Page 1

HOOFDSTUK

B


HET

BOUWBLOK


HOOFDSTUK De wijk v i si e r esul te er t in ver s c hill en d e r i c htlijn en di e h e t wer k k a d er vo r m en vo o r e en s te d enb o uwkun di ge in gr e ep in d e B r u g s e Po o r t . Er w o r d t e e n g r o o t b e l a n g ge h e c h t a a n h e t s e c u n d a i r e s t r a t e nwe e f s e l e n a a n d e t e r t i a i r e s t r a t e n; b e i d e n h e b b e n e e n s t e r ke h i s t o r i s c h e w a a r d e a l s ke n n i s b r o n v o o r d e o n t w i k ke l i n g v a n d e w i j k . B o v e n d i e n v e r t e ge nwo o r d i ge n ze o o k h é t su p e r n o r m a l e, s a m e n m e t d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n v o r m e n ze d e i d e n t i t e i t s b e p a l e n d e r u i m t e l i j ke s t r u c t u u r v o o r d e B r u g s e Po o r t . B i j ge v o l g d i e n t e e n i n g r e e p o p b o u w b l o k n i v ea u d e t e r t i a i r e s t r a t e n i n s t a n d t e h o u d e n e n d e s e c u n d a i r e s t r a t e n zo m i n m o ge l i j k t e w i jzi ge n . N i e u we we ge n d o o r h e e n h e t b i n n e n ge b i e d v a n e e n b o u w b l o k m o e t e n a n d e r s gea r t i c u l e e r d wo r d e n , zo d a t d i t d u i d e l i j k i e t s “n i e u w s /a n d e r s ” i s . D e r e c o nv e r s i e v i s i e v o o r d e B r u g s e Po o r t d o e t e c h t e r ge e n u i t s p r a a k o v e r d e wo n i n ge n d i e zi c h “ v o l l e d i g ” i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l b e v i n d e n – u i t ge zo n d e r d h e t e r f go e d e n d e ge h e u ge n p u n t e n . Ee n ge h e u ge n p u n t i m p l e m e n t e e r t h e t s ta t u s q u o h o u d e n v a n d e b o u w h o o g t e e r r o n d zo d a t h e t “u i t s t i j ge n d e ” e f f e c t n i e t v e r l o r e n g a a t . “ H o o f d s t u k B – H e t b o u w b l o k ” ge e f t e e n a a nze t v o o r d e m o ge l i j ke o m g a n g i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l m e t d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n we e r. D i t h o o f d s t u k f o c u s t o p d e b o u w b l o k ke n w a a r i n d e w i j k v i s i e e e n b e h o u d v a n d e wo n i n ge n v o o r o p s t e l t (r i t m i e k , ge h e u ge n p u n t e n o a s e). H e t s e c u n d a i r e p l e i n /p a r k , d e primaire e n d e t e r t i a i r e s t r u c t u u r o n d e r d e l e n wo r d e n b i j ge v o l g n i e t e x p l i c i e t b e h a n d e l d .

B

T i j d e n s h e t l e ze n v a n d i t h o o f d s t u k d i e n t m e n s t e e d s i n het achterhoofd te houden dat de focus op het secundaire we e f s e l l i g t; h e t zi j n d e ze s t r a t e n d i e d e b o u w b l o k ke n a f b a ke n e n . 1 6 9 D e a a n b e v e l i n ge n v o l ge n u i t d e ge we n s t e o n t w i k ke l i n g v o o r d e s t r a a t w a n d . Er wo r d t n i e t e x p l i c i e t i n ge g a a n o p h e t b i n n e n ge b i e d . D e t e r t i a i r e s t r a a t i s e e n o n d e r d e e l v a n h e t b i n n e n ge b i e d v a n h e t b o u w b l o k ; d e r e c o nv e r s i e e r v a n i s a l v a s t ge l e gd i n d e w i j k v i s i e. D e v e r a n d e r i n ge n i n d e s t r a a t w a n d h o u d e n we l r e ke n i n g m e t d e t o e ko m s t i ge f u n c t i e i n h e t b i n n e n ge b i e d – d i e bepaald is via de bouwblokpotentie en de contex t. De c o n t e x t wo r d t v e r e e nv o u d i gd t o t d e p l e i n /p a r ko m ge v i n g v a n h e t b o u w b l o k b i n n e n d e w i j k . Ee n a n d e r e, p a r a l l e l l e b e n a d e r i n g zo u ge v o r m d k u n n e n wo r d e n d o o r h e t b e p a l e n v a n d e p a r ke e r d r u k . D i t i s i m m e r s e e n f u n c t i e d i e e e n g r o o t a a n d e e l v a n d e r u i m t e i n d e B r u g s e Po o r t i n n e e m t . D e ze m a s t e r p r o e f we n s t e c h t e r n i e t i n t e g a a n o p d e v e r ke e r s i n f r a s t r u c t u u r.

169

In het geval van een grens tussen primair en secundair wordt het bouwblok ook door een primaire straat afgebakend. Het beoogde stappenplan voor het omvormen van een bouwblok slaat echter op de secundaire straatwanden.

113


HET

BOUWBLOK

“ H o ofd s tuk B – H e t b o u w b l o k ” s t ar t m e t e en m e th o di s c h e k a dr er in g en b ehan d el t daar na t we e c asu s s en . Ve r wo r v e n i nzi c h t e n o v e r b o u w b l o k ke n zi j n

ge b u n d e l d i n h e t B o u w b l o k ke n b o e k ; 17 0 d i t n a s l a g we r k e n studieboek vormt de theoretische basis van dit hoofdstuk. H e t b o e k h a n d e l t o v e r h e t A n t we r p s e s t a d s we e f s e l , m a a r b e v a t v e e l a l ge m e n e b e g r i p p e n d i e m a k ke l i j k e x t r a p o l e e r b a a r zi j n n a a r d e s t a d G e n t . H e t d e e l “ M e t h o d i e k ” b e g i n t m e t e e n ko r t e d u i d i n g v a n d e d e f i n i t i e v a n e e n b o u w b l o k e n s t e l t d r i e a l ge m e n e t y p e s v a n b o u w b l o k ke n o p, d i e b e p a a l d wo r d e n d o o r h u n v o r m e n g r o o t t e. D i t v o r m t e e n e e r s t e a a n k n o p i n g s p u n t o m v e r s c h i l l e n d e o n t w i k ke l i n g s m o ge l i j k h e d e n i n d e w i j k v o o r t e s t e l l e n . D e c a s u s s e n wo r d e n ge koze n o p b a s i s van de substructuuronderdelen waar de wijkvisie een b e h o u d v a n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n o p l e gd e. D e e e r d e r ge b r u i k t e w a a r d e b e g r i p p e n ge v e n a a n l e i d i n g t o t a n a l y s e t h e m a ’s d i e i n h e t e e r s t e d e e l wo r d e n b e h a n d e l d .

Ee n e c h t s t e d e n b o u w k u n d i g p l a n v a n w a t c o n c r e e t d i e n t t e v e r a n d e r e n v a l t b u i t e n h e t k a d e r v a n d e ze m a s t e r p r o e f. H i e r i s e e n u i t ge b r e i d e r o n d e r zo e k n o o dz a ke l i j k , d a t o o k d e b o u w f y s i s c h e s t a a t v a n e l k ge b o u w n a g a a t . S l e c h t s n a h e t g r o n d i g b e p a l e n v a n d e ge b o u w s c h i l e n s t r u c t u r e l e s t e r k t e k a n d e f i n i t i e f b e s l i s t wo r d e n o f e e n ge b o u w b e w a a r d k a n wo r d e n o f n i e t . H e t o n d e r zo e k we n s t e c h t e r m e e r e e n m e t h o d e a a n t e b r e n ge n , d i e a n a l o o g o v e r d e s c h a a l n i v ea u s h e e n we r k t . D i t h o o f d s t u k s c h e t s t b i j ge v o l g s l e c h t s e e n s t a r t ge d a c h t e v o o r e e n t o e ko m s t i g v e r n i e u w i n g s p r o j e c t .

Ve r v o l ge n s wo r d t ge s t a r t m e t d e t we e c a s u s s e n , d i e d r i e b o u w b l o k ke n o mv a t t e n . V i a e e n c o n t e x t s c h e t s wo r d e n a l b e p a a l d e b e s l i s s i n ge n v o o r d e o mv o r m i n g v a n h e t b o u w b l o k ge d u i d . D e w a a r d e n a n a l y s e ge e f t d e h u i d i ge s i t u a t i e we e r. S a m e n r e s u l t e r e n d e ze f e i t e n i n e n ke l e a a n b e v e l i n ge n v o o r e e n p o t e n t i ë l e t o e ko m s t i ge v e r n i e u w i n g v a n h e t b o u w b l o k . D i t v o r m t e e n t e r u g ko p p e l i n g n a a r d e w i j k v i s i e e n v e r e n i g t d i e m e t d e w a a r n e m i n g we l ke w a a r d e n w a a r d i e n e n t e s t i j ge n . B i j d e w a a r d e n a n a l y s e d i e n t e c h t e r a a n ge h a a l d t e wo r d e n d a t d e ge b r u i k s w a a r d e v a n h e t b o u w b l o k n i e t u i t v o e r i g gea n a l y s e e r d i s . D e ze w a a r d e h e e f t n a m e l i j k v e e l t e m a ke n m e t d e s c h a a l v a n é é n wo n i n g e n m e t h e t b i n n e n ge b i e d v a n h e t b o u w b l o k .

170

APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008.

114


HOOFDSTUK

B


HET

BOUWBLOK

1 M E T H O D I E K


HOOFDSTUK 1.1

Een bouwblok

b ouws teen van de wijk

B

FI G U U R 2 3: Ee n ge s l o t e n b o u w b l o k m e t c e l w a n d e n b i n n e n ge b i e d Eigen figuur.

Ee n b o u w b l o k w o r d t a l s v o l g t ge d e f i n i e e r d: “[…] e e n over weg en d b eb o uwd e r u i mte d i e b es ta a t u i t een ver za m el i n g v a n a a n e l ka a r g r e nze n d e p e r c e l e n , o m r i n g d d o o r i nf r a s tr u c t u u r. […] H e t g e h e e l o f h e t g r o o t s te d e e l v a n e e n b o u w b l o k b es ta a t u i t w o n i n g e n o f f u n c ti es d i e ve r zo e n b a a r zi j n m e t w o n i n g e n; o f h e t b ezi t m i n s te n s d e m o r f o l o g i s c h e e i g e n s c h a p p e n (g r o o t te, v o r m , o nt sl u i ti n g sm o g e l i j k h ed e n …) o m e r w o n i n g e n o p te r e a l i s e r e n .” 17 1

Een b o uw b l o k i s du s h e t geb i e d dat d o o r v i er s tr aten af geb aken d wo r d t, w aar b ij di t geb i e d o mr an d is d o o r h o ofdz akelijk wo nin gen . H e t b a s i s m o d e l v a n h e t b o u w b l o k i s e e n ge s l o t e n b o u w b l o k (o n o n d e r b r o ke n o m r a n d i n g). D e ze o m r a n d i n g wo r d t ge d e f i n i e e r d a l s d e c e l w a n d e n s l a a t o p h e t ge h e e l v a n d e b e b o u w i n g l a n g s d e s t r a a t (a a n ge d u i d i n h e t r o o d o p FI G U U R 2 3). D e ze c e l w a n d v o r m t d e s c h e i d i n g t u s s e n h e t b i n n e n ge b i e d v a n e e n b o u w b l o k e n d e o p e n b a r e r u i m t e. H e t b i n n e n ge b i e d i s d o o r g a a n s o p ge d e e l d i n t u i n tj e s o f ko e r tj e s; a l s d i t ge b i e d n o g e e n a n d e r e f u n c t i e h e e f t s p r e e k t m e n v a n e e n b i n n e n ge b i e d m e t e e n p i t .

171

APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. p. 8

117

D e B r u g s e Po o r t b es t aat e c hter ui t vel e o nr e gelmati ge b o u w b l o k ken di e ni e t b eant wo o r d en aan h e t b asi sm o d el. Z o ge n a a m d e o v e r v e r d i c h t e

b o u w b l o k ke n zi j n t y p i s c h v o o r d e V l a a m s e n e ge n t i e n d e e e u w s e go r d e l s . H i e r m e e wo r d t b e d o e l d d a t o v e r m a a t s e b o u w b l o k ke n – s i n d s d e n e ge n t i e n d e e e u w – v o l ge p r o p t we r d e n m e t v e r s c h e i d e n e p r o g r a m m a ’s zo a l s b i j v o o r b e e l d g a r a ge b o xe n . M e t e e n o v e r m a a t s b o u w b l o k wo r d t e e n bouwblok bedoeld dat groter is dan de minimale opper vlakte v o o r wo n i n ge n m e t t u i n tj e s . I n d e n e ge n t i e n d e - e e u w s e s t a d s go r d e l i s h e t ge s l o t e n b o u w b l o k h e t b a s i s t y p e; v e l e zi j n e c h t e r n i e t v o l l e d i g ge s l o t e n , ze v e r t o n e n e i ge n l i j k a l s h e t w a r e ‘ f o u t e n ’. D e o p e n i n ge n n a a r h e t b i n n e n ge b i e d t o e v o r m e n e e n o p p o r t e e n h e i d e i t v o o r v e r d e r e o n t w i k ke l i n g . O m d e a a nwe zi g h e i d v a n h o l t e s i n h e t c o m p a c t e b o u w b l o k we e f s e l t e d u i d e n , h a n t e e r t m e n h e t b e g r i p ‘p o r o s i t e i t ’. H e t d u i d t


HET

BOUWBLOK

o p e e n m o ge l i j k h e i d , o p v r i j e r u i m t e d i e k a n h e l p e n o m h e t s t a d s we e f s e l b e t e r u i t t e b o u we n . A f w i j k i n ge n v a n m o ge l i j ke t y p o l o g i s c h e m o d e l l e n wo r d e n i n h e t b o u w b l o k ke n b o e k a l s e e n g r o t e k w a l i t e i t ge zi e n o m d a t e e n a t y p i s c h b o u w b l o k n o o i t a f z a l zi j n e n d u s v e r d e r o n t w i k ke l d k a n wo r d e n . A l s s t r e e f b e e l d v o o r h e t b o u w b l o k ke nwe e f s e l wo r d t e e n b e we ge n d we e f s e l v o o r o p ge ze t: “D e s ted e l i j ke r u i mte e n h a a r ve r s c h i j n i n g s v o r m m o e te n zi c h ku n n e n a a n p a s s e n a a n d e s te e d s w i jzi g e n d e o m s ta n d i g h ed e n e n l e e f g ewo o nte n i n d e m a a t s c h a p p i j .” 17 2 D e h e d e n d a a g s e s t e d e n b o u w k u n d i ge v i s i e s t a a t l i j n r e c h t o p d e h a n d e l i n ge n i n d e n e ge n t i e n d e e e u w: b o u w b l o k ke n d i e n e n v e r l u c h t e n s o m s ze l f s o p e n ge b r o ke n t e wo r d e n i n t e ge n s t e l l i n g t o t d e v r o e ge r e u l t i e m e v e r d i c h t i n g .

FI G U U R 24: B o u w b l o k ke n i n d e B r u g s e Po o r t

Eigen figuur. Bron: http://maps.google.be (22 april 2012)

O n dank s d e gr o te o nr e gelmati gh ei d i s h e t wel nu t ti g te tr a c hten d e b es t aan d e b o u w b l o k ken in h e t o n d er zo ek s geb i e d te c at al o gi s er en . Z o o n t s t a a t

e e n o n d e r v e r d e l i n g d i e ge b r u i k t k a n wo r d e n o m d e v e r s c h i l l e n d v o o r ko m e n d e s i t u a t i e s i n d e B r u g s e Po o r t t e ordenen en beter te begrijpen. In 1.2 volg t de definitie v a n d e v e r s c h i l l e n d e t y p e s b o u w b l o k ke n e n h u n v e r d e l i n g o v e r d e w i j k . H i e r b i j wo r d e n e n ke l d e b o u w b l o k ke n d i e v o o r n a m e l i j k d o o r r i j w o n i n ge n (v a a k v o o r m a l i ge a r b e i d e r s h u i s v e s t i n g) o mzo o m d zi j n , b e s c h o u wd . H e t b l o k t u s s e n d e D r o n ge n s e s t e e nwe g , K a a r d e r i j s t r a a t , L e i e k a a i e n R o o i ge m l a a n (m e t o n d e r a n d e r e d e A l d i, K r ë f e l e n F y zi x) e n d e s i t e t u s s e n V l a s g a a r d s t r a a t , L e i e s t r a a t e n d e L e i e ze l f (b e b o u w d m e t s o c i a l e wo o n t o r e n s) v o r m e n d u s ge e n d e e l v a n h e t o n d e r zo e k . D i t c r i t e r i u m l e v e r t 4 6 b o u w b l o k ke n o p i n h e t o n d e r zo e k s ge b i e d (zi e FI G U U R 24).

172 APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 8-9, pp. 52-53

118


HOOFDSTUK 1. 2

B

Type bouwblokken b ouwblokp otentie

y (min)

x

D e in d elin g in t y p e b o u w b l o k ken i s geb as e er d o p d e b o u w b l o k p o tenti e b es c hr even in h e t b o uwb l o k kenb o ek . 17 3 H i e r wo r d t o p b a s i s v a n d e g r o o t t e

v a n h e t b i n n e n ge b i e d b e p a a l d o f e r e e n p i t a a nwe zi g k a n zi j n – a l d a n n i e t b e b o u w d . Vo o r d e ze m a s t e r p r o e f ge b r u i ke n we d r i e o n d e r v e r d e l i n ge n: h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e zi j n b o u w b l o k ke n w a a r b i j h e t b i n n e n ge b i e d n i e t a l s a u t o n o m e r u i m t e k a n f u n c t i o n e r e n , b i j d e e n c l av e k a n h e t b i n n e n ge b i e d e e n g r o e n e, o p e n r u i m t e b e v a t t e n e n d e i nwe n d i ge p a r a s i e t l a a t b e b o u w i n g i n h e t b i n n e n ge b i e d t o e. D e d r i e c a t e g o r i e ë n wo r d e n b e p a a l d o p b a s i s v a n d e b r e e d t e (e n v o r m) v a n h e t b i n n e n ge b i e d . O m h e t t h e o r e t i s c h e b i n n e n ge b i e d t e b e p a l e n wo r d t u i t ge g a a n v a n e e n c e l w a n d v a n 14 m e t e r d i e p m e t 6 m e t e r t u i n , 20 m e t e r i n t o t a a l d u s . D i t zi j n w a a r d e s d i e S t a d G e n t o o k ge b r u i k t b i j h e t o p s t e l l e n v a n c r i t e r i a v o o r b o u w b l o k ke n . 174 D e ze zi j n r ea l i s t i s c h e r v o o r d e s i t u a t i e i n d e B r u g s e Po o r t d a n d e 3 0 m e t e r ge b r u i k t i n h e t b o u w b l o k ke n b o e k (w a a r v a n 10 m e t e r t u i n i s).

Er wo r d t d u s e e n o f f s e t v a n 20 m e t e r v a n d e o m r a n d i n g v a n h e t b o u w b l o k ge n o m e n (l a n g s a l l e zi j d e n). D e b i n n e n r u i m t e d i e o v e r b l i j f t wo r d t ge m e t e n: v a n a f 8 m e t e r i s h e t ge b i e d o n t w i k ke l b a a r a l s ze l f s t a n d i ge o p e n r u i m t e; h e t b o u w b l o k i s d u s o v e r m a a t s . A l s d e b r e e d t e 32 m e t e r o f g r o t e r i s k a n h e t b i n n e n ge b i e d b e b o u wd wo r d e n . B i j t o e p a s s i n g v a n d e ze c r i t e r i a wo r d t e c h t e r d u i d e l i j k d a t d e ze b i j d r i e h o e k i ge b o u w b l o k ke n n i e t r ea l i s t i s c h l i j ke n . D a a r o m zi j n d e w a a r d e n v e r m e n i g v u l d i g t m e t e e n f a c t o r v a n 1,75. 17 5 Ve r v o l ge n s wo r d e n d e d r i e m i d d e l l i j n e n ge m e t e n , d e k l e i n s t e b e p a a l t i n we l ke c a t e go r i e h e t bouwblok valt.

FI G U U R 2 5 A : H u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e e n e n c l av e

Eigen figuur. Bron: APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het

bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95

h u i s j e / t u i n t j e / ko e r t j e

x < 8 m

173 APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95 174

119

STAD GENT, RSG: Richtinggevend gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 226

8 m < x < 32m

enclave 175

In het RSG komt een minimum diepte van 40 meter bij een rechthoekig bouwblok overeen met een minimum middellijn van 70 meter bij een driehoek. 70/40 levert een factor van 1,75 op.


HET

BOUWBLOK

H e t s el e c ter en v an h e t t y p e b o u w b l o k g aat du s ni e t ui t v an d e hui di ge si tuati e, h e t i s e en m o gelijke o nt w ik kelin g v an h e t b inn en geb i e d o p b asi s v an d e s tr aten al s r an d vo o r w aar d e v an h e t b o u w b l o k . D e p i t v a n e e n b i n n e n ge b i e d s t a a t i n r e c h t s t r e e k s e r e l a t i e m e t h e t a l d a n n i e t ge we n s t zi j n v a n ‘p o r o s i t e i t ’. Ee n p u b l i e ke p i t v r a a g t o m d o o r b r e k i n ge n v a n d e c e l w a n d; a l s h e t b i n n e n ge b i e d e n ke l p r i v a t e t u i n e n b e v a t i s e e n o p e n i n g i n d e c e l w a n d n i e t ge we n s t . B i j d e c a s u s s e n z a l d e h u i d i ge s n e d e v a n h e t b o u w b l o k v e r ge l e ke n wo r d e n m e t d e p o t e n t i e s n e d e.

FI G U U R 26: D e f i n i ë r i n g t y p e b o u w b l o k ke n

Eigen tabel en figuren. Bron: APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het

bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95

HUI S JE / T UIN TJE / KO ER TJE

EN C L AV E

INWEND I GE PA R A S IE T

rechthoek

x < 8 m

8 m < x < 32 m

x > 32m

driehoek

y (mi n) < 14 m

14 m < y (mi n) < 5 6 m

y (mi n) > 5 6 m

P OT EN T IE

b i nn e n ge b i e d ni e t o nt w i k ke lb aar al s ze l f s t an di ge r ui mte

b i nn e n ge b i e d o nt w i k ke lb aar al s ze l f s t an di ge, o p e n r ui mte

b e b o u w b aar b i nn e n ge b i e d

FI G U U R 2 5B: I nwe n d i ge p a r a s i e t

Eigen figuur. Bron: APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het

bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95

inwendige parasiet

x > 32m

120


HOOFDSTUK

B

Hi er naas t i s d e B r u g s e Po o r t vo l gens d e s tr u c tuur o n d er d el en we er ge geven, met de 20 m e ter of f se t en aan dui din g v an d e t y p es b o uwb l o k ken (zi e K A A R T 1 8). H e t i s d u i d e l i j k d a t d e

i nwe n d i ge p a r a s i e t h e t s t e r k s t v e r t e ge nwo o r d i gd i s (45,7 %), w a t p o s i t i e f i s o m d a t d e ze b o u w b l o k ke n o v e r d e m e e s t e o n t w i k ke l i n g s o p p o r t e e n h e i d e i t e n b e s c h i k ke n . Va n d e 4 6 b o u w b l o k ke n i n d e w i j k zi j n 14 b o u w b l o k ke n e e n e n c l av e e n 11 h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e. D e B r u g s e Po o r t b e s t a a t d u s u i t v e e l o v e r m a a t s e b o u w b l o k ke n . I n h e t b o u w b l o k ke n b o e k i s e r e e n v i e r d e c a t e g o r i e v a n b o u w b l o k p o t e n t i e: v a n a f e e n b r e e d t e v a n 52 m e t e r v a n h e t b i n n e n ge b i e d k a n d e p i t wo n i n ge n b e v a t t e n . 176 H i e r zo u d e n 7 v a n d e 21 i nwe n d i ge p a r a s i e t e n o n d e r v a l l e n . I n d e ze m a s t e r p r o e f wo r d t e c h t e r ge e n r e ke n i n g ge h o u d e n m e t d e ze c a t e g o r i e o m d a t ze v o o r d e ge koze n c a s u s s e n ge e n v e r s c h i l m a a k t . D e m a s t e r p r o e f k i e s t ge e n e n o r m o v e r m a a t s e b o u w b l o k ke n we ge n s e e n h o ge r e c o m p l e x i t e i t . 17 7 B i j ge v o l g w o r d t ge e n o n d e r s c h e i d ge m a a k t o p b a s i s v a n d e m o ge l i j ke s o o r t b e b o u w i n g i n h e t b i n n e n ge b i e d . D e c a s u s s e n b e h a n d e l e n d e d r i e ge d e f i n i e e r d e b o u w b l o kc a t e g o r i e ĂŤ n h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e, e n c l av e e n i nwe n d i ge p a r a s i e t .

inwen di ge p ar asi e t

3 0,4%

45,7 %

en c lave

176

APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95 177

Wegens de beperkte tijd van deze masterproef is voor kleinere bouwblokken geopteerd zodat het mogelijk is een voldoende aantal casussen te behandelen.

121

hui sj e/tuintj e/ ko er tj e

2 3,9 %


HET

BOUWBLOK

K A A R T 1 8: Ty p e b o u w b l o k ke n i n d e B r u g s e Po o r t

primair: as & rand

huisje/tuintje/ koertje

primair: plein/park

enclave

secundair: weefsel

inwendige parasiet

secundair: plein/park tertiair: straat tertiair: collectief tertiair: semiprivaat tertiair: privaat primaire gebouwen secundaire gebouwen tertiaire gebouwen langs straat tertiaire gebouwen in binnengebied waterwegen

122


HOOFDSTUK 1. 3

Keuze c asus sen

D e i nwe n d i ge p a r a s i e t o mv a t h e t A c a c i a p a r k (i n a a n l e g); d e o u d e s i t u a t i e (m e t t we e t e r t i a i r e s t r a t e n) i s h e t u i t g a n g s p u n t (C A S U S 2B). Z o wo r d t e e n i n g r e e p v a n Zu u r s to f v o o r d e B r u g s e Po o r t ge t o e t s t a a n h e t v i s i e k a d e r. H e t e r n a a s t ge l e ge n b o u w b l o k i s é é n v a n d e s m a l s t e v a n d e w i j k e n b e v a t e e n ge h e u ge n p u n t (C A S U S 2 A). S a m e n t o n e n ze – o n d a n k s e e n ge l i j ke p o s i t i o n e r i n g b i n n e n d e w i j k s t r u c t u u r – e e n v e r s c h i l l e n d e t r a n s f o r m a t i e, d i e v o o r t v l o e i t u i t h u n b o u w b l o k p o t e n t i e. D e c a s u s s e n b e h a n d e l e n a l l e b o u w b l o k p o t e n t i e s e n e l ke s u b s t r u c t u u r w a a r v o o r m a l i ge a r b e i d e r s h u i s v e s t i n g d i e n t b e h o u d e n t e wo r d e n . Ui t e r a a r d i s h e t n i e t m o ge l i j k o m m e t d r i e b o u w b l o k ke n a l l e s i t u a t i e s v a n e e n c o m p l e x e n o n r e ge l m a t i g w i j k we e f s e l t e o mv a t t e n . Z o d o e n d e c a s u s s e n b i j v o o r b e e l d ge e n u i t s p r a a k o v e r d e p r i m a i r e r a n d e n v a n h e t ge b i e d (d i e we l o p ge n o m e n zi j n i n d e w i j k v i s i e). D e casussen verlenen echter hun kracht als illustratie van hoe d e w i j k v i s i e d i e n t ge b r u i k t t e wo r d e n , ze r e p r e s e n t e r e n e e n d e n k- e n a n a l y s e s y s t e e m o m v i a e e n é é n d u i d i ge v i s i e b o u w b l o k ke n i n d e B r u g s e Po o r t o m t e v o r m e n . D e s o n d a n k s k a n m e t e l k b o u w b l o k i e t s a n d e r s b e r e i k t o f ge c r e ë e r d wo r d e n .

via s truc tuuronderdelen

D e keuze v an d e c asu s s en v l o ei t vo o r t ui t d e p osi ti o n er in g v an d e b o u w b l o k ken b inn en d e wijk s tr u c tuur o n d er d el en . Ui t d e r e c o nv e r s i e v i s i e v a n d e

w i j k b l i j k t e e n b e h o u d v a n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n n o o dz a ke l i j k i n d r i e ge v a l l e n: b i j d e o v e r g a n g v a n p r i m a i r e n a a r s e c u n d a i r e s t r a t e n , a l s ge h e u ge n p u n t e n i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l e n r o n d t e r t i a i r e s t r a t e n . I n d e s e c u n d a i r e e n t e r t i a i r e s t r u c t u u r d i e n t a l s e r f go e d ge k l a s s e e r d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s h u i s v e s t i n g o o k b e w a a r d t e wo r d e n; d i t i s e c h t e r ge e n a p a r t e c a t e go r i e. Z o a l s r e e d s a a n ge h a a l d , d i e n e n d e c a s u s s e n o o k e l k t y p e b o u w b l o k t e b e h a n d e l e n . Er wo r d e n d r i e b o u w b l o k ke n ge koze n o v e r t we e c a s u s s e n h e e n . Er wo r d t ge koze n v o o r e e n e n c l av e b o u w b l o k d a t zi c h v o l l e d i g i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l b e v i n d t , ge v o r m d d o o r d e S p a r r e -, M e i b l o e m - e n O o i e v a a r s t r a a t . H e t b o u w b l o k b e v a t e e n h e l e r i j e r f g o e d w o n i n ge n (C A S U S1). D e t we e d e c a s u s w i l d e ‘c l a s h ’ t u s s e n s y m b o o l e n r i t m i e k d u i d e n e n b e v i n d t zi c h o p d e o v e r g a n g van de Bevrijdingslaan naar de Hulstboomstraat. H i e r wo r d e n t we e b o u w b l o k ke n ge s e l e c t e e r d: e e n h u i sj e,t u i n tj e/ ko e r tj e en een i nwe n d i ge parasiet.

Pr imair

FI G U U R 27: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n ter ondersteuning van de wijkstructuur Eigen tabel.

S e cun dair

Ter tiair

ove r g an g v an p r i mai r naar s e c un dair RITMIEK

C A S U S 2B

CASUS 2A

gr o e p v an qu asi i d e nti e ke wo ni n ge n G E H EU G E N PU N T CASUS 1

123

B

e n s e mb l e r o n d te r tiai r e s tr aat OA S E

e r f go e d: ar b ei d e r s wo ni n g


HET

BOUWBLOK

K A A R T 1 9: C a s u s s e n i n d e B r u g s e Po o r t

primair: as & rand

huisje/tuintje/ koertje

2A

enclave secundair: weefsel

2B

inwendige parasiet

tertiair: straat

1

waterwegen

124


HOOFDSTUK V ia r aa dp l e gin g v an h e t G ent s e k a das ter wo r d t e en al gem en e hi s to r i s c h e si tu er in g v an d e c asu s s en b eko m en. We ge n s d e i e t w a t o m s l a c h t i ge e n t i j d r o v e n d e m a n i e r o m i n h e t k a d a s t e r h e t b o u w j a a r o p t e zo e ke n wo r d t d i t s l e c h t s v o o r é é n wo n i n g p e r s t r a a t b e p a a l d . 17 8 S p a r r e s t r a a t n u m m e r 6 9 i s ge b o u w d i n 1 8 8 6 , u i t h e t kadaster valt ook af te leiden dat de hele straatwand ge l i j k t i j d i g ge b o u w d i s . D e O o i e v a a r s t r a a t h e e t t e o o r s p r o n ke l i j k d e R o o i ge m s t r a a t (R u e d e R o y ge m), n u m m e r 1 26 h e e f t e v e n e e n s b o u w j a a r 1 8 8 6 . D e ze wo n i n g i s ge l i j k t i j d i g ge b o u wd m e t d e h o e k l i n k s e r v a n e n d e d r i e wo n i n ge n r e c h t s e r v a n . Z o we l d e ze wo n i n ge n (n u m m e r 1 2 8 t o t 1 2 2 17 9 ) a l s d e wo n i n ge n i n d e S p a r r e s t r a a t (n u m m e r 6 3 t o t 10 3) zi j n d o o r h e t V I O E ge k l a s s e e r d a l s e r f g o e d . D e wo n i n g (n u m m e r 7) i n d e M e i b l o e m s t r a a t d a t e e r t v a n 1 9 0 8 , n e t a l s a n d e r e w o n i n ge n i n d e s t r a a t (h e t h u i s n u m m e r wo r d t n i e t we e r ge ge v e n i n h e t k a d a s t e r b o e k , e n ke l c o d e s d i e v e r w i jze n n a a r e e n b e p a a l d e w o n i n g).

178

In het kadaster dient per woning een aanvraag gedaan te worden, waarna via een verkregen code in achtereenvolgens twee boeken een opzoeking van het bouwjaar gedaan kan worden. 179 Nummer 120 is niet mee opgenomen; vermoedelijk wegens adaptatie van de gevel. Op de digitale plannen van de Stedenbouwkundige Dienst staan nummer 128 en 126 als één woning getekend, echter wel bestaand uit twee percelen.

125

FI G U U R 2 8 A : L u c h t f o t o o p p l a n

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

+ N o o r d e l i j k v o ge l p e r s p e c t i e f o p c a s u s 1

Eigen bewerking. Bron: http://www.bing.com/maps/ (17 mei 2012)

B


HET

BOUWBLOK

N u m m e r 11 v a n d e H u l s t b o o m s t r a a t (v o o r m a l i ge H u l s t s t r a a t) i s ge b o u w d i n 1 8 8 2, e n ke l e a n d e r e wo n i n ge n i n d e s t r a a t zi j n o o k v a n h e t b o u w j a a r 1 8 8 2 o f 1 8 81 . H e t h u i s i n d e R e s e d a s t r a a t (n u m m e r 7) d a t e e r t v a n 1 8 8 3 . N u m m e r 7 v a n d e A c a c i a s t r a a t i s ge b o u w d i n 1 9 02. D e B e v r i j d i n g s l a a n i s d e v r o e ge r e B r u g s c h e s t e e nwe g . D e b o u w b l o k ke n b e v a t t e n d e B e v r i j d i n g s l a a n v a n n u m m e r 71 t o t 1 27; n u m m e r 11 9 d a t e e r t v a n 1 8 8 2. D e K a s t a nj e s t r a a t we r d n i e t t e r u g ge v o n d e n . D e v o o r m a l i ge S i k ke l - e n B r u n e l s t r a a t we r d e n n i e t o p ge zo c h t we ge n s a l b e ke n d e bouwdatum, nl. 1888. A l l e b o u w b l o kc a s u s s e n zi j n d u s o n t s t a a n i n d e j a r e n 1 8 8 0, d e M e i b l o e m s t r a a t b e g i n 1 9 0 0 .180 B e i d e c a s u s s e n d a t e r e n d u s v a n d e ‘g r o t e v o l b o u w p e r i o d e ’ v a n d e w i j k (t u s s e n 1 8 6 0 e n 1 8 9 0). 1 8 1 F o t o ’s v a n d e i n t i j d ge s i t u e e r d e wo n i n ge n zi j n b e s c h i k b a a r i n B I J L AG E 1 (zi e p p. 217-21 8).

FI G U U R 2 8 B: L u c h t f o t o o p p l a n

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

+ N o o r d e l i j k v o ge l p e r s p e c t i e f o p c a s u s 2

Eigen bewerking. Bron: http://www.bing.com/maps/ (17 mei 2012)

180

Archief van het Kadaster, Sint-Lievenslaan 27, 9000 Gent.

181

http://gent-door-de-jaren.be/index.php?module=Nieuws&func=display&sid=79 (24 oktober 2010)

126


HOOFDSTUK 1.4

Waardenanalyse

B i j d e ge v e l u n i f o r m i t e i t wo r d t ge ke ke n o f d e s t r a a t e e n h o m o ge e n o f h e t e r o ge e n ge h e e l i s . 1 8 2 I s e r e e n h e r h a l i n g , s p i e ge l i n g o f v a r i a t i e w a a r t e n e m e n? Va n b e l a n g zi j n h e t m a t e r i a a l , d e ge v e l o p b o u w, s t i j l , g r a a d v a n d e t a i l l e r i n g , e e n b e p a a l d v e n s t e r t y p e, ge v e l b r e e d t e e n k r o o n l i j s t h o o g t e. 1 8 3

te b eschouwen elementen

A nal o o g aan h e t s c haalni veau “ H o ofd s tuk A – D e wijk ” geven d e w aar d eb e gr ip p en o o k vo o r h e t b o u w b l o k aanl ei din g to t ver s c hill en d e anal y s e th ema ’s . Er w o r d t ge b r u i k ge m a a k t v a n v i j f (v a n d e a c h t) s u b w a a r d e b e g r i p p e n: e i ge n h e i d , s p e c i f i c i t e i t , f u n c t i o n e l e d r a a g k r a c h t , e x p r e s s i e v e r m o ge n e n a c t u e l e k u n s t w a a r d e (zi e FI G U U R 2 9). N e t zo a l s o p w i j k n i v ea u wo r d t d e b o u w f y s i s c h e t o e s t a n d h i e r n i e t b e h a n d e l d . D e h i s t o r i s c h e w a a r d e ko m t o o k n i e t e x p l i c i e t a a n b o d o m d a t d i t v o l l e d i g o p w i j k n i v ea u b e p a a l d we r d . D e c u l t u r e l e k u n s t w a a r d e i s n i e t r e l e v a n t v o o r h e t b o u w b l o k a n si c h. D e a n a l y s e t h e m a ’s h e b b e n o f we l b e t r e k k i n g o p d e c e l w a n d , d e t u i n , h e t b i n n e n ge b i e d o f c o m b i n a t i e s e r v a n . D e m e e s t e a a n d a c h t g a a t u i t n a a r d e ge v e l s v a n d e a r b e i d e r s wo n i n ge n . D e a n a l y s e w o r d t o p d e t we e c a s u s s e n t o e ge p a s t (d i e n e ge n s t r a a t w a n d e n b e s l a a n).

h e ter o ge en geh e el FI G U U R 2 9: A n a l y s e t h e m a ’s “ h e t b o u w b l o k ”

Eigen tabel en figuren.

EI G ENHEID

S PEC IFI C I T EI T

FUN C T I O NEL E D R A AG K R AC H T

E X PRE S S IE V ERM O GEN

AC T UEL E KUN S T WA A RD E

ge v e l u n i f o r m i t e i t

ar ticulatie van het ‘a n d e r e ’

k av e l s t r u c t u u r

ge v e l o p e n h e i d

ar ticulatie van het ‘a n d e r e ’

ko r r e l g r o o t t e

porositeit

inplanting

n i e u we a p p r e c i a t i e v o o r het oude

182

h o m o ge en geh e el: sp i e gelin g

127

B

183

zie 2.1 – Locuswaarde p.15

LABO S, Studie omgaan met de wederopbouwarchitectuur in de frontstreek van ’14-’18. Ieper en Heuvelland, Universiteit Gent, 2008. pp. 22-25


HET

BOUWBLOK

ver ti c al e ko r r el De term ko r r e l g r o o t t e is a f ge l e i d uit het b o u w b l o k ke n b o e k , d o c h a a n ge p a s t . I n h e t b o u w b l o k ke n b o e k wo r d t d e ko r r e l g r o o t t e, o p s c h a a l v a n h e t b o u w b l o k , ge b r u i k t a l s m a a t v o e r i n g v a n i n d i v i d u e e l t e o n d e r s c h e i d e n ge b o u we n . 1 8 4 I n d e ze m a s t e r p r o e f wo r d t é é n ko r r e l b e p a a l d d o o r é é n v i s u e e l t e o n d e r s c h e i d e n wo o n e e n h e i d . Er i s zo we l e e n h o r izo n t a l e a l s v e r t i c a l e ko r r e l . D e ko r r e l g r o o t t e i s a f l e i d b a a r u i t d e ge v e l e n i s , b i j v o o r b e e l d , v o o r e e n r i j wo n i n g h o r izo n t a a l d e b r e e d t e v a n d e wo n i n g e n v e r t i c a a l d e v o l l e d i ge ge v e l h o o g t e. 1 8 5 H o r izo n t a a l wo r d t d e ko r r e l i n a a n t a l m e t e r u i t ge d r u k t , v e r t i c a a l i n a a n t a l b o u w l a ge n .

D e s p e c i f i c i t e i t v a n e e n b o u w b l o k k a n i n d e ge v e l o f i n h e t b i n n e n ge b i e d l i g ge n . H e t ge v a l v a n d e c e l w a n d wo r d t b e n o e m d a l s a r t i c u l a t i e v a n h e t ‘a n d e r e ’, d i t b e g r i p h a n g t n a u w s a m e n m e t d e a c t u e l e k u n s t w a a r d e. H e t g a a t o v e r e e n n i e u w, m o d e r n o f ‘a n d e r s ’ ge b o u w d a n d e t r a d i t i o n e l e r i j wo n i n ge n i n d e s t r a a t . Ee n o p v a l l e n d ge b o u w k a n b i j d r a ge n aan de specificiteitslocuswaarde van een bouwblok binnen d e w i j k . O o k d e e e r d e r v e r m e l d e ‘ f o u t e n ’ (o p e n i n ge n) i n d e c e l w a n d k u n n e n e e n b o u w b l o k o n d e r s c h e i d e n v a n a n d e r e. Vo o r h e t b i n n e n ge b i e d wo r d t d e t e r m p o r o s i t e i t ge b r u i k t: d o o r h o l t e s i n h e t b i n n e n ge b i e d k a n e r e e n p i t , e e n f u n c t i e o n t s t a a n . D e ze p i t k a n v e r s c h i l l e n v a n b o u w b l o k t o t bouwblok en het locuswaarde verschaf fen. D e k av e l s t r u c t u u r b e h a n d e l t h e t ge h e e l v a n b e b o u w i n g (c e l w a n d) e n t u i n , p e r wo o n ge b o u w. V i a d e b r e e d t e, d i e p t e e n o p p e r v l a k t e wo r d t d e e i ge n d o m s s t r u c t u u r i n k a a r t ge b r a c h t . D o o r d e v o r m e n a f m e t i n ge n k a n e e n p e r c e e l m i n d e r – o f m e e r – ge s c h i k t zi j n o m e e n wo o n f u n c t i e t e h e r b e r ge n . 1 8 6 D e k av e l s t r u c t u u r h a n g t n a u w s a m e n m e t h e t t h e m a i n p l a n t i n g , d a t e c h t e r o o k h e t b i n n e n ge b i e d m e e n e e m t . D e o r i ë n t a t i e (v e r s c h i l l e n d v a n s t r a a t w a n d t o t s t r a a t w a n d) e n d e d a a r m e e ge p a a r d g a a n d e l i c h t i nv a l v a n d e wo n i n ge n d i e n t b e s t u d e e r d t e wo r d e n . O o k d e o n t s l u i t i n g v a n d e h u ize n i s b e l a n g r i j k . D e i n p l a n t i n g h a n g t o o k s a m e n m e t d e b o u wd i e p t e e n d e u i t b r e i d i n g s m o ge l i j k h e i d n a a r b i n n e n t o e.

184

APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. p. 121 185

De gevelhoogte is niet gelijk aan de bouwhoogte want de dakverdieping is vaak niet zichtbaar in de gevel.

186

h o r izo nt al e ko r r el

LABO S, Studie omgaan met de wederopbouwarchitectuur in de frontstreek van ’14-’18. Ieper en Heuvelland, Universiteit Gent, 2008. p. 16

128


HOOFDSTUK H e t e x p r e s s i e v e r m o ge n ke e r t t e r u g n a a r h e t ge v e l b e e l d . H e t p e r c e n t a ge r a a m o p p e r v l a k t e n o pzi c h t e v a n d e t o t a l e ge v e l o p p e r v l a k t e e n d e a a nwe zi g h e i d v a n b a l ko n s a a n d e s t r a a t k a n t ge e f t e e n i n d i c a t i e v a n h e t p u b l i e ke o f p r i v a t e k a r a k t e r. D e a c t u e l e k u n s t w a a r d e wo r d t , zo a l s h i e r b o v e n v e r m e l d , b e p a a l d d o o r d e a r t i c u l a t i e v a n h e t ‘a n d e r e ’. Ee n a n d e r e v o r m v a n a c t u e l e k u n s t w a a r d e i s e e n n i e u we a p p r e c i a t i e v o o r h e t o u d e. 1 8 7 I n d e I n d u s t r i ë l e R e v o l u t i e we r d e n d e a r b e i d e r s wo n i n ge n we l l i c h t n i e t ge s m a a k t , n u d r u k ke n d e ze w o n i n ge n e e n b e p a a l d e h i s t o r i s c h e e s t h e t i e k u i t . D e appreciatie kan er bijvoorbeeld ook in bestaan dat men – a l s r ea c t i e o p h e t s t i j ge n d a a n t a l a p p a r t e m e n t e n – d e t y p o l o g i e v a n d e r i j w o n i n g m e t t u i n o f ko e r tj e b e ge e r t . D e ze w a a r d e i s e c h t e r ze e r s u b j e c t i e f e n m o e i l i j k v a s t t e l e g ge n i n o b j e c t i e f m a t e r i a a l . D a a r o m z a l h i e r s l e c h t s i n h e t ko r t e e n p e r s o o n l i j ke v i s i e o v e r ge f o r m u l e e r d wo r d e n , d i e b e t r e k k i n g h e e f t o p d e ge v e l .

ar ti c ulati e v an h e t ‘an d er e ’ 187

129

ibid p. 20

B

D e t h e m a ’s zu l l e n e n e r zi j d s v i a p l a n e n l u c h t f o t o e n a n d e r zi j d s d o o r m i d d e l v a n f o t o ’s v a n o p s t r a a t ge m a a k t , gea n a l y s e e r d wo r d e n p e r c a s u s (d e e l 2 e n 3). Ee r s t z a l d e s i t e i n d e c o n t e x t v a n d e r u i m t e l i j ke s t r u c t u u r o n d e r d e l e n e n t y p e b o u w b l o k ke n ge s i t u e e r d wo r d e n . N a d e w a a r d e b e p a l i n g (v i a d e t h e m a ’s) wo r d e n v e r v o l ge n s e n ke l e a a n b e v e l i n ge n v o o r ge s t e l d .


HET 1. 5

BOUWBLOK

Randvoor waarden no den van de wijk

Aan de hand van problemen en noden die in verschillende b e l e i d s d o c u m e n t e n n a a r v o r e n ko m e n , wo r d e n e n ke l e r a n d v o o r w a a r d e n ge d e f i n i e e r d d i e v o o r a l b e t r e k k i n g hebben op de contex t van het bouwblok.

D e B r u g s e Po o r t i s e en w ijk m e t e en geb r ek aan gr o en e r uimte, zowel p r i v aat al s r e c r eati e f. Er

i s o o k e e n ge b r e k a a n s p e e l r u i m t e. D o o r e e n s t i j g i n g v a n d e v r i j e t i j d w i l d e G e n t s e b e v o l k i n g zo we l m e e r r e c r ea t i e buitenshuis als meer private buitenruimte en private e n o p e n b a r e p a r ke n . 1 8 8 O o k i n d e s t r a t e n i s e r n o o d a a n m e e r g r o e n; d o o r h e t ge b r e k a a n s p e e l r u i m t e s p e l e n v e e l k i n d e r e n n a m e l i j k b u i t e n o p s t r a a t .189 A l s o p l o s s i n g v o o r h e t ge b r e k a a n g r o e n i n d e n e ge n t i e n d e - e e u w s e go r d e l s t e l t h e t R S G v o o r d e b o u w b l o k ke n m e t e e n s l e c h t e f y s i s c h e e n v o r m k w a l i t e i t we g t e s a n e r e n v o o r d e i n r i c h t i n g v a n b u u r t p a r ke n . 1 9 0 C o n c r e e t wo r d t i n G e nt M o r g e n e n h e t R S G e e n n o r m v a n 10 v i e r k a n t e m e t e r r e c r ea t i e f g r o e n p e r p e r s o o n o p ge s t e l d . 1 9 1 D e ze g r o e n n o r m i s a f ko m s t i g u i t h e t B e s t u u r s a k ko o r d 20 01 e n ge e f t e e n r ea l i s t i s c h e g r o o t t e o r d e v a n d e n o o dz a ke l i j ke o p e n b a r e r u i m t e v o o r e e n wo o nw i j k . 1 9 2 I e d e r e e n zo u o o k o p m a x i m a a l 4 0 0 m e t e r v a n e e n w i j k p a r k v a n m i n i m u m o n ge v e e r é é n h e c t a r e g r o o t m o e t e n w o n e n; d i t b e t e ke n t v o o r d e p a r ke n e e n m a x i m a l e 188

STAD GENT, Het Ruimtelijk Structuurplan Gent. Naar een kwaliteitsvolle en open stedelijke ruimte, s.e., Gent, 2010. p. 15

t u s s e n a f s t a n d v a n 8 0 0 m e t e r. 1 9 3 Vo o r a l d e s p r e i d i n g v a n d e p a r ke n i s e e n g r o o t p r o b l e e m , s l e c h t s é é n o p d e d r i e G e n t e n a a r s wo o n t o p v i e r h o n d e r d m e t e r v a n e e n w i j k p a r k . D e n o r m v a n t i e n v i e r k a n t e m e t e r r e c r ea t i e f g r o e n wo r d t v o o r G e n t a l s ge h e e l we l ge h a a l d , e r w a s i n 20 07 c i r c a 1 3, 2 v i e r k a n t e m e t e r g r o e n p e r i nwo n e r. 1 9 4 O o k i n d e B r u g s e Po o r t 1 9 5 wo r d t h e t q u o t a b e h a a l d a l s d e s i t e v a n h e t L u ize n ge v e c h t e n h e t p a r k a a n d e G r o e n e v a l l e i m e e ge t e l d wo r d e n . D e G r o e n e v a l l e i l i g t b u i t e n h e t o n d e r zo e k s ge b i e d , m a a r k a n we ge n s zi j n g r o o t t e n i e t ge n e ge e r d wo r d e n . D e s i t e m e t o n d e r a n d e r e d e A l d i i s ge e n e c h t p l e i n o f p a r k e n wo r d t b i j ge v o l g n i e t m e e ge r e ke n d a l s r e c r ea t i e v e o p e n r u i m t e. H e t p r i m a i r e p l e i n (Em i l i u s S e g h e r s p l e i n) wo r d t o o k n i e t m e e ge r e ke n d we ge n s e e n o nv o l d o e n d e g r o e n o f r e c r ea t i e f k a r a k t e r. FI G U U R 3 0 : A a n t a l v i e r k a n t e m e t e r p a r k p e r p e r s o o n v o o r d e B r u g s e Po o r t e n d e G r o e n e v a l l e i . Eigen tabel. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekkingen/Dataplanning%20en%20Monitoring/04_ BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011)

aant al m ² p ar k

aant al i nwo n e r s

417 20

102 5 0

Gr o e n e v all ei

73690

10 4 3

TOTA A L

11 5 410

11 2 93

“ B r u g s e Po o r t ”

aant al m ² p ar k per persoon

11 5 410/11 293 = 10, 2 2

189

In 1999 speelde één derde van de Gentse kineren hoofdzakelijk op straat. Dit blijkt uit een enquête uitgevoerd door Jeugd en stad vzw in opdracht van de Stad Gent. LACOERE Peter e.a., Gent Vandaag, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2000. p. 13 190

STAD GENT, RSG: Informatief gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 104

191

LACOERE Peter e.a., Gent Morgen, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2002. p. 25

192

STAD GENT, RSG: Richtinggevend gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 225

193

LACOERE Peter e.a., Gent Morgen, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2002. p. 17

194

TEMMERMAN Karin, Beleidsnota 2007-2012 Stadsontwikkeling. “Gent gaat voluit voor kwaliteitsruimte”, s.e., Gent, 2008. p. 37 195

Hier wordt het onderzoeksgebied bedoeld, waarbij we om gebruik te maken van de cijfergegevens ervan uitgaan dat het, naast de sector Groendreef en Rooigem, ook de hele statistische sector Drongensesteenweg omvat.

130


HOOFDSTUK D e p l e i n e n /p a r ke n wo r d e n ge m e t e n o p d e d i g i t a l e k a a r t v a n d e S t e d e n b o u w k u n d i ge D i e n s t St a d G e n t . H i e r b i j d i e n t o p ge m e r k t t e wo r d e n d a t h e t A c a c i a p a r k n o g i n o p b o u w i s , b i j ge v o l g z a l h e t u i t e i n d e l i j ke p a r k i e t s k l e i n e r zi j n d a n n u o p ge n o m e n i n d e b e r e ke n i n g . D e b e v o l k i n g s ge ge v e n s zi j n a f ko m s t i g u i t d e w i j k f i c h e v a n B r u g s e Po o r t- R o o i ge m 1 9 6 e n d a t e r e n v a n 31 d e c e m b e r 20 0 8 . Z o a l s a l e e r d e r a a n ge h a a l d i s d e b e v o l k i n g i n 2011 ge s t e ge n v a n 16 7 21 t o t 17 8 4 0 i nwo n e r s . D e b e r e ke n i n g i s e c h t e r ge m a a k t m e t d e c i j f e r s v a n 20 0 8 o m d a t d e ze b e s c h i k b a a r zi j n p e r s t a t i s t i s c h e s e c t o r w a a r d o o r d e t a b e l a p a r t v o o r h e t o n d e r zo e k s ge b i e d k a n o p ge s t e l d wo r d e n . H e d e n z a l a a n d e n o r m v a n 10 v i e r k a n t e m e t e r p e r p e r s o o n e c h t e r niet voldaan worden. Er d i e n t o o k o p ge m e r k t t e wo r d e n d a t d e B r u g s e Po o r t – n a a s t d e s i t e v a n h e t L u ize n ge v e c h t e n d e G r o e n e v a l l e i – n i e t o v e r p a r ke n v a n é é n h e c t a r e b e s c h i k t . En ke l h e t C h a r l e s d e L’Ep é e p l e i n zi t d i c h t i n d e b u u r t (9 0 39 v i e r k a n t e m e t e r). B i j t o e t s i n g a a n d e g r o e n n o r m z a l h e t d u s n o o dz a ke l i j k zi j n o m d e r e c r ea t i e v e o p p e r v l a k t e t e b e p a l e n v i a e e n o p t e l s o m v a n k l e i n e r e p a r ke n . Er z a l ge ke ke n w o r d e n o f e r e e n p a r k b e s c h i k b a a r i s o p 4 0 0 m e t e r v a n e l ke wo n i n g v a n h e t bouwblok. De minimale afstand tot bepaalde punten van h e t b o u w b l o k (h o e k p u n t e n o f m i d d e l p u n t e n) t o t e e n p a r k wo r d t ge m e t e n .

196

http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekkingen/Dataplanning%20en%20Monitoring/04_ BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011)

131

B

FI G U U R 31: Re c r ea t i e f g r o e n b i j d e B r u g s e Po o r t

Eigen figuur. Bron: http://maps.google.be (22 april 2012)


HET

BOUWBLOK

En e r zi j d s m o e t e r b i j d e r e c o nv e r s i e v a n b o u w b l o k ke n d u s – a f h a n ke l i j k v a n d e s i t u e r i n g t e n o pzi c h t e v a n d e b e s t a a n d e b u u r t p a r ke n – n a ge g a a n wo r d e n o f e r e e n n i e u w p a r k n o d i g i s . A n d e r zi j d s i s h e t o o k b e l a n g r i j k o m t e b e s e f f e n d a t p a r ke n o f s p e e l p l e i n e n a l l e e n n i e t ge n o e g zi j n: o o k d e s t r a t e n m o e t e n v a ke r e e n m o ge l i j k h e i d t o t s p e l e n t o e l a t e n . O o k d e v o l w a s s e n e n v e r t o e v e n (b i j m o o i we e r) v a a k o p s t r a a t , d e e l s ge ï n s p i r e e r d o p d e b u i t e n c u l t u u r v a n d e m i g r a n t e n e n o o k we ge n s e e n ge b r e k a a n p r i v a t e b u i t e n r u i m t e. Ee n s t i m u l a t i e v a n b r a a k l i g ge n d e t e r r e i n e n t o t (t i j d e l i j ke) s p e e l -, o n t m o e t i n g s - o f v e r b l i j f s p l a a t s i s o o k e e n i n t e r e s s a n t e p i s t e. I n h e t R S G wo r d t ge s t e l d d a t e e n r u i m t e o n a f m a g zi j n zo d a t h e t k i n d d e r u i m t e ze l f n o g k a n i nv u l l e n . 1 9 7 Ee n h e r i n r i c h t i n g v a n d e s t r a t e n t o t s p e e l s t r a t e n i m p l e m e n t e e r t e e n g r o n d i ge i n f r a s t r u c t u u r a n a l y s e v a n d e o m l i g ge n d e s t r a t e n e n d e n o d i ge p a r ke e r f a c i l i t e i t e n . H i e r o p wo r d t b i j ge v o l g n i e t v e r d e r i n ge g a a n; d e o mv o r m i n g v a n d e t e r t i a i r e s t r a t e n (i n d e w i j k v i s i e) g a a t we l a l i n o p d e ze n o o d .

197

STAD GENT, RSG: Informatief gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 119

Een t we e d e aan da c ht sp unt h e e f t b e tr ek k in g o p h e t o mvo r m en v an d e wo nin gen. Er d i e n t r e ke n i n g

ge h o u d e n t e wo r d e n d a t d e wo o n d i c h t h e i d i n d e B r u g s e Po o r t h o o g s t e n s s ta tu s q u o m a g b l i j v e n , ze m a g ze ke r n i e t s t i j ge n . Z o a l s a l e e r d e r a a n ge h a a l d d i e n e n i n g r e p e n i n h e t b o u w b l o k r e ke n i n g t e h o u d e n m e t d e m o ge l i j k h e i d t o t e e n g r o t e r e m e n g i n g v a n wo n i n g t y p e s e n e e n f u n c t i e d i v e r s i t e i t . Ee n g r o t e m e n g i n g v a n f u n c t i e s i s e v e nwe l m i n d e r we n s e l i j k i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l v a n d e B r u g s e Po o r t . M i j n wijkvisie stelt vooral voor om aan de secundaire pleinen o o k a l t e r n a t i e v e f u n c t i e s d a n wo n e n t o e t e ke n n e n (v o o r a l d i e n s t e n). Ee n a n d e r e m e n g i n g i s d i e v a n p a r t i c u l i e r e e n s o c i a l e wo n i n ge n . B i j g r o t e p a r t i c u l i e r e n i e u w b o u w p r o j e c t e n i s e e n m e n g i n g v a n p a r t i c u l i e r e e n s o c i a l e wo n i n ge n v e r p l i c h t v a n a f 10 0 wo o n e e n h e d e n; m i n i m u m 20 p r o c e n t v a n d e wo n i n ge n d i e n e n d a n s o c i a l e h u i s v e s t i n g t e zi j n . 1 9 8 D e r e c o nv e r s i e s c e n a r i o ’s d i e n e n r e ke n i n g t e h o u d e n m e t h e t c r e ë r e n v a n m o ge l i j k h e d e n t o t o n t w i k ke l i n g v a n v e r s c h e i d e n e t y p e s v a n wo n i n ge n . O p h e t o n d e r s c h e i d t u s s e n p a r t i c u l i e r e e n s o c i a l e wo n i n ge n wo r d t , i n d e ze m a s t e r p r o e f, e c h t e r n i e t i n ge g a a n .

198

STAD GENT, RSG: Richtinggevend gedeelte, s.e., Gent, 2003. pp. 217-219

132


HOOFDSTUK

B


HET

BOUWBLOK

2 C A S U S SPARRES T R A AT


HOOFDSTUK

2.1

Enclave in het secundaire weef sel

contex t

In d e o m gev in g v an d e e er s te c asu s b ev in d en zi c h v ij f p ar ken . H e t C h a r l e s d e L’Ep é e p l e i n i s é é n v a n d i e p a r ke n , d e m a x i m a l e a f s t a n d h i e r n a a r t o e i s c i r c a 310 m e t e r. We ge n s d e n a b i j h e i d v a n a n d e r e, k l e i n e r e p a r ke n n e m e n we a a n d a t h e t C h a r l e s d e L’Ep é e p l e i n é é n h e c t a r e g r o o t i s . 1 9 9 Z o v o l d o e n a l l e wo n i n ge n i n h e t b o u w b l o k a a n d e g r o e n n o r m . M o m e n t e e l w o r d t h e t p a r k t e v e e l ge d o m i n e e r d d o o r s t r a t e n e r o m h e e n d i e a m p e r ge b r u i k t wo r d e n . O o k d e g r o e n e r u i m t e i s n i e t e c h t r e c r ea t i e f i n ge r i c h t; h e d e n t r e k t h e t g r o o t s t e s e c u n d a i r e p l e i n /p a r k v a n d e w i j k t e we i n i g v o l k . I n d e w i j k v i s i e i s e e n a a nze t ge ge v e n t o t t r a n s f o r m a t i e. 2 0 0

B

H e t Ko ke r p a r k l i g t v o o r d e m e e s t e wo n i n ge n v a n d e c a s u s o p m i n d e r d a n 20 0 m e t e r. D i t p a r k k a n p o t e n t i e e l u i t ge b r e i d wo r d e n n a a r é é n h e c t a r e. 2 0 1 H i e r v o o r zo u d e n e n ke l e l o o d s e n e n p a r ke e r b o xe n ge s l o o p t m o e t e n wo r d e n . D i t k a n ge c o m p e n s e e r d wo r d e n m e t e e n o n d e r g r o n d s e p a r k i n g . B o v e n d i e n k u n n e n d e t u i n e n v a n d e h u ize n a a n d e G e i t s t r a a t d a n u i t ge b r e i d wo r d e n . O o k d e t we e d e t e r t i a i r e s t r a a t (S c h r i j nwe r ke r s s t r a a t) k a n a a n ge s l o t e n wo r d e n a a n h e t v e r g r o t e Ko ke r p a r k (zi e K A A R T 21). 2 0 2 H e t Ko ke r p a r k we r d h e r a a n ge l e gd i n h e t k a d e r v a n h e t p r o j e c t Z u u r s t o f v o o r d e B r u g s e Po o r t e n wo r d t d é t r e k p l e i s t e r v o o r b u u r t b e wo n e r s ge n o e m d . 2 0 3 D i t p a r k u i t b r e i d e n k a n d u s e n ke l p o s i t i e f zi j n .

FI G U U R 32: O p p e r v l a k t e e n a f s t a n d e n v a n p a r ke n i n d e o m ge v i n g v a n h e t c a s u s b o u w b l o k S p a r r e s t r a a t Eigen tabel.

PA RK

O PPERV L A K T E

A F S TA ND TOT A

A F S TA ND TOT B

A F S TA ND TOT C

A F S TA ND TOT D

C har l e s d e L’Ep é e p l ei n

ca. 1 ha

ca. 250 m

c a . 310 m

ca. 305 m

c a . 2 20 m

B o e r d e r ijp ar k

c a . 245 0 m ²

ca. 185 m

ca. 250 m

c a . 245 m

c a . 16 0 m

Ko ke r p ar k

c a . 24 4 5 m ²

c a . 1 35 m

ca. 80 m

c a . 20 m

c a . 10 5 m

Pi e r kesp ar k

c a . 316 5 m ²

c a . 3 35 m

ca. 280 m

c a . 21 5 m

ca. 300 m

b ij B i eze n s tuk

ca. 4080 m²

c a . 35 0 m

c a . 41 5 m

c a . 410 m

c a . 32 5 m

201

199 200

135

De werkelijke grootte is 9039 vierkante meter. zie pp. 101-102

Deze uitbreiding is niet noodzakelijk voor de casus, maar verschaft de wijk wel een groter park. Dit kan ervoor zorgen dat meer woningen aan de norm van 400 meter afstand voldoen. 202 De eerste tertiaire straat (Kokerstraat) is heden al verbonden met het park. 203

http://www.samenlevingsopbouwgent.be/themas/Leefbaarheid/Bruggen_Naar_ Rabot/tekstversie220506.pdf (29 juli 2011) p. 3


HET

BOUWBLOK

K A A R T 20 : S i t u e r i n g e n p a r ko m ge v i n g van casus Sparrestraat

primair: as & rand

secundair: plein/park

tertiair: privaat

A secundaire gebouwen

B tertiaire gebouwen in binnengebied waterwegen

D

C

136


HOOFDSTUK

H e t b o u w b l o k tu s s en d e S p ar r e -, M eib l o em - en O o i ev aar s tr aat b i e d t d e m o gelijk h ei d o m e en o p en r uimte in te r i c hten . O p d e ze p l a a t s i s e r e c h t e r ge e n

H e t P i e r ke s p a r k s i t u e e r t zi c h o p o n ge v e e r o p m a x i m a a l 35 0 m e t e r. H e t h e r b e r g t o n d e r a n d e r e d e k r i n g l o o p w i n ke l , d e t h ea t e r g r o e p D e V i eze G a s te n, e e n ko f f i e h u i s e n e e n r e s t a u r a n t . O o k d i t p a r k m a a k t d e e l u i t v a n Zu u r s to f v o o r d e B r u g s e Po o r t e n i s e e n ge l i e f d p l e i n /p a r k . H e t p a r k b i j B i e ze n s t u k l i g t v o o r h e t o o s t e l i j k d e e l v a n h e t b o u w b l o k n e t i e t s t e v e r. H e t b u u r t p a r k j e i s m o m e n t e e l i n a a n l e g e n k r i j g t e e n ze l f d e w i t t e t e ge l b e d e k k i n g (a f ge w i s s e l d m e t g r o e n) a l s h e t B o e r d e r i j p a r k . H e t B o e r d e r i j p a r k b e v i n d t zi c h h e t d i c h t s t b i j d e c a s u s , h e t i s e e n s p o r t p a r k j e m e t a f ge s l o t e n v e l d v o o r v e r s c h e i d e n e b a l s p o r t e n . Vo o r e n a c h t e r h e t v e l d i s e r zi t r u i m t e i n h e t g r o e n .

137

B

n o o d a a n p u b l i e k , r e c r ea t i e f g r o e n . B i j ge v o l g i s h e t m e e r a a n ge we ze n o m d e r u i m t e v o o r p r i v a t e t u i n e n o f e e n ge m e e n s c h a p p e l i j ke t u i n t e b e n u t t e n .

M OZ A Ï EK 8

Charles de L’Epéeplein

Boerderijpark

Kokerpark

Pierkespark

bij Biezenstuk

Charles de L’Epéeplein


HET

BOUWBLOK

K A A R T 21: Ui t b r e i d i n g v a n h e t Ko ke r p a r k Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

primair: as & rand

secundair: weefsel secundair: plein/park tertiair: straat tertiair: collectief

tertiair: privaat primaire gebouwen secundaire gebouwen tertiaire gebouwen langs straat tertiaire gebouwen in binnengebied waterwegen

138


HOOFDSTUK D e c asu s i s e en f un c ti o n e el en t y p o l o gi s c h h o m o ge en b o u w b l o k . D e c e l w a n d b e s t a a t u i t a l l e m a a l

D e m i d d e l s t e wo n i n g i n d e O o i e v a a r s t r a a t h e e f t e e n g r o t e p r i v a t e t u i n d i e e e n g r o o t d e e l v a n h e t b i n n e n ge b i e d inpalmt.

r i j wo n i n ge n , m e t u i t zo n d e r i n g v a n é é n a p p a r t e m e n t i n d e Ooievaarstraat. De hoek van de Sparre- en Meibloemstraat wo r d t ge v o r m d d o o r e e n v a r i a t i e v a n d e i d e n t i e ke h u ize n r i j in de Sparrestraat en het begin van de Meibloemstraat. Het is een groter huis met ramen langs beide straten. Ook op de h o e k m e t d e O o i e v a a r s t r a a t i s e e n ge l i j k a a r d i ge a d a p t a t i e v a n e e n a n d e r s o o r t v o o r m a l i ge a r b e i d e r s h u i s v e s t i n g . H e t h u i s i s e c h t e r n i e t l a n ge r b e w o o n d . D e h o e k v a n d e O o i e v a a r- e n M e i b l o e m s t r a a t i s e e n u i t zo n d e r i n g v a n h e t bouwblok. Hier lijkt een soor t appar tementstypologie t o e ge p a s t t e zi j n , d o c h m e t t we e a f zo n d e r l i j ke v o o r d e u r e n .

Sparrestraat

hoek Meibloem- en Sparrestraat

139

B

H e t en c laveb o u w b l o k is vo ll e di g o mr in gd d o o r inwen di ge p ar asi e ten, di e v aak ve el gr oter zijn dan d e c asu s . D i t i s e e n e x t r a a r g u m e n t o m h e t b i n n e n ge b i e d t e b e n u t t e n a l s p r i v a t e r u i m t e.

M OZ A Ï EK 9

Ooievaarstraat

hoek Sparre- en Ooievaarstraat

Meibloemstraat

hoek Ooievaar- en Meibloemstraat


HET

BOUWBLOK

K A A R T 2 2: D i v e r s i t e i t van casus Sparrestraat

wonen

huisje/tuintje/ koertje

wonen boven winkel e.d.

enclave

handel/horeca/ bedrijf/kantoor

inwendige parasiet

diensten parking loods/opslag/ atelier andere/ onbekend

beluikwoning rijwoning rijwoning boven winkel e.d. halfopen bebouwing/ hoekwoning open bebouwing appartement appartement boven winkel andere

140


HOOFDSTUK 2. 2

Waardenanalyse

huidige situatie

Z o al s e er d er aan gehaal d wo r d t de w aar d enb ep alin g gevo r m d d o o r zel f gemaak te anal y s ek aar ten en fo to ’s . B i j d e k a a r t e n wo r d t t e l ke n s

d e b e b o u w i n g v a n h e t b o u w b l o k we e r ge ge v e n; m e t d e o m r i n ge n d e b e b o u w i n g v a n d e s t r a t e n d i e h e t b o u w b l o k b e g r e nze n . D e s t r a t e n zi j n n a m e l i j k e e n e s s e n t i e e l onderdeel van het bouwblok. Het karakter van een straat wo r d t g r o t e n d e e l s ge v o r m d d o o r h e t s a m e n s p e l v a n d e t we e t e ge n o v e r l i g ge n d e s t r a a t w a n d e n . D e w a a r d e n b e s p r e k i n g ge b e u r t e c h t e r e n ke l e x p l i c i e t o p d e r a n d e n v a n h e t c a s u s b o u w b l o k . O o k d e f o t o ’s ge v e n e n ke l d e ge v e l s v a n d e c a s u s we e r. Ee r s t z a l d e ge v e l u n i f o r m i t e i t b e s p r o ke n wo r d e n , w a a r b i j d r i e s t r a a t w a n d m oz a ï e ke n v o l ge n . Ve r v o l ge n s wo r d t d e ko r r e l g r o o t t e o p k a a r t b e s p r o ke n . D e ge v e l o p e n h e i d , d e a r t i c u l a t i e v a n h e t ‘a n d e r e ’ e n d e n i e u we a p p r e c i a t i e v o o r h e t o u d e wo r d e n t e k s t u e e l b e s p r o ke n , d e v o o r g a a n d e m oz a ï e ke n i l l u s t r e r e n d i t . D a a r n a wo r d t ko r t i n ge g a a n o p d e p o r o s i t e i t , d e k av e l s t r u c t u u r e n d e i n p l a n t i n g ; e r n a a s t wo r d e n o p e n i n ge n i n d e c e l w a n d e n d e p e r c e e l s o p p e r v l a k t e s a m e n o p k a a r t we e r ge ge v e n . H e t besluit van de waardenanalyse staat hiernaast car tografisch v i a d e ge b r u i k t e k l e u r c o d e s i n “ H o o f d s t u k A – D e w i j k ” we e r ge ge v e n . D e t we e d e c a s u s v o l g t d e ze l f d e o p b o u w.

O p h e t v lak v an geveluni fo r mi tei t h eb b en d e dr i e s tr aat w an d en elk e en ei gen k ar ak ter. D e

S p a r r e s t r a a t i s e e n h o m o ge e n ge h e e l , w a a r b i j t e l ke n s d e ze l f d e ge v e l h e r h a a l d w o r d t . En ke l o p d e h o e ke n i s e r e e n l i c h t e v a r i a t i e. D e h o e k m e t d e M e i b l o e m s t r a a t h e e f t d e ze l f d e ge v e l o p b o u w a l s d e o v e r i ge e r f go e d wo n i n ge n , d e d e u r b e v i n d t zi c h e c h t e r o p d e h o e k ze l f e n d e wo n i n g h e e f t l a n g s e l ke zi j d e t we e r a m e n . D e o v e r i ge h u ize n b e s t a a n t e l ke n s u i t é é n d e u r e n s l e c h t s é é n r a a m . H e t

141

B

e r f go e d e n s e m b l e o mv a t d e S p a r r e s t r a a t v a n n u m m e r 6 3 t o t 10 3 e n v i e r wo n i n ge n i n d e M e i b l o e m s t r a a t (n u m m e r 39 t o t 45). H e t V I O E c a t a l o ge e r t ze a l s a r b e i d e r s wo n i n ge n , d e b e s c h r i j v i n g s p r e e k t v a n e e n b e w a a r d e ge v e l w a n d v a n t we e e n e e n h a l v e b o u w l a a g m e t r e c h t h o e k i ge v e n s t e r s . O p d e b e g a n e g r o n d zi j n e r p e r s i e n n e s , 2 0 4 d e ze zi j n e c h t e r s l e c h t s b i j e n ke l e h u ize n b e w a a r d . D e b e l e t a ge h e e f t e e n ge r i e m d e o m l i j s t i n g m e t s l u i t s t e e n , b l i n d i n d e d e u r t r av e e. 2 0 5 D e h o e k m e t d e O o i e v a a r s t r a a t wo r d t ge v o r m d d o o r e e n a n d e r s o o r t v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n g (a n d e r e m a t e r i a l i t e i t , o p b o u w). D e h o e k wo n i n g e n h e t h u i s e r n a a s t zi j n o p p l a n a l s é é n p e r c e e l ge t e ke n d (n u m m e r 1 2 8 e n 1 26). S a m e n m e t d e t we e wo n i n ge n e r n a a s t (O o i e v a a r s t r a a t n u m m e r 1 24 e n 1 2 2) i s h e t b e s c h e r m d e r f go e d . 2 0 6 N u m m e r 1 20 i s i d e n t i e k a a n 1 2 2 e n 1 24 e n wo r d t d a a r o m p e r s o o n l i j k o o k a l s e r f go e d ge zi e n . H e t i s e e n s t u k j e h o m o ge n e ge v e l (h e r h a l i n g). D e O o i e v a a r s t r a a t i s d e m e e s t ge d i f f e r e n t i e e r d e ge v e l v a n h e t c a s u s b o u w b l o k . H e t b e s t a a t u i t d e l e n m e t e e nze l f d e k r o o n l i j s t h o o g t e, v e r m e n gd m e t h o ge r e o f l a ge r e ge b o u we n . Er i s n i e t e c h t e e n ge h e e l i n t e r u g t e v i n d e n . D e M e i b l o e m s t r a a t h e e f t e e n n a ge n o e g c o n s t a n t e k r o o n l i j s t h o o g t e. Q u a ge v e l o p b o u w i s d e s t r a a t e c h t e r o o k m e e r d i v e r s . O o k h i e r k a n n i e t e c h t ge s p r o ke n wo r d e n v a n e e n h e t e r o ge e n ge h e e l . C o n c l u d e r e n d k a n ge s t e l d wo r d e n d a t e n ke l d e ge v e l w a n d i n d e S p a r r e s t r a a t , m e t h e t k l e i n e s t u k j e i n d e M e i b l o e m s t r a a t , e i ge n h e i d l o c u s w a a r d e b e v a t . H e t e r f go e d o p d e h o e k m e t d e O o i e v a a r s t r a a t v e r l e e n t d e ze s t r a a t e e n s p e c i f i c i t e i t s l o c u s w a a r d e, d i e t e ge l i j k e i ge n h e i d v o o r d e wijk representeer t. Het bevat historische waarde als een s o o r t h e r d e n k i n g v a n d e i n d u s t r i ë l e p e r i o d e. D e d r i e s t r a a t w a n d e n wo r d e n o p d e t we e p a g i n a ’s h i e r n a v i a d r i e m oz a ï e ke n v o o r ge s t e l d . 204

Een persienne is een luik dat niet helemaal ‘dichtgeplankt’ is, maar voorzien is van schuin geplaatste latjes. http://www.documentatie.org/uds4/dbdropdownvolgende.asp?search=Persienne (13 februari 2012) 205

http://inventaris.vioe.be/dibe/relict/18707 (6 februari 2012)

206

http://inventaris.vioe.be/dibe/relict/18551 (6 februari 2012)


HET

BOUWBLOK

K A A R T 2 3: Wa a r d e n k a a r t van casus Sparrestraat

locuswaarde: sterk

gebruikswaarde: sterk

locuswaarde: middelmatig

gebruikswaarde: middelmatig

locuswaarde: zwak

gebruikswaarde: zwak

nr. 63

nr. 45 nr. 39

nr. 103 nr. 7 nr. 128

culturele waarde: sterk

nr. 120

nr. 98 nr. 76 & 78

culturele waarde: middelmatig

culturele waarde: zwak

142


HOOFDSTUK

kruising Sparrestraat & Meibloemstraat

kruising Ooievaarstraat & Sparrestraat

143

B

OZ-zijde Sparrestraat

WZ-zijde Ooievaarstraat


HET

BOUWBLOK M OZ A Ï EK 10 A

OZ-zijde Sparrestraat

kruising Sparrestraat & Ooievaarstraat

M OZ A Ï EK 10 B

WZ-zijde Ooievaarstraat

kruising Ooievaarstraat & Meibloemstraat

144


HOOFDSTUK

kruising Meibloemstraat & Ooievaarstraat

145

B

ZW-zijde Meibloemstraat


HET

BOUWBLOK M OZ A Ă? EK 10 C

ZW-zijde Meibloemstraat

kruising Meibloemstraat & Sparrestraat

146


HOOFDSTUK D o o r zijn uni fo r m e ko r r el gr o o t te h e e f t d e S p ar r es tr aat e en s ter ke ei genh ei d sl o c u s w aar d e.

O n d a n k s h e t f e i t d a t d e ko r r e l g r o o t t e b e t r e k k i n g h e e f t o p d e ge v e l w o r d t h e t o p p l a n v o o r ge s t e l d . Z o k a n d e v a r i ë t e i t i n e e n o o g o p s l a g ge zi e n wo r d e n . D e h o r izo n t a l e ko r r e l i s zo a l s e e r d e r a a n ge h a a l d d e b r e e d t e v a n é é n wo n i n g . Er wo r d t e e n o n d e r s c h e i d ge m a a k t t u s s e n h u ize n s m a l l e r d a n 3, 6 m e t e r, t u s s e n 3, 6 e n 4, 4 m e t e r, v a n 4, 4 t o t 5 m e t e r, v a n 5 t o t 6 , t u s s e n 6 e n 7, v a n 7 t o t 8 e n b r e d e r d a n 8 m e t e r. D e b r e e d t e wo r d t s t e e d s ge m e t e n a a n d e o n t s l u i t i n g s k a n t v a n d e wo n i n g ; b i j h o e k h u ize n wo r d t d e v o l l e d i ge b r e e d t e l a n g s d e s t r a a t i n r e ke n i n g ge b r a c h t . L a ge r e ge v e l d e l e n d i e e e n ge s l o t e n m u u r zi j n o f l i j ke n e n v o l l e d i g ge s l o t e n ge v e l s wo r d e n n i e t m e e ge t e l d . D e v e r t i c a l e ko r r e l wo r d t o p h e t zi c h t b e p a a l d v i a o b s e r v a t i e v a n o p s t r a a t . D e r e s u l t a t e n wo r d e n o o k o p k a a r t we e r ge ge v e n . D e v e r t i c a l e ko r r e l v a r i e e r t v a n 1 b o u w l a a g , 2 o f 2, 5 t o t 3, 4 o f 5 b o u w l a ge n; d e l a a t s t e c a t e go r i e i s h o ge r d a n 5 b o u w l a ge n . A l s b l i j k t d a t e e n ge b o u w, d a t o p k a a r t a l s é é n p e r c e e l i s we e r ge ge v e n , u i t t we e a p a r t e wo o n e n t i t e i t e n b e s t a a t , wo r d t d i t p e r c e e l o p ge s p l i t s t . Er i s we i n i g v a r i a t i e q u a h o r izo n t a l e ko r r e l; d e m e e s t e h u ize n zi j n t u s s e n d e 3, 6 e n 4, 4 m e t e r b r e e d . I n d e O o i e v a a re n M e i b l o e m s t r a a t zi j n e n ke l e b r e d e r e w o n i n ge n a a nwe zi g , de grotere breedte is echter meestal niet significant. D e m e e s t e w o n i n ge n v a n h e t b o u w b l o k b e s t a a n u i t 2, 5 b o u w l a ge n , w a a r b i j d e h e l e h o o g t e a l s v e r t i c a l e ko r r e l wo r d t ge zi e n . En ke l v a n h e t a p p a r t e m e n t i n d e O o i e v a a r s t r a a t e n d a t o p d e h o e k m e t d e M e i b l o e m s t r a a t i s d e v e r t i c a l e ko r r e l 1 b o u w l a a g . I n d e ze t we e s t r a t e n ko m e n o o k r i j h u ize n v a n 2 o f 3 b o u w l a ge n v o o r. D e h o r izo n t a l e ko r r e l i n d e M e i b l o e m - e n O o i e v a a r s t r a a t wo r d t a l s n i e t e c h t w a a r d e v o l b e s c h o u wd , d e v e r t i c a l e ko r r e l v a n 2, 5 à 3 b o u w l a ge n v e r s c h a f t d e s t r a t e n e e n l i c h t e l o c u s w a a r d e.

147

B

H e t b o u w b l o k tu s s en d e S p ar r e -, O oi ev aar- en M eib l o ems tr aat slui t zi c h af v an d e s tr aat . A l l e

ge v e l s h e b b e n d u i d e l i j k e e n p r i v a a t k a r a k t e r. I n ge e n e n ke l e s t r a a t v a l t e e n d u i d e l i j ke we n s t o t e x p r e s s i e v a n h e t i n d i v i d u e l e o p t e m e r ke n . I n d e zi n v a n h e t o v e r b r e n ge n v a n d e b e t r e f f e n d e f u n c t i e h e b b e n d e ge v e l s b i j ge v o l g e e n h o ge ge b r u i k s w a a r d e. D i t i s a a n ge d u i d d o o r e e n g r o e n e l i j n r o n d d e wo n i n ge n . H e t a p p a r t e m e n t i n d e O o i e v a a r s t r a a t k a n ge zi e n wo r d e n a l s e e n a r t i c u l a t i e v a n h e t ‘a n d e r e ’. H e t m a t e r i a a l , d e s t i j l , ge v e l o p b o u w e n o n t s l u i t i n g i s t o t a a l v e r s c h i l l e n d . O p h e t m a a i v e l d b e v i n d e n zi c h t we e g a r a ge s e n é é n t o e g a n g s d e u r. D e ge v e l wo r d t o p b e i d e v e r d i e p i n ge n ge v o r m d d o o r e e n v o o r u i t s p r i n ge n d d e e l . H e t ge b o u w b e v a t e c h t e r ge e n a c t u e l e k u n s t w a a r d e e n h e e f t ge e n a a n t r e k ke l i j ke ge v e l (zi e b e e l d [B] v a n M OZ A Ï EK 10 B) . D o o r d e d i c h t e p o s i t i e b i j h e t h o m o ge n e e r f go e d e n s e m b l e i s e e n e x t r a b e n a d r u k k i n g v a n d i t ge b o u w n i e t we n s e l i j k . N u m m e r 9 8 i n d e O o i e v a a r s t r a a t h e e f t e e n ze l f d e s t i j l e n ge v e l u i t we r k i n g a l s n u m m e r 7 i n d e M e i b l o e m s t r a a t , b e i d e n v a l l e n o p e n b e v a t t e n d u s s p e c i f i c i t e i t s l o c u s w a a r d e. N u m m e r 76 e n 7 8 v o r m e n e e n ge h e e l i n d e O o i e v a a r s t r a a t; h e t i s e e n go e d o n d e r h o u d e n ge v e l d i e o p v a l t d o o r d e ge ko p p e l d e b r e e d t e v a n t we e wo n i n ge n (d e e l s zi c h t b a a r o p b e e l d [G] v a n M OZ A Ï EK 10 B). D e e r f go e d wo n i n ge n v o r m e n e e n e x p l i c i e t e v e r w i jzi n g n a a r e e n n i e u we a p p r e c i a t i e v o o r h e t o u d e; e r i s i m m e r s e e n r e d e n w a a r o m h e t V I O E d e ze wo n i n ge n a l s e r f go e d k l a s s e e r d e. D o o r d e b o u w v a l l i ge s t a a t wo r d t d e ze w a a r d e m o m e n t e e l e c h t e r n i e t d u i d e l i j k o v e r ge b r a c h t . D e o v e r i ge ge v e l s zu l l e n w a a r s c h i j n l i j k n i e t e c h t e e n a p p r e c i a t i e o p we k ke n .


HET

BOUWBLOK

K A A R T 24: Ko r r e l g r o o t t e van casus Sparrestraat

hk < 3,6 m 3,6 m <= hk < 4,4 m 4,4 m <= hk < 5 m 5 m <= hk < 6 m 6 m <= hk < 7 m 7 m <= hk < 8 m hk >= 8 m vk = 1 bouwlaag vk = 2 bouwlagen vk = 2,5 bouwlagen vk = 3 bouwlagen vk = 4 bouwlagen vk = 5 bouwlagen vk >= 5 bouwlagen

148


HOOFDSTUK Er is ge en enkel e o p enin g naar h e t b inn en geb i e d to e. Er zi j n t we e m u r e n d i e e e n s o o r t p r i v a t e d o o r g a n g

m a r ke r e n . I n d e a a n g r e nze n d e b o u w b l o k ke n zi j n e r t we e o p e n i n ge n i n d e c e l w a n d: d e e n e v e r s c h a f t t o e g a n g t o t h e t ko ke r p a r k , d e a n d e r e i s d e i n g a n g v a n d e v o o r m a l i ge b o w l i n g . 207 D e p o r o s i t e i t s k a a r t t o o n t a l l e b e b o u w i n g i n h e t z w a r t , m u r e n i n h e t d o n ke r g r i j s e n o p e n i n ge n n a a r h e t b i n n e n ge b i e d t o e i n h e t l i c h t g r i j s . Z o a l s i n d e m e t h o d i e k a a n ge h a a l d v o r m e n ‘ f o u t e n ’ i n d e c e l w a n d o n t w i k ke l i n g s m o ge l i j k h e d e n . B o v e n d i e n k u n n e n s p e c i f i e ke o p e n i n ge n e e n b o u w b l o k e e n t y p i s c h k a r a k t e r t e n o pzi c h t e v a n a n d e r e b o u w b l o k ke n m e e ge v e n . H e t l i j k t h i e r d u s ge we n s t o m h e t b o u w b l o k m e e r o p e n t e b r e ke n .

D e c asu s b es t aat over we gen d ui t small e, di ep e k avel s . Ei n d n o v e m b e r 2011 we r d h e t r e s u l t a a t v a n d e

M e e s t e r p r o e f Wo n e n o p k l e i n e o p p e r v l a k te b e ke n d ge m a a k t . D e s t u d i e t o o n t 21 (v e r) b o u w m o d e l l e n v a n r e p r e s e n t a t i e v e r i j wo n i n ge n i n d e G e n t s e n e ge n t i e n d e - e e u w s e go r d e l . H i e r b i j w o r d t ge b r u i k ge m a a k t v a n d r i e s o o r t e n p e r c e l e n , t e l ke n s v a n 4 m e t e r b r e e d . D e d i e p t e b e d r a a g t 1 2, 1 8 o f 20 m e t e r. D i t l e v e r t p e r c e e l s o p p e r v l a k t e s v a n r e s p e c t i e v e l i j k 4 8 , 7 2 e n 8 0 v i e r k a n t e m e t e r o p. 2 0 8 O m d e p e r c e e l s o p p e r v l a k t e t e a n a l y s e r e n wo r d e n e r – i n d e ze m a s t e r p r o e f – ze v e n c a t e g o r i e ë n o p ge s t e l d , w a a r b i j e l k v a n d e ze d r i e k av e l o p p e r v l a k t e n i n e e n a n d e r e c a t e g o r i e zi t: k l e i n e r d a n 35 v i e r k a n t e m e t e r, t u s s e n 35 e n 5 0 , v a n 5 0 t o t 70 , t u s s e n 70 e n 9 0 , t o t 11 5, t u s s e n 11 5 e n 1 3 5 e n g r o t e r d a n 1 35 v i e r k a n t e m e t e r. O n d a n k s d e ge l i j k a a r d i ge b r e e d t e e n v o r m v a n d e p e r c e l e n i s d e o p p e r v l a k t e b e h o o r l i j k d i v e r s . D i t i s e e n ge v o l g v a n d e d r i e h o e k i ge v o r m v a n h e t b o u w b l o k . Vo o r a l d e h o e ke n h e b b e n ze e r k l e i n e p e r c e l e n (k l e i n e r d a n 5 0 v i e r k a n t e m e t e r) d o o r h u n ge r i n ge d i e p t e. D e ze zi j n v e r ge l i j k b a a r m e t d e k l e i n s t e o p p e r v l a k t e v a n d e M e e s t e r p r o e f s t u d i e. 207 208

Dit gebouw wacht op een nieuwe bestemming.

VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011.

149

B

O p d e ze k av e l s i s h e t h e t m o e i l i j k s t o m e e n k w a l i t e i t s v o l l e r i j wo n i n g t e r ea l i s e r e n . H u n f u n c t i o n e l e d r a a g k r a c h t i s b i j ge v o l g n i e t zo h o o g . El k h u i sj e (b e h a l v e d e u i t e r s t e i n d e h o e ke n) h e e f t we l e e n ko e r tj e w a a r d o o r d e wo n i n g t we e zi j d i ge l i c h t i nv a l h e e f t . D e m e e s t v o o r ko m e n d e p e r c e e l s o p p e r v l a k t e n l i g ge n t u s s e n d e 70 e n 11 5 v i e r k a n t e m e t e r ; het bouwblok heef t dus relatief grote percelen. In het midden van de O o i e v a a r s t r a a t l i g t e e n k av e l v a n u i t zo n d e r l i j ke g r o o t t e, die het har t van het bouwblok volledig inpalmt. D e k av e l s t r u c t u u r m a a k t d u i d e l i j k d a t e e n i d e n t i e ke ge v e l n i e t p e r s e e e n i d e n t i e ke wo n i n g q u a b o u wd i e p t e, typologie en inrichting herbergt. A l l e wo n i n ge n i n h e t b l o k wo r d e n v i a d e s t r a a t k a n t ontsloten.

D e hui di ge m o r fo l o gi e v an d e p er c el en en wo nin gen h o u d t ge en r ekenin g m e t d e inp lantin g.

El ke r a n d v a n e e n b o u w b l o k h e e f t a n d e r e c o n d i t i e s q u a b e zo n n i n g e n l i c h t i nv a l . D e wo n i n ge n l a n g s d e S p a r r e s t r a a t k r i j ge n l a n g s d e v o o r ge v e l e e n m i n i e m a a n d e e l zo n (n o o r d we s t). D e b l i n d e r a m e n v e r l a ge n d i t a a n d e e l n o g . D e a c h t e r zi j d e v a n d e wo n i n ge n i n d e M e i b l o e m s t r a a t e n d e v o o r ge v e l s i n d e O o i e v a a r s t r a a t h e b b e n d a a r e n t e ge n e e n ze e r g u n s t i ge o r i ë n t a t i e. D e m i d d e l s t e wo n i n ge n i n h e t b o u w b l o k h e b b e n e e n h o ge ge b r u i k s w a a r d e d i e n o g k a n s t i j ge n d o o r b i j h e t v o r m ge v e n v a n wo n i n ge n m e e r a a n d a c h t t e b e s t e d e n a a n d e o r i ë n t a t i e. D i t k a n b i j v o o r b e e l d ge v o l ge n h e b b e n o p v l a k v a n o n t s l u i t i n g v a n d e h u ize n e n h e t b l o k . H o e d i c h t e r b i j d e h o e ke n h o e l a ge r d e f u n c t i o n e l e d r a a g k r a c h t wo r d t; d i t i s e e n r e c h t s t r e e k s ge v o l g v a n d e v o r m v a n h e t b o u w b l o k (w a a r a a n d e wo n i n ge n n i e t a a n ge p a s t zi j n). D e ge b r u i k s w a a r d e wo r d t i n h e t g r o e n a a n ge ge v e n o v e r h e t ge h e l e p e r c e e l , b e h a l v e a l s d e wo n i n g e e n c u l t u r e l e w a a r d e b e v a t , d a n wo r d t e n ke l d e r e s t e r e n d e p e r c e e l s o p p e r v l a k t e ge k l e u r d .


HET

BOUWBLOK

K A A R T 2 5: Po r o s i t e i t e n k av e l o p p e r v l a k t e van casus Sparrestraat

gesloten muur (van 1 niveau hoog) open

opp < 35 m² 35 <= opp < 50 m² 50 <= opp < 70 m² 70 <= opp < 90 m² 90 <= opp < 115 m² 115 <= opp < 135 m² opp >= 135 m²

150


HOOFDSTUK 2. 3

S cenario

reconver sie -aanb evelingen

Ee n e n c l av e b o u w b l o k t o l e r e e r t ge e n b e b o u w i n g i n h e t b i n n e n ge b i e d; e n ke l a a n d e r a n d e n k u n n e n wo n i n ge n ge s i t u e e r d zi j n . B o v e n d i e n b i e d t h e t e e n m o ge l i j k h e i d t o t ze l f s t a n d i ge o p e n r u i m t e. D i t r e s u l t e e r t i n d e i d e e v a n h e t casusbouwblok als een hedendaagse interpretatie van een ommuurde binnentuin. H e t b o u w b l o k i s ze e r o n p o r e u s e n d e O o i e v a a re n M e i b l o e m s t r a a t h e b b e n e e n l a ge l o c u s w a a r d e. D o o r b r e k i n ge n v a n d e c e l w a n d k u n n e n a a n ge g r e p e n wo r d e n o m zi c h t e n t e c r e ë r e n n a a r d e s e m i p r i v a t e t u i n e n t e ge l i j k d e s t r a a t w a n d e n e e n ze ke r s p e c i f i e k k a r a k t e r t e verschaf fen. D e ge v e l s i n d e S p a r r e s t r a a t , m e t d e v i e r b i j h o r e n d e h u ize n i n d e M e i b l o e m s t r a a t b l i j v e n b e h o u d e n . D o o r h u n o r i ë n t a t i e k r i j ge n d e wo n i n ge n s l e c h t s we i n i g l i c h t l a n g s d e v o o r ge v e l (n o o r d we s t). D e g r o o t t e k av e l d i e p t e m a a k t d e w o n i n ge n we l f u n c t i o n e l e r. D e ze d i e p t e d i e n t behouden te blijven en de blinde ramen vooraan dienen o p e n ge m a a k t t e wo r d e n . D e e r f g o e d wo n i n ge n zo u d e n b e s t i n h u n o o r s p r o n ke l i j ke b o u w d i e p t e h e r s t e l d wo r d e n , d i t w i l ze g ge n zo n d e r d e h u i d i ge a c h t e r b o u we n . Z o o n t s t a a n h u ize n v a n o n ge v e e r 8 , 5 m e t e r d i e p t e m e t e e n r u i m e t u i n . I n “ H o o f d s t u k C – D e w o n i n g ” z a l d e o mv o r m i n g v a n d e ze wo n i n ge n ge d u i d w o r d e n . Er wo r d t a a n b e v o l e n o m d e h u i d i ge o n t s l u i t i n g v a n d e ze h u ize n l a n g s d e s t r a a t t e behouden. D e b e b o u w i n g l a n g s d e O o i e v a a r s t r a a t d i e n t zo s m a l m o ge l i j k ge h o u d e n t e wo r d e n o m d e s c h a d u w i n d e b i n n e n t u i n t e b e p e r ke n . L a n g s d e M e i b l o e m s t r a a t k a n v o o r e e n h o ge r e b o u w d i e p t e ge o p t e e r d wo r d e n . B e i d e s t r a t e n d i e n e n e e n m a x i m a l e ko r r e l g r o o t t e v a n d r i e b o u w l a ge n t e h a n t e r e n . D e v o o r ge v e l s l a n g s d e M e i b l o e m s t r a a t k r i j ge n e n ke l w a t o o s t e l i j k l i c h t; e e n s i t u e r i n g v a n d e s l a a p k a m e r s i n p l a a t s v a n d e l e e f r u i m t e s i s h i e r m e e r a a n ge we ze n .

151

B

H e t s c e n a r i o v o o r zi e t e e n b e h o u d v a n d e wo n i n ge n l a n g s d e M e i b l o e m s t r a a t , m a a r ke e r t d e o n t s l u i t i n g o m v i a d e b i n n e n t u i n . Er ko m t e e n n i e u we, r u i m e a c h t e r b o u w a a n e l ke wo n i n g d i e d e o m ke r i n g v a n d e s t r a a t we g r ea l i s e e r t . L a n g s d e O o i e v a a r s t r a a t ko m e n n i e u we wo n i n ge n d i e e e n e i ge n b r e e d t e - r i t m e ge n e r e r e n . D i t m a a k t h e t e e n u n i e ke straat en verschaf t het bouwblok specificiteit.


HET

BOUWBLOK

K A A R T 26: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n van casus Sparrestraat

primair: as & rand

te behouden voormalige arbeiderswoning ter ondersteuning van de wijk

primair: plein/park

te behouden voormalige arbeiderswoning op schaal van het bouwblok

secundair: weefsel secundair: plein/park tertiair: straat tertiair: collectief tertiair: semiprivaat tertiair: privaat

primaire gebouwen secundaire gebouwen tertiaire gebouwen langs straat tertiaire gebouwen in binnengebied

152


HOOFDSTUK FI G U U R 3 3: Re c o nv e r s i e v a n h e t c a s u s b o u w b l o k S p a r r e s t r a a t (C A S U S 1) Eigen figuur. [1] huidige situatie [2] na afbraak [3] na nieuwbouw Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://www.bing.com/maps/ (24 mei 2012)

1

2

3

153

B


HET

BOUWBLOK

154


HOOFDSTUK

B


HET

BOUWBLOK

3 C A S U S HULSTBOOMSTRAAT


HOOFDSTUK

3.1

Ritmiek tus sen primair en secundair

D e t we e d e c asu s i s dui d elijk min d er go e d b e d e el d qua nab ur i ge p ar ken dan d e e er s te. H e t e n i ge p a r k v a n

B

é é n h e c t a r e i s d e s i t e v a n h e t L u ize n ge v e c h t , d i t l i g t e c h t e r v o o r d e m e e s t e wo n i n ge n v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n t e v e r. B o v e n d i e n i s h e t t e r r e i n n a a s t h e t Em i l i u s S e g h e r s p l e i n e n h e t s p e e l p l e i n tj e b r a a k l i g ge n d t e r r e i n , d a t n o g d i e n t i n ge v u l d t e wo r d e n d o o r wo n i n ge n e n g r o e n . Het Fonteineplein lig t voor het grootste deel van de h u ize n d i c h t b i j . H e t p l e i n wo r d t v o l l e d i g i n ge n o m e n d o o r e e n b a s ke t b a l v e l d , o mzo o m d d o o r b e t o n n e n zi t e l e m e n t e n . En ke l e b o m e n zo r ge n v o o r o p f l e u r i n g . In de wijkvisie is een transformatie van de Groendreef o p ge n o m e n , d i e l e i d t t o t r e c r ea t i e f g r o e n l a n g s d e B r u g s e Va a r t . D i t zo r g t v o o r e x t r a p a r k r u i m t e d i c h t b i j o n d e r a n d e r e d e b o u w b l o k ke n r o n d d e H u l s t b o o m s t r a a t . H e t Pi e r ke s p a r k , Ko ke r p a r k e n B o e r d e r i j p a r k l i g ge n v o o r e n ke l e wo n i n ge n d i c h t e r d a n 4 0 0 m e t e r, d o c h v o o r e e n g r o o t d e e l v a n d e c a s u s l i g ge n ze – v o l ge n s d e g r o e n n o r m – t e v e r.

contex t

De analyse van het bouwblok tussen de Hulstboomstraat, B e v r i j d i n g s l a a n , A c a c i a - e n K a s t a nj e s t r a a t v e r t r e k t v a n u i t d e o u d e s i t u a t i e. H e t b o u w b l o k o mv a t t e t we e t e r t i a i r e s t r a t e n: d e v o o r m a l i ge B r u n e l - e n S i k ke l s t r a a t . D e o n t e i ge n i n g e n a f b r a a k v a n d e b e l u i k h u ize n s t o o t t e o p g r o o t p r o t e s t . D e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n r o n d t e r t i a i r e s t r a t e n m o e t e n v o l ge n s d e w i j k v i s i e b e h o u d e n wo r d e n . D a a r o m w o r d t v o o r d i t b o u w b l o k e e n s c e n a r i o o p ge s t e l d , d a t e e n a l t e r n a t i e f b i e d t v o o r h e t o n t we r p v a n A b s c i s A r c h i te c te n. D i t o n t we r p m a a k t d e e l u i t v a n Zu u r s to f v o o r d e B r u g s e Po o r t, i n o p d r a c h t v a n St a d G e n t (zi e K A A R T 27). H e t b o u w b l o k b e v a t i n d e a n a l y s e p l a n n e n van “Hoofstuk A – De wijk ” een secundair park. Dit is de s i t u a t i e n a a f b r a a k . H e d e n (m e i 201 2) i s h e t A c a c i a p a r k m e t d e w o n i n ge n e r r o n d b i j n a v o l t o o i d .

FI G U U R 3 4: O p p e r v l a k t e e n a f s t a n d e n v a n p a r ke n i n d e o m ge v i n g v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n H u l s t b o o m s t r a a t Eigen tabel.

157

PA RK

O PPERV L A K T E

A F S TA ND TOT A

A F S TA ND TOT B

A F S TA ND TOT C

A F S TA ND TOT D

A F S TA ND TOT E

A F S TA ND TOT F

F o ntei n e p l ei n

c a . 10 55 m ²

c a . 28 5 m

c a . 32 5 m

c a . 42 5 m

c a . 26 0 m

c a . 16 0 m

c a . 11 5 m

Emi liu s S e gh e r s p l ei n + L uize n geve c ht

c a . 1 ha

c a . 455 m

ca. 405 m

c a . 29 0 m

c a . 455 m

c a . 575 m

c a . 61 5 m

B r u g s e Vaar t

/

c a . 28 0 m

c a . 29 0 m

c a . 245 m

c a . 410 m

ca. 400 m

ca. 440 m

Pi e r kesp ar k

c a . 316 5 m ²

c a . 51 5 m

ca. 465 m

c a . 36 5 m

c a . 20 0 m

ca. 305 m

c a . 3 45 m

Ko ke r p ar k

c a . 24 45 m ²

ca. 665 m

c a . 620 m

c a . 520 m

c a . 355 m

ca. 460 m

ca. 500 m

B o e r d e r ijp ar k

c a . 245 0 m ²

c a . 62 5 m

ca. 640 m

c a . 570 m

ca. 400 m

ca. 480 m

c a . 520 m


HET

BOUWBLOK

K A A R T 27: S i t u e r i n g van casus Hulstboomstraat

primair: as & rand

oude situatie = uitgangspunt

na afbraak = situatie op kaar t

in aanleg = ontwerp van Abscis

A

secundair: weefsel secundair: plein/park

B

tertiair: straat tertiair: collectief tertiair: semiprivaat tertiair: privaat primaire gebouwen secundaire gebouwen

C F E

tertiaire gebouwen langs straat tertiaire gebouwen in binnengebied waterwegen

D

158


HOOFDSTUK Ro n d d e Hul s tb o o ms tr aat i s dui d elijk n o o d aan e x tr a r e c r eati eve gr o en e r uimte. H e t b o u w b l o k

B

H e t t e ko r t a a n e e n n a b i j ge l e ge n p a r k v a n é é n h e c t a r e k a n m o e i l i j k o p ge l o s t wo r d e n . N a a s t h e t i n r i c h t e n v a n e e n n i e u w (k l e i n e r) p a r k i n d e i nwe n d i ge p a r a s i e t k a n - t e r c o m p e n s a t i e - i n h e t h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e - b o u w b l o k e x t r a p r i v a t e g r o e n r u i m t e ge c r e ë e r d wo r d e n .

‘A c a c i a p a r k ’ i s , we ge n s zi j n g r o t e b r e e d t e, h i e r v o o r u i t e r m a t e ge s c h i k t . B o v e n d i e n b e v i n d t h e t zi c h l a n g s d e ‘r o d e l o p e r ’ d o o r h e e n d e w i j k (K a s t a nj e s t r a a t). H e t b o u w b l o k t e n zu i d o o s t e n zo u e e n a n d e r e ge s c h i k t e l o c a t i e v o o r e e n p a r k k u n n e n zi j n . D i t b o u w b l o k i s n o g v e l e m a l e n b r e d e r d a n d e c a s u s , h e t wo r d t e c h t e r g r o t e n d e e l s i n ge n o m e n d o o r h e t s c h o o l ge b o u w m e t s p e e l p l a a t s .

M OZ A Ï EK 11

Fonteineplein

Pierkespark

159

Emilius Seghersplein

Luizengevecht

Kokerpark

Boerderijpark


HET

BOUWBLOK

K A A R T 2 8: P a r ko m ge v i n g van casus Hulstboomstraat

primair: as & rand primair: plein/park secundair: weefsel secundair: plein/park tertiair: straat

tertiair: semiprivaat tertiair: privaat primaire gebouwen secundaire gebouwen tertiaire gebouwen langs straat tertiaire gebouwen in binnengebied waterwegen

160


HOOFDSTUK D e c asu sb o u w b l o k ken h eb b en all eb ei al s h o ofd f un c ti e wo n en, m e t lan g s d e p r imair e as wo n en b oven han d el. I n d e i nwe n d i ge p a r a s i e t b e v i n d t

B

D e o m gev in g r o n d d e Hul s tb o o ms tr aat is m e er di ver s qua b o u w b l o k p otenti e dan d e e er s te c asu s .

A l l e d r i e d e t y p e s ko m e n e v e nv e e l v o o r. Er i s e e n h o o g a a n d e e l b o u w b l o k ke n w a a r ge e n o f s l e c h t s b e p e r k t e p u b l i e ke r u i m t e m o ge l i j k i s (h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e e n e n c l av e).

zi c h p a r k i n g i n h e t b i n n e n ge b i e d . L a n g s d e a s zi j n e r v o o r n a m e l i j k r i j wo n i n ge n m e t o n d e r a a n w i n ke l r u i m t e, d e t e r t i a i r e s t r a t e n b e s t a a n u i t b e l u i k h u i sj e s . Er zi j n d r i e (k l e i n s c h a l i ge) a p p a r t e m e n t e n o v e r d e h e l e c a s u s .

M OZ A Ă? EK 1 2

Bevrijdingslaan

Hulstboomstraat

161

Resedastraat

voormalige Brunelstraat

Kastanjestraat

Acaciastraat


HET

BOUWBLOK

K A A R T 2 9: D i v e r s i t e i t van casus Hulstboomstraat

wonen

huisje/tuintje/ koertje

wonen boven winkel e.d.

enclave

handel/horeca/ bedrijf/kantoor

inwendige parasiet

diensten parking loods/opslag/ atelier andere/ onbekend

beluikwoning rijwoning rijwoning boven winkel e.d. halfopen bebouwing/ hoekwoning open bebouwing appartement appartement boven winkel andere

162


HOOFDSTUK 3. 2

Waardenanalyse

huidige situatie

D e m oz a ï e ke n v a n d e ge v e l s v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n d i e – a n a l o o g a a n d e e e r s t e c a s u s – o p d e b l a dzi j d e n h i e r a c h t e r v o l ge n , zi j n e e n we e r g av e v a n d e s i t u a t i e v a n d a a g ( j u n i 201 2). D e w a a r d e n a n a l y s e e n d e m o ge l i j ke r e c o nv e r s i e v e r t r e k ke n e c h t e r v a n h e t b o u w b l o k v o o r d e a f b r a a k . O m v e r w a r r i n g t e v e r m i j d e n wo r d t e r i n d e t e ge nwo o r d i ge t i j d o v e r d e v e r t r e k s i t u a t i e ge s p r o ke n . Er d i e n t e c h t e r i n h e t a c h t e r h o o f d ge h o u d e n t e wo r d e n d a t d e A c a c i a - e n K a s t a nj e s t r a a t d r a s t i s c h v e r a n d e r d zi j n d o o r d e ge d a n e s t e d e n b o u w k u n d i ge i n g r e e p. O o k d e l i n ke r zi j d e v a n d e H u l s t b o o m s t r a a t i s (l i c h tj e s) ge w i jzi gd . D i t i s zi c h t b a a r o p d e s t r a a t w a n d m oz a ï e ke n . D e b e s p r e k i n g v a n d e v e r t r e k s i t u a t i e i s a f ge l e i d u i t d e o u d e r e d i g i t a l e k a a r t v a n d e S t e d e n b o u w k u n d i ge D i e n s t St a d G e n t . B i j d e v e r t i c a l e ko r r e l o n t b r e e k t d e n o d i ge i n f o r m a t i e v a n e n ke l e wo n i n ge n; b i j ge v o l g zi j n d e ze n i e t i n ge k l e u r d .

L o o dr e c ht o p d e as zijn t we e si tuati es w aar te n em en. D e H u l s t b o o m s t r a a t e n d e R e s e d a s t r a a t h e b b e n

ge l i j k a a r d i ge s t r a a t w a n d e n , e n d i t a a n b e i d e zi j d e n . D e ge v e l s zi j n b i j n a n e r ge n s i d e n t i e k , m a a r d e b r e e d t e, h o o g t e e n o p b o u w v a n r a m e n e n d e u r e n we l . D i t m a a k t d e s t r a t e n t o t e e n h o m o ge e n ge h e e l . H e t zi j n t y p i s c h e s t r a t e n v o o r d e B r u g s e Po o r t e n b e v a t t e n l o c u s w a a r d e. D e r e c h t e r k a n t v a n d e A c a c i a s t r a a t (v a n u i t h e t s t a n d p u n t v a n d e B e v r i j d i n g s l a a n) h e e f t e e n ge l i j k a a r d i ge o p b o u w, m a a r b e v a t m e e r u i t zo n d e r i n ge n q u a b o u w h o o g t e e n ge v e l d i v e r s i t e i t . D e o v e r zi j d e w o r d t o o k o n d e r b r o ke n d o o r t we e g r o t e r e ge b o u we n . D i t zi j n i n g a n ge n t o t d e a c h t e r l i g ge n d e s c h o o l . D e s t r a a t w a n d d i e d e e l u i t m a a k t v a n d e c a s u s b e v a t – i n t e ge n s t e l l i n g t o t d e H u l s t b o o m e n R e s e d a s t r a a t – o o k t we e o p e n i n ge n i n d e c e l w a n d . D e ge v v e l s v o r m e n ge e n ge h e e l e n b i j ge v o l g h e e f t d e ze s t r a a t e e n l a ge r e l o c u s w a a r d e.

163

B

D e t we e lan g s e s tr aten v an d e c asu s zijn ze er ver s c hill en d v an elk aar. D e B e v r i j d i n g s l a a n k a n a l s e e n

h e t e r o ge e n ge h e e l ge zi e n wo r d e n: d e ge v e l s v e r s c h i l l e n s t e r k v a n e l k a a r. H e t e n i ge ge m e e n s c h a p p e l i j ke ke n m e r k l i j k t d e v e r o u d e r i n g v a n d e ge v e l s . D e k r o o n l i j s t h o o g t e v a n d e e e r s t e v i e r ge b o u we n e n d e l a a t s t e t we e i s ge l i j k v a n . D e K a s t a nj e s t r a a t v o r m t t e r h o o g t e v a n d e i nwe n d i ge p a r a s i e t (t u s s e n d e H u l s t b o o m - e n A c a c i a s t r a a t) e e n h o m o ge e n ge h e e l . D e s t r a a t wo r d t ge v o r m d d o o r e e n v a r i a t i e v a n ge l i j k a a r d i ge r i j wo n i n ge n , m e t t we e m a a l e e n i d e n t i e k s t e e g b e l u i k . D e ze b e l u i ke n w a r e n ge l i j k a a r d i g a a n h e t b e l u i k e r t e ge n o v e r (St r o d e k ke r s - e n H e e r s h a ge s t r a a t). H e t d e e l a a n h e t h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e - b l o k wo r d t ge v o r m d d o o r t we e h o e k h u ize n , m e t e l k e e n é é n l a g i g b o u wd e e l l a n g s d e s t r a a t . I n h e t m i d d e n zi j n d r i e h u ize n: h e t l i n k s e i s i n h e t ze l f d e m a t e r i a a l a l s d e l i n k s e h o e k , d e t we e a n d e r e l e u n e n q u a ge v e l a a n b i j d e r e c h t s e h o e k . D e wo n i n ge n v o r m e n s a m e n e e n s o o r t v a n e n s e m b l e, d a t e c h t e r n o g n i e t zo s t e r k n a a r v o r e n ko m t .


HET

BOUWBLOK

K A A R T 3 0 : Wa a r d e n k a a r t van casus Hulstboomstraat

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

locuswaarde: sterk

gebruikswaarde: sterk

locuswaarde: middelmatig

gebruikswaarde: middelmatig

locuswaarde: zwak

gebruikswaarde: zwak

culturele waarde: sterk

culturele waarde: middelmatig

culturele waarde: zwak

164


HOOFDSTUK

165

B

kruising Hulstboomstraat & Kastanjestraat

NW-zijde Hulstboomstraat

kruising Hulstboomstraat & Bevrijdingslaan

OZ-zijde Hulstboomstraat


HET

BOUWBLOK M OZ A Ï EK 1 3 A

NW-zijde Hulstboomstraat

kruising Hulstboomstraat & Bevrijdingslaan

M OZ A Ï EK 1 3B

OZ-zijde Hulstboomstraat

kruising Hulstboomstraat & Kastanjestraat

166


HOOFDSTUK

167

B

kruising Resedastraat & Bevrijdingslaan

OZ-zijde Resedastraat

kruising Acaciastraat & Kastanjestraat

NW-zijde Acaciastraat


HET

BOUWBLOK M OZ A Ï EK 1 3 C

OZ-zijde Resedastraat

kruising Resedastraat & Kastanjestraat

M OZ A Ï EK 1 3D

NW-zijde Acaciastraat

kruising Acaciastraat & Bevrijdingslaan

168


HOOFDSTUK

169

B

kruising Bevrijdingslaan & Acaciastraat

ZW-zijde Bevrijdingslaan

kruising Kastanjestraat & Acaciastraat

NO-zijde Kastanjestraat


HET

BOUWBLOK M OZ A Ï EK 1 3E

ZW-zijde Bevrijdingslaan

kruising Bevrijdingslaan & Resedastraat

M OZ A Ï EK 1 3F

NO-zijde Kastanjestraat

kruising Kastanjestraat & Resedastraat

170


HOOFDSTUK D e Res e das tr aat i s d e m e es t uni fo r m e s tr aat .

Er i s e e n ze e r c o n s t a n t e h o r izo n t a l e e n v e r t i c a l e ko r r e l . D e s t r a a t i s o p ge b o u w d u i t r i j wo n i n ge n m e t e e n v e r t i c a l e ko r r e l v a n 2, 5 b o u w l a ge n , d e b r e e d t e l i g t r o n d d e v i e r m e t e r. D i t k a n e e n t y p i s c h e ‘a r b e i d e r s s t r a a t ’ ge n o e m d wo r d e n e n v e r w i j s t zo n a a r d e w i j k ze l f. D e Re s e d a s t r a a t b e v a t d u s h o ge e i ge n h e i d s l o c u s w a a r d e. D e H u l s t b o o m s t r a a t i s ge l i j k a a r d i g , m a a r e r i s v a ke r e e n v e r s p r i n g i n g t u s s e n 2 e n 2, 5 b o u w l a ge n p e r w o o n e e n h e i d . D i t b r e n g t e c h t e r n i e t zo ’n g r o o t ‘ge v o e l s m a t i g ’ v e r s c h i l m e t zi c h m e e. D e H u l s t b o o m s t r a a t w o r d t b i j ge v o l g o o k ge m a r ke e r d a l s s t e r ke l o c u s w a a r d e b e v a t t e n d . D e o v e r i ge s t r a t e n zi j n m e e r v e r s c h e i d e n , d e K a s t a nj e s t r a a t t e r h o o g t e v a n d e i nwe n d i ge p a r a s i e t b e s t a a t we l u i t a l l e m a a l wo n i n ge n v a n 2, 5 b o u w l a ge n .

D e gevel s in d e B ev r ij din g slaan r i c ht ten zi c h, in te gens tellin g to t d e an d er e s tr aten, naar d e s tr aat .

D e a s v a n d e w i j k r i c h t zi c h - l o g i s c h e r w i jze - n a a r d e s t r a a t t o e m e t w i n ke l f u n c t i e s . D e o v e r i ge ge b o u we n r i c h t e n zi c h s t e r k n a a r b i n n e n v o o r h e t p r i v a t e wo n e n . N e r ge n s i n h e t c a s u s ge b i e d i s e e n b a l ko n o f t e r r a s a a n d e s t r a a t k a n t . A n a l o o g a a n d e e e r s t e c a s u s w o r d t h e t e x p r e s s i e v e r m o ge n a l s d u i d e l i j ke we e r g av e v a n d e f u n c t i e a a n ge d u i d d o o r e e n g r o e n e l i j n r o n d d e w o n i n ge n . N u m m e r 101 v a n d e B e v r i j d i n g s l a a n i s e e n s p e c i a a l ge b o u w d a t ‘ i e t s a n d e r s ’ u i t d r u k t . H e t v o r m t e e n af wisseling op de behoorlijk monotone opvolging van we i n i g i n t e r e s s a n t e ge v e l s l a n g s d e b e l a n g r i j k s t e a s v a n d e B r u g s e Po o r t . De ter tiaire straten, met hun beluik, bevatten duidelijk e e n n i e u we a p p r e c i a t i e v o o r h e t o u d e. H u n a f b r a a k s t o o t t e o p h e v i g p r o t e s t . B i j ge v o l g ke n n e n ze e e n h o ge c u l t u r e l e w a a r d e. Tu s s e n d e R e s e d a - e n H u l s t b o o m s t r a a t b e v i n d e n zi c h (o p h e t e e r s t e zi c h t) ge e n o p m e r ke l i j ke ge b o u we n . I n d e A c a c i a s t r a a t wo r d e n d r i e ge b o u we n a a n ge d u i d m e t e e n l i c h t e l o c u s w a a r d e, ze h e b b e n e e n s p e c i a l e ge v e l i n v e r ge l i j k i n g m e t d e o v e r i ge wo n i n ge n .

171

B


HET

BOUWBLOK

K A A R T 31: Ko r r e l g r o o t t e van casus Hulstboomstraat

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

hk < 3,6 m 3,6 m <= hk < 4,4 m 4,4 m <= hk < 5 m 5 m <= hk < 6 m 6 m <= hk < 7 m 7 m <= hk < 8 m hk >= 8 m vk = 1 bouwlaag vk = 2 bouwlagen vk = 2,5 bouwlagen vk = 3 bouwlagen vk = 4 bouwlagen vk = 5 bouwlagen vk >= 5 bouwlagen

172


HOOFDSTUK Het h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e - b o u w b l o k bevat ge e n o p e n i n ge n n a a r h e t b i n n e n ge b i e d . D e i nwe n d i ge p a r a s i e t h e e f t v i e r o p e n i n ge n: t we e d i e d e t e r t i a i r e s t r a t e n v o r m e n e n t we e v o o r d e a a nwe zi ge p a r ke e r f a c i l i t e i t e n . D e t we e t e r t i a i r e s t r a t e n v e r l e n e n h e t b o u w b l o k ze l f e e n s t e r ke s p e c i f i c i t e i t s l o c u s w a a r d e. H e t ge e f t h e t b l o k e e n e i ge n k a r a k t e r e n h e r ke n b a a r h e i d . De kleinste percelen hebben een opper vlakte van circa 4 0 v i e r k a n t e m e t e r. D e t e r t i a i r e s t r a t e n b e h o r e n m e e t o t d e p e r c e l e n v a n d e b e l u i k h u ize n; h e t s t r a a t o p p e r v l a k d i e n t d u s e i ge n l j k n o g a f ge t r o k ke n t e wo r d e n v a n d e b e wo o n b a r e o p p e r v l a k t e. 2 0 9 D e ze k av e l s ke n n e n e e n e e r d e r l a ge f u n c t i o n e l e d r a a g k r a c h t . L a n g s d e p r i m a i r e a s zi j n d e p e r c e l e n o v e r d u i d e l i j k v e e l g r o t e r d a n i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l e n d u s m e e r ge s c h i k t v o o r v e r s c h i l l e n d e wo o n t y p o l o g i e ë n . H u n p o t e n t i ë l e t u i n o f t e r r a s h e e f t o o k e e n ze e r g u n s t i ge o r i ë n t a t i e. D e m e e s t e k av e l s i n h e t h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e - b l o k zi j n r o n d d e 6 0 v i e r k a n t e m e t e r g r o o t , w a t r e s u l t e e r t i n e e n ge m i d d e l d e ge b r u i k s w a a r d e. D e p a r k i n g i n h e t b i n n e n ge b i e d n e e m t c i r c a 4 3 0 0 m ² i n . D e g r o t e o p p e r v l a k t e m a a k t h e t t e r r e i n ge s c h i k t v o o r a n d e r e t o e ko m s t i ge f u n c t i e s; d e k av e l h e e f t e e n h o ge ge b r u i k s w a a r d e.

209

Deze perceelsindeling illustreert dat de straat vroeger werd aangelegd op privé-initiatief met als reden het optrekken van woningen.

173

B


HET

BOUWBLOK

K A A R T 32: Po r o s i t e i t e n k av e l o p p e r v l a k t e van casus Hulstboomstraat

gesloten muur (van 1 niveau hoog) open

opp < 35 m² 35 <= opp < 50 m² 50 <= opp < 70 m² 70 <= opp < 90 m² 90 <= opp < 115 m² 115 <= opp < 135 m² opp >= 135 m²

174


HOOFDSTUK 3. 3

S cenario

reconver sie -aanb evelingen

H e t huisj e/tuintj e/ ko er tj e - b o u w b l o k o ntl e ent zijn i d enti tei t al s over g an g v an d e as naar h e t s e c un dair e we e f s el. D e p i t h e e f t ge e n p o t e n t i e

w a a r d o o r h e t n i e t zi nv o l i s o m d e c e l w a n d t e d o o r b r e ke n . D e c e l w a n d v a n h e t ge h e l e b o u w b l o k l a n g s d e Re s e d a en Hulstboomstraat blijf t intact, waardoor het typische karakter van de loodrechte straat op de as behouden wo r d t . H e t i n d i v i d u e l e v a n d e ge v e l s – a l s c o n t r a s t m e t d e ge l i j k a a r d i ge i n d e l i n g v a n r a m e n e n d e u r e n – wo r d t ge zi e n als een belangrijk element. H e t ge h e u ge n p u n t i n d e H u l s t b o o m s t r a a t v e r g r o o t d e l o c u s w a a r d e v a n d e s t r a a t a l s t e r u g ke r e n d e l e m e n t v a n d e w i j k . Z o a l s a a n ge h a a l d i n d e w i j k v i s i e wo r d t e r e e n e x t r a b o u w l a a g a a n t o e ge v o e gd , d i e b o v e n h e t b e s t a a n d e we e f s e l ‘u i t s p r i n g t ’. L a n g s d e K a s t a nj e s t r a a t wo r d t ge o p t e e r d v o o r h e t b e h o u d v a n d e t we e h o e k ge b o u we n d i e a l s h e t w a r e e e n n i e u we a p p a r t e m e n t s ge b o u w ‘o m a r m e n ’. D i t ge b o u w v o r m t e e n s o o r t t e ge n ge w i c h t v o o r d e h o m o ge n e r i t m e r i n g . Er wo r d e n b a l ko n s n a a r d e s t r a a t ge r i c h t , zo we l v a nwe ge d e g u n s t i ge o r i ë n t e r i n g a l s o m i n k i j k p r o b l e m e n l a n g s d e binnenkant van het blok te vermijden. I n d e b i n n e n k a n t v a n h e t b l o k wo r d t d e a c h t e r b o u w we g ge h a a l d t e n g u n s t e v a n g r o t e r e t u i n e n . Ev e n t u e e l zo u d e n n i e u we b i j ge b o u we n k u n n e n ge c r e ë e r d wo r d e n , m a a r d a n we l v i a d u i d e l i j ke r i c h t l i j n e n . H i e r v o o r i s e c h t e r e e n m e e r ge d e t a i l l e e r d o n d e r zo e k o p s c h a a l v a n h e t bouwblok én de woning nodig.

175

B

H e t h e ter o gen e k ar ak ter v an d e B ev r ij din g slaan wo r d t over d e t we e b o uwb l o k ken h e en m e er naar vo r en geb r a c ht . L a n g s d e B e v r i j d i n g s l a a n s t i j g t d e b o u w h o o g t e e n ge v e l d i v e r s i t e i t , v a n a f d e e e r s t e v e r d i e p i n g wo r d t d e b o u wd i e p t e b e p e r k t w a a r d o o r d e wo n i n ge n e e n r u i m e t e r r a s t u i n o p h e t zu i d we s t e n h e b b e n . D o o r h e t b e h o u d v a n e n ke l e b e s t a a n d e wo n i n ge n e n h e t i n t r o d u c e r e n v a n d i v e r s e n i e u w b o u w wo r d t h e t h e t e r o ge e n ge h e e l l a n g s d e a s b e t e r u i t ge b o u wd e n v e r h o o g t d e l o c u s w a a r d e.

D e Ac a c ias tr aat k r ij g t e en ni euw k ar ak ter m e t dr i e ‘o u d e s c h er ven ’. D e p a r k i n g i n h e t b i n n e n ge b i e d

verdwijnt voor de inrichting van een nieuw park. De d r i e ge b o u we n d i e a l s ‘s p e c i a a l ’ ge m a r ke e r d we r d e n b l i j v e n b e h o u d e n , w a a r t u s s e n n i e u we wo n i n ge n k u n n e n o n t w i k ke l d wo r d e n . D i c h t s t b i j d e K a s t a nj e s t r a a t wo r d e n d i t r i j wo n i n ge n i n d e ze l f d e b o u w h o o g t e e n ge v e l b r e e d t e als voordien. In het middelste deel van de straat kunnen e e n a n d e r v o l u m e e n a n d e r e r i t m e r i n g t o e ge p a s t wo r d e n . H e t m i d d e n v a n h e t p a r k wo r d t b e p a a l d d o o r e e n ge b o u w dat bijvoorbeeld kan dienen als een soor t na-schoolse o p v a n g . H e t p a r k wo r d t o n t s l o t e n n a a s t d e t we e b e s t a a n d e ge b o u we n i n d e A c a c i a s t r a a t e n v i a e e n d o o r b r e k i n g l a n g s de Hulstboomstraat.


HET

BOUWBLOK

K A A R T 3 3: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n van casus Hulstboomstraat

primair: as & rand

te behouden voormalige arbeiderswoning ter ondersteuning van de wijk

primair: plein/park

te behouden voormalige arbeiderswoning op schaal van het bouwblok

secundair: weefsel secundair: plein/park tertiair: straat tertiair: collectief tertiair: semiprivaat tertiair: privaat

primaire gebouwen secundaire gebouwen tertiaire gebouwen langs straat tertiaire gebouwen in binnengebied

176


HOOFDSTUK

B

FI G U U R 35 A : Re c o nv e r s i e v a n h e t c a s u s b o u w b l o k H u l s t b o o m s t r a a t (C A S U S 2 A) Eigen figuur. [1] huidige situatie [2] na afbraak [3] na nieuwbouw Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://www.bing.com/maps/ (24 mei 2012)

1

2

3

177


HET

BOUWBLOK FI G U U R 35B: Re c o nv e r s i e v a n h e t c a s u s b o u w b l o k H u l s t b o o m s t r a a t (C A S U S 2B) Eigen figuur. [1] huidige situatie [2] na afbraak [3] na nieuwbouw Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://www.bing.com/maps/ (24 mei 2012)

1

2

3

178


HOOFDSTUK

B


HET

BOUWBLOK

4 STAPPENPLAN


HOOFDSTUK Z o a l s e e r d e r a a n ge h a a l d b e p a a l t d e w i j k v i s i e n i e t w a t e r d i e n t t e ge b e u r e n m e t d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n i n h e t s e c u n d a i r e we e f s e l â&#x20AC;&#x201C; d i e n i e t a a n ge d u i d zi j n a l s t e b e h o u d e n t e r o n d e r s t e u n i n g v a n d e w i j k s t r u c t u u r. H e t b o u w b l o k n i v ea u h a a l t e n ke l e a a n d a c h t s p u n t e n a a n , i l l u s t r e e r t t we e c a s u s s e n e n r e s u l t e e r t i n d r i e s o o r t e n b o u w b l o k r e c o nv e r s i e: d e m i e r, d e m u i s e n d e p a u w. H e t m e e r o f m i n d e r d o o r b r e ke n v a n d e c e l w a n d n a a r h e t b i n n e n ge b i e d 2 1 0 wo r d t ge l i n k t a a n e e n h o ge r o f l a ge r a a n d e e l v a n b e h o u d . H e t ge l i j k b l i j v e n o f s t i j ge n v a n d e b o u w h o o g t e wo r d t o o k p e r s o o r t o mv o r m i n g b e p a a l d; h e t i s e c h t e r n i e t o m d a t d e b o u w h o o g t e m a g s t i j ge n d a t d i t o o k overal moet.

B

FI G U U R 3 6 A : Re c o nv e r s i e - s t a p p e n p l a n

Eigen tabel.

P OT EN T IE?

huisje/tuintje/ ko er tje enclave

D e o mvo r min g v an b o u w b l o k ken in h e t s e c un dair e we e f s el k an vo o r ges tel d wo r d en aan d e han d v an dr i e s t ap p en . Ee r s t wo r d t h e t t y p e

b o u w b l o k o p b a s i s v a n d e b o u w b l o k p o t e n t i e ge d e f i n i e e r d (zi e 1 . 2). 2 1 1 Ve r v o l ge n s wo r d t d e c o n t e x t v a n h e t b o u w b l o k b e ke ke n , b e p a a l d o f e r n o o d i s a a n e e n p l e i n o f p a r k e n o f h e t b e p a a l d e b o u w b l o k d i t m o e t i nv u l l e n . D e h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e - b l o k ke n h e b b e n d e ze m o ge l i j k h e i d n i e t , b i j ge v o l g wo r d t d e p a r ko m ge v i n g d a a r n i e t gea n a l y s e e r d . De laatste vraag is of het bouwblok meer locuswaarde door specificiteit nodig heef t. De masterproef stelt dat elk blok e e n ze ke r e i n t e n s i t e i t v a n l o c u s w a a r d e n o d i g h e e f t; d i t k a n v e r s c h a f t wo r d e n d o o r e i ge n h e i d o f d o o r s p e c i f i c i t e i t . V i a d e w a a r d e n a n a l y s e w o r d t d o o r d e o n t we r p e r ge koze n: e n e r zi j d s o f h e t b e t r e f f e n d e b l o k m e e r s p e c i f i c i t e i t n o d i g h e e f t , a n d e r zi j d s o f h e t b l o k a l v o l d o e n d e l o c u s w a a r d e i n zi c h d r a a g t . D o o r e l ke v r a a g t e b ea n t wo o r d e n wo r d t e e n s o o r t b o u w b l o k r e c o nv e r s i e b e ko m e n (zi e FI G U U R 3 6 B); d e ze t y p e s ge v e n e e n a a n k n o p i n g s p u n t v a n h e t ge we n s t e beeld van de straatwanden van het blok.

210 211

181

Dit wordt aangeduid door de term porositeit. Zie pp. 119-122

inwendige par asiet PA RKO M G E V IN G?

no o d aan plein/park geen no o d aan plein/park S PEC IFI C I T EI T ?

no o d aan sp ecif iciteit geen no o d aan sp ecif iciteit


HET Mi e r = b ijna o nzi c htb aar maar ve l e k l ei ntj e s vo r m e n é é n ...

ze e r l a ge p o r o si tei t

b o u w h o o g te ma g li c ht s tij ge n

BOUWBLOK Mui s = ve r b o r ge n aanwezi g maar l aat zijn sp o r e n na ...

li c hte p o r o si tei t

b o u w h o o g te m o e t ge lijk b lij ve n

Pau w = s te r k aanwezi g maar di r e c t zi c htb aar...

gr o te p o r o si tei t

b o u w h o o g te ma g d al e n

182


HOOFDSTUK

B

FI G U U R 3 6 B: Re c o nv e r s i e v i s i e s e c u n d a i r b o u w b l o k

Eigen tabel.

S EC UNDA IR B O UWB LO K CASUS 2A

Mier

Muis CASUS 1

Pauw C A S U S 2B

183

hoog behoud van de arbeiderswoningen

gedeeltelijk behoud van de arbeiderswoningen

laag behoud van de arbeiderswoningen


HET

BOUWBLOK

Elk c asu sb o u w b l o k ver te genwo o r di gd e é én v an d e s o o r ten o mvo r min gen in d e r e c o nver si e t ab el v an h e t s e c un dair e b o u wb l o k . D e e e r s t e c a s u s ,

FI G U U R 3 6 C : Po r o s i t e i t v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n [1]

CASUS 2A: Mier [2] CASUS 1 : Muis [3] CASUS 2B: Pauw Eigen tabel.

S p a r r e s t r a a t , i l l u s t r e e r d e d e m u i s , h e t h u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e - b l o k i s e e n m i e r e n h e t l a a t s t e b o u w b l o k t o o n d e het pauwmodel.

1

2

3

184


HOOFDSTUK

C


DE

WONING


HOOFDSTUK “ H o ofd s tuk C – D e wo nin g ” vo r mt d e ter u gko p p elin g naar d e b asi si d e e v an d eze mas terpro ef . H o e k a n e r vo o r gezo r gd wo r d e n d at d e hui di ge

b e wo n e r s e e n k w a l i t a t i e f ‘ t h u i s ’ v i n d e n i n d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n? Ee n t we e d e d o e l i s a a n t o n e n d a t d e ‘m o n o t o n e ’ ge v e l s v e r s c h i l l e n d e wo o n t y p o l o g i e ë n k u n n e n h e r b e r ge n . Ee n g r o t e r e t y p o l o g i e m e n g i n g b l i j k t n o o dz a ke l i j k t e zi j n , we ge n s d e g r o t e v e r s c h e i d e n h e i d i n p o p u l a t i e i n d e B r u g s e Po o r t . D i t wo r d t e v e n e e n s a a n ge r a d e n d o o r St a d G e n t i n v e r s c h e i d e n e b e l e i d s d o c u m e n t e n . 212 D i t s c h a a l n i v ea u r i c h t zi c h o p d e p e r c e e l s i n r i c h t i n g e n o p h e t i n t e r i e u r v a n d e w o n i n g . Ee n u i t v o e r i ge s t u d i e o v e r h o e e l ke v i e r k a n t e m e t e r o p t i m a a l b e n u t k a n wo r d e n i s e e n i n t e r e s s a n t zi j s p o o r. H e t v a l t e c h t e r – we ge n s d e b e p e r k t e t i j d s p a n n e – b u i t e n h e t k a d e r v a n d e ze m a s t e r p r o e f ; h i e r v o o r i s e e n s o c i o - c u l t u r e e l o n d e r zo e k o v e r h o e m e n s e n v a n d a a g l e v e n n o o dz a ke l i j k . “ Ee n é é n g ezi n s w o n i n g i s e l k g e b o u w b es ta a n d e u i t é é n w o o n e nti te i t, wa a r b i j d e w o o n e nti te i t s a m e nv a l t m e t h e t v o l l e d i g e g e b o u w.” “ Ee n é é n g ezi n s w o n i n g w o r d t b es c h o uwd a l s e e n te b es c h e r m e n é é n g ezi n s w o n i n g a l s d e to ta l e v l o e r o p p e r v l a k te v a n d e é é n g ezi n s w o n i n g m a x i m u m 25 0 m ² b ed r a a g t .” 21 3 “ Ee n te b es c h e r m e n é é n g ezi n s w o n i n g m a g n i e t wo r d e n o m g e v o r m d to t e e n m e e r g ezi n s w o n i n g [...].” “ Het samenvoegen van een te beschermen ééngezinswoning m e t e e n a n d e r g e b o u w to t é é n g ezi n s w o n i n g ka n sl e c ht s m e t h e t o o g o p h e t ve r h o g e n v a n d e l e e f k wa l i te i t . H e t sa m envo eg en va n een te b es c h er m en één g ezi nswo ni n g m e t e e n a n d e r g e b o u w, m e t h e t o o g o p h e t o mv o r m e n v a n h e t s a m e n g e v o e g d e g e h e e l to t m e e r d e r e wo o n e nti te i te n , i s ve r b o d e n . 212 Dit is aan bod gekomen in “Hoofdstuk A – De wijk”, wegens de grote

187

C

Eve n e e n s ve r b o d e n i s h e t o mv o r m e n to t e e n m e e r g ezi n s wo n i n g v a n e e n é é n g ezi n s wo n i n g d i e c u mu l a ti e f v o l d o e t a a n v o l g e n d e v o o r wa a r d e n: * d e to ta l e v l o e r o p p e r v l a k te b ed r a a g t m e e r d a n 25 0 m ² , * e n d eze o p p e r v l a k te we r d b e ko m e n d o o r h e t (a l d a n n i e t ve r g u n d) s a m e nv o eg e n v a n e e n te b es c h e r m e n é é n g ezi n s wo n i n g m e t e e n a n d e r g e b o uw. * [...] ” 214 D e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n i n d e B r u g s e Po o r t zi j n a l l e n é é n ge zi n s wo n i n ge n . D o o r d e v e e l v u l d i ge o p s p l i t s i n ge n van wo n i n ge n in (s t u d e n t e n) s t u d i o ’s h a n t e e r t St a d G e n t e e n s t r e n ge r i c h t l i j n i n v e r b a n d m e t h e t b e s c h e r m e n v a n é é n ge zi n s wo n i n ge n . D i t i s n a m e l i j k n o g a l t i j d d é wo o n t y p o l o g i e b i j u i t s t e k . D e ze r e ge l d i e n t i n h e t a c h t e r h o o f d ge h o u d e n t e wo r d e n b i j e e n ge we n s t e o mv o r m i n g v a n d e wo o n t y p o l o g i e. D e ke r n s t a d wo r d t ge ke n m e r k t d o o r e e n s t i j ge n d a a n t a l a p p a r t e m e n t e n; r i j wo n i n ge n wo r d e n systematisch v e r v a n ge n door a p p a r t e m e n t e n . 215 I n h e t n i e u we Pi e r ke s p a r k v o n d o p 1 3 d e c e m b e r 2010 e e n d e b a t p l a a t s o v e r Wo n e n i s e e n r e c ht (zi e FI G U U R 37). H i e r u i t b l e ke n v e l e p r o b l e m e n , m o e i l i j k h e d e n e n i r r i t a t i e s b i j d e b e wo n e r s . D e ze m a s t e r p r o e f we n s t d e v o l ge n d e ge d a c h t e n g a n g t e i l l u s t r e r e n: “ D e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n g h e e f t v o o r i e d e r e e n i e t s t e b i e d e n ”.

hoeveelheid bronnen die hierover handelen, wordt hier geen referentie vermeld.

214

ibid p. 17

215

213

41

STAD GENT, Samenvatting van de Gentse woonstudie, Albatros Printing, Gent, 2009. p.

STAD GENT, Algemeen bouwreglement Stad Gent, s.e., Gent, 2010. pp. 6-7


DE

WONING

O m t e b e g i n n e n w o r d e n e r e n ke l e a a n d a c h t s p u n t e n a a n ge h a a l d d i e e n e r zi j d s v e r b a n d h o u d e n m e t d e b e wo n e r s g r o e p e n v a n d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n e n a n d e r zi j d s m e t d e c o m f o r t p r o b l e m e n e n - n o r m e n . N a a s t b e l e i d s d o c u m e n t e n e n - s t u d i e s o v e r wo n e n wo r d t ook de M e e s t e r p r o e f s t u d i e 216 van Marijn Va n h o u t t e a l s t h e o r e t i s c h e b a s i s ge n o m e n . 2 17 D i t r e s u l t e e r t i n e n ke l e k r i j t l i j n e n H e t t we e d e d e e l v a n d i t h o o f d s t u k g a a t i n o p h e t b e h o u d e n d e r e c o nv e r s i e v a n o u d e a r b e i d e r s h u ize n . D e w a a r d e n b e g r i p p e n w o r d e n ge ï n t e r p r e t e e r d o p m a a t v a n d e w o n i n g . Er wo r d e n t we e c a s u s s e n , r e p r e s e n t a t i e f v o o r d e B r u g s e Po o r t , ge koze n . H i e r wo r d t e e n a a nze t t o t t y p o l o g i s c h e o mv o r m i n g ge ï l l u s t r e e r d . H i e r u i t wo r d t b e s l o t e n w a a r d e k r a c h t v a n d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n g ligt.

FI G U U R 37: Wo n e n i s e e n r e c h t

Bron: http://www.wooncrisis.be/nl/content/131210-politiek-debat-wonen-een-recht (13 december 2010)

216

De Meesterproef is een initiatief van de Vlaamse Bouwmeester. Jonge Vlaamse ontwerpers en kunstenaars krijgen, door middel van de opmaak van een ontwerpvoorstel, de kans kennis te maken met de overheid als bouwheer. Deze term valt dus niet te verwarren met ‘masterproef’, die slaat op mijn onderzoek.

http://www.vlaamsbouwmeester.be/instrumenten/Meesterproef/Meesterproef.aspx (10 mei 2012) 217

VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011.

188


HOOFDSTUK

C


DE

WONING

1 I N D I C A T I E V E K R I J T L I J N E N


HOOFDSTUK

1.1

Het probleem van de s t ad

s t ads vlucht vs. verdringing

D e s t a d s v lu c ht i s é én v an d e gr o te p r o b l em en w aar d e s t a d G ent m e e k amp t . 2 1 8 H e t b e g r i p s t a d s v l u c h t

s l a a t o p h e t f e n o m e e n v a n ge zi n n e n d i e, m e e s t a l i n d e e e r s t e l e v e n sj a r e n v a n h u n k i n d e r e n , we g t r e k ke n n a a r d e r a n d s t a d . 2 1 9 D i t h e e f t d e v o l ge n d e b e v o l k i n g s s a m e n s t e l l i n g t o t ge v o l g: e r zi j n n i e t v e e l G e n t e n a a r s v a n d e l e e f t i j d s g r o e p v a n v i j f t o t t w i n t i g j a a r, d e g r o e p v a n v i j f e n t w i n t i g - t o t v i j f e n d e r t i g - j a r i ge n i s e c h t e r ze e r s t e r k v e r t e ge nwo o r d i gd i n G e n t . D i t ko m t v o o r a l d o o r d a t s t u d e n t e n n a h u n s t u d i e s v a a k ‘ b l i j v e n h a n ge n ’. 2 2 0 D e s l e c h t e s t a a t v a n d e n e ge n t i e n d e - e e u w s e s t a d s g o r d e l i s e e n b e l a n g r i j ke o o r z a a k h i e r v a n . D e e e r s t e t e ke n e n v a n d e s t a d s v l u c h t we r d e n zi c h t b a a r t u s s e n 1 93 0 e n 1 9 6 9. 2 2 1 D e s t u d i e v a n h e t S t e u n p u n t R u i m t e e n Wo n e n (S RW ), d i e i n 2010 u i t ge v o e r d we r d d o o r S u m R e s ea r c h , 2 2 2 h a a l t a l s b e l a n g r i j ke r e d e n e n v o o r d e s t a d s v l u c h t d e h o ge p r i j s v a n h u ize n , é é n ge zi n s w o n i n ge n e n f a m i l i e w o n i n ge n a a n . J o n ge ge zi n n e n k u n n e n d i t f i n a n c i e e l n i e t a a n e n g a a n b i j ge v o l g 218

Ook andere Vlaamse steden worden geconfronteerd met stadsvlucht, in Gent is de situatie echter zeer alarmerend. In oktober 2010 sprak men van een vertienvoudiging van wegtrekkende jonge gezinnen. http://www.veliyuksel.be/blog/wordpress/?page_id=772 (28 mei 2012) 219

In de ruime betekenis van het woord slaat stadsvlucht ook op de individuen die van de stad naar het platteland trekken. Dit zal echter vaak ook andere motieven hebben; de bewoners die naar de randstad verhuizen blijven vaak functioneel wel gericht op de kernstad. Wegens een tekort aan goede en betaalbare woonaccomodatie wordt men als het ware ‘verplicht’ zich verder weg te vestigen. STAD GENT, RSG: Informatief gedeelte, s.e., Gent, 2003. pp. 105-106 220

STAD GENT, Samenvatting van de Gentse woonstudie, Albatros Printing, Gent, 2009. pp. 9-12

191

221

STAD GENT, RSG: Informatief gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 53

222

SUM, Ruimte voor Wonen, s.e., Brussel, 2010.

C

n a a r d e r a n d o p zo e k n a a r e e n wo n i n g b i n n e n h u n b u d ge t . A n d e r e r e l e v a n t e k l a c h t e n v o o r d e B r u g s e Po o r t zi j n d e v e r ke e r s o nv e i l i g h e i d , f y s i e ke o nv e i l i g h e i d , t e we i n i g g r o e n e n t e we i n i g r e c r ea t i e r u i m t e. D i t zi j n a l l e n f a c t o r e n d i e o p w i j k n i v ea u s p e l e n . A a n ge zi e n b e wo n e r s b i j n a u i t s l u i t e n d v e r t r e k ke n u i t d e ke r n s t a d b i j h e t k r i j ge n v a n k i n d e r e n d i e n t e r o p wo n i n g n i v ea u ge f o c u s t t e wo r d e n o p h e t o mv o r m e n v a n r i j wo n i n ge n n a a r h u ize n d i e v o l d o e n d e k i n d e r e n k u n n e n h e r b e r ge n . Te k l e i n e wo n i n ge n , ge b r e k a a n c o m f o r t e n h e t o n t b r e ke n v a n e e n t u i n zi j n d e d r i e g r o t e ge b r e ke n w a a r d e wo n i n ge n i n d e B r u g s e Po o r t m e e t e k a m p e n h e b b e n (e n d i e d e s t a d s v l u c h t o p d r i j v e n). “En ke l d o o r e e n v o l d o e n d e g r o o t a a n b o d v o o r e l ke g ezi n s f a s e ka n h e t r e c ht o p wo n e n v o o r a l l e s ta d sb ewo n e r s g e r ea l i s e e r d wo r d e n .” 2 2 3

B ij h e t tr a c hten d e s t a d s v lu c ht o m te ker en di ent o p gep as t te wo r d en vo o r s o c ial e ver dr in gin g v an d e z w ak ker e b evo lk in g s gr o ep en. D e B e l e i d sn o ta

Sta d s o nt wi k ke l i n g 2 0 07-2 012 s t e l t a l s b e l a n g r i j k s t e we r k p u n t e n d e s o c i a l e wo n i n g b o u w v e r d e r u i t b o u we n , h e t ke r e n v a n d e s t a d s v l u c h t e n h e t o n t w i k ke l e n v a n h u i s v e s t i n g v o o r s e n i o r e n e n s t u d e n t e n . 2 2 4 H e t v o o r zi e n v a n s o c i a l e wo n i n ge n wo r d t v a a k a a n ge h a a l d a l s d é m a n i e r o m s o c i a l e v e r d r i n g i n g t e v o o r ko m e n . 2 2 5 Er d i e n t e c h t e r o p ge m e r k t t e wo r d e n d a t e r o o k e e n ‘ t u s s e n g r o e p ’ i s: personen die juist boven de normen vallen om een sociale wo n i n g t e k r i j ge n , m a a r h e t f i n a n c i e e l a l l e s b e h a l v e b r e e d h e b b e n . Va a k zi j n h e t d e ze b e wo n e r s d i e o n t e i ge n d wo r d e n i n n a a m v a n d e s o c i a l e wo n i n ge n . D o o r h e t l a ge a a n b o d v a n go e d ko p e wo n i n ge n i n d e B r u g s e Po o r t d i e n e n zi j v a a k n o o d ge d wo n ge n t e v e r h u ize n n a a r e e n a n d e r e w i j k . 223

STAD GENT, RSG: Richtinggevend gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 205

224

TEMMERMAN Karin, Beleidsnota 2007-2012 Stadsontwikkeling. “Gent gaat voluit voor kwaliteitsruimte”, Stad Gent, Gent, 2008. p. 29 225

DEBRUYNE Pascal, OOSTERLYNCK Stijn, Stedelijke vernieuwing in het Gentse Rabot, departement Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke ordening van de K.U. Leuven, Leuven, 2009.


DE

WONING M OZ A Ï EK 14

“[...] d i e p o te nti ë l e s ta d sb ew o n e r s l a te n zi e n d a t e r e e n r u i m e wa a i e r i s a a n i nte r es s a nte s ted e l i j ke wo o nt yp o l o g i e ë n – a l s a l te r n a ti e f v o o r d e g r o n d g e b o n d e n wo n i n g ” 2 2 6 D e B e l e i d sn o ta Sta d s o nt w i k ke l i n g h a a l t o o k h e t b e l a n g a a n v a n t y p o l o g i s c h o n d e r zo e k o m d e s t a d s v l u c h t t e ke r e n , w a a r b i j e c h t e r d e g r o n d ge b o n d e n wo n i n g l i n k s ge l a t e n w o r d t . D e ze m a s t e r p r o e f o n d e r zo e k t h e t b e h o u d v a n d e g r o n d ge b o n d e n , v o o r m a l i ge a r b e i d e r s h u i s v e s t i n g w a a r b i j t e ge l i j k e e n a n d e r w o n i n g t y p e i n k a n p l a a t s v i n d e n . Ve r s c h i l l e n d e m o ge l i j ke t y p o l o g i e ë n zu l l e n o o k t o t verschillende prijsklasses leiden, wat de sociale mix kan bevorderen.

N a a s t d e ge we n s t e d o e l g r o e p e n v a n St a d G e n t ( j o n ge ge zi n n e n m e t k i n d e r e n , s e n i o r e n , s t u d e n t e n e n l e e f l o n e r s) i s e r i n d e B r u g s e Po o r t a a n d a c h t n o d i g v o o r e e n r e c e n t e n i e u we b e v o l k i n g s g r o e p: d e a a n ko m e n d e O o s t- Eu r o p ea n e n . D o o r t o e t r e d i n g v a n v e r s c h i l l e n d e O o s t- Eu r o p e s e l a n d e n b i j d e EU k w a m e e n g r o t e s t r o o m m i g r a n t e n o p, o p zo e k n a a r e e n b e t e r l e v e n . H e d e n b e s t a a t e e n s o o r t ge l i j ke o n t w i k ke l i n g t u s s e n e e n B u l g a a r s d o r p, K ı r c a a l i e n G e n t zo a l s d i t , r o n d d e j a r e n ‘6 0 t o t s t a n d k w a m t u s s e n h e t Tu r k s e d o r p Em i r d a ğ e n G e n t . 2 2 7 D e ze b e v o l k i n g s g r o e p l e e f t , h e l a a s , v a a k m e t t i e n p e r s o n e n s a m e n i n é é n r i j wo n i n g . O o k v o o r h e n – d e ‘m i n d e r p o p u l a i r e ’ b e v o l k i n g s g r o e p b i j St a d G e n t – d i e n t ge p a s t e h u i s v e s t i n g m o ge l i j k t e zi j n . 227

226

TEMMERMAN Karin, Beleidsnota 2007-2012 Stadsontwikkeling. “Gent gaat voluit voor kwaliteitsruimte”, Stad Gent, Gent, 2008. p. 31

Net zoals de Turkse immigranten in de golden sixties is de Oost-Europeaanse migratie naar België aanvankelijk bedoeld als tijdelijke arbeidsmigratie. Toen en nu bleek en blijkt echter dat velen zich hier toch definitief vestigen, wat gepaard gaat met gezinshereniging. http://www.ethesis.net/turkse_migratie/turkse_migratie_deel_1.htm (28 mei 2012)

192


HOOFDSTUK 1. 2

Woonnoden

ruimte in meer voud

D e n o di ge maatr e gel en o m h e t wo n en in d e B r u g s e Po o r t o p te w aar d er en kunn en s am en gev at wo r d en al s ‘m e er r uimte ’. Er i s zo we l n o o d a a n v o l d o e n d e g r o t e wo n i n ge n , a l s a a n p r i v a t e b u i t e n r u i m t e, m e e r o p b e r g p l a a t s , r u i m t e o m f i e t s e n i n d e wo n i n g t e s t a l l e n , v o l d o e n d e s l a a p k a m e r s ... . D e G e nt s e Wo o n s tu d i e ge e f t a l s v o o r b e e l d v a n e i s e n , d i e o n a f h a n ke l i j k zi j n v a n d e l e e f t i j d s g r o e p, é é n s l a a p k a m e r p e r k i n d e n é é n v o o r d e o u d e r s , l i c h t i nv a l , p r i v a c y e n b e r g r u i m t e v o o r f i e t s e n . 2 2 8 D e s t u d i e v a n O M G E V I N G o v e r b e t a a l b a a r wo n e n i n G e n t w i j s t o p h e t b e l a n g v a n g o e d e g r o n d ge b o n d e n s t a d s wo n i n ge n o m d e s t a d s v l u c h t t e ke r e n . D e c o m b i n a t i e v a n e e n l a ge ge m i d d e l d e w o n i n g k w a l i t e i t e n e e n g r o t e b e wo n e r s g r o e p m e t e e n l a a g i n ko m e n m a a k t d i t e e n ze e r b e l a n g r i j k we r k p u n t i n d e B r u g s e Po o r t . 2 2 9

C

t o t n e ge n d e r t i g - j a r i ge n w i jze n o p e e n s t r u c t u r e e l t e ko r t a a n h u ize n v o o r a l l e e n s t a a n d e n . I n d i e n b e t a a l b a r e h u ize n b e s c h i k b a a r zi j n , zo u d e n zi j zi c h ze e r g r a a g zi c h v e s t i ge n i n d e ke r n s t a d we ge n s h e t u i t r u s t i n g s n i v ea u e n h e t s o c i a l e k a r a k t e r. 2 31 B u d ge t h u u r wo n i n ge n e n c o - h o u s i n g 2 3 2 wo r d t d o o r O M G E V I N G a a n ge r e i k t a l s e e n o p l o s s i n g v o o r m e n s e n d i e n i e t i n a a n m e r k i n g ko m e n v o o r s o c i a l e wo n i n ge n . ‘ S a m e n h u r e n ’ i s e e n wo o nv o r m a f ko m s t i g u i t S p a nj e e n G r o o tB r i t t a n n i ë e n v i n d t s t e e d s m e e r ge v o l g b i j d e V l a a m s e j o n ge r e n . 2 3 3 I n G e n t i s d i t e e n s t e r k s t i j ge n d f e n o m e e n: v o o r a l u i t f i n c a n c i ë l e n o o dz a a k , m a a r v o o r v e e l j o n ge r e n o o k we ge n s d e ‘ge ze l l i g h e i d ’. H e t s u c c e s v a n we b s i t e s zo a l s w w w. s a m e n h u ize n . b e i l l u s t r e e r t d e ze t r e n d . 2 3 4

Naas t gr oter e wo nin gen zijn o o k m e er b es c h ei d en (en du s go e dko p er e) wo nin gen n o o dz akelijk . I n d e ke r n s t a d – e n d u s i n d e B r u g s e Po o r t – wo n e n , i n v e r ge l i j k i n g m e t d e b i n n e n - e n r a n d s t a d , m e e r t we e p e r s o o n h u i s h o u d e n s en ook opvallend veel alleenstaande ouders. Dit dient b i n n e n h e t p r o c e s v a n ge zi n s v e r d u n n i n g b e g r e p e n t e wo r d e n: e e n h u i s h o u d e n b e v a t s t e e d s m i n d e r p e r s o n e n d o o r o n d e r a n d e r e e e n h o ge r a a n t a l e c h t s c h e i d i n ge n e n j o n ge r e n d i e v l u g ge r h e t o u d e r l i j k h u i s v e r l a t e n . D i t i s e e n b e l a n g r i j k f e n o m e e n w a n t v o o r d i t t y p e ge zi n zi j n k l e i n e r e w o n i n ge n n o d i g ; d e ‘ge wo n e ’ h u ize n zi j n v o o r v e l e a l l e e n s t a a n d e n o n b e t a a l b a a r. 2 3 0 O o k a l l e e n s t a a n d e d e r t i g -

231

228

233

27

STAD GENT, Samenvatting van de Gentse woonstudie, Albatros Printing, Gent, 2009. p.

229

OMGEVING e.a., Betaalbaarheid van het wonen in Gent, Stad Gent, Gent, 2009. pp. 21-22 230

STAD GENT, Samenvatting van de Gentse woonstudie, Albatros Printing, Gent, 2009. pp. 9-20

193

ibid p. 25

232

Co-housing is een nieuwe woonvorm waarbij een aantal ruimten en apparatuur gemeenschappelijk gebruikt worden in een relatief grote groep van deelnemende huishoudens van verschillende samenstelling en afkomst. OMGEVING e.a., Betaalbaarheid van het wonen in Gent, Stad Gent, Gent, 2009. pp. 86 ibid

234

Samenhuizen is een overkoepelende term om allerlei woonvormen te omschrijven waar meerdere mensen vrijwillig bij betrokken zijn. Het kan bijvoorbeeld gaan om gedeelde woningen, kangoerewonen, cohousing, leefgemeenschappen, woonwerkgemeenschappen, ... http://www.samenhuizen.be (14 augustus 2011)


DE 1. 3

WONING Opper vlak tetoet sing

wo onnormen

FI G U U R 3 8: G e l u k k i g i n e e n h u i s v a n 8 v i e r k a n t e m e t e r

Bron: http://www.lowtechmagazine.be/2009/06/duurzaam-wonen-in-een-klein-huis.html (11 mei 2012)

A l s r i c htlijn vo o r wo o n o p p er v lak tes wo r d t gekeken naar d e n o r m en v an s o c ial e wo nin gen en d e aanb evelin gen in h e t al gem e en b o u w r e gl em ent v an St a d G ent . A p p a r t e m e n t e n e n é é n ge zi n s wo n i n ge n wo r d e n

s a m e n b e s c h o u w d i n h e t b o u w r e g l e m e n t . D e wo o n k a m e r d i e n t m i n i m a a l 14 v i e r k a n t e m e t e r g r o o t t e zi j n , a l s e r ge e n a f zo n d e r l i j ke ke u ke n i s 1 8 . D e v l o e r o p p e r v l a k t e v a n e e n a f ge s c h e i d e n ke u ke n d i e n t m i n s t e n 6 v i e r k a n t e m e t e r t e b e d r a ge n . Er i s m i n s t e n s é é n s l a a p k a m e r v a n 10 v i e r k a n t e m e t e r, o v e r i ge s l a a p k a m e r s m o ge n 6 , 5 v i e r k a n t e m e t e r o mv a t t e n . S t u d i o ’s m o e t e n m i n i m a a l 3 0 v i e r k a n t e m e t e r zi j n , k a m e r s (d i e d e e l u i t m a ke n v a n e e n k a m e r wo n i n g) k u n n e n 1 2 v i e r k a n t e m e t e r b e d r a ge n , w a a r b i j e r v o o r e l ke t o e v o e g i n g v a n e e n v o o r zi e n i n g (ko o k r u i m t e, b a d /d o u c h e o f w c) 3 v i e r k a n t e m e t e r m o e t o p ge t e l d wo r d e n . 2 3 5 D e V M SW 2 3 6 h a n t e e r t t y p e - wo n i n ge n , ge b a s e e r d o p h e t a a n t a l s l a a p k a m e r s e n h e t a a n t a l p e r s o n e n i n e e n ge zi n . Vo o r e l k t y p e w o r d t e e n m i n i m a l e e n m a x i m a l e b a s i s wo o n o p p e r v l a k t e v o o r o p ge s t e l d . 2 3 7 Ee n wo n i n g m e t t we e s l a a p k a m e r s v o o r v i e r p e r s o n e n l i g t t u s s e n d e 70 e n 8 6 v i e r k a n t e m e t e r. M e t d r i e s l a a p k a m e r s d i e n t d e m i n i m a l e o p p e r v l a k t e t e s t i j ge n t o t 76 v i e r k a n t e m e t e r e n m a x i m a a l 9 4 v i e r k a n t e m e t e r t e b e d r a ge n . D e v o l l e d i ge t a b e l i s t e r u g t e v i n d e n i n d e b i j l a ge s (zi e B I J L AG E 2 p. 21 9). I n v e r b a n d m e t p l a n f u n c t i o n a l i t e i t e n c o m f o r t wo r d e n o o k m i n i m u m o p p e r v l a k t e n p e r l o k a a l m e e ge ge v e n . 2 3 8 D e 235

STAD GENT, Algemeen bouwreglement Stad Gent, s.e., Gent, 2010. pp. 19-20

236

Dit is de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen. Het agentschap is de omvorming van de Vlaamse Huisvestingsmaatschappij (sinds 2006). http://www.vmsw.be (24 november 2011) 237

http://www.vmsw.be/nl/professionelen/abc/c2008/ontwerpconcept-7-oppervlakte-enprijsnormen (24 november 2011) 238

http://www.vmsw.be/nl/professionelen/abc/c2008/ontwerpconcept-5planfunctionaliteit-en-comfort (24 november 2011)

c a s u s s e n v a n d e ze m a s t e r p r o e f b e p e r ke n zi c h e c h t e r t o t e e n e e r s t e ge d a c h t e n g a n g . A l l e r u i m t e n wo r d e n n i e t p l a n m a t i g , m e t e e n b e p a a l d e o p p e r v l a k t e u i t ge we r k t . D e ge ge v e n o p p e r v l a k t e s d i e n e n t e r v o o r b e e l d , ze wo r d e n n i e t a l s a b s o l u u t b e s c h o u wd . I nv e n t i e v e w i jze n o m een interieur in te richten kunnen namelijk resulteren in e e n k l e i n e r e n o o dz a ke l i j ke wo o n o p p e r v l a k t e d a n a l ge m e e n a a n ge n o m e n wo r d t (zi e FI G U U R 3 8).

194


HOOFDSTUK

1.4

Wonen op kleine opper vlak te

aandacht spunten

D e M e es ter p r o e f s tu di e v an Mar ijn Vanh o u t te (2010) to o nt h o e e en t y p i s c h e G ent s e r ij wo nin g 2 3 9 k w ali tei t s vo ll er k an wo r d en, d o o r mi d d el v an e en li c hte ver b o u w in g to t e en gr o te r en ov ati e. O o k v o o r n i e u w b o u w o p s m a l l e p e r c e l e n zi j n d e é é n e n t w i n t i g (v e r) b o u w m o d e l l e n e e n h a n d i ge t o o l . 2 4 0 D e m o d e l l e n s p e l e n i n o p d e wo o n n o d e n d i e h i e r b o v e n a l a a n b o d k w a m e n: n o d i ge o p p e r v l a k t e v o o r (f i e t s) b e r g i n ge n , t e r r a s s e n , s p e e l r u i m t e v o o r k i n d e r e n , f e e s tj e s o f r u s t i ge s l a a p r u i m t e n . De studie onderscheidt vier categorieën op basis van p e r c e e l s d i e p t e (d e p e r c e e l s b r e e d t e i s s t e e d s v i e r m e t e r). Ve r d e r e o n d e r v e r d e l i n ge n zi j n d e o r i ë n t a t i e, p l a a t s v a n d e t r a p e n a a r d v a n d e we r ke n . D e m o d e l l e n l e v e r e n wo n i n ge n vo o r all e ens t aan d en, ko p p el s e n gezinn e n m e t t we e k in d er en. En ke l e e s s e n t i ë l e e l e m e n t e n we r d e n a l s v o o r w a a r d e n o p ge l e gd: o r i ë n t a t i e e n p r i v a c y, ge zi n s s a m e n s t e l l i n g , p r i v a t e b u i t e n r u i m t e, t o e g a n ke l i j k h e i d , d u u r z a a m h e i d e n ko s t e n - e f f i c i ë n t i e. D e s t u d i e we r k t m e t p r i n c i p e t h e m a ’s (zi e B I J L AG E 3 o p p. 2 20) 2 41 “A l s je denkt aan wonen in de s ta d , v r e es je dan ‘ te weinig p l a a t s ’, ‘e e n sl e c hte l i c hti nv a l ’, o f e e n g e b r e k a a n b u i te n r u i mte? [...] Wo n e n o p e e n k l e i n e o p p e r v l a k te i s n a m e l i j k p e r fe c t m o g e l i j k! ” 24 2

D e mas ter p r o e f b i e d t e en aan, di e k an o nt s t aan l os v an p er c e el s s tr u c tuur, kos tp r ijs r an d vo o r w aar d en . Ee r d e r we r d

C s o o r t i d eaal v isi e d e ei gen d o ms - en en b o uw f y sis c h e

a l a a n ge h a a l d d a t b e t a a l b a a r wo n e n ze e r b e l a n g r i j k i s i n (o n d e r a n d e r e) d e B r u g s e Po o r t . D e ze m a s t e r p r o e f l a a t e c h t e r h e t ko s t e n p l a a tj e b u i t e n b e s c h o u w i n g . O o k o p h e t b o u w f y s i s c h e a s p e c t wo r d t n i e t v e r d e r i n ge g a a n , a l i s d i t u i t e r a a r d e e n c r u c i a l e f a c t o r b i j r e n o v a t i e s . D e ze m a s t e r p r o e f v e r t r o k o p w i j k n i v ea u , b i n n e n h e t ge ge v e n t i j d s b e s t e k i s h e t n i e t m o ge l i j k zo d i c h t i n t e zo o m e n . O o r s p r o n ke l i j k w a s h e t we l d e b e d o e l i n g o m d e ze f a c t o r e n m e e i n r e ke n i n g t e b r e n ge n , d e s t u d i e Wo n e n o p k l e i n e o p p e r v l a k te h e e f t d e ze n o o dz a a k e c h t e r a l i n ge v u l d . D e b e d o e l i n g v a n h e t v o l ge n d e d e e l v a n “ H o o f d s t u k C – D e wo n i n g ” l i g t d a n o o k n i e t i n h e t a a n b i e d e n v a n e e n r e n o v a t i e m o d e l v o o r é é n o u d e a r b e i d e r s wo n i n g . I n w a t v o l g t wo r d e n e n ke l e h u ize n s a m e n b e s c h o u wd a l s é é n e n t i t e i t e n n a ge d a c h t o v e r h e t o n d e r b r e n ge n v a n e e n n i e u we v o r m v a n wo o n t y p o l o g i e. D e M e e s t e r p r o e f b e h o u d t n a m e l i j k d e t y p i s c h e r i j wo n i n g t y p o l o g i e, w a a r d o o r d e t y p o l o g i s c h e d i v e r s i t e i t i n n e ge n t i e n d e - e e u w s e go r d e l w i j ke n n i e t z a l s t i j ge n . Tw a a l f v a n d e é é n e n t w i n t i g m o d e l l e n zi j n s l e c h t s ge s c h i k t o m é é n p e r s o o n o f e e n ko p p e l t e h u i s v e s t e n . R i j h u ize n , ze l f s i n d e B r u g s e Po o r t , zi j n e c h t e r v a a k a l t e d u u r o m a l s s i n g l e (o f o o k v o o r s o m m i ge ko p p e l s) t e k u n n e n ko p e n . L e n i n ge n b i j b a n ke n v e r k r i j ge n wo r d t o o k s t e e d s m o e i l i j ke r, v o o r j o n ge a l l e e n s t a a n d e n ze l f s v a a k o n m o ge l i j k . 2 4 3 Er d i e n t d u s zo we l e e n a l t e r n a t i e f v o o r s i n g l e s a l s e e n m o ge l i j k h e i d v o o r ge zi n n e n m e t t we e o f m e e r k i n d e r e n a a n ge b o d e n t e wo r d e n . 2 4 4

239

Hiermee wordt een rijwoning met een gevelbreedte van circa vier meter bedoeld. Deze huizen zijn vooral talrijk in de negentiende-eeuwse Gentse gordel. 240 Het schaalniveau “de woning” kijkt echter enkel naar het omvormen van bestaande woningen, nieuwbouw wordt niet behandeld. 241

VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011. pp. 3-7 242

195

http://www.gent.be/eCache/THE/4/140.cmVjPTE3Mjc4OA.html (24 november 2011)

243

Vandaar ook het grote succes van samenhuizen. In de Meesterproef zijn er drie modellen ontwikkeld voor één of twee ouders met twee kinderen. Zes modellen tonen een woning voor een gezin met één kind. 244

VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011. p. 4


DE tui n/ b alko n

WONING r ui mte

si n gl e V S . gr o o t gezi n

Er wo r d en v ij f aan da c ht sp unten ge d e f ini e er d w aar d eze mas ter p r o e f wens t o p in te g aan .

D e ze zi j n v e r w a n t a a n d e e s s e n t i ë l e e l e m e n t e n v a n d e M e e s t e r p r o e f. 2 4 5 D e e e r s t e r i c h t l i j n i s h e t o n t w i k ke l e n o f u i t b o u we n v a n e e n p r i v a t e b u i t e n r u i m t e v o o r e l ke wo n i n g . Z e e r b e l a n g r i j k i s ‘r u i m t e ’: zo we l h e t c r e ë r e n v a n g r o t e r e wo n i n ge n a l s v i a e e n d o o r d a c h t e wo n i n g i n d e l i n g e e n e f f i c i ë n t e r r u i m t e ge b r u i k t o t s t a n d b r e n ge n d i e n t o n d e r zo c h t t e wo r d e n . I n d e B r u g s e Po o r t i s h e t n o o dz a ke l i j k o m d e t we e ‘u i t e r s t e b e w o n e r s g r o e p e n ’ t e v r e d e n t e s t e l l e n: b e t a a l b a a r wo n e n v o o r a l l e e n s t a a n d e n é n v o o r g r o t e ge zi n n e n . D e ze m a s t e r p r o e f we n s t n a t e g a a n o f b e i d e d o e l g r o e p e n p o t e n t i e e l i n e e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n g kunnen leven. D i t l e i d t t o t h e t v i e r d e a a n d a c h t s p u n t: f l e x i b i l i t e i t . H i e r m e e w o r d t e n e r zi j d s f l e x i b i l i t e i t v a n d e o m ge v o r m d e wo n i n g b e d o e l d: h e t h o e f t n i e t p e r s e v a s t t e l i g ge n v o o r we l k s o o r t h u i s h o u d e n d e w o n i n g ge s c h i k t i s . A n d e r zi j d s d e f l e x i b l i t e i t v a n d e a r b e i d e r s wo n i n ge n i n h e t a l ge m e e n: we l ke v e r s c h i l l e n d e m o ge l i j k h e d e n h e b b e n d e i d e n t i e ke wo n i n ge n? H e t l a a t s t e t h e m a o m i n ge d a c h t e n t e h o u d e n i s b e r g i n g . M e n s e n zu l l e n s l e c h t s k w a l i t a t i e f i n e e n wo n i n g kunnen leven als de – vaak kleine – opper vlakte niet dient v o l ge s t o u w d t e w o r d e n m e t a l l e r l e i s p u l l e n d i e n i e t i n d e l e e f r u i m t e s t h u i s h o r e n . A n a l o o g a a n Wo n e n o p k l e i n e o p p e r v l a k te wo r d t e r v o o r o p ge s t e l d d a t i n e l ke wo n i n g m i n i m a a l t we e f i e t s e n d i e n e n ge s t a l d t e k u n n e n wo r d e n . 2 4 6 245

VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011. p. 5 246

ibid

f l e x i b i li tei t

b e r gi n g

Er kunn en dr i e ‘ver an d er in gen ’ v an d e ar b ei d er s wo nin gen p laat s v in d en: b eh o u d, r e c o nver si e en af b r aak . I n h e t v o l ge n d e d e e l (“ 2 – B e h o u d e n r e c o nv e r s i e ”) wo r d e n d e t we e e e r s t e o mv o r m i n ge n v i a t we e c a s u s s e n b e h a n d e l d . A f b r a a k r e s u l t e e r t i n n i e u w b o u w; zo a l s e e r d e r a a n ge h a a l d i s d i t n i e t d e f o c u s v a n d e m a s t e r p r o e f. 2 47

247

Het vertrekpunt van dit onderzoek was juist de vele onteigeningen, afbraak en jarenlange braakliggende terreinen. De masterproef beoogt hiervoor een alternatief aan te bieden.

196


HOOFDSTUK

C


DE

WONING

2 B E H O U D E N RECONVERSIE


HOOFDSTUK 2.1

Keuze c asus sen

so or ten p ercelen

In d e B r u g s e Po o r t ko m en – gl o b aal gezi en – t we e s o o r ten p er c el en vo o r. D e m e e s t v o o r ko m e n d e k av e l s zi j n r i j w o n i n ge n l a n g s d e s e c u n d a i r e s t r a a t , d i e v a a k s m a l m a a r we l d i e p zi j n . D e b e l u i k h u i sj e s zi j n m e e s t a l o n d i e p, b r e d e r e n h e b b e n ge e n r a m e n l a n g s d e a c h t e r ge v e l . Er i s ge e n t u i n e n o o k ge e n u i t b r e i d i n g s m o ge l i j k h e i d n a a r h e t b i n n e n ge b i e d t o e (d e a c h t e r ge v e l s g r e nze n m e e s t a l a a n t u i n e n v a n a n d e r e w o n i n ge n). D e t we e wo n i n gc a s u s s e n b e h a n d e l e n e l k é é n v a n d e t y p e k av e l s . D e ke uze v l o e i t o o k v o o r t u i t d e we n s o m i n d e e n e c a s u s e e n s t r a k ke r b e h o u d v o o r t e s t e l l e n , d e a n d e r e c a s u s k a n d a n v r i j e r o m s p r i n ge n m e t d e e i ge n d o m s g r e nze n . H i e r i s e c h t e r ge e n r e ke n i n g ge h o u d e n m e t d e h u i d i ge s i t u a t i e; zo i s d e e e r s t e, b e h o u d s c a s u s m o m e n t e e l v a n é é n e i ge n a a r t e r w i j l d e t we e d e, r e c o nv e r s i e c a s u s v a n v e e l v e r s c h i l l e n d e e i ge n a a r s i s . 2 4 8

r ijwo nin g 248

VS

b eluik wo nin g

Het lijkt misschien logischer om woningen van één eigenaar om te vormen omdat hier de perceelsgrenzen sowieso al minder van belang zijn. De gehele masterproef stelt echter een soort ideaalscenario voor; het doel was om een kader te ontwikkelen dat onafhankelijk is van administratieve beslommeringen.

199

C

D e t we e d e c a s u s i n “ H o o f d s t u k B – H e t b o u w b l o k ” (C A S U S 2B) h e e f t t we e b e l u i ke n l a n g s d e t we e t e r t i a i r e s t r a t e n; d e ze zi j n e c h t e r a l a f ge b r o ke n e n b e s c h i k t e n b o v e n d i e n o v e r e e n k l e i n ko e r tj e. B i j ge v o l g i s h e t n i e t e c h t zi nv o l o m h i e r v o o r e e n i d e e t e o n t w i k ke l e n . H e t b e l u i k l a n g s d e A b r i ko o s s t r a a t h e e f t d e m i n s t d i e p e p e r c e l e n v a n h e e l d e B r u g s e Po o r t , d i t m a a k t d e c a s u s e e n u i t d a g i n g o p s c h a a l v a n d e wo n i n g (C A S U S A). 2 4 9 H e t h e e f t e e n s t e r ke l o c u s w a a r d e, d e b u i t e n ge v e l s zi j n go e d o n d e r h o u d e n e n h e t i s e r f go e d . D e s o n d a n k s wo r d t h e d e n e e n d e e l v a n h e t b e l u i k b e d r e i gd m e t a f b r a a k . 2 5 0 D e ze h u ize n zu l l e n d u s d e b e h o u d s s i t u a t i e i l l u s t r e r e n . H e t b o u w b l o k w a a r i n d e t e r t i a i r e s t r a a t zi c h b e v i n d t v o r m t o o k e e n ‘p r o b l e e m ’ i n d e w i j k v i s i e: v o l ge n s d e b o u w b l o k p o t e n t i e k a n h e t b i n n e n ge b i e d e n ke l o p e n r u i m t e b e v a t t e n , h e t b e l u i k d i e n t e c h t e r o p w i j k n i v ea u b e h o u d e n t e wo r d e n . H e t zo u i n t e r e s s a n t zi j n o m d i t c o n f l i c t t e b e h a n d e l e n , d o c h wo r d t e r h i e r n i e t v e r d e r o p i n ge g a a n . D e wo n i n gc a s u s s e n b e s t a a n s l e c h t s u i t é é n o f e n ke l e h u ize n , l o s ge ko p p e l d v a n h u n o m ge v i n g . Te n t we e d e zi j n e n ke l e wo n i n ge n l a n g s d e S p a r r e s t r a a t u i t d e e e r s t e b o u w b l o kc a s u s ge s e l e c t e e r d (C A S U S 1). O n d a n k s d e e r f go e d b e s c h e r m i n g zi j n d e ge v e l s e n i n t e r i e u r s v a n d e h u ize n e r m e e s t a l ze e r s l e c h t a a n t o e. H e t i d e n t i e ke k a r a k t e r l a a t o o k t o e o m – zo n d e r a f b r a a k – d e p e r c e e l s g r e nze n t e v e r a n d e r e n o f t e v e r v a ge n . B i j ge v o l g wo r d t m e t d e ze wo n i n ge n e e n m o ge l i j k h e i d t o t r e c o nv e r s i e a a n ge ze t . Er i s b e w u s t ge koze n v o o r d e m i n s t d i e p e p e r c e l e n v a n d e h u ize n r i j , w a a r b i j e r v a n u i t ge g a a n wo r d t d a t e r ge e n (n i e u we) a c h t e r b o u w m o ge l i j k i s . Ee n n i e u w b o u w t o e v o e ge n a a n d e b e s t a a n d e wo n i n g i m p l e m e n t e e r t n a m e l i j k e e n m e e r u i t ge we r k t o n t we r p. 249

Om verwarring met de bouwblokcasussen (CASUS 1, CASUS 2A en CASUS 2B) te vermijden worden de woningcasussen met letters aangeduid (CASUS A en CASUS B) 250 Stad Gent wenst het rechtse alleenstaande huis af te breken. Dit is het grootste huis van de cité. http://www.gent.be/gent.htm?id=VRAGENUUR&rec=167524 (2 februari 2012)


DE

WONING

FI G U U R 39A : L u c h t f o t o o p p l a n v a n C A S U S A

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

+ Gevelfoto van CASUS A

Eigen foto. (10 februari 2011)

FI G U U R 39 B: L u c h t f o t o o p p l a n v a n C A S U S B

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

+ G e v e l f o t o â&#x20AC;&#x2122;s v a n C A S U S B

Eigen fotoâ&#x20AC;&#x2122;s. (2 juni 2012)

200


HOOFDSTUK 2. 2

Waardenanalyse

gebruik van het huis

O p s c haal v an d e wo nin g p r im e er t d e geb r uik s w aar d e; d e l o c u s w aar d e i s hi er ni e t v an to ep as sin g. O m d e w a a r d e o p p e r c e e l s n i v ea u t e b e p a l e n

wo r d t ge b r u i k ge m a a k t v a n d e f u n c t i o n e l e d r a a g k r a c h t , d e b o u w f y s i s c h e t o e s t a n d e n d e h i s t o r i s c h e w a a r d e. D e historische waarde is hier minder van belang, het gaat v o o r a l o v e r h o e h e t h u i s b i n n e n i n ke n n i s o v e r b r e n g t o v e r h o e e r v r o e ge r i n d e a r b e i d e r s w o n i n ge n ge l e e f d we r d . D e w a a r d e v a n d e ge v e l we r d a l b e p a a l d o p b o u w b l o k n i v ea u: i n d i t h o o f d s t u k w o r d t d u s e n ke l ge ke ke n n a a r h e t i n t e r i e u r en het perceel. O m d e b o u w f y s i s c h e t o e s t a n d t e b e p a l e n wo r d t ko r t e e n o o r d e e l o v e r d e ge b o u w s c h i l u i t ge s p r o ke n , d i e b e p a a l d i s d o o r d e e r v a r i n ge n v a n d e b e w o n e r s . O o k ‘r e m e d i e s ’ i n h e t h u i s ge v e n e e n i n d i c a t i e v a n d e p r o b l e m e n . 2 51 O m t e b e s l i s s e n h o e zi nv o l h e t i s o m e e n wo n i n g t e b e h o u d e n , i s het van belang de draagstructuur te controleren. Dit valt e c h t e r b u i t e n h e t k a d e r v a n d i t o n d e r zo e k .

C

De functionele draagkracht is de waarde waarop d e ze m a s t e r p r o e f zi c h c o n c e n t r e e r t: h o e b r u i k b a a r i s d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s h u i s v e s t i n g v o o r ‘ h e t wo n e n v a n v a n d a a g ’ e n e v e n t u e e l v o o r a n d e r e o f t o e ko m s t i ge wo o nv o r m e n? Er wo r d t ge ke ke n n a a r d e wo o n o p p e r v l a k t e, d e m o b i l i t e i t (t o e g a n ke l i j k h e i d v o o r m i n d e r v a l i d e n , m a k ke l i j ke d o o r g a n g v a n f i e t s e n , b u g g y ’s ...) e n d e v o o r zi e n i n ge n . D i t b e g r i p d o e l t o p c o m f o r t (t o i l e t , b a d k a m e r...), e l e k t r i c i t e i t e n v e r w a r m i n g . Te n s l o t t e wo r d t ge ke ke n n a a r d e f l e x i b i l i t e i t v a n d e i n r i c h t i n g e n d e k av e l . B i j d e b e h a n d e l i n g v a n d e e e r s t e c a s u s (2. 3) wo r d t e e n grondplan, met aanduiding van de functies en circulatie we e r ge ge v e n . B i j d e t we e d e c a s u s (2. 4) zi t ge e n g r o n d p l a n , d e o p p e r v l a k t e s v a n d e v e r s c h i l l e n d e l e e f r u i m t e s zi j n ge s c h a t o p b a s i s v a n e i ge n e r v a r i n g . D e w a a r d e n b e p a l i n g ge b e u r t t e k s t u e e l , w a a r n a e e n v o o r s t e l ge f o r m u l e e r d wo r d t . D e ze m o ge l i j k h e i d t o t h e r ge b r u i k (o f ‘a n d e r s ge b r u i k d a n h e d e n ’) wo r d t we e r ge ge v e n v i a e e n s o o r t v i s i e b e e l d . B i j d e e e r s t e c a s u s (C A S U S A) zi j n i n b i j l a ge p l a n n e n we e r ge ge v e n v o l ge n s d e v o l ge n d e t h e m a ’s: s t r u c t u u r, b i n n e n m u r e n , c i r c u l a t i e, v o o r zi e n i n ge n , r e m e d i e s e n m e u b i l a i r (zi e B I J L AG E 4 o p p p. 2 21-2 2 2). D e ze p l a n n e n zi j n b e ko m e n d o o r e i ge n o p m e t i n g e n o b s e r v a t i e. H e t zo u i n t e r e s s a n t zi j n o m h i e r n o g d i e p e r o p i n t e g a a n , m a a r d i t i s n i e t m o ge l i j k b i n n e n h e t ge ge v e n t i j d s b e s t e k . FI G U U R 4 0 : A n a l y s e t h e m a ’s “d e wo n i n g ”

Eigen tabel.

FUN C T I O NEL E D R A AG K R AC H T

B O UWF Y S I S C HE TO E S TA ND

wo o n o p p e r v l a k t e

ge b o u w s c h i l

mobiliteit v o o r zi e n i n ge n flexibiliteit 251

Zoals bijvoorbeeld een tochtmat onder deuren, het afdekken van ramen tegen de koude en het bijplaatsen van losse verwarmelementen.

201

draagstructuur

HI S TO RI S C HE WA A RD E ke n n i s b r o n o v e r v r o e ge r e arbeiderssamenleving


DE

WONING M OZ A Ï EK 1 5

202


HOOFDSTUK

C

FI G U U R 42: G r o n d p l a n n e n A b r i ko o s s t r a a t n u m m e r 45 ( ge l i j k v l o e r s e n e e r s t e v e r d i e p i n g) Eigen opmeting en tekening.

2. 3

Het beluik als kamer s

badkamer

Abriko os s tr aat

leefruimte

D e c i té aan d e A b r iko o s s tr aat i s e en c o mb inati e v an g an g- en p l einb eluik geb o u wd in 1876 . A l s

keuken

t y p i s c h e w o o nv o r m v o o r a r b e i d e r s ge zi n n e n b e v a t h e t e e n h o ge h i s t o r i s c h e w a a r d e. 2 5 2 D e wo n i n ge n b e s t a a n h e d e n u i t t we e o o r s p r o n ke l i j ke h u i sj e s , d i e n u d i e n s t d o e n a l s s o c i a l e h u u r w o n i n ge n . D e ze h u i sj e s b e s t o n d e n s l e c h t s u i t é é n k a m e r o p h e t ge l i j k v l o e r s e n é é n o p d e v e r d i e p i n g . O f d e zo l d e r ge b r u i k t we r d i s n i e t d u i d e l i j k . Wa a r v r o e ge r d e wo n i n ge n a f ge s c h e i d e n w a r e n i s n u e e n b i n n e n m u u r w a a r n a a s t d e t r a p l o o p t . D e o o r s p r o n ke l i j ke ‘ t we e d e ’ d e u r i s v e r v a n ge n d o o r e e n r a a m . H e t b e l u i k o mv a t ze s t i e n h u i sj e s (n u m m e r 4 3 t o t 75), é é n o u d h u i sj e (n u m m e r 7 3) i s e e n o p s l a g p l a a t s v o o r m a t e r i a a l v a n a r b e i d e r s v a n d e v o o r m a l i ge Te c h n i s c h e D i e n s t H u i s v e s t i n g . I n 2010 w a s e r e e n ge m e e n s c h a p p e l i j ke r e n o v a t i e, w a a r b i j d e zo l d e r s ge ï s o l e e r d e n n i e u we d a k v e n s t e r s ge p l a a t s t we r d e n . N u m m e r 7 3 i s n i e t m e e

inkom

slaapkamer 1

slaapkamer 2

FI G U U R 41: A b r i ko o s s t r a a t a n n o 1 9 0 0 V S a n n o 201 2 [A]

Bron: DESEYN Guido, Bouwen voor de industrie: een verkenning in het Manchester van

het vasteland, MIAT, Gent, 1989. p. 198 [B]

Eigen foto. (22 oktober 2011)

ge r e n o v e e r d , we ge n s “ t e k l e i n o m e e n d e f t i ge wo n i n g v a n t e m a ke n ”. 2 5 3 En ke l e wo n i n ge n s t a a n a l e e n t i j d l e e g , zo a l s n u m m e r 75 (h e t g r o o t s t e e n e n i g s t e a l l e e n s t a a n d e h u i s v a n h e t b e l u i k). S i n d s o n ge v e e r t we e j a a r ge l e d e n , n a h e t o v e r l i j d e n v a n e e n b ej a a r d e d a m e d i e e r wo o n d e, zi j n d e r a m e n e n d e u r e n d i c h t ge m a a k t m e t m e t a l e n p l a t e n . D e c a s u s i s h u i sj e n u m m e r 45, h e t t we e d e h u i s a a n d e l i n ke r k a n t v a n a f d e s t r a a t . D e ge v e l i s 8 , 6 m e t e r b r e e d , d e wo n i n g i s 4 m e t e r d i e p. D e p e r c e e l s o p p e r v l a k t e i s c i r c a 2 8 v i e r k a n t e m e t e r. D e wo n i n g b e d r a a g t d u s 5 6 v i e r k a n t e m e t e r, p l u s e e n zo l d e r v e r d i e p i n g .

252

DESEYN Guido, Bouwen voor de industrie: een verkenning in het Manchester van het vasteland, MIAT, Gent, 1989. p. 198

203

253

http://www.gent.be/gent.htm?id=VRAGENUUR&rec=167524 (2 februari 2012)


DE

WONING

D e wo nin g h e e f t e en ze er la ge geb r uik s w aar d e en h e t hui di ge geb r uik i s ni e t in over e ens temmin g m e t d e n o r m en v an h e t VM SW. Vo l ge n s d e (r e e d s e e r d e r a a n ge h a a l d e) w o o n o p p e r v l a k t e t a b e l i s d e ze wo n i n g ge s c h i k t v o o r t we e p e r s o n e n , m e t é é n s l a a p k a m e r. Er wo o n t e c h t e r a l j a r e n e e n m o e d e r m e t h a a r t we e zo n e n v a n 14 e n 17 j a a r. En ke l e j a r e n ge l e d e n l e e f d e d e v a d e r o o k i n d i t k l e i n e h u i s . H e t ge zi n w a c h t a l j a r e n o m t e v e r h u ize n n a a r h e t g r o t e r e h u i s a a n d e o v e r k a n t , t e v e r ge e f s e c h t e r. De opper vlaktes van de verschillende ruimtes voldoen we l a a n h e t G e n t s e b o u w r e g l e m e n t (b e h a l v e d e l e e f r u i m t e d i e 0 , 4 v i e r k a n t e m e t e r t e k l e i n i s). D e zo l d e r wo r d t v o l l e d i g a l s o p s l a g p l a a t s ge b r u i k t . Er i s e c h t e r ge e n p r i v a t e b u i t e n r u i m t e b e s c h i k b a a r. H e t p l e i n tj e (d a t v o l ge n s d e w i j k v i s i e t o t o a s e zo u u i t ge b o u wd wo r d e n) wo r d t we l ge b r u i k t b i j m o o i we e r, d e b e wo n e r s b l i j ke n e c h t e r v e e l b e l a n g t e h e c h t e n a a n p r i v a c y. O o k h e t t e ko r t a a n e e n p l a a t s o m d e v u i l n i s z a k ke n t e s t a l l e n we k t i r r i t a t i e o p; o p h e t p l e i n b e l u i k wo r d e n ze s t u k ge m a a k t d o o r k a t t e n . D e w o n i n g h e e f t e e n r e l a t i e f l a ge v o o r zi e n i n g s g r a a d: e r i s ge e n c e n t r a l e v e r w a r m i n g , we l e e n g a s k a c h e l . D e b a d k a m e r e n s l a a p k a m e r wo r d e n v e r w a r m d m e t e e n

e l e k t r i s c h v u u r tj e. D e e l e k t r i c i t e i t i n d e wo n i n g l e v e r t ge e n p r o b l e m e n o p. O p h e t ge l i j k v l o e r s i s e e n t o i l e t e n d o u c h e (s a m e n i n d e s m a l l e b a d k a m e r). O p h e t v l a k v a n m o b i l i t e i t s c o o r t h e t h u i s o o k n i e t a l t e b e s t: e r i s ge e n a p a r t e i n ko m , ze ke r ge e n p l a a t s v o o r f i e t s e n e n o m m e t e e n b u g g y o f r o l s t o e l b i n n e n t e ko m e n i s ge e n s i n e c u r e. D e ge b o u w s c h i l i s ze e r s l e c h t ge ï s o l e e r d , m e t u i t zo n d e r i n g v a n d e zo l d e r. D e r a m e n zi j n e n ke l g l a s: h e t h u i s i s ze e r ko u d i n d e w i n t e r e n h e e t i n d e zo m e r. H e t u i t e r s t l i n k s e r a a m i s d i c h t ge p l a k t t e ge n d e ko u d e. H e t r a a m wo r d t d o o r d e b e wo n e r s n o o i t ge b r u i k t o m d a t h e t licht anders teveel in de televisie schijnt. Het huis is ook v o c h t i g e n v o e l t w a k a a n , ‘ l a n g ge l e d e n ’ 2 5 4 zi j n d e m u r e n we l v o c h t we r e n d b e h a n d e l d .

FI G U U R 4 4: ‘ St r e e t- v i e w ’ o p C A S U S A

Bron: http://maps.google.be (3 juni 2012)

FI G U U R 4 3: O p p e r v l a k t e s wo o n r u i m t e s A b r i ko o s s t r a a t n u m m e r 45 Eigen opmeting.

RUIM T E

O PPERV L A K T E

i n ko m

1, 5 m ²

leefruimte

1 3, 6 m ²

ke u ke n

7, 3 m ²

badkamer

3, 6 m ²

slaapkamers

1 3, 6 m ² & 11, 4 m ²

b e r g i n g (zo l d e r)

27, 8 m ²

254

De bewoonster weet niet wanneer dit gebeurd is, zij woont al zeventien jaar in de woning.

204


HOOFDSTUK D o o r e en an d er e inr i c htin g i s h e t e c hter wel m o gelijk o m m e er k w ali t ati eve hui s ves tin g te vo o r zi en – zij h e t vo o r an d er e d o el gr o ep en dan m o m ente el. Vo o r e e n ge zi n zi j n d e o p p e r v l a k t e s h e e l mi ni e m, o e fe nt h e t p l ei ntj e ge e n gr o te aantr ek k in g sk r a c ht ui t e n zi j n e r t e v e e l o n ge m a k ke n (we i n i g p r i v a c y t u s s e n k i n d e r e n e n o u d e r s , ge e n v u i l n i s b e r g i n g , ge e n p l a a t s o m f i e t s e n t e s t a l l e n , 2 5 5 t e we i n i g s t u d e e r r u i m t e i n d e s l a a p k a m e r s ...). H e t h e l e b e l u i k zo u b i j v o o r b e e l d p e r f e c t o m ge v o r m d k u n n e n wo r d e n n a a r k a m e r w o n i n ge n . H i e r b i j wo r d t t e r u g ge g r e p e n n a a r d e e s s e n t i e v a n d e a r b e i d e r s wo o n c u l t u u r : h e t h e l e l e e f ge b e u r e n s p e e l d e zi c h a f i n é é n k a m e r. H e t g r o t e, a l l e e n s t a a n d e h o e k h u i s zo u b i j v o o r b e e l d i n ge r i c h t k u n n e n wo r d e n a l s ge m e e n s c h a p p e l i j ke ke u ke n , f i e t s e n s t a l p l a a t s e n m e t e e n a f ge s l o t e n r u i m t e o m v u i l n i s z a k ke n t e p l a a t s e n . D e s t u d i o ’s zu l l e n v a r i ë r e n i n g r o o t t e (n i e t a l l e wo n i n ge n zi j n h e t ze l f d e i n h e t b e l u i k) w a t r e s u l t e e r t i n v e r s c h i l l e n d e m o ge l i j k h e d e n . Ee n ko p p e l k a n e e n h u i sj e b e t r e k ke n , b r o e r e n zu s d i e s t u d e r e n ... O o k v o o r a l l e e n s t a a n d e n k a n b i j v o o r b e e l d é é n v e r d i e p i n g a l s k a m e r i n ge r i c h t wo r d e n ( g a s t a r b e i d e r s , s t u d e n t e n , s i n g l e s t a r t e r s ...).

2.4

Het rijhuis als “gedeelde ” woning

Sparres tr aat

D e i d enti eke huizenr ij lan g s d e S p ar r es tr aat i s geb o u wd in 18 8 6 . 2 5 6 D e d u i d e l i j k s m a l l e wo n i n ge n (é é n d e u r e n é é n r a a m) t o n e n d e w a r e g r o o t t e v a n d e a r b e i d e r s wo n i n ge n v r o e ge r. H e t i d e n t i e ke k a r a k t e r v a n d e ge v e l s wo r d t h i e r e c h t e r b e l a n g r i j ke r gea c h t d a n h e t – v i a h e t i n t e r i e u r – o v e r b r e n ge n v a n h e t v r o e ge r e wo o n ge v o e l . D e h u ize n zi j n i n h a n d e n v a n p a r t i c u l i e r e n , v e l e n e r v a n wo r d e n v e r h u u r d . D e m e e s t e wo n i n ge n zi j n i n d e l o o p d e r j a r e n u i t ge b r e i d v i a e e n a c h t e r b o u w. D e c a s u s b e s l a a t d e n u m m e r s 93, 9 5 e n 97. En ke l n u m m e r 93 h e e f t e e n a c h t e r b o u w, h e t h e l e o o r s p r o n ke l i j ke h u i s e n a c h t e r b o u w i s e c h t e r v e r k r o t . D e wo n i n g i s n i e t m e e r b e wo o n d . N u m m e r 9 5 e n 97 zi j n s a m e n ge v o e gd t o t é é n h u u r wo n i n g , d e d e u r v a n n u m m e r 9 5 i s v i s u e e l a a nwe zi g , m a a r g a a t n i e t o p e n . El k h u i s i s c i r c a 4 m e t e r b r e e d e n 8 , 5 m e t e r d i e p, d e o p p e r v l a k t e i s d u s 3 4 v i e r k a n t e m e t e r. H e t g r o n d o p p e r v l a k t v a n d e d r i e wo n i n ge n s a m e n b e s l a a t 10 5 v i e r k a n t e m e t e r. FI G U U R 45: S p a r r e s t r a a t n u m m e r 93 + 9 5 & n u m m e r 9 5 + 97 [A] [B]

Eigen foto. (1 januari 2010)

255

In Gent – en zeker in de Brugse Poort – is het niet zo verstandig om een fiets ‘s nachts buiten te laten staan wegens het hoge aantal fietsendiefstallen.

205

C

256

Archief van het Kadaster, Sint-Lievenslaan 27, 9000 Gent.


DE

WONING

D e wo nin gen h eb b en e en mati ge geb r uik s w aar d e.

Er i s é é n v o l w a a r d i ge v e r d i e p i n g e n é é n zo l d e r v e r d i e p i n g . Z o n d e r o p t e l l i n g v a n d e zo l d e r i s d e wo n i n g v o l ge n s h e t V M SW ge s c h i k t v o o r e e n wo n i n g m e t t we e s l a a p k a m e r s , w a a r d r i e p e r s o n e n k u n n e n wo n e n . M e t o p t e l l i n g v a n d e zo l d e r zo u e r e e n m o ge l i j k h e i d m o e t e n zi j n o m d r i e s l a a p k a m e r s i n t e r i c h t e n e n i n t o t a a l ze s p e r s o n e n t e h e r b e r ge n . D i t i s ze ke r ge e n r ea l i s t i s c h h c i j f e r, d e zo l d e r zal dus in de beoordeling niet expliciet meetellen. D e t we e s a m e n ge v o e gd e wo n i n ge n (n u m m e r 9 5 e n 97) we r d e n e n ke l e j a r e n ge l e d e n ge h u u r d d o o r n e t- we r ke n d e p e r s o n e n t u s s e n d e 2 5 e n 3 0 j a a r, v i a h e t c o n c e p t v a n s a m e n h u ize n . D e o o r s p r o n ke l i j ke r e c h t s e wo n i n g d o e t d i e n s t a l s i n ko m , f i e t s e n s t a l p l a a t s e n ke u ke n . Va n u i t d e ke u ke n s t a r t d e t r a p n a a r d e b o v e nv e r d i e p i n g . V i a e e n d e u r i s h e t t u i n tj e b e r e i k b a a r. D e o u d e l i n k s e wo n i n g wo r d t ge b r u i k t a l s e e t k a m e r e n l i v i n g , h e t ge e f t e v e n e e n s u i t o p h e t t u i n tj e. D e e e r s t e v e r d i e p i n g h e r b e r g t d r i e s l a a p k a m e r s e n e e n b a d k a m e r, d e zo l d e r r u i m t e b e s t a a t u i t d r i e a f ge s l o t e n , m a a r o n ge b r u i k t e k a m e r s . O o k d e ze w o n i n ge n h e b b e n ge e n c e n t r a l e v e r w a r m i n g , m a a r d e e l e k t r i c i t e i t i s we l i n o r d e. D e r a m e n h e b b e n d u b b e l g l a s , d e m u r e n e n h e t d a k zi j n a m p e r ge ï s o l e e r d . Er i s e e n t o i l e t o p h e t ge l i j k v l o e r s (i n d e ke u ke n) e n e e n r u i m e b a d k a m e r m e t b a d o p d e e e r s t e v e r d i e p i n g . D e wo n i n ge n hebben allen te kampen met vochtproblemen in de muren. D e t we e wo n i n ge n d i e s a m e n ge v o e gd zi j n h a d d e n e e n r u i m e p l a a t s o m f i e t s e n t e s t a l l e n , d e i n ko m h a l i s e c h t e r we l s m a l . Ee n v o o r d e e l i s d a t d e i n ko m h a l a f ge s l o t e n i s , o f d i t h e t ge v a l i s i n d e w o n i n ge n d i e zi c h s l e c h t s o v e r é é n o o r s p r o n ke l i j k h u i sj e u i t s t r e k ke n i s e c h t e r n i e t ge we t e n .

D o o r d e r e c o nver si e v an dr i e i d enti eke wo nin gen naar t we e wo o n gel e genh e d en wo r d t d e geb r uik s w aar d e s ter k ver h o o gd en vo r m en d e huizen t al v an m o gelijk h e d en vo o r e en ze er di ver s p ub li ek .

B i j d e o mv o r m i n g wo r d t h e t m i d d e l s t e h u i s i n ge r i c h t a l s ge m e e n s c h a p p e l i j k i n ko m , w a a r b i j d e v o l l e d i ge b r e e d t e (4 m e t e r) b e n u t wo r d t o m d e m o b i l i t e i t t e v e r h o ge n . D e f i e t s e n , b u g g y ’s e.d . k u n n e n d a a r ge s t a l d wo r d e n . D e t we e a n d e r e v o o r d e u r e n (v a n d e u i t e r s t e h u ize n) b l i j v e n p r i v a t e i n g a n ge n t o t d e wo n i n g , e e n h e d e n d a a g s e v o r m v a n d e n e t t e v o o r k a m e r i n b u r ge r h u ize n . D e m i d d e l s t e wo n i n g zo u o p h e t ge l i j k v l o e r s b i j v o o r b e e l d e e n ge m e e n s c h a p p e l i j ke w a s p l a a t s k u n n e n o mv a t t e n , d e r u i m t e k a n o o k v e r d e e l d wo r d e n o v e r d e t we e wo n i n ge n . I e d e r e wo n i n g k a n e e n p r i v a t e t u i n h e b b e n , o f é é n ge m e e n s c h a p p e l i j ke t u i n (p e r t we e h u ize n). Er zi j n v e r s c h i l l e n d e m o ge l i j k h e d e n o m d e t we e wo n i n ge n m e t e l k a a r t e v e r e n i ge n . Er k a n ge o p t e e r d wo r d e n o m d e e e r s t e v e r d i e p i n g v a n h e t m i d d e l s t e h u i s i n t we e t e s p l i t s e n , w a a r d o o r b e i d e h u ize n e e n g r o t e r e ge v e l b r e e d t e k r i j ge n v a n a f d e e e r s t e v e r d i e p i n g (c a . 6 m e t e r). H i e r d o o r k u n n e n b i j v o o r b e e l d g r o t e r e s l a a p k a m e r s ge m a a k t wo r d e n . Het ene huis kan de eerste verdieping van het middelste h u i s t o e ë i ge n e n w a a r d o o r g r o t e r e h u ize n s a m e n g a a n m e t k l e i n e r e e n e e n h o ge r e b e wo n e r s m e n g i n g o p t r e e d t . O o k v o o r s a m e nwo n e n d e s t u d e n t e n b i e d e n d e ze wo n i n ge n v e e l m o ge l i j k h e d e n , w a a r b i j b i j v o o r b e e l d e e n w i s s e l we r k i n g k a n o n t s t a a n t u s s e n d e t we e b u r e n: s t u d e n t e n d i e b a b y s i t t e n o p d e k i n d e r e n , d e v o l w a s s e n e n d i e e e n h a n d j e t o e s t e ke n , ge r e e d s c h a p l e n e n (w a t s t u d e n t e n v a a k n i e t h e b b e n). D e ze wo n i n ge n r i c h t e n zi c h v o o r a l o p h u i s h o u d e n s v a n a f v i e r personen.

206


HOOFDSTUK

2. 5

C

Kwaliteit van dé arbeider swoning

“ceci n’es t pas une maison”

A nal o o g aan h e t ge da c hten go e d v an Ma gr i t te k an ges tel d wo r d en dat e en ar b ei d er s wo nin g misl ei d en d k an zijn en d e es s enti e er v an telkens in v r aa g di ent ges tel d te wo r d en . D e t e k s t “c e c i n‘e s t

p a s u n e m a i s o n ” i s h i e r e n e r zi j d s ge b r u i k t o m d e n o d i ge r e c o nv e r s i e t e d u i d e n , a n d e r zi j d s d u i d t h e t o p h e t v a a k i n ge n o m e n , n e g a t i e v e s t a n d p u n t t e ge n o v e r v o o r m a l i ge arbeidershuisvesting. D e k r a c h t v a n d e o u d e a r b e i d e r s h u i sj e s o p wo o n n i v ea u l i g t v o o r a l i n d e u i t d a g i n g n a a r h e t zo e ke n v a n go e d e o p l o s s i n ge n o m k w a l i t a t i e v e h u i s v e s t i n g t e b i e d e n . D e ze zo e k t o c h t k a n l e i d e n n a a r n i e u we t y p o l o g i e ë n , b i n n e n e e n h i s t o r i s c h e k a d r e r i n g . B i j h e t s i m p e l we g a f b r e ke n e n v e r v a n ge n d o o r n i e u w b o u w zi j n e r m i n d e r ‘p r o b l e m e n ’ e n lig t de oplossing meer voor de hand. Dit resulteer t dan ook n i e t e c h t i n v e r n i e u we n d e wo o nv o r m e n .

FI G U U R 4 6: “C e c i n ’e s t p a s u n e m a i s o n ”

Eigen figuur. Geïnspireerd op en samengesteld uit onderdelen van werken van Magritte: “Ceci n’est pas une pipe” en “La poitrine” Bronnen: http://hasenherz.wordpress.com/2012/02/04/ceci-nest-pas-une-pipe/ (18 mei 2012) http://plasticallyfrustrated.tumblr.com/post/18029301904/archiveofaffinities-renemagritte-la-poitrine (18 mei 2012)

207


DE

WONING


Epiloog


H e t s c hr ij ven v an e en mas ter p r o e f i s al s e en qu e es te, zo n d er in h e t b e gin go e d te we ten w aar naar p r e c i es gezo c ht wo r d t . S t a p v o o r s t a p o n t p l o o i e n a l l e ge d a c h t e n e n i d e e ë n zi c h , t o t e r e e n d u i d e l i j k v e r h a a l wo r d t w a a r ge n o m e n . O nv e r m i j d e l i j k zi j n e n ke l e we ge n d i e t o t e e nze l f d e d o e l k u n n e n l e i d e n e e n t e g r o t e o mwe g o m t e v o l ge n . M e t e n i ge t r o t s d u r f i k t e s t e l l e n d a t h e t d o e l we l b e r e i k t i s . D e ze m a s t e r p r o e f b i e d t e e n p e r s o o n l i j k v i s i e op een complexe wijk, die veel kritiek te verduren heef t. Met behulp van een alternatieve beoordeling – los van ko s t p r i j s , e i ge n d o m s s t r u c t u r e n e n r e ge l ge v i n ge n – wo r d e n d e w a a r d e v o l l e e l e m e n t e n v a n d e w i j k i n ge s c h a t . B i j ge v o l g b i e d t d e m a s t e r p r o e f e e n s o o r t i d ea a l v i s i e a a n . H e t u i t g a n g s p u n t i s e e n i n t r i n s i e k b e l a n g v a n d e v o o r m a l i ge arbeidershuisvesting. De drie waardebegrippen van Labo S (l o c u s w a a r d e, ge b r u i k s w a a r d e e n c u l t u r e l e w a a r d e) v o r m e n e e n d a n k b a a r m i d d e l o m d e o u d e w o n i n ge n t e b e o o r d e l e n o p d r i e s c h a a l n i v ea u s: d e w i j k , h e t b o u w b l o k e n d e wo n i n g ze l f.

De mas ter p r o e f is b e go nn en al s e en te genr ea c ti e o p d e hui di ge si tuati e en d e h e d en daa g s e ver an d er in gen . S o m s l i j k t h e t a l s o f

h u i d i ge s t a d s v e r n i e u w i n g s o p e r a t i e s o p e r e r e n b i n n e n e e n s o o r t t u n n e l v i s i e, w a a r e n ke l p l a a t s i s v o o r h e t a f b r e ke n v a n o u d e r e wo n i n ge n o m v e r v a n ge n t e wo r d e n d o o r sociale appar tementen met wat ex tra wijkgroen. Alsof het s t a d s b e s t u u r d e B r u g s e Po o r t , b e e tj e b i j b e e tj e, we n s t o m t e v o r m e n t o t h e t o o r s p r o n ke l i j ke k a r a k t e r v e r d we n e n i s . D e s t r a t e n s t r u c t u u r d i e n t l e e s b a a r d e r ge m a a k t t e wo r d e n , b o u w b l o k ke n d i e n e n v e r v a n ge n t e wo r d e n , o f o p z ’n m i n s t o n t p i t v a n e l ke o n ge we n s t e b e b o u w i n g . S o m m i ge s t r a t e n d i e n e n t e v e r d w i j n e n , n i e u we d i e n e n m i s s c h i e n a a n ge l e gd t e wo r d e n? H e t b e e l d v a n e e n m i n i a t u u r H a u sm a n n i s e r i n g wo r d t s p o n t a a n o p ge r o e p e n .

“Losliggende b o u w b l o k ke n die niet passen in een s ta d s v e r n i e u w i n g s o p e r a t i e w o r d e n b e s t p a s g e s a n e e r d n a d a t d e s ta d s v e r n i e u w i n g s o p e r a t i e s i n d e v i e r w i j ke n a c h te r d e r u g zi j n . D e s l e c h te b o u w b l o k ke n m e t w o n i n g e n d i e b o v e n d i e n i n s l e c h te b o u w f y s i s c h e s ta a t v e r ke r e n , k u n n e n o p te r m i j n g e s l o o p t e n v e r v a n g e n w o r d e n d o o r e e n é é nzi j d i g e b o u w s t r o o k m e t r i j w o n i n g e n , é é n a p p a r te m e n t s v o l u m e, e e n p a r ke e r h a v e n , e e n d e e l v a n e e n p a r k , p l e i n o f a n d e r s o o r t o p e n b a a r d o m e i n , a f h a n ke l i j k v a n d e p l a a t s e l i j ke s i t u a t i e e n n o d e n . We l l i c h t i s d e v e r v a n g i n g d o o r e e n a p p a r te m e n t s b l o k d e e n i g e c o n o m i s c h r e n d a b e l e o p l o s s i n g w e l ke o o k d e p a r t i c u l i e r e s e c to r i n e e n Pu b l i e k- Pr i v a te S a m e n w e r k i n g s c o n s t r u c t i e ka n d o e n s ta p p e n . D e S ta d G e n t e n m e e r b e p a a l d h e t S ta d s o n t w i k ke l i n g s b e d r i j f zo u e e n r o l k u n n e n s p e l e n i n h e t s a m e n b r e n g e n e n v e r w e r v e n v a n d e ze e r v e r s n i p p e r d e e n f i j n m azi g e e i g e n d o m m e n.” 2 5 7

D e wer kelijk h ei d i s natuur lijk n o oi t zo z w ar t- wi t .

D e ze m a s t e r p r o e f d i e n t o o k n i e t f o u t ge ï n t e r p r e t e e r d t e wo r d e n a l s e e n l o f z a n g o p d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n g . We l we n s t h e t o n d e r zo e k h e t i n d u s t r i ë l e v e r l e d e n v a n d e B r u g s e Po o r t i n e r e t e h e r s t e l l e n , o o k a l s n a ge d a c h t e n i s a a n h e t ge e n d e s t a d G e n t g r o o t ge m a a k t h e e f t a l s s t a d . D e o u d e a r b e i d e r s wo n i n ge n wo r d e n a a n ge g r e p e n o m n e t we r ke n d o o r h e e n d e w i j k t e v o r m e n d i e d e l e e s b a a r h e i d zu l l e n v e r h o ge n , zo n d e r h i e r v o o r d r a s t i s c h e i n f r a s t r u c t u r e l e v e r a n d e r i n ge n t e m o e t e n d o o r v o e r e n . H e t s t r a t e n p a t r o o n wo r d t i m m e r s b e l a n g r i j k gea c h t a l s i d e n t i t e i t s b e p a l e n d e l e m e n t . N a a s t d e t we e n e t we r ke n b e p a a l d d o o r d e a r b e i d e r s wo n i n ge n (o a s e e n ge h e u ge n p u n t) wo r d t e e n d e r d e, n i e u w n e t we r k o n t w i k ke l d (p a t r o o n). D e m a s t e r p r o e f w i l n i e t o n t ke n n e n d a t d e w i j k e e n ‘n i e u we w i n d ’ k a n ge b r u i ke n , m a a r we n s t e e e n d u i d e l i j k k a d e r t e s c h e p p e n w a a r b i n n e n v e r a n d e r i n ge n d i e n e n t e ge b e u r e n .

257

211

STAD GENT, RSG: Richtinggevend gedeelte, s.e., Gent, 2003. p. 297

Epiloog


“A l l e m e n s e n o p a a r d e s p r a ke n é é n ta a l e n g e b r u i k te n d e ze l f d e w o o r d e n . N a d a t ze u i t h e t o o s te n w e g g e t r o ke n w a r e n , v o n d e n ze e e n v l a k te i n S i n e a r e n v e s t i g d e n zi c h d a a r. Z i j ze i d e n te g e n e l ka a r : ‘ Ko m , l a te n w i j te g e l s m a ke n e n ze h a r d e n i n h e t v u u r ’. D e te g e l s g e b r u i k te n zi j a l s b o u w s te n e n , m e t a s f a l t a l s s p e c i e. N u ze i d e n ze: ‘ L a te n w e e e n s ta d b o u w e n m e t e e n to r e n , w a a r v a n d e s p i t s to t i n d e h e m e l r e i k t; d a n k r i j g e n w i j n a a m e n w o r d e n w i j n i e t o v e r d e a a r d b o d e m v e r s p r e i d . To e n d e H e e r n e e r d a a l d e o m d e s ta d e n d e to r e n d i e d e m e n s e n b o u w d e n , te zi e n , ze i H i j: ‘ N u zi j n ze é é n v o l k e n s p r e ke n zi j a l l e n d e ze l f d e ta a l . Wa t zi j n u d o e n i s n o g m a a r e e n b e g i n; l a te r za l g e e n e n ke l p l a n v a n h e n m e e r te s t u i te n zi j n . L a te n W i j n e e r d a l e n e n v e r w a r r i n g b r e n g e n i n h u n ta a l , zo d a t d e e e n n i e t m e e r v e r s ta a t w a t d e a n d e r ze g t ’. En d e H e e r d r e e f h e n v a n d a a r n a a r a l l e ka n te n d e h e l e a a r d b o d e m o v e r, e n e r k w a m e e n e i n d e a a n d e b o u w v a n d e s ta d .” 2 5 8 [G e n e s i s , 11, 1- 9]

K A F T: “ D e To r e n v a n B r u g s e Po o r t ”

Eigen figuur. Geïnspireerd op en deels overgenomen van “La Tour de Bruxelles” van Eric de Ville Bronnen: http://www.ericdeville.be/La-Tour-de-Bruxelles (26 december 2011)

Ve r t r e k ke n d v a n u i t d e b a n a l i t e i t v a n g e v e l s v a n d e v o o r m a l i g e arbeidershuisvesting wordt een intrigerend beeld geschapen – analoog aan het werk van Eric de Ville. Het beeld staat symbool v o o r d e h e d e n d a a g s e m u l t i c u l t u r a l i t e i t . Ee r s t b e s t o n d d e B r u g s e Poor t uit een homogene arbeidersmassa, nu is het een wijk vol diversiteit. Desondanks de grote verscheidenheid is het mogelijk é é n t e z i j n , e e n e i g e n l a p j e v a n h e t g r o t e l a p p e n d e ke n G e n t .

258

http://www.willibrordbijbel.nl/?p=page&i=271,279 (3 juni 2012)

212


Bijlagen


Bijlage A /B/C bladwijzer s

D r i e b l a d w i jze r s m e t i n d e l i n g , é é n p e r h o o f d s t u k . Z i e e nv e l o p i n a c h t e r zi j d e.

Bron: http://maps.google.be (22 april 2012)

Bijlage D

s tr atenplan

P l a n m e t a a n d u i d i n g v a n a l l e s t r a t e n i n h e t o n d e r zo e k s ge b i e d . Z i e e nv e l o p i n a c h t e r zi j d e. Bron: http://www.gedrukt.be/stratenplan_gent.asp (3 juni 2012)

Bijlage E

visiet ab el

V i s i e t a b e l v a n p. 8 8 m e t d e v i s i e b e e l d e n i n m i n i a t u u r we e r ge ge v e n . Z i e e nv e l o p i n a c h t e r zi j d e.

215

Bijlagen


216


Bijlage 1

in de tijd gesitueerde woningen

7A

F o t o â&#x20AC;&#x2122;s v a n d e w o n i n ge n w a a r v a n h e t b o u w j a a r b e p a a l d we r d (p p. 1 2 5 -1 26). O p d e ze p a g i n a c a s u s S p a r r e s t r a a t (7A), d e p a g i n a h i e r n a c a s u s H u l s t b o o m s t r a a t (7B). BIJLAGE 7A: [A] [B] [C] Bron: http://maps.google.be (3 juni 2012) BIJLAGE 7B: [A] [B] [C] [D] Bron: http://maps.google.be (3 juni 2012) [E] / (geen data beschikbaar en bijgevolg geen foto) [F] Bron: http://degentsezwijger.blogspot.com/2005/05/verdwenen.html (24 mei 2012) Sparrestraat nr. 69

Ooievaarstraat nr. 126

Meibloemstraat nr. 7

217

Bijlagen


7B

Hulstboomstraat nr. 11

Acaciastraat nr. 7

Resedastraat nr. 7

Bevrijdingslaan nr. 119

voormalige Brunelstraat

218


Bijlage 2

t ab el WO max en WO min VMSW

M i n i m a l e e n m a x i m a l e wo o n o p p e r v l a k t e s v a n d e V l a a m s e M a a t s c h a p p i j v o o r S o c i a a l Wo n e n , i n f u n c t i e v a n het aantal slaapkamers en personen. Bron: http://www.vmsw.be/nl/professionelen/abc/c2008/ontwerpconcept-7-oppervlakteen-prijsnormen (24 november 2011)

219

Bijlagen


Bijlage 3

princip ethema’s Mees terpro ef

S c h e m a ’s o m c r u c i a l e t h e m a ’s t e o n d e r zo e ke n b i j 4 m b r e d e wo n i n ge n . Bron: VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011. p. 7

220


Bijlage 4

plannetjes Abriko os s tr aat

221

Bijlagen


222


Bibliografie


Ar tikels/s tudies/es says/

SUM, Ruimte voor Wonen, s.e., Brussel, 2010. http://www.steunpuntruimteenwonen.be/steunpuntruimteenwonen/index. php?option=com_content&task=view&id=123&Itemid=1&lang=nl (28 mei 2012)

BORRET Kristiaan, NOTTEBOOM Bruno, Onderzoek. Project. Ping. Pong/Lokaas voor stadsverlaters.Vier stadsontwerpen voor de 19de-eeuwse gordel in Gent, 2000. http://biblio.ugent.be/record/341044 (20 september 2010) VERSCHAFFEL Bart, « Bad Dream Houses: de impasse in de woningarchitectuur » in : VERSCHAFFEL Bart, Van Hermes en Hestia: teksten over architectuur, A&S/books, Gent, 2006. LABO S, Studie omgaan met de wederopbouwarchitectuur in de frontstreek van ’14-’18. Ieper en Heuvelland, Universiteit Gent, 2008. http://www.architectuur.ugent.be/wederopbouw/content/Studie_omgaan_met_ wederopbouwarchitectuur .pdf (1 oktober 2011)

http://gent-door-de-jaren.be/index.php?module=Nieuws&func=display&sid=79 (24 oktober 2010) MELS Thomas, « Brugse Poort, tussen bluts en buil », in De Morgen, 18 december 2010. VANHOUTTE Marijn, 21 inspirerende (ver)bouwmodellen. Wonen op kleine oppervlakte, Stad Gent, 2011. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ wonen%20kleine%20opp/DEEL1_inleiding.pdf (24 november 2011) http://www.gent.be/eCache/THE/4/140.cmVjPTE3Mjc4OA.html (24 november 2011)

http://www.tienstiens.org/node/404 (29 juli 2011),

DEBRUYNE Pascal, OOSTERLYNCK Stijn, Stedelijke vernieuwing in het Gentse Rabot, departement Architectuur, Stedenbouw en Ruimtelijke ordening van de K.U. Leuven, Leuven, 2009. https://lirias.kuleuven.be/bitstream/123456789/241165/1/BruggenRabot+EindRedCLEAN+ %5B5+Jun+2009%5D.pdf (26 oktober 2010) OMGEVING e.a., Betaalbaarheid van het wonen in Gent, Stad Gent, Gent, 2009. http://www.kenniscentrumvlaamsesteden.be/beleidsdomeinen/wonen/Documents/ Woonstudie%20van%20de%20stad%20Gent/05%20woonstudie_eindrapport_ december%202009.pdf (15 augustus 2011) VAN KEYMEULEN Karel, Brugse Poort wacht op zuurstof, De Standaard, s.l., 2009. http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=MV268LVC (6 maart 2012)

DE PESSSEMIER Tim, Herbestemming van de Gentse kerken. De architectuur en inplanting van het religieus erfgoed, Universiteit Gent, 2010.

PLETINCKX Evelien, Een innovatieve social-ruimtelijke visie voor de wijk Rabot-Blaisantvest te Gent – Stadsontwerp voor de Gasmetersite, Universiteit Gent, 2010.

225

Bibliografie


Beleidsdo cumenten

STAD GENT, RSG: Richtinggevend gedeelte, s.e., Gent, 2003. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ Richtinggevend%20gedeelte.pdf (20 september 2010)

LACOERE Peter e.a., Gent Gisteren, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2000. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ beleid/BrochureGent%20gisteren_LR.pdf (19 augustus 2011)

TEMMERMAN Karin, Beleidsnota 2007-2012 Stadsontwikkeling. â&#x20AC;&#x153;Gent gaat voluit voor kwaliteitsruimteâ&#x20AC;?, s.e., Gent, 2008. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein%20-%20Staf/Beleidsnota_stadsontwikkeling_2007-2012.pdf (14 augustus 2011)

LACOERE Peter e.a., Gent Vandaag, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2000. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ beleid/BrochureGent%20vandaag_LR.pdf (19 augustus 2011)

TEMMERMAN Karin, Beleidsnota Wonen 2007-2012, Stad Gent, Gent, 2008. http://www.gent.be/docs/Departement%20bevolking%20en%20Welzijn/Dienst%20 Huisvesting/Beleidsnota_Wonen_2007-2012.pdf (15 augustus 2011)

LACOERE Peter e.a., Gent Morgen, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2002. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ beleid/BrochureGent%20Morgen_LR.pdf (19 augustus 2011)

STAD GENT, Samenvatting van de Gentse woonstudie, Albatros Printing, Gent, 2009. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ beleid/20090424_derde%20versie%20bailleul%20300dpi_WEB.pdf (14 augustus 2011)

STAD GENT, Kaartmateriaal informatief gedeelte deel 1, s.e., Gent, 2003. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ test_Kaarten_informatief_deel1.pdf (20 september 2010) STAD GENT, Kaartmateriaal informatief gedeelte deel 2, s.e., Gent, 2003. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ test_Kaarten_informatief_deel2.pdf (20 september 2010) STAD GENT, Kaartmateriaal richtinggevend gedeelte , s.e., Gent, 2003. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ test_Kaarten_richtinggevend.pdf (20 september 2010) STAD GENT, RSG: Bindend gedeelte met begrippenlijst, s.e., Gent, 2003. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ Bindend%20gedeelte+Begrippenlijst.pdf (20 september 2010) STAD GENT, RSG: Informatief gedeelte, s.e., Gent, 2003. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ Informatief%20gedeelte.pdf (20 september 2010)

STAD GENT, Algemeen bouwreglement Stad Gent, s.e., Gent, 2010. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ Algemeen_bouwreglement_stad_gent.pdf (11 mei 2012) STAD GENT, Het Ruimtelijk Structuurplan Gent. Naar een kwaliteitsvolle en open stedelijke ruimte, s.e., Gent, 2010. http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ beleid/20100923_definitieve%20versie%20brochure%20RSG_goedvoordruk_web.pdf (14 augustus 2011) http://www.gent.be/eCache/THE/1/706.cmVjPTQzNzI4.html (20 september 2010) http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20Domein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ GECOROadviesPRIV.pdf (20 september 2010) http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale% 20Betrekkingen/Dataplanning%20en%20Monitoring/04_ BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011)

226


http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekkingen/Wijknieuwsbrief2011/04_Brugse%20Poort%20LR. pdf (23 augustus 2011) http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekki ngen/Dataplanning%20en%20Monitoring/bronnen_ begrippen.pdf (31 oktober 2011) http://www.gent.be/eCache/THE/2/210.html (4 november 2011) http://www4.gent.be/gent/bestuur/stadsmagazine/0406/pdf/STAD_JUNI_p07_08.pdf (12 februari 2011) http://www.gent.be/docs/Departement%20Ruimtelijke%20Planning,%20Mobiliteit%20 en%20Openbaar%20D omein/Dienst%20Stedenbouw%20en%20Ruimtelijke%20Planning/ RUP%20en%20BPA/in%20procedure/G-VP-01-163-05_toelichtingsnota_voorschriften_Q. pdf (12 april 2012) http://www.gent.be/eCache/THE/41/563.html (28 april 2012) http://www.gent.be/docs/Diensten%20van%20de%20Stadssecretaris/Stadssecretariaat/ bestuursakkoord2007-2012.pdf (28 april 2012) http://gent.buurtmonitor.be/ (17 mei 2012)

227

Bibliografie


B oeken

SMETS Marcel, De ontwikkeling van de tuinwijkgedachte in België. Een overzicht van de belgische volkswoningbouw/ 1830-1930, Pierre Mardaga, Brussel, 1977. BALTHAZAR H., Onderzoek naar de Gentse beluiken: Bouwfysische, Sociologische, Historische en Kunsthistorische Evaluatie, R.U.G, Gent, 1978. DESEYN Guido, Bouwen voor de industrie: een verkenning in het Manchester van het vasteland, MIAT, Gent, 1989. HENDRYCKX Michiel (e.a.), Gent de gedeelde stad, Uitgeverij Marc Van de Wiele, Brugge, 1990. BOCKSTEAL Philippe, Gentse wijken van vroeger. Deel 1: De Brugsepoort, Uitgeverij De Klaroen n.v., Nazareth, 1995. BOYER Christine M., The City of Collective Memory. Its Historical Imagery and Architectural Entertainments, MIT press, Cambridge, 2001. GIELEN Pascal, LAERMANS Rudi, Cultureel Goed. Over het (nieuwe) erfgoedregiem, Uitgeverij LannooCampus, Tielt, 2005. BOUDRY Linda (red.), Inzet/Opzet/Voorzet. Stadsprojecten in Vlaanderen, Garant-Uitgevers, Antwerpen, 2006. MOREAU Roger, Gent Deel V. Beluiken, poortjes en cités, Tempus, Stroud, 2006.

APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. LOECKX André (red.), Stadsvernieuwingsprojecten in Vlaanderen. Ontwerpend onderzoek en capacity building, SUN, Amsterdam, 2009. BOONE Marc, DENECKERE Gita, Gent: stad van alle tijden, Mercatorfonds, Antwerpen, 2010.

228


Internet en andere

http://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_onroerend_erfgoed_in_Gent (6 februari 2012) http://inventaris.vioe.be (6 februari 2012) http://www.vioe.be (6 februari 2012) http://www.documentatie.org/uds4/dbdropdownvolgende.asp?search=Persienne (13 februari 2012) http://www.nadjavilenne.com/vanbergen_documents_NL.html (16 februari 2011)

Archief van het Kadaster, Sint-Lievenslaan 27, 9000 Gent

http://www.gent.be/eCache/THE/1/706.cmVjPTQzNzI4.html (20 september 2010) http://www.vlaamsbouwmeester.be/files/ec559a93fac94a11b8b642541bd97379.pdf (20 september 2010) http://gent-door-de-jaren.be/index.php?module=Nieuws&func=display&sid=79 (24 oktober 2010) http://www.wooncrisis.be/nl/content/131210-politiek-debat-wonen-een-recht (13 december 2010) http://www.fixatief.be/pdf/BOEK_BP_gefixeerd.pdf (23 januari 2011) http://www.deviezegasten.org/pdf/Presentatie_Zuurstof_in_de_Brugse_Poort.pdf (12 februari 2011) http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekkingen/Dataplanning%20en%20Monitoring/04_ BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011) http://www.ethesis.net/katoennijverheid/katoennijverheid.htm (29 juli 2011) http://www.samenlevingsopbouwgent.be/themas/Leefbaarheid/Bruggen_Naar_Rabot/ tekstversie220506.pdf (29 juli 2011) p. 3 http://www.samenhuizen.be (14 augustus 2011) http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=873H78MA (dinsdag 18 oktober 2011) http://www.een.be/programmas/man-bijt-hond/gent (19 oktober 2011) http://www.vlaamsbouwmeester.be/files/b29654413e704aafabced1d66405393b.pdf (4 november 2011) http://www.vvbb.be/studiedag/presentatie/20100924_Stef%20Bossuyt.pdf (4 november 2011) http://www.gent.be/eCache/THE/4/140.cmVjPTE3Mjc4OA.html (24 november 2011) http://www.vmsw.be (24 november 2011) http://www.vmsw.be/nl/professionelen/abc/c2008/ontwerpconcept-7-oppervlakte-enprijsnormen (24 november 2011) http://www.vmsw.be/nl/professionelen/abc/c2008/ontwerpconcept-5-planfunctionaliteiten-comfort (24 november 2011) http://www.gent.be/gent.htm?id=VRAGENUUR&rec=167524 (2 februari 2012) http://inventaris.vioe.be/dibe/relict/18551 (6 februari 2012) http://inventaris.vioe.be/dibe/relict/18707 (6 februari 2012)

229

http://abscis-architecten.be/images/uploads/532A_Acaciapark.pdf (23 maart 2012) http://nl.wikipedia.org/wiki/Nota_Belvedere (30 maart 2012) http://www.belvedere.nu/ (30 maart 2012) http://nl.wikipedia.org/wiki/Rooigem (3 april 2012) http://www.gent.be/eCache/WBP/41/815.html (3 april 2012) http://nl.wikipedia.org/wiki/Brugse_Poort_(Gent) (14 april 2012) http://www.delijn.be/images/GENT%20stad_tcm7-15674.pdf (22 april 2012) http://nl.wikipedia.org/wiki/Manchester (22 april 2012) http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekkingen/Overzichtskaart_wijken.pdf (26 april 2012) DE DECKER Arthur, http://archive.indymedia.be/news/2005/02/93604.html (30 april 2012) http://www.vlaamsbouwmeester.be/instrumenten/meesterproef/Meesterproef.aspx (10 mei 2012) http://www.lowtechmagazine.be/2009/06/duurzaam-wonen-in-een-klein-huis.html (11 mei 2012) http://hasenherz.wordpress.com/2012/02/04/ceci-nest-pas-une-pipe/ (18 mei 2012) http://plasticallyfrustrated.tumblr.com/post/18029301904/archiveofaffinities-renemagritte-la-poitrine (18 mei 2012) http://degentsezwijger.blogspot.com/2005/05/verdwenen.html (24 mei 2012) http://www.nero.be/nl/projects/typological/masterplan/brugse-poort (26 mei 2012) http://www.architectura.be/nieuwsdetail_new.asp?id_tekst=1727&content=Prijs%20 Publieke%20Ruimte%202011%20(1):%20Pierkespark%20Gent (26 mei 2012) http://www.gent.be/eCache/THE/1/65/608.cmVjPTE2MTMyOQ.html (26 mei 2012) http://docs.vlaamsparlement.be/docs/handelingen_commissies/2010-2011/ c0m016won2-07102010.pdf (28 mei2012) http://www.ethesis.net/turkse_migratie/turkse_migratie_deel_1.htm (28 mei 2012) http://www.veliyuksel.be/blog/wordpress/?page_id=772 (28 mei2012) http://www.nvvandenbussche.be/nl/referenties/brugse-poort (26 mei 2012) http://www.gedrukt.be/stratenplan_gent.asp (3 juni 2012)

Bibliografie


Kaar ten

GOETHALS G., Plan van Gend en gemeéten en gegraveérd in ’t jaar 1796, P.F. de Goesin, Gent, 1796. http://aleph.ugent.be/F/IYX36VV65E6NPYBYH36IBFQSTMCTE7YV3JIQ9FUTU9317FP1V334447?func=full-set-set&set_number=007510&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012) VAN DER MAELEN Philippe, Plan de Gand, Etablissement géographique fondé par Ph. Vandermaelen, Brussel, 1832. http://aleph.ugent.be/F/IYX36VV65E6NPYBYH36IBFQSTMCTE7YV3JIQ9FUTU9317FP1V337982?func=full-set-set&set_number=007619&set_entry=000031&format=999 (18 april 2012) SAUREL B.J., Plan der stad Gent opgemaekt ter schaal van 1 tot 5.000, Jacqmain, Gent, 1841. http://aleph.ugent.be/F/IYX36VV65E6NPYBYH36IBFQSTMCTE7YV3JIQ9FUTU9317FP1V336061?func=full-set-set&set_number=007580&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012) GERARD P., Plan parcellaire de la ville de Gand et une partie de sa banlieue, d’après les plans cadastraux révisés par le géomètre de 1re. Classe L. Gérard, P. Gérard, Gent, 1855-1857. http://aleph.ugent.be/F/IYX36VV65E6NPYBYH36IBFQSTMCTE7YV3JIQ9FUTU9317FP1V339838?func=full-set-set&set_number=007663&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012) SAUREL B.J., Plan de Gand, avec indication des projets, Jacqmain, Gent, 1872. http://aleph.ugent.be/F/IYX36VV65E6NPYBYH36IBFQSTMCTE7YV3JIQ9FUTU9317FP1V340394?func=full-set-set&set_number=007709&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012) GEVAERT J., VANIMPE A., Nouveau plan parcellaire de la ville de Gand et d’une partie de sa banlieue, à l’échelle de 1:2.500 d’après les plans cadastraux et les derniers projets de l’administration communale, J. Gevaert en A. Vanimpe, Gent, 1878. http://aleph.ugent.be/F/SLGT3QIQYR6G78EGEPQF1XA3H9L4PPBSPTXX4Q8PHR3AFPF7 HX-27178?func=full-set-set&set_number=008645&set_entry=000003&format=999 (18 april 2012) XXX, Topografische kaart van België. Gent (22/1), Militair Geografisch Instituut, Brussel, 1937. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-51418?func=full-set-set&set_number=010774&set_entry=000016&format=999 (18 april 2012)

XXX, Topografische kaart van België. Gent (22/1), Militair Geografisch Instituut, Brussel, 1948. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-51418?func=full-set-set&set_number=010774&set_entry=000016&format=999 (18 april 2012) DE FERRARIS Joseph, Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden opgenomen op initiatief van Graaf de Ferraris. Ghendt, Pro Civitate, Brussel, 1965. http://www.geoweb.ugent.be/atlas/blad/index/uid/000010287229_35-4 (19 april 2012) XXX, Topografische kaart van België. Gent (22/1), Militair Geografisch Instituut, Brussel, 1966. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-54098?func=full-set-set&set_number=010892&set_entry=000002&format=999 (18 april 2012) XXX, Topografische kaart van België. Gent (22/1), Nationaal Geografisch Instituut, Brussel, 1968. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-54098?func=full-set-set&set_number=010892&set_entry=000002&format=999 (18 april 2012) EBINGER Geo, Kaart van Gent, De Gentenaar i.s.m. de Zwarte Kat, Gent, 1975. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-49706?func=full-set-set&set_number=010727&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012) XXX, Grondplan van de stad Gent en voorsteden met aangrenzende gemeenten, Merchiers, Gentbrugge, 1975. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-47476?func=full-set-set&set_number=010572&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012) XXX, Topografische kaart van België. Gent (22/1), Nationaal Geografisch Instituut, Brussel, 1995. http://aleph.ugent.be/F/E6D443BLSHFHRYN4TAT3VB4G56BRXNG5G8HNX6XFIYUGTI65 CH-55432?func=full-set-set&set_number=010928&set_entry=000001&format=999 (18 april 2012)

Digitale kaarten:

http://maps.google.be (22 april 2012) http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20Stedenbeleid%20 en%20Internationale%20Betrekkingen/Overzichtskaart_wijken.pdf (26 april 2012) Nationaal Geografisch instituut Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

230


Lijst

van

m o z a 誰 e k e n,


figuren

en

kaarten


Mozaïeken

M OZ A Ï EK 8: Vo ge l p e r s p e c t i e v e n v a n d e p a r ke n r o n d d e S p a r r e s t r a a t

Bron: http://www.bing.com/maps/ (24 mei 2012)

M OZ A Ï EK 9: F o t o ’s v a n d e c a s u s S p a r r e s t r a a t

Eigen foto’s. (februari 2012 - juni 2012)

M OZ A Ï EK 1: M o t i v a t i e m a s t e r p r o e f [A] [D]

Eigen foto. (2 december 2009) Bron: http://www.fixatief.be/pdf/BOEK_BP_gefixeerd.pdf (23

p. 1 37

p. 1 39

p. 4

[B] [E] [F]

M OZ A Ï EK 10 A : St r a a t w a n d S p a r r e s t r a a t M OZ A Ï EK 10 B: St r a a t w a n d O o i e v a a r s t r a a t M OZ A Ï EK 10 C : St r a a t w a n d M e i b l o e m s t r a a t

januari 2011) [C]

Bron: DE DECKER Arthur, http://archive.indymedia.be/

news/2005/02/93604.html (30 april 2012)

M OZ A Ï EK 2: H e t p r o b l e e m v a n h e t h u i s

Eigen foto’s . (december 2010 - februari 2011)

M OZ A Ï EK 3: B e l u i k h u ize n e n r i j wo n i n ge n

Eigen foto’s. (maart 2011 - juni 2012)

M OZ A Ï EK 4: P r i m a i r e s t r u c t u u r o n d e r d e l e n

Eigen foto’s. (oktober 2011 - juni 2012)

Eigen foto’s. (juni 2012)

p. 1 2

p. 4 6

p. 5 6

p p. 14 3 -14 6

M OZ A Ï EK 11: Vo ge l p e r s p e c t i e v e n v a n d e p a r ke n r o n d d e H u l s t b o o m s t r a a t

p. 1 59

M OZ A Ï EK 1 2: F o t o ’s v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n Hulstboomstraat

p. 161

Bron: http://www.bing.com/maps/ (24 mei 2012)

[A] [B] [C] [D] [F]

Eigen foto’s. (februari 2012 - juni 2012)

[E]

M OZ A Ï EK 5: S e c u n d a i r e s t r u c t u u r o n d e r d e l e n

Eigen foto’s. (oktober 2011 - juni 2012)

M OZ A Ï EK 6: Te r t i a i r e s t r u c t u u r o n d e r d e l e n

Eigen foto’s. (oktober 2011 - juni 2012)

M OZ A Ï EK 7: Z u u r s t o f v o o r d e B r u g s e Po o r t [A] [E]

Bron: http://www.deviezegasten.org/pdf/Presentatie_Zuurstof_in_ de_Brugse_Poort.pdf (12 februari 2011)

Bron: http://degentsezwijger.blogspot.com/2005/05/verdwenen.html (24 mei 2012)

p. 5 8

p. 6 0

p. 8 2

M OZ A Ï EK M OZ A Ï EK M OZ A Ï EK M OZ A Ï EK M OZ A Ï EK M OZ A Ï EK

1 3 A : St r a a t w a n d H u l s t b o o m s t r a a t 1 3B: St r a a t w a n d H u l s t b o o m s t r a a t 1 3 C : St r a a t w a n d Re s e d a s t r a a t 1 3D: St r a a t w a n d A c a c i a s t r a a t 1 3E: St r a a t w a n d B e v r i j d i n g s l a a n 1 3F: St r a a t w a n d K a s t a nj e s t r a a t

p p. 16 5 -170

Eigen foto’s. (juni 2012)

[B]

Bron: http://www.gent.be/eCache/THE/1/65/608.cmVjPTE2MTMyOQ. html (26 mei 2012) [C]

Bron: http://www.architectura.be/nieuwsdetail_new.asp?id_ tekst=1727&content=Prijs%20Publieke%20Ruimte%202011%20(1):%20 Pierkespark%20Gent (26 mei 2012) [D] [F] [H] [I] [G]

Eigen foto. (2 juni 2012)

Bron: http://www.nvvandenbussche.be/nl/referenties/brugse-poort

(26 juni 2012)

233

Lijst

van

m o z a ï e k e n,


M OZ A Ï EK 14: B e w o n e r s g r o e p e n

Bron: http://www.fixatief.be/pdf/BOEK_BP_gefixeerd.pdf (23 januari 2011)

p. 1 92

M OZ A Ï EK 1 5: To e s t a n d v a n d e v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n g

p. 202

[A] [C] [D] [E] [F] [G] [H] [I]

Eigen foto’s. (januari 2010 - mei 2012)

[B]

Bron: MELS Thomas, « Brugse Poort, tussen bluts en buil », in De Morgen, 18 december 2010.

figuren

en

kaarten

234


Figuren

FI G U U R 6: St a t i s t i s c h e s e c t o r e n v a n B r u g s e Po o r t- R o o i ge m e n o n d e r zo e k s ge b i e d

Bron: http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20 Stedenbeleid%20en%20Internationale% 20Betrekkingen/Dataplanning%20 en%20Monitoring/04_BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011)

FI G U U R 1: G e n t a l s b i n n e n s t a d (v o l l e l i j n), ke r n s t a d (s t i p p e l l i j n) e n r a n d s t a d; m e t a a n d u i d i n g v a n h e t o n d e r zo e k s ge b i e d (d o n ke r s t e zo n e)

p. 7

Eigen bewerking. Bron: http://maps.google.be (22 april 2012)

« kaart 75: begrenzing van binnenstad en kernstad », in STAD GENT, RSG: Kaarten Richtinggevend deel, s.e., Gent, 2003.

FI G U U R 2 A : Wa a r d e n k a d e r v a n L a b o S

Eigen bewerking. Bron: LABO S, Studie omgaan met de wederopbouwarchitectuur in de frontstreek van ’14-’18. Ieper en Heuvelland, Universiteit Gent, 2008. p. 26

FI G U U R 7: S u b s t r u c t u u r o n d e r d e l e n

Eigen tabel. Bron: LABO S, Studie omgaan met de wederopbouwarchitectuur in de frontstreek van ’14-’18. Ieper en Heuvelland, Universiteit Gent, 2008. pp. 83-127

FI G U U R 8: C a r t o g r a f i s c h e we e r g av e v a n d e B r u g s e Po o r t

Eigen bewerking. Bron: http://www.een.be/programmas/man-bijt-hond/

p. 17

FI G U U R 2B: Wa a r d e n k a d e r

p. 2 2

Bron: DESEYN Guido, Bouwen voor de industrie: een verkenning in het

p. 31

Manchester van het vasteland, MIAT, Gent, 1989.

p. 55

FI G U U R 9 B: S e c u n d a i r e s t r u c t u u r v a n d e B r u g s e Po o r t

p. 57

FI G U U R 9 C : Te r t i a i r e s t r u c t u u r v a n d e B r u g s e Po o r t

p. 59

Eigen tabel.

FI G U U R 4: D e v e s t i n g v a n d e B r u g s e Po o r t

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Brugse_Poort_(Gent) (14 april 2012)

FI G U U R 5: L e P h o e n i x e n S o c i é t é L i n i è r e L a Ly s

Bron: DESEYN Guido, Bouwen voor de industrie: een verkenning in het

p. 3 3

p. 3 4

p. 5 4

FI G U U R 9A : Pr i m a i r e s t r u c t u u r v a n d e B r u g s e Po o r t

Eigen tabel.

FI G U U R 3: D e B r u g s e Po o r t , r o n d h e t m i d d e n v a n d e n e ge n t i e n d e e e u w

p. 53

gent (19 oktober 2011)

Eigen tabel.

Eigen bewerking. Bron: LABO S, Studie omgaan met de wederopbouwarchitectuur in de frontstreek van ’14-’18. Ieper en Heuvelland, Universiteit Gent, 2008. p. 26

Manchester van het vasteland, MIAT, Gent, 1989.

p. 49

FI G U U R 10 : A n a l y s e t h e m a ’s “d e w i j k ”

Eigen tabel.

p. 6 3

FI G U U R 11: O o r s p r o n ke l i j k p l a n v a n N e r o/ St r a m i e n v a n Zu u r s to f v o o r d e B r u g s e Po o r t

p. 8 0

Bron: http://www.vlaamsbouwmeester.be/files/

ec559a93fac94a11b8b642541bd97379.pdf (20 september 2010)

235

Lijst

van

m o z a ï e k e n,


FI G U U R 1 2: R e c o nv e r s i e v i s i e p e r structuuronderdeel

p. 8 8

FI G U U R 21: V i s i e b e e l d t e r t i a i r s e m i p r i v a a t , Re i n a e r t s t r a a t

p. 10 8

FI G U U R 1 3: V i s i e b e e l d p r i m a i r e a s , k r u i s p u n t R o o i ge m l a a n m e t B e v r i j d i n g s l a a n

p. 92

FI G U U R 2 2: V i s i e b e e l d t e r t i a i r p r i v a a t , Bevrijdingslaan

p. 110

FI G U U R 14: V i s i e b e e l d p r i m a i r p l e i n /p a r k , Em i l i u s S e g h e r s p l e i n

p. 9 4

FI G U U R 2 3: Ee n ge s l o t e n b o u w b l o k m e t c e l w a n d e n b i n n e n ge b i e d

p. 117

Eigen tabel.

Eigen bewerking.

Eigen bewerking.

FI G U U R 1 5: V i s i e b e e l d p r i m a i r e r a n d , G r o e n d r e e f t e r h o o g t e v a n d e A b r i ko o s s t r a a t Eigen bewerking.

Eigen bewerking.

Eigen bewerking.

Eigen figuur.

p. 9 6

FI G U U R 24: B o u w b l o k ke n i n d e B r u g s e Po o r t

Eigen figuur. Bron: http://maps.google.be (22 april 2012)

FI G U U R 16: V i s i e b e e l d s e c u n d a i r we e f s e l , Tu l p s t r a a t ge zi e n v a n u i t B e v r i j d i n g s l a a n Eigen bewerking.

FI G U U R 17: V i s i e b e e l d s e c u n d a i r we e f s e l , K a s t a nj e s t r a a t t e r h o o g t e v a n d e S p a r r e s t r a a t Eigen bewerking.

p. 9 8

FI G U U R 2 5 A : H u i sj e/ t u i n tj e/ ko e r tj e e n e n c l av e

Eigen figuur. Bron: APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het

bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95

p. 10 0

FI G U U R 2 5B: I nwe n d i ge p a r a s i e t

Eigen figuur. Bron: APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek. Over het

FI G U U R 1 8: V i s i e b e e l d s e c u n d a i r p l e i n /p a r k , C h a r l e s d e L’Ep é e p l e i n Eigen bewerking.

FI G U U R 1 9: V i s i e b e e l d t e r t i a i r e s t r a a t , Groendreef Eigen bewerking.

FI G U U R 20 : V i s i e b e e l d t e r t i a i r c o l l e c t i e f, Zinniastraat Eigen bewerking.

figuren

bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95

p. 102

p. 10 4

p. 10 6

en

FI G U U R 26: D e f i n i ë r i n g t y p e b o u w b l o k ke n

p. 11 8

p. 11 9

p. 1 20

Eigen tabel en figuren. Bron: APOSTEL Katrijn e.a., Bouwblokkenboek.

p. 1 20

FI G U U R 27: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n t e r o n d e r s t e u n i n g v a n d e wijkstructuur

p. 1 2 3

Over het bouwblokkenweefsel in Antwerpen, theorie en praktijk., University Press Antwerp, Brussel, 2008. pp. 90-95

Eigen tabel.

kaarten

236


FI G U U R 2 8 A : L u c h t f o t o o p p l a n

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

p. 1 2 5

+ N o o r d e l i j k v o ge l p e r s p e c t i e f o p c a s u s 1

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

p. 1 26

FI G U U R 35 A & 35B: Re c o nv e r s i e v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n H u l s t b o o m s t r a a t (C A S U S 2 A & C A S U S 2B)

p. 17 7

Eigen figuur. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

+ N o o r d e l i j k v o ge l p e r s p e c t i e f o p c a s u s 2

http://www.bing.com/maps/ (17 mei 2012)

Eigen bewerking. Bron: http://www.bing.com/maps/ (17 mei 2012)

FI G U U R 2 9: A n a l y s e t h e m a ’s “ h e t b o u w b l o k ”

p. 1 57

Eigen tabel.

Eigen bewerking. Bron: http://www.bing.com/maps/ (17 mei 2012)

FI G U U R 2 8 B: L u c h t f o t o o p p l a n

FI G U U R 3 4: O p p e r v l a k t e e n a f s t a n d e n v a n p a r ke n i n d e o m ge v i n g v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n Hulstboomstraat

FI G U U R 3 6 A : Re c o nv e r s i e - s t a p p e n p l a n

p. 17 8

Eigen tabel en figuren.

p. 1 27

Eigen tabel.

p. 1 81

FI G U U R 3 0 : A a n t a l v i e r k a n t e m e t e r p a r k p e r p e r s o o n v o o r d e B r u g s e Po o r t e n d e G r o e n e vallei.

p. 1 3 0

FI G U U R 3 6 B: Re c o nv e r s i e v i s i e secundair bouwblok

p. 1 8 3

FI G U U R 3 6 C : Po r o s i t e i t v a n d e c a s u s b o u w b l o k ke n

p. 1 8 4

Eigen tabel. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20 Stedenbeleid%20en%20Internationale%20Betrekkingen/Dataplanning%20 en%20Monitoring/04_BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011)

FI G U U R 31: R e c r ea t i e f g r o e n b i j d e B r u g s e Po o r t Eigen figuur. Bron: http://maps.google.be (22 april 2012)

FI G U U R 32: O p p e r v l a k t e e n a f s t a n d e n v a n p a r ke n i n d e o m ge v i n g v a n h e t c a s u s b o u w b l o k Sparrestraat

Eigen tabel.

[1]

CASUS 2A: Mier [2] CASUS 1 : Muis [3] CASUS 2B: Pauw Eigen tabel.

p. 1 31

p. 1 35

Eigen tabel.

FI G U U R 3 3: R e c o nv e r s i e v a n h e t c a s u s b o u w b l o k S p a r r e s t r a a t (C A S U S 1) Eigen figuur. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

p. 1 53

http://www.bing.com/maps/ (17 mei 2012)

237

Lijst

van

m o z a ï e k e n,


FI G U U R 37: Wo n e n i s e e n r e c h t

Bron: http://www.wooncrisis.be/nl/content/131210-politiek-debatwonen-een-recht (13 december 2010)

FI G U U R 3 8: G e l u k k i g i n e e n h u i s v a n 8 vierkante meter

Bron: http://www.lowtechmagazine.be/2009/06/duurzaam-wonen-in-

p. 1 8 8

p. 1 9 4

FI G U U R 4 6: “C e c i n ’e s t p a s u n e m a i s o n ”

Eigen figuur. Geïnspireerd op en samengesteld uit onderdelen van werken van Magritte: “Ceci n’est pas une pipe” en “La poitrine” Bronnen: http://hasenherz.wordpress.com/2012/02/04/ceci-nest-pas-

p. 20 8

une-pipe/ (18 mei 2012) http://plasticallyfrustrated.tumblr.com/post/18029301904/ archiveofaffinities-rene-magritte-la-poitrine (18 mei 2012)

een-klein-huis.html (11 mei 2012)

FI G U U R 39A & 39 B: L u c h t f o t o ’s o p p l a n

Eigen bewerking. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent http://maps.google.be (22 april 2012)

p. 20 0

+ G e v e l f o t o ’s

Eigen foto. (10 februari 2011 & 2 juni 2012)

FI G U U R 4 0 : A n a l y s e t h e m a ’s “d e wo n i n g ”

Eigen tabel.

p. 201

FI G U U R 41: A b r i ko o s s t r a a t a n n o 1 9 0 0 V S a n n o 201 2

p. 20 3

[A]

Bron: DESEYN Guido, Bouwen voor de industrie: een verkenning in het

Manchester van het vasteland, MIAT, Gent, 1989. p. 198 [B]

Eigen foto. (22 oktober 2011)

FI G U U R 42: G r o n d p l a n n e n A b r i ko o s s t r a a t n u m m e r 45 ( ge l i j k v l o e r s e n e e r s t e v e r d i e p i n g)

p. 20 3

FI G U U R 4 3: Opper vlaktes A b r i ko o s s t r a a t n u m m e r 45

p. 20 4

Eigen opmeting en tekening.

wo o n r u i m t e s

Eigen opmeting.

FI G U U R 4 4: ‘ S t r e e t- v i e w ’ o p C A S U S A

Bron: http://maps.google.be (3 juni 2012)

p. 20 4

FI G U U R 4 5: S p a r r e s t r a a t n u m m e r 93 + 9 5 & n u m m e r 9 5 + 97

p. 20 5

[A] [B]

Eigen foto. (1 januari 2010)

figuren

en

kaarten

238


Kaar ten

p. 8

Eigen kaart. Bronnen:

http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20 Stedenbeleid%20en%20Internationale%20Betrekkingen/Overzichtskaart_ wijken.pdf (26 april 2012) http://www.gent.be/docs/Departement%20Stafdiensten/Dienst%20 Stedenbeleid%20en%20Internationale%20Betrekkingen/Dataplanning%20 en%20Monitoring/04_BrugsePoortRooigem.pdf (15 juli 2011) Nationaal Geografisch Instituut

K A A R T 2: D e B r u g s e Po o r t in het laatste kwar t van de achttiende eeuw

p. 10

p. 32

http://maps.google.be (22 april 2012) LACOERE Peter e.a., Gent Vandaag, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2000. p. 10 LACOERE Peter e.a., Gent Morgen, Drukkerij Vansevenant, Gent, 2002. p. 10 http://www.delijn.be/images/GENT%20stad_tcm7-15674.pdf (22 april 2012)

K A A R T 8: St r a a t b r e e d t e

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 9: B o u w h o o g t e

K A A R T 3: D e B r u g s e Po o r t i n d e t we e d e h e l f t v a n d e n e ge n t i e n d e e e u w Eigen kaart. Bron 3A: SAUREL B.J., Plan der stad Gent opgemaekt ter

p. 3 6

p. 62

p. 6 4

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

p. 6 6

K A A R T 10 : B a ke n s e n p u b l i e k s t r e k ke n d e p l a a t s e n

p. 6 8

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 11: Fu n c t i e s

schaal van 1 tot 5.000, Jacqmain, Gent, 1841. GERARD P., Plan parcellaire de la ville de Gand et une partie de sa banlieue, d’après les plans cadastraux révisés par le géomètre de 1re. Classe L. Gérard, P. Gérard, Gent, 1855-1857. Bron 3B: SAUREL B.J., Plan de Gand, avec indication des projets, Jacqmain, Gent, 1872. GEVAERT J., VANIMPE A., Nouveau plan parcellaire de la ville de Gand et d’une partie de sa banlieue, à l’échelle de 1:2.500 d’après les plans cadastraux et les derniers projets de l’administration communale, J. Gevaert en A. Vanimpe, Gent, 1878.

Lijst

p. 52

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 7: St r u c t u u r o n d e r d e l e n e n ge b o u we n

Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden opgenomen op initiatief van Graaf de Ferraris. Ghendt, Pro Civitate, Brussel, 1965. Bron 2B: GOETHALS G., Plan van Gend en gemeéten en gegraveérd in ’t jaar 1796, P.F. de Goesin, Gent, 1796.

239

K A A R T 6: D e B r u g s e Po o r t a l s i n f r a s t r u c t u u r n e t we r k v a n d e s t a d G e n t

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

Eigen kaart. Bron 2A: DE FERRARIS Joseph,

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

p. 4 4

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 1 A & 1B: S i t u e r i n g v a n h e t o n d e r zo e k s ge b i e d

K A A R T 4: H u i d i ge s i t u a t i e v a n d e B r u g s e Po o r t

K A A R T 5: Wa a r d e n b e p a l i n g v a n u i t h i s t o r i s c h e i nv a l s h o e k

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 1 2: Wo o n t y p o l o g i e ë n

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 1 3: Er f go e d

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

p. 6 9

p. 5 0 p. 7 2

p. 42

van

m o z a ï e k e n,


K A A R T 14: Wa a r d e n b e p a l i n g v a n d e h u i d i ge s i t u a t i e Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 1 5: G e we n s t e w a a r d e n i n d e â&#x20AC;&#x153; B r u g s e Po o r t v a n m o r ge n â&#x20AC;? Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

p. 74

K A A R T 2 2: D i v e r s i t e i t van casus Sparrestraat

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 14 0

Stad Gent

p. 8 4

K A A R T 2 3: Wa a r d e n k a a r t van casus Sparrestraat

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 142

Stad Gent

K A A R T 16: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n t e r o n d e r s t e u n i n g van de wijkstructuur

p. 8 6

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 9 0

K A A R T 2 5: Po r o s i t e i t e n k av e l o p p e r v l a k t e van casus Sparrestraat Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 1 9: C a s u s s e n i n d e B r u g s e Po o r t

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 1 2 2

p. 1 24

K A A R T 20 : S i t u e r i n g e n p a r ko m ge v i n g van casus Sparrestraat

p. 1 3 6

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 1 5 8

Stad Gent http://abscis-architecten.be/images/uploads/532A_Acaciapark.pdf (23 maart 2012)

K A A R T 2 8: P a r ko m ge v i n g van casus Hulstboomstraat

p. 16 0

Stad Gent

p. 1 3 8

K A A R T 2 9: D i v e r s i t e i t van casus Hulstboomstraat

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

Stad Gent

figuren

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

Stad Gent

K A A R T 21: Ui t b r e i d i n g v a n h e t Ko ke r p a r k

p. 1 52

Stad Gent

K A A R T 27: S i t u e r i n g van casus Hulstboomstraat

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

p. 1 5 0

Stad Gent

K A A R T 26: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n v a n c a s u s S p a r r e s t r a a t K A A R T 1 8: Ty p e b o u w b l o k ke n i n d e B r u g s e Po o r t

p. 14 8

Stad Gent

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 17: D r i e s y s t e m e n d o o r h e e n d e w i j k

K A A R T 24: Ko r r e l g r o o t t e van casus Sparrestraat

p. 162

Stad Gent

en

kaarten

240


K A A R T 3 0 : Wa a r d e n k a a r t van casus Hulstboomstraat

p. 16 4

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 31: Ko r r e l g r o o t t e van casus Hulstboomstraat

p. 17 2

Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst Stad Gent

K A A R T 32: Po r o s i t e i t e n k av e l o p p e r v l a k t e van casus Hulstboomstraat Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 174

Stad Gent

K A A R T 3 3: Te b e h o u d e n v o o r m a l i ge a r b e i d e r s wo n i n ge n v a n c a s u s H u l s t b o o m s t r a a t Eigen kaart. Bron: Stedenbouwkundige Dienst

p. 176

Stad Gent

241

Lijst

van

m o z a 誰 e k e n,


figuren

en

kaarten

242


Master thesis PART2  

"Ruimtelijk toetsingskader voor de reconversie van een arbeiderswoonwijk. De Brugse Poort in Gent."

Advertisement
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you