Is een mondspoelmiddel iets voor mij

Page 1

In

ki

jk ex

em pl aa r

Is een Mondspoelmiddel iets voor mij?

1


Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van: Johnson&Johnson Consumer B.V.

Bij drogist, supermarkt en apotheek vindt u schappen vol met spoelmiddelen in verschillende kleuren, prijsklassen en met uiteenlopende claims.

Stel: U houdt zich aan het basisadvies mondverzorging en poetst trouw 2x per dag met een fluoride tandpasta en reinigt ook regelmatig tussen uw tanden en kiezen. Desondanks worden er door uw tandarts of mondhygiënist regelmatig gaatjes geconstateerd of u heeft last van gevoelige tanden of bloedend tandvlees. Dan zou een mondspoelmiddel een aanvulling kunnen zijn.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, digitale scan of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteurs en uitgever.

Bestellen van brochures kan via de website: www.nvvpshop.nl

Let wel: het spoelen is bedoeld als aanvulling op het tandenpoetsen en zeker niet als vervanging daarvan!

ki

In

ISBN/EAN nummer 978-90-818530-3-3

Met de informatie uit deze folder kunt u bepalen of het gebruik van mondspoelmiddelen iets voor u is en welke voor u het meest geschikt is.

Iets voor u?

jk e

Dit is een uitgave van BV Diensten Nederlandse Vereniging voor Parodontologie © 2016, 1e druk Secretariaat: Postbus 34, 1633 ZG, Avenhorn E-mailadres: info@nvvp.org

Er zijn voor de consument diverse middelen te koop die een goede dagelijkse mondhygiëne kunnen ondersteunen. Onderzoek wijst uit dat er spoelmiddelen zijn die onder andere kunnen helpen om de tanden sterker te maken, om tandplak te verminderen, om tandvleesontstekingen te remmen en de mondhygiëne te verbeteren. De verschillende spoelmiddelen hebben een uiteenlopende werking (zie tabel op pagina 14).

xe m pl

Vormgeving Peetzen bv (www.peetzen.com)

Uw mond verdient zorg en aandacht. Mondverzorging hoort bij een gezonde levensstijl en is onderdeel van de dagelijkse lichaamsverzorging.

Een juiste en zorgvuldige mondhygiëne brengt tanden, kiezen en tandvlees in een betere conditie. Dan kunt u goed kauwen, is uw lach aantrekkelijk, heeft u een frisse adem en... vrijwel geen kans op pijn in uw mond.

Clausule Deze folder is zorgvuldig samengesteld naar de beste inzichten en wetenschappelijke kennis in het belang van optimale patiëntenzorg. De auteurs kunnen geen verantwoording nemen voor de besluiten en het gedrag van personen op basis van de inhoud. Illustratie Leszek Sczaniecki (Vormgeving, Fotografie & Multimedia, ACTA)

Mondspoeling

aa r

Auteurs • Fridus van der Weijden, Parodontoloog-NVvP, Paro Praktijk Utrecht, Bijzonder hoogleraar Parodontologie - leerstoel NVvP, ACTA • Dagmar Else Slot, mondhygiënist en onderzoeker ACTA Met medewerking van Peter Leuhof

Introductie

In deze folder worden meerdere situaties beschreven waarin mondspoelmiddelen nuttig kunnen zijn. De samenstelling van producten wordt behandeld op pagina 14. Wilt u zeker weten of een mondspoelmiddel voor u zinvol is, overleg dan met uw tandheelkundig zorgverlener. Voor een goed gebruik vraagt u advies aan uw tandarts, mondhygiënist of preventie-assistent.

2

3


Als tandenpoetsen niet mogelijk is

Bacteriën horen bij mensen, zowel de nuttige als de schadelijke. Een gezonde mond bevat vele goede bacteriën die onder andere helpen bij de spijsvertering en bij de bescherming tegen infecties.

Soms is poetsen met een tandenborstel niet mogelijk. Bijvoorbeeld na een operatieve ingreep, een pijnlijke (acute) ontsteking in de mond of een ernstige beschadiging van het gebit. Dan kan ter vervanging van het poetsen tijdelijk twee keer per dag gespoeld worden.

aa r

De gezonde mond

Ondanks een goede mondverzorging ontstaat er elke dag opnieuw een laagje tandplak op tanden en kiezen, dat hoofdzakelijk bestaat uit bacteriën. Omdat tandplak vrijwel dezelfde kleur heeft als tanden en kiezen is het moeilijk te zien. Alle plak verwijderen kost tijd en moeite! De schadelijke bacteriën in de tandplak veroorzaken tandbederf en ontstoken tandvlees, vooral tussen de tanden en kiezen en langs de rand van het tandvlees (zie figuur hieronder).

xe m pl

Het ingrediënt chloorhexidine (zie tabel) is hiervoor verreweg het meest geschikte middel en het werkt bij wijze van spreken als een chemische tandenborstel. Chloorhexidine doodt veel soorten bacteriën en remt de groei van schimmels en gisten. Chloorhexidine voorkomt plakgroei en daarmee een eventuele ontsteking van het tandvlees. De werking begint direct en houdt na het spoelen nog ongeveer 12 uur aan. Chloorhexidine is verkrijgbaar in verschillende percentages. Is poetsen langere tijd onmogelijk? Dan is het wellicht raadzaam om een lager percentage (0,05% zie etiket) te overwegen.

Spoelmiddelen kunnen de groei van bacteriën beïnvloeden. Niet ieder spoelmiddel is voor iedereen de juiste oplossing. De keuze is afhankelijk van de reden waarvoor u het wilt gebruiken. Hieronder volgen een aantal mogelijkheden.

Behalve het gewenste positieve effect kan chloorhexidine ook bijwerkingen geven.

Zoals: • Een vieze nasmaak. • Een verstoorde smaakwaarneming. Na stoppen komt de smaak weer terug. • Verkleuring van het gebit en tong (geelbruin tot zwartbruin). Zodra u stopt met spoelen zal de ergste verkleuring verdwijnen. Zo niet, dan kan de tandheelkundig zorgverlener de verkleuring verwijderen door het gebit te polijsten. Daarnaast kan aanvullend een spoeling met waterstofperoxide geadviseerd worden om de verkleuring tegen te gaan.

Tandwortel

Tandzenuw

Gezond tandvlees

In

U kunt natuurlijk ook een spoelmiddel gebruiken omdat het een prettig en fris gevoel geeft.

Aangetast

Kaakbot

ki

• als tandenpoetsen niet mogelijk is • tegen tandplak en tandvleesontstekingen • om gaatjes te voorkomen • tegen gevoelige tanden • om slechte adem te behandelen • bij een droge mond

Gezond

jk e

Redenen waarom u het gebruik van een mondspoelmiddel kunt overwegen:

Tandglazuur

Ontstoken tandvlees

Door deze bijwerkingen is chloorhexidine in hogere percentages helaas niet geschikt om langdurig mee te spoelen.

Tandplak Aangetast glazuur

4

5


Om gaatjes te voorkomen

Gezond tandvlees hoort bij een mooi en gezond gebit. Gezond tandvlees is roze van kleur, ligt strak om de tanden en kiezen en bloedt niet bij het poetsen. Als de tandplak dagelijks onvoldoende wordt verwijderd, raakt het tandvlees ontstoken. Tandvleesontsteking komt erg veel voor en doet meestal geen pijn.

Niemand wil gaatjes. Door dagelijks een fluoride houdende tandpasta te gebruiken, reinigt u het gebit en brengt u meteen een beschermend laagje fluoride aan. Fluoride maakt het tandglazuur harder en minder kwetsbaar voor nieuwe gaatjes. Heeft u toch veel last van gaatjes, dan helpt een spoelmiddel met fluoride om het tandglazuur extra te versterken.

aa r

Tegen tandplak en tandvleesontstekingen

Mondspoelmiddelen met antibacteriële eigenschappen kunnen een bijdrage leveren aan een goede mondhygiëne. De actieve stoffen die erin zitten, helpen om tandplak te verminderen en de conditie van het tandvlees te verbeteren. De twee meest actieve ingrediënten zijn chloorhexidine en essentiële oliën (zie tabel op pagina 14). Essentiële oliën zijn in een gestandaardiseerde samenstelling als Listerine® te koop. Andere ingrediënten (zie tabel) zijn wel effectief maar in mindere mate.

xe m pl

Ook in situaties waar het risico op gaatjes groot is, zult u van een tandheelkundig zorgverlener het advies krijgen om (soms tijdelijk) aanvullend op de basiszorg een fluoridespoelmiddel te gebruiken. Bijvoorbeeld als er een slotjesbeugel is aangebracht en tanden en kiezen lastig te poetsen zijn, of als er al beginnende gaatjes waarneembaar zijn. Ook wordt een fluoride spoelmiddel wel aangeraden bij mensen met teruggetrokken tandvlees om gaatjes in de blootliggende tandwortels te voorkomen. Overleg tijdens het periodiek mondonderzoek met uw tandheelkundig zorgverlener hoe lang u het fluoridespoelmiddel kunt blijven gebruiken of wanneer u ermee kunt stoppen. Een spoelmiddel met fluoride kan zonder problemen langdurig gebruikt worden. U gebruikt het fluoridespoelmiddel na het tandenpoetsen!

Huismiddeltje

De basis voor een goede mondverzorging

jk e

Meestal gebruikt u chlorhexidine voor een korte periode. Langer gebruik kan verkleuring van de tanden en tong, een vieze, scherpe smaak en/of een branderig gevoel geven. Kies daarom bij langdurig gebruik van chloorhexidine voor de lagere concentratie (0.05%).

Bij irritaties in de mond, kleine wondjes of pijnlijke plekjes, kan spoelen met een zoutwateroplossing soms verlichting geven. Neem daarvoor één glas lauw water uit de kraan waarin u een halve theelepel keukenzout oplost. U spoelt de mond ermee en gorgelt.

• Poets tanden en kiezen twee keer per dag met een fluoride tandpasta. • Reinig daarnaast ook dagelijks tussen de tanden en kiezen, met een ragertje, tandenstoker of tandzijde.

In

ki

Wanneer de klachten niet snel overgaan, is het verstandig om naar een tandheelkundig zorgverlener te gaan. Er is voor dit huismiddel geen wetenschappelijke basis.

6

7

• Per poetsbeurt is het zaak om minimaal 2 minuten aandachtig en zorgvuldig te werk te gaan. • Bezoek minstens 1 keer per jaar de tandarts of mondhygiënist.


Slechte adem behandelen

Een gezonde tand is keihard. De buitenste laag glazuur is één van de hardste structuren in ons lichaam. Het glazuur beschermt de zachtere binnenkant van de tand. In het hart van de tand loopt de zenuw (zie tekening op pagina 4).

Een slechte adem is een vervelend probleem waar we allemaal wel eens last van hebben. De nare geur ontstaat in 90% van de gevallen door zwavelverbindingen die aangemaakt worden door bacteriën achter op de tong. Deze zwavelgassen ruiken niet fris. Een gezonde mond en optimale mondhygiëne is de eerste stap naar een frisse adem.

aa r

Tegen gevoelige tanden

xe m pl

In het algemeen helpen mondspoelmiddelen om een frissere smaak in de mond te krijgen, maar dat wil nog niet zeggen dat dit tegelijk een frissere adem geeft. Een gewoon spoelmiddel verbloemt een slecht ruikende adem meestal maar voor een korte tijd (zoals een deodorant).

Als het tandglazuur dunner wordt, komen de delen onder het glazuur bloot te liggen. De glazuurlaag slijt vaak als gevolg van erosie die veroorzaakt wordt door zure voeding of te hard poetsen. Ook door teruggetrokken tandvlees (als gevolg van een onsteking of te hard poetsen) kan de tandwortel bloot komen te liggen. Dan wordt de tand gevoeliger (voornamelijk langs de tandvleesrand) doordat de tandzenuw van buitenaf geprikkeld wordt.

De eerste stap om de adem fris en schoon te houden is de tongrug te schrapen. Gebruik hiervoor dagelijks een speciale kunststof tongschraper. Als dat niet afdoende helpt, kunt u de bacteriën ook aanpakken met een spoelmiddel waaraan speciale chemische ingrediënten zijn toegevoegd (zie de tabel op pagina 14).

jk e

Om het achterste deel van de tong goed te bereiken moet u ook gorgelen met het spoelmiddel. Slechte adem kan tevens veroorzaakt worden door een tandvleesontsteking. Raadpleeg daarom altijd ook uw tandarts of mondhygiënist.

Ademgeur

Heeft u gevoelige tanden? Dan bent u niet de enige! Ongeveer de helft van de bevolking geeft aan hier wel eens last van te hebben. De meeste mensen merken het wanneer ze iets warms of kouds eten of drinken. Dit betekent niet dat er meteen een complexe behandeling nodig is.

De tong heeft een ruw oppervlak (zie vergrote foto hiernaast). Op de tong bevinden zich bacteriën. Deze bacteriën leven van achtergebleven etensresten zoals eiwitten. Bij het afbreken van deze deeltjes groeit het aantal bacteriën en ontstaan vluchtige zwavelverbindingen die de nare geur veroorzaken. In principe kan dus iedereen wel eens last krijgen van slechte adem. Heeft u voortdurend last van een slechte adem, dan wordt dit halitose genoemd.

In

ki

Bij gevoeligheid is een juiste mondhygiëne belangrijk. Er zijn speciale tandpasta’s voor gevoelige tanden. Om de werking daarvan te optimaliseren kan er aanvullend worden gespoeld met producten die ingrediënten bevatten zoals aangegeven in de tabel op pagina 14. Gaat de gevoeligheid niet over? Raadpleeg dan uw tandheelkundig zorgverlener om uit te sluiten dat er een andere oorzaak is.

8

9


Mondspray

Een droge mond ontstaat door een speekseltekort. De speekselklieren geven te weinig speeksel af of werken niet goed meer. Als bijwerking van medicijnen kan eveneens een droge mond ontstaan (oorzaken zijn bijvoorbeeld middelen tegen hoge bloeddruk of stemmingverbeteraars zoals antidepressiva). Ook kunnen door ziekte de speekselklieren niet meer optimaal werken of omdat ze door bestraling onherstelbaar zijn beschadigd.

Naast spoelmiddelen zijn er ook sprays te koop. Een spray bevat meestal vergelijkbare actieve stoffen als de vloeistof van spoelmiddelen. Een spray is geschikt om een bepaalde plek goed te kunnen bereiken of bijvoorbeeld voor mensen die professioneel verzorgd worden; bewoners van instellingen of verpleeghuizen.

aa r

Bij een droge mond

xe m pl

Een spray is ook geschikt voor mensen die een vloeistof niet kunnen uitspugen, niet kunnen spoelen of zich gemakkelijk verslikken. Bij sprayen moet u tweemaal daags een kleine hoeveelheid (pufje) op de juiste plek op het tandvlees verstuiven. Of handel volgens het advies van uw tandheelkundig zorgverlener.

Kauwen bevordert de speekselafscheiding. Om de natuurlijke speekselproductie te stimuleren kunt u daarom op suikervrije kauwgum kauwen. Helpt dit niet voldoende, dan zijn er spoelmiddelen die de mond bevochtigen en een prettig mondgevoel geven (zie pagina 14). Bij een blijvend zeer droge mond is het raadzaam contact op te nemen met uw huisarts om zo nodig speekselvervangers voorgeschreven te krijgen.

Speeksel

Speeksel is een doorzichtige, beetje stroperige vloeistof. Iedere dag produceren we gemiddeld tussen de 0,5 Ă 1,5 liter speeksel. Als er te weinig speeksel geproduceerd wordt dan leidt dat tot een droge mond (xerostomie). Dit is geen ziekte maar een lastige klacht met diverse oorzaken die effect heeft op uw mondgezondheid, voeding en psychisch welbevinden.

jk e

Meer dan 1 op de 6 volwassenen ouder dan 45 jaar ervaart een droge mond

Speeksel heeft vele belangrijke functies zoals een smerende werking bij kauwen, slikken en spreken. Het houdt het mondslijmvlies vochtig, biedt de mond bescherming tegen infecties en beschermt het gebit tegen zuuraanvallen. Spoelmiddelen tegen een droge mond bevatten veelal stoffen die de natuurlijke antibacteriele werking van het speeksel aanvullen (zoals lactoferrine, lysozym en lactoperoxidase).

25%

ki

25% van de mensen ouder dan 65 jaar ervaart een droge mond

In

Door een gebrek aan speeksel zal het mondslijmvlies geĂŻrriteerd raken. Dit veroorzaakt een brandend gevoel. Ook ontstaan sneller gaatjes in uw tanden en kiezen. Toevoeging van fluoride aan het spoelmiddel geeft dan extra bescherming. Een droge mond kan tevens een reden zijn van een slechte adem.

10

11

Mondgeurtest U kunt uw adem zelf beoordelen door met uitgestoken tong over de rug van de hand te likken. De geur die u ruikt (na opdrogen) is ongeveer dezelfde als de geur van uw adem zoals andere mensen die ruiken.


Fabels en feiten; vraag en antwoord

1. Spoel met de aangegeven hoeveelheid (lees hiervoor de bijsluiter en gebruik het maatdopje als dat is meegeleverd door de fabrikant).

V: Welk merk spoelmiddel moet ik gebruiken? A: Dat is afhankelijk van het doel waarvoor het product wordt gebruikt. Zie de tabel op pagina 14 voor de specifieke actieve ingrediënten.

aa r

Spoelinstructie

2. De spoeltijd is afhankelijk van het te gebruiken product. Kijk voor specifieke instructies op de bijsluiter van het middel.

V: Hoe lang is een spoelmiddel houdbaar? A: Als de fles is geopend, is de houdbaarheid meestal beperkt.

xe m pl

3. In het algemeen is het advies om de mond niet na te spoelen met water en niet te eten/drinken binnen 30 minuten na het spoelen.

V: Mag iedereen een mondspoelmiddel gebruiken? A: Ja, het is vrij verkrijgbaar. Niet iedereen heeft een mondspoelmiddel ook echt nodig. Gebruik het naast de basismondhygiëne (zie pagina 7).

Instructie: • Neem de spoelvloeistof in de mond. • Sluit de lippen. Houd de tanden een beetje van elkaar af. • Pers de vloeistof (zo mogelijk) tussen tanden en kiezen door. • Gebruik hoofd, lippen, wangen en de tong om de vloeistof van achter naar voren door de mond te bewegen. • Verdeel in gedachten de mond in 3 gedeelten: voortanden, rechterzijde en linkerzijde. • Spoel met bolle wangen eerst de voortanden, daarna de rechterzijde en dan de linkerzijde. • Vergeet niet te gorgelen als het om een spoelmiddel tegen slechte adem gaat. • Spuug nu de vloeistof uit.

V: Kan ik een mondspoelmiddel dat alcohol bevat gebruiken? A: De actieve ingrediënten in mondspoelmiddelen komen door water, alcohol of (andere) chemische verbindingen goed in oplossing. Fabrikanten bepalen de samenstelling en actieve ingrediënten vanuit de gewenste werking en bijvoorbeeld de houdbaarheidseisen. De alcoholtoevoeging is voor sommigen een zorgpunt door de vermeende relatie met het krijgen van kanker in de mond. Dit is niet aangetoond in wetenschappelijk onderzoek. Voor de voedsel- en warenwet zijn mondspoel middelen die alcohol bevatten veilig. V: Hoe goed verspreidt een spoelmiddel zich door de mond? A: Hoewel spoelmiddelen op minder makkelijk bereikbare plaatsen in de mond kunnen komen, zullen ze niet onder het tandvlees terechtkomen. In geval van een ernstige tandvleesontsteking waarbij de ruimte tussen tand en tandvlees verdiept is, dient dit eerst professioneel behandeld te worden. Daarna kunnen spoelmiddelen bij deze aandoening een preventieve en aanvullende rol spelen.

jk e

Doe dit bij voorkeur ’s ochtends en ’s avonds en probeer de spoelvloeistof goed door de hele mond te bewegen. In zeldzame gevallen komt het voor dat iemand overgevoelig is voor de actieve stof in het spoelmiddel. Er komen dan blaasjes op de slijmvliezen van lippen en wangen of deze ‘vervellen’. Soms veroorzaakt het spoelen een dikke wang door zwelling van de oorspeekselklier. In deze gevallen moet u contact opnemen met uw tandheelkundig zorgverlener.

In

ki

V: Mag ik het spoelmiddel verdunnen? A: Lees hiervoor het etiket of de bijsluiter. Soms mag u het middel verdunnen met water. Door het verdunnen zal de werking wel minder effectief zijn. V: Kan ik het spoelmiddel doorslikken? A: Spoelmiddelen zijn bedoeld om na gebruik uit te spugen. Het kan echter geen kwaad als er onbedoeld toch een kleine hoeveelheid wordt ingeslikt.

12

13


Persoonlijk advies

aa r

Tabel mondspoelmiddelen

Voor het bestrijden van een specieke aandoening zijn er bepaalde actieve ingrediënten nodig. Het is dus zaak dat u goed weet waar u het mondspoelmiddel voor wilt gebruiken en welke werkzame stoffen het moet bevatten.

Actieve ingrediënten van het spoelmiddel (zie etiket)

Reden voor het gebruik

Wanneer tandenpoetsen tijdelijk niet mogelijk is

Chloorhexidine (0,12%, 0,2%) eventueel in combinatie met

• Tandenborstel:

xe m pl

Waterstofperoxide (H2O2) (1,5%).

Chloorhexidine (0,05%, 0,12%, 0,2%), Essentiële oliën (Listerine®), Tegen tandplak en tandvlees

Cetylpyridinium chloride (CPC),

ontstekingen

Tinfluoride (SnF2), Triclosan,

• Tandpasta:

• Tandzijde / Tandenstoker / Rager:

Waterstofperoxide (H2O2). Amine fluoride (AmF), Om gaatjes te voorkomen

Natriumfluoride (NaF), Tinfluoride (SnF2). Kaliumnitraat (KNO3), Novamin,

Tegen gevoelige tanden

• Mondspoelmiddel:

jk e

Oxalaat,

• Tongschraper:

Pro-Arginine,

Tinfluoride (SnF2).

Cetylpyridinium chloride (CPC), Chloordioxide (ClO2),

Om slechte adem te behandelen

Chloorhexidine (0,05%),

Literatuurlijst

ki

Tinfluoride (SnF2), Zink (Zn).

• Can Chemical Mouthwash Agents Achieve Plaque/Gingivitis Control? Fridus A. Van der Weijden, Eveline Van der Sluijs, Sebastian G. Ciancio, Dagmar E. Slot. • Dental Clinics , Volume 59 , Issue 4 , 799 - 829.

Xylitol en/of sorbitol,

Natriumfluoride (NaF),

In

Bij een droge mond

Scan deze QR-code om het artikel te lezen

Verdikkingsmiddel zoals (m)ethylcellulose.

14

15


em pl aa r

Deze folder wordt u aangeboden door:

jk ex

In

ki

Dit is een uitgave van: BV Diensten Nederlandse Vereniging voor Parodontologie © 2016, 1e druk Secretariaat: Postbus 34,1633 ZG, Avenhorn E-mailadres: info@nvvp.org

16


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.