώρες Ρωσικά για τον τουρισμό ..............................................................25 ώρες ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ (ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ) Επεξεργασία Κειμένου (word) – Διαδίκτυο ..................................50 ώρες Υπολογιστικά Φύλλα (excel) – Παρουσιάσεις..............................50 ώρες Δημιουργία Ιστοσελίδας................................................................50 ώρες ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Αγωγή Υγείας – Πρώτες Βοήθειες ..............................................25 ώρες

ΟΙΚΟΝΟΜΙA – EΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Κοινωνική Οικονομία και Κοινωνική Επιχειρηματικότητα ............50 ώρες Επιχειρηματικότητα και Τουριστική – Πολιτιστική Ανάπτυξη ................................................................25 ώρες Αγροτική Επιχειρηματικότητα – Marketing Αγροτικών Προϊόντων ..............................................25 ώρες Βιολογικά Προϊόντα: Παραγωγή – Πιστοποίηση – Διάθεση ........25 ώρες Ηλεκτρονική Επιχειρηματικότητα – e-επιχειρείν..........................25 ώρες Επαγγελματική ενεργοποίηση ανέργων γυναικών ......................25 ώρες

2013. Στη σύμβαση παραχώρησης θα περιλαμβάνεται και η κατασκευή συνοδών έργων που θα είναι οι οδικές προσβάσεις προς Νότιο και Βόρειο Οδικό Άξονα. Προβλέπεται η απαλλοτρίωση των εκτάσεων που απαιτούνται για την κατασκευή διαδρόμου 3.800 μέτρων.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ Θεατρικό Εργαστήρι (ανεβάζω τη δική μου παράσταση) ............50 ώρες ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΥΑΛΩΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΜΑΔΩΝ Μετανάστες – Υποστήριξη στην καθημερινή ζωή ........................25 ώρες Το εν λόγω έργο εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης και Διά Βίου Μάθησης του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού με τίτλο Πράξεων «Κέντρα Διά Βίου Μάθησης – Προγράμματα Τοπικής Εμβέλειας» ΑΠ7 και «Κέντρα Διά Βίου Μάθησης – Προγράμματα Τοπικής Εμβέλειας» ΑΠ8 και συγχρηματοδοτείται από το Ε.Κ.Τ. (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και το Ελληνικό Δημόσιο.


1η Νοεμβρίου 1993 20 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΜΑΑΣΤΡΙΧΤ

Η γέννηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τ

ην 1η Νοεμβρίου 2013 συμπληρώνονται 20 χρόνια από τότε που τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, περισσότερο γνωστή ως Συνθήκη του Μάαστριχτ. Είχε υπογραφεί στις 7 Φεβρουαρίου 1992, στο Μάαστριχτ της Ολλανδίας από τα τότε 12 κράτη που συναποτελούσαν την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ οι Ευρωπαίοι εταίροι προχώρησαν στην επέκταση των πολιτικών που αφορούσαν στην Κοινή Αγορά τους και την οικονομική τους συνεργασία, με την καθιέρωση σε διακυβερνητική βάση μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας καθώς και ευρύτερης συ-

νεργασίας στους τομείς της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση όπως ισχύει σήμερα, προέρχεται από τρεις τροποποιήσεις που υπέστη στη διάρκεια των ετών που ακολούθησαν: με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ το 1997, τη Συνθήκη της Νίκαιας το 2001 και τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2007.

13-17 Σεπτεμβρίου 1922 Η καταστροφή της Σμύρνης

Ε

νενήντα ένα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την καταστροφή της Σμύρνης και τα γεγονότα της σφαγής του ελληνικού και αρμενικού πληθυσμού της πόλης από τους Τούρκους καθώς και

της πυρπόλησής της που συνέβησαν τον Σεπτέμβριο του 1922. Η καταστροφή αυτή άρχισε 7 ημέρες μετά την αποχώρηση και του τελευταίου ελληνικού στρατιωτικού τμήματος από τη Μικρά Ασία και μετά την είσοδο του τουρκικού στρατού, του ιδίου του Μουσταφά Κεμάλ και των ατάκτων του στην πόλη. Η φω-

11

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

τιά εκδηλώθηκε αρχικά στην αρμενική συνοικία και συγκεκριμένα μετά την ανατίναξη της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου από τους Τούρκους όπου είχαν καταφύγει γυναικόπαιδα. Με τη βοήθεια του ευνοϊκού για

τους Τούρκους ανέμου (που έπνεε αντίθετα από την τουρκική συνοικία) και της βενζίνης με την οποία οι Τούρκοι ράντιζαν τα σπίτια, η φωτιά κατέκαψε όλη την πόλη, εκτός από τη μουσουλμανική και την εβραϊκή συνοικία, και διήρκεσε από τις 13 έως τις 17 Σεπτεμβρίου του 1922.

Ο θάνατος του Κυβερνήτη 27 Σεπτεμβρίου 1831 ο πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου 1831, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο πρώτος κυβερνήτης του νέου Ελληνικού Κράτους, δέχθηκε δολοφονική επίθεση από τους Κωνσταντίνο και Γεώργιο Μαυρομιχάλη έξω από την

T

επιχορήγηση.Ο λαός τον αγαπούσε με πάθος και αφοσίωση, η άρχουσα τάξη όμως τον μισούσε επίσης με πάθος. Επικεφαλής της αντιπολίτευσης οι μεγαλοκαραβοκύρηδες της Ύδρας και οι κοτζαμπάσηδες της Μάνης που επι-

εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα του Ναυπλίου, όπου μετέβαινε για να εκκλησιασθεί και έπεσε νεκρός. Ήταν 55 ετών. Ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης εφονεύθη επί τόπου από τους προστρέξαντες, οι οποίοι κυριολεκτικά τον λιντσάρισαν. Ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης ζήτησε προστασία στη Γαλλική Πρεσβεία, κατόπιν όμως επιμόνου απαιτήσεως του συγκεντρωμένου πλήθους, που απείλησε ότι θα κάψει την πρεσβεία, παραδόθηκε στις αρχές. Καταδικάσθηκε σε θάνατο και θανατώθηκε δια τυφεκισμού το πρωί της 10ης Οκτωβρίου 1831. Ο Καποδίστριας από την άφιξή του στην Ελλάδα, τον Ιανουάριο του 1828, κινήθηκε προς όλες τις κατευθύνσεις για την αναδιοργάνωση ενός κράτους στο οποίο δεν λειτουργούσε στην ουσία τίποτε. Επιδόθηκε με ζήλο στη συμπλήρωση των κυβερνητικών υπηρεσιών και την οργάνωση της επαρχιακής διοίκησης, την ανασύνταξη του στρατού και του στόλου, την οργάνωση της παιδείας και της δικαιοσύνης, την βελτίωση της οικονομικής κατάστασης, την εξάλειψη της πειρατείας και της ληστείας και της αποκατάσταση της ασφάλειας στις πόλεις, την ύπαιθρο και τις θάλασσες. Συγχρόνως ιεράρχησε τις ανάγκες δίνοντας προτεραιότητα στην πολεμική προσπάθεια, ενώ παράλληλα επέβαλε σε όλους τους τομείς αυστηρή οικονομία, λογιστική τάξη και περισυλλογή, δίνοντας ο ίδιος το παράδειγμα με το να μη δεχθεί καμία κρατική

θυμούσαν την συνέχιση της επιρροής που ασκούσαν και τον έλεγχο των επαρχιών που είχαν στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Απόπειρες ανατροπής του, καθώς και προσπάθειες να ξεσηκώσουν τον Στρατό απέτυχαν. Η δολοφονία του Κυβερνήτη άρχισε να συζητείται ως λύση. Ο ίδιος είχε πει: «Εάν οι Μαυρομιχαλαίοι θέλουν να με δολοφονήσουν ας με δολοφονήσουν. Τόσο το χειρότερο δι’ αυτούς. Θα έλθει κάποτε η ημέρα κατά την οποία οι Έλληνες θα εννοήσουν την σημασία της θυσίας μου».

«Ούτε ο φοβος των μηχανορραφιών ούτε αι μακραί συκοφαντικαί στήλαι μερικών εφημερίδων, δεν θέλουν με παρεκλίνει ποτέ της πορείας την οποία εχάραξα εις την ζωήν μου. Ας λέγουν και γράφουν ό,τι θέλουν. Θα έλθει όμως κάποτε καιρός, ότε οι άνθρωποι κρίνονται όχι σύμφωνα με όσα είπον ή έγραψαν περί των πράξεών των, αλλά κατ’ αυτήν την μαρτυρίαν των πράξεών των. Υπ’ αυτής της πίστεως, ως αξιώματος, δυναμούμενος έζησα μέσα εις τον κόσμον, με θεμέλιον αυτάς τας πνευματικάς αρχάς μέχρι τώρα, οπότε ευρίσκομαι εις την δύσιν της ζωή μου, και υπήρξα πάντοτε ευχαριστημένος διά τούτο. Μου είναι αδύνατον πλέον να αλλάξω τώρα. Θα συνεχίσω εκπληρών πάντοτε το χρέος μου, ουδόλως φροντίζων περί του εαυτού μου, και ας γίνει ό,τι γίνει…» (Επιστολή του Ι. Καποδίστρια στις 14 Σεπτεμβρίου 1831-13 ημέρες πριν τη δολοφονία του)


12

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

Νέα και Εικόνες του Πολιτιστικού Συλλόγου Λαγούτας

Μ

ετά την αναβολή της εκδήλωσης που είχαμε προγραμματίσει και περιμένατε από τον Πολιτιστικό μας Σύλλογο, και φυσικά μετά από αίτημα πολλών συγχωριανών, αποφασίσαμε και διοργανώσαμε μια βραδιά κινηματογράφου σε μια μέρα γιορτής για το χωριό μας. Την Παρασκευή 13-09-2013 μετά το πέρας του εσπερινού, παραμονή του εορτασμού της Ύψωσης του Τιμίου Σταυρού, προβλήθηκε η ταινία-αφιέρωμα στον μεγάλο Κρητικό Νίκο Καζαντζάκη «ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΧΑΟΣ». Ακολούθησε δεξίωση με φαγητό, ποτά και κρητική μουσική. Η ανταπόκριση του κόσμου στο κάλεσμα του Π.Σ. Λαγούτας ήταν ιδιαίτερα συγκινητική. Γι’ αυτό το λόγο το Δ.Σ. Λαγούτας ευχαριστεί όλους, όσοι μας τίμησαν με την παρουσία τους και συνέβαλαν στην επιτυχία της εκδήλωσης. Επίσης ευχαριστούμε θερμά τους προσκεκλημένους μας Γιώργο Κουμάκη, Καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής Ιωαννίνων, και την Φιλόλογο Κατερίνα Κουμάκη. οι οποίοι είπαν λίγα λόγια για τη ζωή και τη συγγραφική δεινότητα του Νίκου Καζαντζάκη. Εικόνες από την εκδήλωση:

Συνεχίζοντας τις πολιτιστικές δραστηριότητες το Δ.Σ. του Π.Σ. Λαγούτας πραγματοποίησε την 3η κατά σειρά Λαγουτιανή βεγκέρα, η οποία, όπως και οι προηγούμενες, είχε μεγάλη επιτυχία. Οι νοικοκυρές του χωριού παρασκεύασαν διάφορα παραδοσιακά εδέσματα τα οποία προσέφεραν στους παρευρισκόμενους σε συνεργασία με το Δ.Σ. του Συλλόγου μας. Εικόνες από την βεγκέρα:

Ευχόμαστε υγεία σε όλους τους χωριανούς και φίλους, και με το καλό να παρευρισκόμαστε σε τόσο ευχάριστες πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις.

Περιφορά Επιταφίου στις Βακιώτες Μετά από είκοσι χρόνια περίπου έγινε φέτος περιφορά του Επιταφίου στις Βακιώτες. Οι λιγοστοί μόνιμοι κάτοικοι μαζί με τα παιδιά και τα εγγόνια τους που είχαν έρθει για το σκοπό αυτό συμμετείχαν με κατάνυξη και βαθιά συγκίνηση. Ας ευχηθούμε να συνεχισθεί η πρακτική αυτή, γεγονός που είναι πάγιο αίτημα των κατοίκων.

Πετράκη Χριστίνα, Μαρκαντάτος Κωνσταντίνος ενώ περνούν κάτω από τον Επιτάφιο

Ο Επιτάφιος στολισμένος


Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

13

το Σκινοφάραγγο

Νέα Πολιτιστικού Συλλόγου Σκινιά Στις 22 Ιουνίου 2013 έγιναν αρχαιρεσίες στον Πολιτιστικό Σύλλογο Σκινιά και το νέο Δ.Σ. του Συλλόγου διαμορφώθηκε ως εξής: Πρόεδρος Γαλανάκη Μαρία του Εμμ. Αντιπρόεδρος Πανακάκης Αντώνιος του Χαρ. Γεν. Γραμματέας Πάγκαλου Χρυσούλα του Κων/νου Ταμίας Ζαμπουλάκης Νικήτας του Φώτ. Μέλος Μπουρμπαντωνάκης Γεώργιος του Νικ. Μέλος Μπριτζολάκης Ιωάννης του Απ. Μέλος Πανακάκης Νικόλαος του Στ. Η περίοδος που διανύουμε τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας είναι η δυσκολότερη ίσως που έχουμε ζήσει, τουλάχιστον οι νεότεροι. Η συρρίκνωση και η υποβάθμιση της περιφέρειας, αλλά κυρίως η παντελής απουσία του κράτους, ήταν η βασική αιτία που ώθησε τα νέα μέλη του Δ.Σ. να εμπλακούμε στο Σύλλογο. Πάνω απ’ όλα όμως, είναι η αγάπη μας για το χωριό μας, το Σκινιά. Ξεκινήσαμε με όρεξη, οράματα και θετικά συναισθήματα, συνεχίζοντας το έργο των προκατόχων μας. Γνωρίζουμε πως οι δυσκολίες είναι μεγάλες, ειδικά όταν απουσιάζει το χρήμα, που είναι δυ-

στυχώς η κινητήρια δύναμη για τα περισσότερα πράγματα, ευτυχώς όμως, όχι για όλα. Ο Σκινιάς είναι ένα μεγάλο χωριό με πλούσια ιστορία αλλά και θετικές προοπτικές για το μέλλον, αρκεί κάτοικοι και φορείς να προσπαθήσουμε, όσο μπορεί ο καθένας από τη μεριά του. Εμείς πάντως ως Πολιτιστικός Σύλλογος έχουμε τη βούληση να συνδράμουμε και θα προσπαθήσουμε τα μέγιστα. Επιθυμία και χαρά μας θα είναι να έχουμε αρωγούς στην προσπάθειά μας και τους συγχωριανούς μας. Όλοι μαζί μπορούμε να πετύχουμε πολλά, γιατί το χωριό μας το έχει ανάγκη και το αξίζει. Μαρία Γαλανάκη, Δασκάλα Πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Σκινιά

Καλοκαιρινές Δραστηριότητες -Εκδηλώσεις Χοροεσπερίδα Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε στις 16 Αυγούστου 2013 η καθιερωμένη καλοκαιρινή μας χοροεσπερίδα στο Σκινιά. Η προσέλευση του κόσμου ξεπέρασε κάθε προσδοκία, ενώ το συγκρότημα του συγχωριανού μας, Μανόλη Τσαγκαράκη, κατάφερε να διώξει για λίγες ώρες τις σκοτούρες και τα καθημερινά μας προβλήματα και να μας ταξιδέψει στην κρητική, αλλά και στη λαϊκή μας μουσική. Υπήρχε διάχυτη θετική ενέργεια που ώθησε όλους τους παρευρισκόμενους να διασκεδάσουν μέχρι τα ξημερώματα. Στο ξεφάντωμα συνέβαλε και η

γλυκιά καλοκαιρινή βραδιά. Ημερήσια εκδρομή Στις 21 Αυγούστου πραγματοποιήθηκε με μεγάλη συμμετοχή ημερήσια εκδρομή από τον Πολ. Σύλλογο με την εξής διαδρομή: Σκινιάς - Ενυδρείο Κρήτης - Αγ. Γεώργιος Σεληνάρης - Κριτσά - Άγιος Νικόλαος - Ιεράπετρα - Σκινιάς. Μελλοντικές δράσεις: 1)Στη χοροεσπερίδα ανακοινώθηκε η πρόθεση του Συλλόγου να πραγματοποιήσει διήμερη εκδρομή στην Αθήνα το καλοκαίρι του 2014. Η εκδρομή θα περιλαμβάνει επίσκεψη στην Ακρόπολη, Μουσείο Ακρόπολης, Αττικό Ζωολογικό Πάρκο και άλλα καθώς και Ναύπλιο, Μυκήνες, Επίδαυρο κλπ. Θα ακολουθήσει στο μέλλον και πιο συγκεκριμένη ανακοίνωση. 2) Πρόθεση του Συλλόγου είναι να δημιουργήσει δανειστική βιβλιοθήκη, αξιοποιώντας δωρεές βιβλίων που ήδη υπάρχουν στην κατοχή του Συλλόγου, αλλά εξασφαλίζοντας και νέα. Κάθε δωρεά από φορέα ή ιδιώτη είναι ευπρόσδεκτη. 3) Στο κοντινό μέλλον θα ξεκινήσει η ανανέωση του μητρώου μελών του Συλλόγου μας. Μαρία Γαλανάκη, Δασκάλα, Πρόεδρος Πολιτιστικού Συλλόγου Σκινιά

15 Αυγούστου 2013 Η γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στο Σοροκιανό

14 Αυγούστου 2013. Ο επιτάφιος της Παναγίας στο Σοροκιανό. Γιορτάσθηκε και φέτος η χάρη της Παναγίας με μεγάλη κατάνυξη και τον πρέποντα σεβασμό στο Σοροκιανό. Το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο φρόντισε και είχε τοποθετήσει τέντες και πάγκους και έτσι η κούραση από την ορθοστασία και η ζέστη από τον ήλιο αντιμετωπίσθηκαν κατά τον καλύτερο τρόπο.

15 Αυγούστου 2013. Παναγιά στο Σοροκιανό. Κοσμοσυρροή. Ο παπα-Νικήτας φρόντισε για το τελετουργικό, που με τον στολισμένο Επιτάφιο και τα εγκώμια ήταν ιδιαίτερα κατανυκτικό. Ο κόσμος τίμησε τη χάρη της και την παραμονή και ανήμερα που σημειώθηκε μεγάλη προσέλευση και προσφορές βουνό! από αρτοκλασίες. Συγχαρητήρια σε όλους, κάθε φέτος και καλύτερα.


14

το Σκινοφάραγγο

ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ Πιάνει πάντα!!! Μια γυναίκα πηγαίνει στο γιατρό, ανησυχώντας για την ψυχραιμία του συζύγου της. Ο γιατρός ρωτά: «Ποιο είναι το πρόβλημα;» Η γυναίκα λέει: «Γιατρέ, δεν ξέρω τι πρέπει να κάνω. Κάθε μέρα ο σύζυγός μου φαίνεται να χάνει την ψυχραιμία του χωρίς λόγο και με φοβίζει». Ο γιατρός λέει: «Έχω μια θεραπεία γι’ αυτό. Όταν φαίνεται ότι ο σύζυγός σας θα θυμώσει, απλά να πάρετε ένα ποτήρι νερό και να αρχίσετε να το κάνετε μπουκώματα στο στόμα σας. Απλά να το στριφογυρίζετε, αλλά μην το καταπιείτε, μέχρι ή την αποχώρησή του από το δωμάτιο ή να πάει στο κρεβάτι να κοιμηθεί». Δύο εβδομάδες αργότερα η γυναίκα επιστρέφει στο γιατρό, φρέσκια και ξαναγεννημένη. Η γυναίκα λέει: «Γιατρέ ήταν λαμπρή ιδέα. Κάθε φορά που ο σύζυγός μου άρχιζε να χάνει την ψυχραιμία του, εγώ μπούκωνα το νερό και ηρεμούσε αμέσως. Πώς ένα ποτήρι νερό το κάνει αυτό;;;» Ο γιατρός λέει: «Το ίδιο το νερό δεν κάνει τίποτα. Το κόλπο είναι ότι κρατούσατε το στόμα σας κλειστό»!!! Ι. Γαρεφαλάκης

ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΕΙΡΑ Κάποιος πήγε σ’ ένα υπουργείο να πάρει ένα χαρτί, από τις πληροφορίες του λένε θα πας στο τάδε γραφείο γι’ αυτό που ζητάς. Μπαίνει στο γραφείο, ο δημόσιος υπάλληλος κάθεται στην πολυθρόνα του με τα πόδια πάνω στο γραφείο. ― Καλημέρα σας θέλω ένα χαρτί, πριν τελειώσει τη φράση του ο υπάλληλος χωρίς καν να κοιτάξει προς το μέρος του, του λέει με ύφος αυστηρό... ― Στη σειρά σας κύριε. Κοιτάζει ο άνθρωπος δε βλέπει κανένα παίρνει θάρρος και του λέει: ― Μα δεν υπάρχει κανείς. ― Άκουσες τι σου είπα, στη σειρά σου. ― Σε παρακαλώ του λέει επειδή βιάζομαι, αν θες εξυπηρέτησέ με. Πιο αυστηρό ύφος ο δημόσιος: ― Είπα κύριε να πάτε στη σειρά σας. Και ο άνθρωπος αγανακτισμένος πια λέει: ― Μπρε δε πας στο διάολο παλιομαλέα. Σαν ελατήριο σηκώνεται ο δικός σου, και με άγριο ύφος του λέει: ― Είπες τίποτα; ― Εγώ όχι, μάλλον κάποιος απ’ τη σειρά.

Η ΡΑΚΗ ΤΣΟΥΖΕΙ Σ’ ένα καφενείο απ’ έξω μια παρέα έχει στρωθεί στις ρακές. Κάποια στιγμή έρχεται ένας Κινέζος - απ’ αυτούς με το καλάθι και τα ηλεκτρονικά - και προσπαθούσε μήπως και τους πουλήσει τίποτα. Αυτοί αντί για ν’ αγοράσουν του λένε να κάτσει να πιεί μια ρακή. Με τα πολλά λέγε - λέγε το κατάφεραν να πιεί τη ρακή, του δίνουν το ποτήρι και με νοήματα του δείχνουν ότι πρέπει να την πιεί σφηνάκι. Μόλις την ήπιε είδε τον ουρανό σφοντύλι, κοκκίνισε, κιτρίνισε και μόλις συνήλθε λίγο λέει: ― Τσο τσι τσα. Μάλλον στα Κινέζικα ευχαριστώ. Και ο καφετζής που ήταν δίπλα του λέει: ― Ετσά τσι. Ο ΜΟΝΑΔΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΜΙΣΗΣΕΙ ΕΙΝΑΙ ΕΠΕΙΔΗ ΘΑ ΗΘΕΛΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΚΙ ΕΣΕΝΑ. Αντωνάκης Μανώλης

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

ΣΧΟΛΕΙΟ Β’ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙ Μετά από συνεργασία του Δήμου Μινώα Πεδιάδας με τη Γενική Γραμματεία Διά Βίου Μάθησης του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού ιδρύεται Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας στο Καστέλλι του Δήμου Μινώα Πεδιάδας. Τη σχετική απόφαση υπέγραψε στις 21 Ιουνίου 2013 η Γενική Γραμματέας Διά Βίου Μάθησης κα. Ελένη Καραντζόλα, ικανοποιώντας ένα πάγιο αίτημα της Δημοτικής Αρχής και των κατοίκων της περιοχής. Το νέο λοιπόν σχολικό έτος, δίνεται η δυνατότητα στους ενήλικες ενδιαφερόμενους του Δήμου Μινώα Πεδιάδας να αναζητήσουν διεξόδους δια βίου μόρφωσης, βελτιώνοντας το επίπεδο εκπαίδευσής τους, μέσω της φοίτησής τους στο Σχολείο Β’ Ευκαιρίας Καστελλίου.

ΚΕΝΤΡΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΩΝ (ΚΕΦ)

Ο

λοκληρώθηκαν οι διαδικασίες λειτουργίας και ένταξης των ΚΕΦ του Δήμου Μινώα Πεδιάδας στο μηχανογραφικό σύστημα TAXIS. Στο Καστέλλι λειτουργεί μέσα στο Δημοτικό Κατάστημα στο Αρκαλοχώρι σε χώρο μέσα στο ιδιόκτητο κτίριο της Ιεράς Μητροπόλεως επί της οδού Εμμ. Λαμπράκη. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες προς τους Δημότες είναι: 1. Παραλαβή αιτήσεων επιστροφής Φ.Π.Α. αγροτών 2. Χορήγηση όλων των φορολογικών εντύπων 3. Παραλαβή γραπτών ερωτημάτων προς απάντηση 4. Παραλαβή άδειας και πινακίδων κυκλοφορίας 5. Διαδικασία χορήγησης Α.Φ.Μ. (με έντυπο) 6. Δήλωση έναρξης εργασιών (έντυπο Μ2) 7. Δήλωση μεταβολών ατομικών στοιχείων φυσικών προσώπων

8. Δήλωση μεταφοράς έδρας επιχείρησης 9. Αλλαγή κατηγορίας βιβλίων ΚΒΣ 10. Αίτηση για επανεκτύπωση βεβαίωσης απόδοσης ΑΦΜ 11. Αίτηση για επανεκτύπωση βεβαίωσης έναρξης εργασιών - διακοπής 12. Αίτηση για έκδοση πιστοποιητικών για τη Διεύθυνση Μεταφορών 13. Παραλαβή αίτησης μερικής ή ολικής άρσης απαγορευτικών μέτρων 14. Παραλαβή και διαβίβαση αιτημάτων: i. Παραλαβής προσαυξήσεων ii. Διαγραφής χρεών άρθρου 82 του ΚΕΔΕ iii. Άρσης κατασχέσεων iv. Εξάλειψης υποθηκών v. Υποβολής δηλώσεων συμψηφισμού vi. Υποβολής προσφυγών vii. Χορήγησης αποδεικτικού ενημερότητας viii. Επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων ix. Παραλαβής αιτήσεων ρυθμίσεων χρεών

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗΣ Σε μια κατάμεστη αίθουσα, πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η λιτή και ιδιαίτερα συγκινητική εκδήλωση που διοργάνωσε το Σάββατο 7 Σεπτεμβρίου ο Δήμος Μινώα Πεδιάδας, προκειμένου να τιμήσει τη Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης, κα. Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, που έλκει την καταγωγή της από το Αρκαλοχώρι, για την πολύχρονη προσφορά της στον Πολιτισμό. Η εκδήλωση τελέστηκε σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, το Σύλλογο Πεδιαδιτών Αθηνών και τον Πολιτιστικό Σύλλογο Καστελλίου. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου & Βιάννου κ.κ. Ανδρέας, ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας κ. Ζαχαρίας Καλογεράκης, ο Πρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης κ. Γιώργος Πιτσούλης, ο Αντιπεριφερειάρχης Ηρακλείου κ. Ευριπίδης Κουκιαδάκης, ο Διοικητής της 133 Σ.Μ. Σμήναρχος κ. Κωνσταντίνος Άγγος, Αντιδήμαρχοι, Δημοτικοί Σύμβουλοι, Σύμβουλοι Τοπικών Κοινοτήτων, Πολιτιστικοί φορείς, εκπρόσωποι Συλλόγων, Σωματείων και τοπικών φορέων, καθώς και πλήθος κόσμου. Στη διάρκεια της εκδήλωσης ο Δήμαρχος Μινώα Πεδιάδας, κ. Ζαχαρίας Καλογεράκης,

απένειμε τιμητική πλακέτα στην κα. Λαμπράκη – Πλάκα, αναφέροντας ότι με τον αγώνα ζωής και τη δράση της, αφιερώθηκε

όσο ελάχιστοι Έλληνες στη γνώση, την καλλιέργεια, την προβολή και την ανάδειξη του Πολιτισμού, δίνοντας στην ιστορία μας και τους ανυπέρβλητους θησαυρούς μας την απόλυτη προτεραιότητα που αξίζουν. Από την πλευρά της η Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης κα. Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα, αφού ευχαρίστησε τους διοργανωτές, εξέφρασε τη συγκίνησή της για την τιμή στο πρόσωπό της, που όπως ανέφερε έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς προέρχεται από τον τόπο που τη γέννησε και τους δικούς της ανθρώπους.


15

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΡΗΤΗΣ Η ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΧΡΗΣΤΟΥ ΜΠΑΝΤΟΥΒΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΚΙΝΙΑΝΟΥΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ Συνέχεια από τη σελ. 7 μην τολμήσει να μας καταδώσει και ότι θα φύγουμε οριστικά. Το κλιμάκιο Εμπάρου σε συνεννόηση με τον πατέρα μου και το κλιμάκιο του Σκινιά, μας μετέφεραν εκεί στις 9 ή 10 Φεβρουαρίου 1943, στο σπίτι του Γιάννη Συμμισακού, τον οποίο ο πατέρας μου εκτιμούσε ιδιαιτέρως. Στο Σκινιά μας συνόδεψε ο Μηλιαριανός αντιστασιακός Μανώλης Μηλιαράς που μας συνόδευε σε όλες μας τις μετακινήσεις, όσο είμαστε σ’ αυτήν την περιοχή. Μεταφερθήκαμε νύχτα στο Σκινιά στο σπίτι του Γιάννη Συμμισακού και ο συνοδός μας Εμμ. Μηλιαράς έφυγε αμέσως, για λόγους προφύλαξης για να μην γίνει αντιληπτός από πολλούς ανθρώπους. Στον Σκινιά δεν κρυφτήκαμε. Αμέσως από την επομένη ημέρα εγκατασταθήκαμε φανερά και κανείς ποτέ δεν μας ενόχλησε με περίεργα βλέμματα ή απρεπείς ερωτήσεις. Στα μάτια των ανθρώπων διακρίναμε μια σιωπηλή κατανόηση και συμπάθεια. Η κυρά-Κατερίνη η μητέρα του Συμμισακού μια γελαστή και δραστήρια γυναίκα που βοηθούσε τον γιο της στις αντιστασιακές του δραστηριότητες μας υποδέχτηκε πολύ ζεστά και φρόντιζε πάντα να μας περιποιείται και να μας εξυπηρετεί. Εκεί δίπλα έμεναν οι δύο κόρες της Ουρανία και Χαρίκλεια με τις οικογένειές τους, που μας συμπαραστέκονται και αυτές. Η μητέρα μου ήρθε αμέσως σε επαφή με τους αντιστασιακούς, τον Αριστ. Χαλαμπαλάκη, το Μιχ. Χανιαλάκη και τους Μπριτζολάκηδες που μέσα στην οργάνωση είχαν τη μεγαλύτερη δραστηριότητα. Ο Συμμισακός απουσίαζε τις περισσότερες φορές γιατί πηγαινοερχότανε συνέχεια από τον Σκινιά, στον Τσούτσουρο που μετέφερε Άγγλους στρατιώτες για να φυγαδευτούν στη Μέση Ανατολή, ή ανεβοκατέβαινε στο λημέρι σε διάφορες αποστολές. Από τα γύρω χωριά συγκέντρωναν τα διάφορα τρόφιμα στο Σκινιά και από εκεί τα προωθούσαν στην Βιάννο όπου τα παραλάμβανε η Επαρχιακή Επιτροπή Βιάννου (Ε.Ε.Β.) που τα προωθούσε με την σειρά της στο λημέρι πάντα την νύχτα, μέσα από δύσβατα μονοπάτια. Οι ομάδες των Μπαντουβάδων συντηρήθηκαν από το υστέρημα του Κρητικού λαού και μόνο. Από τους συμμάχους είχαμε ρίψεις όπλων και πυρομαχικών συνήθως πολλές φορές κατέβαιναν αγγελιοφόροι από το λημέρι για διάφορες αποστολές, περνούσαν και από εμάς για κάποιες συναντήσεις με την μητέρα μου για θέματα της Αντίστασης. Ο Σκινιάς είχε γίνει ο διαμετακομιστικός σταθμός με την συγκέντρωση τροφίμων, την συνεχή διακίνηση των Άγγλων στρατιωτών, το ανεβοκατέβασμα στο λημέρι των αγγελιοφόρων. Εκτός των άλλων η δραστήρια οργάνωση του Σκινιά ασχολούνταν με την συγκέντρωση πολύτιμων πληροφοριών για τις κινήσεις των Γερμανών, που τις διοχέτευε στο λημέρι μέσω των αγγελιοφόρων. Μέχρι τότε, όπου πηγαίναμε η μητέρα μου κι εγώ κρυβόμαστε με άκρα μυστικότητα μέσα σε κλίμα φόβου και τρόμου. Δεν ήταν μόνο τι θα παθαίναμε εμείς, αν μας έβρισκαν οι Γερμανοί, αλλά, λόγω της δράσης της μητέρας μου και της επικήρυξής μας, θα πάθαιναν κακό, εκείνοι που μας περιέθαλπαν. Ο Σκινιάς όμως, ήταν μια όαση ελευθερίας που ανέδιδε σιγουριά και ασφάλεια. Η μητέρα του Συμμισακού είχε στην αυλή ένα δέντρο, μια μπουρνελιά νομίζω, με ένα κηπάκο 2-3 τετραγωνικά. Η χαρά μου ήταν μεγάλη όταν μια μέρα, μου είπε ότι μου έδινε τον κηπάκο

αυτό να φυτεύω ό,τι θέλω. Πάντα αγαπούσα τη γη και μ’ άρεσε να σκαλίζω το χώμα. Έτσι αφοσιώθηκα στην καλλιέργεια του κηπάκου και ήταν πολύ καλύτερα από τη ζωή έως τώρα σ’ ένα σκοτεινό σιωπηλό δωμάτιο. Γι’ αυτό θα ευγνωμονώ πάντα την κυρά-Κατερίνη. Μετά από λίγο συνδέθηκα με τα εγγόνια της κυρά-Κατερίνης. Θυμάμαι που τρέχαμε στα χωράφια, παίζαμε και μαζεύαμε “πετσόκολα” που την μασούσαμε σαν μαστίχα, θυμάμαι και τον Σταυρούλη της Ουρανίας 2-3 χρονών τότε, που κρεμότανε συνέχεια από τη φούστα της κυρα-Κατερίνης. Ζωηρά στη μνήμη μου έχει μείνει το Πάσχα του 1943, στο Σκινιά. Φορούσα στα πόδια μου ένα ζευγάρι “κλαρόνια” (ήμουνα 10 ετών τότε) και το φόρεμά μου ήταν μπαλωμένο και καρυκωμένο. Βέβαια όλα τα παιδιά παρουσιάζαμε την ίδια εικόνα, αλλά όσο νάναι αισθανόμουνα άσχημα, όμως δεν έλεγα τίποτε. Φαίνεται, ότι ο καλός Θεός άκουσε το σιωπηλό μου παράπονο και λίγες μέρες πριν το Πάσχα, ο Σκινιανός έμπορος Νικηφόρος Πετράκης έστειλε στη μητέρα μου ένα κομμένο ύφασμα για να μου φτιάξει ένα φόρεμα. Η μητέρα μου που επιτηδευότανε και στο ράψιμο, μου σκάρωσε γρήγορα-γρήγορα ένα ωραίο φόρεμα που είχε λαχανί χρώμα, διάσπαρτο με πιο σκούρα λεμόνια κομμένα στη μέση. Για μένα ήταν ένα “θείο δώρο” και πάντα θυμάμαι τον Νικηφόρο Πετράκη και όλους για την ανθρωπιά και την καλοσύνη τους. Την Μεγ. Παρασκευή του 1943, τα εγγόνια της κυρά-Κατερίνης κι εγώ μαζέψαμε πολλά λουλούδια και στολίσαμε τον επιτάφιο του Αγίου Αντωνίου του Σκινιά, που μου φαινότανε σαν έργο τέχνης και μ’ έκανε να ξεχνώ τους Γερμανούς και την τρομοκρατία τους, που μου είχε γίνει εφιάλτης. Από τις πρώτες ημέρες, που πήγαμε στο Σκινιά γνωρίσαμε τη Μαρία Μπριτζολάκη, που ο σύζυγος και τα παιδιά της ήταν ενταγμένοι στην Εθνική Αντίσταση. Η Μπριτζολομαρία, όπως ήταν περισσότερο γνωστή, ήταν μια πολύ αξιόλογη γυναίκα. Είχε αγνά πατριωτικά αισθήματα, ήταν τολμηρή και άφοβη, είχε πολλά ταλέντα και μια σπάνια φιλοσοφική διάθεση, έγραφε επίσης στίχους γεμάτους συναίσθημα, αν και είχε γνώσεις μόνο του Δημοτικού Σχολείου, αλλ’ αυτό δεν της ήταν εμπόδιο. Από τότε πηγαίναμε τακτικά στο σπίτι της και ενώ έκανε τις δουλειές της (το άλεσμά της ή το ράψιμο) συζητούσαν με τη μητέρα μου για όλα όσα μας βασάνιζαν την εποχή εκείνη και μου άρεσε να ακούω την ζεστή φωνή της γεμάτη αισιοδοξία. Σε όποια χωριά πηγαίναμε, η μητέρα μου ζητούσε να μάθει ποιο δάσκαλο είχαν, ώστε αν ήταν κάποιος γνωστός και έμπιστος να τον μυήσει στον αντιστασιακό αγώνα. Έτσι από την Μπριτζολομαρία έμαθε, ότι γυναίκα του Σκινιανού γιατρού Εμμ. Παπαδημητρόπουλου ήταν η Μαρίκα Κορνάρου, που ήταν δασκάλα της στο Δημοτικό Σχολείο. Η μητέρα μου έκλαψε από την συγκίνησή της, γιατί αγαπούσε και εμπιστεύονταν την δασκάλα της και θέλησε να την συναντήσει αμέσως. Έστειλε την Μπριτζολομαρία που συνδέονταν μαζί της να την προειδοποιήσει ότι μια παλιά της μαθήτρια θέλει να την συναντήσει. Εκείνη δέχτηκε ευχαρίστως. Η μητέρα μου με πήρε από το χέρι και πήγαμε στο σπίτι της. Η κυρία Μαρίκα ήταν προχωρημένης ηλικίας και φορούσε μαύρα γυαλιά γιατί υπέφεραν τα μάτια της, φαινόταν, όμως, ότι στα νιάτα της θα ήταν πολύ ωραία γυναίκα. Μας έκανε μεγάλες χαρές και ζήτησε από τη μητέρα μου να της θυμίσει λεπτομέρειες από τότε που την είχε μαθήτρια. Τα είπαν για πολλή

ώρα. Στο τέλος η μητέρα μου της εκμυστηρεύτηκε, χωρίς κανένα ενδοιασμό την σχέση της με την Εθνική Αντίσταση και τον αγώνα που γινότανε κατά των Γερμανών κατακτητών, της αποκάλυψε ότι είναι η σύζυγος του Χρήστου Μπαντουβά και ότι εκτός από τον άντρα της, έχει επικηρυχθεί και η ίδια για την αντιστασιακή της δράση και ότι διώκεται και φυγοδικεί και ότι έχει δημιουργηθεί αντάρτικο στα Λασιθιώτικα βουνά από τους Μπαντουβάδες, με αρχηγό τον καπ. Μανώλη Μπαντουβά. Η κ. Μαρίκα συγκινήθηκε και ενθουσιάστηκε και είπε στη μητέρα μου ότι συντάσσεται και αυτή με την Εθνική Αντίσταση και να την υπολογίζει σε ό,τι χρειαστεί αυτός ο αγώνας. Εν τω μεταξύ ήρθε και ο γιατρός Παπαδημητρόπουλος και έγιναν οι συστάσεις, αλλά και η ενημέρωση για τον Αντιστασιακό Αγώνα. Αμέσως και ανεπιφύλαχτα ο γιατρός ζήτησε να ενταχθεί σ’ αυτόν τον αγώνα και υποσχέθηκε αμέριστη βοήθεια και στήριξη. Η μητέρα μου τον έφερε σ’ επαφή με το κλιμάκιο των αντιστασιακών του Σκινιά και από τότε ο γιατρός Παπαδημητρόπουλος έστελνε το λάδι με το βαρέλι, τρόφιμα και φάρμακα στο λημέρι που τόσο τα είχαν ανάγκη, μέσω του κλιμακίου. Το σπίτι του γιατρού έγινε το δεύτερο σπίτι μας και συχνά η μητέρα μου συζητούσε με εκείνον και την κ. Μαρίκα τα θέματα της Αντίστασης που προκύπτανε. Ο γιατρός, που περιερχότανε όλη την περιοχή με το άλογό του, για να επισκέπτεται τους αρρώστους του, είχε την δυνατότητα να πάει οπουδήποτε, χωρίς να δημιουργηθούν υπόνοιες κι έτσι αποδείχτηκε πολύ χρήσιμος. Επειδή είχα πρόωρη ανάπτυξη και ήμουν κάπως υποσιτισμένη, η κ. Μαρίκα μας έστελνε κάθε μέρα γάλα, βούτυρο και 5-6 αυγά καθώς και ότι είχε στο σπίτι της. Κάποια μέρα μου έστειλε μέσα σ’ ένα μεγάλο καλάθι μια κλώσσα με τα αυγά της για να την φροντίζω να τα κλωσήσει και να έχω απασχόληση, επειδή η κλεισούρα και η απομόνωση στα άλλα χωριά που είχαμε πάει με είχε κάνει πολύ μοναχική. Τέτοιοι ΑΝΘΡΩΠΟΙ ήταν! Η κ. Μαρίκα και η μητέρα μου είχαν μεταξύ τους ένα συνθηματικό κώδικα συνεννόησης. Όταν ήταν να πάμε στο σπίτι της, η κ. Μαρίκα έβγαινε στη βεράντα της, που δεν ήταν μακριά από το σπίτι του Συμμισακού και φώναζε δύο φορές διακεκομμένα το όνομα του γιού της, που ήταν κατά ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, “Τάκη... Τάκη” και καταλαβαίναμε ότι το πεδίο ήταν ελεύθερο και πηγαίναμε στο σπίτι της. Όταν φώναζε τρεις φορές απανωτά “Τάκη, Τάκη, Τάκη” καταλαβαίναμε ότι υπήρχε πρόβλημα και έπρεπε να προσέξουμε, γιατί συνέβαινε πολλές φορές νάρχονται Γερμανοί να παίρνουν το λάδι από το εργοστάσιο του γιατρού με το «έτσι θέλω». Παίρναμε λοιπόν το σύνθημα και φεύγαμε στα χωράφια. Στο σπίτι του γιατρού Παπαδημητρόπουλου γνωρίσαμε την αδερφή του κ. Ευανθία νεότατη και πολύ αξιοπρεπή, που ο σύζυγός της έφεδρος ανθυπολοχαγός Στυλ. Παπαδάκης είχε σκοτωθεί στην Αλβανία. Είχε ένα κοριτσάκι χαριτωμένο 3-4 χρονών, τη Φιφίκα, σύζυγο σήμερα του συμβολαιογράφου κ. Μιχ. Χατζάκη. Η κ. Ευανθία παρά το ότι ήταν πάντα λυπημένη λόγω της απώλειας του συζύγου της, μυήθηκε και αυτή στην Εθνική Αντίσταση με πολλή θέρμη. Ρένα Μπαντουβά-Μελά Συνέχεια στο επόμενο φύλλο


16

το Σκινοφάραγγο

Ιούνιος - Ιούλιος - Αύγουστος 2013

ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΣΚΙΝΙΑ - ΔΕΜΑΤΙΟΥ - ΚΑΣΤΕΛΛΙΑΝΩΝ Στις 26 Μαΐου 2013 έγιναν στο χωριό μας εκδηλώσεις τιμής για την επέτειο της Μάχης της Κρήτης.

Το 3/θέσιο Δημ. Σχολείο μας έλαβε μέρος σε αυτές δίνοντας χρώμα και ζωντάνια με την αυθεντικότητα και τον αυθορμητισμό των μικρών μαθητών του.

Συγκεκριμένα οι μαθητές της Α’ και Β’ τάξης: Νιώτης Μανώλης, Νιώτη Μαρίνα, Ορφανάκη Κούλα, Συμιανάκης Σπύρος, Μαθιουδάκη Ιωάννα, Μικρογιαννάκης Κωστής, Ρερεράκης Νίκος, Σχοινιανάκη Ασπασία, Τζανάκης Αντώνης και Ορφανάκη Κατερίνα είπαν μαντινάδες με το δικό τους ξεχωριστό και χαριτωμένο ύφος.

Η σχολική γιορτή πραγματοποιήθηκε στο Πνευματικό Κέντρο του χωριού μας όπου μετά τους χαιρετισμούς και τις ομιλίες των επισήμων, ήρθε η σειρά των παιδιών.

Ανακοίνωση Σημαιοφόρος Μαρία Συμιανάκη

Ηλίας Παξιμαδάκης, Κώστής Δημητρουλάκης

Καταρχήν τα παιδιά παρήλασαν με την ελληνική σημαία να κυματίζει περήφανα στα χέρια της μαθήτριας της Στ’ τάξης Μαρίας Συμιανάκη, που ήταν σημαιοφόρος. Στο μνημείο των πεσόντων κατέθεσαν στεφάνι οι μαθητές Ηλίας Παξιμαδάκης και Κωστής Δημητρουλάκης.

μαθητές: Μικρογιαννάκη Σοφία, Ρερεράκη Κατερίνα, Συμιανάκη Ελένη, Νικολουδάκη Ελευθερία, Μικρογιαννάκη Μιχάλη, Αγγελάκη Ελένη, Κατσαμποξάκη Αντώνη, Νικολουδάκη Γιάννη, Στρό Γιάννη, Αεράκη Νεκτάριο και τους Τσολακίδη Γιώργο και Νίκο πλαισίωσε όλη τη σχολική γιορτή με τραγούδια ηρωικά για τη Μάχη της Κρήτης. Συγκινημένοι και περήφανοι ήταν οι γονείς των παιδιών οι οποίοι ερχόμενοι και από τα τρία χωριά (Σκινιά - Δεμάτι - Καστελλιανό) παρευρέθησαν στην εκδήλωση. Τελειώνοντας, θέλω να ευχαριστήσω και τις δασκάλες του σχολείου μας κ. Αθανασοπούλου Ευγενία και κ. Γαρδικιώτη Νικολέτα για την πολύτιμη βοήθειά τους. Η δασκάλα του σχολείου Γαρεφαλάκη Φωτεινή

Ο μαθητής Γιώργος Μαθιουδάκης και οι μαθήτριες: Σοφία Σχοινιανάκη, Μαρία Δημητρουλάκη, Μαρία Κατσαμποξάκη και Μαρία Βασιλείου διάβασαν ένα χρονικό για τον αγώνα των ημερών εκείνων και ενδιάμεσα οι υπόλοιποι μαθητές έδωσαν χρώμα και μελωδία με ποιήματα και τραγούδια.

Οι μαθητές της Γ’ και Δ’ τάξης: Γιάννης Ζαμπουλάκης, Κωστής Τζανάκης, Γιώργος Ορφανάκης, Σταύρος Ρερεράκης, Μανώλης Συμιανάκης, Μαρία Ζαμπουλάκη και Τόνια Καρακωνσταντάκη απήγγειλαν ποιήματα και τον κύκλο των ποιημάτων έκλεισαν οι μαθητές της Ε’ και Στ’ τάξης: Κωστής Ρερεράκης, Ελευθερία Τζανάκη και ο Κωστής Δημητρουλάκης. Η χορωδία του σχολείου αποτελούμενη από όλους τους προαναφερθέντες αλλά και από τους

Ο Κωστής Πάγκαλος ασχολείται εδώ και πολλά χρόνια με την καταγραφή γεγονότων που έχουν συμβεί στο χωριό μας τον Σκινιά, σε βίντεο. Σκεφτήκαμε την εργασία του να την αναπαράγουμε και να σας τη διαθέσουμε έναντι μικρού αντιτίμου. Τα έσοδα αφού αφαιρεθούν τα έξοδα ανατύπωσης, θα διατεθούν στον Σύλλογο για ενίσχυση των οικονομικών του (Λογαριασμοί - φόροι - έκδοση εφημερίδας). Υπάρχουν προς αναπαραγωγή τα παρακάτω δισκάκια: 1. ΣΚΙΝΙΑΣ 2004 30΄ 2. ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 1985 33΄ 3. ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ 2001 44΄ 4. ΠΑΣΧΑ 2001 32΄ 5. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ 60΄ 6. ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ 120΄ 7. ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΑΙΩΝΩΝ 2001 113΄ Κάθε δισκάκι θα στοιχίζει 5€ Για όσους τα προμηθευτούν όλα η τιμή θα είναι 25€ το σετ. Παρακαλούμε όσοι επιθυμούν να τα προμηθευτούν να το δηλώσουν: Για την Αθήνα στο τηλέφωνο: 6972056291 κ. Νικήτας Ζαμπουλάκης και 6944943316 κ. Γιάννης Γαρεφαλάκης. Για το Ηράκλειο-Σκινιά στο τηλέφωνο: 6959262634 κ. Χρυσούλα Παγκάλου.

ΤΕΥΧΟΣ 52  

Ιουν-Ιουλ-Αυγουστ 2013

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you