Page 1

troostrijke ruimtes simone de groot

portfolio


voorwoord Van tijd tot tijd hebben we allemaal behoefte aan troost, stilte en bezinning. Als we geconfronteerd worden met ziekte, dood, tegenslag bijvoorbeeld. Maar ook zonder negatieve prikkel is het heilzaam om af en toe even stil te zijn. Steeds minder mensen lopen daarvoor een kerk binnen. Het helpt als er plekken zijn die daarin voorzien. Als beeldend kunstenaar heb ik mij in de loop der jaren gespecialiseerd in het maken van “troostrijke ruimtes”: zachte en helder vormgeven ruimtes waarin mensen troost kunnen vinden. De ruimtes vormen een rustpunt in de snelle en complexe wereld om ons heen. Denk aan een stiltecentrum, meditatie- of gebedsruimte, hospice, ziekenhuis, uitvaartcentrum, begraafplaats of crematorium, maar ook een wachtruimte of een yogastudio. Het zijn plekken waar de ballast van het dagelijks leven wegvalt. Waar boven komt drijven wat er werkelijk toe doet. Het zijn bij uitstek plekken waar mensen wel wat zachtheid, troost en helderheid kunnen gebruiken. Het zal niet verwonderen dat mijn werk goed gedijt op religieuze plekken. Ook daar draait het om verstilling en troost. Ik heb gewerkt op katholieke, protestantse, joodse en islamitische plekken. Ik sprak met gelovigen, atheïsten en humanisten. Zelf hang ik geen specifiek geloof aan. Ik wil contact maken met de mens, voorbij de grenzen van religie. En uiteindelijk gaat het ons allemaal om gezondheid, liefde en zingeving. In dit boekje een overzicht van troostrijke ruimtes die ik tot nu toe heb gerealiseerd, onderverdeeld in troostrijk vrij werk en troostrijke opdrachten.

jan 2018, Simone de Groot


troostrijk vrij werk


troostrijk vrij werk

“Nest�, installatie in atelier, fiberfill op frame, 2004 (foto United Photo De Boer Haarlem)


troostrijk vrij werk

Tijdens een open atelierroute in 2004 zag mijn atelier er zo uit. Mijn eerste echte troostrijke ruimte. Licht, zacht, stil en sereen. De installatie toonde het atelier als veilige broedplek, en als blanco vel waarop zich een idee kan vormen. Het echte atelier was door de installatie aan het zicht onttrokken. En zo ging het werk ook over privacy en kwetsbaarheid van de kunstenaar. “Nest�, installatie in atelier, fiberfill op frame, 2004 (foto kunstenaar)


troostrijk vrij werk

“… alsof je een heilige ruimte betreedt… De ondergrond is zacht, raar dat het niet koud voelt, denk je. Waar loop je eigenlijk? Een pad door een berglandschap, twintig meter ‘verte’ heeft Simone de Groot om je heen getekend. Op de achterwand ook enkele beelden, ook zacht. Een prachtige zachte madonna, helemaal klassiek. En boven je… de grote glazen dakramen, waardoor je naar de buurman kijkt: de Grote of Sint Bavo-kerk. Het is een bijzondere combinatie, middenin de wereld van terrasjes en knetterende brommers ben je even ‘van de wereld’ - en toch ook weer niet, door die dakkramen. Een soort hemelse ervaring - of juist een aardse?” Rien Wattel, predikant Oecumenische Kerkgemeenschap De Ark

“De maatvoering van De Groots werk zet de beschouwer steeds op het verkeerde been. De bergen en de kerk zijn precies van die maat, dat ik niet weet of ik te groot ben of te klein. Precies op maat zou je De Vishal nu dan kunnen zien als een kijkdoos: dit de miniatuurwereld van Simone de Groot, daar is het kijkgat, en net als vroeger: ruitjes om licht in te laten van boven, keurig in de deksel uitgeknipt. Wij zijn dan zoooo klein.” Uit de openingsspeech van Martijn Lucas Smit, Nieuwe Vide.

“Voorbij de berg Voorbij”, installatie Vishal Haarlem, mixed media, 2007 (foto Edwin Roelofs)


troostrijk vrij werk

Stilte en bezinning in een dertig meter lange tentoonstellingsruimte aan de Grote Markt in Haarlem. Een tijdelijk Gesamtkunstwerk van fiberfill bergen, een omgekeerde kerk van

kant, muurschilderingen en beelden. Op blote voeten dwalen door 1.200 m2 donzig wit textiel. De ruimte werd ervaren als oase ten opzichte van het zomerse marktplein vol toeristen.

“Voorbij de berg Voorbij�, installatie Vishal Haarlem, mixed media, 2007 (foto Edwin Roelofs)


troostrijk vrij werk

detail (kerk van kant) “Voorbij de berg Voorbij”, Vishal Haarlem, 2007 (foto Edwin Roelofs)

“z.t. (Siena)”, 2003, gelijmd kant, Bavokerk Haarlem, 2007 (foto Edwin Roelofs)


troostrijk vrij werk

Links: Ondersteboven hangende kerk van kant in de Vishal, die de naastgelegen Grote Sint Bavokerk spiegelt. In de Grote Bavo was

gelijktijdig de tentoonstelling “Bij de berg voorbij” te zien, met eerder gemaakte beelden, waaronder de kanten kathedraal en “Slaap”.

“Slaap”, fleece op frame, Bavokerk Haarlem, 2007 (foto Edwin Roelofs)


troostrijk vrij werk

Om een troostrijke ruimte te maken hoef je niet altijd een ruimte te maken. Een toepasselijk en goed geplaatst beeld kan een ruimte troostrijk maken.

Beeld geïnspireerd op Thérèse van Lisieux en haar kloosterzusters, samengeklonterd tot een berg. Speciaal gemaakt voor een protestants kerkje: een kleine omgekeerde beeldenstorm. Formaat en materiaal nodigen uit tot mededogen.

“Nonnenberg”, installatie in Engelmunduskerk Velsen, fleece op frame, 2008 (foto kunstenaar)


troostrijk vrij werk

“Het leuke van de Kunstlijn is dat bezoekers elkaar tips geven. En als drie mensen je naar de “Winterslaap, of de reis van de lichtgevende kastanjes” wijzen, dan ga je. Simone de Groot verduisterde de tegelhal van de Lichtfabriek. Met een fluorescerende kastanje in de hand waag ik me in het donker. Op twee plekken schijnt een beweeglijk licht. Langzaam doemen uit het donker een slapende baby en een volwassene op. Ze zijn van stof, zacht als molletjes, kwetsbaar en in diepe rust. Het beeld maakt merkwaardig rustig.” Citaat recensie door Wilma Klaver, Haarlems Dagblad 9-11-2009

Tijdelijke installatie voor de Lichtfabriek in Haarlem, in donker november. Troostrijk en troostzoekend tegelijk, het drama en de verzachting ineen.

Door het donker zie je de grenzen van de ruimte niet meer. Alle concentratie gaat naar de beelden.

“Winterslaap”, installatie in Lichtfabriek Haarlem, fleece op frame, 2009 (foto Dieter Smits)


troostrijk vrij werk

“Onder dit dak..”, installatie in Fonteinkerk Haarlem, mixed media, 2016 (foto’s kunstenaar)


troostrijk vrij werk

Boven: Sluiers voor de ingang van de kerkzaal met daarop de levensboom van de kabbala. Symbool voor de versluiering van het Goddelijke Licht, waarover zowel in de Torah als in de Koran als in de Bijbel wordt gesproken. “Geraakt door de essentie” “Een rustpunt in de dag!” Bezoekers in gastenboek

Installatie in het kader van het Feest van de Geest, een kunstmanifestatie in kerken rondom Hemelvaart en Pinksteren, onstaan in samenwerking met dominee Johan Schelling. Geometrie, kabbala en meditatie in de kerk. Het kerkframe verwijst naar het tabernakel, Gods eerste onderkomen, een tent. De bezoekers werden uitgenodigd op de vilten figuren te

gaan liggen en de verbinding tussen hemel en aarde te ervaren. “Onder dit dak ben ik een mens die adem krijgt” luidt de dichtregel van Koos Geerds, die ik hier heb toegepast. Het Hebreewse woord voor Adem, “Roeach”, betekent ook Wind en Geest, wat perfect past bij het Pinksterverhaal.

“Onder dit dak..”, installatie in Fonteinkerk Haarlem, mixed media, 2016 (foto’s kunstenaar)


troostrijk vrij werk

“Je zou kunnen zeggen dat het licht de plaats heeft ingenomen van het geluid. Dat de overreding is vervangen door de inspiratie. Zou het daar niet altijd over moeten gaan in religie?” Citaat recensie door Nico Out, PZC 22-7-2017

“Octaaf”, installatie Nieuwe Kerk Middelburg, lint en klokken, 2017 (foto kunstenaar)


troostrijk vrij werk

Tijdelijke installatie op verzoek van het Stadspastoraat Middelburg, voor de kunstmanifestatie ‘Beeldenstorm’. Acht kroonluchters en acht carillionklokken (samen 1 octaaf), verbonden door acht maal acht linten. Aan elkaar genaaid met achtpuntige sterren. Hemel en aarde, licht en geluid met elkaar verbonden. Monumentaal en ijl tegelijk. “Octaaf”, details installatie Nieuwe Kerk Middelburg, lint en klokken, 2017 (foto kunstenaar)


troostrijke opdrachten


troostrijke opdrachten

In een medische context is het vaak oppassen met beelden die negatieve associaties kunnen oproepen of die overprikkelen. Mensen zijn er op hun kwetsbaarst en kunnen wel wat geborgenheid en bescherming

gebruiken. Huisarts Rob Bakx uit Santpoort vroeg me iets te doen met de appelgroene wand van zijn jaren zeventig spreekkamer. Ik heb er een stralend wit beeld van een moeder met kind en enkele huisjes voor gehangen.

Kunstinbreng spreekkamer huisarts te Santpoort, fleece op frame, 2004 (foto kunstenaar)


troostrijke opdrachten

“Ik ben er nog steeds heel blij mee.” Huisarts Rob Bakx, 13 jaar na oplevering beelden

Voor de tegenovergelegen wand, waar de patiënt op uit kijkt, maakte ik een silhouet van een meisje dat zoekt naar evenwicht op lange steltbenen. Het uit hout gezaagde beeldje wordt

pas zichtbaar als de deur van de spreekkamer gesloten is. Schuin erboven hangt een gouden zon. De beelden zijn inmiddels meeverhuisd naar een moderne praktijkruimte.

Kunstinbreng spreekkamer huisarts te Santpoort, hout & bladgoud, 2004 (foto kunstenaar)


troostrijke opdrachten

Inrichting hotelkamer Kunstfort bij Vijfhuizen, oplevering 2005 (foto’s kunstenaar)


troostrijke opdrachten

Het fort bij Vijfhuizen is onderdeel van de Stelling van Amsterdam en heeft sinds 2005 een nieuwe bestemming als Kunstfort. Er zijn tentoonstellingsruimten, ateliers, een restaurant en logies. De eerste jaren waren er ook drie verschillende thema-hotelkamers.

Van mijn hand het ontwerp en de uitvoering van de “kunstkamer”. Een totaalplaatje van meubilair, muurschildering, muurtekening en poezie. Inmiddels zijn de kamers omgevormd tot ateliers.

Inrichting hotelkamer Kunstfort bij Vijfhuizen, oplevering 2005 (foto’s kunstenaar)


troostrijke opdrachten

“Koningskinderen”, Kunstfort bij Vijfhuizen, polyester & aluminium, 2006 (foto’s Nils van Houts)


troostrijke opdrachten

“Het waren twee koninghs kindren, Sy hadden malkander soo lief; Sy konden by malkander niet komen, Het water was veel te diep..” (fragment Middeleeuws lied van onbekende auteur)

Uitvoering i.s.m. Kees Hoogendam (beeld op mast) en Eccolo (belettering loods)

Opdracht permanente installatie buitenruimte Kunstfort bij Vijfhuizen. Over het water van de fortgracht heen reiken het beeld op de mast en de tekst op de Genieloods naar elkaar. Het beeld maakt een zegenend gebaar naar iedereen die het forteiland betreedt.

“Koningskinderen”, Kunstfort bij Vijfhuizen, polyester & aluminium, 2006 (foto’s kunstenaar)


troostrijke opdrachten

Gevelbeeld i.o.v. Galerie Help U Zelven, Winterswijk, polyester, 2007 (foto kunstenaar)


troostrijke opdrachten

Uitvoering i.s.m. Kees Hoogendam (beeld in polyester)

Zelfs in het openbaar gebied kan één beeld een ruimte troostrijk maken.

Opdracht voor een gevelbeeld ter vergroting van de zichtbaarheid van Galerie Help U Zelven in Winterswijk. De galerie bevond zich op de 1e etage van het pand, met etalages aan de straat op grondnivo. “Help U Zelven” was de naam van de coöperatie van spinners en wevers die vroeger in het pand zat.

Gevelbeeld i.o.v. Galerie Help U Zelven, Winterswijk, polyester, 2007 (foto’s kunstenaar)


troostrijke opdrachten

Entree seniorencomplex Hoofddorp, i.o.v. Ymere, marker op muur, 2012 (foto’s Nils van Houts)


troostrijke opdrachten

“De boom voor mijn appartement, die er al was toen hier nog een boerderij stond”. Bewoonster van ‘t Heem op de vraag welk voorwerp haar thuisgevoel uitdrukt

“Leuk als je op de lift moet wachten”. Bewoner van ‘t Heem over de woordzoeker in de hal

Het thuisgevoel in 100.000 kruissteekjes. Monnikenwerk en een moderne merklap in de entree van wooncomplex ‘t Heem in Hoofddorp. Opdrachtgever Ymere vroeg specifiek om de bewoners te betrekken bij de kunstinbreng. De naam ‘t Heem verwijst naar home, Heim. Vandaar een installatie over het thuisgevoel. Ik vroeg bewoners bij welk voorwerp in hun huis zij dachten: “Ha, ik ben weer thuis”.

De antwoorden varieerden van huisdieren, erfstukken en het uitzicht tot breiwerk, puzzelboekje en bijbel. Al deze voorwerpen zijn verwerkt in een muurtekening van 11 meter, opgebouwd uit kleine kruisjes. Het ontwerp is vanuit het midden gespiegeld, als een Rorschach-vlek. Het midden wordt gevormd door een speciaal voor de bewoners vervaardigde woordzoeker.

Entree seniorencomplex Hoofddorp, i.o.v. Ymere, marker op muur, 2012 (foto’s Nils van Houts)


troostrijke opdrachten

“Dank u wel voor deze prachtige stilteruimte. Mooie gedichten en prachtige stenen. Ik word er weer blij van na een moeizame dag.” bezoeker in het gedachtenboek

“Wat een rijkdom, zo’n stiltecentrum in deze drukke polder. Stiller dan waar ook! Zo is een dag in het ziekenhuis echt helend.” bezoeker in het gedachtenboek

Uitvoering i.s.m.: Clemens Lichtadvies, Studio Licht en Zinnig (vilt), Meubelmakerij Barry Klik (zitelement) en het Facilitair Bedrijf van het SG. Stiltecentrum, i.o.v. Spaarne Gasthuis Hoofddorp,oplevering 2012 (foto Nils van Houts)


troostrijke opdrachten

“Ik pak een steen en lees ‘plezier’, dat is net wat ik nodig heb besef ik mij hier!” bezoekster in het gedachtenboek

Voorheen had deze barbapappavormige stilteruimte een nogal kille verlichting en inrichting. Opdrachtgever Dienst Geestelijke Verzorging wilde de ruimte troostrijk en gastvrij te maken. Uitgangspunten waren de archtitectuur, het door het ziekenhuis gehanteerde Planetree concept voor mensgerichte zorg en het gedicht “Onder de appelboom” van Rutger Kopland. De archtitectuur bracht me op het idee om alle elementen incl. meubilair en verlichting rond te laten zijn.

Het gedicht leidde tot de dwarrelende blaadjes en de vilten ‘boomstammen’, waarvan 1 om een dragende kolom. De tweede boom is toegevoegd om de ruimte spannender te maken. Het Planetree concept zit in de warme, liefdevolle en menselijke ruimte, de keuze in verschillende zitplekken/ activiteiten, het gebruiksgemak en de duurzaamheid. De bezoekers worden uitgenodigd om hun zorgen achter te laten in het gedachtenboek en een inspirerend steentje of gedicht mee te nemen, voor zichzelf of een ander.

Stiltecentrum, i.o.v. Spaarne Gasthuis Hoofddorp, oplevering 2012 (foto’s kunstenaar)


troostrijke opdrachten

“Mooier dan mijn eigen moskee” bezoeker

Islamitische gebedsruimten i.o.v. Spaarne Gasthuis Hoofddorp, 2016 (foto Nils van Houts)


troostrijke opdrachten

handwerk: basistekening plafond in progress Uitvoering i.s.m. Clemens Lichtadvies, FU factory (kasten), Lumick fotoplafonds, L2 Carpet, Woltjer Berkhout architecten en Facilitair Bedrijf SG.

Herinrichting islamitische gebedsruimten in een ziekenhuis. In goed overleg met de klankbordgroep van moslimmedewerkers, en met moskeeën in de regio. Alles is op maat ontworpen en zo veel mogelijk handgemaakt (kasten, wollen wand, gebedsnis). Het verlichte fotoplafond is gemaakt op basis van een handgetekend origineel. Ik heb me zelfs bekwaamd in Arabische kalligrafie. Omdat de ruimte zelf niet op Mekka is georiënteerd, heb ik dat gecorrigeerd in het tapijtontwerp en de wollen wand met gebedsnis. Deze schuine wand is van achter verlicht waardoor hij zachtjes gloeit. De ruimte wordt door de gebruikers ervaren als “warm” en “respectvol”. Een combinatie van Hollandse helderheid en Oosterse geometrie.

Islamitische gebedsruimten i.o.v. Spaarne Gasthuis Hoofddorp, 2016 (foto Nils van Houts)


tot slot Wilt u ook een gastvrije, reflectieve en troostrijke ruimte realiseren? Een warme plek, gemaakt met aandacht voor detail en een persoonlijk handschrift? Of heeft u een plek die wel wat aandacht en verzachting kan gebruiken? Neem dan contact op, dan gaan we er samen iets aan doen. Zelf heb ik een innige wens om bezinningsruimtes in de uitvaartbranche troostrijker te maken. Gedreven door een behoefte aan zingeving en verzachting van de wereld om me heen, wil ik mensen bijstaan door de ruimtes waar zij de meest kwetsbare momenten van hun leven ervaren, mooi, helder, zacht en liefdevol te maken. Zodat zij, ondanks hun verdriet, een ervaring van vrede mee krijgen. Ik wil niets opdringen, maar ruimte bieden voor ieders eigen gevoelens en gedachten. Ik hoop dat we iets voor elkaar kunnen betekenen. Samen kunnen we iets voor anderen betekenen. Simone de Groot beeldend kunstenaar biedt troost

studio: Thomsonlaan 57 2014 TS Haarlem 06 24 26 51 57 info@simonedegroot.nl www.simonedegroot.nl


Troostrijke ruimtes simone de groot issuu  

portfolio 'troostrijke ruimtes' (consoling spaces) by Simone de Groot, visual artist creating consolation (text in Dutch). www.simonedegro...

Troostrijke ruimtes simone de groot issuu  

portfolio 'troostrijke ruimtes' (consoling spaces) by Simone de Groot, visual artist creating consolation (text in Dutch). www.simonedegro...

Advertisement