Page 1

Kalorifer Kazanlarında Zehirli Gaz Çıkışının Sızdırmazlığını Sağlayan Elemanın Çekme Kalıbında Üretilmesi Süleyman ŞİMŞEK Karabük Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi ,simsek_043@hotmil.com Adres: Karabük Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi –Makine Eğitimi Bölümü Karabük ÖZET Bu çalışmada üretilecek olan parça kömürlü kalorifer kazanlarının çıkışları ile baca çıkışı arasında herhangi bir zehirli gaz sızıntısı olmaması için kalorifer kazanı ile baca çıkışı arasındaki bağlantının sızdırmazlığını sağlayan parçadır. Bu parça çekme kalıbında seri şekilde üretilir. Anahtar Kelimeler: Sızdırmazlık Elemanı, Çekme Kalıbı, Sac , Malzeme. GİRİŞ Öncelikle üretilecek olan sızdırmazlık parçasının müşteri tarafından getirilen teknik resmine göre kalıbın tasarımı yapılır. Kalıpların tasarımı çekme işlemi için gerekli presleme kuvveti hesaplandıktan sonra yapılır. Daha sonra kalıba ve yapılacak olan çekme işlemine uygun zımba tasarımı yapılır. Kalıplar ve zımbaların malzemelerinin parçaya göre uygun biçimde seçilir. Daha sonra parçaların teknik resmi cad programında çıkartılır. Daha sonra zımba ve kalıplar için uygun ve gerekli toleransları ve yüzey işlemeleri verilerek parçaların imalat resimleri çizilir. Sonra kalıbın montajı yapılır ve kalıbın çalışmasını gözlemlemek için Solid Works programında kalıbın animasyonu yapılarak kalıp tasarımı tamamlanmıştır. Hazırlanan kalıpların ve zımbaların imalat resimlerine göre tel erezyon tezgâhında üretimi yapılır. Kalıbın parça üretimi ve çalışmasına dair ilgili firmadan kalıbın fotoğrafları ve videoları alınmıştır.


Aşağıda üretilecek olan kalorifer kazanlarının çıkışından gelen zehirli gaz için sızdırmazlık görevi görecek olan elemanının 3d modeli ve imalat resmi verilmiştir.

Şekil : 1

Şekil : 2


MALZEME METOD VE YÖNTEM Bu çalışmada zehir gaz atığını kesmek ve çekme işlemi için en uygun sac malzeme olarak DIN EN 10130 soğuk çekme işlemine uygun haddelenmiş çelik kullanıldı. Kullanılan bu malzemenin kimyasal bileşimi ve mekanik özellikleri aşağıda tablo–1 de verilmiştir.

TABLO–1

İŞ PARÇASININ KULLANILDIĞI YERLER


MALZEMENİN DİĞER MEKANİK ÖZELLİKLERİ Akma Sınırı (Õak): 280 N/𝑚𝑚2 = 28 kg / 𝑚𝑚2 Çekme Dayanımı (Õak): 340 N/𝑚𝑚2 = 34 kg / 𝑚𝑚2

İLKEL ÇAPIN BULUNMASI

YÜZDE UZAMANIN BULUNMASI (D-d/D) x 100 = X (221,63-192/221.63) X 100 = X X = 13 = % 13 Yüzde uzama < 50 olduğu için tek çekmede yapılmıştır.


Ă&#x2021;EKME BOYU HESABI (đ?&#x153;&#x2039; đ?&#x2018;Ľ 1922 /4) + đ?&#x153;&#x2039; x 192 x h = (đ?&#x153;&#x2039; đ?&#x2018;Ľ 221.632 /4) đ?&#x153;&#x2039; x 192 x h = (đ?&#x153;&#x2039; đ?&#x2018;Ľ 221.632 /4) - (3.14 x 1922 /4) h = 5184/192 h= 27 mm

Ă&#x2021;EKME KUVVETÄ°NÄ°N HESAPLANMASI

Pç=[Ă&#x2022;e x đ?&#x153;&#x2039; x d x T x ( D/d â&#x20AC;&#x201C; C)] đ?&#x2018;&#x161;đ?&#x2018;&#x161;2

Ă&#x2022;e= Ă&#x2022;ak+11=34+11=45 kg /

Pç= 45 x 3,14 x 198 x 4 x (221,63/198 â&#x20AC;&#x201C; 0.6)

C=0,6 (Sabit KatsayÄą)

Pç= 14559,23 kg / đ?&#x2018;&#x161;đ?&#x2018;&#x161;2

T=4 mm (Sac KalÄąnlÄąÄ&#x;Äą) D=221,63 mm (Ä°lkel Ă&#x2021;ap) d=198 mm (Ă&#x2021;ekilmiĹ&#x; Ă&#x2021;ap)

PRESLEME KUVVETÄ°NÄ°N HESAPLANMASI Ppres= Pç x 2 Ppres= 29118,46 kg / đ?&#x2018;&#x161;đ?&#x2018;&#x161;2

DiĹ&#x;i kalÄąbÄąn zarar gĂśrmemesi için kalÄąp ĂśmrĂźnĂźn uzun olmasÄą için ve iĹ&#x; parçasÄąnÄąn kalÄąptan rahat çĹkmasÄą için kalÄąpla zÄąmba arasÄąnda sac kalÄąnlÄąÄ&#x;Äą Ăźzerine konularak çekme iĹ&#x;leminde zÄąmba Ăźzerinden iĹ&#x;lem yapmamÄąz gerektiÄ&#x;i için Ăślçß farkÄą kalÄąba (T +c) çift taraflÄą Ăślçß farkÄą verilmesi gerekir. BoĹ&#x;luklar aĹ&#x;aÄ&#x;Äąda Ĺ&#x;ekil -3â&#x20AC;&#x2122; deki gibi verilmiĹ&#x;tir.


Zımbanın üst görünüşü ve kalıbın kesit görünüşünden bakarsak kalıp boşluğunun zımbanın kalıp içine gireceği kısımdan iki taraflı olduğundan 2(T +c) kadar boşluk bırakıldığını görürüz.

Zımbanın kalıba yerleşeceği kısım

Şekil-3

Kalıp hidrolik pres ile çalıştırılacaktır. Çekme kalıbı hidrolik presin alt ve üst tablasına bağlanacaktır..Zımbada alt tablaya sabitlenecektir. Kalıbın alt ve üst kısmı hidrolik preste bulunan T kanalları yardımıyla ve sıkma pabuçları kullanılarak cıvata ve somunlarla üst kısım alt tablalaya sabitlenmiştir. Aşağıda kalıpları bağlamak için kullanılan bağlantı elemanları Şekil-4 ve Şekil-5 de verilmiştir.


Şekil-4

Şekil-5

BULGULAR VE TARTIŞMA Çekme kalıbının tüm parçaları SolidWorks programında modellenip 3D montajı ve animasyonu yapıldı. Animasyon gerçeğine tamamıyla uygun şekilde yapılmıştır. Gerçeğindeki gibi ilkel parça hazır olarak gelip ilkel parça delik kısmından zımbada bulunan sac kalınlığı kadar ve delikle aynı çapta olan kısma yerleştirilip yerleştirilerek hidrolik presin alt tablası yukarı çıkarılarak kalıp parçayla aynı hizaya getirilip hidrolik presin üst tablası aşağı indirilip kalıbın alt kısmına basınç uygulanıp zımba içerisinden geçirildi ve işlem bittikten sonra üst tabla yıkarı kaldırılıp daha sonra alt kalıbı itmede kullanılan alt tablaya bağlı elemanlar yukarı kaldırılarak parça zımbadan ayrılmıştır.

ALT VE ÜST TABLAYA BAĞLANMIŞ ÇEKME KALIBININ ÜST VE ALT TABLAYA SABİTLENMİŞ ÇEKME ZIMBASI

İŞ PARÇASI


SONUÇ Bu çalışmada hidrolik preste çekme işlemiyle kalorifer kazanlarının gaz çıkışında kullanılan sızdırmazlık parçasının üretilmesi işleminin aşamaları ve detayları incelenmiştir. Malzemesi ve kullanılacağı yeri belirtilmiştir ve çekme kalıbının 3D modellemesi yapılmış ve montaj işlemiyle birlikte animasyonu hazırlanmıştır.

ÇEKME KALIBI 3D MONTAJI

TEŞEKKÜRLER Bu çalışmamızda bizlere yardımcı olan Filmaksan Makine Kalıp firmasına ve çalışanlarına teşekkürler.

Kaynaklar: www.erdemir.com.tr Saç Metal Kalıp Tasarımı –Prof.Dr. Kerim ÇETİNKAYA www.kalıpteknolojisi.net www.erdemironline.com


MAKALE  

MAKALE,TASARIM

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you