Issuu on Google+

‫ިދވ ެ ިހ ޖުމްހ ޫ ިރއްޔާގ ެ ޤާނޫނު އަސާ ސީ‬


uv      

 


‫‪II ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬

‫ި‬ ‫ޔގެ‬ ‫ދ ެވ ިހ ާ‬ ‫ރ ްއޖޭގެ ޖުމްހޫރި ްއ ާ‬

‫ސ ސީ‬ ‫ނ އަ ާ‬ ‫ޤ ާނޫ ު‬

‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬

‫‪1429‬‬ ‫‪2008‬‬

‫‪ ‬‬

‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬


‫‪III ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬ ‫‪ ‬‬

‫މާއްދާތަކުގެ ތަރުތީބު‬

‫ސުރުޚީ‬

‫މާއްދާ‬

‫ޞަފްޙާ ނަންބަރު‬

‫ފުރަތަމަ ބާބު‬ ‫ދައުލަތާއި‪ ،‬އަމިއްލަ ވެރިކަމާއި‪ ،‬ރައްޔިތުން‬ ‫‪.1‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީ‬

‫‪1‬‬

‫‪.2‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާ‬

‫‪1‬‬

‫‪.3‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދު‬

‫‪1‬‬

‫‪.4‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ ބާރު‬

‫‪2‬‬

‫‪.5‬‬

‫ޤާނޫނުހެދުމުގެ ބާރު‬

‫‪2‬‬

‫‪.6‬‬

‫ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރު‬

‫‪2‬‬

‫‪.7‬‬

‫ފ ޤާއިމްކުރުމުގެ ބާރު‬ ‫ޢަދުލު އިންޞާ ު‬

‫‪2‬‬

‫‪.8‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ ސިޔާދަތު‬

‫‪2‬‬

‫‪.9‬‬

‫ދިވެހިރައްޔިތް‬

‫‪2‬‬

‫‪.10‬‬

‫ދައުލަތުގެ ދީން‬

‫‪3‬‬

‫‪.11‬‬

‫ޤައުމީ ބަސް‬

‫‪3‬‬

‫‪.12‬‬

‫ޤައުމީ ދިދަ‬

‫‪3‬‬


‫‪IV ‬‬

‫‪.13‬‬

‫ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފައިސާ‬

‫‪3‬‬

‫‪.14‬‬

‫ވެރިކަންކުރާ ރަށް‬

‫‪3‬‬

‫‪.15‬‬

‫ޤައުމީ ދުވަސް‬

‫‪3‬‬

‫‪.16‬‬

‫ޙައްޤުތައް ކަށަވަރުކޮށްދިނުން‬

‫‪4‬‬

‫‪.17‬‬

‫ތަފާތުނުކުރުން‬

‫‪6‬‬

‫‪.18‬‬

‫ދައުލަތުގެ ވާޖިބު‬

‫‪6‬‬

‫‪.19‬‬

‫މަނާކުރެވިފައި ނުވާ ކަންކަން ކުރުމުގެ މިނިވަންކަން‬

‫‪7‬‬

‫‪.20‬‬

‫ނ‬ ‫ހަމަހަމަކަ ް‬

‫‪7‬‬

‫‪.21‬‬

‫ދިރިހުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪7‬‬

‫‪.22‬‬

‫ތިމާވެށި ޙިމާޔަތްކުރުން‬

‫‪7‬‬

‫‪.23‬‬

‫އިޤްތިޞާދީ އަދި އިޖްތިމާޢީ ޙައްޤުތައް‬

‫‪8‬‬

‫‪.24‬‬

‫ޒާތީ ދިރިއުޅުން‬

‫‪8‬‬

‫‪.25‬‬

‫އަޅުވެތިނުކުރުމާއި‪ ،‬ގަދަކަމުން މަސައްކަތްނުކުރުވުން‬

‫‪9‬‬

‫‪.26‬‬

‫ވޯޓުދިނުމުގެ ޙައްޤާއި އިންތިޚާބުތަކަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪9‬‬

‫ދެވަނަ ބާބު‬ ‫އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން‬


‫‪V ‬‬

‫‪9‬‬

‫‪.27‬‬

‫ގ މިނިވަންކަން‬ ‫ޚިޔާލުފާޅުކުރުމު ެ‬

‫‪.28‬‬

‫ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަން‬

‫‪10‬‬

‫‪.29‬‬

‫މަޢުލޫމާތު ހޯދުމާއި މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ މިނިވަންކަން‬

‫‪10‬‬

‫‪.30‬‬

‫ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި‪ ،‬ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި‪ ،‬ޖަމާޢަތްތައް ހެދުމުގެ މިނިވަންކަން‬

‫‪10‬‬

‫‪.31‬‬

‫ހަޅުތާލުކުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪11‬‬

‫‪.32‬‬

‫އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަން‬

‫‪11‬‬

‫‪.33‬‬

‫ނަމާއި އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪11‬‬

‫‪.34‬‬

‫ކައިވެނިކުރުމާއި ޢާއިލާ ޤާއިމްކުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪11‬‬

‫‪.35‬‬

‫ކުޑަކުދީންނާއި ޅަފުރާގެ ކުދީންނާއި ޢުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނާއި ޚާއްޞަ‬ ‫އެހީއަށް ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ލިބޭ ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން‬

‫‪11‬‬

‫‪.36‬‬

‫އުނގެނުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪12‬‬

‫‪.37‬‬

‫މަސައްކަތްކުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪12‬‬

‫‪.38‬‬

‫ޕެންޝަން ލިބުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪13‬‬

‫‪.39‬‬

‫ޘަޤާފީ ކަންކަމުގައި ބައިވެރިވެ އުޅުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪13‬‬

‫‪.40‬‬

‫މުދާ ހޯދުމާއި މުދާ ގެންގުޅުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪14‬‬

‫‪.41‬‬

‫ދަތުރުފަތުރުކުރުމާއި ވަޒަންވެރިވުމުގެ މިނިވަންކަން‬

‫‪14‬‬

‫‪.42‬‬

‫ޢަދުލުވެރިކަމާއި ހާމަކަމާއެކު ޝަރީޢަތްކުރުން‬

‫‪15‬‬

‫‪.43‬‬

‫ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު އިދާރީ ފިޔަވަޅުތައްއެޅުން‬

‫‪16‬‬

‫‪.44‬‬

‫ޝަޚްޞީ ޒިންމާ‬

‫‪17‬‬

‫‪.45‬‬

‫ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހައްޔަރުނުކުރުމާއި ބަންދުނުކުރުން‬

‫‪17‬‬

‫‪.46‬‬

‫ހައްޔަރުކުރުމާއި‪ ،‬ބަންދުކުރުމުގެ ބާރު‬

‫‪17‬‬

‫‪.47‬‬

‫ހިފެހެއްޓުމާއި ފާސްކުރުމާއި މުދާ އަތުލުން‬

‫‪17‬‬


‫‪VI ‬‬

‫‪.48‬‬

‫ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހުންނާއި ބަންދުކުރެވޭ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް‬

‫‪18‬‬

‫‪.49‬‬

‫ކުށްކުށަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުން މިނިވަންކުރުން‬

‫‪19‬‬

‫‪.50‬‬

‫އަވަހަށް މައްސަލަތައް ތަޙުޤީޤުކޮށް ދަޢުވާ ކުރުން‬

‫‪19‬‬

‫‪.51‬‬

‫ފއިވާ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް‬ ‫ކުށެއް ކުރިކަމުގެ ދަޢުވާ އުފުލި ަ‬

‫‪19‬‬

‫‪.52‬‬

‫އިޢުތިރާފާއި‪ ،‬ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދާ ހެކި‬

‫‪21‬‬

‫‪.53‬‬

‫ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން‬

‫‪21‬‬

‫‪.54‬‬

‫ލާއިންސާނީ އަދަބު ނުދިނުން‬

‫‪21‬‬

‫‪.55‬‬

‫މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ބަންދު ނުކުރުން‬

‫‪21‬‬

‫‪.56‬‬

‫އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪21‬‬

‫‪.57‬‬

‫ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހުންނާ އިޙްތިރާމާއެކު މުޢާމަލާތުކުރުން‬

‫‪21‬‬

‫‪.58‬‬

‫ބަދަލު ލިބިދިނުން‬

‫‪22‬‬

‫‪.59‬‬

‫ޤާނޫނުގައި ކުށެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅިފައި ނުވާ ކަމަކަށް ފަހުން ހަދާ‬

‫‪22‬‬

‫ޤާނޫނަކުން އަދަބުނުދިނުން‬ ‫‪.60‬‬

‫އެއްކުށަކަށް ދެފަހަރަށް އަދަބު ނުދިނުން‬

‫‪23‬‬

‫‪.61‬‬

‫ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާޢިދުތައް ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކުރުން‬

‫‪23‬‬

‫‪.62‬‬

‫އެހެނިހެން ޙައްޤުތައް ލިބިދިނުން‬

‫‪24‬‬

‫‪.63‬‬

‫އަސާސީ ޙައްޤުތަކާ ތަޢާރުޟްވާ ޤާނޫނުތައް ބާޠިލްވުން‬

‫‪24‬‬

‫‪.64‬‬

‫ޣައިރު ޤާނޫނީ އަމުރުތަކަށް ތަބާނުވުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪24‬‬

‫‪.65‬‬

‫ޙައްލުހޯދުމަށްޓަކައި ދަޢުވާކުރުމުގެ ޙައްޤު‬

‫‪24‬‬

‫‪.66‬‬

‫ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަމާ ތަޢާރުޟްވާ ޤާނޫނުތައް ބާޠިލްވުން‬

‫‪25‬‬

‫‪.67‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް‬

‫‪25‬‬

‫‪.68‬‬

‫މާނަކުރުން‬

‫‪26‬‬


‫‪VII ‬‬

‫‪.69‬‬

‫ޙައްޤެއް ނުވަތަ މިނިވަންކަމެއް ނިގުޅައިގަނެވޭފަދަ ގޮތަކަށް‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަނުކުރުން‬

‫‪26‬‬

‫ތިން ވަނަ ބާބު‬ ‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް‬ ‫‪.70‬‬

‫ޤާނޫނުހެދުމުގެ ބާރު‬

‫‪27‬‬

‫‪.71‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދު ކަނޑައެޅުން‬

‫‪28‬‬

‫‪.72‬‬

‫މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުން‬

‫‪29‬‬

‫‪.73‬‬

‫މެންބަރަކަށް ވުމުގެ ޝަރުޠުތައް‬

‫‪30‬‬

‫‪.74‬‬

‫ޞ‬ ‫މެންބަރުކަމާމެދު ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާ ް‬

‫‪32‬‬

‫‪.75‬‬

‫މެންބަރުންގެ މަސައްކަތުގައި ރިޢާޔަތްކުރާންވީ ކަންކަން‬

‫‪33‬‬

‫‪.76‬‬

‫މުދަލާއި ފައިސާގެ ބަޔާން ހާމަކުރުން‬

‫‪33‬‬

‫‪.77‬‬

‫މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪33‬‬

‫‪.78‬‬

‫ހުސްވާ ގޮނޑިއަށް މެންބަރުން އިންތިޚާބުކުރުން‬

‫‪33‬‬

‫‪.79‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢުމުރު‬

‫‪34‬‬

‫‪.80‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢުމުރުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުން‬

‫‪34‬‬

‫‪.81‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ހުވައިކުރުން‬

‫‪34‬‬

‫‪.82‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސާއި ނައިބުރައީސް‬

‫‪35‬‬

‫‪.83‬‬

‫ސތައް‬ ‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލް ާ‬

‫‪37‬‬

‫‪.84‬‬

‫ރިޔާސީ ބަޔާން‬

‫‪37‬‬

‫‪.85‬‬

‫ޖަލްސާތައް ޢާންމުންނަށް ހުޅުވައިލުން‬

‫‪38‬‬


‫‪VIII ‬‬

‫‪.86‬‬

‫ޤާނޫނީ ޢަދަދު‬

‫‪38‬‬

‫‪.87‬‬

‫ވޯޓުދިނުން‬

‫‪38‬‬

‫‪.88‬‬

‫ހިންގުމުގެ ޤަވާޢިދު ކަނޑައެޅުން‬

‫‪39‬‬

‫‪.89‬‬

‫މަޖިލީހުގެ ކަންތައްތައް ހިނގިގޮތުގެ މަޢުލޫމާތު ޝާއިޢުކުރުން‬

‫‪40‬‬

‫‪.90‬‬

‫އިމްތިޔާޒު‬

‫‪41‬‬

‫‪.91‬‬

‫ބިލު ތަޞްދީޤުކުރުމާއި އަލުން ވިސްނުމަށް އަނބުރާ ފޮނުވުން‬

‫‪41‬‬

‫‪.92‬‬

‫ނ‬ ‫ބިލު ޤާނޫނަކަށް ވުމާއި ސަރުކާރުގެ ގެޒެޓްގައި ޝާއިޢުކުރު ް‬

‫‪42‬‬

‫‪.93‬‬

‫މުޢާހަދާތައް‬

‫‪42‬‬

‫‪.94‬‬

‫ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިގެންވާ ޤަވާޢިދު ހެދުމާއި އަމުރުތައް ނެރުމުގެ ބާރު ދިނުން‬

‫‪43‬‬

‫‪.95‬‬

‫ނ‬ ‫ސުޕްރީމްކޯޓުން ލަފާހޯދު ް‬

‫‪43‬‬

‫‪.96‬‬

‫އަހަރީ ބަޖެޓް‬

‫‪44‬‬

‫‪.97‬‬

‫ޓެކްސް ނެގުމާއި ޚަރަދުކުރުން‬

‫‪44‬‬

‫‪.98‬‬

‫ވަޒީރުންނާއި ސަރުކާރުގެ މަޤާމްތަކުގައި ތިބޭ މީހުންނާ ސުވާލުކުރުން‬

‫‪45‬‬

‫‪.99‬‬

‫މީހުން ހާޒިރުކުރުން‬

‫‪46‬‬

‫‪.100‬‬

‫ޔގެ ނައިބު މަޤާމުން‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނުވަތަ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއް ާ‬

‫‪46‬‬

‫ވަކިކުރުން‬ ‫‪.101‬‬

‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރެއްގެ އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓު‬

‫‪48‬‬

‫‪.102‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪49‬‬

‫‪.103‬‬

‫ނޖާއިޒް ފައިދާ ނުވަތަ މަންފާ ނުނެގުން‬ ‫ާ‬

‫‪49‬‬

‫‪.104‬‬

‫އަމީންޢާންމު‬

‫‪50‬‬

‫‪.105‬‬

‫ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުން‬

‫‪50‬‬


‫‪IX ‬‬

‫ހަތަރުވަނަ ބާބު‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ‬ ‫‪.106‬‬

‫ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ބާރު‬

‫‪50‬‬

‫‪.107‬‬

‫ރިޔާސަތުގެ ދައުރު‬

‫‪51‬‬

‫‪.108‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިންތިޚާބުކުރާ ގޮތް‬

‫‪51‬‬

‫‪.109‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް އިންތިޚާބުކުރާ މީހެއްގައި ހުންނާންވީ ޝަރުޠުތައް‬

‫‪52‬‬

‫‪.110‬‬

‫އިންތިޚާބު ބޭއްވުން‬

‫‪52‬‬

‫‪.111‬‬

‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބު‬

‫‪53‬‬

‫‪.112‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބު‬

‫‪54‬‬

‫‪.113‬‬

‫ސުޕްރީމްކޯޓުގެ ނިންމުން‬

‫‪54‬‬

‫‪.114‬‬

‫ޔގެ ނައިބު މަޤާމުގެ ހުވައިކުރުން‬ ‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއް ާ‬

‫‪55‬‬

‫‪.115‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ބާރުތަކާއި މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‬

‫‪55‬‬

‫‪.116‬‬

‫ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތައް‬

‫‪58‬‬

‫‪.117‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‬

‫‪58‬‬

‫‪.118‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪59‬‬

‫‪.119‬‬

‫ކޮށްގެން ނުވާނޭ ކަންތައްތައް‬

‫‪59‬‬

‫‪.120‬‬

‫މުދަލާއި ފައިސާގެ ބަޔާން ހާމަކުރުން‬

‫‪60‬‬

‫‪.121‬‬

‫އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪60‬‬

‫‪.122‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ މަޤާމު ހުސްވުން‬

‫‪60‬‬

‫‪.123‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ވަގުތީގޮތުން‬

‫‪61‬‬

‫ޢުޛުރުވެރިވުން‬


‫‪X ‬‬

‫‪.124‬‬

‫‪.125‬‬

‫ވާޖިބުތައް އަދާ ނުކުރެވޭ ފަދަ ޙާލަތެއް ވަގުތީގޮތުން މެދުވެރިވުން‬

‫‪62‬‬

‫ވާޖިބުތައް އަދާ ނުކުރެވޭ ފަދަ ޙާލަތެއް ދާއިމީގޮތުން މެދުވެރިވުން‬

‫‪62‬‬

‫ޔ ކަމުގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވާ މީހެއްގެ ޝަރުޠު‬ ‫ވަގުތީގޮތުން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއް ާ‬

‫‪63‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ މަޤާމާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ މަޤާމް‬

‫‪63‬‬

‫ގން އާ ރިޔާސީ އިންތިޚާބެއް ބޭއްވުން‬ ‫ހުސްވުމާ ގުޅި ެ‬ ‫‪.126‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާއާއި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ މަޤާމް ވަގުތީގޮތުން‬ ‫އަދާކުރާ މީހުން ހުވައިކުރުން‬

‫‪.127‬‬

‫ކުށުގެ ޒިންމާ އުފުލުން‬

‫‪64‬‬ ‫‪64‬‬

‫‪.128‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާކަން ކޮށްފައިވާ މީހަކަށް ދޭންޖެހޭ ރައްކާތެރިކަމާއި‬

‫‪64‬‬

‫ޢިނާޔަތް‬

‫ފ��ސްވަނަ ބާބު‬ ‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލިސް‬ ‫‪.129‬‬

‫ސ‬ ‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލި ް‬

‫‪65‬‬

‫‪.130‬‬

‫ވަޒީރުންގައި ހުރުން ލާޒިމް ޝަރުޠުތައް‬

‫‪65‬‬

‫‪.131‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪66‬‬

‫‪.132‬‬

‫ލއްޔަތުތައް‬ ‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މަސްއޫ ި‬

‫‪66‬‬

‫‪.133‬‬

‫ބަންޑާރަނައިބު‬

‫‪68‬‬


‫‪XI ‬‬

‫‪.134‬‬

‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލިސް ޖަވާބުދާރީވުން‬

‫‪69‬‬

‫‪.135‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪70‬‬

‫‪.136‬‬

‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރަކު ކޮށްގެންނުވާނޭ ކަންތައްތައް‬

‫‪70‬‬

‫‪.137‬‬

‫މަޤާމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪71‬‬

‫‪.138‬‬

‫މުދަލާއި ފައިސާގެ ބަޔާން ހާމަކުރުން‬

‫‪71‬‬

‫‪.139‬‬

‫މަޤާމުން އިސްތިޢުފާ ދިނުން‬

‫‪71‬‬

‫‪.140‬‬

‫ސަރުކާރުގެ ކޮންމެ އިދާރާއަކާ މަސްއޫލުވާނޭ ވަޒީރަކު ހުރުން‬

‫‪72‬‬

‫ހަވަނަ ބާބު‬ ‫ޢަދްލު އިންޞާފު ޤާއިމްކުރުމުގެ ބާރު‬ ‫‪.141‬‬

‫ފ ޤާއިމްކުރުމުގެ ބާރު‬ ‫ދލު އިންޞާ ު‬ ‫ޢަ ު‬

‫‪72‬‬

‫‪.142‬‬

‫ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކަންކުރުން‬

‫‪73‬‬

‫‪.143‬‬

‫ޞ‬ ‫ކޯޓުތަކުގެ އިޚްތިޞާ ް‬

‫‪73‬‬

‫‪.144‬‬

‫ދުސްތޫރީ މައްސަލަތައް ނިންމުމުގެ ބާރު‬

‫‪74‬‬

‫‪.145‬‬

‫ސުޕްރީމްކޯޓް‬

‫‪75‬‬

‫‪.146‬‬

‫ހައިކޯޓު‬

‫‪76‬‬

‫‪.147‬‬

‫އުއްތަމަފަނޑިޔާރު ޢައްޔަންކުރުން‬

‫‪76‬‬

‫‪.148‬‬

‫ފަނޑިޔާރުން ޢައްޔަންކުރުން‬

‫‪76‬‬

‫‪.149‬‬

‫ފަނޑިޔާރުންގައި ހުރުން ލާޒިމް ޝަރުޠުތައް‬

‫‪77‬‬

‫‪.150‬‬

‫ފަނޑިޔާރުންގެ ހުވައިކުރުން‬

‫‪78‬‬

‫‪.151‬‬

‫ފަނޑިޔާރުކަމުގެ މަސައްކަތުގައި ދެމިތިބުން‬

‫‪78‬‬


‫‪XII ‬‬

‫‪.152‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪78‬‬

‫‪.153‬‬

‫މުދަލާއި ފައިސާގެ ބަޔާން ހާމަކުރުން‬

‫‪79‬‬

‫‪.154‬‬

‫ފަނޑިޔާރުން މަޤާމުގައި ދެމިތިބުމާއި‪ ،‬މަޤާމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪79‬‬

‫‪.155‬‬

‫ކޯޓުތަކުގެ އިޚްތިޞާޞް ކަނޑައެޅުމާއި‪ ،‬ކޯޓުތައް ހިންގުމާބެހޭ ޤާނޫނުތައް‬

‫‪79‬‬

‫ހެދުމުގެ ބާރު‬ ‫‪.156‬‬

‫‪79‬‬

‫ކޯޓުތައް ހިންގުން‬

‫ހަތްވަނަ ބާބު‬ ‫މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތަކާއި މުސްތަޤިއްލު މަޤާމްތައް‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން‬ ‫‪.157‬‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން‬

‫‪80‬‬

‫‪.158‬‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް‬

‫‪80‬‬

‫‪.159‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪81‬‬

‫‪.160‬‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން އެކުލަވައިލުން‬

‫‪82‬‬

‫‪.161‬‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪83‬‬

‫‪.162‬‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪83‬‬

‫‪.163‬‬

‫ޤާނޫނީ ޢަދަދާއި ވޯޓުދިނުން‬

‫‪83‬‬

‫‪.164‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪84‬‬

‫‪.165‬‬

‫މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪84‬‬


‫‪XIII ‬‬

‫‪84‬‬

‫‪.166‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪.167‬‬

‫ނ‬ ‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަ ް‬

‫‪84‬‬

‫‪.168‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއި‪ ،‬މެންބަރުކަމަށް‬

‫‪85‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން‬

‫ޢައްޔަންކުރުން‬ ‫‪.169‬‬

‫މެންބަރުކަމުގެ ޝަރުޠު‬

‫‪86‬‬

‫‪.170‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪87‬‬

‫‪.171‬‬

‫ވޯޓުނެގުމާއި ގުނުން‬

‫‪88‬‬

‫‪.172‬‬

‫އިންތިޚާބާބެހޭ ޝަކުވާ‬

‫‪88‬‬

‫‪.173‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪89‬‬

‫‪.174‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪89‬‬

‫‪.175‬‬

‫ޤާނޫނީ ޢަދަދާއި ވޯޓުދިނުން‬

‫‪89‬‬

‫‪.176‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪89‬‬

‫‪.177‬‬

‫މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪89‬‬

‫‪.178‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪90‬‬

‫‪.179‬‬

‫ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން‬

‫‪90‬‬

‫‪.180‬‬

‫ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއި‪ ،‬މެންބަރުކަމަށް‬

‫‪91‬‬

‫ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން‬

‫ޢައްޔަންކުރުން‬


‫‪XIV ‬‬

‫‪.181‬‬

‫މެންބަރުކަމުގެ ޝަރުޠު‬

‫‪91‬‬

‫‪.182‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪91‬‬

‫‪.183‬‬

‫ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪94‬‬

‫‪.184‬‬

‫ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪94‬‬

‫‪.185‬‬

‫ޤާނޫނީ ޢަދަދާއި ވޯޓުދިނުން‬

‫‪95‬‬

‫‪.186‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪95‬‬

‫‪.187‬‬

‫މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪95‬‬

‫‪.188‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪95‬‬

‫‪.189‬‬

‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން‬

‫‪96‬‬

‫‪.190‬‬

‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއި‪ ،‬މެންބަރުކަމަށް‬

‫‪96‬‬

‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން‬

‫ޢައްޔަންކުރުން‬ ‫‪.191‬‬

‫މެންބަރުކަމުގެ ޝަރުޠު‬

‫‪97‬‬

‫‪.192‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪97‬‬

‫‪.193‬‬

‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪98‬‬

‫‪.194‬‬

‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪98‬‬

‫‪.195‬‬

‫ޤާނޫނީ ޢަދަދާއި ވޯޓުދިނުން‬

‫‪98‬‬

‫‪.196‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪98‬‬

‫‪.197‬‬

‫މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪98‬‬

‫‪.198‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪99‬‬


‫‪XV ‬‬

‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން‬ ‫‪99‬‬

‫‪.199‬‬

‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން‬

‫‪.200‬‬

‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންގެ ޢަދަދާއި‪ ،‬މެންބަރުކަމަށް‬

‫‪100‬‬

‫ޢައްޔަންކުރުން‬ ‫‪.201‬‬

‫މެންބަރުކަމުގެ ޝަރުޠު‬

‫‪100‬‬

‫‪.202‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪100‬‬

‫‪.203‬‬

‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪101‬‬

‫‪.204‬‬

‫ނ‬ ‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުން އިސްތިޢުފާދިނު ް‬

‫‪102‬‬

‫‪.205‬‬

‫ޤާނޫނީ ޢަދަދާއި ވޯޓުދިނުން‬

‫‪102‬‬

‫‪.206‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪102‬‬

‫‪.207‬‬

‫މެންބަރުކަމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪102‬‬

‫‪.208‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪103‬‬

‫‪.209‬‬

‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް‬

‫‪103‬‬

‫‪.210‬‬

‫ނ‬ ‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް ޢައްޔަންކުރު ް‬

‫‪103‬‬

‫‪.211‬‬

‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޝަރުޠު‬

‫‪103‬‬

‫‪.212‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪104‬‬

‫‪.213‬‬

‫ރިޕޯޓުކުރުން‬

‫‪105‬‬

‫‪.214‬‬

‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް އޮޑިޓްކުރުން‬

‫‪105‬‬

‫‪.215‬‬

‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪105‬‬

‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް‬


‫‪XVI ‬‬

‫‪.216‬‬

‫ދނުން‬ ‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް އިސްތިޢުފާ ި‬

‫‪106‬‬

‫‪.217‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪106‬‬

‫‪.218‬‬

‫އޮޑިޓަރ ޖެނެރަލް މަޤާމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪106‬‬

‫‪.219‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪106‬‬

‫‪.220‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް‬

‫‪106‬‬

‫‪.221‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ޢައްޔަންކުރުން‬

‫‪107‬‬

‫‪.222‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ ޝަރުޠު‬

‫‪107‬‬

‫‪.223‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪108‬‬

‫‪.224‬‬

‫މަސައްކަތް އެހެން ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރުން‬

‫‪109‬‬

‫‪.225‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ މަޤާމުގެ މުއްދަތު‬

‫‪110‬‬

‫‪.226‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އިސްތިޢުފާދިނުން‬

‫‪110‬‬

‫‪.227‬‬

‫މުސާރައާއި ޢިނާޔަތްތައް‬

‫‪110‬‬

‫‪.228‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް މަޤާމުން ވަކިކުރުން‬

‫‪110‬‬

‫‪.229‬‬

‫ހުވައިކުރުން‬

‫‪111‬‬

‫‪.230‬‬

‫ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުން‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް‬

‫އަށްވަނަ ބާބު‬

‫ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުން‬ ‫‪111‬‬


‫‪XVII ‬‬

‫‪.231‬‬

‫ކައުންސިލްތައް އިންތިޚާބުކުރުން‬

‫‪111‬‬

‫‪.232‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‬

‫‪112‬‬

‫‪.233‬‬

‫ޤާނޫނުގެ އިމުގެތެރޭގައި ޤަވާޢިދުތައް ހެދުން‬

‫‪113‬‬

‫‪.234‬‬

‫މާލީ ކަންކަން‬

‫‪113‬‬

‫‪.235‬‬

‫މުދާ މިލްކުކުރުމާއި ދަރަންޏަށް ޒިންމާވުމުގެ ބާރު‬

‫‪113‬‬

‫ނުވަވަނަ ބާބު‬ ‫ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތައް‬ ‫‪.236‬‬

‫ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތައް ޤާއިމްކުރުން‬

‫‪113‬‬

‫‪.237‬‬

‫މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް‬

‫‪114‬‬

‫‪.238‬‬

‫ނ‬ ‫ޤާނޫނަށް ތަބާވު ް‬

‫‪114‬‬

‫‪.239‬‬

‫ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކުގެ މައްޗަށް އޮންނަ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ބާރު‬

‫‪114‬‬

‫‪.240‬‬

‫ވަކިވަކި ޚިދުމަތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިންގުން‬

‫‪114‬‬

‫‪.241‬‬

‫ސަލާމަތީ ޚިދުމަތްތަކާ ބެހޭ‪ ،‬ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކޮމިޓީ‬

‫‪114‬‬

‫‪.242‬‬

‫ވަޒީރުން ޖަވާބުދާރީވުން‬

‫‪115‬‬

‫‪.243‬‬

‫ސިފައިންގެ ޚިދުމަތް‬

‫‪115‬‬

‫‪.244‬‬

‫މތް‬ ‫ފުލުހުންގެ ޚިދު ަ‬

‫‪115‬‬

‫‪.245‬‬

‫ޣައިރުޤާނޫނީ އަމުރު ނުކުރުމާއި ޣައިރުޤާނޫނީ އަމުރަށް ތަބާނުވުން‬

‫‪116‬‬

‫‪.246‬‬

‫ނ‬ ‫ހަމަހަމަކަމާއެކު ޢަމަލުކުރު ް‬

‫‪116‬‬


‫‪XVIII ‬‬

‫ދިހަވަނަ ބާބު‬

‫ދައުލަތުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި‪ ،‬މާލީ ޒިންމާތަކާއި ދަޢުވާތައް‬ ‫‪.247‬‬

‫އވާ ތަކެއްޗާއި ދައުލަތަށް ހޯދޭ ތަކެތި‬ ‫ދައުލަތުގެ މިލްކުގަ ި‬

‫‪116‬‬

‫‪.248‬‬

‫ކަނޑާއި‪ ،‬އެއްގަމާއި‪ ،‬ޠަބީޢީގޮތުން އުފެދިފައި ހުރި އަގުހުރި ތަކެތި‬

‫‪117‬‬

‫‪.249‬‬

‫ޤާނޫނީ މިލްކުވެރިޔަކު ނުވާ މުދާ‬

‫‪117‬‬

‫‪.250‬‬

‫ދައުލަތުގެ މުދަލާ ގުޅޭގޮތުން ހިންގާ މުޢާމަލާތްތައް‬

‫‪117‬‬

‫‪.251‬‬

‫ބޭރުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް ރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ އެއްވެސް ބައެއް‬

‫‪118‬‬

‫މިލްކުކޮށްނުދިނުމާއި‪ ،‬ޢަސްކަރީ ބޭނުންތަކަށް ދިނުން‬ ‫‪.252‬‬

‫ދައުލަތުގެ ނަމުގައި ދަޢުވާކުރުމާއި‪ ،‬ދަޢުވާ ލިބިގަތުން‬

‫‪118‬‬

‫އެގާރަވަނަ ބާބު‬

‫ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު‬ ‫‪.253‬‬

‫ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު އިޢުލާންކުރުން‬

‫‪119‬‬

‫‪.254‬‬

‫ޤަރާރުގައި ހިމަނާންޖެހޭ ކަންތައްތައް‬

‫‪119‬‬

‫‪.255‬‬

‫ޤަރާރުގެ ޙުދޫދު‬

‫‪119‬‬

‫‪.256‬‬

‫ޤަރާރު ޝާއިޢުކުރުން‬

‫‪121‬‬

‫‪.257‬‬

‫ޤަރާރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހެޅުން‬

‫‪121‬‬

‫‪.258‬‬

‫ދ މައްސަލަތަކުގައި ގޮތެއް ކަނޑައެޅުން‬ ‫ނ އުފެ ޭ‬ ‫ޤާރާރާ ގުޅިގެ ް‬

‫‪122‬‬

‫‪.259‬‬

‫ޤަރާރުގެ މުއްދަތު ހަމަވުން ނުވަތަ ޤަރާރު ބާޠިލްކުރުން‬

‫‪122‬‬


‫‪XIX ‬‬

‫‪.260‬‬

‫ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ޙާލަތު ނިމުނުކަން އިޢުލާންކުރުން‬

‫‪123‬‬

‫ބާރަވަނަ ބާބު‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙުކުރުން‬ ‫‪.261‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީ އިޞްލާޙުކުރުން‬

‫‪123‬‬

‫‪.262‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ބިލް ތަސްދީޤުކުރުން‬

‫‪123‬‬

‫‪.263‬‬

‫ސަރުކާ��ުގެ ގެޒެޓްގައި ޤާނޫނު ޝާއިޢުކުރުން‬

‫‪124‬‬

‫‪.264‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ތަސްދީޤުނުކުރާ ބިލަކާމެދު ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ‬

‫‪124‬‬

‫ވޯޓެއް ނެގުން‬ ‫‪.265‬‬

‫ބިލު ބާޠިލްވުން‬

‫‪125‬‬

‫‪.266‬‬

‫ބިލުގައި ހިމަނާންޖެހޭ ކަންތައްތައް‬

‫‪125‬‬

‫‪.267‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީ އަށް އިސްލާޙު ގެނެސްގެން ނުވާނޭ ވަގުތު‬

‫‪125‬‬

‫ތޭރަވަނަ ބާބު‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ޢަމަލުކުރުމާއި މާނަކުރުން‬ ‫‪.268‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ ބާރު‬

‫‪125‬‬

‫‪.269‬‬

‫ނ‬ ‫ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ ޤާނޫނުތައް ޞައްޙަވު ް‬

‫‪126‬‬

‫‪.270‬‬

‫ބާޠިލްވާ ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ހިނގައިފައިވާ ކަންކަން‬

‫‪126‬‬

‫‪.271‬‬

‫ދ‬ ‫ޤާނޫނުން ބާރު ލިބިގެން ހަދާ ޤަވާޢި ު‬

‫‪126‬‬


‫‪XX ‬‬

‫‪.272‬‬

‫ނ‬ ‫ޢުމުރާއި‪ ،‬މުއްދަތާއި ތާރީޚު ކަނޑައެޅު ް‬

‫‪126‬‬

‫‪.273‬‬

‫ސުރުޚީތައް‬

‫‪126‬‬

‫‪.274‬‬

‫މާނަކުރުން‬

‫‪126‬‬

‫‪.275‬‬

‫މިބާބަށް ޢަމަލުކުރުން‬

‫‪131‬‬

‫‪.276‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަން‬

‫‪131‬‬

‫‪.277‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުކަމުގެ މަޤާމް ހުސްވުން‬

‫‪132‬‬

‫‪.278‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މެންބަރުންގެ ޝަރުޠުތައް‬

‫‪133‬‬

‫‪.279‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް‬

‫‪133‬‬

‫‪.280‬‬

‫އިލެކްޝަންސް ކޮމިޝަނުގެ މުއްދަތު‬

‫‪133‬‬

‫‪.281‬‬

‫ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން‬

‫‪133‬‬

‫‪.282‬‬

‫ސުޕްރީމްކޯޓް‬

‫‪135‬‬

‫‪.283‬‬

‫ސުޕްރީމްކޯޓަށް ފަނޑިޔާރުން ޢައްޔަންކުރުން‬

‫‪136‬‬

‫‪.284‬‬

‫ސުޕްރީމްކޯޓުގެ މުއްދަތު‬

‫‪136‬‬

‫‪.285‬‬

‫ފަނޑިޔާރުން މަޤާމުގައި ދެމިތިބު ް‬ ‫ނ‬

‫‪137‬‬

‫‪.286‬‬

‫އެހެނިހެން ކޯޓުތައް‬

‫‪138‬‬

‫‪.287‬‬

‫ޞ‬ ‫ކޯޓުތަކުގެ އިޚްތިޞާ ް‬

‫‪138‬‬

‫‪.288‬‬

‫ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް‬

‫‪138‬‬

‫‪.289‬‬

‫އެންޓި‪-‬ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން‬

‫‪139‬‬

‫ސާދަވަނަ ބާބު‬ ‫އިންތިޤާލީ ކަންތައްތަކާބެހޭ ބާބު‬


‫‪XXI ‬‬

‫‪.290‬‬

‫މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތައް‬

‫‪139‬‬

‫‪.291‬‬

‫ޤާނޫނުތައް ދެމިއޮތުން‬

‫‪139‬‬

‫‪.292‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީއަށް އިޞްލާޙެއް ނުގެނައުން‬

‫‪139‬‬

‫‪.293‬‬

‫ނ‬ ‫ޢަމަލުކުރާން ފެށު ް‬

‫‪139‬‬

‫‪.294‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް ދެމިއޮތުން‬

‫‪140‬‬

‫‪.295‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ބާރުތައް‬

‫‪141‬‬

‫‪.296‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިންތިޚާބު‬

‫‪142‬‬

‫‪.297‬‬

‫އެހެނިހެން މަޤާމުތަކާއި މުއައްސަސާތައް ދެމިއޮތުން‬

‫‪142‬‬

‫‪.298‬‬

‫ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން އިދާރީ ދާއިރާތައް ހިންގުން‬

‫‪143‬‬

‫‪.299‬‬

‫ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ކިޔަމަންގަތުން‬

‫‪143‬‬

‫‪.300‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ މަޤާމުގައި ދެމިހުރުމާއި ވަޒީރުންގެ މަޖިލިސް ދެމިއޮތުން‬

‫‪145‬‬

‫‪.301‬‬

‫ރިޔާސީ އިންތިޚާބު‬

‫‪146‬‬

‫ޖަދުވަލު ‪1‬‬ ‫އެކިއެކި މަޤާމުގެ ހުވައި‬ ‫‪-1‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ހުވައި‬

‫‪148‬‬

‫‪-2‬‬

‫ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ނައިބުގެ ހުވައި‬

‫‪148‬‬

‫‪-3‬‬

‫ވަޒީރުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ހުވައި‬

‫‪149‬‬

‫‪-4‬‬

‫ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ ހުވައި‬

‫‪149‬‬

‫‪-5‬‬

‫އުއްތަމަފަނޑިޔާރާއި ފަނޑިޔާރުންގެ ހުވައި‬

‫‪149‬‬


‫‪XXII ‬‬

‫‪-6‬‬

‫މުސްތަޤިއްލު ކޮމިޝަންތަކުގެ މެންބަރުންނާއި‪ ،‬މުސްތަޤިއްލު މަޤާމްތަކުގެ‬

‫‪150‬‬

‫ހުވައި‬ ‫ޖަދުވަލު ‪2‬‬ ‫އިދާރީ ދާއިރާތައް‬

‫‪150‬‬

‫ޖަދުވަލު ‪3‬‬ ‫ޤައުމީ ދިދަ‬ ‫ދ‬ ‫ޤައުމީ ދި ަ‬

‫‪151‬‬

‫ޤައުމީ ދިދަ އެކުލެވިގެންވާ ގޮތް‬

‫‪152‬‬

‫މިންތައް‬

‫‪152‬‬

‫ކުލަތައް‬

‫‪152‬‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ފުރަތަމަ ާ‬

‫ނ‬ ‫ދއުލަތާއި‪ ،‬އަ ިމއްލަ ވެރި ކަމާއި‪ ،‬ރައްޔި ތު ް‬ ‫ަ‬ ‫ސ‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.1‬‬

‫ޔ‬ ‫ދި ވެ ިހރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރި އް ާ‬

‫‪.2‬‬

‫ދ‬ ‫ސރަޙައް ު‬ ‫ދި ވެ ިހރާއްޖޭގެ ަ‬

‫‪.3‬‬

‫ާސ“‬ ‫ާސއ ަ ީކ ”ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސ“ މި ނަމުނ ް‬ ‫ާސގ ައި ”ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެވ ެ‪ީ .‬މގ ެ ފ ަހުނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އި ޝާ ރ ާތ ްކުރ ެވ ެނީ‬

‫”ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫ާސ“‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖެއ ަ ީކ ފ ުރި ހަމ ަ މި ނި ވަންކަނ ް ލި ިބގެނ ްވ ާ‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް ިބނ ާކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ‪ ،‬އ ަމި އްލ ަ ވ ެރި ކަނ ްކުރ ާ‪ީ ،‬ދމި ޤްރ ާ ީޠ‪ ،‬ޖ ުމ ްހ ޫރީ‬ ‫އ ަދި‬

‫ޔ ުނި ޓ ަރީ‬

‫ދ ައުލ ަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬މި‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ނަމ ަ ީކ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫ާސގ ައި ”ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެ“ މި‬ ‫ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪ީ .‬މގ ެ ފ ަހުނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ނަމުނ ް އި ޝާ ރ ާތ ްކުރ ެވ ެނީ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައްދ ަ ީކ‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ދަމ ައި ލެވ ޭ‪،‬‬ ‫ސލ ައި ންތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި ވ ާ ިބމ ާއި ‪ ،‬ޖ ައ ްވ ާއި ‪،‬‬ ‫ރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ާ ިކޕެލ ަޖި ކ ް ބ ޭ ް‬ ‫ސލ ައި ންތ ަކުނ ް‬ ‫ކ ަނޑ ާއި ‪ ،‬ކ ަނޑ ުގ ެ އ ަ ީޑގ ައި ވ ާ ިބމ ާއި ‪ ،‬މި ބުނ ެވި ދި ޔ ަ ބ ޭ ް‬ ‫ފ ެށި ގެނ ް ބޭރުގ ައި ވ ާ ރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ް ީދ ކ ަނޑ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ަނޑ ުގ ެ‬ ‫އ ަ ީޑގ ައި ވ ާ ިބމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ަނޑ ާ ގ ުޅި ފ ައި ވ ާ ޖ ައ ްވ ެވ ެ‪ .‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ސ ބަދ ަލ ެއ ް ގެނެވ ޭނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ‬ ‫ސަ ރަޙ ައްދ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ މ ަދ ުވ ެގެނ ް ތި ންބ ައި ކުޅ ަ ދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްވ ާ‬ ‫ޤާނޫނަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪1‬‬


‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނގެ ާ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫‪.4‬‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ދމުގެ ާ‬ ‫ނހެ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.5‬‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނގުމުގެ ާ‬ ‫ނ ިހ ް‬ ‫ވެރި ކަ ް‬

‫‪.6‬‬

‫ރމުގެ‬ ‫ްޞފު ޤާ ިއމްކު ު‬ ‫ދލު ިއނ ާ‬ ‫ޢަ ު‬

‫‪.7‬‬

‫ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމެހ ައި ބާރުތ ައ ް ފ ެށި ގެނ ް އަންނަނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫އ ަދި‬

‫ިކބ ައި ންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫މި‬

‫ދ ެމި އޮންނ ާނީ‬

‫ބާރުތ ައ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ިކބ ައި ގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނ ުހ ެދ ުމ ުގ ެ‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫އެންމެހ ައި‬

‫ބާރުތ ައ ް‬

‫ލި ިބގެންވ ަނީ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބާރ ު ލި ިބގެންވ ަނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލި ިބގެންވ ަނީ‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫ކ ޯޓުތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ާ‬ ‫ދތު‬ ‫ޔ ަ‬ ‫ސ ާ‬ ‫ސގ ެ ި‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.8‬‬

‫ދި ވެ ިހރައްޔި ތް‬

‫‪.9‬‬

‫ާސގ ައި ވ ާ‬ ‫ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމެހ ައި ބާރުތ ައ ް ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( ތި ރީ ގ ައި މި ވ ާ ީމހުންނަ ީކ ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތ ެއ ް‬ ‫‪ .1‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވ ާ ކޮންމ ެ ީމހ ެއ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތަކ ަށ ް އުފަނ ް ކޮންމ ެ ދ ަރި އ ެއ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތަކ ަށ ްވ ެއްޖ ެ ކޮންމ ެ‬ ‫ޭސއ ެއ ް‪.‬‬ ‫ިބދ ީ‬ ‫)ށ( ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތ ެއ ްގ ެ‬

‫ިކބ ައި ނ ް‬

‫ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތުކަނ ް‬

‫ނި ގުޅ ައ ެއ ް‬

‫ނުގަނެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތުކަނ ް ދޫކ ޮށްލަނ ް އެދ ޭ ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށ ް ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތުކަނ ް ދޫކ ޮށ ްލ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪2‬‬


‫ސ މުސްލި މަކ ަށ ް މެނ ު ީވ‬ ‫)ރ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި އ ެހެނ ް އ ޮތްނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތަކ ަށ ް ނ ުވެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ދއުލަތުގެ ީދ ް‬ ‫ަ‬

‫‪.10‬‬

‫ަސ‬ ‫ޤައު ީމ ބ ް‬

‫‪.11‬‬

‫ދ‬ ‫ޤައު ީމ ދި ަ‬

‫‪.12‬‬

‫ިސ‬ ‫ދި ވެ ިހރާއްޖޭގެ ފައ ާ‬

‫‪.13‬‬

‫ށ‬ ‫ނކުރާ ރަ ް‬ ‫ވެރި ކަ ް‬

‫‪.14‬‬

‫ަސ‬ ‫ދވ ް‬ ‫ޤައު ީމ ު‬

‫‪.15‬‬

‫)ހ( ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތ ުގ ެ ީދނަ ީކ އި ސްލ ާމ ް ީދނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އި ސްލ ާމ ް ީދނަ ީކ‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޤާނޫނ ުގެމ ައި ގ ަނޑ ު މ ަޞް ދަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫ސ‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ޤާނޫނ ެއ ް ނ ުހެދޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޤ ައ ު ީމ ބަހ ަ ީކ ދި ވ ެ ިހބ ަހ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޤ ައ ު ީމ ދި ދ ަ އ ެކ ުލ ެވި ގެންވ ަނީ ފ ެ ިހކުލ ައި ގ ެ ދި ގ ު‬ ‫އަކ ައ ެއ ްގ ެ މ ެދުގ ައި ހުންނަ ހ ުދ ު ހ ަނދުފ ަޅި އ ަކ ާއި ‪ ،‬މި ފ ެ ިހ ދި ގ ު‬ ‫އަކ ައި ގ ެ ބޭރުނ ް ހުންނަ ރަތ ްކުލ ައި ގ ެ ބޯޑަރ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ޤ ައ ު ީމ ދި ދ ައި ގ ެ މި ންތ ަކ ާއި ‪ ،‬ކުލ ަ ކ ޯޑ ާއި ‪ ،‬ހ ަނދުފ ަ ިޅ ހުންނާނ ްވ ާނީ މި‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 3‬ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވ ާ ގޮތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ފ ައި ސާގ ެ ޔ ުނި ޓ ަ ީކ‪ ،‬ރ ުފި ޔ ާ އ ެވ ެ‪ .‬މި ރ ުފި ޔ ާ އ ެކ ުލ ެވި ގެންވ ަނީ‬ ‫ސަ ތޭކ ަ ލ ާރީ ގ ެ މ ައްޗ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ވ ެރި ކަނ ްކުރ ާ ރަށ ަ ީކ މ ާލ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫ޤ ައ ު ީމ‬

‫ދުވަހ ަ ީކ‬

‫ރަ ީބޢ ުލްއ ައްވ ަލ ް މ ަހ ުގ ެ‬

‫އ ެއްވަނަ‬

‫ދުވ ަހ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪3‬‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ދވަ ަ‬ ‫ެ‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ސ ޙައްޤުތަކާ ިއ މިނި ވަ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫އ ާ‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ރކޮށްދި ު‬ ‫ށވަ ު‬ ‫ޙައްޤުތައް ކަ ަ‬

‫‪.16‬‬

‫)ހ(‬

‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ އެންމެހ ައި ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފ ު ނ ުވާނޭ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ކޮންމ ެ‬ ‫ާސ ކަށަވަރުކ ޮށްދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވާކަނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ަދި‬

‫ސ ޙ ައްޤ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ‬ ‫މި އި ނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫މި ންވަރ ެއ ް‬

‫ިހފ ެހ ެއްޓ ޭނީ‬

‫މި‬

‫ާސއ ާ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ތ ަޢާރ ުޟް ނ ުވ ާ ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ‬ ‫ޤާނޫނަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނަކުނ ް‬

‫ސ އ ެއި ނ ް ޙ ައްޤ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ އ ެއ ްވެސްމި ންވަރ ެއ ް‬ ‫ވެ ް‬ ‫ިހފ ެހ ެއްޓ ޭނީ ‪ ،‬މި ނި ވަނ ް‪ީ ،‬ދމި ޤްރ ާ ީޠ މ ުޖްތަމ ަޢ ެއްގ ައި‬

‫މި ފަދ ަ‬

‫ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓި ދާނެކަމ ަށ ް ޤ ަބ ޫލ ުކުރެވ ޭ‬ ‫މި ންވަރަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލުތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް ދެމ ެހ ެއ ��ޓުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް މި‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނަކުނ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓުމަކ ަށ ް މި މ ާއ ްދ ާގ ެ‬ ‫)ހ( ހުރަހ ެއ ް ނާޅ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪4‬‬


‫)ނ(‬

‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙ ައްޤ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ މި ންވަރ ެއ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ފ ައި ވ ަނީ މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ(‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ާއި )ށ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ްތ ޯ ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމުގ ައި ކ ޯޓުނ ް އ ެ‬ ‫ކަމ ަކ ާ ގުޅ ޭ ހ ުރި ހ ައި ކަންތ ައްތަކ ަށ ް ފ ުރި ހަމައ ަށ ް ރި ޢާޔ ަތ ްކުރާނ ް‬ ‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪ީ .‬މގ ެތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ ޒ ާތ ާއި ބާވ ަތ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓ ުމ ުގ ެ‬ ‫ބޭނ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ު ިހނ ްމުކަނ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ާއި މި ންވަރ ު‪.‬‬ ‫‪ .4‬އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓި ިހފ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާ‬ ‫އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ މ ު ިހނ ްމުކ ަމ ާ ހ ުރި‬ ‫ގ ުޅުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .5‬އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ްޞދ ު‬ ‫މި ންވަރަށ ްވުރ ެ ކުޑަކ ޮށ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ގެނ ް ބޭނުނ ްވ ާ މ ަޤ ަ‬ ‫ާޞލ ްކުރ ެވި ދާނ ެތ ޯ‪.‬‬ ‫ޙ ި‬ ‫‪ .6‬އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ފ ައި ވ ަނީ‬ ‫މި‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ(‬

‫ގެދ ަށުނ ް ނަމ ަ‪،‬‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ‬

‫އ ަޞް ލުތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށްޓަކ ައި އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫އ ެ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ކޮންމ ެހެނ ް ިހފަހ ައ ްޓާންޖެހ ޭތ ޯ‪.‬‬

‫‪5‬‬


‫)ރ(‬

‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙ ައްޤ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ‬ ‫ާސގ ައި‬ ‫ސ މި ންވަރ ެއ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ފ ައި ވ ަނީ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ‬

‫މި ންވަރަށްކަނ ް‬

‫ސ ިބތުކ ޮށ ްދި ނުމ ަ ީކ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ނުވަތ ަ އ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ‬ ‫ާ‬ ‫މި ނި ވަންކަމ ެއ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓި ފަރ ާތ ެއ ްގ ެ ޒި ނ ްމ ާ އ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ތަފާތު ު‬

‫‪.17‬‬

‫ބ‬ ‫ދއުލަތުގެ ވާ ިޖ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.18‬‬

‫)ހ(‬

‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް‪ ،‬މި ބ ާބުގ ައި‬ ‫ސ ގޮތ ަކުނ ް ތ ަފ ާތ ުކުރުމ ެއްނ ެތި‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ބިގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް‬ ‫ސލ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އުފަނ ް ީވ ޤ ައުމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ލި ބ ުމުގ ައި ‪ ،‬އ ެ މީހ ެއ ްގ ެ ނަ ް‬ ‫ކުލަޔ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ޖި ނ ްސަ ށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ޢ ުމުރަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ޖި ސްމ ާނީ‬ ‫ނުވަތ ަ ނަފްސާނީ ނ ުކ ުޅ ެދުނ ްތ ެރި ކަމަކ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މީހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސނުމަކ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މ ާ ީލ ފ ުދުނ ްތ ެރި‬ ‫ސ ވި ް‬ ‫ާސ ނުވަތ ަ އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬ ‫ސބ ަތ ްވ ާ ޢ ާއި ލާއ ަށ ް ނުވަތ ަ އުފަންރަށ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ނި ް‬ ‫ސ ކަމަކ ަށ ް ބަލ ައި ތ ަފ ާތުކ ޮށ ްގެނ ެއްނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ނޫނ ްވ ެ ް‬

‫)ށ(‬

‫މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ޙާލަތ ަށ ްވުރ ެ‬

‫ނި ކަމ ެތި ކަމ ެއ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ‬

‫ްޞ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ބަޔަކ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ގ ޮތުނ ް ޚ ާއ ަ‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކަމ ެއ ް ލި ިބދޭންޖެހ ޭ ބަޔަކ ަށ ް އ ެ ީހތ ެރި ވ ެދި ނުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫ނުވަތ ަ ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ލި ިބދި ނުމ ަށްޓަކ ައި ކުރ ާ ކަންތ ައްތަކ ަ ީކ‬ ‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ފަދ ަ ތ ަފ ާތ ުކުރުމ ެއ ް‬ ‫ކ ަމުގ ައ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސއ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬ ‫ވ ާޖި ބ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪6‬‬

‫މި ނި ވަންކަނ ް‬

‫ިޙމާޔ ަތްކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ކ ުރި އެރ ުވުމ ަ ީކ‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬


‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ނވާ ކަ ް‬ ‫ރ ިވފަ ިއ ު‬ ‫ނކު ެ‬ ‫މަ ާ‬

‫‪.19‬‬

‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ނުވަތ ަ ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެ ިޅގެނ ް މަނާކ ޮށްފ ައި ނ ުވ ާ‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ކޮންމ ެ ކަމ ެއ ްކުރ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނކަން‪.‬‬ ‫ރމުގެ މިނި ވަ ް‬ ‫ކު ު‬

‫ސ‬ ‫ސ ީމހ ަކ ު ކުރ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ަދި ޤާނޫނަކުނ ް ހ ުއްދ ަ ލި ިބގެންމެނ ު ީވ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސއަޅ ައި ހ ުއ ްޓުވ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހުރަ ް‬ ‫ކަމަކ ަށ ް ހަމ ަ އެކ ަކ ުވި ޔ ަ ް‬ ‫ނ‬ ‫ހަމަހަމަކަ ް‬

‫‪.20‬‬

‫ރމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ދި ރި ހު ު‬

‫‪.21‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔތްކު ު‬ ‫ިތމާވެށި ިޙމާ ަ‬

‫‪.22‬‬

‫ޤާނޫނ ުގ ެ ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި ‪ ،‬އ ަދި އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޤާނޫނ ު ިހނ ްގ ުމުގ ައި‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހ ަ ީކ‬

‫ސ‬ ‫ވެ ް‬

‫ހަމަހަމ ަވ ެގެނ ްވ ާ ީމހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫ޤާނޫނ ުގ ެ‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނުނ ް ލި ިބދ ޭ މަނ ްފާތ ައ ް ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު ލި ބުމ ަ ީކ‬ ‫ސ ޙ ައްޤ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ަ ކޮންމ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‪ ،‬ދި ރި ހުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ާއި ‪ ،‬އ ަމި އްލ ަ މި ނި ވަންކ ަމ ާއި ‪ ،‬ނަފ ް ު‬ ‫ާސގ ެ ‪16‬‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ފ ަހ ެ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ވަނަ މ ާއ ްދާގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ހަދ ައި ފ ައި ވ ާ ޤާނޫނަކ ާ‬ ‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ ިކބ ައި ނ ް‪ ،‬މި އި ނ ް ޙ ައްޤ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ‬ ‫އ ެއްގޮތ ަށ ް މެނ ު ީވ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ މި ންވަރ ެއ ް ނި ގުޅ ައި ގަނ ެވި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ނި ވަންކަމ ެއ ްގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޤ ުދްރަ ީތ ތި މ ާވ ެށ ްޓ ާއި ‪،‬‬

‫ދި ރޭތ ަކ ެ ީތގ ެ މ ުއ ްސަ ނދި ކ ަމ ާއި ‪،‬‬

‫ަސލ ަތްތ ަކ ާއި ރީ ތި ކަނ ް މި ހާރ ުގ ެ ީޖލުތަކ ަށ ާއި އަންނާނ ް އ ޮތ ް‬ ‫ޤ ުދްރަ ީތ ވ ީ‬ ‫ީޖލުތ ަކ ުގ ެ މަނ ްފާއ ަށްޓަކ ައި‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަ ީކ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ާސ ވ ާޖި ބ ެކ ެވ ެ‪ .‬އި ޤ ްތި ޞާ ީދ އ ަދި އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ކ ުރި އެރުނ ް ހ ޯދުމ ަށ ް‬ ‫އަސ ީ‬ ‫ކުރެވ ޭ‬

‫މ ަސަ އްކ ަތްތަކ ަ ީކ‬

‫ތި މ ާވ ެށި‬

‫ިޙމާޔ ަތ ްކުރެވ ޭ‪،‬‬

‫ދެމ ެހ ެއްޓ ެނި ވި‬

‫ތަރައ ް ީޤގ ެ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް ކުރެވ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް ކަމ ަށ ް ހ ެދުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫މި ފަދ ަ ޙަރަކ ާތްތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ތި މ ާވ ެށި ތަޣ ައްޔަރ ުވި ޔ ަ ނ ުދި ނުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫ދި ރޭތ ަކ ެ ީތގ ެ ނަސްލ ެއ ް ނ ެތި ގެނ ް ދި ޔ ަ ނ ުދި ނުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ތި މ ާވ ެށި ހ ަލ ާކ ުވި ޔ ަ‬ ‫ަސލ ަތްތ ައ ް ބ ޭކާރ ުވި ޔ ަ ނ ުދި ނުމ ަށ ް ދ ައުލ ަތުނ ް‬ ‫ނ ުދި ނުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ޤ ުދްރަ ީތ ވ ީ‬ ‫ބާރުއ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪7‬‬


‫ިޞ ީދ އަދި ިއޖް ިތމާ ީޢ‬ ‫ިއޤްތ ާ‬

‫‪.23‬‬

‫އަންނަނި ވި ޙ ައ ްޤ ު ތަކ ަ ީކ ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ާ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ެއ ް‬ ‫ސކ ަމ ާއި ‪،‬‬ ‫ާސނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ިހނދ ު‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ތަނަވ ަ ް‬ ‫ކަމ ަށ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޙައްޤުތައް‬

‫ކުޅ ަދާނަކަނ ް ހ ުރި މި ންވަރަކ ަށ ް އ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ހޯދޭނޭ މ ަގ ު‬ ‫ސކ ޮށ ްދި ނުމ ަށ ް ދ ައުލ ަތުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތަނަވ ަ ް‬ ‫)ހ( ރަނގ ަޅ ު ކާނ ާއ ާއި ‪ ،‬ސާފ ު ފެނ ް ފުދ ޭ މި ންވަރަށ ް ލި ބުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ( ފޭރ ާމ ާއި ިހޔާވ ަ ިހކަނ ް ލި ބުނ ް‪.‬‬ ‫ޞއ ް ީޙ ިޚދުމ ަތްތ ައ ް ލި ބުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ( ރަނގ ަޅ ު ފެންވަރ ުގ ެ ި‬ ‫ޞއްޙަތ ަށ ް ރަނގ ަޅ ު މާޙ ައ ުލ ެއ ް ލި ބުނ ް‪.‬‬ ‫)ރ( ދި ރި އުޅޭނޭ ސާފ ު އ ަދި ި‬ ‫)ބ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޠ ަ ީބ ީޢ މ ުއ ްސަ ނދި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬ދ ަތުރުފ ަތުރ ު ކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ަސލ ަތްތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހ ުރި ހ ައި‬ ‫ަސލ ަތްތ ަކ ާއި ‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ޚަބަރ ު ފ ަތުރ ާ ވ ީ‬ ‫ވ ީ‬ ‫ާޞލ ާ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ައ ް ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު ބޭނުނ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ބާވ ަތ ެއ ްގ ެ މ ުއ ަ‬ ‫ުޞތ ު ލި ބުނ ް‪.‬‬ ‫ފުރ ަ‬ ‫ސ އ ެ ރަށ ަކ ާ އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ‬ ‫)ޅ( ީމހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ ކޮންމ ެ ރަށ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫މި ންވަރ ުގ ެ ނަރުދ ަމ ާ ނި ޒާމ ެއ ް ޤ ާއި މ ްވެފ ައި އ ޮތުނ ް‪.‬‬ ‫ސ އ ެ ރަށ ަކ ާ އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ‬ ‫)ކ( ީމހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ ކޮންމ ެ ރަށ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫މި ންވަރަށ ް ކަރަނ ްޓ ުގ ެ ިޚދުމ ަތ ް ޤ ާއި މ ްވެފ ައި އ ޮތުނ ް‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ޒާ ީތ ދި ރި އުޅު ް‬

‫‪.24‬‬

‫ކޮންމ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ޒ ާ ީތ އ ަދި ޢ ާއި ީލ ދި ރި އ ުޅ ުމ ާއި ‪ ،‬ގޮވ ަތި ގެދޮރ ާއި ‪،‬‬ ‫ާޞލ ާތުތަކ ަ ީކ ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ވ ެގެނ ްވ ާ ކަންކ ަމ ާއި‬ ‫އަނ ެކުންނ ާ ކުރ ާ ޒ ާ ީތ މ ުއ ަ‬ ‫ތަންތަނ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ަ ކޮންމ ެ ީމހ ަކުމ ެ‪ ،‬އަނ ެކުނ ްގ ެ މި ބުނ ެވުނ ު ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް‬ ‫ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪8‬‬


‫ނ‬ ‫ދކަމު ް‬ ‫ރމާއި‪ ،‬ގަ ަ‬ ‫ނކު ު‬ ‫އަޅުވެ ިތ ު‬

‫‪.25‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ‬ ‫ސ ީމހ ަކ ު އ ަޅ ުވ ެތި ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ީމހ ަކ ު ލ ައްވ ައި މ ަޖ ުބޫރުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުވ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރވު ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ަސއްކަތް ު‬ ‫މ ަ‬

‫)ށ(‬

‫ސފ ައި ނ ްގ ެ އި ލ ްޒ ާ ީމ ިޚދުމަތ ަށ ް ގޮވ ައި ލ ުމ ާއި ‪ ،‬ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައ ްޔ ާއި‬

‫ފަރ ުދުނ ްގ ެ‬

‫ފުރާނައ ާއި‬

‫މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ‬

‫ުސބ ާތ ެއ ް ދި މ ާވ ެއްޖ ެ ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައި‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ގ ެއ ްލި ދާނެފަދ ަ މ ީ‬ ‫ޢާނ ްމ ު ިޚދުމަތ ަށ ް ގޮވ ައި ލ ުމ ާއި ‪ ،‬ކ ޯޓ ުގ ެ ޙ ުކުމ ެއ ް ތަނ ް ީފޛ ުކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ގ ޮތުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރާންޖ ެހުމ ަ ީކ މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( އ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ‬ ‫ކަމ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނމުގެ ޙައްޤާ ިއ‬ ‫ވޯޓުދި ު‬

‫‪.26‬‬

‫ާސ ގ ައި އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ނ ުވާހ ައި ިހނދ ަކ ު‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ށ ކުރި މަ ިތލުމުގެ‬ ‫ބތަކަ ް‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ިއ ް‬

‫ޢ ުމުރުނ ް އ ަށާރަ އަހަރުނ ް މ ަ ީތގ ެ ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ އަންނަނި ވި‬

‫ޙައްޤު‬

‫ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކުގ ައ ްޔ ާއި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު‬

‫ސއްރ ު‬ ‫ވ ޯޓުތ ަކުގ ައި ވ ޯޓ ުދި ނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‪ .‬މި ފަދ ަ ވ ޯޓުތަކ ަ ީކ ި‬ ‫ވ ޯޓުތަކަކ ަށ ް ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކުގ ައި އ ެ ިކއ ެ ިކ މ ަޤ ާމުތަކ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‪.‬‬

‫)ނ( އ ެ ީމހ ަކ ު އ ަމި އްލައ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ަކ ު މި ނި ވަންކ ަމ ާއ ެކ ު‬ ‫އި ޚ ްތި ޔާރ ުކުރ ާ މަނ ްދ ޫބުނ ް މ ެދ ުވ ެރި ކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ިހނ ްގ ުމުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ރމުގެ މިނި ވަ ް‬ ‫ޔލުފާޅުކު ު‬ ‫ިޚ ާ‬

‫‪.27‬‬

‫މި ނި ވަންކ ަމ ާއ ެކ ު ފި ކުރ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފުނ ުވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ބ ުއ ްދި އ ަށ ް ފެންނަ ގ ޮތްތ ަކ ާއި ‪ި ،‬ޚޔ ާލުތ ައ ް ދ ުލ ާއި‬ ‫ސ ގ ޮތްގޮތ ަށ ް ފ ާޅ ުކުރ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ‬ ‫ޤަލ ަމުނ ް އ ަދި މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪9‬‬


‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ޫސވެރި ކަމުގެ މިނި ވަ ް‬ ‫ނ ް‬

‫‪.28‬‬

‫ދމާ ިއ މަޢުލޫމާތު‬ ‫މަޢުލޫމާތު ހޯ ު‬

‫‪.29‬‬

‫ނޫސްވ ެރި ކަނ ް ކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ާޞލ ާ ީތ‬ ‫މ ުއ ަ‬

‫ަސލ ަތްތ ައ ް ބޭނުނ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ވ ީ‬

‫މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ީ .‬މގ ެތެރޭގ ައި ޚަބަރ ާއި ‪،‬‬ ‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ާއި ‪ ،‬ފެންނަ ގ ޮތްތ ަކ ާއި ‪ި ،‬ޚޔ ާލުތ ައ ް ފ ާޅ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ޝާ އި ޢ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ފ ެތުރ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ޝާ އި ޢ ުކުރ ާ ނުވަތ ަ ފ ަތުރ ާ‬ ‫ސ ީމހަކ ަށ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ފ ާޅ ުކުރ ާ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ެއ ްގ ެ މ ަޞް ދަރ ު ހާމ ަކުރުމ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަޖ ުބޫރުކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދި ނ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ނމުގެ މިނި ވަ ް‬ ‫ދި ު‬ ‫ާސ ޕާ ީޓތަކާއި‪،‬‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬

‫އ ުނގެނ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ުނގަންނައި ދި ނ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ހ ޯދ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު‬

‫‪.30‬‬

‫)ހ(‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޔތަކާއި‪ ،‬ޖަމާޢަތްތައް‬ ‫ޖަމް ިޢއް ާ‬ ‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ދމުގެ މިނި ވަ ް‬ ‫ހެ ު‬

‫ާސ ޕ ާ ީޓ އުފ ައްދ ައި ‪ި ،‬ހންގ ައި ‪ ،‬ޕ ާ ީޓތ ަކ ުގ ެ ޙަރަކ ާތްތ ަކުގ ައި‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬

‫)ށ(‬

‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ަކ ާއި‬

‫ޖ ަމާޢ ަތްތ ައ ް ހ ެދ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ‬

‫ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ީ .‬މގ ެ ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ޙ ައ ްޤުތ ައ ް‬ ‫ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪.1‬‬

‫އި ޤ ްތި ޞާ ީދ‪،‬‬

‫އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ‪،‬‬

‫ްޞދުތަކ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫މ ަޤ ަ‬

‫ތ ަޢ ު ީލ ީމ‪،‬‬

‫ޘ ަޤ ާ ީފ‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ޖ ަމާޢ ަތ ް‬

‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔ ާ‬

‫އުފ ައްދ ައި ‪ ،‬އެފަދ ަ ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ަކ ާއި‬

‫ޖ ަމާޢ ަތްތ ަކުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‪.‬‬ ‫‪ .2‬މ ަސަ އްކ ަތ ްތ ެރީ ނ ްގ ެ ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ައ ް އ ުފ ެއ ްދ ުމ ާއި ‪ ،‬އެފަދ ަ‬ ‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ަކުނ ް ިހނ ްގ ާ ޙަރަކ ާތްތ ަކުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ާއި‬ ‫ނ ުވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‪.‬‬


‫ރމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ހަޅުތާލުކު ު‬

‫‪.31‬‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫އެއްވެއުޅުމުގެ މިނި ވަ ް‬

‫‪.32‬‬

‫ރމުގެ‬ ‫ރ ރައްކާތެރި ކު ު‬ ‫ބ ު‬ ‫ނމާ ިއ އަ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.33‬‬

‫އި ޙ ްތި ޖ ާޖ ުކުރުމ ަށްޓަކ ައި ހ ަޅ ުތ ާލ ުކުރ ުމ ުގެގ ޮތުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ހ ުއްޓ ައި ލ ައި ގެނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ތި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ވ ަ ީޒފ ާ އ ަދ ާކުރ ާ ީމހުންނ ާއި އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްތ ެރީ ންނަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ކ ުރީ ނ ް‬

‫ހ ުއްދ ައ ެއ ް‬

‫ހ ޯދުމ ަކާނުލ ައި‬

‫ސުލްޙ ަވ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‬

‫އ ެއ ްވ ެއ ުޅ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޙައްޤު‬ ‫ރމާ ިއ ޢާ ިއލާ‬ ‫ކަ ިއވެނި ކު ު‬

‫އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ނަމ ާއި އ ަބުރ ު ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރ ެވި ފ ައި އ ޮތ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ‬

‫‪.34‬‬

‫)ހ( ޤާނޫނުގ ައި ކ ައި ވ ެނި ކުރެވ ޭ ޢ ުމުރުކ ަމުގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ޢ ުމުރ ުގ ެ‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ރމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ޤާ ިއމްކު ު‬

‫ކ ައި ވ ެނި ކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ޢ ާއި ލ ާ ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ ިބނ ްގާކަމ ަށ ް‬ ‫އ ަދި ޢ ާއި ލާއ ަ ީކ މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ޠ ަ ީބ ީޢ އ ަދި އަސ ީ‬ ‫ްޞ‬ ‫ީވ ިހނދ ު‪ ،‬ކޮންމ ެ ޢ ާއި ލާއަކ ަށްމ ެ މ ުޖްތަމ ަޢ ާއި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ޚ ާއ ަ‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ލި ިބދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ކ ައި ވެންޏ ެއ ް ރ ޫޅި އްޖ ެ‬

‫ޙާލ ަތ ެއްގ ައި‬

‫ތި ިބނަމ ަ‪،‬‬

‫ދ ަރީ ނ ް‬

‫އެ‬

‫ްޞ ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް‬ ‫ދ ަރީ ންނަށ ް ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޚ ާއ ަ‬ ‫ލި ިބދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ ިއ ‪.35‬‬ ‫ނ ާ‬ ‫ނ ިއ ޅަފުރާގެ ކު ީދ ް‬ ‫ނ ާ‬ ‫ކުޑަކު ީދ ް‬

‫ނ ިއ‬ ‫ނ ާ‬ ‫ަސ ީވ ީމހު ް‬ ‫ދވ ް‬ ‫ނ ު‬ ‫ރ ް‬ ‫ޢުމު ު‬

‫)ހ(‬

‫ޢ ާއި ލ ާގ ެ‬

‫ފަރ ާތުންނ ާއި‬

‫ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ‬

‫ފަރ ާތުންނ ާއި‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ްޞ ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ލި ބުމ ަ ީކ‬ ‫ްޞ އ ެ ީހތ ެރި ކ ަމ ާއި ޚ ާއ ަ‬ ‫ފަރ ާތުނ ް ޚ ާއ ަ‬

‫ނވާ‬ ‫ނ ް‬ ‫ށ ބޭ ު‬ ‫ްޞ އެ ީހއަ ް‬ ‫ޚާއ ަ‬

‫ކުޑ ަކ ު ީދންނ ާއި ޅ ަފުރައި ގ ެ‬

‫ްޞ‬ ‫ށ ިލބޭ ޚާއ ަ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ީމހު ް‬

‫ސގޮތ ަކުނ ް‬ ‫އ ަދި ކުޑ ަކ ު ީދންނ ާއި ޅ ަފުރައި ގ ެ ކ ު ީދންނަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނ‬ ‫ރައްކާތެރި ކަ ް‬

‫ހ ާނީ އްކަކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ކ ު ީދންނަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ާ ޙ ައްޤ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ްސގ ޮތުނ ް‬ ‫ޖި ނ ީ‬

‫އ ަނި ޔާކ ޮށ ް‬

‫ސގޮތ ަކުނ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ތ ަފ ާތުކ ޮށ ް އެކ ަ ީށގެންނ ުވ ާ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ‪ ،‬އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި‬ ‫ާޞލ ްކުރުމ ަށ ް‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ކ ޮށ ް އ ެ ީމހުނ ްގ ެ ފ ުށުނ ް ނ ާޖ ާއި ޒ ް މަނ ްފާތ ައ ް ޙ ި‬ ‫ސ މ ަސަ އްކ ަތްކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ަ އެކ ަކ ުވ ެ ް‬ ‫‪11‬‬


‫)ށ(‬

‫ޢ ާއި ލ ާގ ެ ފަރ ާތުންނ ާއި ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ ފަރ ާތުންނ ާއި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ފަރ ާތުނ ް‬ ‫ސ ީވ‬ ‫ްޞ އ ެ ީހތ ެރި ކ ަމ ާއި ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ލި ބުމ ަ ީކ ޢ ުމުރުނ ް ދުވ ަ ް‬ ‫ޚ ާއ ަ‬ ‫ްޞއ ެ ީހއ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ ީމހުންނަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ާ‬ ‫ީމހުންނ ާއި ‪ ،‬ޚ ާއ ަ‬ ‫ޙ ައްޤ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނމުގެ ޙައްޤު‬ ‫އުނގެ ު‬

‫‪.36‬‬

‫ރމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ަސއްކަތްކު ު‬ ‫މ ަ‬

‫‪.37‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ ބާވ ަތ ެއ ްގ ެ ތ ަފ ާތ ުކުރުމ ެއ ް ނ ެތި އ ުނގެނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ފ ަށ ާ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި‬

‫ަސ‬ ‫މ ެދުމ ަދުރ ީ‬

‫ތ ަޢ ު ީލމ ު ދ ައުލ ަތުނ ް ިހލ ޭ‬

‫ަސ‬ ‫ފޯރުކ ޮށްދޭނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކ ު ީދންނަށ ް ފ ަށ ާ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި މ ެދުމ ަދުރ ީ‬ ‫ތ ަޢ ު ީލމ ު ދި ނުމ ަ ީކ އ ެ ކ ު ީދނ ްގ ެ މ ައި ންބަފ ައި ންނ ާއި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް ލ ާޒި މ ް ކަމ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މ ަ ީތ ތ ަޢ ު ީލމ ު އ ުނގެނ ުމ ުގ ެ‬ ‫ުޞތ ު އެންމެހ ައި ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ހ ުޅުވ ައި ލ ެވި ފ ައި‬ ‫ފުރ ަ‬ ‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ތ ަޢ ު ީލ ީމ ނި ޒ ާމ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ްބޯލ ަނބ ައި ިކޔަމަންގ ަތުމ ަށ ް‬ ‫ބާރ ުއ ެޅުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ސމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ލ ޯ ިބޖ ެއ ް ު‬

‫ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ް ކުރުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫އި ންސާނީ‬

‫ޢާނ ްމުކ ޮށ ް އެންމެނ ްގ ެ‬

‫ސ ކ ަމ ާއި ރަހުމ ަތ ްތ ެރި ކަނ ް ބ ާއްވ ައި ގެނ ް‬ ‫މ ެދުގ ައި ޞު ލްޙަމ ަސަ ލ ަ ް‬ ‫އ ުޅ ުމ ުގ ެ މ ު ިހނ ްމުކަނ ް އ ުނގަންނައި ީދ‪ ،‬މި ކަންކަނ ް ކ ުރި އެރ ުވުމ ަށ ް‬ ‫ބާރުއ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ އ ެ ީމހ ަކ ު އި ޚ ްތި ޔާރ ުކުރ ާ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ނުވަތ ަ މ ަސަ އްކ ަތ ެއ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ(‬

‫ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު‬

‫މ ުޢާމ ަލ ާތ ުކުރެވ ޭ‪،‬‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި‬

‫މާޙ ައ ުލ ެއްގ ައި‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ކުރ ާ މ ަސަ އްކ ަތ ާ އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ އ ުޖޫރައ ެއ ް‬ ‫ލި ބ ުމ ާއި ‪ ،‬ކުރ ާ މ ަސަ އްކ ަތ ް އ ެއ ް މި ންގ ަނޑ ަކުނ ް ވަޒަނ ްކުރ ެވި‬ ‫ސބަތ ަކުނ ް ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު އ ުޖޫރަ ލި ބ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ް ނި ް‬ ‫ހަމައ ަކުނ ް ވ ަ ީޒފ ާގ ެ ކ ުރި އެރުނ ް ލި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‪ ،‬މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރާންޖެހ ޭ ވ ަގ ުތ ު‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬އަރ ާމ ުކުރ ުމ ާއި މ ުނި ފ ޫ ިހފި ލ ުވުމ ަށ ް ވ ަގ ުތ ު‬ ‫ލި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ޭގ ެތެރޭގ ައި ވ ަ ިކ މ ުއްދަތަކ ަށ ް‬ ‫ސ ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސރައ ާއ ެކ ު ޗ ުއ ް ީޓ ލި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ުވ ެ ް‬ ‫މު ާ‬ ‫)ރ(‬

‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ އަރ ާމ ުކުރ ުމ ާއި‬

‫މ ުނި ފ ޫ ިހފި ލ ުވުމ ަށ ް ވ ަގ ުތ ު‬

‫ހޭދ ަކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ީމހަކ ަށްމ ެ މި ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބދި ނުމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރާންޖެހ ޭ‬ ‫އެންމ ެ ގި ނަ ވ ަގ ުތ ެއ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫އ ުޖޫރައ ާއ ެކ ު ލި ބ ޭ ޗ ުއ ް ީޓ ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ނ ިލ ު‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ޕެނ ަ‬

‫‪.38‬‬

‫ބ ިއވެރި ވެ‬ ‫ނކަމުގަ ިއ ަ‬ ‫ޘަޤާ ީފ ކަ ް‬

‫‪.39‬‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‬

‫އ ަދ ާކުރ ާ‬

‫ކޮންމ ެ‬

‫ީމހަކ ަށްމ ެ‪،‬‬

‫ޤާނޫނުގ ައި‬

‫ްޝނ ް ލި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޕެނ ަ‬

‫އުޅުމުގެ ޙައްޤު‬

‫)ހ(‬

‫ޤ ައ ުމ ުގ ެ ޘ ަޤ ާ ީފ ޙަރަކ ާތްތ ަކުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬ފަނ ްނީ އ ަދި‬ ‫އަދ ަ ީބ ކަންކ ަމުނ ް މަނ ްފ ާ ލި ިބގ ަތ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސކ ަމ ާއި ފޯރުނ ްތ ެރި ކަނ ް ހ ުރި މި ންވަރަކުނ ް‪،‬‬ ‫)ށ( ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ތަނަވ ަ ް‬ ‫ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ‪ ،‬ޘ ަޤާފ ަތ ާއި ‪ ،‬އަދ ަ ިބއ ްޔ ާތ ާއި ‪ ،‬ފަންނުތ ައ ް ކ ުރި އެރ ުވުމ ަށ ް‬ ‫ދ ައުލ ަތުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪13‬‬


‫ނގުޅުމުގެ‬ ‫ދ ގެ ް‬ ‫ދމާ ިއ މު ާ‬ ‫ދ ހޯ ު‬ ‫މު ާ‬

‫‪.40‬‬

‫)ހ(‬

‫މ ުދ ާ ހ ޯދ ުމ ާއި ‪ ،‬މި ލ ްކ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ވާރުތ ަކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ދި ނ ުމ ާއި ‪ ،‬މުދ ަލުނ ް‬ ‫މ ުޢާމ ަލ ާތ ުކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޙައްޤު‬

‫)ށ(‬

‫ސ ީމހުނ ްގ ެ މުދަލ ަ ީކ ނި ގުޅ ައި ގަނ ެގެނ ްވާނޭ ތ ަކ ެއްޗ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ީމ ް‬ ‫ފ ަހ ެ‪ ،‬ޢާނ ްމ ުވ ެގެނ ްވ ާ މަނ ްފާއަކ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެ ިޅ‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬އ ަދި އެކަމ ަށްޓަކ ައި ކޯޓ ަކުނ ް‬ ‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ މުދ ަލ ެއ ް އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ކުރ ާ ޙ ުކުމ ަކުނ ް މެނ ު ީވ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ރ ުހުންނ ެތި ދ ައުލަތ ަށ ް ނަގ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫މުދ ަލ ެއ ް ދ ައުލަތ ަށ ް ނަގާނ ްވ ާނީ ކ ޯޓުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ޢ ަދ ުލ ުވ ެރި‬ ‫ބަދ ަލ ެއ ް އ ެ މުދ ަލ ެއ ްގ ެ ވ ެރި ފަރާތ ަށ ް ދި ނުމ ަށްފ ަހުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ނ( ޤާނޫނ ާ ިޚލާފ ަށ ް ހޯދ ައި ފ ައި ވ ާ މުދ ަލ ާއި ‪ ،‬ދ ުޝް މަނުނ ްގ ެ މ ުދ ާ‪،‬‬ ‫ބަދ ަލ ު ދި ނުމ ަކ ާ ނުލ ައި ދ ައުލަތ ަށ ް ނ ެގުމ ަށ ް ޙ ުކ ުމ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު‬ ‫ސ‬ ‫ކ ޯޓުތަކ ަށ ް ލި ިބދޭފަދ ަ ޤާނޫނ ެއ ް ހ ެދުމަކ ަށ ް މި މ ާއ ްދ ާގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ބ ައ ެއ ް ހުރަހ ެއ ް ނާޅ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ީމހ ަކ ު ކ ުރި ކ ުށ ެއ ްގ ެ ބަދ ަލުގ ައި އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ުދ ާ ދ ައުލަތ ަށ ް‬ ‫ިހފ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނވ ެރި ވުމުގ ެ ‪.41‬‬ ‫ރމާ ިއ ވަޒަ ް‬ ‫ރކު ު‬ ‫ރފަތު ު‬ ‫ދތު ު‬ ‫ަ‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫މިނި ވަ ް‬

‫)ހ(‬

‫ރ ާއްޖ ެއި ނ ް ފުރައި ގެނ ް ދި އ ުމ ާއި ‪ ،‬ރ ާއްޖެއ ަށ ް އ ެނބ ުރި އ ައ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ރ ާއްޖޭގ ައި ހުރ ުމ ާއި ރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ެ ިކ ތަންތަނަށ ް ދ ަތުރުފ ަތުރުކ ޮށ ް‬ ‫އ ުޅ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ީމހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ ކޮންމ ެ ރަށ ެއްގ ައި ވަޒަނ ްވ ެރި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫އ ެއްރަށުނ ް‬

‫އަނ ެއ ް‬

‫ރަށ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ިހޖުރަކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ޙ ައ ްޤ ު‬

‫ކޮންމ ެ‬


‫)ނ( އ ެ ރަށ ެއްގ ައި ދި ރި އުޅ ޭ ީމހުންނަށ ް ލި ބ ޭ އެންމެހ ައި ިޚދުމ ަތްތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫އި މ ްތި ޔ ާޒުތ ައ ް ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު ލި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު އ ެ ރަށ ެއްގ ައި‬ ‫ވަޒަނ ްވ ެރި ވ ާ ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދލުވެރި ކަމާ ިއ ހާމަކަމާއެކު‬ ‫ޢަ ު‬

‫‪.42‬‬

‫)ހ(‬

‫ކޮންމ ެ ީމހ ެއ ްގެމ ެ މަދ ަނީ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމުގ ައި‬ ‫ނުވަތ ަ ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ްގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އ ުފ ުލ ުމުގ ައި ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޝ ީރޢަތްކު ު‬ ‫ަ‬

‫ސތ ަޤި އ ްލ ު ކޯޓ ެއްގ ައި‬ ‫ޤާނޫނަކުނ ް ޤ ާއި މްކ ޮށްފ ައި ވ ާ މި ނި ވަނ ް އ ަދި މ ު ް‬ ‫ނުވަތ ަ ޓްރައި ިބއުނަލ ެއްގ ައި‬

‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ މ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެ ތެރޭގ ައި ‪،‬‬

‫ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ހ ުޅުވ ައި ލ ެވި ގެނ ް ބ ާއ ްވ ާ‪ ،‬އ ަޑ ުއ ެހުމ ެއްގ ައި އި ނ ްޞާ ފުނ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރ ެވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫)ށ(‬

‫ޝރީ ޢ ަތްތ ައ ް ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ‬ ‫ަ‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ިހނ ްގ ާ އެންމެހ ައި‬ ‫ޢ ަދ ުލ ުވ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް ނުޖ ެ ިހ‪ ،‬ހާމަކ ަމ ާއ ެކުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޝރީ ޢ ަތްތ ައ ް ިހނ ްގާންޖ ެހ ެނީ ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ހ ުޅުވ ައި ލ ައި ގެނ ް ކ ަމުގ ައި ީވ‬ ‫ަ‬ ‫)ނ(‬ ‫ސ ތި ރީ ގ ައި‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ވ ާ ސަ ބ ަބުތ ަކުނ ްކުރ ެ ސަ ބަބަކ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ެއ ް‬ ‫ީދމި ޤްރ ާ ީޠ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާ ިޚލ ާފުނ ުވާނޭ ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‪ަ ،‬‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަކުނ ް ބ ައ ެއ ް‪ ،‬ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ހ ުޅުވ ައި ނުލ ައި‬ ‫އ ެކުގ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ެއ ް ކުރ ާ ފ ަނޑި ޔާރަކ ަށ ް‬ ‫ކ ުރި އ ަށ ް ގެނ ްދި އ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު އ ެ ަ‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ އ ަޚ ްލ ާ ީޤ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ އަމަންއ ަމާންކަނ ް‬

‫ޤ ާއި މ ްކުރުނ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޤ ައ ު ީމ ސަ ލާމަތ ަށ ް ބުރ ޫއ ެރި ޔ ަ ނ ުދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬ހުށ ަހ ެޅި ފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއްގ ައި ކުޑ ަކ ު ީދނ ްގ ެ މ ަޞް ލަޙ ަތ ު‬ ‫ިޙމާޔ ަތ ްކުރުނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ީމހ ަކ ު ކ ުރި ކ ުށ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އ ަނި ޔ ާ‬ ‫ލި ިބފ ައި ވ ާ ފަރ ާތ ެއ ްގ ެ މ ަޞް ލަޙ ަތ ު ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪15‬‬


‫ޝރީ ޢ ަތ ް ިހންގ ައި ފި ނަމ ަ‪،‬‬ ‫ަ‬ ‫‪ .3‬ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ހ ުޅުވ ައި ލ ައި ގެނ ް‬ ‫ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރުމ ަށ ް އ ެ ިޅދާނ ެ ހުރަހ ަކުނ ް‬ ‫މި ނ ްޖ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ނ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ސަ ބ ަބުތ ަކުނ ް ކުރ ެ‬ ‫ސަ ބަބަކ ަށްޓަކ ައި‬

‫އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް‬

‫ކ ޯޓުނ ް‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި‬

‫ނ ުވާނަމ ަ‪ ،‬ކ ޯޓުތ ަކުނ ް ނެރޭ ހ ުރި ހ ައި އ ަމުރުތ ަކ ާއި ޙ ުކ ުމްތ ައ ް‬ ‫އި އ ްވާނ ްވ ާނީ ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ހ ުޅުވ ައި ލ ެވި ފ ައި ވ ާ މ ަޖި ީލހ ެއްގ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ސތ ަކުނ ް ނެރޭ ކ ޯޓ ުގ ެ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ުގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫ހ ުޅުވ ައި ލ ެވި ގެނ ް ބ ޭއްވ ޭ ަ‬ ‫އ ަމުރުތ ަކ ާއި ކުރ ާ ޙ ުކ ުމްތ ައ ް ބޭނުނ ްވ ާ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް ފެންނާނ ް‬ ‫ހުންނާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ީރ‬ ‫ދލުވެރި ކަމާއެކު ިއ ާ‬ ‫ޢަ ު‬

‫‪.43‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ ޤާނޫނ ާ‬ ‫އި ދ ާރީ ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއި ނ ް ކޮންމ ެ ީމހ ަކާމ ެދ ުވ ެ ް‬ ‫އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ުގ ެ ހަމަތ ަކ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް‬

‫ނ‬ ‫ޔވަޅުތައްއެޅު ް‬ ‫ިފ ަ‬

‫ސ‬ ‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ އަވ ަ ް‬

‫މި ނ ެއްގ ައި‬

‫ކަނ ްކުރ ެވުމ ަ ީކ‬

‫އ ެ ީމހަކ ަށ ް‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ާ ޙ ައްޤ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫އި ދ ާރީ ގ ޮތުނ ް އ ަޅ ާ ފި ޔަވ ަޅ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޙ ައްޤަކ ަށ ް އ ުނި ކަމ ެއ ް ލި ިބއްޖ ެ‬

‫ކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫އެ‬

‫ފި ޔަވ ަޅ ެއ ް އ ެޅި ސަ ބ ަބ ު ލި ޔ ުމުނ ް ލި ބ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު އ ެ ީމހަކ ަށ ް‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫އި ދ ާރީ ގ ޮތުނ ް އ ަޅ ާ ފި ޔަވ ަޅ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޙ ައްޤަކ ަށ ް ނުވަތ ަ‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ބ ައ ެއ ްގ ެ ޙ ައްޤަކ ަށ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ޙ ައްޤަކ ަށ ް އ ުނި ކަމ ެއ ް ލި ިބއްޖެކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖެނަމ ަ‪،‬‬ ‫އ ެ ކަމ ެއ ް ކޯޓ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު އ ެ ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެ‬ ‫ސދާގ ޮތ ެއްގ ައި އ ަސަ ރ ު ފޯރައި ފާނޭ‬ ‫ބަޔަކ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެ ކ ަމުނ ް ީ‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނމާ‬ ‫ްޞ ިޒ ް‬ ‫ޝޚ ީ‬ ‫ަ‬

‫‪.44‬‬

‫ކ ުށ ްކ ުށުގ ައި ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ ީމހުނ ްގެމ ައްޗ ަށ ް ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ސ ިބތ ުވ ެގެނ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ް ކުރ ުމުގ ައ ްޔ ާއި ‪ ،‬ކ ުށ ް ާ‬ ‫ތ ަޙ ު ީޤޤ ު ިހނ ްގ ުމުގ ައ ްޔ ާއި ‪ަ ،‬‬ ‫ޙ ުކ ުމ ް ތަނ ް ީފޛ ުކުރ ުމުގ ައި އެނޫނ ް ީމހ ެއ ްގ ެ ޤާނ ޫނީ ޙ ައްޤަކ ަށ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ސ އަޅ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤާނ ޫނީ ވ ާޖި ބަކ ަށ ް ހުރަ ް‬

‫ރމާ ިއ ‪.45‬‬ ‫ނކު ު‬ ‫ރ ު‬ ‫ޔ ު‬ ‫ށ ހައް ަ‬ ‫ނ ިޚލާފަ ް‬ ‫ނ ާ‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫ާސގ ެ ‪ 16‬ވަނަ މ ާއ ްދާގ ައި ކ ަނޑ ައ ެ ިޅފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ދ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ަ‬

‫ސކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޤާނޫނަކ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފ ާ ް‬ ‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ ގަޔ ަށ ް އ ަތްލ ައި ‪ި ،‬ހފ ައި ‪ ،‬ހ ައްޔަރުކ ޮށ ް‪ ،‬އ ަދި‬ ‫މެނ ު ީވ‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ބަނ ްދުކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރމުގެ‬ ‫ދކު ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ރމާއި‪ަ ،‬‬ ‫ރކު ު‬ ‫ޔ ު‬ ‫ހައް ަ‬

‫‪.46‬‬

‫ހ ައްޔަރ ު ކުރ ާ ީމހާއ ަށ ް ީމހ ަކ ު ކ ުށ ެއ ް ކުރަނި ކ ޮށ ް ފެންނަ ިހނދ ެއްގ ައި ‪،‬‬ ‫ނުވަތ ަ ީމހ ަކ ު ކ ުށ ެއ ް ކ ޮށ ްފި ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އެވ ަގުތ ަކ ު އ ެއ ުޅ ެނީ ކ ުށ ެއ ް‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ާ‬

‫ކުރާނ ް ކަމ ަށ ް ބ ުއ ްދި އ ަށ ް ޤ ަބ ޫލ ުކުރެވޭފަދ ަ އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ ސަ ބ ަބުތ ަކ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ހ ެ ިކތ ަކ ެއ ް ހުރ ެގެނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ކ ޯޓ ުގ ެ އ ަމުރަކުނ ް ހ ުއްދ ަލި ިބގެނ ް‬ ‫ސ ީމހ ަކ ު ިހފ ައި ހ ައްޔަރުކ ޮށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ބަނ ްދުކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬ ‫މެނ ު ީވ‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ‬ ‫ރމާ ިއ މު ާ‬ ‫ާސކު ު‬ ‫ިހފެހެއްޓުމާ ިއ ފ ް‬

‫‪.47‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ ގަޔ ަށ ް އ ަތްލ ައި ‪،‬‬ ‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ ސަ ބ ަބ ެއްނ ެތި އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ފާ ް‬

‫ނ‬ ‫އަތުލު ް‬

‫ީމހ ެއ ްގ ެ‬

‫އ ެއްޗ ެއ ް‬

‫ގަދަކ ަމުނ ް‬

‫އ ަތުލ ައި ގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ގޮވ ަތި ގެދޮރ ާއި ީމހުނ ް ދި ރި އުޅ ޭ ތަންތަނަ ީކ ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ތަންތަނ ެވ ެ‪ .‬ވ ަގ ުތުނ ް ފި ޔަވ ަޅ ެއ ް ނާޅ ައި ފި ނަމ ަ ީމހ ެއ ްގ ެ މުދަލަކ ަށ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ީމހަކ ަށ ް ލި ިބދާނ ެ ނުރައ ްކ ާތ ެރި ގ ެއ ްލުމ ަކުނ ް އ ެ މުދ ަލ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ަކ ު ސަ ލާމ ަތ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ ކ ޯޓ ުގ ެ އ ަމުރަކުނ ް‬ ‫ސ ީމހ ަކ ު ދި ރި އުޅ ޭ ތަނަކ ަށ ް އ ެ‬ ‫ހ ުއްދ ަ ލި ިބގެނ ް މެނ ު ީވ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ީމހ ެއ ްގ ެ ނުރ ުހ ުމުގ ައި ވަދ ެގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪17‬‬


‫ނ ިއ‬ ‫ނ ާ‬ ‫ރވ ޭ ީމހު ް‬ ‫ރކު ެ‬ ‫ޔ ު‬ ‫ހައް ަ‬ ‫ނގެ ޙައްޤުތައް‬ ‫ރވ ޭ ީމހު ް‬ ‫ދކު ެ‬ ‫ނ ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ަ‬

‫‪.48‬‬

‫ހ ައްޔަރ ުކުރެވ ޭ ިހނދ ު ނުވަތ ަ ބަނ ްދ ުކުރެވ ޭ ިހނދ ު‪ ،‬ތި ރީ ގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އ ެ ީމހ ަކާމ ެދ ު ޢަމ ަލ ުކުރ ެވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ު ހ ައްޔަރ ުކުރ ެވުނ ު ސަ ބ ަބ ު ވ ަގ ުތުނ ް އ ެ ީމހަކ ަށ ް‬ ‫ސ ގ ަޑި އި ރ ުގ ެތެރޭގ ައި‬ ‫އަނ ްގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ގި ނަވ ެގެނ ް ސަ އ ު ީވ ް‬ ‫ހ ައްޔަރ ުކުރ ެވުނ ު ސަ ބ ަބ ު ލި ޔ ުމުނ ް އ ެ ީމހަކ ަށ ް ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހތ ެރި ކަނ ް ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވާކަނ ް‬ ‫އ ެ ީމހަކ ަށ ް އަނ ްގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި ލަސްކުރުމ ެއ ް ނ ެތި ޤާނ ޫނީ‬

‫ވ ަ ީކލ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހތ ެރި ކަނ ް ހޯދ ައި ‪ ،‬އ ެ ީމހ ަކ ު އ ެ ހ ައްޔަރ ު ކުރ ެވުނ ު‬ ‫ނުވަތ ަ ބަނ ްދ ުކުރ ެވުނ ު މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ނި މޭންދެނ ް ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލ ުގ ެ‬ ‫ުޞތ ު އ ެ ީމހަކ ަށ ް ފ ަ ިހކ ޮށްދޭނ ް‬ ‫އ ެ ީހތ ެރި ކަނ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬ ‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫)ނ( ތި މާއ ަ ީކ ކ ާކުކަނ ް އަންގ ައި ދި ނުނ ް ފި ޔަވ ައި އި ތުރ ު އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ެއ ް ނ ު ީދ ހަނ ުހުރުމ ަ ީކ އ ެ ީމހަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ާ ޙ ައްޤ ެއްކަނ ް‬ ‫ުޞތ ު އ ެ‬ ‫އ ެ ީމހަކ ަށ ް އަންގ ައި ‪ ،‬އ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގ ަތ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ކ ުށ ެއ ްގ ެ‬

‫ތ ުހުމ ަތުގ ައި‬

‫ބަނ ްދުކ ޮށްފ ައި ވ ާ ީމހ ާ ބަނ ްދުކ ޮށްފ ައި‬

‫ވ ަނީ ޤާނ ޫނީ ހަމަތ ަކ ުގ ެ މ ަ ީތނ ްތ ޯ ކ ަނޑ ައ ެޅުމ ަށ ް‪ ،‬އ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ސ ގ ަޑި އި ރ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ‪،‬‬ ‫ހ ައްޔަރ ުކުރ ެވުނ ުތ ާ ގި ނަވ ެގެނ ް ސަ އ ު ީވ ް‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ‬

‫ކ ުރި މ ައްޗ ަށ ް‬

‫ހ ާޒި ރ ުކުރާނ ް‬

‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫ޝރުޠ ަކ ާ ނުލ ައި އ ެ ީމހ ަކ ު ދޫކ ޮށ ްލުމ ަށ ް‪،‬‬ ‫ޝރުޠ ަކ ާއ ެކ ު ނުވަތ ަ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ނުވަތ ަ ބަނ ްދުގ ައި ބ ެހ ެއ ްޓުމ ަށ ް އ ަމުރ ެއ ް ނެރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު އ ެ‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނ‬ ‫ރވ ޭ ީމހު ް‬ ‫ށ ތުހުމަތުކު ެ‬ ‫ށ ް‬ ‫ށކު ަ‬ ‫ކު ް‬

‫‪.49‬‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ާ މ ެދ ު ތ ުހުމ ަތ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ްގ ެ ހ ެ ިކ ފޮރ ުވުމ ަށ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ސ ދޭނ ް ހ ުރި ީމހަކ ަށ ް ނ ުފ ޫޒ ެއ ް ފޯރ ުވުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތްކ ޮށ ްފާނ ެ‬ ‫ހ ެ ިކބ ަ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫މިނި ވަ ް‬

‫ކަމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ ކޯޓ ަށ ް ހ ާޒި ރުނ ުވ ެދާނ ެ ކަމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ ފި ލ ައި ފާނ ެ‬ ‫ކަމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ ބަނ ްދުނ ް ދޫކ ޮށްލ ައި ފި ނަމ ަ މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ސަ ލާމަތ ަށ ް‬ ‫ސ ީމހ ަކ ާ މ ެދ ު‬ ‫ނުރައްކ ަލ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ެދާނ ެ ކަމ ަށްޓަކ ައި މެނ ު ީވ‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުނ ް ޙ ުކ ުމ ްކުރ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް އ ެ ީމހ ަކ ު ބަނ ްދުގ ައި ބަހ ައްޓ ައި ގެނ ެއ ް‬ ‫ަ‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ބަނ ްދުނ ް ދޫކ ޮށ ްލ ާ ިހނދ ު ކ ަފ ާލ ާތ ުގ ެ އ ުޞޫ ލުނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ކ ޯޓުނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ގ ޮތ ެއ ްގ ެ މ ަ ީތނ ް ކޯޓ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވާނޭކަނ ް ކަށަވަރ ުކުރުމ ަށ ް‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ެއ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ އ ެހެނ ް ަ‬ ‫ށ‬ ‫ްސލަތައް ތަޙު ީޤޤުކޮ ް‬ ‫ށ މައ ަ‬ ‫އަވަހަ ް‬

‫‪.50‬‬

‫ކ ުށ ެއްކ ޮށ ްފި ކަމ ަށ ް ތ ުހުމ ަތުކ ޮށ ް ތ ަޙ ު ީޤޤ ުކުރ ާ ފަރާތަކ ަށ ް މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް‬ ‫ސނުކ ޮށ ް އ ެ މ ައ ްސަ ލ ަ ތ ަޙ ު ީޤޤުކ ޮށ ް ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހުށ ަހ ެޅ ުމުނ ް ލ ަ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ދޢުވާ ކު ު‬ ‫ަ‬

‫އ ަދި އ ެ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަމ ަށ ް ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ ީމހ ާއ ާ މ ެދ ު ދ ަޢ ުވ ާކުރާންޖެހ ޭ‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ަށ ް ފ ެނި އްޖެނަމ ަ‪ީ ،‬ވ އެންމ ެ އަވަހަކ ަށ ް‬ ‫ކަމ ަށ ް ޕްރ ި‬ ‫ދ ަޢ ުވ ާ އ ުފ ުލާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދޢުވާ‬ ‫ށއް ކުރި ކަމުގެ ަ‬ ‫ކު ެ‬ ‫ނގެ ޙައްޤުތައް‬ ‫އުފު ިލފަ ިއވާ ީމހު ް‬

‫‪.51‬‬

‫ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކ ަމ ުގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ އ ުފ ުލި ފ ައި ވ ާ ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‪:‬‬ ‫)ހ(‬

‫އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ތ ުހުމ ަތ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ކުށ ަ ީކ ކޮބ ައި ކަނ ް‪،‬‬ ‫އެ‬

‫ީމހަކ ަށ ް ރަނގަޅ ަށ ް ދޭހ ަވާނޭ‬

‫ބަހ ަކުނ ް‪،‬‬

‫ސނުކ ޮށ ް‬ ‫ލަ ް‬

‫އަނ ްގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ޝރީ ޢ ަތްކ ޮށ ް‬ ‫ަ‬ ‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ މ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެތެރޭގ ައި އ ެ ީމހ ަކާމ ެދ ު‬ ‫ނި ނ ްމ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ުލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ނ(‬

‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި‬ ‫ަ‬ ‫ތި މ ާއ ާ ދެކޮޅ ަށ ް‬

‫ބ ަޔާނ ެއ ް ނ ުދި ނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪19‬‬


‫)ރ(‬

‫ސ ނޭނގ ޭ ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬ނުވަތ ަ ީބރ ު‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރެވ ޭ ބ ަ ް‬ ‫އ ެ ީމހ ަ ީކ ަ‬ ‫ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬ނުވަތ ަ މަންމަނ ު ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ީމހަކ ަށ ް ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬ ‫ފަރ ާތުނ ް ތަރުޖ ަމާނަކ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ބ( ކ ުށުނ ް ބ ަރީ އ ަވުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ ވ ަގ ުތ ާއި ‪،‬‬ ‫ަސލ ަތްތ ައ ް ލި ބޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ ވ ީ‬ ‫އި ޚ ްތި ޔާރ ުކުރ ާ ޤާނ ޫނީ‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ު‬

‫ުޞތ ު‬ ‫ވ ަ ީކލ ަކ ާ މ ަޝް ވަރ ާކުރުމ ަށ ް ފުރ ަ‬

‫ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ޅ(‬

‫އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ހ ާޒި ރުގ ައި‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ް ކުރ ެވ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ަ‬

‫އި ޚ ްތި ޔާރ ުކުރ ާ ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހގ ައި ކ ުށުނ ް ބ ަރީ އ ަވުމ ަށ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ކ(‬

‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުކުރ ާ ހ ެ ީކންނ ާ‬ ‫ަ‬ ‫ދ ަޢ ުވ ާ ހުށަހ ަޅ ާ ފަރ ާތުނ ް‬ ‫ސުވ ާލ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫އެ‬

‫ީމހ ަކ ު‬

‫ބޭނުނ ް‬

‫ހ ެ ީކނ ް‬

‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް‬ ‫ަ‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ުގ ެ‬ ‫ހ ާޒި ރުކ ޮށ ްދި ނުމ ަށ ް ކ ޯޓުގ ައި އ ެދ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ހ ެ ީކންނ ާ ަ‬ ‫މ ަޖި ީލހުގ ައި ސުވ ާލ ު ކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)އ(‬

‫ޝއ ްކ ެއްނ ެތި‪،‬‬ ‫އ ެ ީމހ ަކ ު ކ ުށ ެއްކ ޮށ ްފި ކަނ ް‪ ،‬އެކަށީގެނ ްވ ާ މި ންވަރ ެއ ްގ ެ ަ‬ ‫ސބިތުނ ުކުރެވ ޭ ނަމ ަ އ ެ ީމހ ަ ީކ ކ ުށ ެއ ް ނ ެތ ް ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި‬ ‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ާ‬ ‫ަ‬ ‫ބ ެލ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ބިގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ށ‬ ‫ނ ިޚލާފަ ް‬ ‫ނ ާ‬ ‫ިއޢު ިތރާފާއި‪ ،‬ޤާ ޫ‬

‫‪.52‬‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ުގ ެ މ ަޖި ީލހުގ ައި‬ ‫ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ ީމހ ާ ބ ުއ ްދި ސަ ލާމ ަތުނ ް ހުރ ެ ަ‬ ‫ވ ާ އި ޢ ުތި ރ ާފ ު ފި ޔަވ ައި ‪ ،‬އ ެހެނ ް އި ޢ ުތި ރ ާފުތަކ ަ ީކ ހ ެއ ްކ ެއްކ ަމުގ ައ ެއ ް‬

‫ދ ހެ ިކ‬ ‫ހޯ ާ‬

‫ނ ުބ ެލެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ީ .‬މހަކ ަށ ް މ ަޖ ުބޫރުކ ޮށ ްގެނ ް ބ ަޔާނ ް ހ ޯދ ުމ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނ ާ‬ ‫ސ ފަރާތ ަކުނ ް ކ ޮށ ްގެނ ް ވާނޭ ކަންކަމ ެއ ް‬ ‫ިޚލާފ ަށ ް ހ ެ ިކ ހ ޯދުމ ަ ީކ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ޤ ަބ ޫލުކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬ ‫ނޫނ ެވ ެ‪ .‬އެގޮތ ަށ ް ހ ޯދ ާ ބ ަޔާންތ ަކ ާއި ހ ެ ިކތ ައ ް ަ‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ލއްގެ އެ ީހތެރި ކަ ް‬ ‫ޤާނޫނީ ވަ ީކ ެ‬

‫‪.53‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ބ ނުދި ު‬ ‫ދ ު‬ ‫ްސނީ އަ ަ‬ ‫ލާ ިއނ ާ‬

‫‪.54‬‬

‫ދ‬ ‫ނ ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ްސލަތަކުގަ ިއ ަ‬ ‫މަދަނީ މައ ަ‬

‫‪.55‬‬

‫)ހ(‬

‫ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހއަކ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ެއްޖ ެ ކޮންމ ެ ިހނދ ެއްގ ައި‬ ‫އެފަދ ަ އ ެ ީހ ހޯދ ައި‬

‫ލި ިބގ ަތ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ޖި ނ ާ ީއ ބ ޮޑ ެތި މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ‪ ،‬ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ ީމހާއ ަ ީކ ޤާނ ޫނީ‬ ‫ސކަމ ެއ ް ނ ެތ ް‬ ‫ވ ަ ީކލ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހތ ެރި ކަނ ް ހޯދ ޭ ފަދ ަ މ ާ ީލ ތަނަވ ަ ް‬ ‫ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬އޭނާއ ަށ ް ދ ައުލ ަތުނ ް ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލ ަކ ު ޢ ައްޔަނ ް‬ ‫ކ ޮށްދޭނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ީމހަކ ަށ ް‪ ،‬ރަހ ުމ ުކުޑ ަ‪ ،‬ލ ާއި ންސާނީ ‪ ،‬އި ހާނ ެތި ކަމ ެއ ް ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އި ންސާނީ ކަރ ާމ ާތ ް ގ ެއްލޭފަދ ަ އަދ ަބ ެއ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ީމހަކ ަށ ް އ ަނި ޔާކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬ ‫ީމހަކ ަށ ް ީދގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މަދ ަނީ އ ެއްބަސްވުމ ެއ ްގ ެ ދ ަށުނ ް އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ޒި ނ ްމ ާއ ެއ ް އ ަދާނ ުކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ު‬

‫ީމހ ަކ ު ހ ައްޔަރުކ ޮށ ް ނުވަތ ަ‬

‫ބަނ ްދުކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ނފުކު ު‬ ‫ިސ ިތއު ާ‬ ‫އ ް‬

‫‪.56‬‬

‫ޖި ނ ާ ީއ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައ ްޔ ާއި މަދ ަނީ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި އި އ ްވ ާ ޙ ުކ ުމްތ ަކ ާއި‬ ‫ނެރޭ ކ ޯޓ ުގ ެ އ ަމުރުތ ައ ް އި ސްތި އުނާފ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‪ ،‬މ ައ ްސަ ލ ައ ާ‬ ‫ގ ުޅުނ ްހ ުރި ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪21‬‬


‫ނ‬ ‫ނ ާ‬ ‫ރ ިވފަ ިއވާ ީމހު ް‬ ‫ދކު ެ‬ ‫ނ ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ަ‬

‫‪.57‬‬

‫ކޯޓ ެއ ްގ ެ‬

‫ޙ ުކުމ ަކ ާ‬

‫ގ ުޅި ގެނ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ހ ައްޔަރ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ނުވަތ ަ ބަނ ްދ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ީމހުންނ ާއި އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ިއޙް ިތރާމާއެކު މުޢާމަލާތުކު ު‬

‫އ ެ ިކއ ެ ިކ ސަ ބ ަބުތަކ ަށްޓަކ ައި ދ ައުލ ަތުނ ް ބަލަހ ައްޓ ަމުނ ް ގެނ ްދ ާ ީމހުންނާމ ެދ ު‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ްވ ާނީ‬

‫އި ޙ ްތި ރ ާމ ާއ ެކ ު‬

‫ސނުންނ ާ‬ ‫އި ނ ް ާ‬

‫މ ުޢާމ ަލ ާތ ުކުރުމ ަށ ް‬

‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ ގޮތަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬ފ ަހ ެ‪ ،‬ކޯޓ ެއ ްގ ެ ޙ ުކުމ ަކ ާ ގ ު ިޅގެނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ހ ައްޔަރ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ނުވަތ ަ ބަނ ްދ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ީމހުންނ ާއި ‪ ،‬އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ އ ެ ިކއ ެ ިކ ސަ ބ ަބުތަކ ަށްޓަކ ައި ދ ައުލ ަތުނ ް ބަލަހ ައްޓ ަމުނ ް‬ ‫ސ ޙ ައްޤ ަކުނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ގެނ ްދ ާ ީމހުނ ް‪ ،‬މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މި ނި ވަންކަމ ަކުނ ް މ ަޙްރ ޫމ ްކުރެވ ޭނީ ‪ ،‬އ ެ ކަމަކ ަށ ް ކޮންމ ެހެނ ް ބޭނުނ ްވ ާ‬ ‫މި ންވަރަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދލު ިލބި ދި ު‬ ‫ބ ަ‬ ‫ަ‬

‫‪.58‬‬

‫ށ‬ ‫ށއް ކަމަ ް‬ ‫ނގަ ިއ ކު ެ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.59‬‬

‫ޤާނ ޫނީ ބާރ ެއ ް ނ ެތި ނުވަތ ަ ޤާނޫނ ާ ިޚލާފ ަށ ް ީމހ ަކ ު ހ ައްޔަރުކ ޮށ ްފި ނަމ ަ‬ ‫ނުވަތ ަ ބަނ ްދުކ ޮށ ްފި ނަމ ަ އެކ ަމ ުގ ެ ބަދ ަލ ު އ ެ ީމހަކ ަށ ް ލި ިބދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ވ ަ ިކ ކަމ ެއ ް ކުރުނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ވ ަ ިކ ކަމ ެއ ް ނުކ ޮށ ް ދޫކ ޮށ ްލުނ ް‬

‫ށ‬ ‫ނވާ ކަމަކަ ް‬ ‫ކަނޑައެ ިޅފަ ިއ ު‬

‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި ނުވަތ ަ ޤާނޫނުގ ައި‬ ‫އ ެ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ަމުގ ައި އި ސްލ ާ ީމ ަ‬

‫ނ‬ ‫ނކު ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ދ ޤާ ޫ‬ ‫ނ ހަ ާ‬ ‫ފަހު ް‬

‫ސ އ ެ ކަމ ެއ ް ކ ުރި ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެ ކަމ ެއ ް‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ނ ެ ީތ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ބނުދި ު‬ ‫ދ ު‬ ‫އަ ަ‬

‫ނުކ ޮށ ް ދޫކ ޮށ ްލި ީމހަކ ަށ ް‪ ،‬އ ެ ކ ުރި ކަމ ަކ ާ ނުވަތ ަ ނުކ ޮށ ް ދޫކ ޮށ ްލި‬ ‫ކަމ ަކ ާ ގ ުޅުވ ައި ގެނ ް އަދ ަބ ު ީދގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކ ުށ ެއ ް‬ ‫ކ ުރި އި ރ ު އ ެ ކުށ ަށ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ އަދަބ ަށ ް ވުރ ެ ބ ޮޑ ު އަދ ަބ ެއ ް‬ ‫އ ެ ކ ުށ ް ކ ުރި ީމހަކ ަށ ް ީދގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ކ ުށ ެއ ްކުރ ުމ ާ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ީމހާއ ަށ ް ޙ ުކ ުމ ްކުރ ުމ ާ ދެމ ެދ ު‪ ،‬އ ެ ކ ުރި ކ ުށ ެއ ްގ ެ‬ ‫އަދަބ ަށ ް ޤާނޫނަށ ް ގެންނަ ބަދަލ ަކުނ ް ލުޔ ެއ ް ީދފ ައި ވާނަމ ަ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް ދޭނ ްވ ާނީ ފ ަހުނ ް ހ ެދުނ ު ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ އަދ ަބ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ(‬

‫ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ ޤާނޫނުގ ައި ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއްކަމ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރ ުމ ާއި އަދ ަބ ުދި ނުމަކ ަށ ް މި‬ ‫ކަމ ެއ ް ކުރ ާ ީމހ ަކާމ ެދ ު ަ‬ ‫މ ާއ ްދ ާ ހުރަހ ެއ ް ނާޅ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ‬ ‫ދ ު‬ ‫ށ އަ ަ‬ ‫ދފަހަރަ ް‬ ‫ށ ެ‬ ‫ށކަ ް‬ ‫އެއްކު ަ‬

‫‪.60‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ ިބތުނ ުވާކަމ ަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ްގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ކޯޓ ަކުނ ް ޙ ުކ ުމްކ ޮށ ްފި ނަމ ަ‪ ،‬ދެވަނަ ފަހަރަށ ް ހަމ ަ އ ެ ކ ުށ ުގ ެ ނުވަތ ަ‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނުދި ު‬

‫އ ެ ކ ުށ ުގ ެ ޢަމ ަލުނ ް ފ ުރި ހަމ ަވ ާ އ ެހެނ ް ކ ުށ ެއ ްގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫މ ައްޗަކ ަށ ް ނ ުއ ުފުލޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ްގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ ިބތ ުވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬ދެވަނަ ފަހަރަށ ް ހަމ ަ އ ެ ކ ުށ ުގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް ާ‬ ‫ނުވަތ ަ އ ެ ކ ުށ ުގ ެ ޢަމ ަލުނ ް ފ ުރި ހަމ ަވ ާ އ ެހެނ ް ކ ުށ ެއ ްގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫މ ައްޗަކ ަށ ް ނ ުއ ުފުލޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ އ ުޞޫ ލ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ަ އި ސްތި އުނ ާފ ުކުރުމ ެއ ް ނ ު ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދތައް‬ ‫ނތަކާ ިއ ޤަވާ ިޢ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.61‬‬

‫)ހ(‬

‫ޤާނޫނުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ް އެމ ައްޗ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުމ ަށ ް‬ ‫ސޔ ާސަ ތުތ ައ ް‬ ‫ސަ ރ ުކާރުނ ް އަނ ްގ ާ އެނ ްގުންތ ަކ ާއި ‪ ،‬ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ި‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޝ ިއޢުކު ު‬ ‫ށ ާ‬ ‫ނމުކޮ ް‬ ‫ޢާ ް‬

‫ޢާނ ްމުންނަށ ް ލި ބޭނ ްހުންނާނޭ ގޮތަކ ަށ ް އި ނ ްތި ޒ ާމުކ ޮށ ް‪ ،‬ޢާނ ްމުކ ޮށ ް‬ ‫ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނަކުނ ް ބާރ ު ލި ިބގެނ ް ހ ަދ ާ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ްގ ެ ދ ަށުނ ް‬ ‫ސ ީމހަކ ަށ ް އަދ ަބ ެއ ް ދޭނ ްވ ާނީ ‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ސ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ވި ޔ ަ ް‬ ‫އެޤ ަވ ާޢި ދ ަ ީކ ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ޝާ އި ޢުކ ޮށްފ ައި ވ ާ އ ެއްޗަކ ަށ ް ވާނަމ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި‬

‫މަނ ާ ކުރެވ ޭ ކަންތ ަކ ާއި ‪ ،‬އ ެއި ނ ް ކަމ ެއ ް ކ ޮށ ްފި ީމހަކ ަށ ް‬

‫ދެވޭނޭ އަދ ަބ ު ސާފުކ ޮށ ް ބ ަޔާނ ް ކ ޮށްފ ައި އ ޮވ ެގެންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪23‬‬


‫)ނ(‬

‫ސއްރ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ެއްގ ައި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ި‬ ‫ކ ަމުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ފި ޔަވ ައި ސަ ރ ުކާރުނ ް ނި ނ ްމ ާ‬ ‫ނި ނ ްމުނ ް ތ ަކ ާއި ކުރ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ާ ބެހ ޭ އެންމެހ ައި މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު‬ ‫ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ލި ބޭނ ް ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ރ(‬

‫ކޮންމ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްމ ެ އ ެ ީމހ ަކ ާ ބެހޭގ ޮތުނ ް ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ‬ ‫އި ދާރާތ ަކުގ ައި ރައ ްކ ާކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ އެންމެހ ައި މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ހޯދ ައި‬ ‫ލި ިބގ ަތ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ޙައްޤުތައް ިލބި ދި ު‬ ‫އެހެނި ހެ ް‬

‫‪.62‬‬

‫ުޟވާ‬ ‫ސ ޙައްޤުތަކާ ތަޢާރ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫އ ާ‬

‫‪.63‬‬

‫)ހ(‬

‫މި‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ބ ަޔާނ ްކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ‬

‫މި ނި ވަންކަނ ް އަނ ްހެނުންނަށ ާއި‬

‫އެންމެހ ައި‬

‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬

‫ފި ރި ހެނުންނަށ ް ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި ބ ާބުގ ައި ވ ަ ިކވ ަ ީކނ ް ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް ކ ަނޑ ައ ެ ިޅ‪،‬‬ ‫ބ ަޔާނ ްކުރ ެވި ފ ައި ވުމ ަ ީކ މި ބ ާބުގ ައި ނ ު ިހމެނޭ އ ެހ ެނި ހެނ ް ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬ ‫ސއ ަޅ ާ ކަމ ެއ ް‬ ‫މި ނި ވަންކަނ ް ހ ޯދުމ ަށ ް ނުވަތ ަ ލި ިބގ ަތުމ ަށ ް ހުރަ ް‬ ‫ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ މި‬ ‫ސ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނަކުނ ް ބ ައ ެއ ް ވި ޔ ަ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ާސ ޙ ައްޤ ަކ ާ ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ަކ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ‬ ‫ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ އަސ ީ‬

‫ނ‬ ‫ބ ިޠލްވު ް‬ ‫ނތައް ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެ ޤާނޫނަކުނ ް އ ެ ޙ ައްޤ ަކ ާ ނުވަތ ަ އ ެ‬ ‫މި ނި ވަންކަމ ަކ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ މި ންވަރ ެއ ް ވ ާނީ ބ ާޠި ލ ް އ ެއްޗަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ށ‬ ‫ރތަކަ ް‬ ‫ރ ޤާނޫނީ އަމު ު‬ ‫ޣަ ިއ ު‬

‫‪.64‬‬

‫ސ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް އ ަމުރ ެއ ް ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޣ ައި ރ ު ޤާނ ޫނީ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނވުމުގެ ޙައްޤު‬ ‫ބ ު‬ ‫ތަ ާ‬

‫ރމުގެ‬ ‫ދޢުވާކު ު‬ ‫ށޓަކަ ިއ ަ‬ ‫ދމަ ް‬ ‫ޙައްލުހޯ ު‬ ‫ޙައްޤު‬

‫ސ‬ ‫ސ މުވ ައްޒަފ ަކ ު‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޤާނޫނަކުނ ް ބާރ ުލި ިބގެނ ް މެނ ު ީވ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ަމުރަކ ަށ ް ތ ަބާނ ުވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪.65‬‬

‫ސ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް‬ ‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ ިކބ ައި ނ ް ނި ގުޅ ައި ގެނ ްފި ނަމ ަ‪ ،‬ނުވަތ ަ ިހފަހ ައްޓ ައި ފި ނަމ ަ‪،‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އި ނ ްޞާ ފ ުވ ެރި ޙ ައ ްލ ެއ ް ހ ޯދުމ ަށްޓަކ ައި އ ެ މ ައ ްސަ ލ ަ ކޯޓ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޙ ައ ްޤ ު އ ެ ީމހަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނކަމާ‬ ‫ޙައްޤުތަކާ ިއ މިނި ވަ ް‬

‫‪.66‬‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ިހނގ ަމުނ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އަންނަ އެންމެހ ައި ޤާނޫނުތ ަކ ާއި ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ާއި ޤަރާރުތ ަކ ާއި އި ޢ ުލާންތ ަކުގ ައި‬

‫ނ‬ ‫ބ ިޠލްވު ް‬ ‫ނތައް ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ުޟވާ ޤާ ޫ‬ ‫ތަޢާރ ް‬

‫ބ ަޔާނ ްވެފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް‪ ،‬މި‬

‫މި ނި ވަންކ ަމ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ އެންމެހ ައި‬

‫ާސ އ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ެށ ުމ ާއ ެކ ު ބ ާޠި ލ ް ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބތައް‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ވާ ިޖ ު‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.67‬‬

‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬

‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ބ ޭ‬

‫އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬

‫މި ނި ވަންކ ަމ ާއި ‪،‬‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ު‬

‫ވ ާޖި ބުތަކ ަ ީކ ވ ަ ިކނ ުކުރެވޭނޭ ދ ެ‬

‫ސކ ަމުގ ައި ީވ ިހނދ ު‪ ،‬އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރުމ ަ ީކ ކޮންމ ެ‬ ‫ސ ް‬ ‫އަ ާ‬ ‫ރައ ްޔި ތ ެއ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ވ ަގުތ ަކ ު ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި އުޅ ޭ‬ ‫ކޮންމ ެ ީމހ ަކުމ ެ އ ެ ކަންތ ައްތަކ ަށ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫އަނ ެކުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަމ ަށ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ވ ެ އ ެ ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ާއި‬ ‫މި ނި ވަންކަމ ަށ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ްކުރުނ ް‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ސތ ަކުނ ްގ ެ މ ެދުގ ައ ްޔ ާއި ޖ ަމާޢ ަތްތ ަކ ުގ ެ މ ެދުގ ައި‬ ‫އެންމެހ ައި ީމ ް‬ ‫އ ެކ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި ‪،‬‬

‫އ ެއްބަޔ ަކ ު އަނ ެއްބަޔަކ ަށ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ރ ޫޙ ު އ ާލ ާކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އަނ ެކުންނ ާ ތި މ ާއާދެމ ެދ ު ހުންނަ ތ ަފ ާތުތ ައ ް‬ ‫ބަލ ައި ގ ަތ ުމ ުގ ެ އ ުޞޫ ލ ު ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ( މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ދުޅ ަހެޔޮކަމ ަށ ާއި ތަރައ ް ީޤއ ަށްޓަކ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ސޔާދ ަތ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ އ ެއްބ ައި ވަންތަކ ަމ ާއި ‪،‬‬ ‫)ރ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ި‬ ‫އަމަންއ ަމާންކ ަމ ާއި ‪،‬‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާއި‬

‫ޤ ައ ުމ ުގ ެ‬

‫ޝރަފ ް‬ ‫ަ‬

‫ިހފ ެހ ެއ ްޓުމ ަށްޓަކ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތ ުމ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނ ުގ ެ ވ ެރި ކަނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ އ ުޞޫ ލ ަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުނ ް‪.‬‬

‫‪25‬‬


‫)ޅ(‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފ ު ނ ުވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ީ ،‬ދމި ޤްރ ާ ީޠ‬ ‫އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާއި ގ ޮތްތ ައ ް ކ ުރި އެރ ުވުނ ް‪.‬‬

‫)ކ(‬

‫ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތ ުގ ެ ީދނ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ އި ސްލ ާމ ް ީދނ ާއި ‪ ،‬ރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ޘ ަޤާފ ަތ ާއި ‪،‬‬

‫މާދ ަރީ‬

‫ބ ަހ ާއި ‪،‬‬

‫ޤ ައ ު ީމ‬

‫ތ ަރި ކ ަ ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް‬

‫ދެމ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫)އ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ތި މ ާވ ެށ ްޓ ާއި ދި ރޭތ ަކ ެ ީތގ ެ ނަސްލުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ޤ ުދްރަ ީތ‬ ‫ަސލ ަތްތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާއ ެކ ު‪ ،‬ތި މ ާވ ެށި‬ ‫ރީ ތި ކ ަމ ާއި ‪ ،‬ވ ީ‬ ‫ނުސާފ ުވ ާ ފަދ ަ ޢަމ ަލުތ ަކ ާއި ޤ ުދްރަ ީތ ވ ެށި ހ ަލ ާކ ުވ ެގެނ ްދ ާ ފަދ ަ‬ ‫ޢަމ ަލުތ ަކުނ ް ދުރ ުހ ެލި ވުނ ް‪.‬‬

‫)ވ(‬

‫ޤ ައ ު ީމ ދި ދ ަ އ ަށ ާއި ‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ނި ޝާ ނަށ ާއި ‪ ،‬ޤ ައ ު ީމސަ ލާމ ަށ ް‬ ‫ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުނ ް‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫މާ ަ‬

‫‪.68‬‬

‫ނކަމެއް‬ ‫ނވަތަ މިނި ވަ ް‬ ‫ޙައްޤެއް ު‬

‫‪.69‬‬

‫ކ ޯޓުތ ަކުންނ ާއި‬

‫ޓްރައި ިބއުނަލްތ ަކުނ ް‬

‫މި‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް މާނަކުރ ުމުގ ައ ްޔ ާއި ލި ިބދި ނ ުމުގ ައި ‪ ،‬އި ންސާނީ‬ ‫ޝރަފ ާއި ހަމަހަމަކ ަމ ާއި މި ނި ވަންކަމ ަށ ް ިބނާކ ޮށ ް އ ުފ ެދި ފ ައި ވ ާ‪ ،‬ހ ުޅ ުވި ގެނ ްވ ާ‬ ‫ަ‬ ‫ީދމި ޤްރ ާ ީޠ މ ުޖްތަމ ަޢުތ ަކުނ ް ޤ ަބ ޫލ ުކުރ ާ އ ުޞޫ ލުތަކ ަށ ް ރި ޢާޔ ަތްކ ޮށ ް އ ެ‬ ‫އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ނަގަހ ައ ްޓާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެ ބ ައި ވ ެރި ވެފ ައި ވ ާ‬ ‫ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ މ ުޢާހ ަދާތަކ ަށ ް ރި ޢާޔ ަތ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ޙ ައްޤަކ ަށ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ށ‬ ‫ދ ގޮތަކަ ް‬ ‫ނވޭފަ ަ‬ ‫ނި ގުޅަ ިއގަ ެ‬

‫މި ނި ވަންކަމަކ ަށ ް އ ުނި ކަމ ެއ ް ލި ބޭނޭފަދ ަ ޢަމ ަލ ެއ ް ކުރ ުމ ުގ ެ‪ ،‬ނުވަތ ަ އެފަދ ަ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ސ މާ ަ‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫ސ ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ޖ ަމާޢަތަކ ަށ ް‬ ‫ޢަމ ަލ ެއްގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ާސގ ައި ިހމެނޭ‬ ‫ނުވަތ ަ ދ ައުލަތ ަށ ް ލި ބޭނޭފަދ ަ ގޮތަކ ަށ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ މ ާއ ްދ ާއ ެއ ް މާނަކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ތަރުޖ ަމާކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ނ ވަ ަ‬ ‫ިތ ް‬

‫ިލިސ‬ ‫ނގެ މަޖ ް‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬ ‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ދމުގެ ާ‬ ‫ނހެ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.70‬‬

‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ޤާނޫނ ުހ ެދ ުމ ުގ ެ އެންމެހ ައި ބާރުތ ައ ް ލި ިބގެންވ ަނީ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ެ ދ ަށުނ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ާ‬ ‫ޤާނޫނ ު ހ ެދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ބާރުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ވ ާޖި ބުތ ައ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރ ުމ ާއި‬

‫ސ‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ުވ ެ ް‬

‫އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪.1‬‬

‫މި‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ބ ަޔާނ ްކުރ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ުގެނައުނ ް‪.‬‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪ .2‬ބޭނުނ ްވ ެއްޖ ެ ކޮންމ ެ ކަމ ަކ ާ ބެހޭގ ޮތުނ ް‪ ،‬އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ‬ ‫އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފުނ ުވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޤާނޫނ ު ހ ެދ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ޤާނޫނަށ ް ބަދ ަލ ުގެނައ ުމ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނ ު ބ ާޠި ލ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ބާރ ުގ ެ ފަރ ާތުނ ް ކުރ ާ ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ިހނގާނ ު ިހނގ ާ ގ ޮތ ް ބ ެލ ުމ ާއި ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ބާރ ު‬ ‫ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ކުރ ުވުނ ް‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫މި ކަންކަނ ް‬

‫ކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ފި ޔަވ ަޅުތ ައ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫‪.4‬‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އަހ ަރީ‬

‫ބަޖ ެޓ ާއި‬

‫ސަ ޕ ްލި މެންޓ ަރީ‬

‫ބަޖ ެޓ ް‬

‫ފާސްކުރުނ ް‪.‬‬

‫‪27‬‬


‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މ ަޤ ާމުތ ަކ ާ‬ ‫ޝންތ ަކ ާއި މ ު ް‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު ކ ޮމި ަ‬ ‫‪ .5‬މ ު ް‬ ‫ނި ނ ްމާންޖެހ ޭ‬

‫ބެހޭގ ޮތުނ ް‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ނި ނ ްމުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .6‬ރައ ްޔި ތުންނ ާ ގުޅ ޭ މ ު ިހނ ްމ ު ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓ ު ނ ެގުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .7‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް އ ަދ ާކުރާނ ް ޖެހޭނެކަމ ަށ ް މި‬ ‫ާސގ ައި ނުވަތ ަ ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ވ ާޖި ބުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުނ ް‪.‬‬ ‫މި ނޫނ ް ވ ެ ް‬ ‫ސ ޤާނޫނ ެއ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫)ނ( އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފ ުވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފ ާ ް‬ ‫)ރ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށ ް ހުށަހ ަޅ ާ ކޮންމ ެ ހުށ ަހ ެޅުމ ެއ ް‬ ‫ޤ ަބ ޫލ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ބ ާޠި ލ ްކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ސނުކ ޮށ ް‬ ‫ފާ ް‬ ‫އ ަދި‬

‫ފޮނުވ ައި ލ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫އ ަނބުރ ާ‬

‫މި ފަދ ަ ކޮންމ ެ ހުށ ަހ ެޅުމަކ ަށ ް ބަދ ަލ ު‬

‫ގެނައ ުމ ުގ ެ ބާރ ު އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ީމހ ަކ ު‬

‫މ ަޤާމަކ ަށ ް‬

‫އި ސްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫މ ަޤާމ ަކުނ ް‬

‫ވ ަ ިކކުރުމ ަށްޓަކ ައި އެކަނ ް ފާސްކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬ ‫ސނުކ ޮށ ް‬ ‫ހުށަހަޅ ައި ފި ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ހުށ ަހ ެޅުމ ެއ ް ފާސްކުރ ުމ ާއި ފ ާ ް‬ ‫ދޫކ ޮށ ްލ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬ ‫ނ‬ ‫ދ ކަނޑައެޅު ް‬ ‫ދ ު‬ ‫ނގެ ޢަ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.71‬‬

‫)ހ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ޢަދ ަދ ު ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ‬ ‫އަންނަނި ވި އ ުޞޫ ލުންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫‪.1‬‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫އި ދ ާރީ‬

‫ކޮންމ ެ‬

‫ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި‬

‫ސ‬ ‫ސޓ ަރީ ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ އ ާބ ާ ީދގ ެ ފުރަތަމ ަ ފަސްހ ާ ް‬ ‫ރަޖި ް‬ ‫ސ ީމހުނ ް ހަމަނ ުވ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ފަސްހ ާ ް‬ ‫އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާއަކ ަށ ް ދެމެންބަރުނ ް‪.‬‬ ‫ސޓ ަރީ ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ‬ ‫‪ .2‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އި ދ ާރީ ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި ރަޖި ް‬ ‫އ ާބ ާ ީދ‬

‫ފަސްހާހ ަށ ްވުރ ެ އި ތުރ ުވާނަމ ަ‪ ،‬އ ާބ ާ ީދގ ެ ފުރަތަމ ަ‬

‫ސ‬ ‫ސ ީމހުންނަށ ްވުރ ެ އި ތުރ ުވ ާ ކޮންމ ެ ފަސްހ ާ ް‬ ‫ފަސްހ ާ ް‬ ‫ީމހަކ ަށ ް މެންބަރ ެއ ް‪.‬‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ ބޭނުމ ަށްޓަކ ައި އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪،‬‬ ‫ާސ ތ ަޞް ީދޤ ުކުރ ާއި ރ ު‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އަތ ޮޅުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ގ ޮތުގ ައި‬

‫ބ ަލ ާ ވި ިހ އަތ ޮޅ ާއި‬

‫ސ‬ ‫މ ާލ ެއ ާއ ެކ ު ޖ ުމްލ ަ އ ެކ ާ ީވ ް‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ްޞލ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ދ ާއި ރާއ ަށ ެވ ެ‪ .‬އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ަކ ުގ ެ ތ ަފ ީ‬ ‫ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 2‬ގ ައި އެވ ަނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބކު ު‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ނ ިއ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.72‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސގ ެ ‪ 71‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ުޞޫ ލ ާ ިޚލ ާފުނ ުވާނޭހެނ ް‪ ،‬ކޮންމ ެ އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާއ ަކުނ ް ވ ަ ިކ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތ ަކ ެއ ް ކ ަނޑައ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި އި ނ ް ކޮންމ ެ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާއ ަކުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާނީ އ ެއ ް މެންބަރ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ކޮންމ ެ އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި ވާދ ަކުރ ާ ީމހުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުވ ާނީ ‪،‬‬

‫އެ‬

‫ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި‬

‫ވ ޯޓުދ ޭ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ސއްރ ުވޯޓ ަކުނ ް އެންމ ެ ގި ނަ ވ ޯޓ ު ލި ބ ޭ ީމހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬

‫‪29‬‬


‫)ނ( ކޮންމ ެ އި ދ ާރީ‬

‫ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި‬

‫ިހމެނޭ އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތ ައ ް‬

‫ކ ަނޑައ ަޅާނޭ ގ ޮތ ާއި ‪ ،‬އ ެ އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތ ަކ ުގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދ ު‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅާނޭ ގ ޮތ ް ޤާނޫނަކުނ ް ބ ަޔާނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އި ދ ާރީ‬ ‫ދ ާއި ރާތ ަކ ުގ ެ އ ާބ ާ ީދ އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތަކަކ ަށ ް ބ ެހ ުމުގ ައި އ ެ‬ ‫އި ދ ާރީ ދ ާއި ރ ާއ ެއްގ ައި ިހމެނޭ އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތ ަކ ުގ ެ އ ާބ ާ ީދ‬ ‫ީވއެންމ ެ ބޮޑަކ ަށ ް ހަމަހަމ ަކުރެވޭނޭ އ ުޞޫ ލ ެއ ް އ ެ ޤާނޫނުގ ައި‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރޠުތައް‬ ‫ޝ ު‬ ‫ށ ވުމުގެ ަ‬ ‫ބރަކަ ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.73‬‬

‫)ހ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ީމހ ެއްގ ައި‬ ‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫އަންނަނި ވި‬ ‫‪ .1‬ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތަކ ަށ ްވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬ބޭރުޤ ައުމ ެއ ްގ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށ ް ނ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬މުސްލި މ ަކ ު‬

‫ކ ަމުގ ައި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ސންނަތ ް‬ ‫ު‬

‫ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ‬

‫ީމހ ަކުކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .4‬ޢ ުމުރުނ ް އ ަށާރަ އަހަރ ު ފ ުރި ފ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .5‬ބ ުއ ްދި ހަމައ ަށ ް ހ ުރި ީމހ ަކުކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ބޭރުޤ ައުމ ެއ ްގ ެ ރައ ްޔި ތ ަކ ު ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތަކ ަށ ް ވެފ ައި ވ ާ ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލެވ ޭނީ ‪،‬‬ ‫ސ އަހަރ ު ފުރުމ ަށްފ ަހ ުއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެ ީމހ ަކ ު ދި ވ ެ ިހރައ ްޔި ތަކ ަށ ް ީވތ ާ ފ ަ ް‬ ‫އ ަދި އ ެ ީމހ ަ ީކ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ްދ ާ ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި‬ ‫ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ނ( އަންނަނި ވި ޙާލ ަތްތ ަކުނ ްކުރ ެ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ވ ާ ީމހަކ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބުގ ައި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ބ ައި ވ ެރި އ ެއ ް ނ ުވެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ޮވި ފ ައި ވ ާ‬

‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫މެންބަރަކ ަށ ް‬

‫އ ަދި‬ ‫އެފަދ ަ‬

‫ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެނަމ ަ އ ެ ީމހ ަކ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ިބތ ު ދަރަންޏ ެއ ް އ ޮތ ް ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪،‬‬ ‫ާ‬ ‫‪ .1‬އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ‬ ‫ޙ ުކ ުމ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް އ ެ ދަރަނި އ ަދ ާކުރަމުނ ް ނ ުދ ާ ީމހ ަކ ު‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫ސ ިބތ ުވ ެ ބާރަ މަސްދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫‪ .2‬ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަނ ް ާ‬ ‫ދި ގ ުމ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެ‬

‫ޙ ުކުމ ެއ ް ތަނ ް ީފޛ ުކުރަމުނ ްދ ާ ީމހ ަކ ު‬

‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫ސ ިބތ ުވ ެ ބާރަ މަސްދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫‪ .3‬ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަނ ް ާ‬ ‫ދި ގ ު މ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެ ޙ ުކުމ ެއ ް ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ީމހ ަކ ު ނަމ ަ އ ެ‬ ‫ޙ ުކުމ ެއ ް ތަނ ް ީފޛުކ ޮށ ް ނި މުނ ުތ ާ‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ ޙ ުކ ުމުނ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ު އަދ ަބ ު މ ަޢ ާފ ްކުރ ެވުނ ުތ ާ ތި ނ ް އަހަރ ު ނ ުވ ާ‬ ‫ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .4‬ފ ަނޑި ޔާރަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ާސގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ނ ުވާނަމ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި‬ ‫ހުރ ެ އަންނަނި ވި ވ ަ ީޒފާތ ަކުނ ް ކުރ ެ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދާކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪31‬‬


‫‪ .1‬ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކަނ ް‪.‬‬ ‫ސޓަރުކ ަމ ާއި ‪ ،‬ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ ނައި ބުކ ަމ ާއި ‪،‬‬ ‫ސޓ ޭޓ ް މި ނި ް‬ ‫ް‬ ‫‪.2‬‬ ‫ސ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‪.‬‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އ ެފެންވަރ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫‪.3‬‬

‫ސތ ަޤި އ ްލ ު‬ ‫މު ް‬

‫ޝނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫މެންބަރުކަނ ް‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މ ަޤާމ ެއ ް‪.‬‬ ‫މު ް‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ސްގ ެ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‪.‬‬ ‫‪ި .4‬‬ ‫‪.5‬‬

‫ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ނުވަތ ަ‬

‫ސަ ރ ުކާރ ު‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ާ‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ސަ ރ ުކާރުނ ް ިހނ ްގ ާ‪ ،‬ކުނ ްފުންޏ ެއ ްގ ެ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‪.‬‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‪.‬‬ ‫‪ި .6‬‬ ‫‪ .7‬ފ ުލ ުހުނ ްގ ެ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‪.‬‬ ‫‪.8‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް ފި ޔަވ ައި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އ ެހެނ ް‬ ‫ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް‪.‬‬

‫ދ ކޯޓުގެ‬ ‫ރކަމާމ ެ ު‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬ ‫ޞ‬ ‫ިޞ ް‬ ‫ިއޚްތ ާ‬

‫‪.74‬‬

‫ޝރ ުޠ ު ީމހ ެއްގ ައި ހަމަވ ޭތ ޯ ނުވަތ ަ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލ ުމ ުގ ެ ަ‬ ‫މެންބަރަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރާންޖ ެ ިހއްޖ ެތ ޯ ބ ެލ ުމުގ ައި ނުވަތ ަ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ގ ޮނޑި އ ެއ ް ހުސްވ ެއްޖެކ ަމާމ ެދ ު ިޚލ ާފ ެއ ް އ ުފ ެދި އްޖެނަމ ަ‪ ،‬އ ެ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް‬ ‫ބަލ ައި ގ ޮތ ެއ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫ަސއްކަތުގަ ިއ‬ ‫ނގެ މ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.75‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ްވ ާނީ ‪ ،‬ޤ ައ ު ީމ މ ަޞް ލަޙ ަތ ާއި‬ ‫ސ‬ ‫ސކަނ ް ީދގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ލާބ ަޔ ާއި މަނ ްފާއ ަށ ް އި ް‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ނ ީވ ކަ ް‬ ‫ޔތްކުރާ ް‬ ‫ރި ޢާ ަ‬

‫ްޞ ގ ުޅުމ ެއ ް އ ޮތ ް އ ެހެނ ް‬ ‫މެންބަރަކ ު އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ަކ ާ ޚ ާއ ަ‬ ‫ސ ޒ ާ ީތ މ ަޞް ލަޙ ަތ ެއ ް ކ ުރި އެރ ުވުމ ަށ ް މ ަޤ ާމ ުގ ެ ބޭނުންކ ޮށ ްގެނ ެއ ް‬ ‫ީމހ ެއ ްގ ެ ވ ެ ް‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެބ ައި ީމހުނ ް‪ ،‬އެބ ައި ީމހުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ީވ ދ ާއި ރާތ ައ ް‬ ‫ްސލ ުކުރ ުމުގ ައި ‪ ،‬މ ުޅި‬ ‫ތ ަމ ީ‬

‫ޤ ައ ުމ ާއި‬

‫ހ ުރި ހ ައި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ލާބ ަޔ ާއި‬

‫މަނ ްފާއ ަށ ް ރި ޢާޔ ަތ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ޔ ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ިސގެ ަ‬ ‫ދލާ ިއ ފައ ާ‬ ‫މު ަ‬

‫‪.76‬‬

‫ކޮންމ ެ މެންބަރަކުމ ެ ކޮންމ ެ އަހަރަކ ު އ ެއްފަހަރ ު އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މި ލ ް ިކއ ްޔ ާތުގ ައި ވ ާ‬ ‫މުދ ަލ ާއި‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހާމަކު ު‬

‫ފ ައި ސާގ ެ‬

‫ވި ޔ ަފ ާރީ ގ ެ‬

‫ިހސާބުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫މ ަޞް ލަޙ ަތުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫އަރަންޏ ާއި ދަރަނި ހާމަކ ޮށ ް ތ ައ ްޔާރ ުކުރ ާ ބ ަޔާނ ެއ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫އ ަ ީމނ ްޢާންމ ަށ ް ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި މި ގ ޮތުނ ް ދ ޭ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތުގ ައި‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ު އ ަދ ާކުރ ާ އ ެހެނ ް ވ ަ ީޒފާތ ަކ ާއި އ ެ ވ ަ ީޒފާތ ަކ ުގ ެ ޒި ނ ްމާތ ައ ް‬ ‫ިހމަނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.77‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫ށ މެ ް‬ ‫ުސވާ ގޮނ ިޑއަ ް‬ ‫ހ ް‬

‫‪.78‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު‪ ،‬މެންބަރުކ ަމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް‬ ‫ސ ީޓ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ލި ބ ުމުނ ް‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫ި‬ ‫އ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބކު ު‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ިއ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކވ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‬ ‫ސ‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫ހުސްވ ާ ގ ޮނޑި އ ަށ ް އ ެ ގ ޮނޑި ހުސްވި ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ފ ަ ް‬ ‫ސ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި މެންބަރަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ ގ ޮނޑި ހުސްވި ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސ ނުވަތ ަ‬ ‫ކ ުރި އ ަށްއ ޮތ ް ޢާނ ްމ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ާ ދެމ ެދ ު އ ޮ ީތ ހަމަސްދުވ ަ ް‬ ‫އެއ ަށ ްވުރ ެ ކުރ ު މ ުއްދ ަތ ެއްކ ަމުގ ައި ވާނަމ ަ އ ެ ހުސްވި ގ ޮނޑި އަކ ަށ ް‬ ‫މެންބަރަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪33‬‬


‫ރ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ ޢުމު ު‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫‪.79‬‬

‫ރގެ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ ޢުމު ު‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫‪.80‬‬

‫ސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކުރުމ ަށްފ ަހ ު‪،‬‬ ‫)ހ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޢ ުމުރަ ީކ‪ ،‬މ ަޖި ލި ް‬ ‫ސ އަހަރ ު ދުވ ަހ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކުރ ާ ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ފ ަ ް‬ ‫ފުރަތަމ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސ އ ުވ ުނީ އ ެވ ެ‪ .‬ޢ ުމުރ ު ހަމ ަވ ެގެނ ް‬ ‫މި މ ުއްދ ަތ ު ހަމ ަވ ުމުނ ް މ ަޖި ލި ް‬ ‫ސ އ ުވ ުމ ާއ ެކ ު އަލ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މ ަޖި ލި ް‬ ‫ސ ބ ާއ ްވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފުރަތަމ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫)ށ(‬

‫ސ‬ ‫ިހނގ ަމުނ ްދ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޢ ުމުރ ު ހަމ ަވ ުމ ުގ ެ ތި ރީ ް‬ ‫ސ ކ ުރީ ނ ް އަލ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫މެންބަރުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އެކ ަމ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް ކުރާންޖެހ ޭ‬ ‫އ ެހ ެނި ހެނ ް ކަންތ ައްތ ައ ް ކ ޮށ ް ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ރކު ު‬ ‫ދތު ިއތު ު‬ ‫މުއް ަ‬

‫އި ޢ ުލާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ދ ަނޑި ވ ަޅ ެއްގ ައި ‪،‬‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ‬

‫ޙާލ ަތ ު‬

‫ޢާނ ްމ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ް ބ ޭއ ްވުމ ަށ ް ދ ަތި ވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޢ ުމުރ ު‬

‫އ ެއ ް އަހަރަށ ްވުރ ެ ދި ގުނޫނ ް މ ުއްދަ��ަކ ަށ ް އި ތުރ ުކުރ ުމ ުގ ެ ޤަރާރ ެއ ް އ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ޤަރާރ ެއ ް ފާސްވ ާނީ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ ތި ންބ ައި ކުޅ ަ ދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުންނ ެވ ެ‪ .‬މި ގޮތ ަށ ް‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ު އި ތުރުކ ޮށްފ ައި ވ ަނި ކ ޮށ ް‪ ،‬ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު‬ ‫އި ޢ ުލާނ ްކުރުމ ަށ ް ނެރުނ ު ޤަރާރ ު އުވ ައި ލުމ ަށްފ ަހ ު ނުވަތ ަ އ ެ ޤަރާރ ުގ ެ‬ ‫ސ ދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫ސ ފަ ް‬ ‫މ ުއްދ ަތ ު ހަމ ަވުމ ަށްފ ަހ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫ސ‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫ދި ގ ު މ ުއްދަތަކ ަށ ް ކ ުރި އ ަށ ް ގެންގޮސްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ފ ަ ް‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ އ ާ މ ަޖި ީލހަކ ަށ ް މެންބަރުނ ް ހ ޮވ ުމ ުގ ެ ހ ުރި ހ ައި‬ ‫ކަމ ެއްކ ޮށ ް ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނގެ ހުވަ ިއކު ު‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.81‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުވ ާ ީމހ ަކ ު‪ ،‬އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ް ފުރާނ ް ފ ެށ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ުގ ެ‬ ‫ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި ނުވަތ ަ އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު ކ ަނޑައ ަޅ ާ އ ެހެނ ް ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ީސ ިއ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ ރައ ާ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬ ‫ީސ‬ ‫ބރައ ް‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.82‬‬

‫)ހ(‬

‫ޢާނ ްމ ު އި ނ ްތި ޚާބ ަށްފ ަހ ު ބ ާއ ްވ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ‬ ‫ސގ ައި އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސއްރ ު ވޯޓ ަކުނ ް‬ ‫ރަ ީއސަ ކ ާއި ނައި ބުރަ ީއސެއ ް‪ ،‬އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ި‬ ‫ސ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސާއި ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ެވެންދެނ ް އ ެ ޖ ަލްސާގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓ ާނީ އ ެ‬ ‫ސއ ަށ ް‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެތި ިބ‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެތެރ ެއި ނ ް‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ސ ީވ މެންބަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މެންބަރުކ ަމުގ ައި މ ެދުނ ުކ ެނޑި އެންމ ެ ގި ނަދުވ ަ ް‬ ‫މެންބަރުކ ަމުގ ައި‬

‫މ ެދުނ ުކ ެނޑި‬

‫އެންމ ެ‬

‫ސ ީވ‬ ‫ގި ނަދުވ ަ ް‬

‫ގި ނަ‬

‫މެންބަރުންތ ަކ ެއ ް ތި ިބ ނަމ ަ އ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ޢ ުމުރުނ ް‬ ‫އެންމ ެ ދ ޮ ީށ މެންބަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސތ ަކ ުގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓ ާނީ‬ ‫)ށ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސ ހ ާޒި ރ ު ނ ުވާނަމ ަ‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސެވ ެ‪ .‬މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ސ‬ ‫ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓ ާނީ ނައި ބުރަ ީއސެވ ެ‪ .‬ރަ ީއސާއި ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ހ ާޒި ރ ު ނ ުވާނަމ ަ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޤ ަވ ާޢި ދުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫އެ‬

‫ޖ ަލްސާގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓާނޭ ީމހ ަކ ު ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ އ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪35‬‬


‫ސ އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފ ާ ދޭނ ް‬ ‫)ނ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސ ީޓ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫ނައި ބުރަ ީއސަ ށ ް ި‬ ‫ސ އެ‬ ‫ނައި ބުރަ ީއސަ ށ ް ލި ބ ުމުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ސ އެ‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފ ާ ދޭނ ް ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ހުށަހަޅ ައި ‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ި‬ ‫ސ ީޓ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ލި ބ ުމުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫އެ ި‬ ‫ސ އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ސ ނުވަތ ަ‬ ‫)ރ( އަންނަނި ވި ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ސ އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫‪ .1‬އ ެ‬

‫ީމހ ަކ ު‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫މެންބަރުކ ަމުނ ް‬

‫ވ ަ ިކވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬އ ެ ީމހ ަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ފާސްވުނ ް‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ސ‬ ‫ސ ނުވަތ ަ ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ސދ ަ‬ ‫ާ‬ ‫ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ހުށަހ ަޅ ާ ޤަރާރ ެއ ް މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ުރީ ނ ް އެކަނ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އަނ ްގާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދުވ ަ ް‬


‫)ޅ(‬

‫ސ އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ުމ ާބެހ ޭ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ބ ަޙ ުޘ ެއ ް ިހނގ ާ‪ ،‬މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސ ބަލަހ ައްޓ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ހަމ ައ ެހެންމ ެ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ރަ ީއ ް‬ ‫ސ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ުމ ާބެހ ޭ ބ ަޙ ުޘ ެއ ް ިހނގ ާ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ސ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ބަލަހ ައްޓ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ކ(‬

‫ސ މ ަޤ ާމުނ ް‬ ‫ސ ނުވަތ ަ ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ވ ަ ިކކުރ ުމ ާބެހ ޭ ބ ަޙ ުޘ ެއ ް ިހނގ ާ‪،‬‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ދި ފ ާޢުގ ައި‬

‫ބ ަޙ ުޘްގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ެ‬

‫ވާހަކަދ ެއ ްކ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު އ ެއި ނ ް ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ އ ެ ީމހ ަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ުމ ާބެހ ޭ ގ ޮތުނ ް ނަގ ާ‬ ‫ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ވޯޓ ެއްގ ައި އ ެ ީމހަކ ަށ ް ވޯޓ ެއ ް ނުދެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްސތައް ‪.83‬‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ ޖަލ ާ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫ކޮންމ ެ އަހަރަކުމ ެ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ތި ނ ް ދ ައުރ ު އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި އި ނ ް‬

‫ސ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ކޮންމ ެ ދ ައުރ ެއްމ ެ ފ ަށ ާ ދުވ ަހ ާއި ނި ނ ްމ ާ ދުވ ަ ް‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޤ ަވ ާޢި ދުގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސތ ައ ް ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ބ ާއ ްވާނ ްވ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ސްކުރ ާ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ގޭގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ޔ ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ާސ ަ‬ ‫ރި ޔ ީ‬

‫‪.84‬‬

‫ކޮންމ ެ އަހަރަކުމ ެ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ދ ައުރ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ‬ ‫ސގ ައި ޤ ައ ުމ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު ބ ަޔާންކ ޮށ ް ީދ އ ަދި ޤ ައ ުމ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ތުރަށ ް‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ރަނގ ަޅ ު ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ކުރާންޖެހޭކަމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ފެންނަ‬ ‫ާސ ބ ަޔާނ ެއ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އ ެކ ުލެވ ޭ ރި ޔ ީ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އި އ ްވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪37‬‬


‫ށ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނމު ް‬ ‫ްސތައް ޢާ ް‬ ‫ޖަލ ާ‬

‫‪.85‬‬

‫)ހ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތުގ ައި މެނ ު ީވ‬ ‫ސތ ަކ ާއި އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬

‫ނ‬ ‫ހުޅުވަ ިއލު ް‬

‫ސތ ައ ް އޮންނާނ ްވ ާނީ ޢާނ ްމުންނަށ ް ހ ުޅުވ ައި ލ ެވި ފ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬ ‫)ށ( ޤ ައ ު ީމ ސަ ލާމަތ ަށްޓަކ ައި ނުވަތ ަ‪ ،‬އަމަނ ްޢާނ ްމ ު ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ސއ ަކުނ ް ބ ައ ެއ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ނުވަތ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސއ ަކުނ ް‬ ‫ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކޮމ ެ ީޓއ ެއ ްގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ނުވަތ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސއްރ ު ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ބ ޭއ ްވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ‬ ‫ބ ައ ެއ ް ި‬ ‫ސއްރ ު ޖ ަލްސާއ ެއ ް ބ ާއ ްވާނ ްވ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެ‬ ‫ި‬ ‫ސއަކ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬ ‫ސއަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ކޮމ ެ ީޓގ ެ އ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސއްރ ު‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް އ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ި‬ ‫ސކ ޮށ ްގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ބ ާއ ްވާނ ް ފ ާ ް‬ ‫)ނ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( އ ެހެނ ް އ ޮތުމ ަކުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސއްރ ު‬ ‫ސއ ަކުނ ް ބ ައ ެއ ް ި‬ ‫ކޮމ ެ ީޓއ ެއ ްގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ނުވަތ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ‬

‫ގ ޮތުގ ައި‬

‫ބ ޭއ ްވ ުމ ާ ބެހ ޭ‬

‫އި ތުރ ު‬

‫ސަ ބ ަބުތ ައ ް‬

‫ޤ ަވ ާޢި ދުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެޅުމަކ ަށ ް ހުރަހ ެއ ް ނާޅ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ‬ ‫ދ ު‬ ‫ޤާނޫނީ ޢަ ަ‬

‫‪.86‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ވޯޓުދި ު‬

‫‪.87‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ ޤާނ ޫނީ‬

‫ޢަދަދ ަ ީކ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ސ އި ނ ްސަ އްތ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ފަނ ްސަ ީވ ް‬ ‫)ހ(‬

‫ާސގ ައި އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ނ ުވާނަމ ަ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސއަކ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ނި ނ ްމުމ ެއ ް ނި ންމ ޭނީ އ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ(‬

‫ސ‬ ‫ާސގ ެ ‪ 86‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ އ ެހެނ ް އ ޮތްކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ް އެމ ައްޗ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުނ ް ލ ާޒި މ ްކުރ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށްޓަކ ައި ވޯޓ ަށ ް އ ަހާނ ްވ ާނީ‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ ދެބ ައި ކުޅ ައ ެއްބަޔ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ގި ނަ‬

‫ސގ ައި‬ ‫މެންބަރުނ ް އ ެ ވޯޓ ެއްނަގ ާ ޖ ަލ ް ާ‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެތި ބ ޭ‬

‫ވ ަގ ުތ ެއްގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ނުވަތ ަ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ެ‬ ‫)ނ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓ ާ ީމހ ަކުމ ަޖި ީލހުނ ް ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމުންތ ަކުގ ައި‬ ‫ވ ޯޓ ު ީދގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވެސް‪ ،‬ކަމ ަކާމ ެދ ު ނަގ ާ‬ ‫ވ ޯޓ ުގ ެ ފެންނަ ނ ުފެންނަ ޢަދ ަދ ު ހަމަހަމ ަވ ެއްޖ ެ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި‬ ‫ސ ނުވަތ ަ ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓ ާ ީމހ ަކ ު އޭނާއ ަށ ް‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއ ް‬ ‫ފެންނަ ކޮޅަކ ަށ ް ވ ޯޓ ު ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ތި ންބ ައި ކުޅަދެބ ައި ގ ެ ވ ޯޓުނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ހަތަރުބ ައި ކުޅ ަތި ންބ ައި ގ ެ ވ ޯޓުނ ް ނި ނ ްމާންޖެހ ޭ ކަމ ެއ ް ނި ނ ްމ ުމުގ ައި ‪،‬‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ނުވަތ ަ ރި ޔ ާސަ ތ ު ބަލަހ ައ ްޓ ާ ީމހަކ ަށ ް ވ ޯޓ ު‬ ‫ދ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ދ ކަނޑައެޅު ް‬ ‫ނގުމުގެ ޤަވާ ިޢ ު‬ ‫ިހ ް‬

‫‪.88‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސއ ާ ިޚލ ާފުނ ުވާނޭ ގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް‪:‬‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪ .1‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އި ދ ާރީ އެންމެހ ައި ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ިހނ ްގ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫މުވ ައްޒ ަފުނ ްގ ެ‬

‫ލ ެއ ްވ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ވ ަ ިކކުރ ުމ ާއި‬

‫މުވ ައްޒ ަފުނ ް‬

‫ސރަކ ަނޑ ައ ެޅ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫މު ާ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ސތ ަކ ާ ބެހ ޭ އެންމެހ ައި ކަންތ ައްތ ައ ް ބަލަހ ައ ްޓ ާނީ‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ކަންތ ައްތ ަކ ާ ގުޅ ޭ‬ ‫ސ އ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤ ަވ ާޢި ދުތ ައ ް ހ ަދ ާނީ ވ ެ ް‬ ‫‪39‬‬


‫ްސލ ުވާނޭ‪ ،‬އ ަދި އެބ ައި ީމހުނ ްގ ެ‬ ‫‪ .2‬ރައ ްޔި ތުނ ް ފ ުރި ހަމައ ަށ ް ތ ަމ ީ‬ ‫ފ ުރި ހަމ ަ ބ ައި ވ ެރި ވުނ ް ލި ބޭނޭ ީދމި ޤްރ ާ ީޠ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫އ ެކ ުލެވޭނޭ‪ ،‬ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވ ާ‪ ،‬ހާމަކަންބ ޮޑ ު ގޮތަކ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ިހނ ްގުމ ަށ ް ބޭނުނ ްވާނޭ ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ާއި އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫މ ަޖި ލި ް‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ސުލ ޫ ީކ‬ ‫މި ންގ ަނޑުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހ ާޒި ރީ އ ާގުޅ ޭ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ިހމ ެނި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ތި ންބ ައި ކުޅަދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ސރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬ ‫ފާސްވ ެއްޖ ެ ނަމ ަ މެންބަރ ެއ ްގ ެ މ ު ާ‬ ‫ސ ކ ަނޑ ައ ެޅި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ެނޑޭނ ެ ގ ޮތްތ ައ ްވ ެ ް‬ ‫ާސގ ައި އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ނ ުވާހ ައި‬ ‫)ށ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ިހނގި ގ ޮތ ުގ ެ‬ ‫ިހނދ ަކ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޞއްޙަކަނ ް ބ ެލުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ަ‬

‫ސ ކޯޓަކ ަށ ް މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ހުށ ައ ެއ ް ނޭޅޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނތައްތައް ހިނ ިގގޮތުގެ‬ ‫މަ ިޖ ީލހުގެ ކަ ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޝ ިއޢުކު ު‬ ‫މަޢުލޫމާތު ާ‬

‫‪.89‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އެންމެހ ައި ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނގި ގ ޮތ ުގ ެ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ދ ަފްތަރުގ ައި ލި ޔ ެ‪ ،‬ޝާ އި ޢުކ ޮށ ް‪ ،‬ޢާނ ްމުކ ޮށ ް‬ ‫ލި ބޭނ ް ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ޔޒ ު‬ ‫ިއމް ިތ ާ‬

‫‪.90‬‬

‫ނ‬ ‫ރމާ ިއ އަލު ް‬ ‫ަޞ ީދޤުކު ު‬ ‫ބި ލު ތ ް‬

‫‪.91‬‬

‫)ހ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ އެމ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސ ީމހ ަކ ު‬ ‫ކ ޮމި ީޓއ ެއްގ ައި މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު ނުވަތ ަ އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ‬

‫އ ަޞް ލ ަކ ާ ިޚލ ާފ ް ނ ުވާގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ދ ެއ ް ިކ‬

‫ވާހަކ ައ ެއ ް ނުވަތ ަ ހުށ ަހ ެޅި ހުށ ަހ ެޅުމ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ނުވަތ ަ ވ ޯޓ ް‬ ‫ދި ނ ުމުގ ައި ޢަމ ަލ ުކ ުރި ގ ޮތ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‪ ،‬ކޯޓަކ ަށ ް އ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ސ ތ ަޙ ު ީޤޤ ެއ ް ިހންގ ައި‬ ‫ހ ާޒި ރުކ ޮށ ް ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ަކާމ ެދ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ހ ައްޔަރުކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ބަންދ ެއްކ ޮށ ް ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ަކާމ ެދ ު‬ ‫ދ ަޢ ުވ ާއ ެއްކ ޮށ ް ހަދ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް‪،‬‬ ‫ސތ ަކ ާއި މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ބ ައްދަލ ަވުންތ ަކ ާބެހ ޭ ވާހަކަތ ައ ް ތ ެދުބ ަހުނ ް ކަނ ް ިހނގި‬

‫ގ ޮތ ުގ ެ‬

‫ހ ަ ީޤޤ ަތ ް ނ ުގ ެއްލޭގޮތ ަށ ް ޝާ އި ޢ ުކުރ ާ ނުވަތ ަ ހާމ ަކުރ ާ ީމހ ަކ ާ ދެކޮޅ ަށ ް‬ ‫ނުވަތ ަ އެފަދ ަ ވާހަކ ައ ެއ ް ދ ެއ ް ިކ ީމހ ަކާމ ެދ ު އ ަދި އެފަދ ަ ވާހަކ ައ ެއ ް‬ ‫ސ ދ ަޢ ުވ ާއ ެއްކ ޮށ ް އ ަދި‬ ‫ސ މަޖ ައ ްލާއ ަކާމ ެދ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޝާ އި ޢ ުކ ުރި ނ ޫ ް‬ ‫ފި ޔަވ ަޅ ެއ ް އަޅ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނވު ް‬ ‫ބރާ ފޮ ު‬ ‫ށ އަނ ު‬ ‫ނމަ ް‬ ‫ިސ ު‬ ‫ވ ް‬

‫)ހ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްވ ާ ކޮންމ ެ ިބލ ެއްމ ެފާސްވ ާތ ާ ހ ަތ ްދުވ ަހ ުގ ެ‬ ‫ތެރޭގ ައި އ ެ ިބލ ު ތ ަޞް ީދޤ ު ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ފޮނ ުވާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް އ ެ ިބލ ު ލި ބ ޭތ ާ‬ ‫ފަނަރަ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ިބލ ު ތ ަޞް ީދޤ ު ކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ނުވަތ ަ‬ ‫ސނުމ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެ ިބލ ަށ ް ގެންނާނ ް‬ ‫އ ެ ިބލާމ ެދ ު އ ަލުނ ް ވި ް‬ ‫ސނުމ ަށ ް އ ެ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ފެންނަ އި ޞް ލާޙ ަކާމ ެދ ު ވި ް‬ ‫މ ުއްދ ަތ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އ ެ ިބލ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އ ަނބުރ ާ‬ ‫ފޮނ ުވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪41‬‬


‫)ށ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ަނބުރ ާ ފޮނ ުވ ާ‬ ‫ސ ބަދ ަލ ެއ ް‬ ‫ސނުމ ަށްފ ަހ ު‪ ،‬އ ެ ިބލ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ިބލ ަކ ާ މ ެދ ު އ ަލުނ ް ވި ް‬ ‫ނ ުގެނެސް‪ ،‬އ ެ ިބލ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ިބލ ެއ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ތ ަޞް ީދޤ ު ކ ޮށ ް‪ ،‬ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ނ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ފާސްވ ެގެނ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ތ ަޞް ީދޤ ުކުރުމ ަށ ް ފޮނ ުވ ާ ިބލ ެއ ް ތ ަޞް ީދޤ ުކުރާނ ް އޮންނަ މ ުއްދ ަތ ުގ ެ‬ ‫ސނުމ ަށ ް ނުވަތ ަ އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް‬ ‫ތެރޭގ ައި އ ެ ިބލ ަކާމ ެދ ު އ ަލުނ ް ވި ް‬ ‫ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އ ަނބުރ ާ ނުފޮނުވ ައި ފި ނަމ ަ‪،‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ެ ިބލ ު ތ ަޞް ީދޤ ުކ ުރީ ކަމ ަށ ް ބަލ ައި ‪،‬‬ ‫ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ށ ވުމާ ިއ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ބި ލު ޤާ ޫ‬

‫‪.92‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ިބލ ެއ ް ޤާނޫނަކ ަށ ްވ ާނީ ‪ ،‬އ ެ ިބލ ެއ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ރގެ ގެޒެޓްގަ ިއ‬ ‫ރކާ ު‬ ‫ސ ު‬ ‫ަ‬

‫ތ ަޞް ީދޤ ުކުރ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ތ ަޞް ީދޤ ުކުރ ާ ކޮންމ ެ ިބލ ެއ ް‪ ،‬އ ެ ިބލ ެއ ް ތ ަޞް ީދޤ ުކުރ ާ ދުވ ަހ ު ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޝ ިއޢުކު ު‬ ‫ާ‬

‫ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ޤާނޫނަކ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާނީ ‪،‬‬ ‫އ ެ ޤާނޫނ ެއ ް ގ ެޒ ެޓްގ ައި‬

‫ޝާ އި ޢ ުކުރުމ ަށްފ ަހ ު‪،‬‬

‫އ ެ ޤާނޫނ ެއްގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދތައް‬ ‫މުޢާހަ ާ‬

‫‪.93‬‬

‫)ހ(‬

‫ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތ ުގ ެ ނަމުގ ައި ‪ ،‬ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ާ ފަރ ާތުނ ް ބ ައި ވ ެރި ވ ާ‬ ‫ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ މ ުޢާހ ަދާތަކ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ްވ ާނީ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫އ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށްފ ަހ ު‪ ،‬އ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހުނ ް ނި ނ ްމާގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި އ ެހެނ ް އ ޮތްކ ަމުގ ައި ވި ޔަސް‪ ،‬ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތުނ ް‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވ ާ‪ ،‬ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ މ ުޢާހ ަދާތ ަކ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ލ ާޒި މ ުވ ާނީ ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ‬ ‫ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދ‬ ‫ނވާ ޤަވާ ިޢ ު‬ ‫ރ ިލބި ގެ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޤާނޫނީ ާ‬

‫‪.94‬‬

‫ކ ަނޑ ައެޅ ޭ ވ ަ ިކ ކަމ ެއ ް ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬އ ެ ިކއ ެ ިކ އ ަމުރުތ ައ ް ނެރ ުމ ާއި‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ރމުގެ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ރތައް ެ‬ ‫ދމާ ިއ އަމު ު‬ ‫ހެ ު‬

‫ސ ޤާނ ޫނީ ބާރ ު އ ެކ ުލ ެވި ގެނ ްވ ާ އ ަމުރުތ ައ ް‬ ‫ޤ ަވ ާޢި ދ ު ހ ެދ ުމ ާއި އެނޫނ ްވ ެ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދި ު‬

‫ސއަކ ަށ ް ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ނެރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ވ ަ ިކ ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ވ ަ ިކ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ދ ަށުނ ް ދި ނ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ީމގ ެތެރޭގ ައި ‪ ،‬އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ައ ް ވ ެ ް‬ ‫)ހ( ޤާނޫނަކ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށާނޭ ނުވަތ ަ ޢަމ ަލ ުކުރުނ ް ހ ުއްޓ ައި ލާނޭ‬ ‫ތ ާރީ ޚ ެއ ް ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ( ވ ަ ިކ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް ިހންގ ޭނީ ވ ަ ިކބ ައ ެއ ްގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށްކަނ ް ނުވަތ ަ ވ ަ ިކ ސަ ރަޙ ައްދަކ ަށްކަނ ް ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ދ ް‬ ‫ނ ލަފާހޯ ު‬ ‫ސޕް ީރމްކޯޓު ް‬ ‫ު‬

‫‪.95‬‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ކަނ ް އ ޮތްގ ޮތ ާ މ ެދ ު އ ުފެދ ޭ މ ު ިހނ ްމ ު ސުވ ާލުތ ަކ ާ މ ެދ ު‬ ‫ނުވަތ ަ ޤާނ ޫނީ ގ ޮތުނ ް ކަމ ެއ ް އ ޮތްގ ޮތާމ ެދ ު ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ލަފައަކ ަށ ް‬ ‫އ ެދި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤަރާރަކުނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ް‬

‫ާސ‬ ‫ހުށ ަހ ެޅި ދާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ހުށ ަހެޅ ޭ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޞއްޙަކ ަމ ާ މ ެދ ު އ ުފެދ ޭ‬ ‫މާނަކުރ ުމ ުގ ެ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ާއި ވ ަ ިކ ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ ަ‬ ‫ސުވ ާލުތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ކަންކަމ ަށ ް ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުނ ް ދ ޭ ލ ަފ ާ‬ ‫ިބނާކ ޮށްފ ައި ވ ާ ސަ ބ ަބުތ ައ ް ބ ަޔާނ ްކުރ ުމ ާއ ެކ ު އ ެ ލ ަފ ާ ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ފޮނ ުވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ެ ލ ަފ ާ އޮންނާނ ްވ ާނީ‬

‫އި ސްތި އުނ ާފ ު ކުރުމ ަށ ް ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި އ ެ‬ ‫ކ ޯޓުނ ް ނެރޭ ޙ ުކ ުމްތ ަކ ާ އ ެއްފަދ ައި ންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪43‬‬


‫ބޖެޓް‬ ‫އަހަ ީރ ަ‬

‫‪.96‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ދކު ު‬ ‫ނގުމާ ިއ ޚަރަ ު‬ ‫ްސ ެ‬ ‫ޓެކ ް‬

‫‪.97‬‬

‫)ހ( ކޮންމ ެ މ ާ ީލ އަހަރ ެއ ް ފ ެށ ުމ ުގ ެކ ުރީ ނ ް އ ެ އަހަރަކ ަށ ް ދ ައުލ ަތުނ ް‬ ‫ިހނގާނޭކަމ ަށ ް ލ ަފ ާކުރ ާ ޚަރަދ ާއި ‪ ،‬ދ ައުލަތ ަށ ް ލި ބޭނޭކަމ ަށ ް ލ ަފ ާކުރ ާ‬ ‫އ ާމްދ ަނީ ގ ެ ިހސާބ ު ިހމެނޭ ބަޖެޓ ެއ ް‪ ،‬އ ަދި ވ ޭތ ުވ ެދި ޔ ަ މ ާ ީލއަހަރ ު‬ ‫ޚަރަދ ާއި ‪ ،‬ދ ައުލަތ ަށ ް ލި ބުނ ު އ ާމްދ ަނީ ގ ެ‬

‫ދ ައުލ ަތުނ ް ިހނގި‬

‫ސ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬ ‫ސޓ ަރ އ ޮފ ް ފި ނޭނ ް ް‬ ‫ިހސާބ ު މި ނި ް‬ ‫ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށަހ ަޅ ާ‬ ‫ސޓ ަރ އ ޮފ ް ފި ނޭނ ް ް‬ ‫)ށ( މި ނި ް‬ ‫ބަޖެޓ ަށ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ގެންނާނ ް ފެންނަ އ ުނި އި ތުރ ެއ ް‬ ‫ގެނ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫އ ުނި އި ތުރ ެއ ް‬

‫ސ‬ ‫ނ ުގެނ ެ ް‬

‫ސ‬ ‫ފާ ް‬

‫ކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ހ ުއްދ ަލި ިބގެނ ް މެނ ު ީވ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސކ ޮށްފ ައި ވ ާ ބަޖ ެޓުގ ައި ވ ާ މި ންވަރަށ ްވުރ ެ ޚަރަދ ު‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފ ާ ް‬ ‫އި ތުރުކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬

‫ބަޖ ެޓުގ ައި ވ ަ ިކ ކަމަކ ަށ ް‬

‫ޚަރަދ ެއ ްކުރުމ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވާނަމ ަ އ ެ ޚަރަދ ެއ ް ކުރާނ ްވ ާނީ‬ ‫އެކަމަކ ަށ ް އެކަންޏ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޤާނޫނ ެއްގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފ ާ ް‬ ‫މެނ ު ީވ ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ާ ފަރ ާތުނ ް އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ަކުނ ްކުރ ެ ކަމ ެއ ް‬ ‫ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ޚަރަދ ުކުރ ުމ ާއި ހޭދ ަކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ހ( ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މުދ ަލ ާއި ފ ައި ާ‬ ‫ސ ޓ ެކ ުހ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫)ށ( ދ ައުލަތ ަށ ް އ ާމްދ ަނީ އ ެއ ް ހ ޯދުމ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ އ ެއްޗ ެއ ް ނ ެގުނ ް‪.‬‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ސ ގޮތ ަކުނ ް މުދ ަލ ާއި ފ ައި ާ‬ ‫)ނ( ލޯނ ުގ ެ ގ ޮތުގ ައި ނުވަތ ަ އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ހ ޯދ ުމ ާއި ޤ ަބ ޫލ ުކުރުނ ް‪.‬‬


‫)ރ(‬

‫ދަރަނި‬

‫އ ަދ ާކުރާނ ެ ކ ަމ ުގ ެ ޔ ަ ީޤންކަނ ް ދ ައުލ ަތ ުގ �� ނަމުގ ައި‬

‫ދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫ރގެ‬ ‫ރކާ ު‬ ‫ސ ު‬ ‫ނ ިއ ަ‬ ‫ނ ާ‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.98‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު ނުވަތ ަ ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އ ެހެނ ްވ ެ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ާ‬ ‫މަޤާމްތަކުގަ ިއ ިތބޭ ީމހު ް‬

‫މ ަޤާމ ެއްގ ައި ހ ުރި ީމހ ަކ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ސވާލުކު ު‬ ‫ު‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ު އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ޒި ނ ްމ ާއ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬

‫ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‪،‬‬

‫އެ‬

‫ީމހ ަކ ާކުރެވ ޭ ސުވ ާލުތަކ ަށ ް ތ ެދުބ ަހުނ ް ޖ ަވ ާބ ު ދި ނުމ ަށ ާއި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ީމހ ަކ ު އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ޒި ނ ްމާތ ަކ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ކޮންމ ެ ލި ޔުމ ެއ ް ހުށ ަހ ެޅުމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް އ ެ ީމހަކ ަށ ް އެނ ްގި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު ނުވަތ ަ ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އ ޮ ީފހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ވ ެރި ޔ ަކ ު އ ަދ ާކުރ ާ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާބެހޭގ ޮތުނ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬

‫ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‪،‬‬

‫އެ‬

‫ީމހ ަކ ާ‬

‫ލި ޔ ުމުނ ް‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫އ ަނގަބ ަހުނ ް ސުވ ާލ ުކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ކޮންމ ެ މެންބަރަކ ަށްމ ެ ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ‬

‫)ށ( ގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ފަދ ައި ނ ް ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫ސ ފަރާތ ަކ ާ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ާ ނުވަތ ަ ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެ ީމހ ަކ ު އ ަދ ާކުރ ާ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާ ގ ު ިޅގެނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު ކުރ ާ ކޮންމ ެ ސުވާލަކ ަށ ް އ ެ ީމހަކ ަށ ް‬ ‫އ ެނގި ހ ުރި އެންމ ެ ރަނގަޅަކ ަށ ް ތ ެދުބ ަހުނ ް ޖ ަވ ާބ ު ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ( މި މ ާއ ްދާގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ކުރ ާ ސުވ ާލުތ ަކ ާއި އ ެ‬ ‫ސުވ ާލުތަކ ަށ ް ދ ޭ ޖ ަވ ާބުތ ައ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެހ ެނި ހެނ ް‬ ‫ސ ޝާ އި ޢ ުކުރ ާ ފަދ ައި ނ ް ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ް‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ވ ެ ް‬ ‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪45‬‬


‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ރކު ު‬ ‫ނ ހާ ިޒ ު‬ ‫ީމހު ް‬

‫‪.99‬‬

‫ނވަތަ‬ ‫ޔ ު‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.100‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއ ަކުނ ް އަންނަނި ވި‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ‪ ،‬އ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ގ ޮތ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ސ ދި ނުމ ަށ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ހ ެ ިކބ ަ ް‬ ‫ލި ޔުމ ެއ ް ހުށ ަހ ެޅުމ ަށ ް އެނ ްގުނ ް‪ .‬މި މ ާއ ްދާގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ފަދ ައި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކޮންމ ެ ީމހ ަކ ާކުރ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫އެންމ ެ ރަނގަޅަކ ަށ ް‬

‫ސުވާލަކ ަށްމ ެ އ ެ ީމހަކ ަށ ް އ ެނގި ހ ުރި‬ ‫ތ ެދުބ ަހުނ ް ޖ ަވ ާބުދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް‬ ‫ސއަކ ަށ ް‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވުމ ަށ ް ވ ަ ިކ ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ވ ަ ިކ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫އެނ ްގުނ ް‪.‬‬

‫ސތ ަކުންނ ާއި‬ ‫)ނ( މުއ ައ ްސަ ާ‬

‫ޝކ ުވާތ ަކ ާއި‬ ‫ަ‬ ‫ސ ީމހުނ ް ހުށަހ ަޅ ާ‬ ‫ީމ ް‬

‫ސތ ަކ ާއި އ ެހ ެނި ހެނ ް ހުށ ަހ ެޅުންތ ައ ް ބަލ ައި ގ ަތުނ ް‪.‬‬ ‫އި ލ ްތި މ ާ ް‬ ‫)ހ(‬

‫އަންނަނި ވި ޙާލ ަތްތ ަކުނ ްކުރ ެ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖ ެ ނަމ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ނުވަތ ަ‬

‫ބ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤަރާރަކުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫މަޤާމު ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސއ ާ ނުވަތ ަ‬ ‫‪ .1‬އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ަކ ާ ނުވަތ ަ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނަކ ާ ކ ަނޑ ައ ެޅި ގެނ ް ިޚލ ާފ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫‪.2‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫މ ަޤ ާމުގ ައި‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހުރ ެ ކުރުނ ް‬ ‫އެކ ަ ީށގެންނ ުވ ާ ފަދ ަ ކަމ ެއ ްކުރުނ ް‪.‬‬


‫‪ .3‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ނައި ބ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރ ުމުގ ައި ނ ާޤ ާ ިބލ ްވުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި‬

‫ގ ައި‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ(‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ފަދ ަ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭނީ‬

‫ޤަރާރ ެއ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫މ ަދ ުވ ެގެނ ް ތި ންބ ައި ކުޅ ަ އ ެއްބ ައި މެންބަރުނ ް ސަ ބ ަބ ު ބ ަޔާންކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ސޮ އި ކ ޮށްފ ައި ވ ާ ލި ޔުމ ަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ނުވަތ ަ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ހުށަހ ަޅ ާ ޤަރާރުގ ައި‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫މ ައ ްސަ ލ ަ ތ ަޙ ު ީޤޤްކ ޮށ ް ބ ެލުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއ ަކ ާ‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ޙ ަވ ާލ ުކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ފަދ ަ މ ައ ްސަ ލައ ަކ ާ‬ ‫ސ‬ ‫ސދ ަ ދުވ ަ ް‬ ‫ާ‬ ‫މ ެދ ު މ ަޖި ީލހުގ ައި ބ ަޙ ުޘ ް ފ ެށ ުމ ުގ ެ މ ަދ ުވ ެގެނ ް‬ ‫ކ ުރީ ނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ނައި ބ ަށ ް‬

‫އެކަނ ް‬

‫އަނ ްގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫އެ‬

‫ބ ަޙ ުޘްގ ައި‬

‫އ ަނގަބ ަހުންނ ާއި ލި ޔ ުމުނ ް އޭނ ާގ ެ ދި ފ ާޢުގ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޙ ައ ްޤ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ނައި ބ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލުނ ް ބޭނުނ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޙ ައ ްޤ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ަށ ް ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ނައި ބ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪47‬‬


‫)ބ(‬

‫ކ ަމ ުގ ެ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫މ ަޤ ާމުގ ައި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ(‬

‫ނުވަތ ަ‬ ‫ީމހ ަކ ު އ ެ‬

‫ގ ައި ވާގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް‬

‫ހުށަހ ަޅ ާ ޤަރާރ ެއ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްވ ާނީ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ ތި ންބ ައި ކުޅ ަ ދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި‬

‫ހ ުރި‬

‫ީމހ ަކ ު ނުވަތ ަ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި‬

‫ީމހ ަކ ު އ ެ‬

‫ސކ ޮށ ްފި ނަމ ަ އ ެ‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފ ާ ް‬ ‫ީމހ ަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ޅ(‬

‫ބ ަޔާނ ްކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ނުވަތ ަ‬

‫ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތ ނ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ުމުގ ައި ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ީވ ގ ޮތްތ ަކ ާއި އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫ްޞލްކ ޮށ ް އ ެނގޭނޭގޮތ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ‬ ‫ތ ަފ ީ‬ ‫ޤ ަވ ާޢި ދުގ ައި‬ ‫ރއްގެ‬ ‫ބ ެ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ މ ެ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.101‬‬

‫ކ ަނޑައ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ހ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މ ަދ ުވ ެގެނ ް ދި ހ ަ މެންބަރުނ ް‪ ،‬ސަ ބ ަބ ު‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ނތްކަމުގެ ވޯޓު‬ ‫ރ ެ‬ ‫ބ ު‬ ‫ިއތު ާ‬

‫ސޮ އި ކ ޮށ ް‬

‫ހުށަހ ަޅ ާ‬

‫ހުށ ަހ ެޅުމ ަކުނ ް‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ އި ތ ުބާރ ު ނ ެތ ް ކ ަމ ުގ ެ ވޯޓ ެއ ް ނ ެގުމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ފަދ ަ ހުށ ަހ ެޅުމ ަކ ާ މ ެދ ު‬ ‫ސ ކ ުރީ ނ ް‬ ‫ސދ ަ ދުވ ަ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުގ ައި ބ ަޙ ުޘ ް ފ ެށ ުމ ުގ ެ ާ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެ މެންބަރަކ ަށ ް އ ެ ކަނ ް އަނ ްގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި އ ެ ބ ަޙ ުޘްގ ައި އ ަނގަބ ަހުންނ ާއި ލި ޔ ުމުނ ް އޭނ ާގ ެ ދި ފ ާޢުގ ައި‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު އ ެ މެންބަރަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ނ(‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫މެންބަރ ެއ ްގ ެ‬

‫އި ތ ުބާރ ު‬

‫ނ ެތްކަމ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްވ ެއްޖެކަމ ަށ ް ބެލ ޭނީ ‪ ،‬މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު‪ ،‬އ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ އި ތ ުބާރ ު‬ ‫ނ ެތްކ ަމ ުގ ެ ހުށ ަހ ެޅުމ ަށ ް ލި ިބއްޖެނަމ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސކ ޮށ ްފި ނަމ ަ އ ެ މެންބަރަކ ު އޭނ ާގ ެ‬ ‫އި ތ ުބާރ ު ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ާ ް‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.102‬‬

‫ނފާ‬ ‫ނވަތަ މަ ް‬ ‫ދ ު‬ ‫ނޖާ ިއޒް ފަ ިއ ާ‬ ‫ާ‬

‫‪.103‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ާއި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ަށ ާއި ‪ ،‬ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ާއި ‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ނައި ބ ު‬ ‫ރަ ީއސަ ށ ާއި‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުންނަށ ާއި ‪،‬‬

‫ސތ ަޤި އ ްލ ު‬ ‫މު ް‬

‫ސރައ ާއި‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މ ަޤ ާމްތަކ ަށ ް މ ު ާ‬ ‫މެންބަރުންނަށ ާއި މ ު ް‬

‫ޝންތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬

‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ނ ެ‬ ‫ު‬

‫ސ މެންބަރަކ ު‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެއި ނ ް މެންބަރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރ ުމުގ ައި‬ ‫މުވ ައްޒަފ ަކ ު‪،‬‬

‫ސ‬ ‫އ ެ ީހތ ެރި ވެދ ޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫މ ަޤ ާމ ުގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް އ ެއި ނ ް ީމހަކ ަށ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ‬

‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ އ ެއި ނ ް ީމހ ަކ ު އ ަދ ާކުރ ާ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ ބޭނުނ ް އ ަމި އްލައ ަށ ް‬ ‫ާޞލ ްކުރުމ ަށ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ނ ާޖ ާއި ޒ ް ފ ައި ދ ާއ ެއ ް ނުވަތ ަ ނ ާޖ ާއި ޒ ް މަނ ްފ ާއ ެއ ް ޙ ި‬ ‫އ ެހެނ ް ީމހަކ ަށ ް އެފަދ ަ ފ ައި ދ ާއ ެއ ް ނުވަތ ަ މަނ ްފ ާއ ެއ ް ހޯދ ައި ދި ނުމ ަށ ް‬ ‫ބޭނުންކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪49‬‬


‫ނމު‬ ‫ނޢާ ް‬ ‫އަ ީމ ް‬

‫‪.104‬‬

‫ނ‬ ‫ލހެއްޓު ް‬ ‫ބ ެ‬ ‫ނ ެ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ސލާމަ ީތ ކަ ް‬ ‫ަ‬

‫‪.105‬‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނގުމުގެ ާ‬ ‫ނ ިހ ް‬ ‫ވެރި ކަ ް‬

‫‪.106‬‬

‫ސތ ަކ ާބެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް ހަމަޖ ައ ްސަ އި ‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ލި ޔ ެ ިކޔުންތ ައ ް ބަލަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬އި ދ ާރީ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް ރާވ ައި ިހނ ްގުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ާއި މެންބަރުންނަށ ް‬

‫އ ެ ީމހުނ ްގ ެ މ ަސަ އްކ ަތުގ ައި‬

‫އ ެ ީހތ ެރި ވުމ ަށ ް މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޤ ަވ ާޢި ދުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ަ ީމނ ްޢާނ ްމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ީމހ ަކ ު ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ގ ެއ ާއި ‪ ،‬އ ެ ގ ޭގ ެ ގ ޯތި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ދ ަށުނ ް‬ ‫ސަ ލާމ ަ ީތ‬

‫ކަންކަނ ް‬

‫ތެރ ެއ ާއި ‪،‬‬

‫ިހނގ ާ އެންމެހ ައި ތަންތަނ ުގ ެ‬

‫ބަލަހ ައ ްޓާނ ްވ ާނީ‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ‬

‫ިޚދުމ ަތްތ ަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ް ިޙމާޔ ަތ ާއި ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް‬ ‫ދި ނުމ ަށ ް‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ‬

‫ިޚދުމ ަތްތ ަކުނ ް‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ް‬

‫ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ރވަ ަ‬ ‫ހަތަ ު‬

‫ޔ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ‬ ‫)ހ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބާރުތ ައ ް ލި ިބގެންވ ަނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމެމ ަ ީތ ވ ެރި ޔ ަ ީކ‪ ،‬އ ަދި ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އެންމެމ ަ ީތ‬ ‫ވ ެރި ޔ ަ ީކ‪،‬‬

‫އ ަދި‬

‫ސފ ައި ނ ްގ ެ އެންމ ެ މ ަ ީތ‬ ‫ި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ވ ެރި ޔ ަ ީކ‬


‫)ނ( ދ ައުލ ަތ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ އެންމެހ ައި އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ‬

‫މި‬

‫ާސ ދަމަހ ައްޓ ައި ‪،‬‬ ‫ާސނ ް ކަމ ަށ ް ީވ ިހނދ ު‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުނ ް މ ަ ީތ‬ ‫ދި ފ ާޢުކ ޮށ ް‪ ،‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ދ ެމި ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫އ ެއްބ ައި ވަންތަކަނ ް ދަމަހ ައ ްޓާނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ އ ާއި‬ ‫)ރ( ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރ‬ ‫ދއު ު‬ ‫ާސތުގެ ަ‬ ‫ރި ޔ ަ‬

‫‪.107‬‬

‫ޔ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.108‬‬

‫ސ އަހަރ ު ދުވ ަހ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ‪،‬‬ ‫)ހ( ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ ދ ައުރަ ީކ ފ ަ ް‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ީމހަކ ަށ ް ވި ދި ވި ދި ގެނ ް ނުވަތ ަ އެނޫނ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ދ ެ ދ ައުރަށ ްވުރ ެ ގި ނަ ދުވ ަހ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ގޮތަކ ަށ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ެއ ް ނ ުފުރޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ ދ ައުރ ެއްގ ައި‬ ‫)ށ( ިހނގ ަމުނ ްދ ާ ރި ޔ ީ‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސަ ބަބ ަކ ާ ހުރ ެ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ް ހުސްވ ެގެނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު ޙ ަވ ާލ ު ވ ެއްޖ ެ‬ ‫ިހނދ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ެ ބޭނުމ ަށ ް‪ ،‬އ ެ ދ ައުރ ު‬

‫ާސ ދ ައުރ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައި ގުނ ާނީ ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ރި ޔ ީ‬ ‫ާސ‬ ‫މ ަޤ ާމ ާ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު ޙ ަވ ާލ ު ީވއި ރ ު‪ ،‬އ ެ ރި ޔ ީ‬ ‫ސ ބ ާ ީކ އ ޮތްނަމ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ައުރުގ ައި މ ަދ ުވ ެގެނ ް ދ ެ އަހަރ ު ދުވ ަ ް‬

‫ބކުރާ ގޮތް‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ިއ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާނީ‬

‫ސއްރ ު‬ ‫ި‬ ‫ސދ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ީ‬

‫ވޯޓ ަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪51‬‬


‫ށ‬ ‫ޔއަކަ ް‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.109‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ީމހ ެއްގ ައި އަންނަނި ވި‬ ‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬

‫ބކުރާ ީމހެއްގަ ިއ‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ިއ ް‬ ‫ރޠުތައް‬ ‫ޝ ު‬ ‫ނ ީވ ަ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ާ‬ ‫ހު ް‬

‫)ހ(‬

‫ދި ވ ެ ިހ މަންމައ ަކ ާއި ދި ވ ެ ިހ ބ ައްޕައަކ ަށ ް އުފަނ ް ދި ވ ެ ިހ ރައ ްޔި ތ ަކ ު‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް އ ަދި ބޭރުޤ ައުމ ެއ ްގ ެ ރައ ްޔި ތ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ނ ުވުނ ް‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫މުސްލި މ ަކ ު ކ ަމުގ ައި‬

‫ވ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ސންނަތ ް ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ު‬

‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ސ އަހަރ ުވެފ ައި ވ ާ ީމހ ަކުކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫ސފ ަ ް‬ ‫ޢ ުމުރުނ ް ތި ރީ ް‬

‫)ރ(‬

‫ބ ުއ ްދި ހަމައ ަށ ްހ ުރި ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬

‫)ބ(‬

‫ސ ިބތ ު ދަރަންޏ ެއ ް އ ޮތ ް ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ދަރަނި‬ ‫އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ާ‬ ‫ޚ ަލ ާޞް ނުކ ޮށ ް ހ ުރި ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ނ ުވުނ ް‪.‬‬

‫ސ ިބތ ުވ ެގެނ ް ބާރަ މަސްދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ާ‬ ‫)ޅ( ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަނ ް‬ ‫ދި ގ ު މ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެ ޙ ުކުމ ެއ ް ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ޙ ުކ ުމ ް‬ ‫ތަނ ް ީފޛުކ ޮށ ް ނި މުނ ުތ ާ ނުވަތ ަ އ ެ ޙ ުކ ުމުނ ް ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ު އަދ ަބ ު‬ ‫މ ަޢ ާފ ްކުރ ެވުނ ުތ ާ ތި ންއަހަރ ު ވެފ ައި ވ ާ ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫)ކ(‬

‫ސ އެ‬ ‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ޅ( ގ ައި އ ެހެނ ް އ ޮތްކ ަމުގ ައި ީވ ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ީމހ ަ ީކ އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ޙ ައ ްދ ު ކ ަނޑ ައ ެ ިޅފ ައި ވ ާ ކ ުށ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް‬ ‫މަކަރ ާ ީޙލ ަތ ް‪ ،‬ޓ ެކުނ ް‪ި ،‬ޚޔާނ ާތ ުގ ެ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަނ ް ަ‬ ‫ސ ިބތ ުވެފ ައި ވ ާ ީމހ ެއްކ ަމުގ ައި ނ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫ާ‬

‫ނ‬ ‫ބ ބޭއްވު ް‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ިއ ް‬

‫‪.110‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަކ ު‬

‫ހ ޮވުމ ަށ ް‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ު‬

‫ބ ާއ ްވ ާނީ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި ީމހ ެއ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ ދ ައުރ ު‬ ‫ސ ދުވ ަހ ާ ދެމ ެދުގ ަ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމ ަވ ުމ ުގ ެ ސަ ތޭކ ަ ވި ިހ ދުވ ަހ ާއި ތި ރީ ް‬


‫ބ‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ާސ ިއ ް‬ ‫ރި ޔ ީ‬

‫‪.111‬‬

‫ސ ލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާކ ަ މ ަށ ް ީމ ހ ަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ުވ ާނީ ވ ޯޓ ުދި ނ ް‬ ‫)ހ( ރަ ީއ ު‬ ‫ސ އި ނ ްސަ އ ްތ ަ އ ަށ ް ވ ުރ ެ ގި ނަ ވ ޯޓ ު އ ެ‬ ‫ސ ް‬ ‫ީމ ހ ުނ ްގ ެ ފ ަ ނ ް ާ‬ ‫ާސ އި ނ ްތި ޚާބ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލ ާ ީމހުނ ްގ ެ‬ ‫ީމހަކ ަށ ް ލި ިބގެންނ ެވ ެ‪ .‬ރި ޔ ީ‬ ‫ސ އި ނ ްސަ އްތައ ަށ ް‬ ‫ސ ް‬ ‫ސ ކެނ ްޑި ޑޭޓަކ ަށ ް ފަނ ް ާ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ވުރ ެ ގި ނަ ވ ޯޓ ު ނ ުލި ިބއްޖެނަމ ަ އ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ބ ޭއ ްވުނ ުތ ާ‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ދެވަނަ ބުރ ެއ ް ބ ާއ ްވާނ ް‬ ‫އ ެކ ާ ީވ ް‬ ‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ދެވަނަ ބުރުގ ައި ވާދ ަކުރ ާނީ‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ‬

‫ފުރަތަމ ަ ބުރުގ ައި އެންމ ެ ގި ނަ ވ ޯޓ ު ލި ބުނ ު ދ ެ ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އެންމ ެގި ނަ ވ ޯޓ ުލި ބުނ ު ދ ެ‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ބުރުގ ައި‬

‫ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުންނަށ ް ވ ޯޓ ު ލި ބ ުނީ އ ެއ ް ޢަދަދަކ ަށ ް ކ ަމުގ ައި ވާނަމ ަ‪،‬‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ދެވަނަ ބުރުގ ައި‬

‫ވާދ ަކުރ ާނީ‬

‫އެދ ެ ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުނ ް‬

‫އެކަންޏ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ބުރުގ ައި ދެވަނައ ަށ ް އެންމ ެގި ނަ‬ ‫ވ ޯޓ ު ލި ބ ުނީ ދ ެ ކެނ ްޑި ޑޭޓަކ ަށ ް އ ެއ ް އަދަދަކ ަށ ް ކ ަމުގ ައި ވާނަމ ަ‪،‬‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ދެވަނަ ބުރުގ ައި ވާދ ަކުރ ާނީ‬

‫ފުރަތަމ ަ ބުރުގ ައި‬

‫އެންމ ެ ގި ނަވ ޯޓ ު ލި ބުނ ު ކެނ ްޑި ޑ ޭޓ ާއި ދެވަނައ ަށ ް‬

‫އެންމ ެގި ނަ‬

‫ވ ޯޓ ުލި ބުނ ު ދ ެ ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ދެވަނަ ބުރުގ ައި ވާދ ަކުރ ާ ދ ެ ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ސ ސަ ބަބ ަކ ާހުރ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބުނ ް ވ ަ ިކވ ެއްޖ ެ‬ ‫އ ެއ ް ކެނ ްޑި ޑޭޓ ަކ ު‪ ،‬އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނަމ ަ އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ބުރުގ ައި ތި ންވަނައ ަށ ް އެންމ ެ ގި ނަ‬ ‫ވ ޯޓ ު ލި ބުނ ު ކެނ ްޑި ޑޭޓ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ދެވަނަ ބުރުގ ައި ވާދ ަ‬ ‫ކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ާ ބެހ ޭ ޤާނޫނ ެއ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫)ނ( ރި ޔ ީ‬ ‫ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪53‬‬


‫ބ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.112‬‬

‫ނ‬ ‫ނމު ް‬ ‫ސޕް ީރމްކޯޓުގެ ނި ް‬ ‫ު‬

‫‪.113‬‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‬

‫ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬

‫އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް އ ެ ީހތ ެރި ވ ެދި ނުމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ަކ ު‬ ‫ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލ ާ ކޮންމ ެ ީމހ ަކުމ ެ‪،‬‬ ‫އޭނ ާއ ާ އ ެކުގ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބަކ ަށ ް ހުންނާނޭ‬ ‫ީމހ ެއ ްގ ެ ނަނ ް ޢާނ ްމުކ ޮށ ް އި ޢ ުލާނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރ ުޠުތަކ ަ ީކ‬ ‫ަ‬ ‫)ނ( ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބުގ ައި ހުންނާންޖެހ ޭ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާގ ައި ހުންނާންޖެހ ޭ ަ‬ ‫)ރ(‬

‫ސ ސަ ބަބ ަކ ާހުރ ެ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ހުސްވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫މ ަޤ ާމ ާ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫ޙ ަވ ާލ ުވ ާނީ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ީމހ ެއްގ ައި‬

‫މ ަޤާމ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލ ާ‬ ‫ނައި ބަކ ަށ ް‬

‫ީމހ ެއްގ ައި‬

‫ހުންނާނޭކަމ ަށ ް‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫އި ޢ ުލާނ ްކުރެވ ޭ‬

‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވާކ ަމ ާ މ ެދ ު‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ހުންނާންޖެހ ޭ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކުރ ުމުގ ައި‬

‫ދި މ ާވ ާ ކަމ ަކާމ ެދ ު‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ދުރ ުކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ިޚލ ާފ ެއ ް އ ުފ ެދި އްޖެނަމ ަ‪،‬‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމުމ ަކާމ ެދ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެ ކަމ ެއ ް ވ ަ ިކ ގޮތަކ ަށ ް ނި ނ ްމ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލި ިބގެންވ ަނީ ހަމ ައެކ ަނި‬ ‫ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ނި ނ ްމުމ ެއ ް ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުނ ް ނި ނ ްމާނ ްވ ާނީ އ ެ‬ ‫ކ ޯޓުގ ައި ިހމެނޭ ހ ުރި ހ ައި ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ގ ޮތުނ ް އ ެ‬ ‫ކ ޯޓުނ ް ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމުމ ަ ީކ އެންމ ެ ފ ަހ ުގ ެ ނި ނ ްމުމ ެވ ެ‪.‬‬


‫ޔ އާ ިއ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.114‬‬

‫މ ަޤާމ ަށ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުވ ާ‬

‫ީމހ ަކ ު‪،‬‬

‫އ ަދި‬

‫ބ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ީމހ ަކ ު‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫މަޤާމުގެ ހުވަ ިއކު ު‬

‫އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު‬ ‫ނުވަތ ަ އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު އެކަމ ަށ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪ 1‬ގ ައި ވ ާ އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި‬ ‫ސ�� އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރތަކާ ިއ‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔގެ ާ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬ ‫ޔތުތައް‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.115‬‬

‫ބާރުތ ަކ ާއި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު‬

‫ކ ަމުގ ައި‬

‫މި‬

‫ާސގ ެ އ ެހ ެނި ހެނ ް މ ާއ ްދާތ ަކުގ ައ ްޔ ާއި ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ އި ތުރުނ ް ތި ރީ ގ ައި މި ވ ާ ކަންތ ައްތ ައ ްކުރުނ ް‬ ‫ާސނ ް ޙ ަވ ާލުކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ާ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސނ ް ދ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫)ހ(‬

‫މި‬

‫ާސ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް‬

‫އ ާއި‬

‫ޤާނޫނުނ ް‬

‫އި ޚ ްލާސްތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ތަނ ް ީފޛުކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬

‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ‬ ‫ސތ ަކުންނ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ް ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫އ ެއްގޮތ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުމ ަށ ް ބާރ ުއ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އެންމެހ ައި އި ދާރާތ ައ ް ގ ުޅި ގެނ ް ިހނ ްގުނ ްތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރޭތ ޯބ ެލުނ ް‪.‬‬

‫)ނ(‬

‫ޤާނޫނ ުގ ެ ވ ެރި ކަނ ް‬

‫ކ ުރި އަރުވ ައި ‪،‬‬

‫އެންމެނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬

‫މި ނި ވަންކަނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުނ ް‪.‬‬

‫‪55‬‬


‫)ރ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫މި ނި ވަންކ ަމ ާއި‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް‬

‫ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ‬

‫ދެމ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާއ ެކ ު ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ މ ުޖްތަމ ަޢުގ ައި ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ސޔާދަތ ަށ ް އި ޙ ްތި ރ ާމ ްކުރުނ ް އި ތުރ ުކުރ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫ޤ ައ ު ީމ ި‬ ‫)ބ(‬

‫ސޔ ާސަ ތުތ ައ ް‬ ‫ި‬ ‫ުސޔ ާސަ ތުތ ައ ް ކ ަނޑައަޅ ައި އ ެ‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ި‬ ‫ސތަކ ަށ ް އަންގ ައި ‪،‬‬ ‫ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ކ ަމ ާގުޅ ޭ އި ދާރާތަކ ަށ ާއި މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫އ ެ ތަންތަނަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ އި ރ ުޝާ ދ ު ދި ނުނ ް‪.‬‬

‫)ޅ(‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ާއި ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ ވ ާޖި ބ ު‬ ‫އ ަދ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި ބޭނުނ ްވ ާ މ ަޤ ާމުތަކ ަށ ް‪ީ ،‬މހުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫އ ެ މ ަޤ ާމުތ ަކުނ ް ީމހުނ ް ވ ަ ިކކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ީމހުނ ްގ ެ އި ސްތި ޢ ުފ ާ‬ ‫ޤ ަބ ޫލ ުކުރުނ ް‪.‬‬

‫)ކ(‬ ‫)އ(‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު ބ ެލ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫ހ ަނގުރާމ ަ ނުވަތ ަ ޞު ލްޙ ަ އި ޢ ުލާނ ްކުރ ުމ ުގ ެ ޤަރާރ ު ނެރ ުމ ާއި‬ ‫އެފަދ ަ ޤަރާރުތ ައ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ވ ަގ ުތުނ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅުނ ް‪.‬‬

‫ާސގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ‬ ‫)ވ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ސޔ ާސަ ތ ު‬ ‫ސޔ ާސަ ތ ު ކ ަނޑައަޅ ައި ‪ި ،‬ހންގ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫)މ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޚ ާރި ީޖ ި‬ ‫ިހނގާނ ު ިހނގ ާ ގ ޮތ ް ބަލ ައި ‪ ،‬ބޭރ ު ޤ ައ ުމުތ ަކ ާއި ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ‬ ‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ަކ ާއ ެކ ު ގ ުޅުނ ް ޤ ާއި މްކ ޮށ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫)ފ(‬

‫‪.1‬‬

‫ބޭރ ު‬

‫ޤ ައ ުމުތ ަކ ާއި‬

‫ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ‬

‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ަކ ާއ ެކ ު‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެއި ނ ް ވ ާ މ ުޢާހ ަދާތ ަކ ާއި އ ެއްބަސްވުންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ސ އި ލ ްތި ޒާމ ެއ ް އ ުފ ުލާނ ް ނުޖެހ ޭބާވ ަތ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއްބަސްވުންތ ަކުގ ައި ސޮ އި ކުރުނ ް‪.‬‬


‫‪.2‬‬

‫ބޭރ ު‬

‫ޤ ައ ުމުތ ަކ ާއި‬

‫ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ‬

‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތ ަކ ާއ ެކ ު‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެއި ނ ް ވ ާ މ ުޢާހ ަދާތ ަކ ާއި އ ެއްބަސްވުންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ް‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫މ ުޢާހ ަދާތ ަކ ާއި‬

‫އ ުފ ުލާނ ް‬

‫ޖެހ ޭބާވ ަތ ުގ ެ‬

‫އި ލ ްތި ޒާމ ެއ ް‬

‫ސ އ ެއްބަސްވުންތ ަކުގ ައި‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރ ުހ ުމ ާއ ެކ ު ސޮ އި ކ ޮށ ް‪ ،‬ތ ަޞް ީދޤ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ދ(‬

‫ބޭރުޤ ައ ުމުތަކ ަށ ާއި ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތަކ ަށ ް ރ ާއްޖ ެއި ނ ް‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ ސަ ީފރުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މ ަޝް ވަރ ާގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރުނ ް‪.‬‬

‫)ތ(‬

‫ބޭރ ު ޤ ައ ުމުތަކ ަށ ާއި ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ ޖ ަމ ްޢި އ ްޔާތަކ ަށ ް ރ ާއްޖ ެއި ނ ް‬ ‫ޢ ައްޔަންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ސަ ީފރުނ ް އ ަނބުރ ާ ގެނައ ުމ ާއި‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ވ ަ ިކކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ލ(‬

‫ސ ފަރ ާތްތ ަކުނ ް ރ ާއްޖެއ ަށ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬ ‫ބޭރުޤ ައ ުމުތ ަކ ާއި އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ސަ ީފރުނ ްގ ެ ފ ަތްކ ޮޅ ު ބަލ ައި ގ ަތ ުމ ާއި‬

‫އ ެ ސަ ީފރުނ ް އ ަނބުރ ާ‬

‫ގެނ ްދި އ ުމ ުގ ެ ލި ޔުނ ް ބަލ ައި ގ ަތުނ ް‪.‬‬ ‫)ގ(‬

‫އ ެ ިކއ ެ ިކ ތ ަޙ ު ީޤޤުތ ައ ް ކުރުމ ަށ ް ނުވަތ ަ ޤ ައ ު ީމ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލ ަފ ާދި ނުމ ަށ ް އުފ ައ ްދާންޖެހ ޭ ވ ަގ ު ީތ‬ ‫ޝންތ ައ ް އ ުފ ެއ ްދުނ ް‪.‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫)ޏ(‬

‫ޤ ައ ު ީމ މ ު ިހނ ްމ ު މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި‬

‫ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ފެންނަގ ޮތ ް‬

‫ބ ެލުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ުހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުނ ެގުނ ް‪.‬‬ ‫ސތ ަކ ާއި‬ ‫)ސ( ޤ ައ ު ީމ ބަނ ްދ ު ދުވ ަ ް‬

‫ސތ ައ ް‬ ‫ސަ ރ ުކާރ ު ބަނ ްދ ު ދުވ ަ ް‬

‫ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ޑ(‬

‫އ ެ ިކފަރ ާތްތަކ ަށ ް‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬އި ނ ާމ ާއި ‪ ،‬ލަޤ ަބ ާއި ‪،‬‬ ‫ޝރަފ ާއި ‪ ،‬ނި ޝާ ނ ާއި ‪ ،‬މ ެޑ ެލ ް ދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫‪57‬‬


‫)ޒ(‬

‫ޖި ނ ާ ީއކ ުށްތ ަކުގ ައި‬

‫ޙ ުކ ުމްކ ޮށްފ ައި ވ ާ‪،‬‬

‫އި ސްތި އުނ ާފ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ުޞތ ެއ ް ނ ެތ ް ީމހުނ ްގ ެތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬ވ ަ ިކވ ަ ިކފަރ ުދުނ ްގ ެ‬ ‫އި ތުރ ު ފުރ ަ‬ ‫ކުށ ަށ ް ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް މ ަޢ ާފ ް ދި ނ ުމ ާއި ‪ ،‬އަދ ަބ ު‬ ‫ލ ުއި ކ ޮށ ްދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫)ޓ(‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ‬

‫ިޚދުމ ަތްތަކ ަށ ް މި‬

‫ާސނ ް ޢަމ ަލ ުކުރުނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ލ ާޒި މ ުކުރ ާ އ ުޞޫ ލުތަކ ަށ ް ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުނ ް ތ ަބ ާވާކަނ ް‬ ‫ކަށަވަރ ުކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ޔ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއަކ ަށ ް ހުންނަ ީމހ ަކ ު އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ކަމ ަށ ް‬ ‫ސ‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުނ ް‪.‬‬

‫ރގެ ވުޒާރާތައް‬ ‫ރކާ ު‬ ‫ސ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.116‬‬

‫ބގެ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގ ެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.117‬‬

‫)ހ(‬

‫ސަ ރ ުކާރުނ ް އުފ ައ ްދާނ ް ބޭނުނ ްވ ާ އެންމެހ ައި ވ ުޒާރާތ ަކ ާއި އ ެ‬ ‫ވ ުޒާރާތ ަކ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރާތ ައ ް ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫ސަ ރ ުކާރުނ ް‬

‫އުފ ައ ްދ ާ ވ ުޒާރާތ ަކ ާއި އ ެ ވ ުޒާރާތ ަކ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރާތ ައ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‪ ،‬އ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ސަ ރ ުކާރުނ ް‬ ‫އުފ ައ ްދ ާ ވ ުޒާރާތ ަކ ާއި އ ެ ވ ުޒާރާތ ަކ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރާތ ައ ް‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ގ ޮތާމ ެދ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ފެންނަ‬ ‫ިޚޔ ާލ ާއި މ ަޝް ވަރ ާ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ދ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޔތުތައް‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ބާރުތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ާ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޙ ަވ ާލ ުކުރ ާ‬ ‫ކަންކަނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު ކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ(‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސަ ބަބ ަކ ާހުރ ެ‬

‫އޭނ ާގ ެ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް ޢުޛުރ ުވ ެރި ވ ެއްޖެނަމ ަ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫އ ަދ ާކުރ ާނީ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.118‬‬

‫ނތައްތައް‬ ‫ނ ކަ ް‬ ‫ނވާ ޭ‬ ‫ނ ު‬ ‫ށގެ ް‬ ‫ކޮ ް‬

‫‪.119‬‬

‫ސރައ ާއި‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ާއި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ަށ ް މ ު ާ‬ ‫އ ެހ ެނި ހެނ ް ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ހުންނަ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއަކ ަށ ް‬

‫އ ަދި‬

‫ީމހ ަކ ު‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބަކ ަށ ް ހުންނަ ީމހ ަކ ު ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ‬ ‫ސ މ ަޤާމ ެއ ް‬ ‫އ ެހެނ ް މ ަޤާމ ެއ ް‪ ،‬އ ަދި ފ ައި ދ ާއ ެއ ް ލި ބޭފަދ ަ އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ވި ޔ ަފ ާރި އ ެއ ް‬

‫ފުރައި ގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫ޢަމ ަ ީލގ ޮތުނ ް‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ެ‪،‬‬

‫އ ާމްދ ަނީ އ ެއ ް‬

‫ިހނ ްގ ުމުގ ައި‬ ‫ފަނ ްނީ‬

‫ހ ޯދުމ ަށ ް‬

‫މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ެއްގ ައި ޝާ މި ލ ުވ ެ‪ ،‬އ ާމ ްދ ާނީ އ ެއ ް ލި ބޭފަދ ަ އ ެހެނ ް‬ ‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ެއްކ ޮށ ް‪،‬‬

‫އ ެހެނ ް‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ފަރ ާތ ެއ ްގ ެ‬

‫ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދާކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މުދ ަލ ާއި ިބނ ް‬ ‫ގަނ ެ ނުވަތ ަ ކ ުއްޔ ަށ ް ިހފ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދ ައުލ ަތ ާއި‬ ‫ސ‬ ‫އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ފަރާތ ަކ ާ ދެމ ެދ ު ކުރެވ ޭ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއަކ ަށ ް‬

‫ހުންނަ‬

‫މ ުޢާމ ަލ ާތ ެއްގ ައި‬

‫ީމހ ެއ ްގ ެ‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ސ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބަކ ަށ ް ހުންނަ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ާ ީލ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަޞް ލަޙ ަތ ެއ ް ބ ާއްވ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު ނުވަތ ަ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ޢ ައްޔަންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ނުވަތ ަ ވ ަ ީޒފ ާ ީދފ ައި ވ ާ‬

‫ީމހ ަކ ު އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމ ުގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް ލި ބ ޭ‬ ‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު‪ ،‬ނ ާޖ ާއި ޒ ު ގ ޮތ ެއްގ ައި އ ަމި އްލ ަ ފ ައި ދާއ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެހެނ ް‬ ‫ސ ބޭނުންކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ީމހ ެއ ްގ ެ ފ ައި ދާއ ަށ ް ވި ޔ ަ ް‬

‫‪59‬‬


‫ނ‬ ‫ޔ ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ިސގެ ަ‬ ‫ދލާ ިއ ފައ ާ‬ ‫މު ަ‬

‫‪.120‬‬

‫ކޮންމ ެ އަހަރަކުމ ެ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ މި ލ ް ިކއ ްޔ ާތުގ ައި ވ ާ‬ ‫މުދ ަލ ާއި‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހާމަކު ު‬

‫ފ ައި ސާގ ެ‬

‫ިހސާބުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ވި ޔ ަފ ާރީ ގ ެ‬

‫މ ަޞް ލަޙ ަތުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫އަރަންޏ ާއި ދަރަނި ހާމަކ ޮށ ް ތ ައ ްޔާރ ުކުރ ާ ބ ަޔާނ ެއ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ަށ ް‬ ‫ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫އ ް‬

‫‪.121‬‬

‫ބގެ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގ ެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.122‬‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ހުށަހަޅ ައި ‪،‬‬

‫ސ ީޓ‬ ‫ި‬ ‫އެ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ލި ބ ުމުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް‬ ‫ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬

‫ނައި ބ ު‬

‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫އޭނ ާގ ެ‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް‬ ‫ި‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި ‪،‬‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް‬ ‫އެކަނ ް‬ ‫ސ ީޓ‬ ‫ި‬ ‫އެ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު‬ ‫އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ުސވު ް‬ ‫މަޤާމު ހ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު މަރ ުވ ެގެނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އި ސްތި ޢ ުފ ާ ީދގެނ ް‬ ‫ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމުނ ް ދުރުކ ޮށ ްގެނ ް ނުވަތ ަ އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު‬ ‫އޭނާއ ަށ ް އ ަދާނ ުކުރެވ ޭ ފަދ ަ ދ ާއި ީމ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެގެނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ކ ަމ ުގ ެ‬

‫މ ަޤ ާމ ާ‬

‫ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ‬

‫ސަ ބ ަބުނ ް‪،‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ް ހުސްވ ެއްޖ ެ ނަމ ަ‪،‬‬

‫ސތ ަކުގ ައި‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބުކ ަމ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ުގ ެ ބ ާ ީކ އ ޮތ ް ދުވ ަ ް‬ ‫އ ެ މ ަޤ ާމ ް ފުރާނޭ ީމހ ަކ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބުކަމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ‬ ‫ީމހ ެއ ްގ ެ ނަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ޔގެ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.123‬‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬ ‫ވ ާޖި ބުތ ައ ް‬

‫ށ‬ ‫ރމަ ް‬ ‫ދކު ު‬ ‫ޔތުތައް އަ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް‬

‫ޤ ަބ ޫލ ުކުރ ެވި އްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ރވެރި ވު ް‬ ‫ޛ ު‬ ‫ނ ޢު ު‬ ‫ވަގު ީތގޮތު ް‬

‫ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް‬ ‫ސަ ބ ަބ ު‬

‫ޢުޛުރ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށ ް‬

‫އެކަނ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް ލި ޔުމ ަކުނ ް އެނ ްގުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬

‫ވ ާޖި ބުތ ައ ް‬

‫އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ާ ޙ ަވ ާލ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު‬ ‫އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް އ ަލުނ ް ޙ ަވ ާލ ުވާނ ްވ ާނީ އެކަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ރަ ީއސަ ށ ް ލި ޔުމ ަކުނ ް އެނ ްގުމ ަށްފ ަހުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬ ‫ވ ާޖި ބުތ ައ ް ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް އ ަދ ާ ނ ުކުރެވޭފަދ ަ ޢުޛުރ ެއ ް ދި މ ާވ ާ ވ ަގ ުތ ު‬ ‫އ ެ ޢުޛުރ ުގ ެ ބާވ ަތުނ ް އެކަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް‬ ‫އެނ ްގެނ ް ނ ެތ ް ިހނދ ެއްގ ައި ‪ ،‬އެކަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ރަ ީއސަ ށ ް އަނ ްގ ާނީ‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ުގ ެ‬

‫ތ ާ ީއދ ާއ ެކ ު‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ެވ ެ‪ .‬މި ފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް‬ ‫މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް އޭނ ާގ ެ‬ ‫މ ަޤ ާމ ާ އ ަލުނ ް ޙ ަވ ާލ ުވ ެވެންދެނ ް‪ ،‬އ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‬ ‫ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް އ ަދ ާކުރ ާނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ‪،‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް‬ ‫އ ަލުނ ް ޙ ަވ ާލ ުވާނ ްވ ާނީ އެކަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ށ ް‬ ‫ލި ޔުމ ަކުނ ް އެނ ްގުމ ަށްފ ަހުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪61‬‬


‫ދ‬ ‫ރވ ޭ ފަ ަ‬ ‫ނކު ެ‬ ‫ދ ު‬ ‫ބތައް އަ ާ‬ ‫ވާ ިޖ ު‬

‫‪.124‬‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫އ ާއި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ‬

‫ނ‬ ‫ދވެރި ވު ް‬ ‫ނ މެ ު‬ ‫ޙާލަތެއް ވަގު ީތގޮތު ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬

‫ނައި ބ ަށ ް‬ ‫ވ ާޖި ބުތ ައ ް‬

‫އ ަދާނ ުކުރެވ ޭ ފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ނައި ބ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ާ އ ަލުނ ް ޙ ަވ ާލ ުވ ެވެންދެނ ް ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް‬ ‫އ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ޙ ަވ ާލ ުވ ާނީ ‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ރަ ީއސަ ށ ް އެކ ަމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ެވެނ ް ނ ެތްނަމ ަ އެކ ަމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ާނީ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ނައި ބުރަ ީއސެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ނައި ބުރަ ީއސަ ށ ް އެކ ަމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ެވެނ ް ނ ެތްނަމ ަ އެކ ަމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ާނީ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤަރާރަކުނ ް ހ ޮވ ާ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މެންބަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ‬ ‫ރވ ޭ ފަ ަ‬ ‫ނކު ެ‬ ‫ދ ު‬ ‫ބތައް އަ ާ‬ ‫ވާ ިޖ ު‬ ‫ނ‬ ‫ދވެރި ވު ް‬ ‫ނ މެ ު‬ ‫ދ ިއ ީމގޮތު ް‬ ‫ޙާލަތެއް ާ‬

‫)ށ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ާއި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ަށ ް‪،‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ް ހުރަސްއެޅޭފަދ ަ‬ ‫ދ ާއި ީމ ޙާލ ަތ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ެގެނ ް ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފ ާ ީދގެނ ް‬ ‫ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމުނ ް ދުރ ުކުރ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ނުވަތ ަ މަރ ުވ ެގެނ ް އ ެ‬ ‫ދެމ ަޤ ާމ ް އ ެއްފަހަރ ާ ހުސްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މ ަޤާމ ަށ ާއި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް އ ަލުނ ް‬ ‫ީމހުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ެވެންދެނ ް އ ެ ދެމ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬ ‫ވ ާޖި ބުތ ައ ް ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް އ ަދ ާކުރ ާނީ‬ ‫ރަ ީއސެވ ެ‪.‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ރަ ީއސަ ށ ް‬

‫އެކ ަމ ާ‬

‫ޙ ަވ ާލ ުވ ެވެނ ް ނ ެތްނަމ ަ އެކ ަމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ނައި ބުރަ ީއސެވ ެ‪ .‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ނައި ބުރަ ީއސަ ށ ް އެކ ަމ ާ‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުވ ެވެނ ް ނ ެތްނަމ ަ އެކ ަމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ފާސްކުރ ާ ޤަރާރަކުނ ް ހ ޮވ ާ އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬


‫ސ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވެވ ޭނީ ‪،‬‬ ‫)ނ( ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ްވި ޔ ަ ް‬

‫ޔ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ނ ރައ ު‬ ‫ވަގު ީތގޮތު ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ީމހ ެއްގ ައި‬

‫ކަމުގެ މަޤާމާ ޙަވާލުވާ ީމހެއްގެ‬

‫ހުންނާނ ްވާނޭކަމ ަށ ް‬

‫ރޠު‬ ‫ޝ ު‬ ‫ަ‬

‫ޔގެ މަޤާމާ ިއ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫މި‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވ ާ ީމހަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫‪.125‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސގ ެ ‪ 124‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި ވ ާ ފަދ ަ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ބގެ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގ ެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫މ ަޤ ާމ ާއި‬

‫ނ އާ‬ ‫ުސވުމާ ގު ިޅގެ ް‬ ‫މަޤާމް ހ ް‬

‫ޙާލ ަތ ެއ ް‬

‫މ ެދ ުވ ެރި ވ ެގެނ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ެއްފަހަރ ާ‬

‫ހުސްވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ބއް ބޭއްވު ް‬ ‫ނ ިތޚާ ެ‬ ‫ާސ ިއ ް‬ ‫ރި ޔ ީ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫އ ެ ދެމ ަޤ ާމ ް ހުސްވި‬

‫ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް‬

‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ް ބ ާއްވ ައި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ރި ޔ ީ‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫ފަ ް‬ ‫ސނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދެމ ަޤާމ ަށ ް ީމހުނ ް ހަމަޖ ައ ް ާ‬ ‫)ށ(‬

‫ާސ‬ ‫ރި ޔ ީ‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުގ ައި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ނައި ބ ުގ ެ‬

‫މ ަޤާމ ަށ ް‬

‫މ ަޤާމ ަށ ާއި‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ‬

‫ދ ެ ީމހުންނަށްމ ެ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލުނ ުވެވ ޭ ފަދ ަ‬ ‫ސ ސަ ބަބ ަކ ާހުރ ެ މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬ ‫ދ ާއި ީމ ޙާލ ަތ ެއ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫އ ެ ޙާލ ަތ ު މ ެދ ުވ ެރި ވ ާ ދުވ ަހުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ފ ަ ް‬ ‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ް ބ ާއްވ ައި ‪ ،‬އ ެ ދެމ ަޤާމ ަށ ް ީމހުނ ް‬ ‫ތެރޭގ ައި ރި ޔ ީ‬ ‫ސނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަމަޖ ައ ް ާ‬ ‫)ނ(‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސަ ބ ަބ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެގެނ ް‬

‫ާސ‬ ‫ިހނގ ަމުނ ްދ ާ ރި ޔ ީ‬

‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ް ބ ާއ ްވާންޖ ެ ިހގެނ ް‬ ‫ދ ައުރ ެއ ްގ ެ ތެރޭގ ައި އ ަލުނ ް ރި ޔ ީ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ް‬

‫ބ ާއްވ ައި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫މ ަޤާމ ަށ ާއި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް އ ަލުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުވި‬ ‫ާސ ދ ައުރ ުގ ެ ބ ާ ީކ‬ ‫ީމހުނ ް މ ަޤ ާމުގ ައި ދ ެމި ތި ބ ޭނީ ބުނ ެވި ދި ޔ ަ ރި ޔ ީ‬ ‫ާސގ ެ ‪ 107‬ވަނަ‬ ‫އޮންނަ މ ުއްދަތ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ާއ ްދ ާގ ެ ބޭނުމ ަށ ް އ ެ ީމހުންނާމ ެދ ު ޢަމ ަލ ު ކުރ ާނީ އ ެ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ(‬ ‫ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪63‬‬


‫ޔއާ ިއ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.126‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫މ ަޤ ާމ ާއި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬

‫ނައި ބ ުގ ެ‬

‫ޔގެ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް އ ަދ ާކުރ ާ ކޮންމ ެ ީމހ ަކުމ ެ‪،‬‬

‫ދކުރާ‬ ‫ނ އަ ާ‬ ‫ބގެމަޤާމް ވަގު ީތގޮތު ް‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ަ‬

‫މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެކ ުރީ ނ ް އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ުގ ެ ނުވަތ ަ އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ހުވަ ިއކު ު‬ ‫ީމހު ް‬

‫ާސގ ެ‬ ‫އެކަމ ަށ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި‬ ‫ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނމާ އުފުލު ް‬ ‫ށގެ ިޒ ް‬ ‫ކު ު‬

‫‪.127‬‬

‫ނ‬ ‫ޔކަ ް‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.128‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ނުވަތ ަ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު މ ަޤ ާމުގ ައި‬ ‫ސ ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކ ަމ ުގ ެ ތ ުހުމ ަތ ު‬ ‫ހުރ ެގެނ ް ނުވަތ ަ އ ޭގ ެ ކ ުރީ ނ ް ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫އޭނ ާއ ާ މ ެދ ު ކުރ ެވި އްޖެނަމ ަ‪ ،‬އެކަމަކ ަށ ް އޭނ ާ ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ާ މ ެދ ު އެފަދ ަ‬

‫ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް‬

‫ކުރާނ ް ޖ ެ ިހއްޖ ެ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ި ،‬ހނގ ަމުނ ްދ ާ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ދ ައުރ ު ހަމ ަވާންދެނ ް އެދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް ފަސްކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬ ‫ފެންނަނަމ ަ‪ ،‬އެކަންބ ަޔާންކ ޮށ ް އެމ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤަރާރަކުނ ް އ ެ‬ ‫ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް ކުރުނ ް ފަސްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި ީމހ ަކ ު‪ ،‬ކ ުށ ްވ ެރި ނ ުވ ެ ޤާނ ޫނީ‬

‫ނޖެހ ޭ‬ ‫ށ ދޭ ް‬ ‫ށފަ ިއވާ ީމހަކަ ް‬ ‫ކޮ ް‬

‫ހަމަތ ަކ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމ ެ މ ަ ީތ‬

‫ޔތް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ރައްކާތެރި ކަމާ ިއ ިޢ ާ‬

‫ވ ެރި ކަނ ް ކ ޮށްފ ައި ވ ާ ީމހަކ ަށ ް ދޭންޖެހ ޭ ޢި އްޒ ަތ ާއި ޤަދަރ ާއި އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ‬ ‫ފަދ ަ ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާއި މ ާ ީލ ޢި ނާޔ ަތ ާއި އ ެހ ެނި ހެނ ް ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް އ ެ ީމހަކ ަށ ް‬ ‫ޙ ައ ްޤ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ދެވ ޭ ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް ޤާނޫނުގ ައި‬ ‫ބ ަޔާނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ަސވަ ަ‬ ‫ފ ް‬

‫ިލިސ‬ ‫ނގ ެ މަޖ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬ ‫ިސ‬ ‫ނގެ މަ ިޖލ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.129‬‬

‫ނ ލާ ިޒ މް‬ ‫ރ ް‬ ‫ނގަ ިއ ހު ު‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.130‬‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ާސންނ ާއި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫ޙ ަވ ާލ ުކުރ ާ‬ ‫ޤާނޫނުނ ް‬

‫ކަންތ ައްތ ަކ ާއި‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުކުރެވ ޭ‬

‫މި‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ެއ ް އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ސ އ ެކ ުލ ެވި ގެންވ ަނީ ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫ނައި ބ ާއި ‪ ،‬އ ެ ިކއ ެ ިކ ވ ުޒާރާތ ައ ް ިހނ ްގ ުމ ާ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުކުރ ާ ވ ަ ީޒރުންނ ާއި ‪ ،‬ބަނ ްޑާރަނައި ބ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ނ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ު ފި ޔަވ ައި ‪ ،‬ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ އ ެހެނ ް މެންބަރުނ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގެމ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރ ުހުނ ް ހ ޯދާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ރ(‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގެމ ަޖި ީލހ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހުނ ްގ ެ‬ ‫ނަންތ ައ ް‪ ،‬އ ެ ީމހުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ ދުވ ަހުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ހ ަތ ް‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެތެރޭގ ައި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރ ުހުނ ް ހ ޯދުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރޠުތައް‬ ‫ޝ ު‬ ‫ަ‬

‫)ހ(‬

‫ޝރ ުޠުތ ައ ް‬ ‫ަ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުންގ ައި އަންނަނި ވި‬ ‫ފ ުރި ހަމ ަވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ދި ވ ެ ިހ ރައ ްޔި ތަކ ަށ ްވުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬ބޭރ ު ޤ ައުމ ެއ ްގ ެ ރައ ްޔި ތަކ ަށްނ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫ސންނަތ ް ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ު‬ ‫‪ .3‬މުސްލި މ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪65‬‬


‫‪.4‬‬

‫ސ‬ ‫ފަނ ްސަ ީވ ް‬

‫ޢ ުމުރުނ ް‬

‫އަހަރ ު‬

‫ފ ުރި ފ ައި ވ ާ‬

‫ީމހ ަކ ު‬

‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪.5‬‬ ‫)ށ(‬

‫ބ ުއ ްދި ހަމައ ަށ ްހ ުރި ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬

‫އަންނަނި ވި ޙާލ ަތްތ ަކުނ ްކުރ ެ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ވ ާ ީމހަކ ަށ ް ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ަށ ް ނ ުވެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މެންބަރަކ ަށ ް އެފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެނަމ ަ އ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪.1‬‬

‫ސ ިބތ ު ދަރަންޏ ެއ ް އ ޮތ ް ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬ޙ ުކ ުމ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫އ ެ ދަރަނި އ ަދ ާކުރަމުންނ ުދ ާ ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬

‫ސ ިބތ ުވ ެގެނ ް ބާރަ މަސްދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫‪ .2‬ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަނ ް ާ‬ ‫ދި ގ ު މ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެ ޙ ުކުމ ެއ ް ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ީމހ ަކުނަމ ަ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ޙ ުކުމ ެއ ް ތަނ ް ީފޛުކ ޮށ ް ނި މުނ ުތ ާ‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ ޙ ުކ ުމުނ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ު އަދ ަބ ު މ ަޢ ާފ ްކުރ ެވުނ ުތ ާ ތި ނ ް އަހަރުނ ުވ ާ‬ ‫ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.131‬‬

‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.132‬‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ް އ ެ ީމހުނ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވާނ ްވ ާނީ‬ ‫އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު‬

‫އެކަމ ަށ ް‬

‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ ކ ުރި މ ަ ީތގ ައި ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި‬ ‫ސޮ އި ކުރުމ ަށްފ ަހުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޔތުތައް‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ކޮންމ ެ‬

‫މެންބަރަކުމ ެ‬

‫ާސ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އ ާއި‬

‫ޤާނޫނަށ ް ތ ަބ ާވ ެ‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ެ ީމހ ަކ ާ ޙ ަވ ާލ ުކުރ ާ އެންމެހ ައި‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އި ޚ ްލ ާޞް ތ ެރި ކ ަމ ާއި ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު އ ަދ ާކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ީމގ ެތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ހ(‬

‫ސޔ ާސަ ތުތ ައ ް ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމުގ ައި‬ ‫ި‬ ‫ދ ައުލ ަތ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް މ ަޝް ވަރ ާދި ނ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ީހތ ެރި ވ ެދި ނ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ސަ ރ ުކާރ ު‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ‬ ‫ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ހ ުރި ހ ައި ދ ާއި ރާތ ަކ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬

‫ސޔ ާސަ ތުތ ައ ް‬ ‫އެ ި‬

‫ތަނ ް ީފޛުކ ޮށ ް‪ި ،‬ހނގާނ ު ިހނގާގ ޮތ ް ބ ެލުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށ ް ސަ ރ ުކާރުނ ް ހުށަހ ަޅާނ ް ީވ‬ ‫ިބލުތ ަކ ާއި‬

‫ސ‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬

‫ހުށ ަހ ެޅުންތ ައ ް‬

‫ތ ައ ްޔާރ ުކުރ ުމުގ ައި‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލަފ ަޔ ާއި މ ަޝް ވަރ ާދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް ިހނ ްގ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫އ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް‬

‫މުރާޖ ަޢ ާކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ވި ލަރެސްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއ ާ ގުޅ ޭ ގ ޮތުނ ް‪ ،‬އ ޮމާންކ ަމ ާއ ެކ ު‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށ ް ސަ ރ ުކާރ ާއި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އ ެހެނ ް ބާރުތ ަކ ާ މ ެދ ު‬ ‫ބ ާއ ްވާންޖެހ ޭ ގ ުޅުންތ ައ ް ބ ާއްވ ައި އ ެ ގ ުޅުންތ ައ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬

‫)ބ( އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ިހމެނޭ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމެހ ައި‬ ‫ސ ހެޔޮގ ޮތުގ ައި ފަރ ުވ ާތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު ބ ެލ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫މުދ ަލ ާއި ފ ައި ާ‬ ‫ސޔ ާސަ ތ ު‬ ‫)ޅ( ޤ ައ ު ީމ އ ަދި ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ި‬ ‫ާސ‪،‬‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫އެކަށ ައ ެޅ ުމުގ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލ ަފ ާދި ނ ުމ ާއި ‪ި ،‬‬ ‫އި ޤ ްތި ޞާ ީދ އ ަދި އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ގ ޮތުނ ް ރ ާއްޖ ެ ތަރައ ް ީޤ ކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ކުރާންޖެހ ޭ ކަންކަނ ް މުރާޖ ަޢާކ ޮށ ް ވި ލަރެސްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ކ( ޤާނޫނ ުގ ެ ވ ެރި ކަނ ް ިޙމާޔ ަތްކ ޮށ ް ކ ުރި އެރ ުވ ުމ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސަ ލާމ ަތ ްތ ެރި ކަނ ް ދަމަހ ައްޓ ައި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޢާނ ްމ ު ފ ައި ދ ާ‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬

‫‪67‬‬


‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ އ ެހ ެނި ހެނ ް‬ ‫)އ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ބ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ނޑާރަ ަ‬ ‫ބ ް‬ ‫ަ‬

‫‪.133‬‬

‫)ހ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އި ސްކުރ ާ ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަކ ު ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އި ސްކުރ ާ ީމހ ަ ީކ‬ ‫ޤާނޫނ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއި ނ ް ފާހަގަކ ޮށ ްލެވޭފަދ ަ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ތ ަޖ ްރި ބ ާހ ުރި ‪،‬‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ޝރ ުޠ ު‬ ‫ަ‬

‫ހަމ ަވ ާ‬

‫ީމހ ަކުކ ަމުގ ައި ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަ ީކ ސަ ރ ުކާރަށ ް ޤާނ ޫނީ‬ ‫ލަފ ަޔ ާއި މ ަޝް ވަރާދ ޭ ީމހ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ދ ައުލ ަތ ާ ގ ުޅުނ ްހ ުރި ޤާނ ޫނީ އެންމެހ ައި ކަންކ ަމުގ ައި ސަ ރ ުކާރަށ ް‬ ‫ލ ަފ ާދި ނ ުމ ާއި ‪ ،‬ބަނ ްޑާރަނައި ބ ުގ ެ އ ޮ ީފހުނ ް އ ަދ ާ ކުރުމ ަށ ް ހަމަޖ ެ ިހފ ައި ވ ާ‬ ‫ާސންނ ާއި ޤާނޫނުނ ް‬ ‫ޤާނ ޫނީ އެންމެހ ައި ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އޭނ ާ އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ އެންމެހ ައި‬ ‫އ ަދ ާކުރުމ ަ ީކ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‬

‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬

‫ިހމެނޭ‬

‫ކަންކަމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އެންމެހ ައި ކ ޯޓުތަކ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވާހަކަދ ެއ ްކ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު‬ ‫ާސގ ައި‬ ‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ޖެނެރަލ ް‬ ‫ކަންކަނ ް‬

‫ގެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު‬

‫ފި ޔަވ ައި‬

‫އ ެހެނ ް‬

‫ކ ަމުގ ައި‬ ‫ކަންކ ަމުގ ައި‬

‫ްސލ ުކުރ ާނީ ބަނ ްޑާރަނައި ބ ު‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ކ ޯޓުތ ަކުގ ައި ދ ައުލ ަތ ް ތ ަމ ީ‬ ‫އޭނ ާ ކ ަނޑައ ަޅ ާ ީމހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ރ(‬

‫މަދ ަނީ‬

‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ުގ ެ‬

‫ތެރ ެއި ނ ް‬

‫ސަ ރ ުކާރ ު‬

‫ޝާ މި ލްނ ުވ ާ‬

‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ވެސް‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މ ަޞް ލަޙ ަތ ެއ ް ނުވަތ ަ ޢާނ ްމ ު‬ ‫މ ަޞް ލަޙ ަތ ެއ ް ިހމެނޭކަމ ަށ ް ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ކޮންމ ެ‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ައ ެއްގ ައި ކ ޯޓ ުގ ެ ހ ުއްދ ައ ާއ ެކ ު‪ ،‬އ ެ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ިހނގ ާއި ރ ު‬ ‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަށ ް ކޯޓ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވާހަކަދ ެއ ް ިކދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ޤާނޫނ ުގ ެ ވ ެރި ކަނ ް ނަގަހ ައްޓ ައި ‪ި ،‬ޙމާޔ ަތްކ ޮށ ް ކ ުރި އެރ ުވުމ ަށ ާއި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ސަ ލާމ ަތ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މަނ ްފ ާއ ާއި ‪ ،‬ޢާނ ްމ ު‬ ‫މި ނި ވަންކަނ ް ދި ފ ާޢ ުކުރުމ ަށ ް ބަނ ްޑާރާނައި ބ ު މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރާނ ް‬ ‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ޅ(‬

‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް އ ަދ ާ ކުރ ުމުގ ައި‬ ‫އޭނ ާ ތ ަބ ާވ ާނީ‬

‫ހަމ ައެކ ަނި‬

‫ާސއ ަށ ާއި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޤާނޫނަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސ ީމހ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ އި ދާރ ާއ ެއ ްގ ެ‬ ‫އ ެއި ންކަމ ެއްގ ައި އި ތުރ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ބާރ ެއ ް ނުވަތ ަ ނ ުފ ޫޒ ެއ ް އޭނ ާގ ެ މ ައްޗަކ ަށ ް ނ ު ިހންގޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ކ(‬

‫ސޔ ާސަ ތުތ ައ ް‬ ‫ޖި ނ ާ ީއ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ޢަމ ަލ ުކުރާނޭ މ ައި ގ ަނޑ ު ި‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ސޔ ާސަ ތުތ ައ ް ޕްރ ި‬ ‫ި‬ ‫އެ‬

‫ޖެނެރަލ ަށ ް‬

‫އެނ ްގ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ިސ‬ ‫ނގެ މަ ިޖލ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬ ‫ނ‬ ‫ދ ީރވު ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ޖަވާ ު‬

‫‪.134‬‬

‫)ހ(‬

‫ލ ހ ުގ ެ މ ެންބ ަރ ުނ ްނ ާ ޙ ަވ ާލ ުކ ުރ ެވ ޭ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީ‬

‫ވ ާޖި ބުތ ައ ް ހެޔޮގ ޮތުގ ައި އ ަދ ާކުރ ުމުގ ައި ވ ަ ިކވ ަ ިކ މެންބަރުންނ ާއި މ ު ިޅ‬ ‫ސ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫ��ި އ ްޔާއ ަށ ް ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވ ުމ ުގ ެ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫ާސގ ައި ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫އި ތުރަށ ް‪ ،‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪69‬‬


‫)ށ(‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫އި ޚ ްތި ޞާ ޞް ގ ައި ވ ާ‬ ‫ޞއްޙ ަ‬ ‫ަ‬

‫މެންބަރަކުމ ެ‪،‬‬

‫ކޮންމ ެ‬ ‫އެންމެހ ައި‬

‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު‪،‬‬

‫ކަންތ ައްތ ަކ ާ‬

‫ގުޅޭގ ޮތުނ ް‪،‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬

‫ހުށަހަޅ ަމުނ ް‬

‫ގެނ ްދާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ‬ ‫އެންމެހ ައި‬

‫އެ‬

‫ީމހ ެއ ްގ ެ‬

‫އި ޚ ްތި ޞާ ޞް ގ ައި ވ ާ‬

‫ކަންތ ައްތ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖ ެ ކޮންމ ެ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ެއ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.135‬‬

‫ބރަކު‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ މ ެ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.136‬‬

‫ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬

‫ސރައ ާއި‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ް މ ު ާ‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނތައްތައް‬ ‫ނ ކަ ް‬ ‫ނވާ ޭ‬ ‫ނ ު‬ ‫ށގެ ް‬ ‫ކޮ ް‬

‫)ހ(‬

‫ސ މެންބަރަކ ު ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އ ެހެނ ް‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަޤާމ ެއ ް‪،‬‬

‫ސ‬ ‫ފ ައި ދ ާއ ެއ ް ލި ބޭފަދ ަ އެނޫނ ްވ ެ ް‬

‫އ ަދި‬

‫ފުރައި ގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫ޢަމ ަ ީލގ ޮތުނ ް‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ެ‪،‬‬

‫އ ާމްދ ަނީ އ ެއ ް‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ެއްގ ައި‬ ‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ވި ޔ ަފ ާރި އ ެއ ް‬

‫މ ަޤާމ ެއ ް‬

‫ިހނ ްގ ުމުގ ައި‬

‫ހ ޯދުމ ަށ ް‬

‫ފަނ ްނީ‬

‫ޝާ މި ލ ުވ ެ‪،‬‬

‫އ ާމްދ ަނީ އ ެއ ް ލި ބޭފަދ ަ އ ެހެނ ް‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ެއްކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ފަރ ާތ ެއ ްގ ެ‬

‫އ ެހެނ ް‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދާކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މުދ ަލ ާއި ިބނ ް‬ ‫ގަނ ެ ނުވަތ ަ ކ ުއްޔ ަށ ް ިހފ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދ ައުލ ަތ ާއި‬ ‫ސ‬ ‫އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ފަރާތ ަކ ާ ދެމ ެދ ު ކުރެވ ޭ މ ުޢާމ ަލ ާތ ެއްގ ައި‬

‫ސ މެންބަރަކ ު އ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ މ ާ ީލ‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ މ ަޞް ލަޙ ަތ ެއ ް ބ ާއްވ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬


‫)ށ(‬

‫ސ މެންބަރަކ ު‪ ،‬މ ަޤ ާމ ުގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއި ނ ް ީމހަކ ަށ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫އ ަދ ާކުރ ާ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ ބޭނުނ ް އ ަމި އްލައ ަށ ް ނ ާޖ ާއި ޒ ް މަނ ްފ ާއ ެއ ް‬ ‫ާޞލ ްކުރުމ ަށ ް ނުވަތ ަ އ ެހެނ ް ީމހަކ ަށ ް އެފަދ ަ މަނ ްފ ާއ ެއ ް‬ ‫ޙ ި‬ ‫ހޯދ ައި ދި ނުމ ަށ ް ބޭނުންކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫މަޤާމު ް‬

‫‪.137‬‬

‫ނ‬ ‫ޔ ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ިސގެ ަ‬ ‫ދލާ ިއ ފައ ާ‬ ‫މު ަ‬

‫‪.138‬‬

‫)ހ(‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫މެންބަރަކ ު‪،‬‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ވ ަ ިކކުރާނ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ‪ ،‬އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް‬ ‫އ ެ މެންބަރަކ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ފޮނ ުވ ާ ލި އުމ ަކުނ ް‪ ،‬އ ެ‬ ‫މެންބަރަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( އ ެހެނ ް އ ޮތްކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬ ‫ނައި ބ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ލި ިބގެނ ެއ ް ނ ުވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކޮންމ ެ މެންބަރަކުމ ެ‪ ،‬ކޮންމ ެ އަހަރަކ ު އ ެއްފަހަރ ު‬ ‫އ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ މި ލ ް ިކއ ްޔ ާތުގ ައި ވ ާ މުދ ަލ ާއި ފ ައި ސާގ ެ ިހސާބުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހާމަކު ު‬

‫ވި ޔ ަފ ާރީ ގ ެ މ ަޞް ލަޙ ަތުތ ަކ ާއި އަރަންޏ ާއި ދަރަނި ހާމަކ ޮށ ް ތ ައ ްޔާރ ުކުރ ާ‬ ‫ބ ަޔާނ ެއ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ަށ ް ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާ ދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫މަޤާމު ް‬

‫‪.139‬‬

‫ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬ ‫ސ ީޓ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު‬ ‫ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪71‬‬


‫ދރާއަކާ‬ ‫ނމ ެ ިއ ާ‬ ‫ރގެ ކޮ ް‬ ‫ރކާ ު‬ ‫ސ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.140‬‬

‫ސތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މ ު ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސތ ައ ް ފި ޔަވ ައި ‪،‬‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު އ ެހެނ ް މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ޤާނޫނަކުނ ް އުފ ައ ްދ ާ މ ު ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ީޒ ރަކު ހު ު‬ ‫ަސއޫލުވާ ޭ‬ ‫މ ް‬

‫ސަ ރ ުކާރުނ ް ނުވަތ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ޤ ާއި މ ްކުރ ާ ކޮންމ ެ އި ދާރާއ ަކ ާއި‬ ‫ސއ ަކ ާ މަސްއ ޫލ ުވާނޭ ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރަކ ު‬ ‫ކޮންމ ެ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކޮންމ ެ މެންބަރަކުމ ެ އ ެ މެންބަރަކ ާ‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުކުރެވ ޭ ކޮންމ ެ އި ދާރ ާއ ެއ ްގ ެ ނުވަތ ަ ކޮންމ ެ މުއ ައ ްސަ ސާއ ެއ ްގ ެ‬ ‫ިހނ ްގުމ ަށ ް ޒި ނ ްމ ާ އ ުފުލ ައި ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ހަވަ ަ‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ރމުގެ ާ‬ ‫ްޞފު ޤާ ިއމްކު ު‬ ‫ދލު ިއނ ާ‬ ‫ޢަ ު‬ ‫ރމުގެ‬ ‫ްޞފު ޤާ ިއމްކު ު‬ ‫ދލު ިއނ ާ‬ ‫ޢަ ު‬

‫‪.141‬‬

‫)ހ( ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ އެންމެހ ައި ބާރުތ ައ ް ލި ިބގެންވ ަނީ‬ ‫ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ާއި ‪ ،‬ހ ައި ކޯޓ ަށ ާއި ‪ ،‬އ ަދި ޤާނޫނަކުނ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ާ‬

‫ދ ަށ ުކ ޯޓ ު ތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ޢ ަދ ުލ ު‬

‫އި ނ ްޞާ ފ ު‬

‫ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫އެންމ ެ‬

‫ސ‬ ‫އި ް‬

‫ފަރާތ ަ ީކ‬

‫ސ ފަރާތ ަ ީކ އ ުއްތަމ ަ‬ ‫ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ެވ ެ‪ .‬ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ އެންމ ެ އި ް‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރ ެވ ެ‪.‬‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުނ ް‬

‫ބ ަލ ާ‬

‫ކޮންމ ެ‬

‫މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް‬

‫ނި ނ ްމާނ ްވ ާނީ އ ެ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ބ ެލި ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( އ ަމި އްލ ަ ފަރުދ ަކ ު ވި ޔަސް‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ކަމ ެއ ް ިހނ ްގ ުމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ެ ހ ުރި‬ ‫ީމހ ަކ ު ވި ޔަސް‪ ،‬ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ާ ބ ެ ިހ ނ ުފ ޫޒ ުފޯރުވ ައި‬ ‫ހަދ ައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ރ(‬

‫ކ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ކ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ ހ ައި ބ ަތ ާއި‬ ‫ޤަދަރ ު ިޙމާޔ ަތްކ ޮށ ް ީދ‪ ،‬އެތަންތަނަ ީކ ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށްމ ެ ފ ަސޭ ހ ައި ނ ް‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ަ ހުށ ަހެޅ ޭ‪،‬‬

‫ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށްނުޖ ެ ިހ‪،‬‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ‬

‫ތަންތަނ ް‬

‫ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ުގ ެ‬

‫ޛަރީ ޢ ާއި ންނ ާއި‬

‫ހަރުދަނާގ ޮތ ެއްގ ައި‬

‫ކަމ ަށ ް ހ ެދުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫އ ެހ ެނި ހެނ ް‬

‫ޤާނޫނ ާއި‬

‫ސ‬ ‫ގ ޮތްގ ޮތުނ ްވ ެ ް‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އި ދާރާތ ަކުންނ ާއި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނ ްގ ުމ ާ‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުވ ެތި ިބ އެންމެހ ައި ީމހުނ ް ކ ޯޓުތަކ ަށ ް އ ެ ީހތ ެރި ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ށ ކަ ް‬ ‫ނ އެއްގޮތަ ް‬ ‫ނ ާ‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.142‬‬

‫ޞ‬ ‫ިޞ ް‬ ‫ކޯޓުތަކުގެ ިއޚްތ ާ‬

‫‪.143‬‬

‫ސތ ަޤި އ ްލ ު ބ ައ ެކ ެވ ެ‪ .‬ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ޢަމ ަލ ުކުރ ާނީ‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރުންނަ ީކ މ ު ް‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނުގ ައި ވ ަ ިކގޮތަކ ަށ ް‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނަށ ެވ ެ‪ .‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި‬

‫ނ ުވ ާ ކަންކަނ ް ނި ނ ްމ ުމުގ ައި‬

‫ޝރީ ޢ ަތުގ ައި‬ ‫އި ސްލ ާ ީމ ަ‬

‫އެކަމ ެއ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ް ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ރި ޢާޔ ަތ ް ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ މ ަސަ އްކ ަތުގ ައި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ނި ނ ްމާނ ްވ ާނީ‬

‫ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް ބުރަނ ުވ ެ‪،‬‬

‫ވ ަ ިކފަރާތ ަކުނ ް‬

‫ދ ައްކ ައި ފާނ ެ ިބރަކ ަށ ް ޖ ެ ިހލުންނ ުވ ެ‪ ،‬ތަޢ ައ ްޞު ބުނ ް އ ެއ ް ިކބ ާވ ެ ތި ބ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނަކުނ ް‬ ‫ާސއ ާ ިޚލ ާފުވ ޭތ ޯ ބ ެލ ުމ ާއި ‪ ،‬އެފަދ ަ‬ ‫ސ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބ ައ ެއ ް ވި ޔ ަ ް‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ގ ޮތ ެއ ް ނި ނ ްމ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލި ިބގެންވ ަނީ ހ ައި ކޯޓ ަށ ާއި‬ ‫ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ކޮންމ ެ ކޯޓ ެއްގ ައި ވި ޔަސް‪،‬‬

‫ބަލ ަމުނ ްދ ާ މ ައ ްސަ ލ ައ ެއްގ ައި‬

‫ާސ މާނަކުރާނ ް ޖ ެ ިހއްޖެނަމ ަ އ ެ މ ައ ްސަ ލައ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސ މާނަކުރުމ ަ ީކ މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( އ ާ‬ ‫އ ެ ކޯޓ ަކުނ ް ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ތ ަޢާރ ުޟް ވާކަމ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪73‬‬


‫)ނ( ކޮންމ ެ ކޯޓަކ ަށްމ ެ އ ެ ކޯޓ ެއ ް ިހމެނޭ މަރުޙ ަލާއ ަށ ްވުރ ެ ދ ަށ ު‬ ‫މަރުޙ ަލ ާއ ެއ ްގ ެ ކޯޓ ަކުނ ް ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމުނ ް ބަދ ަލ ުކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ( މ ަ ީތ މަރުޙ ަލ ާގ ެ ކ ޯޓުތ ަކުނ ް ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމުންތަކ ަށ ް އެއ ަށ ްވުރ ެ ދ ަށ ު‬ ‫މަރުޙ ަލ ާގ ެ ކ ޯޓުތ ަކުނ ް ތ ަބ ާވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ައ ެއ ް ބ ެލ ުމުގ ައި‬

‫ނމުމުގ ެ ‪.144‬‬ ‫ްސލަތައް ނި ް‬ ‫ުސތޫ ީރ މައ ަ‬ ‫ދ ް‬

‫ދުސްތ ޫރީ‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ާ‬

‫ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެތެރ ެއި ނ ް‬

‫ކޮންމ ެ ކޯޓަކ ަށްމ ެ‪ ،‬އަންނަނި ވި‬

‫އ ެ ކޯޓ ެއ ްގ ެ އި ޚ ްތި ޞާ ޞް ގ ެތެރޭގ ައި‬

‫ިހމެނޭ‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު އ ެ ކޯޓަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް އ ަދި ިކއ ެއްތ ަ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އި ދާރާއ ަކުނ ް ނެރޭ‬ ‫އ ަމުރ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެއި ނ ް އި ދާރ ާއ ެއ ްގ ެ މުވ ައްޒަފ ަކ ު ކުރ ާ ކަމ ެއ ް‬ ‫ާސއ ާ‬ ‫ސ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ނުވަތ ަ ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ ނި ނ ްމުމ ެއ ް ވި ޔ ަ ް‬ ‫ިޚލ ާފ ުވާނަމ ަ އ ެ ިޚލ ާފ ުވ ާ މި ންވަރ ު އ ެ ީއ ބ ާޠި ލ ް އ ެއްޗ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ބ ާޠި ލ ް ކަމ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ވ ާ ފަދ ަ ނި ނ ްމުމ ަކ ާ ގ ު ިޅގެނ ް ޢ ަދ ުލ ުވ ެރި‬ ‫އ ެހ ެނި ހެނ ް‬

‫އ ަމުރުތ ައ ް‬

‫ނެރުނ ް‪.‬‬

‫ީމގ ެތެރޭގ ައި‬

‫އަންނަނި ވި‬

‫ސ ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ވ ެ ް‬ ‫ާސއ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ްގ ެ‬ ‫‪ .1‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ާ ިޚލާފ ަށ ް ކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ސަ ބ ަބުނ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކަމ ެއ ްގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ީމހަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ބަޔަކ ަށ ް ގ ެއ ްލުމ ެއ ް‬ ‫ލި ިބފ ައި ވާނަމ ަ އ ެ ގ ެއ ްލ ުމ ުގ ެ ޢ ަދ ުލ ުވ ެރި އި ނ ްޞާ ފ ުވ ެރި‬ ‫ބަދ ަލ ު ލި ިބދި ނުމ ަށްޓަކ ައި އ ަމުރުތ ައ ް ނެރުނ ް‪.‬‬


‫ާސއ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ ކަމ ަށ ް ކ ޯޓުނ ް ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫‪ .2‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ާ��� ‫ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ިޚލ ާފ ުވާކަމ ަށ ް‬

‫ކ ޯޓުނ ް‬

‫ކަމ ެއ ް‬

‫ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ުޞތ ު‬ ‫އި ސްލ ާޙ ުކުރާންޖެހ ޭ އި ދާރާއ ަކުނ ް އެކަނ ްކުރުމ ަށ ް ފުރ ަ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ެއ ްގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ދި ނުމ ަށްޓަކ ައި ކ ޯޓުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ަ‬ ‫ވ ަ ިކ މ ުއްދަތަކ ަށ ް ކ ޯޓ ުގ ެ އ ެ ނި ނ ްމުމ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުނ ް‬ ‫ލަސްކުރ ުމ ުގ ެ އ ަމުރ ެއ ް ނެރުނ ް‪.‬‬ ‫ާސއ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ޤާނޫނ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫)ނ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އި ދާރާއ ަކުނ ް ނެރުނ ު އ ަމުރ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެއި ނ ް‬ ‫އި ދާރ ާއ ެއ ްގ ެ މުވ ައްޒަފ ަކ ު ކ ުރި ކަމ ެއ ް ނުވަތ ަ ނި ނ ްމި ނި ނ ްމުމ ެއ ް‬ ‫ބ ާޠި ލްކަމ ަށ ް‬

‫ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ނި ނ ްމުމ ެއ ްގ ެ‬

‫ސަ ބ ަބުނ ް‬

‫އ ޭގ ެ‬

‫ސ ކަމ ެއ ް ބ ާޠި ލ ް ނ ުވާނެކ ަމުގ ައި‬ ‫ކ ުރީ ނ ް ިހނގ ައި ފ ައި ވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫ސޕް ީރމްކޯޓު‬ ‫ު‬

‫‪.145‬‬

‫)ހ(‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ު އ ެކ ުލ ެވި ގ ެނ ްވ ާނީ އ ުއ ްތ ަމަފ ަނޑި ޔ ާރ ާއި ޤ ާނ ޫނުގ ައި‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ ޢ ަދަދ ެއ ްގ ެ ފ ަނޑި ޔާރ ުނ ްގ ެ މ ައ ްޗ ަށ ެވ ެ‪ .‬ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ޖ ުމ ްލ ަ ޢ ަދ ަދ ު ވ ާނ ްވ ާނީ އ ޮނަ ިހ ރި ޢ ަދަދ ަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ( ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުނ ް މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ބަލ ައި‬

‫ނި ނ ްމާނ ްވ ާނީ‬

‫އ ޮނަ ިހ ރި‬

‫ޢަދަދ ެއ ްގ ެ މ ައ ްޗ ަށ ް އ ެކ ުލެވ ޭ ފ ަނޑި ޔާރ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ަކ ުނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪75‬‬


‫ޝ ރީ ޢ ަތ ުނ ް ބ ަލ ާ‬ ‫ާސ އ ާއި ޤ ާނ ޫނ ު މ ާނަކުރ ުމުގ ައި ‪ ،‬އ ަދި ަ‬ ‫)ނ( ޤާނޫނުއ ަސ ީ‬ ‫ސ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުނ ް ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމ ުމ ަ ީކ‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫އެންމެފ ަހ ުގ ެ ނި ނ ްމުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހަ ިއކޯޓު‬

‫‪.146‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ރ ޢައް ަ‬ ‫ޔ ު‬ ‫އުއްތަމަފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.147‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ނ ޢައް ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.148‬‬

‫)ހ(‬

‫ޤ ާނ ޫނުގ ައި‬

‫ހ ައި ކ ޯޓ ު އ ެކ ުލ ެވި ގ ެނ ްވ ާނީ‬

‫ކ ަނ ޑ ައ ަޅ ާ ޢ ަދަދ ެއ ްގ ެ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ މ ައ ްޗ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( ހ ައި ކ ޯޓ ުނ ް މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ބަލ ައި ނި ނ ްމ ާނ ްވ ާނީ އ ޮނަ ިހ ރި ޢ ަދަދ ެއ ްގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް އ ެކ ުލެވ ޭ ފ ަނޑި ޔާރ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ަކ ުނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫ހ ުނ ްނ ާނ ްވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ުއ ްތ ަމަފ ަނޑި ޔާރަކ ު‬

‫އ ުއްތަމ ަފ ަނޑި ޔާރ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ަށ ް ީމ ހ ަކ ު ޢ ައ ްޔ ަނ ްކުރ ާނީ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެނ ްމ ެ‬ ‫އި ސްވ ެރި ޔ ާގ ެ‬

‫ޙ ައި ޘި އ ްޔ ަތ ުނ ް‬

‫ރަ ީއ ސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬

‫މި ގ ޮތ ުނ ް‬

‫އ ުއްތަމ ަފ ަނޑި ޔާރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ަށ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކ ުރ ާ ީމ ހ ަކ ު ކ ަނ ޑައ ަޅ ާނީ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަޝް ވަރ ާގ ެމ ަ ީތ ނ ް ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ސ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬

‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅުމ ަށްފ ަހ ު މ ަޖި ީލ ހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ްގ ައި ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓ ުގ ައި‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބ ަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއ ްޔ ަތ ުނ ް އ ެ ނަމ ެއ ް ފ ާސްވ ުމ ުނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ އެންމެހ ައި ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬ ‫އެންމ ެ އި ސްވ ެރި ޔ ާގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މި ގ ޮތުނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ‬ ‫ީމހުނ ް‬

‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ‬

‫މ ަޝް ވަރ ާގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ސއ ަށ ް‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬

‫ޝލ ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް އ ެ ނަންތ ަކ ެއ ް ފާސްވ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ހުށ ަހ ެޅުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬


‫)ށ(‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ފި ޔަވ ައި އ ެހ ެނި ހެނ ް ފ ަނޑި ޔާރުނ ް‬ ‫ާސ ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އުފ ައ ްދ ާ‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬

‫)ނ(‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުންނަ ީކ ކ ަނޑ ައެޅ ޭ ވ ަ ިކ މ ުއްދަތަކ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ‬ ‫ސ ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ ޢ ުމުރުނ ް ހ ަތ ްދި ހ ަ‬ ‫ބ ައ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫އަހަރ ު ވ ުމުނ ް އ ެ ީމހ ަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް މުސްކ ު ިޅކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް‬ ‫)ރ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ނ( އ ެހެންއ ޮތުމ ަކުނ ް‪ ،‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ އަހަރަށ ްވުރ ެ‬ ‫ފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚުނ ްފ ެށި ގެނ ް ފަނަރަ އަހަރ ުވާންދެނ ް‪ ،‬ފ ަ ް‬ ‫ދި ގުނޫނ ް މ ުއްދ ަތ ެއ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ަނޑި ޔާރަކ ު ޢ ައްޔަނ ްކުރުމަކ ަށ ް‬ ‫ހުރަހ ެއ ް ނާޅ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ ލާ ިޒ މް‬ ‫ރ ް‬ ‫ނގަ ިއ ހު ު‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.149‬‬

‫)ހ(‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ‬

‫ރޠުތައް‬ ‫ޝ ު‬ ‫ަ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުކ ަމ ުގ ެ‬

‫މ ަޤާމ ަށ ް‬

‫މ ަޤާމ ަށ ް‬

‫ބޭނުނ ްވ ާ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުކ ަމ ުގ ެ‬

‫ފެންވަރަށ ް ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ތ ަޖ ުރި ބ ާ ލި ިބފ ައި ވ ުމ ާއ ެކ ު‪ ،‬ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ވ ާޖި ބ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ުފުލޭފަދ ަ ޤ ާ ިބލ ް ީމހުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫އެބ ައި ީމހުންނަ ީކ‪ ،‬އ ަޚ ްލ ާޤ ު ރަނގ ަޅ ު ބަޔަކ ަށ ް ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ޝރ ުޠުތ ަކ ުގ ެ އި ތުރުނ ް‬ ‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ަ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރުންގ ައި އަންނަނި ވި‬ ‫ސންނަތ ް ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ ީމހ ަކ ު‬ ‫ު‬ ‫‪ .1‬މުސްލި މ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫‪.2‬‬

‫ޢ ުމުރުނ ް‬

‫ސ‬ ‫ފަނ ްސަ ީވ ް‬

‫އަހަރ ު‬

‫ފ ުރި ފ ައި ވ ާ‬

‫ީމހ ަކ ު‬

‫ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬

‫‪77‬‬


‫‪ .3‬އި ސްލ ާމ ް ީދނުގ ައި ޙ ައްދ ެއ ް ކ ަނޑ ައ ެ ިޅފ ައި ވ ާ ކ ުށ ެއ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ިޚޔާނ ާތ ުގ ެ ކ ުށ ެއ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ރި ޝް ވ ަތ ުގ ެ ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކަނ ް‬ ‫ސ ިބތ ުވެފ ައި ވ ާ ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ނ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ާ‬ ‫ަ‬ ‫‪ .4‬ބ ުއ ްދި ހަމައ ަށ ް ހ ުރި ީމހ ަކ ު ކ ަމުގ ައި ވުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ( ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ކޮންމ ެ ީމހ ަ ީކ‬ ‫ސ އަހަރ ު ވެފ ައި ވ ުމ ާއ ެކ ު ފ ަނޑި ޔާރުކ ަމުގ ައި ނުވަތ ަ‬ ‫ޢ ުމުރުނ ް ތި ރީ ް‬ ‫ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލުކަނ ްކުރ ުމުގ ައި ނުވަތ ަ މި ދެކ ަމުގ ައި މ ަދ ުވ ެގެނ ް‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ް‬ ‫ހ ަތްއަހަރ ު ދުވ ަހ ުގ ެ ތ ަޖ ުރި ބ ާ ލި ިބފ ައި ވ ުމ ާއ ެކ ު އި ސްލ ާ ީމ ަ‬ ‫ނުވަތ ަ ޤާނ ޫނީ‬

‫ދ ާއި ރ ާއި ނ ް ޢި ލ ްމ ު ލި ިބފ ައި ވ ާ ީމހ ަކުކ ަމުގ ައި‬

‫ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުންނ ާބެހ ޭ ޤާނޫނ ެއ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނގެ ހުވަ ިއކު ު‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.150‬‬

‫ަސއްކަތުގަ ިއ‬ ‫ރކަމުގެ މ ަ‬ ‫ޔ ު‬ ‫ފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.151‬‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ކޮންމ ެ ފ ަނޑި ޔާރަކުމ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި‬ ‫ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ފ ަނޑި ޔާރ ުކ ަމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އ ްޔ ަތ ު އ ަދ ާކ ުރ ުމ ަށ ް‬ ‫ކޮންމ ެ ފ ަނޑި ޔާރަ ީކ ވ ެ ް‬ ‫އޭނ ާގ ެ ހ ުރި ހ ައި‬

‫ނ‬ ‫ބ ް‬ ‫ދ ިމ ިތ ު‬ ‫ެ‬

‫ްޞ ޞް ކ ުރ ާ ީމ ހ ަކ ަށ ް ވ ާނ ްވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ވ ަގ ުތ ެއ ް ތ ަޚ ީ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރަކ ު އި ތުރ ު އ ެހެނ ް މ ަސަ އ ްކ ަތ ެއ ް ކުރާނ ްވ ާނީ ފ ަނޑި ޔ ާރ ުނ ްނ ާ‬ ‫ބ ެހ ޭ ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.152‬‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އ ެކ ަ ީށގ ެނ ްވ ާފ ަދ ަ‬

‫ސ ރައ ާއި‬ ‫މު ާ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުންނަށ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޢި ނ ާޔ ަތ ްތ ައ ް‬


‫ނ‬ ‫ޔ ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ިސގެ ަ‬ ‫ދލާ ިއ ފައ ާ‬ ‫މު ަ‬

‫‪.153‬‬

‫ކޮންމ ެ ފ ަނޑި ޔާރަކުމ ެ‪،‬‬

‫ކޮނ ްމ ެ އަހ ަރަކ ު އ ެއ ްފ ަހ ަރ ު އ ެ ީމ ހ ެއ ްގ ެ‬

‫މި ލ ް ިކއ ްޔ ާތުގ ައި ވ ާ މުދ ަލ ާއި ފ ައި ސާގ ެ ިހސާބ ުތ ަކ ާއި ‪ ،‬އަރަނ ްޏ ާއި ދ ަރަނި‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހާމަކު ު‬

‫ޝ ނަށ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ހާމ ަކ ޮށ ް ތ ައ ްޔާރ ުކުރ ާ ބ ަޔާނ ެއ ް ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ މަޤާމުގަ ިއ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.154‬‬

‫)ހ( ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ތ ަބ ާވ ާނ ްޖ ެހ ޭ ސުލ ޫ ީކ މި ނ ްގ ަނޑ ުތ ަކ ާއި އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުނ ް‬ ‫ބޭރުނ ުވ ެ މ ަސަ އ ްކ ަތ ްކުރާހ ައި ިހނދ ަކ ު ފ ަނޑި ޔ ާރަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫ބމާއި‪ ،‬މަޤާމު ް‬ ‫ދ ިމ ިތ ު‬ ‫ެ‬

‫ވ ަ ިކކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ފ ަނޑި ޔާރަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ‬

‫ފ ަނޑި ޔ ާރ ުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ަށ ް‬

‫އ ެ ީމހ ަކ ު ޤ ާ ިބލްނ ޫނ ްކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ާ އ ެކ ަ ީށ ގ ެނ ްނ ުވ ާ‬ ‫ޝލ ް‬ ‫ފަދ ަ ޢަމ ަލ ެއ ް އ ެ ފ ަނޑި ޔާރަކ ު ކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކ ަމ ަށ ް ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬ ‫މ ަޤ ާމ ުނ ް‬

‫ޝނަށ ް ޤ ަބ ޫލ ުކ ުރ ެވި ގ ެނ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ވ ަ ިކ ކުރ ުމ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ‬

‫އެ‬

‫ފ ަނޑި ޔ ާރަކ ު‬

‫މ ަޖި ީލ ހ ަށ ް‬

‫ހ ުށ ަހ ަޅ ައި‬

‫ސ އ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މ ެންބ ަރ ުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ތި ންބ ައި ކުޅަދ ެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއ ްޔ ަތ ުނ ް ފާސްވ ުމ ުނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޞ‬ ‫ިޞ ް‬ ‫ކޯޓުތަކުގެ ިއޚްތ ާ‬

‫‪.155‬‬

‫ކ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޞާ ޞް ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމ ުގ ެ ޤާނޫނުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ކ ޯޓުތ ައ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ‬

‫ކަނޑައެޅުމާއި‪ ،‬ކޯޓުތައް‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރ ުމ ާބެހ ޭ އި ޖުރ ާއ ާތ ުގ ެ ޤާނޫނުތ ައ ް ހ ެދ ުމ ުގ ެ ބާރ ު‬ ‫ޤާނޫނުތ ަކ ާއި ‪ަ ،‬‬

‫ދމުގެ‬ ‫ނތައް ހެ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ބހ ޭ ޤާ ޫ‬ ‫ނގުމާ ެ‬ ‫ިހ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ާ‬ ‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ކޯޓުތައް ިހ ް‬

‫‪.156‬‬

‫ޤާނޫނުތ ަކ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވާގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ކ ޯޓުތ ަކުނ ް ކުރ ާ އެންމެހ ައި ކަންތ ައްތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް އި ދ ާރީ ިހނ ްގ ުމ ާބެހ ޭ‬ ‫ޤ ަވ ާޢި ދ ު ހ ެދުމ ަ ީކ ކ ޯޓުތަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ާ ބާރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪79‬‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ހަތްވަ ަ‬

‫ުސތަ ިޤއްލު މަޤާމްތައް‬ ‫ނތަކާ ިއ މ ް‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ުސތަ ިޤއްލު ކޮމ ަ‬ ‫މ ް‬ ‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬ ‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬

‫‪.157‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬

‫‪.158‬‬

‫)ހ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬

‫ޝލ ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬

‫ޝނ ެއ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ސ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬

‫ޝނަ ީކ��� ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް ބުރަނ ުވ ާ‪،‬‬

‫ޝނ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މުއ ައ ްސަ ސާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫މު ް‬ ‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ްވ ާނީ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬ޢ ަދ ުލ ު‬ ‫އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބާރުގ ައި ިހމެނޭ އެންމެހ ައި ީމހުނ ާއި ‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅާކޮންމ ެ ފަރ ާތ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޞާ ޞް ިހނގާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫)ނ(‬

‫ސ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޝނ ް ިހނ ްގ ާނީ ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ބާރުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ސުލ ޫ ީކ‬ ‫ަ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ހުންނާނ ްވާނޭ‬ ‫މި ންގ ަނޑުތ ައ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި‬

‫ނވާ ގޮތް‬ ‫ލ ިވގެ ް‬ ‫އެކު ެ‬

‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޝނ ް އ ެކ ުލ ެވި ގެންވ ަނީ އަންނަނި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ެވ ެ‪:‬‬


‫)ހ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސް‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުގ ައި ިހމެނޭ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬އ ެ ކ ޯޓުނ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު ފި ޔަވ ައި އ ެހެނ ް ފ ަނޑި ޔާރަކ ު‪.‬‬

‫)ނ(‬

‫ިހމެނޭ‬

‫ހ ައި ކ ޯޓުގ ައި‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‪،‬‬

‫އ ެ ކ ޯޓުނ ް‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ފ ަނޑި ޔާރަކ ު‪.‬‬ ‫)ރ( ދ ަށ ުކ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެ ކ ޯޓުތ ަކުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރަކ ު‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ މެންބަރަކ ު‪.‬‬

‫)ޅ(‬

‫ޢާނ ްމުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ީމހ ަކ ު‪.‬‬

‫)ކ(‬

‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސް‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬

‫)އ(‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހ ަކ ު‪.‬‬

‫)ވ(‬

‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ު‪.‬‬

‫)މ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ޤާނ ޫނީ ވ ަ ީކލުކަނ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ހ ުއްދ ަލި ިބފ ައި ވ ާ‬ ‫ވ ަ ީކލުނ ްގ ެ‬

‫ތެރ ެއި ނ ް‬

‫އެބ ައި ީމހުނ ް‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ‬

‫ޤާނ ޫނީ‬

‫ވ ަ ީކލ ަކ ު‪.‬‬ ‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.159‬‬

‫ޝނ ާ ޙ ަވ ާލ ު‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫އަންނަނި ވި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ކުރ ެވި ގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު އ ެ‬ ‫ޝނަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫‪81‬‬


‫)ހ( އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ާއި ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ފި ޔަވ ައި އ ެހެނ ް‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމ ާއި މ ަޤ ާމ ުގ ެ ކ ުރި އެރުނ ް ދި ނ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ބަދ ަލ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ާއި ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމުގ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް މ ަޝް ވަރ ާ ދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫ޝކ ުވާތ ައ ް ބ ެލ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ަ‬ ‫)ށ( ފ ަނޑި ޔާރުންނ ާ ބެހޭގ ޮތުނ ް އ ުފ ުލ ާ‬ ‫ފަރ ާތްތ ަކާމ ެދ ު އ ަޅާންޖެހ ޭ‬

‫ފި ޔަވ ަޅުތ ައ ް އ ެޅ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ވ ަ ިކކުރާންޖެހ ޭ ީމހުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ހުށަހ ަޅާންޖެހ ޭ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް‬ ‫އެފަދ ަ ީމހުނ ް މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ތި ރީ ގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ާބެހ ޭ ޤ ަވ ާޢި ދުތ ައ ް ހ ެދުނ ް‪:‬‬ ‫‪ .1‬ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ހ ޯދ ުމ ާއި ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމ ާ ގުޅ ޭ އެންމެހ ައި‬ ‫ކަންކަނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ސުލ ޫ ީކ މި ންގ ަނޑ ު‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް ރަނގަޅ ަށ ް‬ ‫‪ .3‬ކ ޮމި ަ‬ ‫ސންޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް‪.‬‬ ‫އ ަދ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި ހަމަޖ ައ ް ާ‬

‫)ރ(‬

‫ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނ ްގ ުމުގ ައ ްޔ ާއި‬

‫ކ ޯޓުތ ަކ ާގުޅ ޭ އ ެހ ެނި ހެނ ް ކަންތ ައްތ ަކުގ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ާއި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލ ަފ ާދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫ާސ‬ ‫ސ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫)ބ( މ ަ ީތގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކަންކ ަމ ުގ ެ އި ތުރުނ ްވ ެ ް‬ ‫ޝނ ާ ޙ ަވ ާލ ުކުރެވ ޭ އެންމެހ ައި ކަންކަނ ް‪.‬‬ ‫އ ާއި ޤާނޫނުނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬ ‫ނ‬ ‫އެކުލަވަ ިއލު ް‬

‫‪.160‬‬

‫ޝނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫އ ެކުލަވ ައި ލ ުމ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާނީ‬

‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމ ެ އި ސްވ ެރި ޔ ާގ ެ‬

‫ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬

‫‪.161‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ ީމހ ަކ ު އ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫މ ަޤ ާމުގ ައި ހުންނ ާނީ ތި ރީ ގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ މ ުއްދަތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދތު‬ ‫ރކަމުގެ މުއް ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫)ހ(‬

‫ާސގ ެ ‪ 158‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ(‪) ،‬ނ(‪) ،‬ރ(‪،‬‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫)ބ(‪) ،‬ޅ(‪) ،‬އ( އ ަދި )މ( ގ ެ ދ ަށުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ ީމހ ަކ ު‬ ‫ސ އަހަރ ުގ ެ އ ެއ ް‬ ‫ޝނުގ ައި އޭނ ާ އ ަށ ް ހުރެވ ޭނީ ފ ަ ް‬ ‫ނަމ ަ‪ ،‬ކ ޮމި ަ‬ ‫ދ ައުރަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ދ ައުރ ު ހަމ ަވ ުމުނ ް‪ ،‬އ ެ ީމހ ަކ ު އ ަލުނ ް އ ެ‬ ‫ޝނަކ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ެއ ް ނ ުކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫)ށ(‬

‫ާސގ ެ ‪ 158‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ(‪) ،‬ކ( އ ަދި )ވ(‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނުގ ައި ިހމެނޭ‬ ‫ގ ެ ދ ަށުނ ް‪ ،‬ވ ަ ިކ މ ަޤާމ ެއ ްގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނުގ ައި ހުރެވ ޭނީ އ ެ މ ަޤާމ ެއްގ ައި‬ ‫ީމހ ަކ ު ނަމ ަ‪ ،‬އޭނާއ ަށ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އޭނ ާ ދ ެމި ހ ުރި ހ ައި ދުވަހ ަކ ުއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬

‫‪.162‬‬

‫ޝލ ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬

‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬

‫އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫މެންބަރަކ ު‬

‫މެންބަރުކ ަމުނ ް‬

‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް‬ ‫ި‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫ސ ީޓ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫ސ މި‬ ‫ލި ބ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެންނަމ ަވ ެ ް‬ ‫ާސގ ެ‬ ‫މ ާއ ްދ ާގ ެ ދ ަށުނ ް މެންބަރުކ ަމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދެވ ޭނީ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪ 158‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ(‪) ،‬ކ( އ ަދި )ވ( ގ ައި ބުނެފ ައި ވ ާ މ ަޤ ާމުތ ަކުގ ައި‬ ‫ތި ބ ޭ ީމހުނ ް ފި ޔަވ ައި އ ެހެނ ް ީމހުންނަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދ ިއ ވޯޓުދި ު‬ ‫ދ ާ‬ ‫ޤާނޫނީ ޢަ ަ‬

‫‪.163‬‬

‫ޝ ނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ބ ޭއ ްވ ޭނީ އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫މެންބ ަރުނ ްގ ެ ދެބ ައި ކުޅ ަ އ ެއްބަޔ ަށ ްވުރ ެ ގި ނަ‬

‫މ ެންބ ަރ ުނ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ސ އ ަށ ް‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ނި ނ ްމ ޭނީ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޝނ ުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓ ުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މ ެންބަރ ުނ ްގ ެ އ ަޣ ުލ ަ ިބ އ ްޔ ަތ ު އެކ ަމ ަކ ަށ ް‬ ‫ލި ިބ ގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪83‬‬


‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.164‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.165‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.166‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.167‬‬

‫ޝނަށ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކުރެވ ޭ ީމ ހ ުނ ްގ ެ ތ ެރ ެއި ނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ވ ެރި ކ ަނ ް ިހނ ްގ ާ ފ ަރ ާތ ުގ ެ ނ ުވަތ ަ‬

‫ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކ ުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ޝ ނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ ތ ަޤި އ ްލ ު ކ ޮމި ަ‬ ‫ބާރ ުގ ެ ނުވ ަތ ަ ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުގ ެ ނ ުވަތ ަ މ ު ް‬ ‫މެންބ ަރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ެއ ްގ ައި ނ ެތ ް ކޮނ ްމ ެ ީމ ހ ަކ ަށ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުނ ް‬ ‫ސ ރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް ދ ެވި ދ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ ގ ޮތ ެއ ްގ ެ މ ަ ީތނ ް މ ު ާ‬ ‫ާސ ގ ެ ‪ 158‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ(‪) ،‬ނ(‪) ،‬ރ(‪) ،‬ބ(‪،‬‬ ‫މި ޤާނޫނުއ ަސ ީ‬ ‫ސ‬ ‫ޝ ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫)ޅ(‪) ،‬އ( އ ަދި )މ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތނ ް ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ޝނަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ ީމ ހ ުނ ް އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ކ ުރ ާނީ އ ެ ީމ ހ ަކ ު‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ާސ ގ ެ‬ ‫ޝނަށ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކ ުރި ފ ަރ ާތ ަކުނ ްނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި މި ޤ ާނ ޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫‪ 158‬ވ ަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ‬

‫)ހ(‪) ،‬ކ( އ ަދި )ވ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތ ނ ް‪،‬‬

‫ޝލ ް‬ ‫ވ ަ ިކ މ ަޤާމ ެއ ްގ ެ ޙ ައި ޘި އ ްޔ ަތ ުނ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ީމ ހ ުނ ް ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ެންބަރ ުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ވ ާނީ އ ެ ީމ ހ ަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމ ަކ ުނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސަ ރވި ް‬ ‫ވ ަ ިކވ ުމ ުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނުގ ައި ިހމ ެނޭ ކޮނ ްމ ެ މ ެންބ ަރަކުމ ެ އ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް‬

‫ާސގ ެ ޖ ަދ ުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ‬ ‫މި ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬

‫ޝނ ުގ ެ މ ެންބަރ ުނ ްގ ެ ހ ުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހ ުވ ައި ގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫އި ޤްރ ާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬ ‫)ހ(‬

‫ޝނ ެއ ް އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި އި ލ ެކ ަ‬


‫ސތ ަޤި އ ްލ ު‬ ‫ޝނަ ީކ ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް ބުރަނ ުވ ާ‪ ،‬މ ު ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ށ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫މުއ ައ ްސަ ސާއ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫އެ‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬

‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ްވ ާނީ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ޝނ ް ިހނ ްގ ާނީ އި ލ ެކ ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ޤާނޫނުގ ައި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ބާރުތ ަކ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ‬

‫ދ ާއި ރ ާއ ާއި ‪،‬‬

‫އެ‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬

‫ޝރ ުޠުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ސުލ ޫ ީކ މި ންގ ަނޑުތ ައ ް‬ ‫ަ‬ ‫ިކބ ައި ގ ައި ހުންނާނ ްވާނޭ‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫���.168‬‬

‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސާއ ެކ ު މ ަދ ުވ ެގެނ ް‬ ‫ޝނުގ ައި ‪ ،‬ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ހ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫ސ މެންބަރުނ ް ތި ބޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފަ ް‬

‫ދއި‪،‬‬ ‫ދ ާ‬ ‫ނގެ ޢަ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ށ ޢައް ަ‬ ‫ރކަމަ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ށ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭ ނަންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‪،‬‬ ‫ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬

‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްކުރ ާ ބަޔ ަކ ު އ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރޠު‬ ‫ޝ ު‬ ‫ރކަމުގެ ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.169‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް ކުރެވޭވަރ ުގ ެ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ޤ ާ ިބލްކަނ ް ހ ުރި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ އި ތުރުނ ް‬ ‫ީމހުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މެންބަރުންނަ ީކ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެހެނ ް ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ބަޔަކ ަށ ް ވ ެގެންނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪85‬‬


‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.170‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ބާރުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫އަންނަނި ވި ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުނ ެގުމ ަށ ް‬ ‫ކުރާންޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނ ްގ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ބ ެލ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ކުރ ުމ ާއި‬

‫އ ެ ކަންތ ައްތަކ ަށ ް މ ަގުފ ަ ިހ‬

‫އ ަދި‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނގ ަނީ‬ ‫ިބރުދ ެއ ްކުމ ެއ ް‪،‬‬

‫އި ނ ްޞާ ފ ުވ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ި ،‬ބރ ުވ ެރި ކަމ ެއ ް‪،‬‬

‫ތ ަޅާފ ޮޅުމ ެއ ް‪،‬‬

‫ނުރަނގ ަޅ ު‬

‫ނ ުފޫޒ ެއ ް‪،‬‬

‫އ ަދި‬

‫ްޝނ ެއ ް ނ ެތި މި ނި ވަންކ ަމ ާއ ެކ ު ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ވ ޯޓ ުލ ުމ ުގ ެ‬ ‫ކޮރަޕ ަ‬ ‫ޙ ައ ްޤ ު ފ ުރި ހަމައ ަށ ް އ ަދ ާކުރެވ ޭ ގޮތ ަށްކަނ ް ކަށަވަރ ުކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ިޚޔ ާލ ު‬

‫ހ ޯދ ުމ ުގ ެ‬

‫ޢާނ ްމ ު‬

‫ސޓ ަރީ‬ ‫ވ ޯޓުތ ަކުގ ައި ‪ ،‬ވ ޯޓ ުދި ނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބފ ައި ވ ާ ީމހުނ ްގ ެ ރަޖި ް‬ ‫ސޓ ަރީ އ ަށ ް ގެންނާންޖެހ ޭ އ ުނި އި ތުރ ު‬ ‫ތ ައ ްޔާރ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ރަޖި ް‬ ‫ގެނައ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ބ ެލ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާއި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ސންޖެހ ޭ‬ ‫ިޚޔ ާލ ުހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓ ު ނ ެގ ުމ ާ ބެހޭގ ޮތުނ ް ހަމަޖ ައ ް ާ‬ ‫ސނ ް‪.‬‬ ‫އެންމެހ ައި އި ނ ްތި ޒ ާމްތ ައ ް ހަމަޖ ެއ ް ު‬ ‫)ނ( ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މ ުއްދ ަތ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާއި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުތ ައ ް ނ ެގ ުމ ާއި އ ެ‬ ‫ވ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ ނަ ީތޖ ާ އި ޢ ުލާނ ްކުރުނ ް‪.‬‬


‫)ރ( އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތ ަކުގ ައި ތި ިބ ވ ޯޓ ު ދި ނ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު ލި ިބފ ައި ވ ާ ީމހުނ ްގ ެ‬ ‫ސޓ ަރީ ތ ައ ް އ ެކުލަވ ައި ލ ައި ‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ރަޖި ް‬ ‫ސ‬ ‫ސޓ ަރީ ތަކ ަށ ް ގެންނާންޖެހ ޭ އ ުނި އި ތުރ ުގެނ ެ ް‬ ‫މ ުއްދަތ ަށ ް އ ެ ރަޖި ް‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރަމުނ ް‬ ‫ގެނ ްދި ޔުނ ް‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑައ ަޅ ާ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ެއ ްގ ެ މ ަ ީތނ ް ކޮންމ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ްގ ެ‬ ‫ކ ުރީ ނ ް އި ނ ްތި ޚ ާ ީބ ދ ާއި ރާތ ަކ ުގ ެ ނަންތ ަކ ާއި ‪ ،‬އި ންތ ައ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ‪،‬‬ ‫ވ ަ ިކކ ޮށ ް‪،‬‬

‫އެ‬

‫ކަންކަމ ަށ ް‬

‫ބަދ ަލ ުގެނެސް‪،‬‬

‫މުރާޖ ަޢ ާކުރަމުނ ް‬

‫ގެނ ްދި އުނ ް‪ .‬އ ަދި މި ކަންކަމ ަށ ް ގެނެވ ޭ ބަދ ަލުތ ައ ް ގެޒ ެޓްގ ައި‬ ‫ޝާ އި ޢ ުކުރަމުނ ް ގެނ ްދި އުނ ް‪.‬‬ ‫)ޅ(‬

‫ާސ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬

‫ޕ ާ ީޓތ ައ ް‬

‫ސޓ ަރީ ކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ރަޖި ް‬

‫ާސ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬

‫ޕ ާ ީޓތ ަކ ާ‬

‫ޝނުނ ް ކުރާންޖެހޭކަމ ަށ ް ޤާނޫނުނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ގުޅޭގ ޮތުނ ް އި ލ ެކ ަ‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ކަންކަނ ް ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ްޞދ ާ‬ ‫)ކ( އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނގާނޭ ގ ޮތ ާއި ‪ ،‬އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ މ ަޤ ަ‬ ‫ގުޅޭގ ޮތުނ ް މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ީދ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ް ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކުރ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ސ އި ލ ެކ ަ‬ ‫)އ( މ ަ ީތގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ އި ތުރުނ ްވ ެ ް‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬ ‫ޝނުނ ް ކުރުމ ަށ ް ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ކޮންމ ެ ކަމ ެއ ް ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނގުމާ ިއ ގު ު‬ ‫ވޯޓު ެ‬

‫‪.171‬‬

‫ޝނ ުގ ެ ބ ެލ ުމ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ބ ާއ ްވ ާ އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ހ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫ސއްރ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުތ ަކުގ ައި ނަގ ާނީ ި‬ ‫ވޯޓ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪87‬‬


‫)ށ(‬

‫ކޮންމ ެ ވޯޓ ެއ ް ނަގ ައި ނި މ ުމ ާއ ެކ ު‪ ،‬ވ ޯޓ ުލ ާ ކޮންމ ެ މަރުކަޒ ެއްގ ައި މ ެ‪،‬‬ ‫ޝނުނ ް އ ެ މަރުކަޒ ެއ ް ޙ ަވ ާލުކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ީމހ ަކ ު‪ ،‬ކ ުރި މ ަތި ީލ ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުނ ް ނުވަތ ަ ކެނ ްޑި ޑ ޭޓުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬ ‫ީމހުނ ް ތި ިބނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ބ ައ ެއ ްގ ެ ހ ާޒި ރުގ ައި އ ަދި އ ެ ވޯޓ ެއ ް ގުނ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސ ބ ައ ެއ ްގ ެ‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ބ ެލުމ ަށ ް ޤާނޫނ ު ހ ުއްދ ަކުރ ާ އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ހ ާޒި ރުގ ައި އ ެ މަރުކ ަޒ ެއ ްގ ެ ވ ޯޓ ު ގުނައި ‪ ،‬ކޮންމ ެ ކެނ ްޑި ޑޭޓަކ ަށ ް‬ ‫އ ެ މަރުކަޒ ަކުނ ް ލި ބުނ ު ވ ޯޓ ުގ ެ ޢަދ ަދ ު‬

‫ނުވަތ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ިޚޔ ާލ ުހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވޯޓ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅި ފ ައި ވ ާ ސުވާލ ަށ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ‬ ‫ވ ޯޓ ުގ ެ ޢަދ ަދ ު ލި ޔ ެ ބަލަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬އ ެ މަރުކަޒ ެއްގ ައި ނ ެގުނ ު ވ ޯޓ ުގ ެ‬ ‫ނަ ީތޖ ާ އ ެ މަރުކ ަޒ ެއްގ ައި އި ޢ ުލާނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝކުވާ‬ ‫ބހ ޭ ަ‬ ‫ބ ެ‬ ‫ނ ިތޚާ ާ‬ ‫ިއ ް‬

‫‪.172‬‬

‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.173‬‬

‫ކޮންމ ެ އި ނ ްތި ޚާބ ަކ ާ ނުވަތ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ‬

‫)ހ(‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ކޮންމ ެ ޢާނ ްމ ު ވޯޓ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް އި ލ ެކ ަ‬ ‫ނި ނ ްމުމ ަކާމ ެދ ު‪ ،‬ނުވަތ ަ އި ނ ްތި ޚ ާބ ެއ ްގ ެ ނަ ީތޖާއ ަކާމ ެދ ު‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ާބެހ ޭ ކަމ ެއްގ ައި ޤާނޫނ ާއި ޤ ަވ ާޢި ދ ާ ިޚލާފ ަށ ް ިހނގ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ޝކ ުވ ާއ ެއ ް އ ޮތްނަމ ަ‬ ‫ކަމ ަށ ް އ ެ ފަރާތ ަކުނ ް ޤ ަބ ޫލ ުކުރ ާ ކަމ ަކާމ ެދ ު ަ‬ ‫ޝކ ުވާއ ަކާމ ެދ ު ގ ޮތ ެއ ް ނި ންމ ައި ދި ނުނ ް އ ެދި އ ެ ފަރާތ ަކުނ ް‬ ‫އެ ަ‬ ‫ހ ައި ކޯޓ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( މި‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި‬

‫ޝކ ުވާތ ަކާމ ެދ ު‬ ‫ަ‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވާފަދ ަ‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރާނޭ ގ ޮތ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ާބެހ ޭ ޤާނޫނުގ ައި ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި‬ ‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދތު‬ ‫ރކަމުގެ މުއް ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ސ އަހަރ ު‬ ‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ފ ަ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ސ އ ެއި ނ ް މެންބަރ ެއ ްގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ އ ެއ ް ދ ައުރަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މ ުއްދ ަތ ު‬

‫ސއަހަރަށ ްވުރ ެ‬ ‫ފަ ް‬

‫ދި ގުނޫނ ް‬

‫މ ުއްދަތަކ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އި ތުރ ުކުރުމ ަށ ް‬


‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.174‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ސ ީޓ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު‬ ‫ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދ ިއ ވޯޓުދި ު‬ ‫ދ ާ‬ ‫ޤާނޫނީ ޢަ ަ‬

‫‪.175‬‬

‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.176‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.177‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ބ ޭއްވ ޭނީ އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ދެބ ައި ކުޅ ައ ެއްބަޔ ަށ ްވުރ ެ ގި ނަ މެންބަރުނ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ‬ ‫ސއ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ނި ންމ ޭނީ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޝނުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު އެކަމަކ ަށ ް ލި ިބގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ް މ ު ާ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ މި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ‬ ‫)ށ( ގ ައި އ ެވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އެކ ަ ީށގެނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ހ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫ނ ުވާފަދ ަ ކަމ ެއ ް ކ ުރި ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ު އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް‬ ‫ޢުޛުރ ުވ ެރި ވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމ ު‬ ‫އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަނ ް ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ؛‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ފ ެނި ގެނ ް‪ ،‬އ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ‬ ‫ޝނުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪89‬‬


‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.178‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ސ ިވލް ަ‬ ‫ި‬

‫‪.179‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ކޮންމ ެ ީމހ ަކުމ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ‬ ‫އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހުވ ައި ގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ސ ިވލް ަ‬ ‫ި‬ ‫)ހ(‬

‫ސވި ލ ް‬ ‫ި‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬

‫ޝނ ެއ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ސވި ލ ް‬ ‫ި‬

‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬

‫ޝނަ ީކ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް‬

‫ބުރަނ ުވ ާ‪،‬‬

‫ޝނ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މުއ ައ ްސަ ސާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫މު ް‬ ‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ްވ ާނީ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ‬ ‫ޝނުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނ ްވ ާނީ ނަ ީތޖ ާ ނެރެވ ޭ‪ ،‬އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ަލ ުވި މި ނ ެއްގ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ އ ަދި ފަނ ްނީ މި ންގ ަނޑުތ ަކ ާއި‬ ‫ސުލ ޫ ީކ ހަމަތ ައ ް އ ޭގ ެ އެންމ ެ މ ަ ީތ ދަރަޖ ައ ެއްގ ައި ިހފަހ ައ ްޓ ާ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ސްއ ެއ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ޝނ ް ިހނ ްގ ާނީ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫)ނ(‬

‫ސ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬

‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ބާރުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ސުލ ޫ ީކ‬ ‫ަ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ހުންނާނ ްވާނޭ‬ ‫މި ންގ ަނޑުތ ައ ް‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ސ ިވލް ަ‬ ‫ި‬

‫‪.180‬‬

‫)ހ(‬

‫ޝނުގ ައި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ސ‬ ‫މ ަދ ުވ ެގެނ ް ފ ަ ް‬

‫ދއި‪،‬‬ ‫ދ ާ‬ ‫ނގެ ޢަ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ށ ޢައް ަ‬ ‫ރކަމަ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސާއ ެކ ު‪،‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫މެންބަރުނ ް ތި ބޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫)ށ(‬ ‫ސ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬

‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭ ނަންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬

‫ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްކުރ ާ ބަޔ ަކ ު އ ެ މ ަޤާމ ަށ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރޠު‬ ‫ޝ ު‬ ‫ރކަމުގެ ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.181‬‬

‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.182‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް ކުރެވޭވަރ ުގ ެ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ޤ ާ ިބލްކަނ ް ހ ުރި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ އި ތުރުނ ް‬ ‫ީމހުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މެންބަރުންނަ ީކ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެހެނ ް ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ބަޔަކ ަށ ް ވ ެގެންނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ބާރުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬ޤާނޫނުގ ައި‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ‬

‫ސ އ ަށ ް ީމހުނ ް ހ ޯދ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ި‬ ‫ީމހުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމ ާއި ‪ީ ،‬މހުންނަށ ް މ ަޤ ާމ ުގ ެ ކ ުރި އެރުނ ް‬ ‫ދި ނ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ީމހުނ ްގ ެ ވ ަ ީޒފ ާ ބަދ ަލ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ީމހުނ ް‬

‫ވ ަ ީޒފ ާއި ނ ް ވ ަ ިކ ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪.2‬‬

‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ސްގ ެ ހ ުރި ހ ައި‬ ‫ި‬ ‫އި ނ ްތި ޒ ާމ ްކުރ ުމ ާއި‬

‫އ ެއ ް‬

‫އި ދާރާތ ަކ ެއ ް‬

‫މި ންގ ަނޑ ަކުނ ް‬

‫ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ‬

‫އ ުޞޫ ލުތ ަކ ެއ ް ޤ ާއި މ ްކުރުނ ް‪.‬‬

‫‪91‬‬


‫‪.3‬‬

‫ސވި ލ ް‬ ‫ި‬

‫ސަ ރވި ސްގ ެ‬

‫އެންމެހ ައި‬

‫މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް‪،‬‬

‫އެކ ަ ީށގެނ ްވ ާ ހ ަލ ުވި މި ނ ެއްގ ައި ކުރުވޭނޭ އ ަދި ރަނގ ަޅ ު‬ ‫ނަ ީތޖ ާ ނެރެވޭނޭ ގ ޮތްތަކ ަށ ް މި ންގ ަނޑުތ ަކ ާއި އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ރޭވުނ ް‪.‬‬ ‫‪.4‬‬

‫ވ ަ ީޒފާތަކ ަށ ް‬

‫ީމހުނ ް‬

‫ހ ޯދ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ބަދ ަލ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ަޤ ާމ ުގ ެ ކ ުރި އެރުނ ް ދި ނ ުމ ާއި ‪ ،‬ވ ަ ީޒފ ާއި ނ ް‬ ‫ވ ަ ިކކުރ ުމުގ ައި ޢަމ ަލ ުކުރާނޭ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫‪ި .5‬‬ ‫ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ާ ފަރާތ ަށ ާއި‬ ‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ދ ެމުނ ް‬ ‫ތެރޭގ ައި ‪،‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ގެނ ްދި އުނ ް‪ .‬އ ެ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތުތ ަކ ުގ ެ‬

‫މުވ ައްޒ ަފުންނ ާ‬

‫ބެހ ޭ‬

‫ސޔ ާސަ ތުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ި‬

‫ޝނ ުގ ެ ހ ޯދުންތ ަކ ާއި ‪ ،‬ކަންކަނ ް ިހނ ްގާނ ް ީވ ގ ޮތ ާއި ‪،‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނުންދ ޭ ލަފ ަޔ ާއި ‪،‬‬ ‫އ ެ ިކ ކަންކ ަމ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް ކ ޮމި ަ‬

‫މި‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ހަމަތ ަކ ާއި އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާ‬ ‫އ ެއްގޮތ ަށ ް ކަންކަނ ް ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ މި ންވަރ ު ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪.6‬‬

‫ޝނަށ ް ޤާނޫނުނ ް ލި ިބދ ޭ އި ތުރ ު‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ބާރުތ ަކ ާއި ޙ ަވ ާލ ުކުރެވ ޭ އި ތުރ ު މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‪.‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރ ުމުގ ައ ްޔ ާއި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫)ށ(‬ ‫ޝނަށ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ ބާރުތ ައ ް ބޭނުނ ްކުރ ުމުގ ައި ީދމި ޤްރ ާ ީޠ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ހަމަތ ަކ ާއި އ ުޞޫ ލުތަކ ަށ ް ތ ަބ ާވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ީ .‬މގ ެތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި‬ ‫ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪:‬‬ ‫‪ .1‬މ ަ ީތ ދަރަޖ ައ ެއ ްގ ެ ފަނ ްނީ ހަމަތ ަކ ެއ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ހަމަތ ައ ް ކ ުރި އެރ ުވުނ ް‪.‬‬


‫ަސލ ަތްތ ައ ް ބޭނުނ ްކުރ ުމުގ ައި ނަ ީތޖ ާ ނެރުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫‪ .2‬އ ެ ިކއ ެ ިކ ވ ީ‬ ‫ސބ ަތުނ ް އެދެވ ޭ ނަ ީތޖ ާ‬ ‫ަސލ ަތްތ ަކ ުގ ެ ނި ް‬ ‫ބޭނުނ ްކުރެވ ޭ ވ ީ‬ ‫ނެރުމ ަށ ާއި ‪ ،‬އި ޤ ްތި ޞާ ދ ުކުރުމ ަށ ް ބާރުއަޅ ައި އ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ކ ުރި އެރ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫‪.3‬‬

‫ިޚދުމ ަތ ް‬

‫ދި ނ ުމުގ ައި‬

‫ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް‬

‫އި ނ ްޞާ ފ ާއި‬

‫ބުރަވުމ ެއ ް‬

‫ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު‪،‬‬

‫ނ ެތި ‪،‬‬

‫ތަޢ ައ ްޞު ބުނ ް‬

‫އ ެއ ް ިކބ ާވުނ ް‪.‬‬ ‫ސޔ ާސަ ތ ު ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމުގ ައި‬ ‫‪ .4‬ޢާނ ްމުނ ްގ ެ ބޭނުންތަކ ަށ ް ބުރަވ ެ‪ި ،‬‬ ‫ޢާނ ްމުނ ް ބ ައި ވ ެރި ވުމ ަށ ް ިހތްވަރ ު ދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫ސއ ަ ީކ ދ ައުލ ަތ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ހ ުރި ހ ައި‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫‪.5‬‬ ‫ޢާނ ްމުންނަށ ް ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވ ާ ިޚދުމަތަކ ަށ ް‬

‫ބާރުތަކ ަށ ާއި‬ ‫ހ ެދުނ ް‪.‬‬ ‫‪.6‬‬

‫ހާމަކަނ ް ބ ޮޑުގ ޮތ ެއްގ ައި‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬

‫ޞއްޙ ަ‬ ‫ަ‬ ‫އ ެ ކަމ ެއ ްގ ެ ވ ަގ ުތުގ ައި ‪ ،‬އ ެ ކަމ ަކ ާ ބެހ ޭ‬ ‫މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ޢާނ ްމުންނަށ ް ފ ަސޭ ހ ައި ނ ް ލި ިބގަނެވ ޭ ގޮތ ަށ ް‬ ‫ފޯރުކ ޮށ ްދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫‪.7‬‬

‫މުވ ައްޒ ަފުނ ްގ ެ‬ ‫އި ންސާނީ‬

‫ޤ ާ ިބލި އްޔ ަތ ު‬

‫އި ތުރ ުކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫ަސލ ަތްތ ައ ް ހެޔޮގ ޮތުގ ައި‬ ‫ވ ީ‬

‫ބޭނުނ ްކުރެވޭނޭ‬

‫ނި ޒާމ ެއ ް ިހންގ ައި ‪ ،‬މުވ ައްޒ ަފުނ ްގ ެ ފަނ ްނީ ކ ުރި އެރުމ ަށ ް‬ ‫މ ަގ ުހޯދ ައި ދި ނުނ ް‪.‬‬

‫‪93‬‬


‫‪ .8‬ވ ަ ީޒފ ާ ދި ނ ުމ ާއި މުވ ައްޒ ަފުނ ްގ ެ ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމުގ ައި‬

‫އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬

‫ޤ ާ ިބލްކަމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ މި ންގ ަނޑުތަކ ަކުނ ް ވަޒަނ ްކުރުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫އި ނ ްޞާ ފ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ބުރަވުނ ް‪.‬‬ ‫ާސ ވ ަ ިކ ޕ ާ ީޓއަކ ަށ ް ނުވަތ ަ ވ ަ ިކ ކަމަކ ަށ ް ތ ާ ީއދ ުކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫‪ި .9‬‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ސްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ނުވަތ ަ ނ ުކުރ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް‪،‬‬ ‫ސ މުވ ައްޒަފަކ ަށ ް ކަމ ެއ ް ފ ަ ިހކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ކަމ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ދ ަތި ކ ޮށ ް ނ ުހ ެދުނ ް‪.‬‬ ‫ސ ީމހ ަކ ު އޭނ ާގ ެ‬ ‫ސގ ައި ިހމެނޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫‪ި .10‬‬ ‫މ ަޤ ާމ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫މ ަޤ ާމ ުގ ެ‬

‫ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް‬

‫އޭނާއ ަށ ް‬

‫ސ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ެއ ް‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ނުވަތ ަ އ ެހެނ ް‬ ‫ލި ިބފ ައި ވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ީމހ ެއ ްގ ެ ޒ ާ ީތ މަނ ްފާއަކ ަށްޓަކ ައި ނަހަމ ަ ގ ޮތުގ ައި ބޭނުނ ް‬ ‫ނ ުކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ސ ިވލް ަ‬ ‫ި‬

‫‪.183‬‬

‫ސ އަހަރ ު‬ ‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ފ ަ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ސ އ ެއި ނ ް މެންބަރ ެއ ްގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ އ ެއ ް ދ ައުރަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ދތު‬ ‫ރކަމުގެ މުއް ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫މ ުއްދ ަތ ު‬

‫ސއަހަރަށ ްވުރ ެ‬ ‫ފަ ް‬

‫ދި ގުނޫނ ް‬

‫މ ުއްދަތަކ ަށ ް‬

‫އި ތުރ ުކުރުމ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ސ ިވލް ަ‬ ‫ި‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.184‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬ ‫ސ ީޓ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު‬ ‫ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދ ިއ ވޯޓުދި ު‬ ‫ދ ާ‬ ‫ޤާނޫނީ ޢަ ަ‬

‫‪.185‬‬

‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.186‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.187‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.188‬‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ބ ޭއްވ ޭނީ އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬

‫ދެބ ައި ކުޅ ައ ެއްބަޔ ަށ ްވުރ ެ‬

‫ގި ނަ‬

‫މެންބަރުނ ް‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ސއ ަށ ް‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ނި ންމ ޭނީ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޝނުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު އެކަމަކ ަށ ް‬ ‫ލި ިބގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ް މ ު ާ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ މި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ‬ ‫)ށ( ގ ައި އ ެވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އެކ ަ ީށގެނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ނ ުވާފަދ ަ ކަމ ެއ ް ކ ުރި ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް‬ ‫ޢުޛުރ ުވ ެރި ވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި �� ެއްޖެކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަނ ް ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ؛‬

‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ފ ެނި ގެނ ް‪ ،‬އ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ‬ ‫ޝނުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު‬ ‫ީމހ ަކުމ ެ އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫‪ 1‬ގ ައި ވ ާ ި‬ ‫ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪95‬‬


‫ްސ‬ ‫ނ ރަ ިއޓ ް‬ ‫ިހއުމަ ް‬ ‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ނ ރަ ިއޓ ް‬ ‫ިހއުމަ ް‬

‫‪.189‬‬

‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ނ ރަ ިއޓ ް‬ ‫ިހއުމަ ް‬

‫‪.190‬‬

‫)ހ(‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ކޮމ ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫ސ‬ ‫ރައި ޓ ް ް‬

‫ޝނ ެއ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު‬ ‫ޝނަ ީކ ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ްބުރަނ ުވ ާ‪ ،‬މ ު ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫)ށ( ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ޝނުނ ް އި ންސާނީ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް‬ ‫މުއ ައ ްސަ ސާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ފަރާތަކ ަށ ް‬ ‫ކ ުރި އެރ ުވ ުމުގ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނ ްވ ާނީ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ބުރަވުމ ެއްނ ެތި ‪ ،‬ތަޢ ައ ްޞު ބުނ ް އ ެއ ް ިކބ ާވ ެ ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ް ިހނ ްގ ާނީ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫)ނ( ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬

‫ސ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬

‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ބާރުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ސުލ ޫ ީކ‬ ‫ަ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ހުންނާނ ްވާނޭ‬ ‫މި ންގ ަނޑުތ ައ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދއި‪،‬‬ ‫ދ ާ‬ ‫ނގެ ޢަ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ށ ޢައް ަ‬ ‫ރކަމަ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ޝނުގ ައި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫)ހ( ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ސ‬ ‫މ ަދ ުވ ެގެނ ް ފ ަ ް‬

‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސާއ ެކ ު‪،‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫މެންބަރުނ ް ތި ބޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫)ށ( ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ސ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬

‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭ ނަންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްކުރ ާ ބަޔ ަކ ު އ ެ މ ަޤާމ ަށ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ރޠު‬ ‫ޝ ު‬ ‫ރކަމުގެ ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.191‬‬

‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.192‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ އ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް ކުރެވޭވަރ ުގ ެ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ޤ ާ ިބލްކަނ ް ހ ުރި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ އި ތުރުނ ް‬ ‫ީމހުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މެންބަރުންނަކީ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެހެނ ް ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ބަޔަކ ަށ ް ވ ެގެންނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ބާރުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫)ހ( ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬އި ންސާނީ ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް ީމހުނ ްގ ެ ިހތްތ ަކުގ ައި އި ޙ ްތި ރ ާމ ް‬ ‫އަށ ަގެންނ ެވުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬އި ންސާނީ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ކ ުރި އެރ ުވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫އ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ހޯދ ައި ދި ނުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬އި ންސާނީ ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތ ާމި ންވަރ ު ބަލ ައި‬ ‫ވަޒަނ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫)ށ( ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ޝނަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޤާނޫނުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ބާރުތ ަކ ެއ ް އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ޭގ ެ ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ައ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪ .1‬އި ންސާނީ‬

‫ޙ ައ ްޤުތަކ ަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތ ާމި ންވަރ ު‬

‫ތ ަޙ ު ީޤޤުކ ޮށ ް އަނ ްގާންޖެހ ޭ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް އެނ ްގުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬އި ންސާނީ‬

‫ޙ ައްޤ ެއ ް ނި ގުޅ ައި ގެނ ްފި ނަމ ަ‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އ ަޅާންޖެހ ޭ ފި ޔަވ ަޅުތ ައ ް އ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫ސތ ައ ް ކުރ ުމ ާއި‬ ‫‪ .3‬އި ންސާނީ ހ ައ ްޤުތ ަކ ާ ގުޅ ޭ އ ެ ިކއ ެ ިކ ދި ރ ާ ާ‬ ‫އ ެ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާ ބެހ ޭ ގ ޮތުނ ް ޢާނ ްމ ު ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކަނ ް‬ ‫އި ތުރ ުކުރ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫‪97‬‬


‫ޝނަށ ް ޤާނޫނުނ ް ލި ިބދ ޭ އި ތުރ ު‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫‪ި .4‬ހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ބާރުތ ަކ ާއި ޙ ަވ ާލ ުކުރެވ ޭ އި ތުރ ު މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ނ ރަ ިއޓ ް‬ ‫ިހއުމަ ް‬

‫‪.193‬‬

‫ސ އަހަރ ު‬ ‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ފ ަ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ސ އ ެއި ނ ް މެންބަރ ެއ ްގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ އ ެއ ް ދ ައުރަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬

‫ދތު‬ ‫ރކަމުގެ މުއް ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫މ ުއްދ ަތ ު‬

‫ސއަހަރަށ ްވުރ ެ‬ ‫ފަ ް‬

‫މ ުއްދަތަކ ަށ ް‬

‫ދި ގުނޫނ ް‬

‫އި ތުރ ުކުރުމ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ނ ރަ ިއޓ ް‬ ‫ިހއުމަ ް‬

‫‪.194‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ސ ީޓ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު‬ ‫ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދ ިއ ވޯޓުދި ު‬ ‫ދ ާ‬ ‫ޤާނޫނީ ޢަ ަ‬

‫‪.195‬‬

‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.196‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.197‬‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ބ ޭއްވ ޭނީ އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬

‫ދެބ ައި ކުޅ ައ ެއްބަޔ ަށ ްވުރ ެ‬

‫ގި ނަ‬

‫މެންބަރުނ ް‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ސއ ަށ ް‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ނި ންމ ޭނީ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޝނުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު އެކަމަކ ަށ ް‬ ‫ލި ިބގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ް މ ު ާ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ މި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ‬ ‫)ށ( ގ ައި އ ެވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ހ(‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އެކ ަ ީށގެނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ނ ުވާފަދ ަ ކަމ ެއ ް ކ ުރި ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް‬ ‫ޢުޛުރ ުވ ެރި ވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަނ ް ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ؛‬

‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ފ ެނި ގެނ ް‪ ،‬އެމެންބަރަކ ު‬ ‫ޝނުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.198‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ނ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ނޓި‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އެ ް‬

‫‪.199‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ކޮންމ ެ ީމހ ަކުމ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ‬ ‫އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހުވ ައި ގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ިހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ނ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ނ ިޓ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އެ ް‬ ‫ޝނ ެއ ް އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫)ށ(‬

‫ްޝނ ް‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬

‫ޝނަ ީކ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް‬

‫ބުރަނ ުވ ާ‪،‬‬

‫ޝނ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު މުއ ައ ްސަ ސާއ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫މު ް‬ ‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ްވ ާނީ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ާ‬

‫ޤާނޫނ ާ‬

‫އ ެއްގ ޮތ ްވާގ ޮތ ުގ ެ‬

‫މ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ްޝނ ް ނައްތ ައި ލުމ ަށ ް‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމެހ ައި ދ ާއި ރާތ ަކުނ ް ކޮރަޕ ަ‬ ‫ޝނުނ ް‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬

‫ޖ ެ ިހލުނ ްވުމ ެއްނ ެތި މ ަސަ އްކ ަތ ް‬

‫ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪99‬‬


‫)ނ(‬

‫ްޝނ ް‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬

‫ޝނ ް ިހނ ްގ ާނީ‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬

‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ބާރުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާއ ާއި ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ސުލ ޫ ީކ‬ ‫ަ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ހުންނާނ ްވާނޭ‬ ‫މި ންގ ަނޑުތ ައ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޤާނޫނުގ ައި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނަ ީކ ކޮބ ައި ކަނ ް އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫)ރ( ކޮރަޕ ަ‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ނ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ނޓި‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އެ ް‬

‫‪.200‬‬

‫)ހ(‬

‫ޝނުގ ައި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ���

‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސާއ ެކ ު‪،‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ސ މެންބަރުނ ް ތި ބޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ަދ ުވ ެގެނ ް ފ ަ ް‬

‫ދއި‪،‬‬ ‫ދ ާ‬ ‫ނގެ ޢަ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ށ ޢައް ަ‬ ‫ރކަމަ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫)ށ( އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭ ނަންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްކުރ ާ ބަޔ ަކ ު އ ެ މ ަޤާމ ަށ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރޠު‬ ‫ޝ ު‬ ‫ރކަމުގެ ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.201‬‬

‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.202‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް ކުރެވޭވަރ ުގ ެ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ޤ ާ ިބލްކަނ ް ހ ުރި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ އި ތުރުނ ް‬ ‫ީމހުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މެންބަރުންނަ ީކ‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެހެނ ް ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ބަޔަކ ަށ ް ވ ެގެންނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ބާރުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އަންނަނި ވި ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ހ(‬

‫ްޝނ ްގ ެ މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ބަލ ައި ތ ަޙ ު ީޤޤ ު ކުރުނ ް‪ީ .‬މގ ެތެރޭގ ައި ‪،‬‬ ‫ކޮރަޕ ަ‬ ‫ސ‬ ‫ްޝނ ްގ ެ ޢަމ ަލ ެއ ް ކަމ ަށ ް ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ ޢަމ ަލ ެއ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކޮރަޕ ަ‬ ‫ޝކ ުވ ާއ ެއ ް ހުށަހަޅ ައި ފި ނަމ ަ ނުވަތ ަ‬ ‫ފަރާތ ަކުނ ް ިހންގ ައި ފި ކ ަމ ުގ ެ ަ‬ ‫ސ މި ފަދ ަ ކަމ ެއ ްގ ެ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ލި ިބއްޖެނަމ ަ‪،‬‬ ‫މި ނޫންގޮތ ަކުނ ްވ ެ ް‬ ‫ޝއ ްކ ުކުރ ެވި އްޖެނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ކަމ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ އެފަދ ަ ކަމ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ަ‬ ‫ބަލ ައި ތ ަޙ ު ީޤޤ ުކުރުނ ް‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ޝނުނ ް ތ ަޙ ު ީޤޤ ުކުރ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެހ ެނި ހެނ ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫އި ދާރާތ ަކުނ ް އި ތުރަށ ް ބަލ ައި ސާފ ުކުރާންޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް އ ެ‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ހުށަހ ަޅާންޖެހޭކަމ ަށ ް ފެންނަ‬ ‫ފަރ ާތްތަކ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި ‪ަ ،‬‬ ‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ަ‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ޖެނެރަލ ަށ ް ފޮނ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ްޝނ ް‬ ‫ކޮރަޕ ަ‬

‫ހ ުއ ްޓ ުވުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫އ ަޅާންޖެހ ޭ‬

‫ސތ ައްކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ދި ރ ާ ާ‬

‫ފި ޔަވ ަޅުތ ަކ ާ ބެހ ޭ ލ ަފ ާ ކ ަމ ާބެހ ޭ އި ދާރާތަކ ަށ ް ދި ނުނ ް‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ްޝނ ުގ ެ‬ ‫ކޮރަޕ ަ‬

‫ގ ެއ ްލ ުމ ާއި‬

‫ހ ޭލުނ ްތ ެރި ކުރުވ ައި ‪،‬‬

‫ނުބ ައި ކ ަމ ުގ ެ‬

‫ދ ައުލ ަތ ް‬

‫މ ައްޗ ަށ ް‬

‫ިހނ ްގ ުމުގ ައި‬

‫ޢާނ ްމުނ ް‬

‫ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި‬

‫އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި ކަނ ް ކ ުރި އެރ ުވުނ ް‪.‬‬ ‫ްޝނ ް ނައްތ ައި ލުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫)ބ( ކޮރަޕ ަ‬

‫ޤާނޫނުނ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫އ ެހ ެނި ހެނ ް ކަންތ ައްތ ައ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ނ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ނޓި‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އެ ް‬ ‫ދތު‬ ‫ރކަމުގެ މުއް ަ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.203‬‬

‫ސ އަހަރ ު‬ ‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ފ ަ ް‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ސ އ ެއި ނ ް މެންބަރ ެއ ްގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ އ ެއ ް ދ ައުރަށ ެވ ެ‪ .‬ނަމ ަވ ެ ް‬ ‫މ ުއްދ ަތ ު‬

‫ސއަހަރަށ ްވުރ ެ‬ ‫ފަ ް‬

‫ދި ގުނޫނ ް‬

‫މ ުއްދަތަކ ަށ ް‬

‫އި ތުރ ުކުރުމ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪101‬‬


‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ނ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ނޓި‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އެ ް‬

‫‪.204‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ސ ީޓއ ަކުނ ް އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫ނ އ ް‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫ސ ީޓ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު‬ ‫ހުށަހަޅ ައި ‪ ،‬އ ެ ި‬ ‫މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ދ ިއ ވޯޓުދި ު‬ ‫ދ ާ‬ ‫ޤާނޫނީ ޢަ ަ‬

‫‪.205‬‬

‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.206‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނ ވަ ިކކު ު‬ ‫ރކަމު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.207‬‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއ ް ބ ޭއްވ ޭނީ އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬

‫ދެބ ައި ކުޅ ައ ެއްބަޔ ަށ ްވުރ ެ‬

‫ގި ނަ‬

‫މެންބަރުނ ް‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ސއ ަށ ް‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ނި ންމ ޭނީ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ޝނުނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ތި ބ ެގެންނ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު އެކަމަކ ަށ ް‬ ‫ލި ިބގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުންނަށ ް މ ު ާ‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ މި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ‬ ‫)ށ( ގ ައި އ ެވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އެކ ަ ީށގެނ ް‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ނ ުވާފަދ ަ ކަމ ެއ ް ކ ުރި ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް‬ ‫ޢުޛުރ ުވ ެރި ވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މ ަޤ ާމ ް‬ ‫އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަނ ް ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ؛‬

‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ފ ެނި ގެނ ް‪ ،‬އ ެ މެންބަރަކ ު އ ެ‬ ‫ޝނުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ުމުނ ް އ ެ މެންބަރަކ ު މެންބަރުކ ަމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.208‬‬

‫ނރަލް‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬

‫‪.209‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ނރަލް ޢައް ަ‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬

‫‪.210‬‬

‫ރޠު‬ ‫ޝ ު‬ ‫ނރަލްގެ ަ‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬

‫‪.211‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު‬ ‫ީމހ ަކުމ ެ އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫‪ 1‬ގ ައި ވ ާ އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނރަލް‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު އ ޮޑި ޓ ަރ‬ ‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް ބުރަނ ުވ ާ މ ު ް‬ ‫ޖެނެރަލ ެއ ް ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ްވ ާނީ‬ ‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ާ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ް ކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށ ަހެޅ ޭ ީމހުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މ ަޤާމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްކުރ ާ ީމހ ަކ ު‪ ،‬އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ‬

‫ޖެނެރަލްކަމ ަށ ް‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ ‪،‬‬

‫އެ‬

‫މ ަޤ ާމ ުގ ެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރެވޭވަރ ުގ ެ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ޤ ާ ިބލްކަނ ް ހ ުރި‬ ‫ީމހ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ީމހ ަ ީކ‪ ،‬އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ‬ ‫އި ތުރުނ ް އ ެހެނ ް ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ‬

‫ީމހަކ ަށ ް ވ ެގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪103‬‬


‫)ށ( އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ‪ ،‬ބާރުތ ަކ ާއި‬

‫އޭނ ާގ ެ‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާ އ ާއި ‪ ،‬އޭނ ާގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ހުންނާނ ްވާނޭ‬ ‫ޝރ ުޠުތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ަ‬

‫ސުލ ޫ ީކ‬

‫މި ންގ ަނޑ ު‬

‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬

‫ޤާނޫނ ެއ ް‬

‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.212‬‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ބާރުތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި‬ ‫ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( އަންނަނި ވި ތަންތަނ ުގ ެ އެކ ައުނ ްޓްތ ަކ ާއި ިހސާބުތ ަކ ާއި މ ާ ީލ ިހނ ްގ ުމ ާ‬ ‫ގުޅޭގ ޮތުނ ް އ ޮޑި ޓ ްކުރ ުމ ާއި ރި ޕ ޯޓ ް ތ ައ ްޔާރުކ ޮށ ް ޝާ އި ޢ ުކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .1‬ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ އެންމެހ ައި ވ ުޒާރާތ ައ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ވ ުޒާރާތ ަކ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ިހނ ްގ ާ ޑި ޕ ާޓްމަނ ްޓްތ ައ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ‬

‫އ ެހ ެނި ހެނ ް‬

‫އި ދާރާތ ަކ ާއި‬

‫ސތ ަކ ާއި‬ ‫އ ޮ ީފ ް‬

‫ތަންތަނ ް‪.‬‬ ‫‪ .4‬ޤާނޫނ ު ހ ެދ ުމ ުގ ެ ބާރ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ިހނގ ާ އެންމެހ ައި‬ ‫ސތ ައ ް‪.‬‬ ‫އި ދާރާތ ަކ ާއި އ ޮ ީފ ް‬ ‫‪.5‬‬

‫ާސ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އ ާއި‬

‫ޤާނޫނ ުގ ެ ދ ަށުނ ް އ ުފ ެދި ފ ައި ވ ާ‬

‫ސތ ަޤި އ ްލ ު‬ ‫ޝންތ ަކ ާއި މ ު ް‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު ކ ޮމި ަ‬ ‫އެންމެހ ައި މ ު ް‬ ‫ސތ ަކ ާއި އ ެ ތަނ ްތ ާނގ ެ ދ ަށުނ ް ިހނގ ާ‬ ‫މ ަޤ ާމުތ ަކ ުގ ެ އ ޮ ީފ ް‬ ‫ސތ ައ ް‪.‬‬ ‫އެންމެހ ައި އި ދާރާތ ަކ ާއި އ ޮ ީފ ް‬ ‫‪ .6‬ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ިހނގ ާ‬ ‫ސތ ައ ް‪.‬‬ ‫އެންމެހ ައި އި ދާރާތ ަކ ާއި އ ޮ ީފ ް‬


‫)ށ(‬

‫ސ‬ ‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ތަންތަނ ުގ ެ އި ތުރުނ ްވ ެ ް‬ ‫ޖެނެރަލ ް‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ‬

‫އ ޮޑި ޓ ްކުރާނ ްވާނ ެ‬

‫ކަމ ަށ ް‬

‫ޤާނޫނަކުނ ް‬

‫ސއ ަކ ާއި އި ދާރ ާއ ެއ ް އ ޮޑި ޓ ަރ‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފި ކޮންމ ެ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ޖެނެރަލ ް އ ޮޑި ޓ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ޤާނޫނުނ ް އ ެހެނ ް ގޮތަކ ަށ ް ކ ަނޑަނ ާޅާހ ައި ިހނދ ަކ ު‪ ،‬އަންނަނި ވި‬ ‫ތަންތަނ ުގ ެ‬

‫އެކ ައުނ ްޓްތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ިހސާބުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫މ ާ ީލ ިހނ ްގ ުމ ާ‬

‫ގުޅޭގ ޮތުނ ް އ ޮޑި ޓ ްކުރ ުމ ާއި އ ެ ކަންކ ަމ ާބެހ ޭ ރި ޕ ޯޓ ް ތ ައ ްޔާރުކ ޮށ ް‬ ‫ޝާ އި ޢ ުކުރ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ހޭދަކ ޮށ ްގެނ ް‬ ‫‪ .1‬މ ައި ގ ަނޑުގ ޮތ ެއްގ ައި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މުދ ަލ ާއި ފ ައި ާ‬ ‫ިހނ ްގ ާ ކޮންމ ެ ތަނ ެއ ް‪.‬‬ ‫‪ .2‬އ ެ ވި ޔ ަފ ާރި އ ެއްގ ައި ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ިޙއ ްޞާ އ ޮތ ް ކޮންމ ެ‬ ‫ވި ޔ ަފ ާރި އ ެއ ް‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ރި ޕޯޓުކު ު‬

‫‪.213‬‬

‫ީސ‬ ‫ނރަލްގެ އޮފ ް‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬

‫‪.214‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ޤާނޫނުނ ް‬

‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ އ ެހެނ ް ފަރ ާތްތަކ ަށ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ އ ޮޑި ޓ ް ރި ޕ ޯޓުތ ަކ ާއި‬ ‫އަހ ަރީ ރި ޕ ޯޓުތ ައ ް ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ޮޑި ޓ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫އޮ ިޑޓްކު ު‬ ‫ނރަލްގެ މަޤާމުގެ‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ދތު‬ ‫މުއް ަ‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ‬

‫ޖެނެރަލ ްގ ެ‬

‫ސ‬ ‫އ ޮ ީފ ް‬

‫‪.215‬‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ހ ަތ ް އަހަރ ު ދުވ ަހ ުގ ެ އ ެއ ް ދ ައުރަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަދި އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސ އަހަރަށ ްވުރ ެ‬ ‫ސކ ޮށ ްގެނ ް ފ ަ ް‬ ‫ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފ ާ ް‬ ‫ދި ގުނޫނ ް މ ުއްދަތަކ ަށ ް އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ު އި ތުރ ުކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪105‬‬


‫ނރަލް‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬

‫‪.216‬‬

‫ޖެނެރަލ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ‬

‫ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪،‬‬

‫ސ ީޓއ ަކުނ ް‬ ‫ި‬

‫އެކަނ ް ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫އ ް‬

‫ސ ީޓ‬ ‫ި‬ ‫އެ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް‬ ‫ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.217‬‬

‫ނ‬ ‫ނރަލް މަޤާމު ް‬ ‫އޮ ިޑޓަރ ޖެ ެ‬

‫‪.218‬‬

‫ސރައ ާއި ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މ ު ާ‬ ‫މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި އ ެވ ާ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ިކކު ު‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އެކ ަ ީށގެނ ް ނ ުވާފަދ ަ ކަމ ެއ ް ކ ުރި ކަމ ަށ ް‪،‬‬ ‫ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ޢުޛުރ ުވ ެރި ވާފަދ ަ‬

‫ޙާލ ަތ ެއ ް‬

‫މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ ޤ ާ ިބލްކަނ ް‬ ‫ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ؛‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ފ ެނި ގެނ ް‪ ،‬އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ް‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ުމުނ ް އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫‪.219‬‬

‫ނރަލް‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫‪.220‬‬

‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހ ަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ‬ ‫ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު ޕްރ ި‬ ‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ވ ަ ިކފަރާތަކ ަށ ް ބުރަނ ުވ ާ މ ު ް‬ ‫ޖެނެރަލ ެއ ް ހުންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ(‬

‫ޮސ ިކއ ުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫އ ަދ ާކ ުރ ާނ ްވ ާނީ‬

‫ޖ ެނެރަލ ްގ ެ‬

‫މ ަސްއ ޫލި އ ްޔ ަތ ުތ ައ ް‬

‫ވ ާޖި ބ ުތ ަކ ާއި‬

‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުނ ް‬ ‫ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬

‫ފާސްކ ުރ ާ ޤ ާނ ޫނ ާ އ ެއ ްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ޖ ެނެރަލ ަ ީކ‪،‬‬

‫އ ޭނ ާގ ެ‬

‫މ ަސްއ ޫލި އ ްޔ ަތ ުތ ައ ް‬

‫އ ަދ ާކ ުރ ުމ ުގ ައ ްޔ ާއި އ ޭނާއ ަށ ް ލި ިބފ ައި ވ ާ ބ ާރ ުތ ައ ް ބ ޭނ ުނ ްކ ުރ ުމުގ ައި‬ ‫ސ ފ ަރާތ ަކުނ ް އަނ ްގ ާ ގ ޮތ ަށ ް‬ ‫ސ ީމ ހ ަކ ު ނ ުވަތ ަ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ފ ަރ ާތ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ ީމ ހ ެއ ްގ ެ ނ ުވަތ ަ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ަންކ ަނ ްކ ުރ ާ‪ ،‬އ ަދި އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ޮސ ިކއ ުޓ ަރ‬ ‫ނ ުފ ޫޒ ެއ ްގ ެ ދ ަށ ުގ ައި ވ ާ ީމ ހ ަކ ަށ ް ވ ެގ ެނ ެއ ް ނ ުވ ާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬ޕ ްރ ި‬ ‫ޖެނެރަލ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އ ްޔ ަތ ުތ ައ ް އ ަދ ާކުރާނ ްވ ާނީ‬ ‫ބޭނުނ ްކ ުރ ާނ ްވ ާނީ ‪،‬‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫އ ަދި ބ ާރ ުތ ައ ް‬

‫ފ ަރާތ ަކ ަށ ް ޖ ެ ިހ ލ ުނ ްވ ުމ ެއ ްނ ެތި ‪،‬‬

‫ވ ަ ިކފަރ ާތަކ ަށ ް މަނ ްފ ާއ ެއ ް ހ ޯދ ައި ދި ނުމ ެއ ްނ ެތި ‪،‬‬

‫ތ ަޢ ައ ްޞު ބ ުނ ް‬

‫ސ ޔ ާސަ ތ ުތ ަކ ާ‬ ‫އ ެއ ް ިކބ ާވ ެ ހ ުރ ެ ބަނ ްޑ ާރަނައި ބ ު ކ ަނޑައ ަޅ ާ މ ައި ގ ަނޑ ު ި‬ ‫ސ ިބ ނ ާކ ުރ ާނ ްވ ާނީ‬ ‫ސ ް‬ ‫އ ެއްގ ޮތ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ޭނ ާގ ެ މ ަސަ އ ްކ ަތ ުގ ެ އ ަ ާ‬ ‫ހަމ ަހަމ ަކ ަމ ާއި ‪ ،‬ހާމަކ ަމ ާއި ‪ ،‬ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވ ުމ ުގ ެ މ ައ ްޗ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނރަލް‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫‪.221‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ޢައް ަ‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތނ ް‬

‫ޮސ ިކ އުޓ ަރ‬ ‫ޕ ްރ ި‬

‫ޖ ެނ ެރަލ ް‬

‫ކ ަމ ަށ ް‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކ ުރުމ ަށ ްޓަކ ައި ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ަށ ް ހ ުށ ަހ ެޅ ޭ ީމ ހ ުނ ްގ ެ ތ ެރ ެއި ނ ް‬ ‫ޮސ ިކއ ުޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ަށ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކ ުރ ުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ މ ެންބަރ ުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއ ްޔ ަތ ުނ ް ފ ާސްކ ުރ ާ ީމ ހ ަކ ު‪،‬‬ ‫ޮސ ިކއ ުޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ަށ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކ ުރ ާނީ ރަ ީއ ސުލ ްޖ ުމ ް‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރޠު ‪.222‬‬ ‫ޝ ު‬ ‫ނރަލްގެ ަ‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ޖެނެރަލްކަމ ަށ ް‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވ ާނީ ‪،‬‬

‫އެ‬

‫މ ަޤ ާމ ުގ ެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް އ ަދ ާކުރެވޭވަރ ުގ ެ ތ ަޢ ު ީލމ ާއި ޤ ާ ިބލްކަނ ް ހ ުރި ީމހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ ވ ަ ީޒފ ާގ ެ އި ތުރުނ ް އ ެހެނ ް‬ ‫އ ަދި އ ެ ީމހ ަ ީކ‪ ،‬ޕްރ ި‬ ‫ވ ަ ީޒފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާކުރ ާ ީމހަކ ަށ ް ވ ެގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪107‬‬


‫ނރަލްގެ‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.223‬‬

‫ޖެނެރަލ ްގ ެ‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ބާރުތ ަކ ުގ ެތެރޭގ ައި‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި‬

‫އަންނަނި ވި ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުރ ާ އެންމެހ ައި‬

‫)ހ( ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށްތ ަކ ާ ގ ުޅި ގެނ ް ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬ ‫ދ ަޢ ުވާތ ަކ ާބެހ ޭ ކަންކަނ ް ބ ެލ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬

‫)ށ( ތ ަޙ ު ީޤޤ ުކުރ ާ އ ެ ިކއ ެ ިކ އި ދާރާތ ަކުނ ް ހުށަހ ަޅ ާ ހ ެއ ްކ ާއި‬ ‫ވަޒަންކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް އ ުފ ުލާންޖެހޭކަނ ް‬

‫ޤ ަރީ ނ ާ‬ ‫ނޫންކަނ ް‬

‫ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކ ޮށ ްފި ކ ަމ ުގ ެ ތ ުހުމ ަތ ު ކުރ ެވި އްޖ ެ ކޮންމ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫މ ައްޗ ަށ ް ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ކޮންމ ެ ކޯޓ ެއްގ ައި މ ެ ދ ަޢ ުވ ާ އ ުފ ުލ ުމ ުގ ެ‬ ‫ބާރ ު‪.‬‬

‫)ރ( ޖި ނ ާ ީއ ކ ުށ ެއ ް ކަމ ަށ ް ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ ޢަމ ަލުތ ަކ ާ ގ ު ިޅގެނ ް ބ ަލ ާ‬ ‫ބ ެލުންތ ަކ ާއި ިހނ ްގ ާ ތ ަޙ ު ީޤޤުތ ައ ް ބަލ ައި އ ެ ކަންކަނ ް ިހންގ ަނީ‬ ‫ޤާނޫނ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ްތ ޯ ބ ެލުނ ް‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް މ ައ ްސަ ލ ަ ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ގ ައި ީމހ ަކ ު ހ ައްޔަރުކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ަ‬ ‫ސ ގޮތ ަކުނ ް ީމހ ެއ ްގ ެ‬ ‫ނުވަތ ަ ބަނ ްދުކ ޮށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ޝރ ުޠުތ ައ ް މ ުޠ ާލި ޢ ާކުރ ުމ ާއި‬ ‫މި ނި ވަންކަނ ް ިހފ ެހ ެއްޓޭނޭ ޙާލ ަތްތ ަކ ާއި ަ‬ ‫މުރާޖ ަޢ ާކުރަމުނ ް‬

‫އ ެ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާ އ ެއްގޮތ ަށ ް‬

‫ގެނ ްދި އ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރަމުންދ ޭތ ޯ ބ ެލުނ ް‪.‬‬ ‫)ޅ(‬

‫ޖި ނ ާ ީއ‬

‫ކ ުށ ެއ ް‬

‫ފަރާތ ަކުނ ް‬

‫ކަމ ަށ ް‬

‫ތ ުހުމ ަތ ުކުރެވ ޭ‬

‫ިހންގ ައި ފި ކ ަމ ުގ ެ‬

‫ޢަމ ަލ ެއ ް‬

‫ޝކ ުވ ާއ ެއ ް‬ ‫ަ‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ހުށަހަޅ ައި ފި ނަމ ަ‬

‫ސ މި ފަދ ަ ކަމ ެއ ްގ ެ މ ަޢ ުލ ޫމ ާތ ު ލި ިބއްޖ ެ‬ ‫ނުވަތ ަ މި ނޫންގޮތ ަކުނ ްވ ެ ް‬ ‫ިހނދ ެއްގ ައި ‪،‬‬

‫އ ެ ކަމ ެއ ް ތ ަޙ ު ީޤޤ ުކުރ ުމ ުގ ެ އ ަމުރ ު ނެރުނ ް‬

‫ރަނގ ަޅުކަމ ަށ ް އޭނާއ ަށ ް ފެންނަ‬ ‫ނެރުނ ް‪.‬‬

‫ކަންކ ަމުގ ައި‬

‫އެ‬

‫އ ަމުރ ު‬


‫)ކ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނުނ ް‪ ،‬ޖި ނ ާ ީއ ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް‬ ‫ސ‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލި ިބފ ައި ވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ފަރާތ ަކުނ ް‬

‫ިހނ ްގާނ ް‬

‫ފަށ ައި ފ ައި ވ ާ ޖި ނ ާ ީއ ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް ކ ުރި އ ަށ ް ގެނ ްދި އ ުމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ާއި ‪،‬‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫މި ފަދ ަ ދ ަޢ ުވާތ ައ ް މުރާޖ ަޢާކ ޮށ ް‪ ،‬އ ަނބުރ ާ ގެންނާނ ް ޕްރ ި‬ ‫ޖެނެރަލ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ކޮންމ ެ ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް ކ ޯޓުނ ް ޙ ުކުމ ެއ ް އި އ ްވ ުމ ުގ ެ‬ ‫ކ ުރީ ގ ައި އ ަނބުރ ާ ގެނައުނ ް‪.‬‬ ‫)އ( ކ ުށ ެއ ްކ ުރި ކަމ ަށ ް ތ ުހުމ ަތ ު ކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ީމހ ަކާމ ެދ ު ދ ަޢ ުވ ާ އ ުފ ުލުމ ަށ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ދ ަޢ ުވ ާ ނ ުއ ުފ ުލުމ ަށ ް ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ ނި ނ ްމުމ ެއ ް މުރާޖ ަޢާކ ޮށ ް‬ ‫އ ެ ނި ނ ްމުނ ް ބަދ ަލ ުކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ކ ޮށްފ ައި ވ ާ ދ ަޢ ުވ ާއ ެއ ް އ ަނބުރ ާ‬ ‫ގެނައުނ ް‪.‬‬ ‫)ވ( ޖި ނ ާ ީއ މ ައ ްސަ ލައ ަކ ާ ގ ުޅި ގެނ ް ކޯޓ ަކުނ ް އި އ ްވާފ ައި ވ ާ ޙ ުކުމ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ ނި ނ ްމުމ ެއ ް އި ސްތި އުނ ާފ ުކުރަނ ް ހުށ ަހ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)މ( ޖި ނ ާ ީއ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ދ ަޢ ުވ ާކުރ ުމ ުގ ެ އެންމެހ ައި އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫ކ ަނޑ ައ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫ާސގ ެ އެންމެހ ައި ހަމަތ ަކ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނ ާއި ‪ ،‬އެންމެހ ައި‬ ‫)ފ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފަރ ުދުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް ނ ެގ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫ނ ފަރާތަކާ‬ ‫ަސއްކަތް އެހެ ް‬ ‫މ ަ‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޙަވާލުކު ު‬

‫‪.224‬‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރ ުމ ާއި އޭނާއ ަށ ް ލި ިބދ ޭ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ބާރ ުގެދ ަށުނ ް ކަމ ެއ ް ިހނ ްގ ުމުގ ައި އޭނ ާގ ެ އި ރ ުޝާ ދ ުގ ެ ދ ަށުނ ް އ ެ ކަމ ެއ ް‬ ‫ިހނ ްގުނ ް އޭނ ާގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ުގ ެ ދ ާއި ރާގ ައި ިހމެނޭ އ ެހެނ ް ީމހ ަކ ާ ނުވަތ ަ‬ ‫އ ެހެނ ް ބަޔ ަކ ާ ޙ ަވ ާލ ުކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪109‬‬


‫ނރަލްގ ެ މަޤާމުގ ެ ‪.225‬‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ސ އަހަރ ު ދުވ ަހ ުގ ެ އ ެއ ް‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ފ ަ ް‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ދތު‬ ‫މުއް ަ‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ދ ައުރަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ޕްރ ި‬ ‫ސކ ޮށ ްގެނ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ މެންބަރުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފ ާ ް‬ ‫ސ އަހަރަށ ްވުރ ެ ދި ގުނޫނ ް މ ުއްދަތަކ ަށ ް އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ު‬ ‫ފަ ް‬ ‫އި ތުރ ުކުރ ެވި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނރަލް‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ��ެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫‪.226‬‬

‫ސ ީޓއ ަކުނ ް‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އި ސްތި ޢ ުފާދޭނ ް ބޭނުނ ްވ ެއްޖެނަމ ަ‪ި ،‬‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫އެކަނ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ިސ ިތޢުފާދި ު‬ ‫އ ް‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި‬

‫ސ ީޓ‬ ‫ި‬ ‫އެ‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ބ ުމުނ ް ޕްރ ި‬ ‫ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔތްތައް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ުސރައާ ިއ ިޢ ާ‬ ‫މ ާ‬

‫‪.227‬‬

‫ނ‬ ‫ނރަލް މަޤާމު ް‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫‪.228‬‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫ޖެނެރަލ ްގ ެ‬

‫ސރައ ާއި‬ ‫މު ާ‬

‫ޢި ނާޔ ަތްތ ައ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ިކކު ު‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ(‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި އ ެވާފަދ ަ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ‪ ،‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި އ ެވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ާ އެކ ަ ީށގެނ ް ނ ުވާފަދ ަ ކަމ ެއ ް‬ ‫)ހ( ޕްރ ި‬ ‫ކ ުރި ކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރުމ ަށ ް ޢުޛުރ ުވ ެރި ވާފަދ ަ‬ ‫ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ މ ަޤ ާމ ް އ ަދ ާކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޤ ާ ިބލްކަނ ް ނ ެތްކަމ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި ؛‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތ ެއ ް މ ެދ ުވ ެރި ވ ެއްޖެކަމ ަށ ް‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއަކ ަށ ް ފ ެނި ގެނ ް‪ ،‬ޕްރ ި‬ ‫ޖެނެރަލ ްގ ެ‬

‫މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ޖ ަލްސާއ ެއްގ ައި‬

‫ވ ަ ިކކުރުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވި‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް އޭނ ާގ ެ‬ ‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް ފާސްކުރ ުމުނ ް ޕްރ ި‬ ‫މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ީވއ ެވ ެ‪.‬‬


‫‪.229‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހުވަ ިއކު ު‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލްކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހ ަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމ ާ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ާސގ ެ ޖ ަދުވ ަލ ު ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ ޕްރ ި‬ ‫ޖެނެރަލ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ހުވ ައި ގ ެ އި ޤްރާރުގ ައި ސޮ އި ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ށވަ ަ‬ ‫އަ ް‬

‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ދ ިއރާތައް ިހ ް‬ ‫ދ ީރ ާ‬ ‫ނ ިއ ާ‬ ‫ުޞލު ް‬ ‫ރކަ ީޒ އ ޫ‬ ‫ލާމަ ު‬ ‫ދ ީރ‬ ‫ނ ިއ ާ‬ ‫ުޞލު ް‬ ‫ރކަ ީޒ އ ޫ‬ ‫ލާމަ ު‬

‫‪.230‬‬

‫)ހ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫އި ދ ާރީ‬

‫ދ ާއި ރާތ ައ ް‬

‫ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ‬

‫ލާމަރުކ ަ ީޒ‬

‫އ ުޞޫ ލުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ދ ިއރާތައް ިހ ް‬ ‫ާ‬

‫)ށ( ލާމަރުކ ަ ީޒ އ ުޞޫ ލުނ ް އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި ‪ ،‬ޤާނޫނުގ ައި‬ ‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫މ ަޤ ާމުތ ަކ ާއި‬

‫އި ދާރާތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ްސލްތ ައ ް‬ ‫ސ ީޓކ ައުނ ި‬ ‫ްސލްތ ަކ ާއި ި‬ ‫ްސލްތ ަކ ާއި އަތ ޮޅުކ ައުނ ި‬ ‫ރަށުކ ައުނ ި‬ ‫އ ުފ ެއ ްދ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ލާމަރުކ ަ ީޒ އ ުޞޫ ލުނ ް އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި އުފ ައ ްދ ާ‬ ‫އި ދާރާތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫މ ަޤ ާމުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫އެފަރ ާތްތ ަކ ުގ ެ‬

‫އި ޚ ްތި ޞާ ޞް‬

‫ްސލްތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ކ ައުނ ި‬ ‫ޤާނޫނުގ ައި‬

‫ސފަތ ަކ ާއި ‪،‬‬ ‫ި‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި‬

‫އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބކު ު‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ްސލްތައް ިއ ް‬ ‫ކައުނ ި‬

‫‪.231‬‬

‫)ހ(‬

‫ްސލްތ ަކުގ ައި‬ ‫އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި އުފ ައ ްދ ާ ކ ައުނ ި‬ ‫ސބ ަތ ްވ ާ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ‬ ‫ްސލ ް ނި ް‬ ‫ިހމެނެނ ްވ ާނީ ހަމ ައެކ ަނި އ ެ ކ ައުނ ި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ް ީދމި ޤްރ ާ ީޠ‬

‫އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުގެމ ަ ީތނ ް‪،‬‬

‫ސއްރ ުވޯޓ ަކުނ ް‬ ‫ި‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ މެންބަރުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪111‬‬


‫ްސލްތ ަކ ުގ ެ‬ ‫)ށ( އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ކ ައުނ ި‬ ‫ްސލ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާނީ ‪ ،‬އ ެ ކ ައުނ ި‬ ‫ރަ ީއސާއި ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ްސލްގ ައި ިހމެނޭ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެ ކ ައުނ ި‬ ‫ސއްރ ު ވޯޓ ަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ްސލްތ ަކ ުގ ެ‬ ‫)ނ( އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ކ ައުނ ި‬ ‫ޢ ުމުރަ ީކ ދި ގ ުވ ެގެނ ް ތި ނ ް އަހަރ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ( އި ދ ާރީ‬

‫ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ުމ ާބެހ ޭ‬

‫ޤާނޫނ ެއ ް‬

‫ްސލްތ ައ ް‬ ‫އުފ ައ ްދ ާ ކ ައުނ ި‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ބ( އި ދ ާރީ‬

‫ްސލްތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި އުފ ައ ްދ ާ ކ ައުނ ި‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ައ ް‬

‫ިހންގ ައި‬

‫ބަލަހ ައ ްޓާނ ްވ ާނީ‬

‫ސ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬

‫ޝނުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޔތުތައް‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.232‬‬

‫ްސލްތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ލާމަރުކ ަ ީޒ އ ުޞޫ ލުނ ް ކަންކަނ ް ިހނ ްގުމ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކުރެވ ޭ ކ ައުނ ި‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ކަންކަނ ް ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪:‬‬ ‫)ހ( ީދމި ޤްރ ާ ީޠ އ ަދި ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވ ަނި ވި އ ުޞޫ ލުތ ަކ ުގެމ ަ ީތނ ް ކަންކަނ ް‬ ‫ިހނ ްގުނ ް‪.‬‬ ‫)ށ( އި ޤ ްތި ޞާ ީދ އ ަދި އި ޖ ްތި މ ާ ީޢ ދުޅ ަހެޔޮކ ަމ ާއި މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ ތަރައ ް ީޤ‬ ‫އ ަށ ް ބާރ ުއ ެޅުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ސއްޙަތ ަށ ް ރަނގ ަޅ ު‪ ،‬ރައ ްކ ާތ ެރި ‪ ،‬ދި ރޭ ތ ަކ ެ ީތގ ެ މ ުއ ްސަ ނދި ކަނ ް‬ ‫ި‬ ‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރެވ ޭ‬ ‫ބާރ ުއ ެޅުނ ް‪.‬‬

‫ތި މ ާވ ެއްޓ ެއ ް‬

‫ޤ ާއި މްކ ޮށްފ ައި‬

‫ބ ޭއ ްވުމ ަށ ް‬


‫ާޞލ ްކުރުމ ަށ ް‬ ‫ްޞދުތ ައ ް ޙ ި‬ ‫ސ މ ަޤ ަ‬ ‫)ރ( ޤާނޫނުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫އި ދާރާތ ަކުނ ް ހ ަދ ާ ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ާއި‬

‫ނި ނ ްމ ާ ނި ނ ްމުންތ ައ ް‬

‫ދތައް ‪.233‬‬ ‫ނގެ ިއމުގެތެރޭގަ ިއ ޤަވާ ިޢ ު‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫ލާމަރުކ ަ ީޒ‬

‫ނ‬ ‫ދ ް‬ ‫ހެ ު‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނުތ ަކ ާއި ‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނުތ ަކ ުގ ެ ދ ަށުނ ް‬ ‫ހެދ ޭ އ ެހ ެނި ހެނ ް ޤ ަވ ާޢި ދުތ ަކ ުގ ެ އި މުނ ް ބޭރ ުވ ެގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫މާ ީލ ކަ ް‬

‫‪.234‬‬

‫ށ‬ ‫ނޏަ ް‬ ‫ދރަ ް‬ ‫ރމާ ިއ ަ‬ ‫ދ ިމލްކުކު ު‬ ‫މު ާ‬

‫‪.235‬‬

‫ސ‬ ‫ލާމަރުކ ަ ީޒ އި ދާރާތަކ ަށ ް ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ކޮންމ ެ އަހަރަކ ުވ ެ ް‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ބަޖ ެޓްގ ައި‬

‫ސ ދ ޫކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬ ‫ިހމަނައި ގެނ ް ފ ައި ާ‬

‫ސ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ފ ައި ާ‬ ‫ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލާމަރުކ ަ ީޒ އި ދާރާތަކ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނމާވުމުގެ ާ‬ ‫ިޒ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނ ުގ ެ ދ ާއި ރ ާގ ެ ތެރޭގ ައި ‪ ،‬މ ުދ ާ‬ ‫މި ލ ްކ ު ކުރ ުމ ާއި ދަރަންޏަށ ް ޒި ނ ްމ ާ ވ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލާމަރުކ ަ ީޒ އި ދާރާތަކ ަށ ް‬ ‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ނވަވަ ަ‬ ‫ު‬

‫ދމަތްތައް‬ ‫ސލާމަ ީތ ިޚ ު‬ ‫ަ‬ ‫ނ ‪.236‬‬ ‫ރ ް‬ ‫ދމަތްތައް ޤާ ިއމްކު ު‬ ‫ސލާމަ ީތ ިޚ ު‬ ‫ަ‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި އުޅ ޭ އެންމެހ ައި ީމހުންނަށ ް ޞު ލްޙ ަވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާންކ ަމ ާއި‬ ‫ސކ ޮށ ް ފ ަ ިހކ ޮށ ްދި ނުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫މި ނި ވަންކ ަމ ާއ ެކ ު އ ުޅެވޭނޭ މ ަގުތ ައ ް ތަނަވ ަ ް‬ ‫ސފ ައި ންނ ާއި ފ ުލ ުހުނ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އ ެކ ުލ ެވި ގެނ ްވ ާ ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކ ެއ ް‬ ‫ި‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ޤ ާއި މްކ ޮށްފ ައި އޮންނާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪113‬‬


‫ބތައް‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ވާ ިޖ ު‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.237‬‬

‫ނ‬ ‫ބވ ު ް‬ ‫ށ ތަ ާ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.238‬‬

‫ށ‬ ‫ޗ ް‬ ‫ދމަތްތަކުގެ މައް ަ‬ ‫ސލާމަ ީތ ިޚ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.239‬‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުނ ް ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ަމި އްލ ަ ވ ެރި ކަނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ާސ އ ާއި ދީމި ޤްރ ާ ީޠ‬ ‫ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ދަމަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސތ ައ ް‬ ‫މުއ ައ ްސަ ާ‬

‫ިޙމާޔ ަތްކ ޮށ ް‪،‬‬

‫ޤާނޫނ ު‬

‫ދަމަހ ައްޓ ައި ‪،‬‬

‫އަމަންއ ަމާންކަނ ް ދަމަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬އ ަދި ކ ުއ ްލި ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައި‬

‫ތަނ ް ީފޛުކ ޮށ ް‪،‬‬ ‫ސަ ލާމ ަ ީތ‬

‫ިޚދުމ ަތްތ ަކުނ ް އެހީތ ެރި ކަނ ް ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނ ްވ ާނީ އ ަދި އ ެ ތަންތަނުނ ް‬ ‫ާސ އ ާއި‬ ‫ިހނ ްގ ާ ހ ުރި ހ ައި ކަމ ެއްމ ެ ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވ ަނި ވި ގ ޮތ ެއްގ ައ ެވ ެ‪ .‬ސަ ލާމ ަ ީތ‬ ‫ިޚދުމ ަތްތަކ ަށ ް މި މ ާއ ްދ ާއި ނ ް ލ ާޒި މްކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޢަމ ަލ ުކުރަމުނ ް‬ ‫ގެނ ްދާކަނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ކަށަވަރ ުކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( ސަ ލާމ ަ ީތ ކޮންމ ެ ިޚދުމ ަތ ެއ ް އި ނ ްތި ޒ ާމުކ ޮށ ް ިހނ ްގާނޭ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް‬ ‫ބ ަޔާނ ްކުރ ާ ޤާނޫނ ެއ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހުނ ް ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ‬ ‫ނ ރައްޔި ތު ް‬ ‫ނ ަ‬ ‫އޮ ް‬ ‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ާ‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކ ުގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހ ުގ ެ ބާރ ު‬

‫)ށ(‬

‫ިހންގޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކއްގެ ގޮތުގަ ިއ‬ ‫ދމަތްތަ ެ‬ ‫ވަ ިކވަ ިކ ިޚ ު‬

‫‪.240‬‬

‫ިޚދުމ ަތ ެއ ް ވ ަ ިކކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ ދ ެ ިޚދުމ ަތ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުގ ައ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ިހ ް‬ ‫ބހ ޭ‪،‬‬ ‫ދމަތްތަކާ ެ‬ ‫ސލާމަ ީތ ިޚ ު‬ ‫ަ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ ކޮ ިމ ީޓ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ައ ް އި ނ ްތި ޒ ާމުކ ޮށ ް ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ އ ެއ ް ިޚދުމަތ ަކ ާއި އަނ ެއ ް‬

‫‪.241‬‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ‬

‫ިޚދުމ ަތްތ ައ ް ިހނގ ާ ނ ު ިހނގާގ ޮތ ް ބަލ ަމުނ ް ގެނ ްދި އުމ ަށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހ ުގ ެ ކ ޮމި ީޓއ ެއ ް އޮންނާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ކ ޮމި ީޓގ ައި‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓތ ަކުނ ް މެންބަރުނ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހުގ ައި ިހމެނޭ ހ ުރި ހ ައި ި‬ ‫ިހމަނާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނ‬ ‫ދ ީރވު ް‬ ‫ބ ާ‬ ‫ނ ޖަވާ ު‬ ‫ރ ް‬ ‫ވަ ީޒ ު‬

‫‪.242‬‬

‫ދމަތް‬ ‫ނގެ ިޚ ު‬ ‫ސފަ ިއ ް‬ ‫ި‬

‫‪.243‬‬

‫ދމަތް‬ ‫ނގެ ިޚ ު‬ ‫ފުލުހު ް‬

‫‪.244‬‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ ކޮންމ ެ ިޚދުމ ަތ ެއްމ ެ ިހނ ްގާނ ްވ ާނީ ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހ ުގ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ބ ެލ ުމ ުގ ެ ދ ަށުންނ ެވ ެ‪ .‬އ ެ ވ ަ ީޒރ ެއ ްގ ެ ބ ެލ ުމ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ިހނގ ާ ސަ ލާމ ަ ީތ‬ ‫ިޚދުމ ަތ ެއ ްގ ެ ކަންކ ަމ ާ ގ ުޅި ގެނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް އ ެ ވ ަ ީޒރަކ ު ޖ ަވ ާބ ުދ ާރީ ވާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޞދ ަ ީކ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ސފ ައި ނ ްގ ެ ިޚދުމ ަތ ުގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ު މ ަޤ ަ‬ ‫ި‬ ‫)ހ(‬ ‫ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ްޞ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ ސަ ރަޙ ައ ްދ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް‬ ‫ޚ ާއ ަ‬ ‫ިޙމާޔ ަތ ް ކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ށ( ޤ ައ ުމ ުގ ެ ދި ފ ާޢުގ ައި ހ ަނގުރާމ ަކުރުމ ަށ ް ނުވަތ ަ‬

‫ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ‬

‫ސފ ައި ނ ްގ ެ އެންމ ެ‬ ‫ސފ ައި ނ ް ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވުމ ަށ ް ި‬ ‫ލ ަޝް ކަރ ެއްގ ައި ި‬ ‫ސ ވ ެރި ޔ ާގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ހ ުއްދ ައ ެއ ް‬ ‫އި ް‬ ‫ީދފި ނަމ ަ‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ަމުރ ެއ ް ކ ޮށ ްފި ނަމ ަ އެކަނ ް‬

‫ސނުކ ޮށ ް‬ ‫ލަ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސފ ައި ނ ް ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވުމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ދި ނ ް ހ ުއްދ ަ‬ ‫ި‬ ‫)ބަލ ައި ގ ަތ ުމ ާއި ‪ ،‬އ ެ ހ ުއްދ ަ ބ ާޠި ލ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫އ ަދި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫މި ބާރުތ ައ ް ކޮންމ ެ ވ ަގުތ ަކުމ ެ ބޭނުނ ްކުރ ުމ ުގ ެ އި ޚ ްތި ޔާރ ު އ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޞދުތަކ ަ ީކ‪:‬‬ ‫ފ ުލ ުހުނ ްގ ެ ިޚދުމ ަތ ުގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ު މ ަޤ ަ‬ ‫)ހ(‬ ‫)ށ(‬

‫މ ުޖްތަމ ަޢ ުގ ެ އަމަންއ ަމާންކ ަމ ާއި ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި‬

‫އުޅ ޭ އެންމެހ ައި‬

‫ީމހުނ ް ިޙމާޔ ަތ ް ކ ޮށ ް ީދ‬

‫އެބ ައި ީމހުނ ްގ ެ މުދ ަލ ާއި ގެދޮރ ު ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ްދި ނުނ ް‪.‬‬

‫‪115‬‬


‫)ނ(‬

‫ޖި ނ ާ ީއ‬

‫ކ ުށްތ ައ ް ތ ަޙ ު ީޤޤ ުކުރ ުމ ާއި ‪،‬‬

‫ހ ެ ިކތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ޮށ ް‬

‫ޝރީ ޢަތ ަށ ް ހުށ ަހ ެޅުމ ަށ ް ބޭނުނ ްވާނޭ‬ ‫ބ ެލ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާއި ‪ ،‬މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ަ‬ ‫ތ ައ ްޔ ާރީ ތ ައ ް ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ރ( ޤާނޫނ ު ނ ެގ ެހ ެއ ްޓުނ ް‪.‬‬ ‫ރމާ ިއ‬ ‫ނކު ު‬ ‫ރ ު‬ ‫ރޤާނޫނީ އަމު ު‬ ‫ޣަ ިއ ު‬

‫‪.245‬‬

‫ސ ީމހަކ ަށ ް‬ ‫ސ ފަރާތ ަކުނ ް ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުގ ައި ިހމެނޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ‬ ‫ޣ ައި ރ ުޤާނ ޫނީ އ ަމުރ ެއ ް ކ ޮށ ްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެފަދ ަ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނ‬ ‫ނވު ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ށ ތަ ާ‬ ‫ރޤާނޫނީ އަމުރަ ް‬ ‫ޣަ ިއ ު‬

‫ސ ީމހ ަކ ު ތ ަބ ާވ ެގެނ ެއ ް‬ ‫އ ަމުރަކ ަށ ް ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުގ ައި ިހމެނޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ހަމަހަމަކަމާއެކު ޢަމަލުކު ު‬

‫‪.246‬‬

‫)ހ(‬

‫ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުގ ައި‬

‫ިހމެނޭ ީމހުނ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ްވ ާނީ‬

‫ފަރ ުދުނ ްގ ެ މ ެދުގ ައ ްޔ ާއި ޖ ަމާޢ ަތްތ ަކ ުގ ެ މ ެދުގ ައި ތ ަފ ާތ ުކުރުމ ެއްނ ެތި ‪،‬‬ ‫ޝރަފ ާއި‬ ‫ހަމަހަމަކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬އި ސްލ ާ ީމ ރި ވ ެތި އ ަޚ ްލ ާޤ ާއި އި ންސާނީ ަ‬ ‫ީމހުނ ްގ ެ ޤަދަރަށ ް ޙުރުމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތ ައި ގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ާސ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫)ށ( ސަ ލާމ ަ ީތ ިޚދުމ ަތްތ ަކުގ ައި ިހމެނޭ ީމހުނ ް ި‬ ‫ޙަރަކ ާތ ެއްގ ައި ‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫މ ަސަ އްކ ަތ ްތ ެރީ ނ ްގ ެ‬

‫ާސ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬

‫ޕ ާ ީޓއ ެއްގ ައި‬

‫ޖ ަމ ްޢި އ ްޔ ާއ ެއްގ ައި‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ބ ައި ވ ެރި ވ ެގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ދި ހަވަ ަ‬

‫ދޢުވާތައް‬ ‫ނމާތަކާ ިއ ަ‬ ‫ދއުލަތުގ ެ ިމލްކުވެރި ކަމާއި‪ ،‬މާ ީލ ިޒ ް‬ ‫ަ‬ ‫ޗ ިއ‬ ‫ކއް ާ‬ ‫ދއުލަތުގެ ިމލްކުގަ ިއވާ ތަ ެ‬ ‫ަ‬ ‫ކ ިތ‬ ‫ށ ހޯދޭ ތަ ެ‬ ‫ދއުލަތަ ް‬ ‫ަ‬

‫‪.247‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މި ލ ްކުގ ައި ވ ާ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސއ ަ ީކ‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬ ‫ހ ުރި ހ ައި މުދ ަލ ާއި ‪ ،‬ތަންތަނ ާއި ‪ ،‬ތ ަކ ެއ ްޗ ާއި ‪ ،‬ފ ައި ާ‬ ‫ތ ަކ ެއްޗ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ށ( ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ބޭނުމ ަށ ް ހ ޯދ ާ އ ަދި ދ ައުލަތ ަށ ް ލި ބ ޭ ހ ުރި ހ ައި މުދ ަލ ާއި ‪،‬‬ ‫ސއ ަ ީކ‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ތ ަކ ެއްޗ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ތަންތަނ ާއި ‪ ،‬ތ ަކ ެއ ްޗ ާއި ‪ ،‬ފ ައި ާ‬ ‫ނ‬ ‫ކަނޑާއި‪ ،‬އެއްގަމާއި‪ ،‬ޠަ ީބ ީޢގޮތު ް‬

‫‪.248‬‬

‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ިހމެނޭ އ ެއްގ ަމ ާއި ‪ ،‬ކ ަނޑ ާއި ‪،‬‬ ‫ކ ަނޑުގ ައި ވ ާ މ ަހ ާއި ‪ ،‬ކ ަނޑ ުގ ެ އ ަ ީޑގ ެ ިބމ ާއި ‪ ،‬އ ަދި މި ތަނ ްތ ާނގ ައި‬

‫ކ ިތ‬ ‫އުފެދި ފަ ިއ ހުރި އަގުހުރި ތަ ެ‬

‫ޤ ުދްރަ ީތގ ޮތުނ ް އ ުފ ެދި ފ ައި ހ ުރި ނަމ ަ ހ ުރި މ ަޢުދަނ ާއި ‪ ،‬ތ ެލ ާއި ‪،‬‬ ‫ސ ހ ުރި ހ ައި އ ެއްޗ ެއ ް މި ލ ްކ ުވ ެގެންވ ަނީ ‪،‬‬ ‫ގ ޭހ ާއި ‪ ،‬އ ަދި މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ދި ވ ެ ިހދ ައުލަތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޞ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ިހމެނޭ‬ ‫)ށ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޚ ާއ ަ‬ ‫ކ ަނޑުގ ައ ްޔ ާއި ‪ ،‬ކ ަނޑ ުގ ެ އ ަ ީޑގ ެ ިބމުގ ައި ވ ާ ދި ރުނ ްހ ުރި ‪ ،‬އ ަދި‬ ‫ދި ރުމ ެއްނ ެތ ް‪ ،‬ޠ ަ ީބ ީޢ‪ ،‬އ ަގ ުހ ުރި ހ ުރި ހ ާ އ ެއްޗ ެއ ް މި ލ ްކ ުވ ެގެންވ ަނީ ‪،‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހދ ައުލަތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ‬ ‫ނވާ މު ާ‬ ‫ޔކު ު‬ ‫ޤާނޫނީ ިމލްކުވެރި ަ‬

‫‪.249‬‬

‫ނ‬ ‫ދލާ ގުޅޭގޮތު ް‬ ‫ދއުލަތުގެ މު ަ‬ ‫ަ‬

‫‪.250‬‬

‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ހ ޮވ ާ ތ ަކ ެ ީތގ ެ ތެރ ެއި ންނ ާއި ‪،‬‬ ‫ކ ަނޑ ުގ ެ އ ަ ީޑގ ައި ވ ާ ނުވަތ ަ ކ ަނޑުނ ް ލ ަނގ ުވ ާ‪ ،‬ކ ަނޑުގ ައި އ ުފެދ ޭ‬ ‫ތ ަކ ެތި ފި ޔަވ ައި ‪ ،‬އ ެހެނ ް ތ ަކ ެ ީތގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ޤާނ ޫނީ މި ލ ްކ ުވ ެރި ޔ ަކ ު‬ ‫މ ަތި ނ ުވ ާ ތ ަކ ެއްޗ ަ ީކ‪ ،‬ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ތ ަކ ެއްޗ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ިބންކޮންނަނި ކ ޮށ ް ފެންނަ‬ ‫ސ‬ ‫ޤާނ ޫނީ މި ލ ްކ ުވ ެރި ޔ ަކުނ ުވ ާ ރަނ ާއި ‪ ،‬ރި އްސާއި ‪ ،‬އ ަދި މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫އ ަގ ުހ ުރި މ ަޢުދަނ ާއި ‪ ،‬ގަހަނ ާއ ާއި ‪ ،‬ފ ައި ސާއ ާއި ‪ ،‬އާސާރީ ތ ަކ ެއްޗ ަ ީކ‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ތ ަކ ެއްޗ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނގާ މުޢާމަލާތްތައް‬ ‫ިހ ް‬

‫ސ ފަރާތަކ ަށ ް‬ ‫ސ އ ެއްޗ ެއ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫)ހ( ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މި ލ ްކުގ ައި ިހމެނޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ދޭނ ްވ ާނީ ނުވަތ ަ ވި އ ްކާނ ްވ ާނީ ނުވަތ ަ ކ ުއްޔ ަށ ް ދޭނ ްވ ާނީ ނުވަތ ަ‬ ‫ދޫކ ޮށ ްލާނ ްވ ާނީ ނުވަތ ަ ރަހުނ ުކުރާނ ްވ ާނީ ނުވަތ ަ ނައްތ ައި ލާނ ްވ ާނީ‬ ‫ނުވަތ ަ‬

‫ސ‬ ‫މި ނޫނ ްވ ެ ް‬

‫މި ފަދ ަ‬

‫ކަމ ަކ ާގުޅ ޭ‬

‫އ ެއްބަސްވުމ ެއްގ ައި‬

‫ސޮ އި ކުރާނ ްވ ާނީ ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪117‬‬


‫)ށ( ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މ ާލި އ ްޔާގ ައި‬

‫ރި ޒ ަރވ ްގ ެ ގ ޮތ ުގ ައި‬

‫ބ ަހ ައ ްޓ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫ސ‬ ‫ސ ފ ައި ސާއ ެއ ް ނުވަތ ަ މުދ ަލ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެނ ޫނ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އ ެއްޗ ެއ ް ޚަރަދ ުކ ުރާނ ްވ ާނީ‬ ‫ޖ ުމްލ ަ‬

‫މ ެންބަރ ުނ ްގ ެ‬

‫އެކަމ ަށ ް ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުގ ެ‬

‫ތި ންބ ައި ކުޅަދ ެބ ައި ގ ެ‬

‫އ ަޣ ުލ ަ ިބ އ ްޔ ަތ ުނ ް‬

‫ސކ ޮށ ްގެނ ްނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފާ ް‬ ‫ށ‬ ‫ެސ ފަރާތަކަ ް‬ ‫ރގެ އެއްވ ް‬ ‫ބޭ ު‬

‫‪.251‬‬

‫ސ ބ ައ ެއ ް‪ ،‬ރ ާއ ްޖ ެއި ނ ް ބ ޭރ ުގ ެ‬ ‫)ހ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ފ ަރާތ ަކ ަށ ް މި ލ ްކުކ ޮށ ެއ ް ނުދ ެވ ޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ެސ‬ ‫ދގެ އެއްވ ް‬ ‫ސރަޙައް ު‬ ‫ރާއްޖޭގެ ަ‬ ‫ނމާއި‪،‬‬ ‫ށނުދި ު‬ ‫ބއެއް ިމލްކުކޮ ް‬ ‫ަ‬

‫ސ‬ ‫ސ ބ ައ ެއ ް ރ ާއ ްޖ ެއި ނ ް ބ ޭރ ުގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫)ށ( ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ް‬ ‫ށ ދި ު‬ ‫ނތަކަ ް‬ ‫ނ ް‬ ‫ަސކަ ީރ ބޭ ު‬ ‫ޢ ް‬

‫ސ ދ ެވ ޭނީ އެނ ްމ ެ‬ ‫ފަރ ާތަކ ަށ ް ކ ުއ ްޔ ަށ ް ނ ުވަތ ަ އ ެނ ޫނ ްގ ޮތ ަކ ަށ ް ވ ެ ް‬ ‫ދި ގ ުވ ެގެންނުވ ަދި ހ ަނ ުވ ަ އަހ ަރ ުގ ެ މ ުއްދަތ ަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުގ ެ ޖ ުމ ްލ ަ މ ެންބަރ ުނ ްގ ެ އ ަޣ ުލ ަ ިބ އ ްޔ ަތ ުނ ް‬ ‫ފާސްވ ެގެނ ް މ ެނ ު ީވ ރ ާއ ްޖ ެއި ނ ް ބ ޭރ ުގ ެ ފ ަރ ާތ ަކ ަށ ް ދި ވ ެ ިހ ރ ާއ ްޖ ޭގ ެ‬ ‫ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ‬

‫ސ ބ ައ ެއ ް‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސ ކ ަރީ‬ ‫ޢަ ް‬

‫ބ ޭނުމ ަކ ަށ ް‬

‫ީދގެނ ެއްނ ުވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރމާއި‪،‬‬ ‫ދޢުވާކު ު‬ ‫ނމުގަ ިއ ަ‬ ‫ދއުލަތުގެ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ނ‬ ‫ދޢުވާ ިލބި ގަތު ް‬ ‫ަ‬

‫‪.252‬‬

‫ާސ ގ ައި އ ެހެނ ް ފ ަރ ާތ ެއ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އ ްޔ ަތ ެއ ް ކ ަމުގ ައި‬ ‫މި ޤާނޫނުއ ަސ ީ‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށ ްފ ައި ވ ާ ކ ަނ ްތ ައ ްތ ައ ް ފި ޔ ަވ ައި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ނަމ ުގ ައި ދި ވ ެ ިހ ރ ާއ ްޖ ޭގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫ކ ޯޓ ުތ ަކުގ ައ ްޔ ާއި ‪ ،‬ރ ާއ ްޖ ެއި ނ ް ބ ޭރ ުގ ެ ކ ޯޓުތ ަކުގ ައ ްޔ ާއި ‪ ،‬އ ަދި މި ނ ޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ތަންތަނުގ ައި ދި ވ ެ ިހދ ައުލ ަތ ުގ ެ ނަމުގ ައި ދ ަޢ ުވ ާކުރ ުމ ާއި ‪ ،‬ދ ަޢ ުވ ާ ލި ިބ ގ ަތ ުމ ުގ ެ‬ ‫ބާރ ު‪ ،‬ވ ެރި ކ ަނ ް ިހނ ްގ ާ ފ ަރ ާތ ަށ ް ލި ިބގ ެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫އެގާރަވަ ަ‬

‫ނރައްކަލުގެ ޙާލަތު‬ ‫ކުއްލި ު‬ ‫ނރައްކަލުގެ ޙާލަތު‬ ‫ކުއް ިލ ު‬

‫‪.253‬‬

‫ޤ ުދްރަ ީތ‬

‫ކ ާރި ޘ ާއ ެއ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ ނުރައ ްކ ާތ ެރި‬

‫ބ ަލި މ ަޑުކަމ ެއ ް‪،‬‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫ހ ަނގުރާމ ައ ެއ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ޤ ައ ު ީމ ސަ ލާމަތ ަށ ް ނުރައ ްކ ާވ ެދާނ ެ ފަދ ަ ކަމ ެއ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ިއޢުލާ ް‬

‫ކ ުރި މ ަތި ވ ެއްޖ ެ ނަމ ަ ނުވަތ ަ ބޭރ ުގ ެ ޙަމަލ ައ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ެދާނެކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ިބރ ު ީހވ ެއްޖެނަމ ަ ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ހ ުރި ހ ާ ސަ ރަޙ ައްދ ެއްގ ައި ‪ ،‬ނުވަތ ަ ކ ަނޑ ައެޅ ޭ‬ ‫ސ ދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ވ ަ ިކ ސަ ރަޙ ައްދ ެއްގ ައި ނުވަތ ަ ސަ ރަޙ ައ ްދުތ ަކ ެއްގ ައި ތި ރީ ް‬ ‫ދި ގުނޫނ ް މ ުއްދަތަކ ަށ ް ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބާރ ު‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނތައްތައް ‪.254‬‬ ‫ނޖެހ ޭ ކަ ް‬ ‫ނ ް‬ ‫ރގަ ިއ ިހމަ ާ‬ ‫ޤަރާ ު‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ‬

‫ޙާލ ަތ ު‬

‫އި ޢ ުލާނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫ނެރޭ‬

‫ޤަރާރުގ ައި‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރާންޖ ެހުނ ު ސަ ބ ަބ ާއި ‪ ،‬އ ެ ނުރައްކަލ ަކ ާ‬ ‫ގ ުޅި ނ ްގެނ ް އ ަޅާންޖެހ ޭ އެންމެހ ައި‬

‫ފި ޔަވ ަޅުތ ައ ް ބ ަޔާނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސގ ެ ‪ 2‬ވަނަ ބ ާބުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެ ިޅފ ައި ވ ާ‬ ‫އ ޭގ ެތެރޭގ ައި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކ ަމ ުގ ެތެރ ެއި ނ ް ބ ައ ެއ ް ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަންކަނ ް‬ ‫ވ ަގ ު ީތގ ޮތުނ ް ިހފ ެހ ެއ ްޓ ުމ ާއި ‪ ،‬ބ ައ ެއ ް ޤާނޫނުތަކ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުނ ް ވ ަގ ު ީތ‬ ‫ގ ޮތުނ ް ހ ުއްޓ ައި ލުނ ް ިހމ ެނި ދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ‬ ‫ދ ު‬ ‫ރގެ ޙު ޫ‬ ‫ޤަރާ ު‬

‫‪.255‬‬

‫)ހ( ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތުގ ައި ފި ޔަވ ަޅުތ ައ ް އ ަޅާނ ްވ ާނީ މި މ ާއ ްދ ާއ ާ‬ ‫ިޚލ ާފުނ ުވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސގ ެ އަންނަނި ވި‬ ‫ސ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫)ށ( ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި ވ ެ ް‬ ‫މ ާއ ްދާތ ަކުގ ައި ވ ާ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬

‫މި ނި ވަންކަނ ް ިހފަހ ައްޓ ައި ގެނ ެއ ް‬

‫ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪119‬‬


‫‪.1‬‬

‫‪21‬‬

‫ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ދި ރި ހުރ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު(‪.‬‬

‫‪ 25 .2‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )އ ަޅ ުވ ެތި ނ ުކުރ ުމ ާއި ގަދަކ ަމުނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް‬ ‫ނ ުކުރ ުވުނ ް(‪.‬‬ ‫‪.3‬‬

‫‪ 27‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ ) ިޚޔ ާލ ުފ ާޅ ުކުރ ުމ ުގ ެ މި ނި ވަ��ްކަނ ް(‪.‬‬

‫‪.4‬‬

‫‪ 28‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ނޫސްވ ެރި ކ ަމ ުގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް(‪.‬‬

‫‪.5‬‬

‫‪42‬‬

‫ވަނަ‬

‫މ ާއ ްދ ާ‬

‫)ޢ ަދ ުލ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި‬

‫ހާމަކ ަމ ާއ ެކ ު‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރުނ ް(‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫‪ 48 .6‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( )ހ ައްޔަރ ުކުރެވ ޭ ީމހުންނ ާއި‬ ‫ބަނ ްދ ު ކުރެވ ޭ ީމހުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް(‪.‬‬ ‫‪.7‬‬

‫‪ 51‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ކ ުށ ެއ ް ކ ުރި ކ ަމ ުގ ެ ދ ަޢ ުވ ާ އ ުފ ުލި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ީމހުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް(‪.‬‬

‫‪.8‬‬

‫‪ 52‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )އި ޢ ުތި ރ ާފ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނ ާ ިޚލާފ ަށ ް ހ ޯދ ާ‬ ‫ހ ެ ިކ(‪.‬‬

‫‪.9‬‬

‫‪ 53‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ޤާނ ޫނީ ވަކީލ ެއ ްގ ެ އ ެ ީހތ ެރި ކަނ ް(‪.‬‬

‫‪ 54 .10‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ލ ާއި ންސާނީ އަދ ަބ ު ނ ުދި ނުނ ް(‪.‬‬ ‫‪ 55 .11‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )މަދ ަނީ މ ައ ްސަ ލަތ ަކުގ ައި ބަނ ްދ ު‬ ‫ނ ުކުރުނ ް(‪.‬‬ ‫‪57 .12‬‬

‫ވަނަ‬

‫މ ާއ ްދ ާ‬

‫)ބަނ ްދ ުކުރ ެވި ފ ައި ވ ާ‬

‫ީމހުންނ ާ‬

‫އި ޙ ްތި ރ ާމ ާއ ެކ ު މ ުޢާމ ަލ ާތ ުކުރުނ ް(‪.‬‬ ‫‪.13‬‬

‫‪59‬‬

‫ވަނަ‬

‫މ ާއ ްދ ާ‬

‫)ޤާނޫނުގ ައި‬

‫ކ ުށ ެއްކަމ ަށ ް‬

‫ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ނ ުވ ާ ކަމަކ ަށ ް ފ ަހުނ ް ހ ަދ ާ ޤާނޫނަކުނ ް‬ ‫އަދ ަބ ު ނ ުދި ނުނ ް(‪.‬‬


‫‪ 60 .14‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )އ ެއ ް ކުށަކ ަށ ް ދެފަހަރަށ ް އަދ ަބ ު‬ ‫ނ ުދި ނުނ ް(‪.‬‬ ‫‪ 62 .15‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )އ ެހ ެނި ހެނ ް ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ލި ިބދި ނުނ ް(‪.‬‬ ‫މ ާއ ްދ ާ )ޣ ައި ރ ު ޤާނ ޫނީ‬

‫‪ 64 .16‬ވަނަ‬

‫އ ަމުރުތަކ ަށ ް‬

‫ތ ަބާނ ުވ ުމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤ ު(‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫މި‬

‫ާސ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އ ާއި‬

‫ޤާނޫނުތ ަކުނ ް ލި ިބދ ޭ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬

‫ސ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް‬ ‫މި ނި ވަންކ ަމ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ިހފަހ ައ ްޓ ާ ނަމ ަ އެކަނ ް ކުރާނ ްވ ާނީ ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތުގ ައި‬ ‫ކޮންމ ެހެނ ް ިހފަހ ައ ްޓާނ ް ޖ ެ ިހއްޖ ެ ޙ ައްޤ ެއ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ މި ނި ވަންކަމ ެއ ް‬ ‫ކޮންމ ެހެނ ް ިހފަހ ައ ްޓާނ ް ޖ ެ ިހއްޖ ެ މި ންވަރަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ( ކ ުއ ްލި‬

‫ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތުގ ައި‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ެއި ނ ް‬

‫އ ަޅ ާ ފި ޔަވ ަޅުތ ައ ް ވާނ ްވ ާނީ ‪،‬‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރުނ ް ލ ާޒި މ ުކުރ ާ ބ ައި ނަލްއ ަޤ ްވ ާ ީމ‬

‫ޤާނޫނުތ ަކުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް‪ ،‬ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތްތ ަކުގ ައި‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާންޖެހ ޭ‬

‫އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އ ަޅ ާ‬

‫ފި ޔަވ ަޅުތަކަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޝ ިއޢުކު ު‬ ‫ރ ާ‬ ‫ޤަރާ ު‬

‫‪.256‬‬

‫ށ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހަ ް‬ ‫ރ ރައްޔި ތު ް‬ ‫ޤަރާ ު‬

‫‪.257‬‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރުމ ަށ ް ނެރޭ ޤަރާރ ު‪ ،‬ލަސްވ ެގެނ ް ތި ނ ް‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ދި ވ ެ ިހސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ށހެޅު ް‬ ‫ހު ަ‬

‫)ހ(‬

‫ކ ުއ ްލި‬

‫ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރުމ ަށ ް ނެރޭ‬

‫ސ އ ަށ ް ގ ަޑި އި ރ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫ސ ީޅ ް‬ ‫ާ‬

‫ޤަރާރ ު‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރ ާ‬ ‫ވ ަގުތ ަ ީކ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ދ ައުރ ެއ ް ިހނގ ަމުންނ ުދ ާ ވ ަގ ުތ ެއ ް‬ ‫ސދ ަ ދުވ ަހ ުގ ެ‬ ‫ާ‬ ‫ސ ިހމަނައި ގެނ ް‬ ‫ސތ ައ ް ވ ެ ް‬ ‫ނަމ ަ ބަނ ްދ ު ދުވ ަ ް‬ ‫ސ އ ެއްކ ޮށ ް އ ެ ޤަރާރ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރުމ ަށ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪121‬‬


‫)ށ(‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރުމ ަށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ނެރެފ ައި ވ ާ ޤަރާރ ާ ގ ުޅި ގެނ ް ކޮންމ ެ ވ ަގ ުތ ެއްގ ައި މ ެ‪ ،‬އަންނަނި ވި‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް‬

‫ކުރ ުމ ުގ ެ‬

‫ބާރ ު‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪.1‬‬

‫ޤަރާރ ުގ ެ ވ ަ ިކބ ައ ެއ ް ނުވަތ ަ މ ު ިޅ‬

‫ޤަރާރ ު އ ެކުގ ައި‬

‫ފާސްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫ސ ދުވަހ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫‪ .2‬މ ުއްދ ަތ ު އި ތުރ ުކުރެވ ޭ ކޮންމ ެ ފަހަރަކ ު ތި ރީ ް‬ ‫ދި ގުނޫނ ް މ ުއްދަތަކ ަށ ް ޤަރާރ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ު އި ތުރ ުކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .3‬ޤަރާރ ު ބ ާޠި ލ ްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫)ނ(‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރ ާ ޤަރާރުގ ައި ވ ާ މ ުއްދަތ ަށ ް‬ ‫ވުރ ެ ދި ގ ު މ ުއްދަތަކ ަށ ް ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަށ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ފ ެނި އްޖ ެ ިހނދ ެއްގ ައި‬

‫އ ެ ޤަރާރ ުގ ެ‬

‫މ ުއްދ ަތ ު ހަމ ަވ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށަހަޅ ައި އ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް އ ެ މ ުއްދ ަތ ު އި ތުރ ުކުރާނ ް ފާސްކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ އުފެދޭ‬ ‫ޤާރާރާ ގު ިޅގެ ް‬

‫‪.258‬‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރ ާ ޤަރާރ ުގ ެ ނުވަތ ަ އ ެ ޤަރާރުނ ް‬

‫ްސލަތަކުގަ ިއ ގޮތެއް‬ ‫މައ ަ‬

‫ޞއްޙަކ ަމާމ ެދ ު ނުވަތ ަ ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ާ ގ ު ިޅގެނ ް ހ ަދ ާ‬ ‫ބ ައ ެއ ްގ ެ ަ‬

‫ނ‬ ‫ކަނޑައެޅު ް‬

‫ޤާނޫނަކާމ ެދ ު‪ ،‬ނުވަތ ަ ނެރޭ އ ަމުރަކާމ ެދ ު ސުވ ާލ ުއ ުފ ެދި އްޖ ެ ޙާލ ަތ ެއްގ ައި‬ ‫އ ެ ކ ަމާމ ެދ ު ގ ޮތ ެއ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނވަތަ‬ ‫ނ ު‬ ‫ދތު ހަމަވު ް‬ ‫ރގެ މުއް ަ‬ ‫ޤަރާ ު‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ިޠލްކު ު‬ ‫ރ ާ‬ ‫ޤަރާ ު‬

‫‪.259‬‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި ނެރޭ ޤަރާރ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ު‬ ‫ހަމ ަވ ުމުނ ް ނުވަތ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް އ ެ ޤަރާރ ު ބ ާޠި ލ ްކުރ ުމުނ ް‬ ‫އ ެ ޤަރާރަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުމ ަށްޓަކ ައި ހަދ ައި ފ ައި ވ ާ އެންމެހ ައި ޤާނޫނުތ ަކ ާއި‬ ‫ނެރެފ ައި ވ ާ އެންމެހ ައި އ ަމުރުތ ައ ް ބ ާޠި ލ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނރައްކަލުގެ ޙާލަތު‬ ‫ކުއް ިލ ު‬

‫‪.260‬‬

‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ު ހަމ ަވ ުމުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫އެކަނ ް އި ޢ ުލާނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ނ ިއޢުލާ ް‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ނި މު ު‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ބރަވަ ަ‬ ‫ާ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ިޞލާޙުކު ު‬ ‫ސ އ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ިޞލާޙުކު ު‬ ‫ސ އ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.261‬‬

‫ޔ ބި ލު‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.262‬‬

‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނެވ ޭނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ުމްލ ަ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ ހަތަރުބ ައި ކުޅ ަ‬

‫ތި ންބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ާ‬

‫ޤާނޫނަކުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ަސ ީދޤުކު ު‬ ‫ތ ް‬

‫)ހ(‬

‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ު ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފާސްކުރ ާ ިބލ ެއ ް ޤާނޫނަކ ަށ ް ވ ާނީ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ެ ިބލ ެއ ް‬ ‫ތ ަޞް ީދޤ ު ކުރ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ސ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( އ ެހެނ ް އ ޮތްކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬ ‫އަންނަނި ވި‬

‫މ ާއ ްދާތަކ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ު ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ސ ިބލ ެއ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ތ ަޞް ީދޤ ު ކުރާނ ްވ ާނީ އ ެ އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ް ރުހ ޭތ ޯ‬ ‫ބ ެލުމ ަށ ް ނަގ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވޯޓ ެއްގ ައި ‪،‬‬ ‫އ ެ އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް‪ ،‬ވ ޯޓ ުދި ނ ް ީމހުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު‬ ‫ލި ިބއްޖ ެ ނަމ ައ ެވ ެ‪ .‬އ ެ އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުގ ައި ވ ޯޓ ުދި ނ ް ީމހުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު‬ ‫ނ ުލި ިބއްޖެނަމ ަ އ ެ ިބލ ެއ ް ބ ާޠި ލ ް ީވއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪123‬‬


‫‪.1‬‬

‫ާސ ޙ ައ ްޤުތ ަކ ާއި‬ ‫ާސގ ެ ‪ 2‬ވަނަ ބ ާބ ު ކ ަމުގ ައި ވ ާ ”އަސ ީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ މ ާއ ްދ ާއ ެއ ް‪.‬‬ ‫މި ނި ވަންކަނ ް“ މި ބ ާބުގ ައި ިހމެނޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫‪.2‬‬

‫ާސގ ެ ‪ 79‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( )ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޢ ުމުރ ު(‬

‫‪.3‬‬

‫ާސގ ެ ‪ 107‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ރި ޔ ާސަ ތ ުގ ެ ދ ައުރ ު( އ ާއި‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪ 108‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ )ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ގ ޮތ ް(‬

‫ނ‬ ‫ނ ު‬ ‫ރގެ ގެޒެޓްގަ ިއ ޤާ ޫ‬ ‫ރކާ ު‬ ‫ސ ު‬ ‫ަ‬

‫‪.263‬‬

‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފާސްކުރ ާ ިބލ ެއ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ތ ަޞް ީދޤ ުކުރުމ ަށްފ ަހ ު‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނަށ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޝ ިއޢުކު ު‬ ‫ާ‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާނީ އ ެ ޤާނޫނ ު ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރުމ ަށްފ ަހ ު‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ތ ާރީ ޚ ަކުނ ް ފ ެށި ގެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬ ‫ދ‬ ‫ނކުރާ ބި ލަކާމ ެ ު‬ ‫ަސ ީދޤު ު‬ ‫ތ ް‬

‫‪.264‬‬

‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫)ހ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސކ ޮށްފ ައި ވ ާ ިބލ ެއ ް ތ ަޞް ީދޤ ުކުރާނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫ފާ ް‬

‫ނ‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނފ ެ ް‬ ‫ނ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނގެ ފެ ް‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫ނ ުފެންނަ ނަމ ަ‪،‬‬

‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ވޯޓެއް ެ‬

‫ފަނަރަދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ސަ ބ ަބ ު ބ ަޔާންކ ޮށ ް އެކަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫އ ެ ިބލ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ފޮނ ުވ ާތ ާ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫އަނ ްގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ފަނަރަ‬

‫ދުވ ަހ ުގ ެތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އެކަނ ް ނާންގ ައި ފި ނަމ ަ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫އެ‬

‫ިބލ ު‬

‫ތ ަޞް ީދޤ ުކ ުރީ‬

‫ކ ަމުގ ައި‬

‫ބ ަލާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫)ށ( ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފާސްކުރ ާ‬

‫ިބލ ެއ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬

‫ތ ަޞް ީދޤ ު‬

‫ނުކ ޮށ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އެކަނ ް އަންގ ައި ފި ނަމ ަ އ ެ ިބލަކ ަށ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ރ ުހުނ ް އ ޮތ ްތ ޯ ބ ެލުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ މ ުއްދ ަތ ެއ ްގ ެ ތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ‬ ‫ޢާނ ްމ ު ވޯޓ ެއ ް ނަގާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ނ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ނަގ ާ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުގ ައި ވ ޯޓ ުދި ނ ް ީމހުނ ްގ ެ‬ ‫އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު އ ެ ިބލަކ ަށ ް ލި ިބއްޖެނަމ ަ ފަނަރަ ދުވ ަހ ުގ ެތެރޭގ ައި‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ެ ިބލ ު ތ ަޞް ީދޤުކ ޮށ ް ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ގެޒ ެޓްގ ައި‬ ‫ޝާ އި ޢ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ބ ިޠލްވު ް‬ ‫ބި ލު ާ‬

‫‪.265‬‬

‫ނތައްތައް‬ ‫ނޖެހ ޭ ކަ ް‬ ‫ނ ް‬ ‫ބި ލުގަ ިއ ިހމަ ާ‬

‫‪.266‬‬

‫ިޞލާޙު‬ ‫ށ އ ް‬ ‫ސ އަ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.267‬‬

‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފާސްކުރ ާ ިބލ ަކާމ ެދ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ިޚޔ ާލ ު ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ޢާނ ްމ ު ވ ޯޓުގ ައި‬ ‫ވ ޯޓ ުދި ނ ް ީމހުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު އ ެ ިބލަކ ަށ ް ނ ުލި ިބއްޖެނަމ ަ އ ެ ިބލ ެއ ް‬ ‫ބ ާޠި ލ ް ީވއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސއ ަށ ް އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނައުމ ަށ ް ފާސްކުރ ާ ިބލ ެއްގ ައި ‪ ،‬އ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ގެންނާނ ް ީވ އި ޞް ލާޙ ަކ ާއި އ ެ އި ޞް ލާޙ ަކ ާ ގ ުޅި ގެނ ް ކުރާންޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ސ ކަމ ެއ ް ިހމަނައި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފި ޔަވ ައި އި ތުރ ު އ ެހެނ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ާސ‬ ‫ކ ުއ ްލި ނުރައްކ ަލ ުގ ެ ޙާލ ަތ ު އި ޢ ުލާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ވ ަގ ުތ ެއްގ ައި ‪ ،‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް ގެނެސްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ނ ވަގުތު‬ ‫ނވާ ޭ‬ ‫ނ ު‬ ‫ެސގެ ް‬ ‫ގެނ ް‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ތޭރަވަ ަ‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ރމާ ިއ މާ ަ‬ ‫ށ ޢަމަލުކު ު‬ ‫ސއަ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬ ‫ރ‬ ‫ބ ު‬ ‫ސގ ެ ާ‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.268‬‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ހ ަދ ާ އެންމެހ ައި ޤާނޫނުތ ައ ް ހ ަދާނ ްވ ާނީ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސނ ް ލ ާޒި މ ްކުރ ާ އެންމެހ ައި‬ ‫ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪ .‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ާ ިޚލ ާފ ުވ ާ ގޮތ ަށ ް‬ ‫ކަންކަނ ް ފ ުރި ހަމ ަ ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ވ ާނީ ބ ާޠި ލ ް‬ ‫ހ ަދ ާ ކޮންމ ެ ޤާނޫނ ެއ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ޤާނޫނަކުނ ް ބ ައ ެއ ްވި ޔ ަ ް‬ ‫އ ެއްޗަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އެފަދ ަ ޤާނޫނ ެއ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ްގ ެ ބާރ ެއ ް‬ ‫ާސއ ާ ިޚލާފ ަށ ް ކުރ ާ ކޮންމ ެ ކަމ ަ ީކ ބ ާޠި ލ ް‬ ‫ނ ު ިހނގާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކަމ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪125‬‬


‫ނތައް‬ ‫ނ ު‬ ‫ދ ޤާ ޫ‬ ‫ނ ާ‬ ‫ރވެމު ް‬ ‫ޢަމަލުކު ެ‬

‫‪.269‬‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު އ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރ ެވ ެމުނ ްދ ާ‪،‬‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މި‬

‫ނ‬ ‫ޞއްޙަވު ް‬ ‫ަ‬

‫ާސއ ާ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ތ ަޢާރ ުޟް ނ ުވ ާ‬

‫އެންމެހ ައި‬

‫ޤާނޫނުތަކ ަށ ް‪،‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ބަދ ަލ ެއ ް ނ ުގެންނަހ ައި ިހނދ ަކ ު‪ ،‬ޢަމ ަލ ުކުރަމުނ ް‬ ‫ގެނ ްދާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ށ ް‬ ‫ދ ު‬ ‫ނތަކުގެ ަ‬ ‫ނ ު‬ ‫ބ ިޠލްވާ ޤާ ޫ‬ ‫ާ‬

‫‪.270‬‬

‫ާސއ ާ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ެށ ުމ ާއ ެކ ު‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ މި‬ ‫ތ ަޢާރ ުޟް ވ ުމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ޤާނޫނ ެއ ް އ ުވި ގެނ ް ދި ޔަކ ަމުގ ައި ވި ޔ ަ ް‬

‫ނ‬ ‫ނކަ ް‬ ‫ހިނގަ ިއފަ ިއވާ ކަ ް‬

‫ާސގ ައި އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ނ ުވާހ ައި ިހނދ ަކ ު‪ ،‬މި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ެށ ުމ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނ ުގ ެ ދ ަށުނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ލި ިބފ ައި ވ ާ ޙ ައްޤ ެއ ް ނުވަތ ަ ފ ުރި ހަމ ަކުރާންޖެހ ޭ ޒި ނ ްމ ާއ ެއ ް ނުވަތ ަ ީދފ ައި ވ ާ‬ ‫އަދ ަބ ެއ ް ބ ާޠި ލ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދ‬ ‫ނ ހަ ާ‬ ‫ރ ިލބި ގެ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ނ ް‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.271‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނަކުނ ް ބާރ ުލި ިބގެނ ް ހ ަދ ާ ޤ ަވ ާޢި ދ ަ ީކ‬ ‫ޤާނޫނުނ ް ބާރ ު ލި ިބފ ައި ވ ާ‪ ،‬އ ަދި ޤާނ ޫނީ ބާރ ާއ ެކ ު ތަނ ް ީފޛ ުކުރެވޭނޭ‬

‫ދ‬ ‫ޤަވާ ިޢ ު‬

‫އ ެއްޗ ެކ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ރައ ްޔި ތުނ ް އ ެ މ ައްޗ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާންޖެހ ޭ އެންމެހ ައި‬ ‫ޤ ަވ ާޢި ދުތަކ ަ ީކ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނަކުނ ް‬

‫އެ‬

‫ޤ ަވ ާޢި ދުތ ައ ް ހ ެދ ުމ ުގ ެ ބާރ ު ލި ިބގެނ ް ހ ަދ ާ ޤ ަވ ާޢި ދުތަކަކ ަށ ް ވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދތާ ިއ ތާ ީރޚު‬ ‫ޢުމުރާއި‪ ،‬މުއް ަ‬

‫‪.272‬‬

‫މި‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ބ ަޔާނ ްވ ެގެނ ްވ ާ ޢ ުމުރުތ ަކ ާއި ‪ ،‬މ ުއްދ ަތުތ ަކ ާއި ‪،‬‬

‫ތ ާރީ ޚުތ ައ ް ބ ަލ ާނީ ީމލ ާ ީދ ކަލަންޑަރުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ކަނޑައެޅު ް‬ ‫ރ ީޚތައް‬ ‫ސ ު‬ ‫ު‬

‫‪.273‬‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫މާ ަ‬

‫‪.274‬‬

‫މި‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ސރ ު ީޚއ ަ ީކ‬ ‫އ ަރި މ ަ ީތ ު‬

‫އ ަދި‬

‫ސ‬ ‫ިހމަނައި ފ ައި ވ ާ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސތ ަ ީކ‬ ‫ފި ހ ުރި ް‬

‫ސރ ު ީޚއ ަ ީކ‬ ‫ު‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އ ަދި‬ ‫ބ ައ ެއ ް‬

‫ސރ ު ީޚތ ައ ް ިހމަނައި ފ ައި އެވ ަނީ ޙ ަވ ާލ ާދި ނ ުމ ުގ ެ‬ ‫ު‬ ‫ނޫނ ެވ ެ‪ .‬ފި ހ ުރި ސްތ ާއި‬ ‫ފ ަސޭ ހައަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސގ ައި ‪ ،‬ލ ަފ ުޒ ެއ ް ނުވަތ ަ ޢި ބާރ ާތ ެއ ް ިހމ ެނި ފ ައި ވާގ ޮތުނ ް‪،‬‬ ‫)ހ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެހެނ ް ގޮތަކ ަށ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ގެނ ް ދޭހަނ ުވާހ ައި ިހނދ ަކ ު‪:‬‬


‫”ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވުނ ް“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬އ ެ ވޯޓ ެއ ް‬ ‫ސގ ައި ހ ާޒި ރ ުވ ެ ތި ިބ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫ނަގ ާ ވ ަގ ުތ ު‪ ،‬އ ެ ވޯޓ ެއ ް ނަގ ާ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬ވ ޯޓުނ ެގި ކަމ ަކ ާ އ ެއްކޮޅ ަށ ް ނުވަތ ަ ދ ެ ކޮޅ ަށ ް ވ ޯޓ ު ދި ނުމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި ީމހުނ ްގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތ ު ބ ެލ ުމުގ ައި ‪ ،‬ވ ަ ިކ‬ ‫ކޮޅަކ ަށ ް ވ ޯޓ ު ނުދ ޭ މެންބަރުންނ ެއ ް ނ ުގުނޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސގ ެ ‪ 9‬ވަނަ‬ ‫”ރައ ްޔި ތ ެއ ް“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ާއ ްދާގ ައި ދި ވ ެ ިހ ރައ ްޔި ތ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި ވ ާ ކޮންމ ެ ީމހަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ކ ޯޓ ު“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ފ ަނޑި ޔާރަކ ު އި ނދ ެގެނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ާސނ ް‪ ،‬ނުވަތ ަ‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރުމ ަށ ް ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރުންތ ަކ ެއ ް ތި ބ ެގެނ ް ަ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރ ާ ޤާނޫނަކުނ ް‪ ،‬ޤ ާއި މްކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކޮންމ ެ‬ ‫ތަނަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އި ޚ ްތި ޞާ ޞް “ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬އ ެ ފަރ ާތ ެއ ްގ ެ ބާރ ު ިހނގ ާ‬ ‫ދ ާއި ރާއ ަށ ާއި ކަންކަމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”އި ނ ްތި ޚ ާބ ު“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ލާމަރުކ ަ ީޒ އ ުޞޫ ލުނ ް އި ދ ާރީ‬ ‫ދ ާއި ރާތ ައ ް ިހނ ްގުމ ަށ ް ހ ަދ ާ ޤާނޫނ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ޢާނ ްމުކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުނ ް‬ ‫ްސލްތަކ ަށ ް މެންބަރުނ ް ހ ޮވުމ ަށ ް ބ ާއ ްވ ާ‬ ‫ވ ޯޓުލ ައި ގެނ ް‪ ،‬އ ެ ިކއ ެ ިކ ކ ައުނ ި‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތަކ ަށ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކަމ ަށ ް ީމހުނ ް ހ ޮވުމ ަށ ް‬ ‫ބ ާއ ްވ ާ ޢާނ ްމ ު އި ނ ްތި ޚ ާބުތަކ ަށ ާއި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް‬ ‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބުތަކ ަށ ެވ ެ‪ .‬އި ނ ްތި ޚ ާބ ުގ ެ މާނައި ގ ައި‬ ‫ީމހ ަކ ު ހ ޮވުމ ަށ ް ބ ާއ ްވ ާ ރި ޔ ީ‬ ‫މި އި ނ ް މ ަޤާމ ެއ ް ހުސްވ ެގެނ ް ވ ަ ިކ ގ ޮނޑި އަކ ަށ ް މެންބަރަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ު‬ ‫ސ ިހމެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޝންތ ައ ް ވ ެ ް‬ ‫ކުރުމ ަށ ް ބ ާއ ްވ ާ ބ ައި އި ލ ެކ ަ‬

‫‪127‬‬


‫”އި ސްލ ާމ ް ީދނ ުގ ެ އ ަޞް ލ ު“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ކީރި ތި ޤ ުރ ްއާނ ާއި ‪،‬‬ ‫މ ާތ ް‬

‫ރަސޫލ ާގ ެ‬

‫ސންނަތުގ ައި ވ ާ‬ ‫ު‬

‫ކަންކ ަމ ުގ ެތެރ ެއި ނ ް‪،‬‬

‫އެކަމ ެއ ްގ ެ‬

‫ޝރ ު ީޢ އ ުޞޫ ލުތ ަކ ާއި މި ދެއ ަޞް ލުނ ް‬ ‫ޞއްޙަކ ަމާމ ެދ ު ިޚލ ާފ ު އ ުފ ެދި ފ ައި ނ ުވ ާ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ދޭހަކ ޮށްދ ޭ އ ުޞޫ ލުތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝރީ ޢ ަތ ް“ ކަމ ަށ ް ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ީ ،‬ކރި ތި ޤުރ ުއާނ ާއި ‪،‬‬ ‫ަ‬ ‫”އި ސްލ ާ ީމ‬ ‫ސންނަތުގ ައި ވ ާ ޖި ނ ާ ީއ‪،‬‬ ‫ު‬

‫މަދ ަނީ ‪،‬‬

‫ްޞއ ްޔ ާ އ ާއި‬ ‫ްޝޚ ި‬ ‫އ ަލްއ ަޙ ްވ ާލ ުއ ަ‬

‫ސ ކަންތ ައްތ ަކ ާ ގ ުޅި ފ ައި ވ ާ އ ަހ ްލ ުއްސުއްނަތި ވ ަލ ް ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ‬ ‫މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ް ބުރަވެވަޑ ައި ގަންނަވ ާ ގޮތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫” ީމހ ެއ ް“‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫”ފަރ ާތ ް“‬

‫ކ ަމުގ ައި‬

‫ބުނެފ ައި‬

‫އެވ ަނީ ‪،‬‬

‫ޠ ަ ީބ ީޢ‬

‫ޝޚ ްޞު ތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ަ‬ ‫ޝޚ ްޞު ތ ަކ ާއި ޤާނ ޫނީ‬ ‫ަ‬ ‫ސ މ ަޞް ލަޙ ަތ ެއ ް ބ ޭއ ްވުނ ް“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪،‬‬ ‫”މ ާ ީލ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫އެކަމ ަކުނ ް އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ުދ ާވ ެރި ކަމ ަށ ް ނުވަތ ަ ފ ައި ސާވ ެރި ކަމ ަށ ް އި ތުރ ު‬ ‫ސކަމ ެއ ް ހ ޯދި ދާނ ެ‪ ،‬ނުވަތ ަ އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ މ ުދ ާވ ެރި ކަނ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ތަނަވ ަ ް‬ ‫ފ ައި ސާވ ެރި ކަނ ް ގ ެއ ްލުމ ަކުނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ވ ެވި ދާނ ެ ކަމ ެއ ް ކުރުމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ފ ަނޑި ޔާރުނ ް“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ާއި ‪ ،‬ހ ައި ކ ޯޓ ާއި ‪،‬‬ ‫ދ ަށ ުކ ޯޓުތ ަކުގ ައި‬

‫ޝރީ ޢ ަތ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ަ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހުންނަށ ެވ ެ‪.‬‬

‫މި‬

‫ާސގ ައި ވ ާ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬


‫ާސގ ެ‬ ‫”ދުސްތ ޫރީ މ ައ ްސަ ލ ަ“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ މާނަކުރާނ ް ޖ ެ ިހއްޖެނަމ ަ‬ ‫މ ާއ ްދ ާއ ެއ ް ނުވަތ ަ މ ާއ ްދ ާއ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ްވި ޔ ަ ް‬ ‫އެކ ަމުގ ައި ގ ޮތ ެއ ް ކ ަނޑ ައ ެޅުމ ަށްޓަކ ައި ބެލ ޭ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ާއި ‪ ،‬ޤާނޫނ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ޤާނޫނ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދ ެއ ް ނުވަތ ަ ޤ ަވ ާޢި ދުނ ް ބ ައ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އި ދާރާއ ަކުނ ް ނެރޭ އ ަމުރ ެއ ް ނުވަތ ަ އ ެއި ނ ް އި ދާރ ާއ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސ‬ ‫މުވ ައްޒަފ ަކ ު ކުރ ާ ކަމ ެއ ް ނުވަތ ަ ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ ނި ނ ްމުމ ެއ ްވި ޔ ަ ް‬ ‫ާސއ ާ ިޚލ ާފުވ ޭތ ޯ ބަލ ައި ‪ ،‬އެކ ަމުގ ައި ގ ޮތ ެއ ް ނި ނ ްމާންޖ ެ ިހއްޖ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކޮންމ ެ މ ައ ްސަ ލައަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޔާދަތ ަށ ް‬ ‫”ދ ުޝް މަނ ް“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ި‬ ‫ޭސންނަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނުވަތ ަ އި ސްތި ޤ ްލާލ ަށ ް ގ ެއ ްލުނ ްވާފަދ ަ ޢަމ ަލ ެއ ް ކުރ ާ ިބދ ީ‬ ‫”ދ ުޝް މަނ ް“ ގ ެ މާނައި ގ ައި ރައ ްޔި ތުންނ ެއ ް ނ ު ިހމެނޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮށ ް‬ ‫”ޤާނޫނ ު“ ކ ަމ ުގ ައި ބ ުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުނ ް ފ ާ ް‬ ‫ސ ީދ ޤުކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޤ ާނ ޫނ ުތ ަކ ާއި ‪ ،‬އ ެ ޤ ާނ ޫނ ުތ ަކ ުނ ް‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ތ ަ ް‬ ‫ބާރ ުލި ިބ ގެނ ް‪ ،‬އ ެ ޤ ާނ ޫނ ުތ ަކ ުގ ެ އި މ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ހ ަދ ާ ޤ ަވ ާޢި ދ ުތ ަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ޤ ައ ު ީމ ސަ ލާމ ަތ ަށ ް ނ ުރައ ްކ ާވ ެދ ާނ ެ ފ ަދ ަ ކަމ ެއ ް ކ ުރި މ ަތި ވ ުނ ް“ ކ ަމުގ ައި‬ ‫ސޔާދަތ ަށ ް ނ ުވަތ ަ އި ސްތި ޤ ްލ ާލ ަށ ް ނުވ ަތ ަ‬ ‫ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއ ްޖ ޭގ ެ ި‬ ‫ީމހުނ ްގ ެ ޖި ސްމ ާއި ފުރާނައ ަށ ް ނުވަތ ަ މުދަލ ަށ ް ބ ޮޑ ެތި ގ ެއ ްލ ުނ ްތ ަކ ެއ ް‬ ‫ކ ުރި މ ަތި ވ ުމ ަށ ެވ ެ‪ީ .‬މ ގ ެ ތެރޭގ ައި ޓެރަރި ސްޓ ް ޙ ަމ ަލ ާތ ަކ ާއި ‪ ،‬ހ ަތި ޔ ާރ ު‬ ‫ބޭނުންކ ޮށ ްގެނ ް ިހނ ްގ ާ ޢ ުދ ުވ ާނީ ޙަރަކ ާތްތ ައ ް ިހމ ެނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ެހ ެނ ްނަމ ަވެސް‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ލި ިބ ދ ޭ ޤ ާނ ޫނީ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ބ ޭނ ުނ ް ކ ޮށ ްގ ެނ ް އ ެ ިކ ކ ަނ ްކ ަމ ަށ ް‬ ‫ތ ާ ީއދ ު ކ ުރުމ ަށ ް ނުވަތ ަ އި ނ ްކ ާރ ު ކ ުރ ުމ ަށ ް ޤ ާނ ޫނ ާ ިޚލ ާފ ުނ ުވ ެ ިހ ނ ްގ ާ‬ ‫ޞު ލްޙ ަވ ެރި ޙ ަރަކ ާތްތ ަކ ެއ ް ީމ ގ ެތެރޭގ ައި ނ ު ިހމ ެނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪129‬‬


‫”ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް“ ކ ަމުގ ައި ބ ުނެފ ައި އ ެވ ަނީ ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހ ރ ާއ ްޖ ޭގ ެ‬ ‫ްޞ އި ޤ ްތި ޞާ ީދ ސަ ރަޙ ައ ްދ ުގ ެ ތ ެރޭގ ައި‬ ‫ސަ ރަޙ ައ ްދ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއ ްޖ ޭގ ެ ޚ ާއ ަ‬ ‫ިހމެނޭ އެންމެހ ައި ީމ ހ ުނ ްނ ާއި ތ ަނ ްތ ަނ ާއި ތ ަކ ެ ީތގ ެ ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫ސ ބ ައ ެއ ް ދި ވ ެ ިހ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ސަ ރަޙ ައ ްދުގ ައި ިހމ ެނޭ އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ބާރ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ނ ެއ ްޓި ގ ެނ ް ދި ޔ ަ ނ ުދި ނުމ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫”ޓ ްރައި ިބ އ ުނަލ ް“ ކ ަމުގ ައި ބ ުނެފ ައި އ ެވ ަނީ ‪ ،‬ދ ެފ ަރ ާތ ެއ ްގ ެ ދ ެމ ެދ ުގ ައި‬ ‫ނުވ ަތ ަ ގި ނަ ފަރ ާތްތ ަކ ެއ ްގ ެ މ ެދުގ ައި‬

‫ވ ަ ިކ ކަމ ަކ ާ ބ ެހ ޭގ ޮތ ުނ ް ިޚލ ާފ ު‬

‫އ ުފ ެދި ފ ައި ވ ާ ޙާލ ަތުގ ައި ‪ ،‬އ ެކަމ ަކ ާމ ެދ ު ވ ަ ިކގ ޮތ ެއ ް ކ ަނ ޑ ައަޅ ައި ދި ނުމ ަށ ްއ ެދި‬ ‫ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުނ ް‪ ،‬އެކ ަމ ަކ ާމ ެދ ު ވ ަ ިކ ގ ޮތ ެއ ް ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމ ުގ ެ ބ ާރ ު ޤ ާނ ޫނ ުނ ް‬ ‫ސ އަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ލި ިބ ފ ައި ވ ާ‪ ،‬އ ަދި ކ ޯޓ ެއ ްކ ަމުގ ައި ނ ު ިހމ ެނޭ ކޮނ ްމ ެ މ ުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫”ޓ ެކްސް“ ނުވަތ ަ ”ޓ ެކ ުހ ެއ ް“ ކ ަމުގ ައި ބުނެފ ައި އެވ ަނީ ‪ ،‬ދެވ ޭ ިޚދުމ ަތ ެއ ް‬ ‫ނުވަތ ަ ކ ޮށްދެވ ޭ ކަމ ަކ ާ ގ ުޅި ގެނ ް‪ ،‬ޤ ަވ ާޢި ދ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވާގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތނ ް ނަގ ާ‬ ‫އ ަގ ެއ ް‪ީ ،‬ފއ ެއ ް ނުވަތ ަ ކ ުއްޔ ެއ ް ފި ޔަވ ައި ‪ ،‬ދ ައުލަތ ަށ ް އ ާމްދ ަނީ އ ެއ ް‬ ‫ހ ޯދ ުމ ުގ ެ ބޭނ ުމުގ ައި ‪ ،‬ފަރުދ ެއ ްގ ެ އ ަތުނ ް ނުވަތ ަ ޖ ަމާޢަތ ަކުނ ް ނުވަތ ަ ޤާނ ޫނީ‬ ‫ސއަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޞކުނ ް‪ ،‬ސަ ރ ުކާރަށ ް ނެގ ޭ ކޮންމ ެ ފ ައި ާ‬ ‫ޝޚ ަ‬ ‫ސ ަ‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫)ށ(‬

‫ސފ ައި ވ ާ ލ ަފ ުޒުތ ައ ް އ ެ‬ ‫ާސ ގ ައި މ ުފްރަދުކ ޮށ ް ގެނ ެ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސފ ައި ވ ާ ލ ަފ ުޒުތ ައ ް‬ ‫ލ ަފ ުޒުތ ަކ ުގ ެ ޖ ަމ ްޢ ުމާނައި ގ ައ ްޔ ާއި ޖ ަމ ްޢުކ ޮށ ްގެނ ެ ް‬ ‫އ ެ ލ ަފ ުޒުތ ަކ ުގ ެ މ ުފްރަދ ު މާނައި ގ ައި ބޭނުނ ްކުރެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ާ‬ ‫ދވ ަ ަ‬ ‫ސ ަ‬ ‫ާ‬

‫ބ‬ ‫ބ ު‬ ‫ބހ ޭ ާ‬ ‫ނތައްތަކާ ެ‬ ‫ނ ިތޤާ ީލ ކަ ް‬ ‫ިއ ް‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ށ ޢަމަލުކު ު‬ ‫ބ ް‬ ‫ބ ަ‬ ‫ިމ ާ‬

‫‪.275‬‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.276‬‬

‫މި ބ ާބުގ ައި ‪ ،‬އ ެހެންގޮތަކ ަށ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ގެނ ް ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ނ ުވާނަމ ަ‪:‬‬ ‫)ހ( މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތަކ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރެވ ޭނީ މި‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް އ ެ ީމހުނ ް މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވާންދެނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ަޖި ލި ް‬ ‫)ށ( އި ނ ްތި ޤ ާ ީލ މަރުޙ ަލާގ ައި ޢަމ ަލ ުކުރެވ ޭނީ‬

‫ާސގ ައި‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އެކަމަކ ަށ ް ކ ަނޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ‪ ،‬މި ބ ާބުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ފ ަ ް‬ ‫ތި ރީ ް‬ ‫ޝނ ެއ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫މެންބަރުނ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް އ ެކ ުލ ެވި ގެނ ްވ ާ އި ލ ެކ ަ‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ް ވ ާނީ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ށ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫އަންނަނި ވި ގ ޮތ ުގ ެ މ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނަށ ްމެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫‪.1‬އި ލ ެކ ަ‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓއ ަކުނ ް އ ެއ ް ނަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ކޮންމ ެ ި‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހުށަހ ަޅާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓތ ަކުނ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ި‬ ‫‪.2‬‬

‫ހުށަހ ަޅ ާ ނަންތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬

‫ޝނަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭނީ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓުގ ައި ބ ައި ވ ެރި ވި މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫ތި ންބ ައި ކުޅ ަ‬ ‫ީމހ ެކ ެވ ެ‪.‬‬

‫ދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް‬

‫ހޮވ ޭ‬

‫ސ‬ ‫ފަ ް‬ ‫‪131‬‬


‫‪ .3‬މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ެ ‪ 2‬ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ސނ ުވ ެއްޖެނަމ ަ‪ ،‬އ ެ މ ަދ ުވ ާ ޢަދަދަކ ަށ ް ނަނ ް‬ ‫ސ ނަ ނ ް ފ ާ ް‬ ‫ފަ ް‬ ‫ސނ ުވި ނަމ ެއ ް ނުވަތ ަ‬ ‫ުޞތ ު ދޭނ ްވ ާނީ ފ ާ ް‬ ‫ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬ ‫ާސ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓއ ަށ ް ނުވަތ ަ ި‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ނަންތ ަކ ެއ ް ހުށ ަހ ެޅި ި‬ ‫ޕ ާ ީޓތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ެ ‪ 1‬ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ި‬

‫‪.4‬‬

‫ސ ނަމ ަށ ްވުރ ެ‬ ‫ޕ ާ ީޓތ ަކުނ ް ހުށަހ ަޅ ާ ީމހުނ ްގ ެ ނަންތ ައ ް ފ ަ ް‬ ‫މ ަދ ުވާނަމ ަ‪ ،‬އ ެ މ ަދ ުވ ާ ޢަދަދަކ ަށ ް ނަނ ް ހުށ ަހ ެޅ ުމ ުގ ެ‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓތަކ ަށ ް އ ަލުނ ް ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ުޞތ ު ި‬ ‫ފުރ ަ‬ ‫ޝނަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ މެންބަރުނ ް‪،‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬

‫‪.5‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސަ ކ ަށ ް އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް ީމހ ަކ ު ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓ ކަމ ަށ ް ބުނެފ ައި‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫މި ބ ާބ ުގ ެ ބޭނުމ ަށްޓަކ ައި ި‬

‫‪.6‬‬

‫ާސ ޕ ާ ީޓތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ސޓ ަރީ ވެފ ައި ވ ާ ި‬ ‫އެވ ަނީ ރަޖި ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ބ ާއްވ ައި ގެނ ް ޕ ާ ީޓގ ެ މ ަޤ ާމްތަކ ަށ ް ީމހުނ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށްފ ައި ވ ާ ޕ ާ ީޓތަކ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬ ‫ނ‬ ‫ުސވު ް‬ ‫ރކަމުގެ މަޤާމް ހ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫‪.277‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ އި ލ ެކ ަ‬ ‫މ ަޤާމ ެއ ް‬

‫ސ‬ ‫އ ެއ ްވ ެ ް‬

‫ސަ ބަބ ަކ ާހުރ ެ‬

‫އ ަލުނ ް މެންބަރަކ ު ޢ ައްޔަނ ްކުރ ުމުގ ައި‬

‫ހުސްވ ެއްޖެނަމ ަ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ްވ ާނީ‬

‫އެ‬

‫މ ަޤާމ ަށ ް‬

‫މި‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ޝނަށ ް މެންބަރުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރުމ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.278‬‬

‫)ހ( މި‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ އި ލ ެކ ަ‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި‬

‫ރޠުތައް‬ ‫ޝ ު‬ ‫ނގެ ަ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫މެ ް‬

‫މި‬

‫ާސގ ެ ‪ 169‬ވަނަ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫މ ާއ ްދާގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ަ‬ ‫ާސ ޕ ާ ީޓއ ެއ ްގ ެ‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫ސ ި‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރަކ ު އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫)ށ( އި ލ ެކ ަ‬ ‫މެންބަރަކ ަށ ް ވ ެގެނ ެއްނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.279‬‬

‫ޝނ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔަތ ަ ީކ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫މި ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ އި ލ ެކ ަ‬ ‫މި ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ބ ާއ ްވ ާ އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ާ ބެހޭގ ޮތުނ ް ކުރާންޖެހ ޭ އެންމެހ ައި‬

‫ޔތުތައް‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫ކަންތ ައްތ ައްކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ައ ް ބ ާއްވ ައި ‪ ،‬އ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ކަންތ ައްތ ައ ް ިހނގާނ ު ިހނގާގ ޮތ ް ބަލ ައި ‪ ،‬އ ެ އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ަކ ުގ ެ ނަ ީތޖ ާ‬ ‫ާސޕ ާ ީޓތ ަކ ާ ގުޅޭގ ޮތުނ ް ކުރާންޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ސޔ ީ‬ ‫އި ޢ ުލާނ ްކުރ ުމ ާއި ‪ި ،‬‬ ‫ޝނުނ ް ކުރާންޖެހޭނޭ ކަމ ަށ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ކުރ ުމ ާއި އ ަދި އި ލ ެކ ަ‬

‫މި‬

‫ސ އ ެހ ެނި ހެނ ް ކަންތ ައްތ ައ ް‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މި ނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އި ނ ްތި ޤ ާ ީލ މަރުހ ަލާގ ައި ކުރާންޖެހ ޭ މި ންވަރަށ ް ކުރުމ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނގެ‬ ‫ިޝ ު‬ ‫ްސ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝނ ް‬ ‫ލކ ަ‬ ‫ިއ ެ‬

‫‪.280‬‬

‫ޝނ ް ދ ެމި އޮންނ ާނީ މި‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫މި ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ އި ލ ެކ ަ‬ ‫ާސގ ެ ”ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ސް“ މި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ދތު‬ ‫މުއް ަ‬

‫ބ ާބުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ސ އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫ޝންތ ަކ ާއި މ ަޤ ާމްތ ައ ް“ މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ސތ ަޤި އ ްލ ު ކ ޮމި ަ‬ ‫”މ ު ް‬ ‫ޝނ ް ޢ ައްޔަނ ް ކުރާންދެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫އި ލ ެކ ަ‬

‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ިސ ކޮމ ަ‬ ‫ސރވ ް‬ ‫ީޝލް ަ‬ ‫ޖުޑ ަ‬

‫‪.281‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާ ދުވ ަހުނ ް ފ ެށި ގެނ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އަންނަނި ވި ީމހުނ ް ިހމެނޭ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ތި ރީ ް‬ ‫ޝނ ް ޤ ާއި މްކ ޮށ ް ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫‪ .1‬ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓުގ ައި ިހމެނޭ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬އ ެ‬ ‫ކ ޯޓުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު ފި ޔަވ ައި އ ެހެނ ް‬ ‫ފ ަނޑި ޔާރަކ ު‪.‬‬ ‫‪133‬‬


‫‪.2‬‬

‫ހ ައި ކ ޯޓުގ ައި ިހމެނޭ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‪ ،‬އ ެ ކ ޯޓުނ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ފ ަނޑި ޔާރަކ ު‪.‬‬

‫‪ .3‬ދ ަށ ުކ ޯޓުތ ަކ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ެ ކ ޯޓުތ ަކުނ ް‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ފ ަނޑި ޔާރަކ ު‪.‬‬ ‫‪ .4‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އެމ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅ ާ މެންބަރަކ ު‪.‬‬ ‫‪.5‬‬

‫ޢާނ ްމުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ‬ ‫ީމހ ަކ ު‪.‬‬

‫‪.6‬‬

‫ޝނ ުގ ެ ރަ ީއސް‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސވި ލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ި‬

‫‪.7‬‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހ ަކ ު‪.‬‬

‫‪ .8‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖޭގ ައި ޤާނ ޫނީ ވަކީލުކަނ ް ކުރ ުމ ުގ ެ ހ ުއްދ ަލި ިބފ ައި ވ ާ‬ ‫ވަކީލުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އެބ ައި ީމހުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ޤާނ ޫނީ‬ ‫ވ ަ ީކލ ަކ ު‪.‬‬ ‫ސ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި އ ެހެނ ް އ ޮތްނަމ ަވެސް‪ ،‬ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ޝނަށ ް‬ ‫ޝނުގ ައި ިހމެނޭ ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރ ު‪ ،‬އ ެ ކ ޮމި ަ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ‪ ،‬މި‬

‫ބ ާބުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ް‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ޢ ައްޔަންކ ޮށ ް ނި މ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝނ ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫)ނ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ ދ ަށުނ ް ޤ ާއި މ ުކުރ ާ ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ދ ެމި އޮންނ ާނީ‬

‫ދެނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ނި މި ގެނ ް މި‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ޝނ ް އ ެކުލަވ ައި ލ ެވެންދެނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬


‫ސޕް ީރމްކޯޓު‬ ‫ު‬

‫‪.282‬‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ހުށ ަހެޅ ޭ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ާއި ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫)ހ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ހ ައި ކ ޯޓުނ ް‬

‫ނި މި‬

‫ބ ެލުމ ަށްޓަކ ައި‬

‫އި ސްތި އުނާފ ަށ ް‬

‫ސ‬ ‫ފަ ް‬

‫ހުށ ަހެޅ ޭ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ‬

‫މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް‬

‫މ ައްޗ ަށ ް‬

‫އ ެކ ުލެވ ޭ‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚުނ ް‬ ‫ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ެއ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އުފ ައ ްދާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ސފ ަ ް‬ ‫ސ ީޅ ް‬ ‫ފ ެށި ގެނ ް ާ‬ ‫)ށ( މި‬

‫ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ު އ ުފ ެދި‬

‫އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ުގ ެ‬

‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރާނޭ ީމހ ަކ ު މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ނ( ގ ައި ވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޢ ައްޔަނ ް ކުރ ެވެންދެނ ް ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ް‬ ‫ސފަރާތަކ ަށ ް ހުންނ ާނީ ހ ައި ކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ އެންމ ެ އި ް‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް އ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ފ ަނޑި ޔާރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޝލ ް‬ ‫ާސގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އ ެކުލަވ ައި ލެވ ޭ ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫)ނ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ‬ ‫ސަ ރވި ް‬

‫ޝނ ުގ ެ‬ ‫ކ ޮމި ަ‬

‫މ ަޖި ީލހުނ ް‪ ،‬މި‬

‫ލ ަފ ާގ ެ‬

‫މ ަ ީތނ ް‬

‫އާ‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ާސގ ެ ‪ 147‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާ ގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވާގޮތ ަށ ް އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ު ޢ ައްޔަނ ްކުރ ެވެންދެނ ް އ ެ‬ ‫މ ަޤ ާމ ްގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރ ާނީ މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ް‬

‫ޢ ައްޔަނ ްކުރެވ ޭ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުނ ްގ ެ‬

‫ތެރ ެއި ނ ް އ ެ ފ ަނޑި ޔާރުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާ ފ ަނޑި ޔާރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އި ލ ްތި މ ާސަ ށ ް‬

‫ހުށ ަހ ެޅި‬

‫ނ ުނި މި‬

‫ހ ުރި‬

‫މ ައ ްސަ ލަތަކ ަ ީކ‬

‫އ ެ ިހނދުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ް ހުށ ަހ ެ ިޅ އ ެކ ޯޓުގ ައި ހ ުރި‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ެއްކަމ ަށ ް ބ ެލެވޭނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ހ ައި ކ ޯޓުނ ް‬ ‫ސ ކުރ ުމ ުގ ެ‬ ‫ނި މ ޭ މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް އި ލ ްތި މ ާ ް‬ ‫ުޞތ ު އ ެ ިހނދުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ނި މުމަކ ަށ ް އަންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ފުރ ަ‬

‫‪135‬‬


‫)ބ(‬

‫މި‬

‫ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް‬

‫އުފ ައ ްދ ާ ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ް އި ސްތި އުނ ާފ ު‬

‫ކުރ ުމ ާބެހ ޭ އ ުޞޫ ލުތ ައ ް ކ ަނޑ ައ ެޅ ުމުގ ައި ތި ރީ ގ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް‬ ‫ުޞތ ު ދޭނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އި ސްތި އުނ ާފ ުކުރ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬ ‫‪.1‬‬

‫ހ ައި ކ ޯޓުނ ް ނި މި ފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ުގ ެ ތެރ ެއި ނ ް މި‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާންފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚ ާއި މި ބ ާބ ުގ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ދ ަށުނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ު އުފ ައ ްދ ާ ތ ާރީ ޚ ާ ދެމ ެދ ު އި ސްތި އުނ ާފ ު‬ ‫ުޞތ ު ގ ެއ ްލި ފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް‪.‬‬ ‫ކުރ ުމ ުގ ެ ފުރ ަ‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާންފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚ ާއި މި ބ ާބ ުގ ެ‬ ‫‪ .2‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ދ ަށުނ ް ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ު އުފ ައ ްދ ާ ތ ާރީ ޚ ާ ދެމ ެދ ު ހ ައި ކ ޯޓުނ ް‬ ‫ނި ންމ ައި ފ ައި ވ ާ މ ައ ްސަ ލަތ ައ ް‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ށ ފަނ ިޑ ާ‬ ‫ސޕް ީރމްކޯޓަ ް‬ ‫ު‬

‫‪.283‬‬

‫)ހ(‬

‫ސ ޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ަށ ް ފ ަނޑި ޔ ާރ ުނ ް‬ ‫ު‬ ‫މި ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށ ުނ ް ޤ ާއި މ ްކ ުރ ާ‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމ ެ އި ސްވ ެރި ޔ ާގ ެ ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް‬

‫ނ‬ ‫ރ ް‬ ‫ނކު ު‬ ‫ޔ ް‬ ‫ޢައް ަ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪.‬‬

‫މި ގ ޮތުނ ް‬

‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހުނ ް ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ‪ ،‬މި ބ ާބ ުގ ެ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މ ަޝް ވަރ ާގ ެ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ދ ަށުނ ް އުފ ައ ްދ ާ ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫މ ަ ީތނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ނަންތ ައ ް ހުށ ަހ ެޅުމ ަށްފ ަހ ު އ ެ‬ ‫ސއ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ވ ޯޓ ުދި ނ ް މެންބަރުނ ްގ ެ ތި ންބ ައި ކުޅ ަ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް އ ެ ނަންތ ައ ް ފާސްވ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށ ުނ ް ޢ ައ ްޔ ަނ ްކުރެވ ޭ ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ުގ ެ ފ ަނޑި ޔ ާރ ުނ ްގ ެ‬ ‫ިކބ ައި ގ ައި‬

‫މި‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬

‫‪149‬‬

‫ވަނަ‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ައި‬

‫ޝރ ުޠ ުތ ައ ް ފ ުރި ހ ަމ ަވ ާނ ްވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށ ްފ ައި ވ ާ ަ‬ ‫ދތު‬ ‫ސޕް ީރމްކޯޓުގެ މުއް ަ‬ ‫ު‬

‫‪.284‬‬

‫ާސ ގ ެ ‪ 145‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ައި ބ ަޔާނ ްވ ެގ ެނ ްވ ާ ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ު‬ ‫މި ޤާނޫނުއ ަސ ީ‬ ‫ޤ ާއި މ ްކ ުރ ެވެންދެނ ް މި ބ ާބ ުގ ައި ބ ަޔާނ ްކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތ ނ ް އުފ ައ ްދ ާ‬ ‫ސުޕ ްރީ މ ްކ ޯޓ ު ދ ެމި އ ޮނ ްނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނ‬ ‫ބ ް‬ ‫ދ ިމ ިތ ު‬ ‫ނ މަޤާމުގަ ިއ ެ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ފަނ ިޑ ާ‬

‫‪.285‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޢ ަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ތި ިބ ފ ަނޑި ޔ ާރ ުނ ްގ ެ‬ ‫މި ޤާނޫނުއ ަސ ީ‬ ‫އ ެހ ެނ ް ފ ަނޑި ޔ ާރ ުނ ް‬

‫ތ ެރ ެއި ނ ް އ ުއ ްތ ަމަފ ަނޑި ޔާރ ު ފި ޔ ަވ ައި‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ ދ ަށ ުނ ް ގ ޮތ ެއ ް ކ ަނޑައަޅަނ ްދ ެނ ް ފ ަނޑި ޔ ާރ ުކ ަމ ުގ ެ‬ ‫މ ަޤ ާމ ުގ ައި‬

‫ދ ެމި ތި ބ ޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސއ ަށ ް ޢ ަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ތި ިބ ފ ަނޑި ޔ ާރ ުނ ްގ ެ‬ ‫)ށ( މި ޤާނޫނުއ ަސ ީ‬ ‫ިކބ ައި ގ ައި ‪،‬‬

‫މި‬

‫ާސގ ެ‬ ‫ޤ ާނ ޫނުއަސ ީ‬

‫‪149‬‬

‫ވަނަ‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ައި‬

‫ޝރ ުޠ ުތ ައ ް ފ ުރި ހ ަމ ަވ ާކަނ ް ނުވަތ ަ ނ ޫނ ްކ ަނ ް‪،‬‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ަ‬ ‫ޝލ ް‬ ‫ާސގ ެ ‪ 157‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ައި ބ ަޔ ާނ ްކ ުރ ާ ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢ ަމ ަލ ުކ ުރ ާނ ް ފ ަށ ާތ ާ‬ ‫ޝނ ުނ ް‪ ،‬މި ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސަ ރވި ް‬ ‫ގި ނަވ ެގެނ ް ދ ެ އަހ ަރ ު ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ކ ަނ ޑ ައ ަޅ ާނ ްވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ނ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގ ެމ ަ ީތނ ް ބ ަލ ާބ ެލ ުމ ުގ ައި ފ ަނޑި ޔ ާރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ާސ ގ ެ ‪149‬‬ ‫މ ަޤ ާމ ުގ ައި ހ ުރި ީމ ހ ެއ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި މި ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬ ‫ޝ ރ ުޠ ުތ ަކ ެއ ް‬ ‫ޝރ ުޠ ެއ ް ނ ުވަތ ަ ަ‬ ‫ވ ަނަ މ ާއ ްދ ާ ގ ައި ބ ަޔާނ ްކ ޮށްފ ައި ވ ާ ަ‬ ‫އ ެ ީމ ހ ަކ ު އ ެ ިހ ނދ ުނ ް‬

‫ފ ުރި ހަމ ަނ ުވ ާކަމ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފި ނަމ ަ‪،‬‬

‫ފ ެށި ގެނ ް ފ ަނޑި ޔާރ ުކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކ ވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ރ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ބ ަލ ާބ ެލ ުމުގ ައި ‪ ،‬ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ‬ ‫ާސގ ެ ‪149‬‬ ‫މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި ީމހ ެއ ްގ ެ ިކބ ައި ގ ައި ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ވަނަ މ ާއ ްދ ާ ގ ައި‬

‫ޝރ ުޠުތ ައ ް ފ ުރި ހަމ ަވާކަމ ަށ ް‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ަ‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފި ނަމ ަ‪ ،‬އ ެ ީމހ ަކ ު މި‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ފ ަނޑި ޔާރުކަމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ބ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ނ( ގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް މ ަޤ ާމުނ ް‬

‫ވ ަ ިކވާވ ަ ިކވުނ ް ފި ޔަވ ައި ‪ ،‬ފ ަނޑި ޔާރަކ ު މ ަޤ ާމުނ ް ވ ަ ިކކުރެވ ޭނީ‬ ‫ާސގ ެ ‪ 154‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ )ށ( ގ ައި‬ ‫ހަމ ައެކ ަނި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪137‬‬


‫ނ ކޯޓުތައް‬ ‫އެހެނި ހެ ް‬

‫‪.286‬‬

‫ޞ‬ ‫ިޞ ް‬ ‫ކޯޓުތަކުގެ ިއޚްތ ާ‬

‫‪.287‬‬

‫ނރަލް‬ ‫ޮސ ިކއުޓަރ ޖެ ެ‬ ‫ޕްރ ި‬

‫‪.288‬‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ިހނގ ަމުނ ް އ ައި ކ ޯޓުތ ައ ް‪،‬‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސގ ެ ‪ 141‬ވަނަ މ ާއ ްދ ާގ ެ ދ ަށުނ ް އުފ ައ ްދ ާ ކ ޯޓުތ ައ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އުފ ައ ްދާންދެނ ް އެގ ޮތުގ ައި ދ ެމި‬

‫ހުންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސއ ަށ ް‬ ‫މި ބ ާބ ުގ ެ ދ ަށުނ ް ޤ ާއި މ ްކުރ ާ ސުޕ ްރީ މ ްކޯޓ ަށ ާއި ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ިހނގ ަމުންއ ައި ކ ޯޓުތަކ ަށ ް ހުށ ަހ ެ ިޅ ނ ުނި މި ހ ުރި‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އުފ ައ ްދ ާ ކ ޯޓުތަކ ަށ ް ހުށ ަހ ެ ިޅ‪،‬‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތަކ ަ ީކ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެ ކ ޯޓުތ ަކުގ ައި ހ ުރި މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ެއްކަމ ަށ ް ބ ެލެވޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ހ( މި‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ާސގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ތި ރީ ް‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް ޢ ައްޔަންކ ޮށ ް‬ ‫)ށ( މި ބ ާބުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޕްރ ި‬ ‫އޭނ ާ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވާންދެނ ް މި‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު އ ަދ ާކުރ ާނީ‬ ‫ޕްރ ި‬ ‫ބަނ ްޑާރަނައި ބ ެވ ެ‪.‬‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫މި ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޕްރ ި‬

‫ޖެނެރަލ ްގ ެ‬

‫ސ‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތ ު ބަނ ްޑާރަނައި ބ ަށ ް އ ަދ ާކުރެވ ޭނީ ގި ނަވ ެގެނ ް ތި ރީ ް‬ ‫ސ ވާންދެންނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫)ނ(‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ‬ ‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް ޕްރ ި‬ ‫މ ަޤާމ ަށ ް ީމހ ަކ ު ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާނީ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ އެންމ ެ އި ސްވ ެރި ޔ ާގ ެ‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ‬ ‫ޙ ައި ޘި އްޔ ަތުނ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް ޕްރ ި‬ ‫ޖެނެރަލ ްގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ީމހ ަކ ު ކ ަނޑައ ަޅ ާނީ ‪،‬‬

‫މި‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ފަނަރަ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި އ ެ ީމހ ެއ ްގ ެ ނަނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬ ‫ހުށަހަޅ ައި‬

‫އެ‬

‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬

‫ސއ ަށ ް‬ ‫ޖ ަލ ް ާ‬

‫ހ ާޒި ރ ުވ ެ‬

‫ވ ޯޓ ުދި ނ ް‬

‫މެންބަރުނ ްގ ެ ތި ންބ ައި ކުޅ ަ ދެބ ައި ގ ެ އ ަޣުލ ަ ިބއްޔ ަތުނ ް އ ެ ނަނ ް‬ ‫ފާސްވ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬


‫ނ‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ނ ކޮމ ަ‬ ‫ްޝ ް‬ ‫ނޓި‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫އެ ް‬

‫‪.289‬‬

‫ނތައް‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ުސތަ ިޤއްލު ކޮމ ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.290‬‬

‫ނ‬ ‫ދ ިމއޮތު ް‬ ‫ނތައް ެ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.291‬‬

‫ިޞލާޙެއް‬ ‫ށ އ ް‬ ‫ސއ ަ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.292‬‬

‫ސ‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާ ތ ާރީ ޚުނ ް ފ ެށި ގެނ ް ފ ަ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ‪،‬‬

‫މި‬

‫ާސގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އެނ ްޓި ‪-‬‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޝނ ެއ ް އުފ ައ ްދާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫ކޮރަޕ ަ‬ ‫މި‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ފުރަތަމ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫ސދޮޅ ަ ް‬ ‫ސ ބ ާއ ްވ ާތ ާ ފ ަ ް‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫މި‬

‫ޝނ ާއި ‪،‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ާސގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އި ލ ެކ ަ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ް ޢ ައްޔަނ ް‬ ‫ޝނ ާއި ‪ ،‬ޕްރ ި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ޢަމ ަލ ުކުރަމުނ ްދ ާ ޤާނޫނުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ނ ުވ ާ ޤާނޫނުތަކ ަށ ް ޢަމ ަލ ު‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ކުރ ެވ ެމުނ ްދާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ފުރަތަމ ަ އި ނ ްތިޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރިއ ްޔ ާއ ާއި‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ީމހުނ ް‪ ،‬އ ެ ީމހުނ ްގ ެ މ ަޤ ާމުތ ަކ ާ‬

‫ނ‬ ‫ނއު ް‬ ‫ނގެ ަ‬ ‫ު‬

‫ޙ ަވ ާލ ުވ ުމ ުގ ެ‬

‫ސ އި ޞް ލ ާޙ ެއ ް‬ ‫ާސއ ަށ ް އ ެއ ްވ ެ ް‬ ‫ކ ުރީ ނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ގެނެސްގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ށ ް‬ ‫ނ ފެ ު‬ ‫ޢަމަލުކުރާ ް‬

‫‪.293‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާނީ ‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސކ ޮށ ް ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ‬ ‫ްޞ މ ަޖި ީލހުނ ް ފ ާ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޚ ާއ ަ‬ ‫ތ ަޞް ީދޤުކ ޮށ ް ސަ ރ ��ކާރ ުގ ެ ގ ެޒ ެޓްގ ައި ޝާ އި ޢ ުކުރ ުމުންނ ެވ ެ‪.‬‬

‫)ށ(‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ެށ ުމުނ ް ‪ 1998‬ޖެނުއ ަރީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪1‬‬

‫ވަނަ‬

‫ދުވ ަހ ު ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް‬

‫ފ ަށާފ ައި ވ ާ ”ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬

‫ާސ“ އ ުވ ުނީ އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫‪139‬‬


‫ާސގ ެ‬ ‫)ނ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި އ ެހެނ ް އ ޮތްނަމ ަވެސް‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ދ ަށުނ ް‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ާއި‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ސ‬ ‫މ ަޖި ލި ް‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ެވެންދެނ ް މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތަކ ަށ ް‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ްވ ާނީ މި ބ ާބުގ ައި ކ ަނޑ ައ ެޅި ގެނ ް ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫ގޮތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ދ ިމއޮތު ް‬ ‫ިސ ެ‬ ‫ނގެ މަ ިޖލ ް‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫‪.294‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އޮންނަ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ެއ ް ހ ޮވުމ ަށ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬ ‫ފުރަތަމ ަ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ބ ާއްވ ައި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް މެންބަރުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް އ ެ ީމހުނ ް މެންބަރުކ ަމ ާ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާންފ ަށ ާއި ރ ު އ ޮތ ް‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުވާންދެނ ް‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ދ ެމި އޮންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬

‫)ށ( މި‬

‫ާސ ތ ަޞް ީދޤ ުކުރުމ ަށްފ ަހ ު ބ ާއ ްވ ާ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ސގ ައި އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސަ ކ ާއި ނައި ބުރަ ީއސެއ ް‪ ،‬އ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫ސއްރ ު ވޯޓ ަކުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ރަ ީއސާއި‬ ‫ި‬ ‫ސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ެވެންދެނ ް އ ެ ޖ ަލްސާގ ެ ރި ޔ ާސަ ތ ު‬ ‫ނައި ބުރަ ީއ ް‬ ‫ސއ ަށ ް ހ ާޒި ރ ުވ ެ ތި ިބ މެންބަރުނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް‬ ‫ބަލަހ ައ ްޓ ާނީ އ ެ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫ސ ީވ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމުގ ައި މ ެދުނ ުކ ެނޑި އެންމ ެ ގި ނަ ދުވ ަ ް‬ ‫މެންބަރ ެކ ެވ ެ‪ .‬މެންބަރުކ ަމުގ ައި މ ެދުނ ުކ ެނޑި އެންމ ެ ގި ނަ‬ ‫ސ ީވ ގި ނަ މެންބަރުންތ ަކ ެއ ް ތި ިބ ނަމ ަ އ ެ މެންބަރުނ ްގ ެ‬ ‫ދުވ ަ ް‬ ‫ތެރ ެއި ނ ް ޢ ުމުރުނ ް އެންމ ެ ދ ޮ ީށ މެންބަރ ެކ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ނ(‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ ފުރަތަމ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މި ގާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ބ ާއ ްވ ާ ތ ާރީ ޚ ާއި އި ނ ްތި ޤ ާ ީލ މަރުޙ ަލާގ ައި‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫އޮންނަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ގ ޮނޑި އ ެއ ް ހުސްވ ާ ތ ާރީ ޚ ާ ދެމ ެދ ު‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ މ ުއްދ ަތ ެއ ް އ ޮތްނަމ ަ އ ެ ގ ޮނޑި އ ަށ ް އ ަލުނ ް‬ ‫ހަމ ަ ް‬ ‫މެންބަރަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬ ‫ރތައް‬ ‫ބ ު‬ ‫ޔތުތަކާ ިއ ާ‬ ‫ަސއޫ ިލއް ަ‬ ‫މ ް‬

‫‪.295‬‬

‫)ހ(‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް އަންނަނި ވި ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫‪.1‬‬

‫މި‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ބ ާބުގ ައި‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ‬

‫މ ަގުފ ަ ިހކ ޮށ ްދި ނ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ް‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބުތ ައ ް‪،‬‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫މި‬

‫ބ ޭއ ްވުމ ަށ ް‬

‫ކުރާންޖެހ ޭ އެންމެހ ައި‬

‫ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪.2‬‬

‫ާސއ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ ޤާނޫނުތަކ ަ ީކ ކޮބ ައި ތ ޯ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބަލ ައި އ ެ ޤާނޫނުތ ައ ް އި ޞް ލ ާޙ ުކުރުމ ަށ ް ނުވަތ ަ އުވ ައި ލުމ ަށ ް‬ ‫ކުރާންޖެހ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރުނ ް‪.‬‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ހ ަދާންޖެހ ޭ ޤާނޫނުތ ައ ް ހަދ ައި‬ ‫‪ .3‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފާސްކުރުނ ް‪.‬‬ ‫‪ .4‬ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގ ުމ ުގ ެ ކަންތ ައްތ ަކ ާއި ‪ ،‬ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު‬ ‫ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ ކަންތ ައްތ ަކ ާއި ‪ ،‬ދުވ ަހުނ ް ދުވަހ ަށ ް ކުރާންޖެހ ޭ‬ ‫ސ ކަންތ ައްތ ައ ް ރަނގަޅ ަށ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫އެނޫނ ްވ ެ ް‬ ‫ހ ަދާންޖެހ ޭ ޤާނޫނުތ ައ ް ހ ެދުނ ް‪.‬‬

‫‪141‬‬


‫)ށ(‬

‫ާސއ ާ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް މި ހާތަނަށ ް ހުށ ަހ ެޅި ފ ައި ވ ާ މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ތ ަޢާރ ުޟް ނ ުވ ާ‬

‫އ ެހ ެނި ހެނ ް‬

‫ިބލުތ ަކ ާއި‬

‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ާގުޅ ޭ‬

‫މ ަސަ އްކ ަތްތ ައ ް އ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ކ ުރި އ ަށ ް ގެނ ްދާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގެ ިއ ް‬ ‫ރައްޔި ތު ް‬

‫‪.296‬‬

‫ނ މަޤާމުތަކާ ިއ‬ ‫އެހެނި ހެ ް‬

‫‪.297‬‬

‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް މެންބަރުނ ް‬ ‫)ހ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ހ ޮވުމ ަށ ް ބ ާއ ްވ ާ ފުރަތަމ ަ‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ު ‪ 2009‬ފ ެބްރުއ ަރީ ‪15‬‬

‫ވަނަ ދުވ ަހ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް ބ ާއ ްވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ( މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( ގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރުނ ް އ ެ ީމހުނ ްގ ެ މ ަޤ ާމ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް އ ެ މ ަޤ ާމްތ ަކ ާ‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރ ާ‬ ‫ޙ ަވ ާލ ުވުމ ަށްފ ަހ ު‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ސ ‪ 2009‬މ ާރޗ ް‬ ‫ފުރަތަމ ަ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ ފުރަތަމ ަ ޖ ަލ ް ާ‬ ‫‪ 1‬ވަނަ ދުވ ަހ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް ބ ާއ ްވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ނ‬ ‫ދ ިމއޮތު ް‬ ‫ސތައް ެ‬ ‫ްސ ާ‬ ‫މުއައ ަ‬

‫)ހ( މި ބ ާބުގ ައި ވ ަ ިކގޮތަކ ަށ ް ކ ަނޑައަޅ ައި ފ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތ ައ ް ފި ޔަވ ައި ‪،‬‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާތ ާ އެންމ ެ ގި ނަވ ެގެނ ް‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސގ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ް‬ ‫ދ ެ އަހަރ ު ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫މ ަޤ ާމްތަކ ަށ ް ީމހުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ޢ ައްޔަންކ ޮށ ް ނި ންމ ައި ‪،‬‬ ‫ސތ ައ ް މި‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫އ ަދި މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ް އުފ ައްދ ައި ނުވަތ ަ‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޤ ާއި މްކ ޮށ ް ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ާސގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ އެންމެހ ައި މ ަޤ ާމްތަކ ަށ ް‬ ‫)ށ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސގ ައި ނުވަތ ަ މި ބ ާބުގ ައި‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬

‫ގޮތ ަށ ް ީމހުނ ް އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް ނުވަތ ަ ޢ ައްޔަންކ ޮށ ް ނި މެންދެނ ް‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ޢ ައްޔަންކ ޮށްފ ައި ވ ާ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ނުވަތ ަ އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށްފ ައި ވ ާ ީމހުނ ް އ ެ ީމހުނ ްގ ެ މ ަޤ ާމްގ ައި‬ ‫ދ ެމި ތި ބޭނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫)ނ(‬

‫މި‬

‫ާސގ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ސތ ައ ް މި‬ ‫ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވ ާ މުއ ައ ްސަ ާ‬

‫ާސގ ައި ނުވަތ ަ މި ބ ާބުގ ައި ބ ަޔާންކ ޮށްފ ައި ވާގޮތ ަށ ް‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ަށ ް‬ ‫އ ުފ ެއްދެންދެނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު‬

‫ސތ ައ ް‬ ‫އުފ ައ ްދާފ ައި ވ ާ ނުވަތ ަ ޤ ާއި މްކ ޮށްފ ައި ވ ާ އެފަދ ަ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ދ ެމި ހުންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ދ ީރ‬ ‫ނ ިއ ާ‬ ‫ުޞލު ް‬ ‫ރކަ ީޒ އ ޫ‬ ‫ލާމަ ު‬

‫‪.298‬‬

‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ އި ދ ާރީ ދ ާއި ރާތ ައ ް ލާމަރުކ ަ ީޒ އ ުޞޫ ލުނ ް ިހނ ްގުމ ަށްޓަކ ައި ‪،‬‬ ‫ްސލްތ ަކ ާއި ރަށ ު‬ ‫ާސގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް އަތ ޮޅ ު ކ ައުނ ި‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ނ‬ ‫ނގު ް‬ ‫ދ ިއރާތައް ިހ ް‬ ‫ާ‬

‫ްސލްތ ައ ް އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރުމ ަށ ް ބ ާއ ްވ ާ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު‬ ‫ސ ީޓ ކ ައުނ ި‬ ‫ްސލްތ ަކ ާއި ި‬ ‫ކ ައުނ ި‬ ‫‪ 2009‬ޖުލ ައި ‪ 1‬ވަނަ ދުވ ަހ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް ބ ާއްވ ައި ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނ‬ ‫ނގަތު ް‬ ‫ޔމަ ް‬ ‫ށ ިކ ަ‬ ‫ސއ ަ ް‬ ‫ަސ ީ‬ ‫ނއ ާ‬ ‫ނ ު‬ ‫ޤާ ޫ‬

‫‪.299‬‬

‫)ހ(‬

‫ވ ެރި ކ ަނ ް ިހނ ްގ ާ ފ ަރ ާތ ުނ ްނ ާއި‬

‫ރައ ްޔި ތ ުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލ ހ ުނ ްނ ާއި‬

‫ޢ ަދ ުލ ު އި ނ ްޞާ ފ ު ޤ ާއި މ ްކުރ ުމ ުގ ެ ބ ާރ ުނ ްނ ާއި‬

‫ސ ތ ަޤި އ ްލ ު‬ ‫މު ް‬

‫ސ ތ ަޤި އ ްލ ު މ ަޤ ާމ ްތ ަކުގ ައި ތި ިބ ީމ ހ ުނ ްނ ާއި‬ ‫ޝންތ ަކުނ ްނ ާއި މ ު ް‬ ‫ކ ޮމި ަ‬ ‫ސ ތ ަކުނ ްނ ާއި ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މ ަޤ ާމ ްތ ަކ ާ ޙ ަވ ާލ ުވ ެ‬ ‫ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މުއ ައ ްސަ ާ‬ ‫ާސ އ ަށ ް‬ ‫ތި ިބ ީމހުނ ްނ ާއި އ ެނ ްމ ެހ ައި ރައ ްޔި ތ ުނ ް މި ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކ ުރ ާނ ް ފ ެށ ުމ ާއ ެކ ު މި‬

‫ާސ ގ ައި ވ ާ އ ެނ ްމ ެހ ައި‬ ‫ޤ ާނ ޫނުއަސ ީ‬

‫ކ ަންތ ައްތަކ ަށ ް ފ ުރި ހ ަމައ ަށ ް ިކ ޔ ަމަނ ްވ ެ‬

‫ޢ ަމ ަލ ުކ ުރ ާނ ްވ ާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސ ގ ައި ބ ަޔ ާނ ްކ ޮށ ްފ ައި ވ ާ‬ ‫ޤާނޫނ ެއ ް ހ ެދި ފ ައި ނ ެތުމ ަ ީކ މި ޤ ާނ ޫނ ުއަސ ީ‬ ‫ާސ ހ ައ ްޤުތ ަކ ާއި މި ނި ވަނ ްކަމ ަށ ް ބ ުރ ުލ ެއ ް އަރ ާފ ަދ ަ ޢ ަމ ަލ ެއ ް‬ ‫އ ަސ ީ‬ ‫ހ ުއްދ ަ ވާނޭކަމ ެއ ް ނ ޫނ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި މ ާއ ްދ ާގ ެ )ހ( އ ެހެންއ ޮތ ް ނަމ ަވެސް‪:‬‬

‫‪143‬‬


‫ާސއ ަށ ް‬ ‫‪ .1‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ޢަމ ަލ ުކުރަމުނ ްދ ާ‬

‫ާސއ ާ‬ ‫ޤާނޫނުތ ަކުގ ައި ވ ާ ކަންތ ައްތ ަކ ުގ ެތެރ ެއި ނ ްމި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ ކަންކަނ ް ފާހަގަކ ޮށ ް‪ ،‬އ ެ ޤާނޫނުތ ައ ް އި ޞް ލ ާޙ ު‬ ‫ކުރ ެވެންދެނ ް‬

‫ނުވަތ ަ‬

‫އުވ ައި ލ ެވެންދެނ ް‬

‫ގ ޮތ ެއ ް‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ެ‬

‫ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސއ ާ ތ ަޢާރ ުޟް ވ ާ ޤާނޫނުތ ަކ ާއި‬ ‫މި ގ ޮތުނ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ަށ ް‬ ‫ސޓ ެއ ް‪ ،‬މި ޤާނޫންއަސ ީ‬ ‫ޤާނޫނުތ ަކ ުގ ެ ބ ައި ތ ަކ ުގ ެ ލި ް‬ ‫ސ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ވ ެރި ކަނ ް‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާތ ާ ތި ރީ ް‬ ‫ިހނ ްގާފަރ ާތުނ ް‬

‫ތ ައ ްޔާރުކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫ހުށަހ ަޅާނ ް ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ ޤާނޫނުތ ައ ް އި ޞް ލ ާޙ ުކުރާނ ެ‬ ‫ާސއ ަށ ް‬ ‫ނުވަތ ަ އުވ ައި ލާނ ެ މަރުޙ ަލާތ ައ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާންފ ަށ ާތ ާ ނުވ ަދި ހ ަ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬


‫‪ .2‬މި‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރުމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޤާނޫނުތ ައ ް‬

‫ހަދ ައި‬

‫އެ‬

‫ޤާނޫނުތަކ ަށ ް‬

‫ހ ަދާންޖެހ ޭ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް‬

‫ފަށަންދެނ ް އެކަންކ ަމ ާގުޅޭގ ޮތުނ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ެ ގ ޮތ ެއ ް‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬މި ގ ޮތުނ ް‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ހ ަދާންޖެހ ޭ ޤާނޫނުތ ަކ ުގ ެ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާތ ާ‬ ‫ސޓ ެއ ް‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ލި ް‬ ‫ސ‬ ‫ތި ރީ ް‬

‫ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬

‫ވ ެރި ކަނ ް ިހނ ްގާފަރ ާތުނ ް‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬

‫ހުށަހ ަޅާނ ް‬

‫ތ ައ ްޔާރުކ ޮށ ް‬ ‫ވާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި‬

‫މ ަޖި ީލހ ަށ ް‬

‫އ ެ ޤާނޫނުތ ައ ް ހ ަދ ާ‬

‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް‬

‫ާސއ ަށ ް ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް‬ ‫ފ ަށާނ ެ މަރުހ ަލާތ ައ ް މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ފ ަށ ާތ ާ ނުވ ަދި ހ ަ ދުވ ަހ ުގ ެ ތެރޭގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުނ ް‬ ‫ފާސްކުރާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ޔ މަޤާމުގަ ިއ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫ރައ ު‬

‫‪.300‬‬

‫)ހ(‬

‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އޮންނަ ފުރަތަމ ަ ރި ޔ ީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ިސ‬ ‫ނގެ މަ ިޖލ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫ރމާ ިއ ވަ ީޒ ު‬ ‫ދ ިމހު ު‬ ‫ެ‬

‫ބ ާއްވ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ީމހ ަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް‬

‫ނ‬ ‫ދ ިމއޮތު ް‬ ‫ެ‬

‫ާސއ ަށ ް‬ ‫އ ެ ީމހ ަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވާންދެނ ް‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އޭނ ާގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ދ ެމި ހުންނާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪145‬‬


‫)ށ(‬

‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އޮންނަ ފުރަތަމ ަ ރި ޔ ީ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ބ ާއްވ ައި ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤާމ ަށ ް ީމހ ަކ ު އި ނ ްތި ޚ ާބުކ ޮށ ް‬ ‫ާސއ ަށ ް‬ ‫އ ެ ީމހ ަކ ު އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވާންދެނ ް‪ ،‬މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޢަމ ަލ ުކުރާނ ް ފ ަށ ާއި ރ ު ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާކ ަމ ުގ ެ މ ަޤ ާމުގ ައި ހ ުރި‬ ‫ސ‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ޢ ައްޔަންކ ޮށްފ ައި ވ ާ ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ލި ް‬ ‫ދ ެމި އޮންނާނ ެއ ެވ ެ‪ .‬އ ަދި އ ެ މ ަޖި ީލހ ަށ ް ބަދ ަލ ުގެނައ ުމ ުގ ެ އި ޚ ުތި ޔާރ ު‬ ‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔާއ ަށ ް ލި ިބގެނ ްވ ެއ ެވ ެ‪.‬‬

‫ާސ އި ނ ްތި ޚާބ ަށްފ ަހ ު‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް އޮންނަ ފުރަތަމ ަ ރި ޔ ީ‬ ‫)ނ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޢ ައްޔަނ ްކުރ ާ ވ ަ ީޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހުގ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ‬ ‫މެންބަރުނ ް ިހމ ެނި ގެނ ެއ ް ނ ުވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ބ‬ ‫ނ ިތޚާ ު‬ ‫ާސ ިއ ް‬ ‫ރި ޔ ީ‬

‫‪.301‬‬

‫ާސ އި ނ ްތި ޚ ާބ ު‬ ‫ާސގ ެ ދ ަށުނ ް ބ ާއ ްވ ާ ފުރަތަމ ަ ރި ޔ ީ‬ ‫)ހ( މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫‪2008‬‬

‫އ ޮކ ްޓޯބ ަރ‬

‫‪10‬‬

‫ވަނަ‬

‫ދުވ ަހ ުގ ެ ކ ުރީ ނ ް ބ ާއްވ ައި‬

‫ނި ނ ްމާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬ ‫)ށ(‬

‫މި‬

‫މ ާއ ްދ ާގ ެ‬

‫)ހ(‬

‫ގ ައި ވ ާ‬

‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‬

‫އި ނ ްތި ޚ ާބ ުކުރެވ ޭ‬

‫ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ ‪ 2008‬ނޮވ ެމްބ ަރ ‪11‬ވަނަ ދުވ ަހ ު އޭނ ާގ ެ‬ ‫މ ަޤ ާމ ްގ ެ ހުވ ައި ކ ޮށ ް އ ެ މ ަޤ ާމ ާ ޙ ަވ ާލ ުވާނ ްވާނ ެއ ެވ ެ‪.‬‬




147


‫ދވަލު ‪1‬‬ ‫ޖަ ު‬

‫އެ ިކއެ ިކ މަޤާމުގެ ހުވަ ިއ‬ ‫ޔގ ެ ހުވަ ިއ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫‪ .1‬ރައ ު‬

‫”އ ަހުރެނ ް‬

‫‪..........‬‬

‫) ީމހ ާގ ެ‬

‫ނަނ ް(‬

‫‪..........‬‬

‫ާސ އ ާއި‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ޙ ުރްމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ‬ ‫ދި ވ ެ ިހ ޤ ައުމ ަށ ް އި ޚ ްލ ާޞް ތ ެރި ވުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެއްގ ޮތ ްވާގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް‪ ،‬ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި‬ ‫ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬އ ަދ ާކުރުންމ ަ ީތ ދ ެމި ހުރުމ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ގަނ ް ީދ ހުވ ައި ކުރަމ ެވ ެ‪“.‬‬

‫ބގ ެ ހުވަ ިއ‬ ‫ނ ިއ ު‬ ‫ޔގ ެ ަ‬ ‫ީސލްޖުމްހޫރި އް ާ‬ ‫‪ .2‬ރައ ު‬

‫”އ ަހުރެނ ް‬

‫‪..........‬‬

‫) ީމހ ާގ ެ‬

‫ނަނ ް(‬

‫‪..........‬‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ޙ ުރްމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހ‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ‬ ‫ޤ ައުމ ަށ ް އި ޚ ްލ ާޞް ތ ެރި ވުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ނައި ބ ުގ ެ މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ވ ާޖި ބުތ ައ ް‪ ،‬ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި‬ ‫ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬އ ަދ ާކުރުންމ ަ ީތ ދ ެމި ހުރުމ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ގަނ ް ީދ ހުވ ައި ކުރަމ ެވ ެ‪“.‬‬

‫‪148‬‬


‫ނގ ެ ހުވަ ިއ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގ ެ މ ެ ް‬ ‫ރ ް‬ ‫‪ .3‬ވަ ީޒ ު‬

‫”އ ަހުރެނ ް‬

‫‪..........‬‬

‫) ީމހ ާގ ެ‬

‫ނަނ ް(‬

‫‪..........‬‬

‫ާސ އ ާއި‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ޙ ުރްމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހ‬

‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ‬ ‫ޤ ައުމ ަށ ް އި ޚ ްލ ާޞް ތ ެރި ވުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ރަ ީއސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާ އ ަހުރެންނ ާ ޙ ަވ ާލ ުކުރ ާ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ަކ ާއި ވ ަ ީޒރ ެއ ްގ ެ‬ ‫‪ /‬ބަނ ްޑާރަނައި ބ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‪ ،‬ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬އ ަދ ާކުރުންމ ަ ީތ‬ ‫ދ ެމި ހުރުމ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ގަނ ް ީދ ހުވ ައި ކުރަމ ެވ ެ‪“.‬‬

‫ނގ ެ ހުވަ ިއ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނގެ މަ ިޖ ީލހުގ ެ މ ެ ް‬ ‫‪ .4‬ރައްޔި ތު ް‬

‫”އ ަހުރެނ ް‬

‫‪..........‬‬

‫) ީމހ ާގ ެ‬

‫ނަނ ް(‬

‫‪..........‬‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ޙ ުރްމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ާސ އ ާއި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ދެމ ެހ ެއ ްޓުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހ ޤ ައުމ ަށ ް‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އި ޚ ްލ ާޞް ތ ެރި ވުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ މ ަޖި ީލހ ުގ ެ މެންބަރ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުނ ް އ ަހުރެނ ް އ ަދ ާކުރާންޖެހ ޭ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪،‬‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް‪ ،‬ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬އ ަދ ާކުރުންމ ަ ީތ ދ ެމި ހުރުމ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ގަނ ް ީދ ހުވ ައި ކުރަމ ެވ ެ‪“.‬‬

‫ނގ ެ ހުވަ ިއ‬ ‫ރ ް‬ ‫ޔ ު‬ ‫ޔރާ ިއ ފަނ ިޑ ާ‬ ‫‪ .5‬އުއްތަމަފަނ ިޑ ާ‬

‫‪..........‬‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ޙ ުރްމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫”އ ަހުރެނ ް‬

‫‪..........‬‬

‫) ީމހ ާގ ެ‬

‫ނަނ ް(‬

‫ާސ އ ާއި‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޤާނޫނ ު ދަމަހ ައްޓ ައި ‪ ،‬ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް‬

‫ރައ ްކ ާތ ެރި ކުރުމ ަށ ާއި ‪ ،‬އ ުއްތަމަފ ަނޑި ޔާރ ުގ ެ ‪ /‬ފ ަނޑި ޔާރ ެއ ްގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ާސ އ ާއި ޤާނޫނ ާ އ ެއްގ ޮތ ްވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪ ،‬ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‪،‬‬ ‫ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ަދ ާކުރުންމ ަ ީތ ދ ެމި ހުރުމ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ގަނ ް ީދ ހުވ ައި ކުރަމ ެވ ެ‪“.‬‬

‫‪149‬‬


‫ުސތަ ިޤއްލު މަޤާމްތަކުގ ެ ހުވަ ިއ‬ ‫ނއި‪ ،‬މ ް‬ ‫ނ ާ‬ ‫ރ ް‬ ‫ބ ު‬ ‫ނ ަ‬ ‫ނތަކުގެ މ ެ ް‬ ‫ިޝ ް‬ ‫ުސތަ ިޤއްލު ކޮމ ަ‬ ‫‪ .6‬މ ް‬

‫”އ ަހުރެނ ް‬

‫‪..........‬‬

‫) ީމހ ާގ ެ‬

‫‪..........‬‬

‫ނަނ ް(‬

‫އި ސްލ ާމ ް ީދނަށ ް ޙ ުރްމ ަތ ްތ ެރި ކ ޮށ ް ިހތުމ ަށ ާއި ‪،‬‬

‫ާސއ ަށ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ވުމ ަށ ާއި ‪ ،‬ދި ވ ެ ިހ ޤ ައުމ ަށ ް އި ޚ ްލ ާޞް ތ ެރި ވުމ ަށ ާއި ‪،‬‬ ‫ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ ‪/‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ްޝނ ް ް‬ ‫ޮސ ިކއުޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ ‪ /‬އި ލ ެކ ަ‬ ‫އ ޮޑި ޓ ަރ ޖެނެރަލ ްގ ެ ‪ /‬ޕްރ ި‬ ‫ސވި ލ ް‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ‪ި /‬‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ ‪ި /‬ހއުމަނ ް ރައި ޓ ް ް‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝލ ް ސަ ރވި ް‬ ‫ޖ ު ީޑ ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ ވ ާޖި ބުތ ަކ ާއި‬ ‫ްޝނ ް ކ ޮމި ަ‬ ‫ޝނ ުގ ެ މެންބަރުކ ަމ ުގ ެ ‪ /‬އެނ ްޓި ‪-‬ކޮރަޕ ަ‬ ‫ސ ކ ޮމި ަ‬ ‫ސަ ރވި ް‬ ‫ާސ އ ާއި‬ ‫މަސްއ ޫލި އްޔ ަތުތ ައ ް ދި ވ ެ ިހރ ާއްޖ ޭގ ެ ޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ ޤާނޫނުއަސ ީ‬

‫ޤާނޫނުގ ައި ވ ާ ގ ޮތ ުގެމ ަ ީތނ ް‪،‬‬

‫ތ ެދ ުވ ެރި ކ ަމ ާއި އ ަމާނ ާތ ްތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު‪ ،‬އ ަދ ާކުރުންމ ަ ީތ ދ ެމި ހުރުމ ަށ ް މ ާތ ްﷲ ގަނ ް ީދ ހުވ ައި ކުރަމ ެވ ެ‪“.‬‬

‫ދވަލު ‪2‬‬ ‫ޖަ ު‬

‫ދ ިއރާތައް‬ ‫ދ ީރ ާ‬ ‫ިއ ާ‬ ‫މ ާލ ެ )ވި ލި ނގި އ ްޔ ާއި ހ ުޅ ުމ ާލ ެ ިހމެނޭގ ޮތުނ ް(‬ ‫ހއ‬

‫ތި ލ ަދުންމ ަ ީތ އ ުތުރ ުބ ުރި‬

‫ހދ‬

‫ތި ލ ަދުންމ ަ ީތ ދ ެކުނ ުބ ުރި‬

‫ށ‬

‫މި ލ ަދުންމ ަޑ ުލ ު އ ުތުރ ުބ ުރި‬

‫ނ‬

‫މި ލ ަދުންމ ަޑ ުލ ު ދ ެކުނ ުބ ުރި‬

‫ރ‬

‫ސމ ަޑ ުލ ު އ ުތުރ ުބ ުރި‬ ‫މާޅ ޮ ް‬

‫ބ‬

‫ސމ ަޑ ުލ ު ދ ެކުނ ުބ ުރި‬ ‫މާޅ ޮ ް‬

‫ޅ‬

‫ފ ާދި އްޕ ޮޅ ު‬

‫ކ‬

‫މ ާލެއަތ ޮޅ ު‬

‫އއ‬

‫އ ަރި އަތ ޮޅ ު އ ުތުރ ުބ ުރި‬

‫‪150‬‬


‫އދ‬

‫އ ަރި އަތ ޮޅ ު ދ ެކުނ ުބ ުރި‬

‫ވ‬

‫ފ ެލި ދެއަތ ޮޅ ު‬

‫މ‬

‫މުލަކަތ ޮޅ ު‬

‫ފ‬

‫ނި ލަންދެއަތ ޮޅ ު އ ުތުރ ުބ ުރި‬

‫ދ‬

‫ނި ލަންދެއަތ ޮޅ ު ދ ެކުނ ުބ ުރި‬

‫ތ‬

‫ކ ޮޅުމ ަޑ ުލ ު‬

‫ލ‬

‫ހ ައ ްދުންމ ަތި‬

‫ގއ‬

‫ހުވ ަދުއަތ ޮޅ ު އ ުތުރ ުބ ުރި‬

‫ގދ‬

‫ހުވ ަދުއަތ ޮޅ ު ދ ެކުނ ުބ ުރި‬

‫ޏ‬

‫ފުވ ައ ްމުލ ައ ް‬

‫ސ‬

‫އ ައ ްޑުއަތ ޮޅ ު‬

‫ދވަލު ‪3‬‬ ‫ޖަ ު‬ ‫ދ‬ ‫ޤައު ީމ ދި ަ‬

‫ދ‬ ‫ޤައު ީމ ދި ަ‬

‫‪151‬‬


‫ނވާ ގޮތް‬ ‫ލ ިވގެ ް‬ ‫ދ އެކު ެ‬ ‫ޤައު ީމ ދި ަ‬

‫ާސގ ެ ‪ 12‬ވަނަ މ ާއ ްދާގ ައި ވ ާ ފަދ ައި ނ ް ޤ ައ ު ީމ ދި ދ ަ‬ ‫މި ޤާނޫނުއަސ ީ‬ ‫އ ެކ ުލ ެވި ގެންވ ަނީ‬

‫ފ ެ ިހކުލ ައި ގ ެ ދި ގުއަކ ައ ެއ ްގ ެ މ ެދުގ ައި‬

‫ހުންނަ ހ ުދ ު‬

‫ހ ަނދުފ ަޅި އ ަކ ާއި މި ފ ެ ިހ ދި ގ ު އަކ ައި ގ ެ ބޭރުނ ް ހުންނަ ރަތ ްކުލ ައި ގ ެ‬ ‫ބޯޑަރ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ނތައް‬ ‫ިމ ް‬

‫ޤ ައ ު ީމ ދި ދ ައި ގ ެ ފ ުޅ ާމި ނަ ީކ އ ޭގ ެ ދި ގ ުމި ނ ުގ ެ ‪ 2/3‬އ ެވ ެ‪ .‬ރަތ ްކުލ ައި ގ ެ‬ ‫ބޯޑަރ ުގ ެ ފ ުޅ ާމި ނަ ީކ ދި ދ ައި ގ ެ ފ ުޅ ާމި ނ ުގ ެ ‪ 1/4‬އ ެވ ެ‪ .‬ހ ަނދުފ ަ ީޅގ ެ‬ ‫ސއ ަ ީކ ފ ެ ިހބ ައި ގ ެ ފ ުޅ ާމި ނ ުގ ެ ‪ 1/3‬އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫އ ެތެރ ެއ ާއި ބޭރުފަރ ާތ ުގ ެ ރޭޑި އ ަ ް‬ ‫ހ ަނދުފ ަޅި ހުންނ ާނީ ފ ެ ިހބ ައި ގ ެ މ ެދުގ ައި ދި ގ ަށ ް އ ެއްކ ޮޅުނ ް އަނ ެއްކޮޅ ަށ ް‬ ‫ރ ޮނގ ެއްދަމ ައި އ ެ ރ ޮނގ ުގ ެ އ ެއްކޮޅ ަކުނ ް ‪ 9/16‬ނ ް ވ ާ ނ ުކ ުތ ާއި ނ ް‬ ‫ބުރުފ ަޅި އ ެއ ް އަޅ ައި ހަމ ައެކ ޮޅުނ ް ރ ޮނގ ުގ ެ ‪ 5/8‬ނ ް ވ ާ ނ ުކ ުތ ާއި ނ ް‬ ‫ބުރުފ ަޅި އ ެއ ް އަޅ ައި ގެނ ް ކުރަހ ައި ފ ައ ެވ ެ‪ .‬މި ދ ެބުރުފ ަ ިޅ ގުޅ ޭއި ރ ު ހުންނ ާނީ‬ ‫ސފ ައި ގ ައ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ި‬ ‫ހ ަނދުފ ަޅި އ ެއ ްގ ެ‬

‫ދި ދ ަ‬

‫ހަރ ުކުރ ެވި ފ ައި‬

‫ހުންނާނ ްވ ާނީ‬

‫ހ ަނދުފ ަ ީޅގ ެ ބޭރުކ ައި ރި ދި ދަދ ަނޑި އ ާ ީވ ފަރާތ ަށ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ކުލަތައް‬

‫ފ ެ ިހކުލ ަ‪ -‬ނައި ލޯނ ު ދި ދަފ ަހ ާ ފ ޮތި ނަމ ަ ބ ްރި ޓި ޝް އ ެޑ ްމި ރަލ ް ީޓ ކަލ ަރކ ޯޑ ް‬ ‫ނަންބަރ ު ‪ T 1143‬އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެނ ް ފ ޮއްޗ ެއްނަމ ަ ނަންބަރ ު ‪T_817_A‬‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ރަތ ްކުލ ަ‪ -‬ނައި ލޯނ ު ދި ދަފ ަހ ާ ފ ޮތި ނަމ ަ‪ ،‬ބ ްރި ޓި ޝް އ ެޑ ްމި ރަލ ް ީޓ ކަލ ަރކ ޯޑ ް‬ ‫ނަންބަރ ު ‪ T 1144‬އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެނ ް ފ ޮއްޗ ެއްނަމ ަ ނަންބަރ ު ‪T_818_A‬‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬ ‫ހ ުދ ުކުލ ަ‪ -‬ނައި ލޯނ ު ދި ދަފ ަހ ާ ފ ޮތި ނަމ ަ‪ ،‬ބ ްރި ޓި ޝް އ ެޑ ްމި ރަލ ް ީޓ ކަލ ަރކ ޯޑ ް‬ ‫ނަންބަރ ު ‪ T 1145‬އ ެވ ެ‪ .‬އ ެހެނ ް ފ ޮއްޗ ެއްނަމ ަ ނަންބަރ ު ‪T_819_A‬‬ ‫އ ެވ ެ‪.‬‬

‫‪152‬‬



Dhivehi Qaanoon