Issuu on Google+

Ποια άποψη εκφράζει ο Κρέοντας (στ. 281) και ο χορός (στ. 1347-1353) για τη δύναμη της φρόνησης στη ζωή των ανθρώπων; Να συγκρίνετε τις δύο απόψεις και να εκφράσετε την προσωπική σας γνώμη. Στίχος 280-281: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς κἀμὲ μεστῶσαι λέγων, μὴ ’φευρεθῇς ἄνους τε καὶ γέρων ἅμα. (πάψε προτού με γεμίσεις οργή με τα λόγια σου, μην αποκαλυφθείς ανόητος παρόλο που είσαι γέρος). Στίχοι 1347-1353: Πολλῷ τὸ φρονεῖν εὐδαιμονίας πρῶτον ὑπάρχει· χρὴ δὲ τά γ’ εἰς θεοὺς μηδὲν ἀσεπτεῖν; μεγάλοι δὲ λόγοι μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων ἀποτείσαντες γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν. (Και πολύ πιο πάνω απ' όλα η φρόνηση είναι της ευδαιμονίας το πρώτο, και στα θεία δεν πρέπει ν' ασεβή κανείς. Τα μεγάλα τους τα λόγια οι ξυπασμένοι με μεγάλα τα πλερώνουνε χτυπήματα για να βάλουν στα γεράματά τους γνώση).

Ο Κρέοντας θυμωμένος πολύ με το χορό (στ. 281) τον προσβάλει λέγοντάς του ότι τα γηρατειά δεν πρέπει να συμβαδίζουν με την ανοησία. Έμμεσα του υποδεικνύει να δείξει φρόνηση. Στους στίχους 1347-1353, ο χορός απευθύνεται στον Κρέοντα (που έχει χάσει το γιο και τη γυναίκα του) και του λέει ότι η


φρόνηση είναι το πρώτο καλό που οδηγεί στην ευημερία και την ευτυχία. Υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να ασεβεί, ούτε να είναι ξιπασμένος, γιατί τότε πληρώνει τα λάθη του με άσχημο τρόπο, όπως πληρώνει και ο Κρέοντας. Και κατά τη δική μας άποψη μας, οι άνθρωποι πρέπει να δείχνουν φρόνηση, να έχουν μέτρο στην ζωή τους, να σκέφτονται πριν πράξουν και να είναι συνετοί. Μπλεόνα Πούρα Σμαρώ Μουλλά


Τι πιστεύει ο Κρέοντας για τη δύναμη του χρήματος στους στίχους 295-301; Να συγκρίνετε την άποψη του με την άποψη που εκφράζει για τα κέρδη ο Σόλων στο λυρικό ποίημα ἡμετέρη δέ πόλις … οὔποτ’ ὀλεῖται. Η γνώμη του Κρέοντα διατηρεί την ορθότητά της , όταν εκφράζεται τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή; Ο Κρέοντας πιστεύει ότι με το χρήμα ο άνθρωπος μπορεί να κάνει τα πάντα. Όπως αναφέρει στον λόγο του, το χρήμα καθοδηγεί το άτομο ώστε να μην αναγνωρίζει ποιο είναι το λάθος και ποιο το σωστό· άρα τον οδηγεί σε λάθος πράξεις. Συχνά γίνεται αιτία να κυριευτούν πόλεις, να ξεσπιτωθούν άνθρωποι, να διαπράττονται πανουργίες και ανομίες. Ανάλογα, ο Σόλων στο λυρικό ποίημα του «ἡμετέρη δέ πόλις … οὔποτ’ ὀλεῖται» υποστηρίζει ότι το χρήμα μπορεί να αποκτηθεί με άδικο και παράνομο τρόπο αρκετές φορές. Σ’ αυτήν την περίπτωση, οι άνθρωποι που το αποκτούν δεν σέβονται ούτε τα ιερά ούτε το δημόσιο. Επιπρόσθετα κάποιοι δεν σέβονται την δικαιοσύνη και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να οδηγούνται στην δουλεία και σε εμφύλιες διαμάχες. Αν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί, σύμφωνα με το Σόλωνα, θα οδηγήσει στην καταστροφή της πόλης. Και τα δύο ποιήματα (δραματικό ποίημα και λυρικό ποίημα) αναφέρονται στις συνέπειες που επιφέρει το χρήμα στη ζωή των ανθρώπων. Ο Κρέοντας πιστεύει ότι μπορούν να γίνουν τα πάντα με το χρήμα, ενώ ο Σόλων υποστηρίζει ότι η υπερβολική απόκτηση της ύλης καταστρέφει το άνθρωπο. Όμως, η γνώμη του Κρέοντα δε διατηρεί την ορθότητά της την συγκεκριμένη στιγμή που διατυπώνεται, καθώς η ταφή του νεκρού Πολυνείκη δεν έγινε για τα χρήματα και την αποκόμιση κέρδους αλλά για την κατάδειξη της αδελφικής αγάπης από την Αντιγόνη και για να βρει ανάπαυση ο νεκρός στον Άδη. Ζωή Μπούσκα Τάσος Κεσίσης


Για ποιους λόγους πιστεύετε ότι ο Κρέοντα διαπράττει ύβρη στους στίχους 280-288; Εικάζετε ποια θα είναι η τιμωρία του, αν λάβετε υπόψη σας και το τέλος του τυράννου Αρδιαίου, όπως το παρουσιάζει ο Πλάτων στο έργο του Πολιτεία του και Γιώργος Σεφέρης στο ποίημα του Επί Ασπαθάλων; Ο Κρέοντας στους στίχους 280-288 διαπράττει ύβρη, επειδή καταρχάς δεν επέτρεψε την ταφή του Πολυνείκη, στάση που αποτελεί ιεροσυλία σε κάθε εποχή. Επίσης στους συγκεκριμένους στίχους, ο νέος βασιλιάς μιλάει με ασέβεια απέναντι στους γέροντες Θηβαίους, πρόσωπα σεβαστά, αποκαλώντας τους σχεδόν ανόητους. Είναι λοιπόν βέβαιο ότι, μετά την τυραννική συμπεριφορά του και την ύβρη που διαπράττει, θα ακολουθήσει τιμωρία. Την τιμωρία του μπορεί κανείς να την φανταστεί αν λάβει υπόψη το τέλος του τυράννου Αρδιαίου. Σύμφωνα με τον Πλάτωνα (Πολιτεία), έδεσαν τον Αρδιαίο χειροπόδαρα, μαζί και το κεφάλι του, τον έβαλαν κατάχαμα και τον έγδαραν. Έπειτα τον τράβηξαν έξω από το δρόμο σέρνοντας τον πάνω σε θάμνους με μεγάλα αγκάθια (ασπάλαθους), ενώ εξηγούσαν στους περαστικούς το λόγο της τιμωρίας του. Στην συνέχεια τον περίμενε ο θάνατος στον Τάρταρο. Με αφορμή το έργο του Πλάτωνα, ο Σεφέρης στον 20ο αιώνα έγραψε το ποίημα «Επί ασπαλάθων», με σκοπό να κατηγορήσει την τυραννία στην οποία βρισκόταν η Ελλάδα την εποχή της δικτατορίας. Ήθελε έτσι να προσημάνει το τέλος της τυραννίας αυτής, το οποίο θα είναι παρόμοιο με αυτό του Αρδιαίου. Είναι σαφές επομένως ότι κατάληξη κάθε τυράννου, και του Κρέοντα, σε κάθε εποχή, θα είναι η απόδοση της θείας δικαιοσύνης και η αποκατάσταση της ηθικής τάξης. Γιώργος Νικήτας Θανάσης Κύρκος


«Επί Ασπαλάθων...»

5

10

15

20

Ήταν ωραίο το Σούνιο τη μέρα εκείνη του Ευαγγελισμού πάλι με την άνοιξη. Λιγοστά πράσινα φύλλα γύρω στις σκουριασμένες πέτρες το κόκκινο χώμα κι ασπάλαθοι* δείχνοντας έτοιμα τα μεγάλα τους βελόνια και τους κίτρινους ανθούς. Απόμακρα οι αρχαίες κολόνες, χορδές μιας άρπας αντηχούν ακόμη... Γαλήνη. — Τι μπορεί να μου θύμισε τον Αρδιαίο εκείνον; Μια λέξη στον Πλάτωνα θαρρώ, χαμένη στου μυαλού τ' αυλάκια·* τ' όνομα του κίτρινου θάμνου δεν άλλαξε από εκείνους τους καιρούς. Το βράδυ βρήκα την περικοπή:* «τον έδεσαν χειροπόδαρα» μας λέει «τον έριξαν χάμω και τον έγδαραν τον έσυραν παράμερα τον καταξέσκισαν απάνω στους αγκαθερούς ασπάλαθους και πήγαν και τον πέταξαν στον Τάρταρο, κουρέλι». Έτσι στον κάτω κόσμο πλέρωνε τα κρίματά του ο Παμφύλιος Αρδιαίος ο πανάθλιος Τύραννος. 31 του Μάρτη 1971


Ποια είναι η λειτουργία του διπλού όρκου στον οποίο καταφεύγει ο Κρέοντας στους στίχους 184 και 304; Στίχος 184 κ.ε. Και μαρτυράς μου ας είναι ο Δίας που όλα τα βλέπει πάντα― ποτέ εγώ δε θα σώπαινα, όταν βλέπω να' ρχεται μια καταστροφή στην πόλη αντί της σωτηρίας· κι ούτε ποτέ μου θα' κανα φίλο έναν εχθρό της χώρας. Στίχος 304 κ.ε. Και αν ο Δίας σεβασμό έχει από μένα ακόμα, κατάλαβε καλά αυτό, με όρκο σου το λέω: Εάν το δράστη της ταφής δεν πάτε να μου βρείτε και να τον φέρετε μπροστά στα μάτια τα δικά μου, για σας ο Χάρος αρκετός δε θά 'ναι. Ο ρόλος του όρκου εκείνη την εποχή ήταν απόλυτα δεσμευτικός για το άτομο. Το να δεσμεύεται κανείς με όρκο, σημαίνει πως εγκαταλείπεται στην θεϊκή βούληση, εφόσον καλεί τους θεούς να είναι παρόντες στην πράξη που θα προβεί. Γι’ αυτό οποιοσδήποτε αμελούσε τον όρκο που έδινε, τότε τον περίμενε η τιμωρία των θεών, οι οποίοι του έδειχναν πως έχει διαπράξει ασέβεια προς το πρόσωπό τους. Η καταπάτηση λοιπόν του όρκου αποτελούσε παράπτωμα. Στο στίχο 184 εντοπίζουμε τον πρώτο όρκο του Κρέοντα ο οποίος αναφέρει, επικαλούμενος τη μαρτυρία του Δία, πως ο ίδιος δε θα σιωπούσε βλέποντας οποιαδήποτε συμφορά στην πόλη. Επιπλέον, στο στίχο 304 επισημαίνουμε το δεύτερο όρκο του βασιλιά, κατά τον οποίο δεσμεύεται ορκιζόμενος και πάλι στο όνομα του θεού Δία και ξεκαθαρίζει πως, αν δεν του παρουσιάσουν το δράστη της ταφής μπροστά στα μάτια του, τότε όχι απλά θα θανατώσει τους φύλακες, αλλά θα τους κρεμάσει ζωντανούς.


Ο Κρέοντας με αυτά τα λόγια του επιδιώκει να προβάλλει την εξουσία του, τονίζοντας ότι είναι ανώτερος όλων και ότι μπορεί να φτάσει μέχρι το θάνατο, για να επιβάλλει την άποψη και τη αρχή του. Είναι σαφές ότι ξεκινώντας από τον όρκο του να επιβάλλει ποινή, οδηγείται στην αλαζονεία και την ύβρη. Ο όρκος τον οδηγεί στην ύβρη και την πτώση για έναν ακόμη λόγο. Γνωρίζει ότι τους όρκους που δίνει πρέπει να τους τηρήσει, οπότε θα επιδιώξει την τιμωρία του δράστη με κάθε τρόπο, αλλά ταυτόχρονα αγνοεί ότι έτσι δεσμεύεται οδηγούμενος προς την καταστροφή του. Αγνοεί ότι με αυτήν την πράξη της τιμωρίας και την εμμονή του να μείνει ένα πτώμα άταφο, διαπράττει ανομία και ότι προκαλεί την οργή των θεών, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί στην καταστροφή και στο δικό του θάνατο. Ουσιαστικά ο όρκος του Κρέοντα να επιβάλλει το τέλος του δράστη, τον οδηγεί στο δικό του τέλος. Αθηνά Κατσαγκιώτη Κυριακή Πακαταρίδου


Ποια γνώμη πιστεύετε ότι θα σχημάτιζε το αθηναϊκό κοινό, που παρακολουθούσε την παράσταση, για τον Κρέοντα; Να απαντήσετε αφού λάβετε υπόψη σας και όσα γράφει ο Αριστοτέλης στο έργο του Πολιτικά (ενότητα 14). Το πάθος για το χρήμα γίνεται κίνητρο δυσσεβών και ανόσιων πράξεων. Αυτό δημιουργεί έδαφος για διαφθορά χαρακτήρων. Γι’ αυτό ο τύραννος υποπτεύεται αντιπάλους που επιδιώκουν το χρήμα και τη δόξα και βλέπει παντού δολοπλοκίες σε βάρος του, εκφράζοντας έτσι την επιπόλαιη βεβαιότητά του. Αυτό το χαρακτηριστικό της καχυποψίας, της αδικίας και η αλαζονεία που τον διακρίνει, προκαλεί παράξενα συναισθήματα στο κοινό για τον αυταρχικό ηγέτη. Το κοινό γνωρίζει πως ένας ηγέτης πρέπει να είναι συνετός και δίκαιος, γιατί μόνο έτσι μπορεί να συγκρατηθεί η τάξη μέσα σε μια κοινωνία. Οι θεατές, όμως, καταλαβαίνουν πως ο Κρέοντας δεν είναι ούτε σωστός αλλά ούτε και δίκαιος, και αυτό τους προκαλεί αντιπάθεια για το πρόσωπό του. Ανάλογη άποψη για την αξία της δικαιοσύνης ως συστατικού και συνεκτικού στοιχείου της πό��ης διαβάζουμε και στο έργο του Αριστοτέλη Πολιτικά. Σύμφωνα με το φιλόσοφο, ο άνθρωπος που δεν έχει αρετές και την αίσθηση του δικαίου είναι από όλα τα όντα το πιο ανόσιο και το πιο άγριο, το χειρότερο απ' όλα στις ερωτικές απολαύσεις και στις απολαύσεις του φαγητού. Η δικαιοσύνη είναι στοιχείο συστατικό της πόλης και αυτό που συγκρατεί τη τάξη σε μια κοινωνία. Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό, η δικαιοσύνη και η φρόνηση, λείπει από τον Κρέοντα· και γι’ αυτό εικάζουμε ότι η γνώμη του αθηναϊκού κοινού προς το πρόσωπό του θα ήταν έντονα αρνητική. Προδρόμου Παρθένα Παγώνης Χρήστος


ΣΚΗΝΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΝΔΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Ο Κρέων θα φοράει καθαρά και πολυτελέστατα ρούχα, θα έχει έναν μανδύα πάνω από τα βασιλικά του ενδύματα. Θα φέρει πολύτιμα δαχτυλίδια στα χέρια και θα έχει κορώνα στο κεφάλι. Ο βασιλιάς θα είναι έντονα συγχυσμένος και θα απορεί ποιος μπορεί να έθαψε τον Πολυνείκη. Θα φέρεται με αυστηρότητα και σκληρότητα προς τους φύλακες αλλά και προς το χορό. Ο φύλακας θα φοράει απλά και ίσως κουρελιασμένα ρούχα, θα είναι απεριποίητος, ταλαιπωρημένος και εξουθενωμένος από την ολονύχτια σκοπιά του νεκρού. Θα στέκεται φοβισμένος μπροστά στις απειλές του Κρέοντα. Στέλιος Ξανθόπουλος Κρυστάλλης Μητριτζώνης


Ποια άποψη εκφράζει ο Κρέοντας (στ. 281) και ο χορός (στ. 1347-1353) για τη δύναμη της φρόνησης στη ζωή των ανθρώπων; Στίχος 280-281: Παῦσαι, πρὶν ὀργῆς κἀμὲ μεστῶσαι λέγων, μὴ ’φευρεθῇς ἄνους τε καὶ γέρων ἅμα. (πάψε προτού με γεμίσεις οργή με τα λόγια σου, μην αποκαλυφθείς ανόητος παρόλο που είσαι γέρος). Στίχοι 1347-1353: Πολλῷ τὸ φρονεῖν εὐδαιμονίας πρῶτον ὑπάρχει· χρὴ δὲ τά γ’ εἰς θεοὺς μηδὲν ἀσεπτεῖν; μεγάλοι δὲ λόγοι μεγάλας πληγὰς τῶν ὑπεραύχων ἀποτείσαντες γήρᾳ τὸ φρονεῖν ἐδίδαξαν. (Και πολύ πιο πάνω απ' όλα η φρόνηση είναι της ευδαιμονίας το πρώτο, και στα θεία δεν πρέπει ν' ασεβή κανείς. Τα μεγάλα τους τα λόγια οι ξυπασμένοι με μεγάλα τα πλερώνουνε χτυπήματα για να βάλουν στα γεράματά τους γνώση). Ο Κρέοντας επιπλήττει το χορό που δείχνει «ανοησία» κατά την άποψή του. Φαίνεται να πιστεύει πως όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος πρέπει να αποκτά περισσότερες γνώσεις, διότι δεν ταιριάζει να συμβαδίζουν τα γηρατειά με την αμυαλιά και την ανοησία! Η άποψη του χορού στο τέλος της τραγωδίας (στίχοι 13471353) είναι ότι πάνω απ' όλα πρέπει οι άνθρωποι να δείχνουν φρόνηση για να φτάσουν στην ευδαιμονία. Είναι αναγκαίο να δείχνουν σεβασμό στα θεία και να μην είναι «ξιπασμένοι», να έχουν γνώση και όχι αλαζονεία.


Η δική μας άποψη είναι πως πάνω απ' όλα χρειάζεται ο άνθρωπος να δείχνει σεβασμό και, με το πέρασμα των χρόνων, να αποκτά εμπειρίες και μόρφωση, λογική και σοφία! Κουτσαγκιώτου Χριστίνα Κυριαζή Αναστασία


ΑΝΤΙΓΟΝΗ Α΄ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ