Page 1


“...ในบ้านเมืองนั้น มีทั้งคนดี และคนไม่ดี ไม่มีใครท�ำทุกคนให้เป็นคนดีได้ทั้งหมด การท�ำให้บ้านเมือง มีความปกติสุขเรียบร้อย จึงไม่ใช่อยู่ที่การท�ำให้ทุกคนเป็นคนดี หากอยู่ที่การส่งเสริมคนดีได้ปกครอง บ้านเมือง และควบคุมคนไม่ดีไม่ให้ก่อความเดือดร้อนวุ่นวายได้...” พระบรมราโชวาท พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในพิธีเปิดงานชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ ครั้งที่ ๖ วันที่ ๑๑ ธันวาคม ๒๕๑๒

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง

1


“ร้อยจ�ำนรรจ์ อัญชลี กตเวที ด้วยดวงใจ”

๏ จากวัยเยาว์ มุ่งสู่ ครูอาชีพ

จุดประทีป พัฒนางาน การศึกษา ดั่งชีวิต ลิขิตเส้น เกณฑ์ชะตา ค�ำสั่งฟ้า จะได้ดี ต้องเป็นครู ๏ จากครูน้อย ค่อยเพียรผ่าน งานทุกอย่าง สร้างแนวทาง ด้วยใจรัก ตระหนักสู้ จึงได้เป็น ผู้บริหาร งานเชิดชู ด้วยส�ำนึก กตัญญู ต่อแผ่นดิน ๏ สุภาพบุรุษ สามจังหวัด ชายแดนใต้ พร้อมแรงใจ พร้อมเกื้อกูล มิสูญสิ้น ผลงานเด่น เห็นคุณค่า ทั่วธานินทร์ จึงย้ายถิ่น ตามบัญชา กรมสามัญฯ ๏ นักบริหาร วิชาการ งานประจักษ์ ผู้พิทักษ์ คุณธรรม น�ำสร้างสรรค์ มหานคร แสนเปรมปรีดิ์ ยินดีพลัน ต้อนรับท่าน มาเขตสอง ครองใจคน ๏ เป็นผู้น�ำ ผู้รู้ใจ ผู้ใกล้ชิด มายออฟฟิศ บรรจุครู รู้เหตุผล ผู้ครองงาน ครองดวงจิต มิตรมวลชน เป็นสุขล้น ยามท่านอยู่ ครูยินดี ๏ นักพัฒนา ดั่งเพชรแท้ ไม่แปรเปลี่ยน ตราบเกษียณ ท�ำงานหนัก สมศักดิ์ศรี ควรคุณค่า ร้อยจ�ำนรรจ์ อัญชลี กราบขอบคุณ กตเวที ด้วยดวงใจ ๏ ขอคุณพระ ดลสิริ นิรทุกข์ เกษมสุข นิรมิต จิตผ่องใส อัญเชิญเทพ เทวัญช่วย อ�ำนวยชัย ปราศผองภัย ปราศภยัน นิรันดร์กาล นางสาวอรินยา สถิรชาติ ร้อยอักษรา ในนาม ข้าราชการครูโรงเรียนหอวัง 2

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


ค�ำน�ำ “๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง” ผมตั้งใจจัดท�ำ หนังสือเล่มนี้ขึ้นมา เพื่อเป็นที่ระลึกในวันที่ผมเกษียณอายุราชการ ซึ่งผมรับใช้ประเทศชาติในการรับราชการ มาถึง ๓๗ ปี แต่ที่ผมใช้ชื่อเรื่องหนังสือว่า ๓๓ ปีนั้น ผมต้องการบ่งบอกและสื่อให้ทราบว่าผมเป็นครู ๔ ปี นอกนั้นผมรับใช้ราชการเป็นนักบริหารตลอดมาจนถึงวันเกษียณอายุราชการ ๓๗ ปีแห่งการรับราชการ จนถึงวันเกษียณอายุราชการ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๐ เป็นวันที่ภาคภูมิใจ จนเกิดแรงบันดาลใจในการถ่ายทอดประสบการณ์ในการท�ำงาน และชีวิตที่ได้ผ่านร้อน ผ่านหนาว มีทั้ง การแก้ไขปัญหา การสร้างสรรค์ผลงานเพื่อประเทศชาติ และสิ่งส�ำคัญไม่เคยลืม คือ การตอบแทนพระคุณ ผืนแผ่นดินบ้านเกิดเมืองนอน ผมขอขอบพระคุณผู้ใหญ่ทุกท่านที่ได้ร้อยอักษร ในความรักและความผูกพันไว้ในหนังสือเล่มนี้ และขอขอบคุณทุกท่านที่ได้บรรจงอักษร เพื่อสร้างสรรค์หนังสือที่ระลึก “๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิต และผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง”

(นายไพรัช แสงทอง) ๓๐ กันยายน ๒๕๖๐

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง

3


ท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง นักบริหารเชิงกลยุทธ์จากชายแดนใต้

ช่วงเวลาที่ดิฉันมีโอกาสท�ำงานใกล้ชิดกับท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง มากที่สุด คงจะ เป็นช่วงที่ท่านด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานสามัญศึกษาและส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ในจังหวัดนราธิวาส ส่วนดิฉันนั้นได้ท�ำงานหมุนเวียนหลายต�ำแหน่งตั้งแต่อธิบดีกรมสามัญศึกษา ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ และเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ในขณะนั้น  แนวทางการบริหารจัดการการศึกษาในจังหวัดชายแดนภาคใต้ยังไม่ลงตัวและไม่ชัดเจนนัก ในฐานะ ผู้บริหารจากส่วนกลาง พวกเราจึงมักลงไปหารือกับผู้ปฏิบัติหน้าที่ เพื่อประมวลปัญหา รับฟังข้อเสนอแนะก่อนก�ำหนดเป็น นโยบายและแนวทางปฏิบัติ ทั้งยังต้องติดตามการด�ำเนินงานในพื้นที่เพื่อปรับปรุงแก้ไขอย่างต่อเนื่อง ท่านไพรัช แสงทอง เป็นผู้หนึ่งที่ดิฉันได้พึ่งพาทั้งในเชิงแนวคิด ข้อมูลและการขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติ เพราะเป็น ผู้มีความรอบรู้ในสภาพปัญหาในทุกมิติ มีเครือข่ายกว้างขวาง ที่ส�ำคัญ ท่านมีแนวคิดเชิงกลยุทธ์ และกล้าหาญที่จะ แสดงความคิดเห็นอย่างตรงไปตรงมา จ�ำได้ว่าท่านมีบทบาทส�ำคัญในการริเริ่มจัดท�ำหลักสูตรอิสลามศึกษาในโรงเรียนของรัฐ ผลักดันโครงการเด็กดีมีที่ เรียนในมหาวิทยาลัยภาคใต้ และมีความคิดที่เฉียบคมในการบริหารบุคลากร ทั้งยังช่วยติดตามสะท้อนปัญหาที่เกิดขึ้น จริงในพื้นที่พร้อมข้อเสนอในการแก้ไขอย่างทันต่อเหตุการณ์ เมื่อท่านได้ย้ายมารับต�ำแหน่งอื่น ๆ นับเนื่องจากนั้น ดิฉันไม่ได้มีโอกาสท�ำงานกับท่าน แต่มั่นใจว่าด้วยความเป็น นักบริหารเชิงกลยุทธ์ ท่านย่อมจะได้สร้างผลงานที่เป็นรากฐานส�ำคัญส�ำหรับการท�ำงานในอนาคตเช่นกัน ในโอกาสที่ท่านจะเกษียณอายุราชการ ดิฉันจึงขอร่วมยกย่องในผลงานของท่าน และขอร่วมเป็นก�ำลังใจให้ชีวิต หลังเกษียณของท่านมีคุณค่าและเปี่ยมสุขตลอดไป ด้วยความปรารถนาดี (คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา) ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 7


๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี จากวัยเยาว์ มุ่งสู่ครูอาชีพ ภาพจากวัยเด็กท�ำให้ผมนึกถึงสมัยตอนเป็นเด็ก ผมอยู่จังหวัดนราธิวาส ซึ่งเป็นบ้านเกิดเมืองนอน ด้วยความรักและความอบอุ่นจากครอบครัวแสงทอง ผมเป็นลูกคนเดียวของคุณพ่อผ่อง และคุณแม่ห้วย ให้การเลี้ยงดูลูกชายคนนี้เป็นอย่างดี ให้การศึกษาตั้งแต่ระดับ ประถมศึกษา เข้าศึกษาที่โรงเรียนบ้านท่าเรือ จ.นราธิวาส ตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๑ ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ มีเหตุจ�ำเป็นต้องไปศึกษาต่อระดับประถมศึกษาปีที่ ๕ โรงเรียน บ้านยะบะ (อุปการวิทยา) จ.นราธิวาส จนจบระดับชั้นประถม ศึกษาปีที่ ๗ คุณพ่อผ่อง และคุณแม่ห้วย เห็นพัฒนาการของลูกชายคนนี้ ในเรื่องการเรียน ผมเรียนดีขึ้นเป็นล�ำดับ จึงเข้า ศึกษาต่อระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑ ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ ณ โรงเรียนรือเสาะชนูปถัมภ์ จ.นราธิวาส ส�ำเร็จ การศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๓ เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๗ ชีวิตกับอนาคตของผมนั้น ชะตาได้ลิขิตเอาไว้แล้วว่า “จะได้ดีต้องเรียนครู” ในปี พ.ศ. ๒๕๑๗ ผมจึงเข้าศึกษาต่อ ระดับอุดมศึกษา ณ วิทยาลัยครูยะลา (ปัจจุบันเป็นมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา) ผมใช้เวลาศึกษา ๔ ปี ส�ำเร็จการศึกษา ได้วุฒิ ป.กศ.สูง สาขา สังคมศึกษา เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๑ เมื่อมีความรู้ มีวุฒิทางการศึกษาแล้ว ผมมีความคิดว่า ควรจะหางานท�ำสักที เพื่อแบ่งเบาภาระของคุณพ่อและ คุณแม่ ประกอบกับความเป็นหนุ่มไฟแรง ต้องการมีงานท�ำ มีเงินเดือนเป็นของตนเอง และนี่ก็คือจุดหันเหของชีวิตผม จากนักศึกษามาสอบเป็นครูสอนหนังสือ การเริ่มต้นชีวิตการท�ำงานของผม ได้เริ่มเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๒๓ ช่วงนั้นผมจบ การศึกษา ระดับอนุปริญญา หรือ ปก.ศ.สูง สาขาสังคมศึกษา จากวิทยาลัยครูยะลา ผมมุ่งมั่นในอาชีพที่ได้ศึกษาเล่าเรียนมา คือ การเป็นครูที่ดีในการถ่ายทอดความรู้ สร้างประสบการณ์ให้นักเรียนที่ผมสอน เพื่อให้ลูกศิษย์เป็นคนดี คนเก่ง และอยู่ใน สังคมอย่างมีความสุข 16 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


ผมจึงได้เดินทางไปสอบเป็นข้าราชการครู ครั้งแรกในชีวิตของผม และเหมือน ชะตาลิขิตไว้แล้วจริงๆ ผมสอบติดเป็นข้าราชการครู ด้วยวุฒิ ป.กศ.สูง (สังคมศึกษา) และเป็นผู้สอบแข่งขันได้ล�ำดับที่ ๒ ตามประกาศผลการสอบ ของจังหวัดนราธิวาส ครั้งที่ ๑ ลงวันที่ ๒๓ เมษายน ๒๕๒๓ เข้ารับราชการ เป็นข้าราชการครู และแต่งตั้งให้ด�ำรงต�ำแหน่ง ครู ๒ โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ ต�ำแหน่งเลขที่ ค.๘๔๘๘๗(ป) สังกัดกรมสามัญศึกษา ผมได้รับเงินเดือน ในระดับ ๒ ขั้น ๑,๙๐๕ บาท โดยให้ทดลองปฏิบัติหน้าที่ราชการในต�ำแหน่ง ที่ได้รับแต่งตั้ง ทั้งนี้ ได้แต่งตั้งผม เมื่อวันที่ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๒๓ ต�ำแหน่ง ครู ๒ ระดับ ๒ โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ จ.นราธิวาส สังกัดกรมสามัญศึกษา ขณะนั้นผมอายุได้ ๒๓ ปี ผมเริ่มสอนหนังสือให้กับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๑-๓ วิชา ที่สอนครั้งแรกคือ วิชาสังคมศึกษา ภาษาไทย วิทยาศาสตร์ และพลศึกษา บอกได้เลยว่าเป็นสิ่งที่วิเศษมากๆ เมื่อได้เห็นนักเรียนมาล้อมรอบกับครูใหม่ ผมมีความสุขทุกครั้งที่ได้อยู่กับนักเรียน ได้สอนหนังสือนักเรียนเหล่านั้น ผมได้ปฏิบัติหน้าที่การเป็นครูเรื่อยๆ มา จนกระทั่งท�ำให้ผมคิดว่า ถึงเวลาที่ ผมต้องพัฒนาความรู้เพื่อน�ำไปพัฒนาการเรียนการสอนให้ กับนักเรียน และพัฒนาตนเองเป็นเรื่องส�ำคัญไม่น้อย ผม จึงได้ศึกษาต่อระดับปริญญาตรี สาขาวิทยาศาสตร์ทั่วไป วิทยาลัยครูยะลา จบการศึกษาระดับปริญญาตรี เมื่อปี พ.ศ.๒๕๒๖ เป็นการศึกษาต่อที่ไม่ได้ลาศึกษา ผมศึกษาใน วันหยุดเสาร์และวันอาทิตย์ ผมเป็นครูน้อยได้ ๔ ปี การเป็นครูน้อยนั้น ไม่ใช่ท�ำ แต่หน้าที่การสอนหนังสืออย่างเดียว ผมท�ำงานทุกอย่าง งานธุรการ งานพัสดุ งานการเงิน งานเหล่านี้ผ่านมือผมมา ทั้งนั้น ท�ำให้ผมมีประสบการณ์ในงานเหล่านั้นนอกเหนือจาก การสอนหนังสือ ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 17


จากประสบการณ์ก้าวสู่ ผู้บริหารมืออาชีพ ต่อมาในปี พ.ศ.๒๕๒๗ เนื่องจากผู้ใหญ่ในจังหวัดเห็นว่า ผมท�ำงานได้ดีและมีประสบการณ์ในการท�ำงาน จึงได้รับ แต่งตั้งให้ด�ำรงต�ำแหน่งครูใหญ่ โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ จ.นราธิวาส ไม่น่าเชื่อเลยนะครับว่า จากครูน้อย กลายมาเป็น ผู้บริหารโรงเรียน เห็นไหมครับว่า “ได้ดีเพราะเป็นครู” นับว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงชีวิตของผม จากครูสู่ผู้บริหารโรงเรียน ที่วนเวียนอยู่ภายในจังหวัดนราธิวาส ผมเป็นครูใหญ่ ตอนอายุ ๒๗ ปี ในปี พ.ศ.๒๕๒๗ โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ จ.นราธิวาส แห่งแรกที่ผมเข้า รับราชการครู นั่นเอง ผมพัฒนาโรงเรียนและบริหารโรงเรียนมาจนกระทั่ง เมื่อวันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๓๔ ได้ ย้ายมาด�ำรงต�ำแหน่งอาจารย์ใหญ่ โรงเรียนบาเจาะ จ.นราธิวาส ผมอยู่โรงเรียนนี้ประมาณ ๔ ปี ผมได้ย้ายไปด�ำรง ต�ำแหน่งอาจารย์ใหญ่โรงเรียนร่มเกล้า จ.นราธิวาส ตั้งแต่วันที่ ๑๕ กันยายน ๒๕๓๘ ผมรับราชการมาตั้งแต่ปี ๒๕๒๓ ผมอยู่ในจังหวัดนราธิวาส มาโดยตลอด และในปี พ.ศ. ๒๕๔๐ ผมได้รับการพิจารณาบ�ำเหน็จ ประจ�ำปีเป็นกรณีพิเศษ สาย ศอ.บต.ประจ�ำปีงบประมาณ ๒๕๔๑ เนื่องจาก ผมเป็นข้าราชการครูในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ต่อเนื่องและตลอดมา ช่วงปี พ.ศ.๒๕๒๙ เป็นช่วงที่ผมเป็นครูใหญ่โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ ผมได้ท�ำกิจกรรมวิชาการ การประชุม กับทางจังหวัด ผมได้มีโอกาสเจอครูผู้หญิงคนหนึ่ง สอนอยู่โรงเรียนประถมศึกษา พอผมเห็น ผมเริ่มถูกชะตา ผมเริ่ม ท�ำความรู้จักและเริ่มสนิทสนมจากการท�ำกิจกรรมโรงเรียนร่วมกันบ่อยครั้ง ท�ำให้เข้าใจกันและชอบพอกัน จนเริ่มเป็น คนที่ใช่ ครูหญิงคนนั้น เธอชื่อ ครูวิภา ไลวานิช เราคบหาและศึกษาดูใจกันมา ๒ ปี จากคนทีใช่กลายเป็นศรีภรรยา ของผม ครูวิภา แสงทอง สมรสกับผม เมื่อวันที่ ๔ มีนาคม พ.ศ.๒๕๓๑ และครูวิภา เป็นภรรยาที่น่ารักของผมเสมอมา จนถึงทุกวันนี้ และเป็นคนคอยสนับสนุน ช่วยเหลือและก�ำลังใจตลอดเวลา

18 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


เมื่อผมอยู่โรงเรียนร่มเกล้า ในปี พ.ศ.๒๕๓๘ ถึงปี พ.ศ.๒๕๔๐ ผมได้ศึกษาต่อระดับปริญญาโท การบริหาร การศึกษา ณ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร วิทยาเขต ปัตตานี การศึกษาต่อครั้งนี้ท�ำให้เข้าใจหลักการบริหาร มากยิ่งขึ้น เพื่อน�ำมาใช้ในการบริหารโรงเรียน ผมอยู่โรงเรียนร่มเกล้า ถึงปี พ.ศ.๒๕๔๐ กรมสามัญ ศึกษา มีการย้ายผู้บริหารโรงเรียนครั้งใหญ่ ถึง ๙๐ ราย และ ๑ ใน ๙๐ ราย ต้องมีผมอย่างแน่นอน ผมย้ายจาก โรงเรียนร่มเกล้า ไปด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการโรงเรียน เวียงสุวรรณวิทยาคม จ.นราธิวาส ชีวิตในการบริหารงาน โรงเรียนมีเรื่องราวที่ต้องจดจ�ำหลายเรื่อง โรงเรียนเวียงสุวรรณวิทยาคม จ.นราธิวาส ผมได้ บริหารงานได้ประมาณ ๒ ปีเท่านั้น เหมือนกับผมมีดวง

ในการย้ายโรงเรียน และเมื่อวันที่ ๒๙ ธันวาคม ๒๕๔๒ กรมสามัญศึกษา ได้มีค�ำสั่งให้ข้าราชการครูรักษาการในต�ำแหน่ง สายบริหารงานในสถานศึกษา จ�ำนวน ๑๙๗ ราย ในสมัย นายสุวัฒน์ เงินฉ�่ำ เป็นอธิบดีกรมสามัญ ผมได้รักษาการ ต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการโรงเรียนมัธยมสุไหงปาดี จ.นราธิวาส จนถึงปี พ.ศ.๒๕๔๔ และในปี พ.ศ.๒๕๔๔ ผมได้รับสั่งจาก กรมสามัญศึกษา สมัยคุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา อธิบดีกรมสามัญศึกษา ให้ไปด�ำรงต�ำแหน่ง ผู้อ�ำนวยการ โรงเรียนเบตง “วีระราษฎร์ประสาน” จังหวัดยะลา เมื่อวันที่ ๑๑ มกราคม ๒๕๔๔ ผมต้องเดินทางมุ่งสู่จังหวัดยะลา เป็นครั้งแรกของการรับราชการมา ๒๑ ปี ผมเป็นผู้บริหารโรงเรียนเบตง “วีระราษฎร์ประสาน” จังหวัดยะลา อยู่ประมาณ ๒ ปีกว่า ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 19


ในช่วงปี ๒๕๔๖ ผมได้มีโอกาสเข้ารับการอบรมตามหลักสูตรเจ้าหน้าที่ บริหารการมัธยมศึกษา (ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัด) รุ่นที่ ๑ ของ สถาบันพัฒนาผู้บริหารการศึกษา ตั้งแต่วันที่ ๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๖ ถึงวันที่ ๘ มีนาคม ๒๕๔๖ อย่างที่บอกแหละครับว่า ชีวิตของผมมีดวงการย้าย แต่ครั้งนี้มิใช่ การย้ายอย่างที่เคยย้ายไปโรงเรียนอื่น แต่ผมได้รับค�ำสั่งจากกรมสามัญ เมื่อวันที่ ๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๕ แต่งตั้งผมรักษาราชการต�ำแหน่ง ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดนราธิวาส ชีวิตผมเริ่มเปลี่ยนไปอีกแนวทางหนึ่ง จากการบริหารงานภายในโรงเรียน เพียง ๑ โรงเรียน ผมต้องดูแลและบริหารโรงเรียนทุกโรงเรียน สังกัดกรมสามัญศึกษา ในจังหวัดนราธิวาส ผมยินดี และดีใจที่ได้กลับไปพัฒนาโรงเรียนในบ้านเกิดของผมอีกครั้ง ไม่มีอะไรจะปลื้มไปกว่านี้อีกแล้ว ในช่วงเวลานั้น ๖ เดือนต่อมา กระทรวงศึกษาธิการ ได้มีการปฏิรูปโครงสร้างการบริหารงานของกรมต่างๆ นับว่าเป็นการ ปฏิรูปโครงสร้างการบริหารงานครั้งใหญ่ มีการปรับเปลี่ยนโครงสร้างการบริหารงาน รวมกรมสามัญศึกษา ส�ำนักงาน คณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ กรมวิชาการ มาเป็น ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ต�ำแหน่งหน้าที่การงาน ของผมก็เปลี่ยนไป จากผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดนราธิวาส เป็นปฏิบัติหน้าที่ผู้อ�ำนวยการส�ำนักเขตพื้นที่การศึกษานราธิวาส เขต ๒ เมื่อวันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๔๖ จากการท�ำงานของผม ผมได้เรียนรู้และมีประสบการณ์ในการ ท�ำงาน มีทั้งคิดงานใหม่ๆ การแก้ปัญหา และการบริหารจัดการ งานทุกอย่าง ทั้งในสถานศึกษา และส�ำนักงาน ให้เกิดประสิทธิภาพ มากยิ่งขึ้น เพื่อพัฒนาการศึกษาให้ก้าวไกล นักเรียนได้รับโอกาสที่ทัดเทียม นับว่าเป็นความภาคภูมิใจในชีวิตการท�ำงาน มากที่สุด ในช่วงหนึ่ง

20 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


จากการที่ผมได้รับเชิญให้เป็นวิทยากรต่างๆ หลากหลายสาขา หลายหน่วยงาน ทั้งหลักการบริหารงานในโรงเรียน ในส�ำนักงานฯ งานการเงิน งานบริหารบุคคล งานวิชาการ  และเป็นคณะท�ำงานของส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ มากมาย หลายชุด หลายคณะ ท�ำให้ผมต้องพัฒนาตนเองในด้าน วิทยฐานะ ด้วยความมุ่งมั่น จึงประสบผลส�ำเร็จ เมื่อวันที่ ๑๑ สิงหาคม ๒๕๔๗ ผมได้ เลื่อนวิทยฐานะ จากผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาช�ำนาญการพิเศษ เป็น ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชี่ยวชาญ ปี พ.ศ.๒๕๔๗ ผมได้รับค�ำสั่งจาก ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ให้ ผ มย้ า ยและแต่ ง ตั้ ง ให้ ไ ปด� ำ รงต� ำ แหน่ ง ผู ้ อ� ำ นวยการส� ำ นั ก งานเขตพื้ น ที่ ก ารศึ ก ษา นราธิวาส เขต ๑ ผมยังวนเวียนอยู่ในจังหวัดนราธิวาส ซึ่งผมยินดีและเต็มใจ ที่ยังรับใช้บ้านเกิดเมืองนอน ได้พัฒนาการศึกษาของจังหวัดนราธิวาสให้ก้าวไกล ยิ่งขึ้น การปฏิบัติหน้าที่ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษานราธิวาส เขต ๑ แม้ว่าจะเป็นการปฏิบัติหน้าที่ในเขตพื้นที่ที่มีความเลี่ยงต่อชีวิตกับผู้ก่อการร้าย ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ แต่ผมได้ท�ำหน้าที่โดยระมัดระวังทั้งตัวผมเองและ บุคลากร ครูนักเรียน จึงได้มีมาตรฐานต่างๆ เพื่อสร้างความปลอดภัย พร้อมให้ก�ำลังใจไปด้วย ผมได้ประสานกับ เจ้าหน้าที่ทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ และภาคเอกชน ตลอดจนชุมชนในท้องที่ โดยเฉพาะทหาร ซึ่งเป็นก�ำลังส�ำคัญในการ ดูแลและสร้างความอุ่นใจให้กับประชาชน ๓ จังหวัดชายแดนภาคใต้ ครู นักเรียน และบุคลากรทางการศึกษา จึงได้รับ การคุ้มครองจากทหารเป็นอย่างดียิ่ง นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานต่างๆ ที่มิได้กล่าวถึงให้ความช่วยเหลือในการ ปฏิบัติหน้าที่ของผมอยู่ตลอดเวลา ทุกวันนี้ผมยังจดจ�ำพวกเขาเหล่านั้น ไม่เคยลืม เมื่อมีโอกาสที่จะไปช่วยเหลือชาวจังหวัดนราธิวาส ผมจะ ไม่เคยรีรอเลย ผมตั้งใจไว้แล้วว่า จะอยู่ ที่ไหน ผมจะต้องหาทางช่วยเหลือนักเรียน และโรงเรียนในจังหวัดนราธิวาส ได้รับการ พัฒนาการศึกษาให้ก้าวไกล เท่าที่ผมจะท�ำได้ ผมสัญญากับตัวเองตลอดมา ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 21


ปี พ.ศ.๒๕๔๘ ผมจัดสร้างหอสมุดเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระชนมายุ ครบ ๕๐ พรรษา ที่โรงเรียนนราสิกขาลัย โดยงบประมาณพัฒนาจังหวัดนราธิวาส เป็นเงิน ๑๐ ล้านบาท และผมได้เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาท รั บ เสด็ จ พระองค์ ท ่ า น เนื่ อ งในโอกาสเสด็ จ พระราชด�ำเนินมาทรงเปิดหอสมุดเฉลิมพระเกียรติ สมเด็ จ พระเทพรั ต นราชสุ ด าสยามบรมราชกุ ม ารี ครบ ๕๐ พรรษา ณ โรงเรียนนราสิกขาลัย นับเป็น สิริมงคลยิ่งส�ำหรับชีวิตผม ปี พ.ศ.๒๕๔๙ ผมจัดสร้างห้องประชุมเฉลิมพระเกียรติฉลองศิริราชสมบัติ ๖๐ ปี ที่ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา นราธิวาส เขต ๑ โดยงบประมาณเงินเหลือจ่ายปลายปี และงบบริจาคคณะผู้บริหารโรงเรียน และคณะครู เป็นจ�ำนวน เงิน ๕ ล้านบาท เป็นสิ่งที่ผมปลื้มปิติเป็นอย่างยิ่งอีกงานหนึ่ง เมื่อวันที่ ๓ ธันวาคม ๒๕๕๐ ผมได้รับค�ำสั่งจาก ส�ำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน เรื่องให้ข้าราชการครู และบุคลากรทางการศึกษา ได้รับเงินเพิ่มพิเศษส�ำหรับการสู้รบ เป็นผลตอบแทนจากการที่ผมได้อยู่ใน ๓ จังหวัด ชายแดนภาคใต้ หากดูเรื่องค�ำสั่งแล้ว เสมือนว่าผมไปสู้รบมา “เงินเพิ่มพิเศษส�ำหรับการสู้รบ” ตามมาตรา ๕๓ และ มาตรา ๗๒ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๗ พระราชกฤษฎีกา การปรับอัตราเงินเดือน ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. ๒๕๔๙ ระเบียบส�ำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วย บ�ำเหน็จ ความชอบ ค่าทดแทน และการช่วยเหลือเจ้าหน้าที่และประชาชน ผู้ปฏิบัติหน้าที่ราชการหรือช่วยเหลือราชการ เนื่องในการป้องกันอธิปไตยและรักษาความสงบเรียบร้อยของประเทศ พ.ศ. ๒๕๒๑ และที่แก้ไขเพิ่มเติม หนังสือกองอ�ำนวยการรักษาความ มั่นคงภายในภาค ๔ ส่วนหน้า ที่ นร ๕๑๑๔.๐๒/๒๐๔๑ ลงวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๕๐ จึงให้ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ได้รับเงินเพิ่มพิเศษส�ำหรับการสู้รบ (พสร.) ผมได้รับเงินดังกล่าว ย้อนหลังตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๔๙ เดือนละ ๑,๔๖๐ บาท 22 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


เพราะฉะนั้นเงิน พสร. คือ เงินเพิ่มพิเศษส�ำหรับการสู้รบ เป็นเงินค่าทดแทน และการช่วยเหลือเจ้าหน้าที่และ ประชาชน ผู้ปฏิบัติหน้าที่ราชการหรือช่วยเหลือราชการเนื่องในการป้องกันอธิปไตยและรักษาความสงบเรียบร้อยของ ประเทศ นั่นเองครับ

จากนราธิวาส สู่สงขลา และ สพม.๑๓ วันเวลาผ่านไป ชีวิตผมหยุดนิ่งไม่ได้แน่นอน เฉกเช่นเดียวกันกับการรับราชการ ผมย้ายที่ท�ำงานอีกแล้ว แต่ครั้งนี้ เป็นการย้ายออกจากจังหวัดนราธิวาส ไปอยู่จังหวัดสงขลา เมื่อวันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๕๐ ได้มีค�ำสั่งย้ายและ แต่งตั้งข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ณ วันที่ ๒๐ กันยายน ๒๕๕๐ จ�ำนวน ๕๗ ราย สมัยคุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา เป็นเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ผมย้ายไปด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการส�ำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑ นับว่าเป็นอีกจังหวัดหนึ่งที่ท้าทายการท�ำงานของผมเหมือนกันครับ

เมื่อผมปฏิบัติหน้าที่ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑ ได้ประมาณ ๓ ปี ผมได้สร้างภารกิจ ความเปลี่ยนแปลงในวงการศึกษาอีกครั้ง เมื่อผมมารับต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑ ผมมีความคิดว่าจะด�ำเนินการ เพื่อประโยชน์ของครูและบุคลากรทางการศึกษาให้มีความเข้มแข็ง จึงได้ประสานกับ ส�ำนักปลัด กระทรวงศึกษาธิการ จัดท�ำโครงการเยียวยาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ ปี พ.ศ. ๒๕๕๑-ปี พ.ศ. ๒๕๕๔ “ชมรมครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบ ในจังหวัดชายแดนภาคใต้” ก�ำเนิดขึ้นมาและมีเครือข่ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ที่ได้รับประโยชน์สุขกัน ถ้วนหน้า กิจกรรมของ “ชมรมครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัด ชายแดนภาคใต้” มีทั้งที่เกี่ยวข้องกับนักเรียน ครู และผู้ปกครองนักเรียน เช่น กิจกรรมเสริมสร้างฟื้นฟูสภาพจิตใจ ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 23


การศึกษาแหล่งเรียนรู้ การฝึกอาชีพระยะสั้น ๓ วัน เพื่อให้สมาชิกในชมรมฯ มีความรู้ ในการท�ำอาชีพเสริมได้ ฯลฯ นับว่าเป็นอีกภารกิจหนึ่งที่ผมภาคภูมิใจ วันที่ ๑๘ สิงหาคม ๒๕๕๓ กระทรวงศึกษาธิการ มีการปรับโครงสร้างของ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น พื้นฐาน ได้เปลี่ยนส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เป็นส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา และส�ำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษามัธยมศึกษา โดยแยกประถมศึกษาและมัธยมศึกษา ออกจากกัน เพื่อให้การบริหารงานเกิดประสิทธิภาพและ รวดเร็ว ผมไปด�ำรงต�ำแหน่ง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขต พื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๓ (สพม.๑๓) ประกอบ ด้วยจังหวัดตรัง และจังหวัดกระบี่ เมื่อวันที่ ๑ ตุลาคม ๒๕๕๕ สพม.๑๓ เป็นอาคารเดิมของศูนย์แสดงสินค้าโอท๊อป ส�ำนักงานองค์การบริหารส่วนจังหวัดตรัง เป็นอาคาร ชั้นเดียว แบ่งเป็นห้องผู้บริหาร ในส่วนของกลุ่มแต่ละ กลุ่มในส�ำนักงาน ได้ใช้ตู้เหล็กใส่เอกสารแบบ ๒ ชั้น แบ่งท�ำเป็นพื้นที่แต่ละกลุ่ม ถ้าเปิดประตูส�ำนักงานเข้าไป จะเห็นครบทุกกลุ่ม เราอยู่แบบพี่ แบบน้อง มีห้องรองผู้อ�ำนวยการ ห้องประชุม ๒ ห้อง ส�ำหรับห้องท�ำงานของผม ส่วนหนึ่งใช้เป็นห้องประชุมเล็กๆ ไปในตัวด้วย การท�ำงาน สพม.๑๓ เรียกว่าได้ ทุกคนต้องเห็นหน้าผม ผมก็เห็นน้องๆ ในส�ำนักงานทุกคน เครื่องมือในส�ำนักงาน แบ่งกันใช้ ส�ำหรับคอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นสิ่งจ�ำเป็นมากส�ำหรับการท�ำงาน ทุกคนจะมีคอมพิวเตอร์แบบพกพา หรือไอโฟน ซึ่งมีตัวแทนมาบริการในการผ่อนคอมพิวเตอร์แบบพกพา หรือไอโฟน ในราคาถูกกว่าท้องตลาดมาก ซึ่งทุกคนเต็มใจ ในการผ่อน เพราะได้ของถูกและมีคุณภาพดี และเป็นสมบัติส่วนตัวของบุคลากรอีกด้วย เพราะหลักการท�ำงานของ สพม.๑๓ ในงานสารบรรณ เป็นระบบอิเลคทรอนิกส์ หรือ My office เพื่อลดการใช้กระดาษ ลดค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อ กระดาษ หมึกพิมพ์ การถ่ายเอกสาร ลดงบประมาณของรัฐบาลได้อย่างมาก ที่ส�ำคัญคนท�ำงานไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ที่บ้าน ที่ส�ำนักงาน หรือไปราชการ ก็สามารถเสนองานผ่านระบบ My office ได้ตลอดเวลา แม้แต่ผม ซึ่งต้องอนุญาต อนุมัติ หรือลงนามในหนังสือราชการ ผมก็สามารถท�ำได้ตลอดเวลา แม้กระทั่งในระหว่างการเดินทาง อาคาร สพม.๑๓ เป็นอาคารชั้นเดียว ท�ำให้พวกเรารักกันเหมือนพี่ เหมือนน้อง เวลาทานข้าวกลางวัน ได้มา ร่วมกลุ่มกัน หรือถ้าท�ำอาหารทานกันในช่วงพักเที่ยง พวกน้องๆ ได้ช่วยกันท�ำ ช่วยกันกิน สนุกสนานกันไป ไม่เครียด 24 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


กับที่ท�ำงาน กลับเป็นผลดีเสียอีกที่ท�ำให้พวกน้อง ๆ รักกัน ผูกพันกัน การท�ำงานนั้น คงส�ำเร็จไม่ได้ถ้าไม่ได้รับความร่วมมือจากทุกฝ่าย โดยเฉพาะโรงเรียนในสังกัด โรงเรียนได้ดูแล ส�ำนักงานเป็นอย่างดี ไม่เคยทอดทิ้งกัน ผมเป็นคนคิดไว ตัดสินใจไวและลงมือปฏิบัติจริง ดัง อัตลักษณ์ สพม.๑๓ “ส�ำนักงานมาตรฐาน บริการดี มีความโปร่งใส ใส่ใจคุณภาพ" ส�ำนักงานมาตรฐาน การด�ำเนินงานในทุกกิจกรรมของ สพม.๑๓ สามารถด�ำเนินการได้ตามข้อก�ำหนดหรือ ขั้นตอนในการบริหารกระบวนการท�ำงานต่างๆ ขององค์กร เพื่อให้เกิดการพัฒนาประสิทธิภาพและประสิทธิผลของ การด�ำเนินงาน และบรรลุตามวัตถุประสงค์ที่วางไว้ บริการดี บุคลากรของ สพม.๑๓ ต้องเป็นผู้ที่มีจิตใจในการให้บริการ คือ มีความเต็มใจในการบริการ มีความ ยิ้มแย้ม แจ่มใส มีอารมณ์รื่นเริงและควบคุมอารมณ์ของตนเองได้ ผู้มารับบริการได้รับความพึงพอใจ มีความสุข และได้ รับผลประโยชน์ อย่างเต็มที่ มีความโปร่งใส การด�ำเนินงานของ สพม.๑๓ สามารถมองเห็นภาพโดยตลอดปราศจากประเด็นแอบแฝง ซ่อนเร้น มีข้อมูลชัดเจน ละเอียด ประกอบการประสานงาน การร่วมมือ ร่วมใจ และการตัดสินใจ เน้นการขจัดอุปสรรค อ�ำนวยความสะดวกให้ประชาชนเข้าสู่ข้อมูล ข่าวสารองค์กร กฎหมาย กฎระเบียบ และกระบวนการท�ำงาน ใส่ใจคุณภาพ การปฏิบัติงานของบุคลากร สพม.๑๓ มีความละเอียด รอบคอบ เป็นไปตามขั้นตอน วิธีการที่ ก�ำหนด โดยค�ำนึงถึงคุณภาพของผลผลิต การสร้างความพึงพอใจแก่ผู้รับบริการ และมีต้นทุนในการด�ำเนินงานที่เหมาะสม

จากแดนดินถิ่นใต้ สู่อ้อมกอดมหานคร ผมอยู่ สพม.๑๓ ตั้งแต่ปี ๒๕๕๕ ถึงวันที่ ๓๐ เมษายน ๒๕๕๘ ผมไม่คิดไม่ฝันว่าจะมีการย้ายแบบสายฟ้าแลบ แม้ว่าผมทราบก่อนล่วงหน้า (สพฐ.คุยกับผมก่อนแล้ว) แต่ด้วยเหตุผลบางประการ ท�ำให้ผมเข้าใจ สพฐ.ดีว่าต้องการ ให้งานการบริหารการศึกษาเป็นไปด้วยความเรียบร้อย มีประสิทธิภาพและแก้ไขปัญหาบางอย่างให้คลี่คลายไปได้ ผมยินดีมาปฏิบัติหน้าที่ที่ สพฐ. ได้ให้เกียรติมอบความไว้วางใจผมมาอยู่ที่ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ (สพม.๒) ผมเดินทางมาในวันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๘ คณะผู้บริหาร บุคลากร และโรงเรียน สพม.๑๓ เหมารถบัส ปรับอากาศ มาส่งผมถึงกรุงเทพมหานคร ทางส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ให้การต้อนรับผมและคณะอย่างสมเกียรติ ที่โรงเรียน สตรีวิทยา ๒ ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี มีผู้คนมาต้อนรับผมและคณะมากมาย ท�ำให้ ผมอบอุ่นขึ้นมาอย่างมาก งานเลี้ยงย่อมมีวันเลิกรา ฉันใด งานต้อนรับผมก็ต้องจบลงทางคณะ สพม.๑๓ ต้องลากลับ เสียงร้องไห้ น�้ำตาคลอ พากันมากอดผม การร�่ำลาอาลัย เป็นภาพที่ท�ำให้ผมต้องกลายเป็นลูกผู้ชายบ่อน�้ำตาตื้น ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 25


พยายามกลั้นน�้ำตาแล้ว แต่ด้วยความผูกพันและระลึกถึงการท�ำงานที่เคย ต่อสู้ฟันฝ่าอุปสรรคเคียงบ่าเคียงไหล่มาด้วยกัน อดไม่ได้ที่จะท�ำให้ผมรู้สึก เศร้าอาลัยไปกับคณะ สพม.๑๓ มีวันพบกันก็ต้องมีวันลาจาก เป็นสัจธรรม ของชีวิต ผมมาปฏิบัติหน้าที่ในส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ผมเริ่มดูงานเรื่องสารบรรณเป็นอันดับแรก เพราะว่างานสารบรรณเป็น หัวใจในการสื่อสารระหว่างส�ำนักงานกับโรงเรียน การติดต่อประสานงานกัน เป็นเรื่องส�ำคัญ ผมจึงได้น�ำระบบอิเลกทรอนิกส์เข้ามาบริหารจัดการ ในงานสรรบรรณอิเลกทรอนิกส์ หรือ My office เป็นครั้งแรก และยอมรับ ว่าหนักใจอยู่มากต่อภาวะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของบุคลากร สพม.๒ แต่ ถ้าไม่เริ่มท�ำแล้วจะปรับเปลี่ยนกันได้อย่างไร ผมได้อบรมบุคลากรใน สพม.๒ ทุกคน โดยได้เชิญวิทยากรจาก สพป.สงขลา เขต ๒ คือ คุณทวีรัตน์ เทพนะ ช่วยราชการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต ๒ มาถ่ า ยทอดความรู ้ แ ละการจั ด ท� ำ งานสรรบรรณอิ เ ลกทรอนิ ก ส์   หรื อ My office ผมแอบได้ยินเสียงบ่นกันว่าจะท�ำได้ไหม ท�ำไม่ได้ งงกับโปรแกรม โดยเฉพาะรองผู้อ�ำนวยการ สพม.๒ ซึ่งไม่เคยใช้โปรแกรมต่างๆ เคยท�ำงานระบบเอกสารที่เป็นกระดาษ แต่เมื่อให้มาผ่านงานทางระบบงานทางระบบ สารบรรณอิเลกทรอนิกส์ หรือ My office ยิ่งท�ำให้เกิดปัญหามากยิ่งขึ้น ผมให้เจ้าหน้าที่เด็กรุ่นใหม่มาเป็นพี่เลี้ยง เพราะเป็นวัยที่เข้าใจระบบง่ายและสามารถบอกวิธีการใช้ได้ดี ท�ำให้การใช้โปรแกรมสารบรรณอิเลกทรอนิกส์ หรือ

26 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


My office ดีขึ้นเรื่อย ๆ แต่ก็ยังมีปัญหาเพียงบางคน แต่ผมคิดว่าอีกไม่นานทุกคนจะสามารถใช้ระบบสารบรรณอิเลกทรอนิกส์ หรือ My office สพม.๒ ได้อย่างคล่องแคล่ว และชอบระบบนี้อย่างแน่นอน ผมจะรอรับความชื่นชอบและมีความหวังที่ จะเห็นทุกคนสนุกกับการโปรแกรมฯ ดังกล่าว เมื่อผู้บริหาร และบุคลากรใน สพม.๒ เริ่มใช้ระบบสารบรรณอิเลกทรอนิกส์ หรือ My office สพม.๒ (ต่อไปผม ขอเรียกสั้นๆ ว่า My office สพม.๒) ผมให้กลุ่มอ�ำนวยการ สพม.๒ จัดอบรมเจ้าหน้าที่ธุรการโรงเรียน เพื่อเรียนรู้วิธีการ ใช้ระบบโปรแกรม My office สพม.๒ โรงเรียนส่งเจ้าหน้าที่ธุรการมาอบรมฯ โรงเรียนละ ๒ คน เจ้าหน้าที่ธุรการโรงเรียน ท�ำความเข้าใจได้ง่าย เพราะเคยให้โปรแกรม e-office ผมติดตามการด�ำเนินงานบุคลากรทั้ง สพม.๒ และเจ้าหน้าที่ ธุรการโรงเรียน และแจ้งในการประชุมผู้อ�ำนวยการโรงเรียนทุกโรงเรียนให้รับทราบและเข้าใจพร้อมติดตาม การรับการส่ง หนังสือราชการ เพราะต่อไป สพม.๒ จะไม่ส่งเอกสารที่เป็นกระดาษ จะใช้ระบบผ่านทาง My office สพม.๒ เท่านั้น การด�ำเนินงาน ๓ เดือนแรก ไม่ค่อยราบรื่น มีอุปสรรคบางประการ แต่ทุกคนตั้งใจในการใช้ระบบฯ เวลาผ่านไป ไม่ถึง ๖ เดือนทุกอย่างเป็นไปด้วยความเรียบร้อย งานรวดเร็ว สามารถลดงบประมาณค่าใช้จ่ายเรื่องกระดาษได้อย่างมาก และไม่มีปัญหาสถานที่เก็บเอกสาร เพราะทุกอย่างอยู่ในระบบ นอกจากเรื่องบางเรื่องที่ต้องเป็นเอกสารเกี่ยวกับตัวจริง เช่น เอกสารเกี่ยวกับการเงิน งบประมาณและบุคคล แม้ว่าบางสิ่งบางอย่างเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยต้อง ท�ำตามระเบียบของทางราชการให้ถูกต้อง การด�ำเนินการจัดท�ำ My office สพม.๒ เป็นครั้งแรกของ สพม.๒ ที่ใช้ระบบสารบรรณอิเลกทรอนิกส์ ครั้งแรก เหมือนมีเสียงสะท้อนกลับว่า ยุ่งยาก ไม่ถนัด ไม่ชอบ แต่เมื่อเวลาเป็นเครื่องพิสูจน์ของเสียงสะท้อนเหล่านั้น มีแต่เสียง ชื่นชมว่าสะดวก สบาย รวดเร็ว การผ่านงาน การอนุมัติงานไม่ช้าเหมือนในอดีต อยู่ที่ไหนก็ท�ำงานได้ ไม่ต้องกังวลว่า ต้องเดินทางมาเสนองานใส่แฟ้มอีก นี่คือความส�ำเร็จอีกขั้นหนึ่งในการใช้โปรแกรม My office สพม.๒ My office สพม.๒ จากส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต ๒ สู่โรงเรียนในสังกัด โรงเรียนเริ่มเห็น ว่าเป็นโปรแกรมที่สะดวด รวดเร็ว และเข้าถึงคณะครู บุคลากรในโรงเรียนได้อย่างทั่วถึง จึงได้น�ำโปรแกรม My office เข้าสู่โรงเรียน ผมได้ประสานคุณทวีรัตน์ เทพนะ ช่วยราชการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา สงขลา เขต ๒ มาเป็นวิทยากร มีหลายโรงเรียนได้น�ำ โปรแกรม My office สพม.๒ ไปใช้ภายในโรงเรียน ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 27


นับว่าผู้บริหารโรงเรียนได้เห็นประโยชน์ของโปรแกรมนี้แล้ว และนี่คือ ความส�ำเร็จขั้นที่สองในการใช้โปรแกรม My office สพม.๒ ตั้งแต่ผมเข้ามาอยู่ที่ สพม.๒ เมื่อวันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๘ ผมตั้งใจว่าผมจะไปเยี่ยมโรงเรียนในสังกัด สพม.๒ ทั้ง ๕๒ โรงเรียน ให้ได้ภายใน ๒ เดือน ครั้งแรกที่ผมออกไป โรงเรียนแรก คือ โรงเรียน ดอนเมืองทหารอากาศบ�ำรุง โรงเรียนดอนเมืองจาตุรจินดา และ โรงเรียนสีกัน(วัฒนานันท์อุปถัมภ์) ผมไปเยี่ยมโรงเรียน ๓ โรงเรียนต่อหนึ่งวัน หลังจากนั้นผมก็หาโอกาสและเวลาไปเยี่ยมโรงเรียนให้ได้มากที่สุด การไปเยี่ยมโรงเรียนในแต่ละครั้ง เป็นผลดีต่อผมและโรงเรียน ผมได้เห็นสภาพของโรงเรียนที่มีความพร้อมสูง ครู บุคลากรโรงเรียน นักเรียน สื่อการเรียนการสอนที่ทันสมัย ผู้บริหารยิ้มแย้มแจ่มใส ผมเข้าไปในโรงเรียนไหนผู้บริหารโรงเรียน คณะครู และบุคลากร แสดงความดีใจ และกล่าวกับผมเสมอว่า ดีใจที่ผมมา นานแล้วที่โรงเรียน ไม่ได้ต ้ อ นรั บ ผู ้ อ� ำ นวยการส� ำ นั ก งานเขตพื้ น ที่ ก ารศึ ก ษา  โรงเรี ย น ต้ อ งการให้ ผู ้ บ ริ ห ารส� ำ นั ก งานเขตพื้ น ที่ ก ารศึ ก ษาเข้ า โรงเรี ย น ด้วยเหตุผลหลายประการ ได้แก่ ประการแรกเป็นขวัญและก�ำลังใจให้แก่ผู้บริหาร คณะครู บุคลากรในโรงเรียน ประการที่สอง ได้รับทราบปัญหาเรื่องอาคารสถานที่ ปัญหาการขาดแคลนครูผู้สอน และปัญหาต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับ โรงเรียน ประการที่สาม เห็นพัฒนาการของโรงเรียนทุก ๆ ด้าน ผมเข้าเยี่ยมโรงเรียนทุกโรงเรียนจนครบ ๕๒ โรงเรียน ภายในระยะเวลา ๒ เดือน มีบางโรงเรียนที่ผมเข้าไปมากกว่า ๑ ครั้ง เพราะทางโรงเรียนได้เชิญผมไปเป็นประธานเปิดงานต่างๆ ตามโอกาส ผมได้รับทราบปัญหาของโรงเรียน มากที่สุด ซึ่งไม่น่าเชื่อว่าโรงเรียนที่มีความพร้อมสูงจะมีปัญหา สิ่งนั้นคืออะไร ลองทายดูซิครับว่า สิ่งที่โรงเรียนขาดแคลน และจ�ำเป็นมากที่สุด คือ “ครู” ก่อนผมจะมาเป็น ผอ.สพม.๒ โรงเรียนต้องจ้างครูอัตราจ้างมาสอนหนังสือ ด้วย งบประมาณของโรงเรียนบ้าง ของ สพฐ.บ้าง ท�ำให้โรงเรียนและรัฐบาลเสียงบประมาณในการจ้างครูเป็นจ�ำนวนมาก ผมเริ่มน�ำปัญหานี้วางแผนในการหาครูมาบรรจุต�ำแหน่งที่ว่างให้มากที่สุด ผมปรึกษาผู้ที่เกี่ยวข้อง นายวิจิตร วิทยาวราพงศ์ รองผู้อ�ำนวยการ สพม.๒ รับผิดชอบกลุ่มบริหารงานบุคคล พร้อมบุคลากรในกลุ่ม ผมให้ด�ำเนินการส�ำรวจโรงเรียน มีต�ำแหน่งว่าง แต่ขาดครู ในแต่ละวิชาเอก และเริ่มเรียกครูที่ขึ้นบัญชีของปีก่อน และบัญชีปีปัจจุบัน ในแต่ละวิชาเอก 28 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


ที่มีในบัญชี เพื่อให้บรรจุให้แต่ละโรงเรียนที่ขาดครู เป็นการรีบด่วน ผมจ�ำได้ว่าให้เรียกบรรจุครูผู้ช่วย ครั้งที่ ๑ ปี ๒๕๕๘ เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม ๒๕๕๘ ณ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ครั้งที่ ๒ ปี ๒๕๕๘ เมื่อวันที่ ๒ มิถุนายน ๒๕๕๘ บรรจุห่างกันเพียง ๗ วัน และครั้งที่ ๓ ปี ๒๕๕๘ เรียกบรรจุครูผู้ช่วย เมื่อวันที่ ๑๕ มิถุนายน ๒๕๖๐ ห่างจากครั้งที่ ๒ เพียง ๑๓ วัน และครั้งที่ ๔ เมื่อวันที่ ๔ สิงหาคม ๒๕๕๘ เป็นการบรรจุครูผู้ช่วยเพิ่มเติม เนื่องจาก มีผู้สละสิทธิ์ สิ่งที่ผมด�ำเนินการครั้งนี้ มีผู้ได้ประโยชน์ ๒ ส่วน คือ โรงเรียนที่ขาดครู ได้รับครูผู้ช่วยไปสอนนักเรียน และ ผู้ที่สอบขึ้นบัญชีไว้ ซึ่งควรได้รับโอกาสและสิทธิ์ที่พวกเขาควรได้รับ จากการด�ำเนินการของผมท�ำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ภายในโรงเรียน โรงเรียนพึงพอใจมากที่ได้รับครูผู้ช่วยมาบรรจุใหม่และตรงกับวิชาเอกที่ขาดแคลน ส�ำหรับผู้ที่สอบ ขึ้นบัญชีต่างก็ดีใจที่ สพม.๒ เรียกมาบรรจุ ซึ่งพวกเขาเหล่านั้น รอวันที่ได้รับการบรรจุ การบรรจุครูที่ขึ้นบัญชีไว้ ได้ท�ำ ต่อเนื่อง และรวดเร็ว จนได้รับค�ำชื่นชมจากผู้ที่มาบรรจุผู้ปกครองและญาติของผู้ที่มาบรรจุฯ ผมให้เจ้าหน้าที่กลุ่มบริหารงานบุคคล ด�ำเนินการต่อเนื่อง และเรียกมาบรรจุ วิชาเอกที่ขึ้นบัญชีไว้บางวิชาเอก หมดบัญชี โดยเฉพาะวิชาเอกสังคมศึกษา ภาษาไทย คณิตศาสตร์ จะหมดบัญชีก่อน เมื่อทาง สพฐ.เปิดสอบครูผู้ช่วยฯ สพม.๒ ขอเปิดสอบฯ ด้วย เพราะบางวิชาเอกหมดจากบัญชี บางวิชาเอกไม่มีเหลือ แต่โรงเรียนยังขาดแคลนอยู่ จาก วันเปิดรับสมัครครูผู้ช่วย ได้มีโอกาสพูดคุยกับผู้ที่มาสมัคร ว่าท�ำไมเลือกมาสมัครสอบฯ ที่ สพม.๒ เพราะต่างจังหวัด ก็เปิดวิชาเอกเดียวกัน ซึ่งค�ำตอบของผู้สมัครฯ คือ สพม.๒ เรียกบรรจุเร็วมาก ก่อนมาสมัครสอบฯ ผู้สมัครได้วิเคราะห์ การเรียกบรรจุจากบัญชีแต่ละเขตพื้นที่การศึกษา โอกาสการเรียกบรรจุมีมาก คือ สพม.๒ นี่คือการเปลี่ยนวิกฤตให้เป็น โอกาส โรงเรียนขาดครูน้อยลง และได้บรรจุครูที่ตรงกับวิชาเอกที่ขาดมากที่สุด

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 29


ผมอยู่ สพม.๒ เห็นบุคลากรในแต่ละกลุ่ม นั่งท�ำงานในสภาพที่แออัด ผมจึงให้จัดสถานที่ใหม่ ให้โต๊ะหันหน้าไป ทิศทางเดียวกัน เอกสารที่ไม่จ�ำเป็นให้เก็บและลงทะเบียนเก็บให้เป็นระบบระเบียบของทางราชการ เพราะว่าต่อจากนี้ ไปการการเก็บเอกสารจะน้อยลง เมื่อใช้ระบบงานสารบรรณอิเลกทรอนิกส์ หรือ My office ไม่ต้อง Printout ออกมา สามารถเก็บไว้ในระบบได้ นอกจากเอกสารบางเรื่องต้องใช้เอกสารประกอบในการด�ำเนินงานหรือเอกสารตัวจริง เมื่อ จัดโต๊ะท�ำงานกันใหม่แล้ว ท�ำให้สถานที่ดูกว้างขวาง แต่ห้องประชุมมีอยู่แค่ ๓ ห้องเล็กๆ ผมเริ่มปรับผังอาคาร สพม.๒ ท�ำห้องประชุมใหม่ถึงไม่กว้างใหญ่มากนัก แต่ก็สามารถบรรจุผู้เข้าประชุมได้ถึง ๖๐ คน ได้พอดี นอกจากนี้ มีการปรับภูมิทัศน์ของส�ำนักงาน และขยายห้องกลุ่มบริหารการเงินและสินทรัพย์ อ�ำนวยความสะดวก เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวกับการเบิกจ่ายและมีพื้นที่ส�ำหรับต้อนรับผู้มาติดต่อ โดยเฉพาะผู้ที่เกษียณอายุราชการ จัดที่นั่งเพื่อรอ รับบริการพร้อมมีน�้ำบริการให้ดื่ม นอกจากนี้ จัดท�ำห้องประชาสัมพันธ์ ของส�ำนักงาน เพื่อเป็นจุดประชาสัมพันธ์-ติดต่อ สอบถาม การขยายห้องและปรับห้องใหม่ทุกอย่างมีความเหมาะสมพอดี ในส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ผมท�ำงานกับรองผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต ๒ จ�ำนวน ๔ คน คือ นายวิจิตร วิทยาวราพงศ์ รองผู้อ�ำนวยการ ดูแลกลุ่มบริหารงานบุคคล กลุ่มนโยบายและแผน และศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการศึกษา นายอารมณ์ บ้านใหม่ รองผู้อ�ำนวยการ ดูแล กลุ่มบริหารงานการเงินและสินทรัพย์ นายชวลิต นกขุนทอง รองผู้อ�ำนวยการ ดูแลกลุ่มส่งเสริมการจัดการศึกษา และ กลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษา นายละเอียด แคล่วคล่อง รองผู้อ�ำนวยการ ดูแลกลุ่มอ�ำนวยการ ส่วนหน่วยตรวจสอบภายใน ให้ขึ้นตรงกับผม รองผู้อ�ำนวยการ ๔ คน ท�ำงานกับผมเข้าใจกันเป็นอย่างดี แต่พอสิ้นเดือน กันยายน ๒๕๕๙ มีรองผู้อ�ำนวยการ ๒ คน เกษียณอายุราชการ คือ นายวิจิตร วิทยาวราพงศ์ และนายละเอียด แคล่วคล่อง ผมยังคงมีรองผู้อ�ำนวยการ ๒ คน กับการบริหารงานใน สพม.๒ และโรงเรียน ๕๒ โรงเรียนในสังกัด

30 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


การท�ำงานด้านโรงเรียน มีการประชุมผู้บริหารโรงเรียนในสังกัด โดย ก�ำหนดการประชุม ๒ เดือนต่อครั้ง ท�ำให้เกิดการวิตกกังวลว่าจะเป็นไปใน ทิศทางใด แต่ผมคิดมากไป เพราะผู้บริหารโรงเรียนทุกคนให้ความร่วมมือ ทุกเรื่อง ไม่ว่าเรื่องนโยบาย การบริหารจัดการภายในโรงเรียน มิตรภาพ ความเป็นพี่ เป็นน้อง ให้ความร่วมมือและช่วยการดูแล สพม.๒ เป็นอย่างดียิ่ง ผมจึงเริ่มน�ำการจัดการศึกษาในศตวรรษที่  ๒๑  เข้ามามีบทบาทในโรงเรียน โดยให้ โรงเรี ย นได้ เ ห็ น ว่ า การศึ ก ษานั้ น จะต้ อ งเป็ น ในรู ป แบบและ ทิศทางใด เพื่อน�ำไปพัฒนาครูผู้สอนในโรงเรียนให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ผมได้รับเชิญจากโรงเรียนในสังกัด ให้เป็นประธานในพิธีเปิดการ อบรมฯ พร้อมบรรยายพิเศษ ผมน�ำเรื่องการจัดการศึกษาในศตวรรษ ที่ ๒๑ ไปบรรยาย ครูและผู้ที่เข้าประชุมสนใจมาก เพราะเป็นเรื่องที่ ไม่ยากแก่การปฏิบัติในการจัดระบบการเรียนการสอนเข้าสู่ในศตวรรษ ที่ ๒๑ แต่ต้องรู้ว่าการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ ๒๑ มีกระบวนการ และขั้นตอนอย่างไร ผมบรรยายเรื่องศตวรรษที่ ๒๑ ครบ ๕๒ โรงเรียน และบรรยายให้ครูผู้ช่วยที่ได้รับการบรรจุและแต่งตั้งเป็นข้าราชการครูได้ฟังเพื่อน�ำไปใช้ในการจัดการเรียนการสอนให้ เกิดประสิทธิผลมากขึ้น ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 31


ครูผู้ช่วยที่ได้รับการบรรจุและแต่งตั้งเป็นข้าราชการครู ซึ่งยังไม่ได้รับการพัฒนา ผมให้กลุ่มบริหารงานบุคคล ด�ำเนินการจัดพัฒนาครูผู้ช่วย เพื่อเพิ่มศักยภาพ ประจ�ำปี ๒๕๕๘ เมื่อวันที่ ๒๗-๒๘ กรกฎาคม ๒๕๕๘ ณ รอยัลฮิลส์ กอล์ฟ รีสอร์ท แอนด์ สปา จังหวัดนครนายก เป็นครั้งแรกที่ครูผู้ช่วยได้รับการพัฒนาในยุคที่ผมมาอยู่ สพม.๒ และ ในปี ๒๕๕๙ ได้มีการจัดโครงการพัฒนาครูผู้ช่วย เพื่อเพิ่มศักยภาพ หลายครั้ง โดยการบรรจุครูผู้ช่วยในแต่ละครั้งมี จ�ำนวนมาก เมื่อดูจ�ำนวนที่บรรจุครูผู้ช่วย ๓๐๐ คนขึ้นไป สพม.๒ จะด�ำเนินการจัดพัฒนาครูผู้ช่วย เพื่อให้ครูผู้ช่วยใหม่ ได้รับทราบบทบาทและวิถีของความเป็นครู เช่น การจัดท�ำแผนการจัดการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ฯลฯ และสิทธิประโยชน์ของตนเองที่พึงได้รับจากทางราชการ

จากใจดวงนี้ เพื่อ...แผ่นดินถิ่นก�ำเนิด ผมปฏิบัติหน้าที่เป็น ผอ.สพม.๒ แต่สิ่งหนึ่งที่ผม ไม่เคยลืมคือ ผืนแผ่นดินที่ตนเองเกิดและเติบโต จนมีการ งานมั่นคงและได้ดี คือแผ่นดินไทยตอนใต้ หรือภาคใต้ ผมยังคงร่วมงานโครงการรินน�้ำใจสู่น้องชาวใต้ โครงการ โรงเรียนอุปถัมภ์(ครอบครัวอุปถัมภ์) มาโดยตลอด ด้วย ความมุ่งมั่นตั้งใจจริง  ผมได้รับโล่ผู้สนับสนุนโครงการ รินน�้ำใจสู่น้องชาวใต้ และโครงการโรงเรียนอุปถัมภ์ (ครอบครัวอุปถัมภ์) เมื่อวันที่ ๒๘ กันยายน ๒๕๕๘ ณ หอประชุมบุณยเกตุ ส�ำนักงานเลขาธิการคุรุสภา กระทรวงศึกษาธิการ มีโรงเรียน สังกัด สพม.๒ หลาย โรงเรียนที่ได้รับโล่และเกียรติบัตร ในโครงการดังกล่าวด้วย เมื่อผมปฏิบัติหน้าที่ ต�ำแหน่ง ผอ.สพม.๒ ได้ ประมาณ ๖ เดือน สพฐ.ได้มีค�ำสั่ง มอบหมายให้ นายไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ วิทยฐานะผู้อ�ำนวยการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเชี่ยวชาญ ปฏิบัติหน้าที่ ผู้อ�ำนวยการส�ำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย 32 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน อีกหน้าที่หนึ่ง ตั้งแต่วันที่ ๑๐ พฤศจิกายน ๒๕๕๘ เป็นต้นไป ผมมีความภาคภูมิใจและยินดีที่ สพฐ. มอบหมายไว้วางใจผมไปปฏิบัติหน้าที่ผู้อ�ำนวยการส�ำนักบริหารงาน การมัธยมศึกษาตอนปลาย ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อการปฏิบัติภารกิจบางอย่างให้ส�ำเร็จลุล่วง ผมจึงเริ่มไปท�ำงานที่ ส�ำนักงานบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย สพฐ. โดยมิได้ละทิ้งงาน สพม.๒ เพราะผมท�ำงาน กับ สพม.๒ ได้ตลอดเวลา ไม่ว่างานนโยบาย การอนุญาต อนุมัติ หรืองานต่างๆ ที่บุคลากร สพม.๒ เสนอมา จากการ วางระบบสารบรรณ โดยใช้ My office ที่ผมกล่าวไว้ข้างต้น และอาจมีค�ำถามว่า ผมเข้ามา สพม.๒ บ้างหรือไม่ ผมจัด ตารางการท�ำงาน ๑ สัปดาห์ ในวันราชการ (จันทร์-ศุกร์) คือ วันจันทร์-อังคาร ผมเข้ามาปฏิบัติงานที่ ส�ำนักบริหาร งานการมัธยมศึกษาตอนปลาย สพฐ. วันพุธ-วันศุกร์ ผมเข้ามาปฏิบัติงานที่ สพม.๒ ซึ่งผมปฏิบัติหน้าที่ทั้ง ๒ ต�ำแหน่ง โดยไม่เสียหายทางใด ทางหนึ่ง งานที่ได้รับมอบหมายต้องท�ำให้ดีที่สุด งานในต�ำแหน่งก็ต้องท�ำให้ดีที่สุดด้วย เมื่อผมปฏิบัติหน้าที่ผู้อ�ำนวยการส�ำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย ครบ ๑ ปี ในเดือนพฤศจิกายน ๒๕๕๙ ผมขอกลับมาปฏิบัติหน้าผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ เพราะในส่วนที่ผมได้รับ มอบหมายและด�ำเนินการที่ส�ำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน นั้นเป็นไปด้วยดีและมีประสิทธิภาพแล้ว ผมมีความประสงค์มาบริหารงานที่ สพม.๒ อยู่ใกล้ชิดกับโรงเรียนในพื้นที่ ให้มากที่สุด ก่อนที่ผมจะเกษียณอายุราชการ ปี ๒๕๖๐ ปีสุดท้ายของท�ำงาน ปีสุดท้ายของชีวิตข้าราชการ ปีที่ผมเกษียณอายุราชการ ในเดือนกันยายน ๒๕๖๐ นี้ ผมให้ความส�ำคัญกับโรงเรียน ปฏิบัติหน้าที่ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา เขต ๒ อย่างเต็มที่ เต็มก�ำลังและ เต็มความสามารถ ไม่ว่าจะเป็นงานรับเชิญเป็นประธานพิธีเปิด งานบรรยายพิเศษ งานของสมาคมผู้บริหาร งานสมาคม อื่นๆ ผมยินดีร่วมงานเสมอ ผมได้พบความจริงที่ว่าโรงเรียนในกรุงเทพมหานคร มีศักยภาพสูงมาก ภายในโรงเรียนมีการ บริหารจัดการแบบมีส่วนร่วม จากคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน สมาคมผู้ปกครองและครู เครือข่ายผู้ปกครอง และครู สมาคมศิษย์เก่า และอีกหลายสมาคม หลายเครือข่าย ล้วนมีส่วนช่วยเหลือโรงเรียนทุกด้าน ทั้งด้านพัฒนา อาคาร สถานที่ การจัดการศึกษาของโรงเรียน ซึ่งทุกคน ทุกฝ่าย เต็มใจและเต็มที่ในการมีส่วนร่วมเพื่ออนาคตลูกหลาน ในวันข้างหน้า จากการที่ได้เข้าไปโรงเรียนในสังกัด ๕๒ โรงเรียนบ่อยครั้ง ท�ำให้เห็นว่าภายในโรงเรียนมีความพร้อมเกือบทุกอย่างแล้ว สิ่งที่ผมเห็นหลายโรงเรียนอีกประการหนึ่ง คือ การปลดระวางรถยนต์ที่ไม่ใช้งานแล้ว มีทั้งรถบัสขนาดเล็ก รถยนต์ตู้ ได้ถามผู้บริหารโรงเรียนว่ารถเหล่านี้ไม่ได้ใช้แล้วหรือ ซึ่งค�ำตอบก็คือ รถเหล่านี้ สภาพตัวถังยังดี เครื่องยัง ใช้ได้ แต่ระบบบางอย่างหมดสภาพ และได้รถยนต์ใหม่ๆ มา รถเก่าๆ เลยปลดระวาง ผมนึกเสียดาย นึกถึงโรงเรียน ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 33


ในชนบท ที่ยังไม่มีรถบัส ไม่มีรถตู้ใช้ ผมเลยถามว่ามอบให้กับโรงเรียนในชนบทได้ไหม โรงเรียนตอบรับทันทีว่าได้ ต้อง ขอขอบคุณ โรงเรียนแรกที่มอบรถยนต์เป็นรถปิดอัพ สภาพดี ท�ำเครื่องยนต์ใหม่ สามารถใช้งานได้ คือโรงเรียนเตรียม อุดมศึกษาน้อมเกล้า ในสมัย ดร.กล้าศักดิ์ จิตต์สงวน เป็นผู้อ�ำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาน้อมเกล้า มอบรถ ปิคอัพ ให้กับโรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ ต�ำบลเรียง อ�ำเภอรือเสาะ จ.นราธิวาส ต่อมาโรงเรียนสิริรัตนาธร มอบรถบัส ขนาดเล็กให้กับโรงเรียนบาเจาะ อ.บาเจาะ จ.นราธิวาส

เมื่อวันที่ ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๖๐ ผมน�ำคณะผู้บริหารโรงเรียนสุขุมนวพันธ์อุปถัมภ์ มอบรถตู้สภาพดีพร้อมใช้ ให้กับโรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ อ.รือเสาะ จ.นราธิวาส พร้อมทุนการศึกษา ๑๐,๐๐๐ บาท โรงเรียนเศรษฐบุตรบ�ำเพ็ญ มอบรถตู้สภาพดีพร้อมใช้ให้กับโรงเรียนบูกิตประชาอุปถัมภ์ อ.เจาะไอร้อง จ.นราธิวาส นอกจากนี้ ได้มอบทุนการ ศึกษาให้กับนักเรียนโรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ ในนาม นายบรรลือชัย ผิวสานต์ ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนนวมินทรชินูทิศ สตรีวิทยา ๒ จ�ำนวน ๕๐,๐๐๐ บาท และในนามโรงเรียนพระโขนงพิทยาลัย จ�ำนวน ๑๐,๐๐๐ บาท โรงเรียนเรียงราษฎร์ และโรงเรียนบูกิตประชาอุปถัมภ์ จ.นราธิวาส ได้รับทุนการศึกษาจากโรงเรียน สังกัด สพม.๒ เป็นจ�ำนวนมาก ซึ่งผู้บริหารโรงเรียนทุกคน เต็มใจในการมอบทุนการศึกษานี้ ทุนการศึกษานี้เรียกได้ว่า ได้มาด้วย ความสามารถของผู้บริหารโรงเรียนทุกคนจริงๆ เพราะการจัดการประชุมผู้บริหารโรงเรียนในแต่ละครั้ง มีกิจกรรม มวลชนสัมพันธ์ เพื่อให้เกิดบรรยากาศพี่น้องใกล้ชิด ผูกมิตรสัมพันธ์ สิ่งที่ขาดไม่ได้ก็คือ คาราโอเกะ ผู้บริหารโรงเรียน คนใดร้อง ๑ เพลง จะต้องบริจาคคนละ ๕๐๐-๑,๐๐๐ บาท ในแต่ละครั้งจะได้จ�ำนวนเงินเป็นหมื่น เมื่อรวมกัน หลายครั้งได้เงินพอที่จะน�ำไปจัดท�ำห้องเรียนในศตวรรษที่ ๒๑ ให้แก่โรงเรียนบูกิตประชาอุปถัมภ์ อ.เจาะไอร้อง จ.นราธิวาส 34 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


นอกจากนี้โรงเรียนสตรีศรีสุริโยทัย มอบเครื่อง Computer สภาพดี จ�ำนวนหลายเครื่องเพื่อน้องโรงเรียนบูกิตประชาอุปถัมภ์ ไว้ใช้ส�ำหรับห้องเรียน ในศตวรรษที่ ๒๑ ผมขอย้อนไปในช่วงเดือนมกราคม ๒๕๖๐ ทางภาคใต้เกิดอุทกภัย อย่างร้ายแรง มาตั้งแต่ปลายปี ๒๕๕๙ กระทรวงศึกษาธิการ และส�ำนักงาน คณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ประชุมส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ให้จัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือนักเรียนและโรงเรียนที่ประสบภัยน�้ำท่วม

และได้แบ่งโซนให้ความช่วยเหลือฯ ซึ่งส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ได้รับมอบหมายให้ความช่วย เหลือจังหวัดพัทลุง เมื่อได้รับนโยบายมา ผมด�ำเนินการจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือนักเรียนและโรงเรียนที่ประสบภัยน�้ำท่วม ที่ สพม.๒ และขอความร่วมมือโรงเรียนในสังกัด ๕๒ โรงเรียน ซึ่งได้รับร่วมมือร่วมใจบริจาคสิ่งของและเงิน โรงเรียน ประชาสัมพันธ์ให้นักเรียนได้ร่วมบริจาคฯ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วจะบริจาคเป็นเงิน เพราะสิ่งของนั้นมีบ้างเล็กน้อย และหาก น�ำสิ่งของไปมอบคงไม่สะดวก และอีกประการหนึ่งถ้ามีหน่วยงานอื่น มีสิ่งของบริจาคคงจะใช้ไม่ทัน หมดอายุก่อนใช้ อย่างแน่นอน ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ร่วมกับโรงเรียนในสังกัด ร่วมใจบริจาคเงินและมอบเงินช่วยเหลือ นักเรียนและโรงเรียนที่ประสบภัยน�้ำท่วม โดยได้ด�ำเนินการมอบเงินช่วยเหลือนักเรียนและโรงเรียนที่ประสบภัยน�้ำท่วม ภาคใต้ จังหวัดพัทลุง ครั้งที่ ๑ เมื่อวันที่ ๑๔ มกราคม ๒๕๖๐ และครั้งที่ ๒ เมื่อวันที่ ๒๐ มกราคม ๒๕๖๐ ได้ยอดเงิน บริจาค ทั้งสิ้นจ�ำนวน ๑,๓๖๖,๕๔๗ บาท (หนึ่งล้านสามแสนหกหมื่นหกพันห้าร้อยสี่สิบเจ็ดบาท) มอบให้ ส�ำนักงาน ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 35


เขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาจังหวัดพัทลุง เขต ๒ เพื่อไว้บริหารจัดการ และมอบให้โรงเรียนบ้านท่าเนียน โรงเรียน วัดสุภาษิตาราม โรงเรียนบ้านบางมวง โรงเรียนบ้านแหลม โรงเรียนวัดบางขวน โรงเรียนบ้านหาดไขเต่า โรงเรียน วัดแตระ และโรงเรียนวัดชุมประดิษฐ์ จังหวัดพัทลุง

ผมพร้อมด้วยคณะผู้บริหารโรงเรียน และบุคลากรใน สพม.๒ นั่งเรือหางยาวระหว่างทางฝนตกโปรยปรายตลอด เวลา เพื่อเข้าไปดูสภาพโรงเรียนและเยี่ยมบ้านนักเรียนที่ถูกน�้ำท่วมอย่างหนัก จ�ำนวน ๕ คน นอกจากนี้ได้มอบให้ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๒ (นครศรีธรรมราช-พัลุง) เพื่อไว้บริหารจัดการและมอบให้โรงเรียน ปากพะยูนพิทยาคาร โรงเรียนหารเทารังสีประชาสรรค์ ภารกิจทุกอย่างที่พวกเราชาว สพม.๒ ได้รับมอบหมายล้วนมีความส�ำคัญ มีความภาคภูมิใจ เต็มใจ และเต็มที่ ในการกระท�ำภารกิจครั้งนี้ส�ำเร็จลุล่วงด้วยดี หลังจากนั้นไม่กี่เดือน ผมมีโอกาสกลับไปที่จังหวัดพัทลุงอีกครั้ง พบว่า สภาพน�้ำท่วมได้ลงลดกลับสภาพสู่ปกติแล้ว ดีใจและโล่งใจครับ

36 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


จากวันนั้นสู่ความภาคภูมิใจในวันนี้ ก่อนที่ผมเกษียณอายุราชการ สิ่งที่ผมตั้งใจจะพัฒนาส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ให้สมบูรณ์ ที่สุด คือ การจัดหาเครื่องเสียงในห้องประชุม จอมพล ป.พิบูลสงคราม ซึ่งเป็นห้องประชุมใหม่ได้มีการปรับจากห้องท�ำงาน กลุ่มอ�ำนวยการและขยายออกมาเพิ่มเติม ท�ำเป็นห้องประชุม บรรจุผู้เข้าประชุมได้ประมาณ ๖๐ คน เมื่อห้องประชุม เสร็จ แต่ไม่มีงบประมาณในการจัดซื้อเครื่องเสียงดีๆ ได้ ผมตั้งใจติดตั้งเครื่องเสียงให้ได้ก่อนเกษียณอายุราชการ และ สิ่งที่ผมตั้งใจได้เป็นจริง ผมติดตั้งเครื่องเสียงยี่ห้อ Bose คุณภาพดี เสียงดี ก่อนเกษียณอายุ ๒ เดือนครับ

แม้ว่าผมจะเกษียณอายุราชการในเดือนกันยายน ๒๕๖๐ ผมไม่เคยที่จะหยุดพัฒนาครู ผมให้กลุ่มบริหารงาน บุคคล สพม.๒ ด�ำเนินการพัฒนาครูผู้ช่วย จ�ำนวน ๔๐๓ คน ตามโครงการพัฒนาครูผู้ช่วยเพื่อเพิ่มศักยภาพ รุ่นที่ ๒ ประจ�ำปีงบประมาณ ๒๕๖๐ เมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม - ๑ สิงหาคม ๒๕๖๐ และผมด�ำเนินการพัฒนาครูผู้ช่วย รุ่นที่ ๓ ประจ�ำปีงบประมาณ ๒๕๖๐ เป็นรุ่นสุดท้ายที่ผมด�ำเนินการพัฒนาครูผู้ช่วย เมื่อวันที่ ๒๘-๓๐ สิงหาคม ๒๕๖๐ จ�ำนวน ๒๐๐ กว่าคน ซึ่งผมเห็นว่ามีความจ�ำเป็นอย่างยิ่งที่ครูผู้ช่วยต้องได้รับการพัฒนาฯ ให้เข้าใจถึงบทบาท การจัดท�ำ หลักสูตร การเขียนแผนการจัดการเรียนรู้ ไม่เฉพาะครูผู้ช่วยที่ผมพัฒนาฯ แม้แต่พนักงานขับรถยนต์โรงเรียนและของส�ำนักงานฯ ผมได้ให้ความส�ำคัญ ไม่น้อยกว่ากัน ผมท�ำโครงการเสริมสร้างสมรรถนะเพิ่มศักยภาพพนักงานขับรถยนต์ สืบสานพระราชปณิธานของ ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 37


พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จัดเป็น ๒ รุ่น ๆ ละ ประมาณ ๕๐-๖๐ คน โดยให้ พนั ก งานขั บ รถยนต์   เดิ น ทางโดย เครื่องบิน ซึ่งอย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต ของพนักงานขับรถยนต์ของโรงเรียน ได้ประสบการณ์ในการนั่งเครื่องบิน ผมน�ำและพาไปศึกษาดูงานศูนย์พัฒนาการศึกษาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชด�ำริ และพระต�ำหนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัดนราธิวาส ผมมั่นใจว่าทุกคนได้รับความรู้และมีความสุขในการไปศึกษาดูงานครั้งนี้ และก่ อ นเกษี ย ณอายุ ร าชการ เมื่อวันที่ ๗ สิงหาคม ๒๕๖๐ ผม ได้ เ ฝ้ า ทู ล ละอองพระบาทรั บ เสด็ จ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชด�ำเนิน มาทรงเปิดอาคารเรียน อาคารเฉลิมพระเกียรติในโอกาสฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน ๒๕๕๘ ณ โรงเรียน เตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการสุวรรณภูมิ ความประทับใจมิรู้ลืมครั้งนี้ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พระราชทานวโรกาสฉายพระฉายาลักษณ์ นับว่าเป็นพระมหากรุณาธิคุณยิ่ง และเป็นบุญบารมีของผมตลอดชีวิต ของข้าราชการคนนี้

ขออ�ำลา คราเกษียณ เปลี่ยนชีวิต รับราชการ ใจซื่อ ถือฉัตรชัย สามสิบเจ็ด ปีงาน สานภาระ ตามเป้าหมาย เจตจ�ำนง คงความดี ขอขอบคุณ ทุกท่าน ในวันนี้ ขอขอบคุณ ทุกท่าน เคยมอบใจ

38 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง

ด้วยดวงจิต มั่นคง มิสงสัย ด้วยกายใจ รักชาติ เป็นราชพลี ด้วยมานะ เกื้อก่อ ต่อหน้าที่ ด้วยศักดิ์ศรี เสมาทอง ผ่องอ�ำไพ ขอขอบคุณ คนดี เคยอาศัย ขอจดจ�ำ ตลอดไป ขอขอบคุณ

ไพรัช แสงทอง ๓๐ กันยายน ๒๕๖๐


ด้วยรักและยินดี แด่...ผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง ดิฉันมีความเต็มใจเป็นอย่างมากที่ได้เขียนถึงท่าน ผอ.ไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงาน เขตพื้นทีก่ ารศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ในโอกาสที่จะเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ นี้ ท่าน ผอ.ไพรัช แสงทอง นับได้ว่าเป็นคนเก่งและมีประสบการณ์ในการท�ำงานด้านการศึกษา มาทุกระดับตั้งแต่เป็นครูผู้สอนจนเป็นผู้บริหารในต�ำแหน่งครูใหญ่ อาจารย์ใหญ่ ผู้อ�ำนวยการ โรงเรียน รวมทั้งมาด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดนราธิวาส และเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านวิจัยของ สพฐ. ต่อมาเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหารเป็นเขตพื้นที่  ท่านก็ได้รับการแต่งตั้งให้ด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการ เขตพื้นที่การศึกษาอีกหลายแห่ง จนมาด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ซึ่งมี นักเรียนและครูมากที่สุด นั่นหมายถึงการได้รับความไว้วางใจให้ดูแลรับผิดชอบงานต่างๆ ทั้งด้านนโยบาย ด้านบริหาร ด้านการอ�ำนวยการ และการประสานงานที่มีประสิทธิภาพมากมาย ซึ่งท่านก็ปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างดียิ่ง เป็นที่เคารพรัก และชื่นชมจากผู้ร่วมงานเป็นอันมาก ส่วนตัวดิฉันมีความคุ้นเคยกับท่านมาตั้งแต่เมื่อครั้งที่เป็นผู้บริหารโรงเรียน และเมื่อมีการอบรมหลักสูตรผู้บริหาร ระดับสูงซึ่งดิฉันเป็นประธานรุ่น ได้มีโอกาสท�ำงานร่วมกันหลายอย่างหลายประเภท จึงเห็นความสามารถตลอดจน อุปนิสัยใจคอ โดยเฉพาะความมีน�้ำใจที่น่าชื่นชมยิ่ง แม้ระยะหลังจะไม่ได้พบกัน ก็มั่นใจว่าท่านจะประสบความส�ำเร็จ ในชีวิตการงาน และเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานตลอดไป ในโอกาสที่ท่าน ผอ.ไพรัช แสงทอง จะเกษียณอายุราชการดิฉันจึงขอส่งความรักและความปรารถนาดีมายังท่าน อีกครั้งหนึ่ง และขออ�ำนวยพรให้ท่านมีความสุขเกษมส�ำราญในชีวิตหลังเกษียณพร้อมใช้ประสบการณ์ที่มากมายในชีวิต ให้เป็นประโยชน์ต่อการศึกษา และสังคมตลอดไป (คุณหญิงลักขณา แสงสนิท)

8

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัด...คนสุดท้าย ตลอดระยะเวลาเกือบ ๒๐ ปี ที่ผมได้มีโอกาสรู้จัก ท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง ตั้งแต่เป็นผู้อ�ำนวยการโรงเรียน ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดนราธิวาส ที่หนุ่มที่สุดใน ประเทศไทย เราติดต่อประสานสัมพันธ์ทั้งในความเป็นส่วนตัว ความเป็นเพื่อน เป็นพี่ เป็น น้อง และการท�ำงานที่ต้องแก้ปัญหาตัดสินใจร่วมกัน จนบังเกิดผลส�ำเร็จและภาคภูมิใจมาจนถึง ทุกวันนี้ หลายคนคงคิดและมีความรู้สึกเช่นเดียวกับผมว่า ผู้อ�ำนวยการไพรัช คือ นักต่อสู้ที่มี ความอดทนต่อแรงเสียดทานรอบด้าน มีความมุ่งมั่น รอคอยเวลาเพื่อพิสูจน์ให้ทุกคนเห็นว่า ท่านเป็นนักบริหารที่มาก ด้วยประสบการณ์ ความรู้ ความสามารถ มีมนุษย์สัมพันธ์อันดีเลิศ จนสามารถบริหารจัดการโรงเรียนและหน่วยงาน จนประสบผลส�ำเร็จอย่างดียิ่ง ถึงแม้ว่าวิถีชีวิตของไพรัช จะผกผัน ลุ่ม ๆ ดอนๆ เสี่ยงเป็น เสี่ยงตาย ชีวิตเหมือนเส้นกราฟขึ้นๆ ลงๆ แต่จิตใจ ที่มุ่งมั่นไม่เคยย่อท้อ พ่ายแพ้ต่อโชคชะตาและปัญหาอุปสรรคใดใด เขาคือ บุคคลเชิงสัญลักษณ์ที่ได้หล่อหลอมมาจาก ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดรุ่นพี่ ที่แสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรม คุณภาพ อัตลักษณ์ที่เป็นแบบอย่างในการท�ำงาน ความจริงใจที่มีต่อทุกคน ความปรารถนาดีที่มีต่อผู้บังคับบัญชา ต่อเพื่อน และผู้ร่วมงาน ตลอดจนความกตัญญูต่อผู้มี พระคุณและแผ่นดิน ใช้คุณธรรม น�ำการบริหาร ผมรู้สึกใจหาย เสียดายผู้อ�ำนวยการไพรัช ที่ต้องเกษียณอายุไปตาม วิถีของทางราชการ ไม่มีอีกแล้วต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัด เขาคือคนสุดท้ายที่ยังหลงเหลืออยู่ในระบบ ราชการ ไพรัช สมควรได้รับการยกย่อง สรรเสริญ ให้เป็นนักบริหารมืออาชีพที่มีคุณลักษณะทางวิชาชีพและคุณลักษณะ ส่วนบุคคลผสมผสานกันอย่างกลมกลืน ถือเป็นแบบอย่างที่ดีของนักบริหารทุกคน ในโอกาสนี้ ผมขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย ตลอดจนคุณความดีที่ท่านได้กระท�ำ โปรดบันดาลประทานพรให้ท่านและครอบครัว ประสบแด่ความสุข ความสมหวัง มีสุขภาพพลานามัยที่สมบูรณ์ และ เป็นที่รักของพวกเราตลอดไป

(ดร.นิวัตร นาคะเวช) นายกสภาผู้ปกครองและครูแห่งประเทศไทย อดีตรองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 9


แด่...ท่านไพรัช แสงทอง ผู้เป็นที่รัก ผมกับท่านไพรัช แสงทอง รู้จักคุ้นเคยมาเป็นระยะเวลายาวนาน นับตั้งแต่กรมสามัญศึกษา กรมวิชาการ ส�ำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ และส�ำนักงานปลัดกระทรวง ศึกษาธิการ หลอมรวมกันเป็น ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ตั้งแต่ปี ๒๕๔๖ ท่านไพรัช แสงทอง ปฏิบัติหน้าที่ในฐานะผู้อ�ำนวยการเขตพื้นที่การศึกษาทางภาคใต้ โดยเฉพาะ สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นที่รู้จักกันในแวดวงการศึกษาอย่างดี ด้านพัฒนาคุณภาพการศึกษา ต้องเสี่ยงภัยในการเดินทางตรวจราชการในเขตพื้นที่ ท่านไพรัชมีผลงานโดดเด่นในสายตาผมเมื่อมาอยู่เขตพื้นที่จังหวัด สงขลา ด�ำเนินโครงการเด็กดีมีที่เรียน นับว่าท่านไพรัช แสงทอง ด�ำเนินกิจกรรมนี้อย่างเข้มข้น ส�ำหรับเด็กที่มีคุณธรรม และได้ศึกษาต่อในมหาวิทยาลัย ท่านไพรัช แสงทอง ย้ายมาเป็นผู้เชี่ยวชาญอยู่ที่ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษา ขั้นพื้นฐาน ได้พักหนึ่ง กลิ่นอายของผู้อ�ำนวยการเขตพื้นที่ยังหอมหวลชวนถวิล ท่านไพรัช แสงทอง กลับไปเป็น ผู้อ�ำนวยการเขตมัธยมศึกษาที่กระบี่-ตรัง อีกครั้งหนึ่ง ไม่นานก็ย้ายมาอยู่ที่กรุงเทพมหานคร เขต ๒ ผมกับท่านไพรัช แสงทอง ได้ร่วมงานกันอย่างจริงจังอีกครั้งหนึ่ง ผมในฐานะ ประธาน อกคศ. ท่านไพรัช แสงทอง ในฐานะเลขานุการ จะเห็นได้ว่าท่านใช้เวลาไม่นานที่จะท�ำความรู้จักครู ผู้บริหารในเขตมัธยมศึกษา เขต ๒ กรุงเทพมหานคร และรู้อย่าง ลึกซึ้ง ท่านไปเยี่ยมเยียนโรงเรียนในสังกัดของทุกท่านทุกโรง โดยใช้เวลาไม่นานนัก จุดเด่นของท่านคือ เป็นผู้มีความ ยุติธรรม รักเพื่อนพ้อง รักผู้ใต้บังคับบัญชา มีความซื่อสัตย์สุจริตเป็นที่ตั้ง โดยเฉพาะเรื่องของบุคลากร ท่านไพรัช แสงทอง ท่านให้ความเป็นธรรมกับผู้ใต้บังคับบัญชาของท่านอย่างเสมอภาค กลั่นกรองอย่างละเอียด สามารถตอบ รายละเอียดให้คณะกรรมการได้อย่างชัดเจนและถูกต้อง ตลอดจนการพิจารณาความดีความชอบ จะเห็นได้ว่าท่าน ไพรัช แสงทอง บริหารจัดการบุคลากรด้วยความเป็นธรรมและเสมอภาค ในวาระที่ท่านจะเกษียณอายุราชการ วันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๖๐ นี้ ผมขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายในสากลโลก ช่วยดลบันดาลให้ท่านไพรัช แสงทอง และครอบครัวประสบความสุข ความเจริญ สุขภาพแข็งแรง และยังเป็นก�ำลังของการศึกษาเพื่อพัฒนาประเทศชาติต่อไป (นายวินัย รอดจ่าย) อดีตรองปลัดกระทรวงศึกษาธิการ 10 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


นักบริหารชายแดนใต้ ผมมีโอกาสได้รู้จักมักคุ้นกับ ผอ.ไพรัช แสงทอง เมื่อครั้งที่ ผอ.ไพรัช แสงทอง เข้ารับการ ฝึกอบรมผู้ที่ได้รับการคัดเลือกให้ด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัด ผมเป็นวิทยากร พี่เลี้ยง และนับเป็นการฝึกอบรมหลักสูตรผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดรุ่นสุดท้ายของกรมสามัญ ผอ.ไพรัช แสงทอง เป็นชาวจังหวัดนราธิวาส เริ่มรับราชการครู ที่จังหวัดนราธิวาส เข้าสู่ต�ำแหน่ง ผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาที่จังหวัดนราธิวาส และเป็นผู้บริหารโรงเรียนมัธยมศึกษาในจังหวัด นราธิวาส หลายโรงเรียน และได้ย้ายไปด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการโรงเรียนเบตง “วีระราษฎร์ประสาน” อ�ำเภอเบตง จังหวัดยะลา จากนั้นเข้าด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดนราธิวาส จึงมีความสนิทสนมกับผมมากยิ่งขึ้น ในฐานะที่ผมด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดอยู่ก่อนแล้ว ผมได้ติดตามและรับทราบการท�ำงานของ ผอ.ไพรัช แสงทอง มาตลอด จนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้ ท่านเป็นผู้บริหารเขตพื้นที่การศึกษาที่มีความรู้ ความสามารถและ ประสบการณ์สูงยิ่ง ที่สามารถครองตน ครองคน ครองงาน โดยเฉพาะแทบทุกจังหวัดชายแดนใต้ เช่น นราธิวาส ยะลา สงขลา สตูล ตรัง กระบี่ พัทลุง ผลการปฏิบัติงานของท่านเป็นที่ยอมรับกันทั่วไป ท่านจึงเป็นที่รักนับถือในวงการศึกษา ชายแดนภาคใต้เป็นอย่างยิ่ง แม้ว่าท่านจะได้ย้ายมาด�ำรงต�ำแหน่ง ผอ.สพม.๒ และมีโอกาสปฏิบัติหน้าที่ ผอ.สมป. ท่านก็มุ่งมั่น อุทิศตน มีภาวะผู้น�ำสูงมาก ที่สามารถน�ำพาทุกโรงเรียนในสังกัด ได้พัฒนาไปสู่คุณภาพอย่างต่อเนื่อง อย่างมีประสิทธิภาพ นับเป็นแบบอย่างนักบริหารมืออาชีพอย่างแท้จริง ให้แก่ผู้บริหารรุ่นน้อง ๆ ได้เป็นอย่างดียิ่ง ในโอกาสที่ท่านมีอายุครบ ๖๐ ปีในปีนี้ ผมขออัญเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั่วสากลโปรดดลบันดาลประทานพรให้ท่าน และครอบครัวจงประสบแต่ความสุขความเจริญ ตลอดนิรันดร์กาลเทอญ

(นายปรีชา จิตรสิงห์) อดีตผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 11


ผู้อ�ำนวยการคุณภาพ คนกรมสามัญศึกษา ที่ยังด�ำรงต�ำแหน่งผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา กระทรวง ศึกษาธิการ ถึงปัจจุบันคงเหลือไม่กี่คน หนึ่งในนั้น คือ ผู้อ�ำนวยการ “ไพรัช แสงทอง” ผู้อ�ำนวยการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ท่านมีประวัติรับราชการที่ยาวนาน เริ่มตั้งแต่ ต�ำแหน่งครู ครูใหญ่ อาจารย์ใหญ่ ผู้อ�ำนวยการโรงเรียน ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัด ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสุดท้าย ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต ๒ ผมได้มีโอกาสท�ำงานร่วมกับท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง ครั้งหนึ่งที่จังหวัดตรัง ซึ่งท่านได้ย้ายมาด�ำรงต�ำแหน่ง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๓ (ตรัง-กระบี่) ขณะนั้น ผมท�ำหน้าที่เป็นประธาน อนุกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๓ จึงรู้ว่า ผู้อ�ำนวยการ “คุณภาพ” อย่างท่านหาได้ยาก เป็นบุคคลที่ทันสมัย มีความเป็นกันเอง เปี่ยมด้วยรอยยิ้ม มิตรภาพและ ความจริงใจ อุทิศตนเพื่อสังคม และรับผิดชอบภารกิจในหน้าที่อย่างเต็มก�ำลังมาโดยตลอด มีบุคลิกภาพที่สุขุม และมี มนุษย์สัมพันธ์ ท�ำให้การท�ำงานในหน้าที่เป็นไปด้วยความราบรื่น ประสบความส�ำเร็จ ถือเป็นแบบอย่างที่ดี ควรแก่การ ยกย่องสรรเสริญอย่างยิ่ง ในโอกาสเกษียณอายุราชการ ของท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง ผมขออาราธนาคุณพระศรีรัตนตรัย และ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย รวมทั้งคุณความดีทั้งปวงที่ท่านได้กระท�ำมาตลอดชีวิตราชการ ได้โปรดดลบันดาลให้ท่านและ ครอบครัว มีความสุข ส�ำเร็จกิจในทุกประการ

(นายสมพงษ์ แคนยุกต์) อนุกรรมการศึกษาธิการจังหวัดตรัง 12 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


"สุภาพบุรุษนักบริหารในดวงใจ" เนื่องในวาระครบรอบเกษียณอายุราชการ ท่านไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ท่านเป็นบุคคลที่ผมเคารพรักและนับถือเป็นอย่างยิ่ง ผมอยู่ ภาคอีสาน จังหวัดนครราชสีมา ท่านอยู่ภาคใต้ไกลถึงจังหวัดนราธิวาส ด้วยหน้าที่ราชการ ท�ำให้ ได้มาพบกันนับเป็นวาสนา ผมได้มีโอกาสท�ำงานร่วมกับท่าน ในฐานะผู้ใต้บังคับบัญชาที่กรุงเทพฯ ผมศรัทธาในความวิริยะ อุตสาหะของท่าน มาโดยตลอด ท่านมีความมุ่งมั่น ในการพัฒนาองค์กร ค�ำนึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวม ท�ำงานร่วมกับผู้อื่นด้วยความรัก ความเข้าใจ สร้างขวัญและก�ำลังใจแก่ลูกน้องอยู่เสมอ ท่านเป็นแบบอย่างที่ดีของข้าราชการที่รับใช้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  เป็นแบบอย่างที่ดีของนักบริหารการศึกษา ผมรู้สึกประทับใจ ในการบริหารงานของท่านเป็นอย่างมาก และรู้สึกใจหาย เมื่อเวลาแห่งเกษียณอายุราชการของท่าน เวียนมาถึง สุดท้ายนี้ผมขอชื่นชมท่านและขอบอกว่าท่านเป็น “สุภาพบุรุษนักบริหารในดวงใจของผม” อย่างแท้จริง ขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย โปรดดลบันดาลให้ท่านไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต ๒ และครอบครัว ประสบ แต่ความสุข มีสุขภาพพลานามัยแข็งแรงสมบูรณ์ มีสุขภาพจิตสดชื่นแจ่มใส อยู่กับครอบครัวที่อบอุ่นแวดล้อมด้วยลูกหลานญาติมิตร พรั่งพร้อมด้วยธนสารสมบัติตลอดไป ด้วยความเคารพยิ่ง

(ดร. สหชัย สาสวน) ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ๒ นายกสมาคมผู้บริหารเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 13


นักบริหารแบบกัลยาณมิตร บุคคลซึ่งมีหน้าที่จัดการศึกษาจะประกอบไปด้วยผู้ที่ท�ำหน้าที่หลายฝ่ายด้วยกัน เช่น ผู้บริหาร การศึกษา ครูผู้ปฏิบัติการสอนตลอดจนบุคลากรทางการศึกษา ที่กล่าวมาทุกฝ่ายนี้ล้วนเป็นปัจจัยส�ำคัญ ที่ท�ำให้การศึกษาของชาติพัฒนาไปอย่างยั่งยืน เยาวชนของประเทศจะเป็นผู้มีคุณภาพดีก็ต้องขึ้นอยู่กับบุคคล ดังที่กล่าวมานี้ การเดินอยู่บนเส้นทางชีวิตสายข้าราชการครูและมุ่งมั่นพัฒนาตนเองจนก้าวสู่ผู้บริหาร การศึกษา เป็นการเดินทางที่ยาวไกลมาก การปฏิบัติหน้าที่ราชการจนถึงวันเกษียณอายุนั้น นับว่าเป็น เกียรติประวัติแก่ชีวิตในการรับราชการของท่านแล้ว ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ กรุงเทพฯ ได้สร้างผลงานอันเป็นคุณประโยชน์แก่โรงเรียนในสังกัดทั้ง ๕๒ โรงเรียน แบบอย่างของการสร้างตน สร้างคน สร้างงาน ตามหน้าที่ความรับผิดชอบของท่านคือการปฏิบัติภารกิจในหน้าที่การงานและใน ฐานะของจิตวิญญาณความเป็นครูที่เสียสละ อุทิศเวลาเพื่อให้บุคลากรทางการศึกษาและนักเรียนในเขต สพม.๒ เป็นบุคคลที่มี คุณภาพและเต็มไปด้วยประสิทธิภาพ สามารถด�ำรงชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข ในโอกาสที่ท่าน ผอ.ไพรัช แสงทอง ได้เดินทางมาจนถึงเส้นชัยแห่งความส�ำเร็จของชีวิตในการรับราชการจนกระทั่งถึงวัน เกษียณอายุในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ นี้ ผมขอแสดงความชื่นชมและยินดีอย่างจริงใจ ที่ท่านได้สร้างผลงานอย่างมีคุณค่าเป็นประโยชน์ ต่อโรงเรียนและประเทศชาติ ประพฤติตนด้วยความซื่อสัตย์สุจริต มีคุณธรรมและจริยธรรม ถือเป็นแบบอย่างที่ดีต่อบุคลากรทาง การศึกษา บุคคลทั่วไปตลอดจนนักเรียนทุกๆคน ตลอดระยะเวลาที่ผมได้รู้จักกับท่าน ผอ.ไพรัช แสงทอง และมีโอกาสได้ท�ำงาน ร่วมกันกับท่าน ท่านเป็นผู้ที่ท�ำงานอย่างมุ่งมั่น วิริยะอุตสาหะในด้านการบริหารงานและพัฒนาการศึกษา สร้างขวัญก�ำลังใจ ซักถามปัญหาอุปสรรคต่างๆ ในการท�ำงาน ท่านให้ข้อคิดในการแก้ปัญหาอธิบายแนวทางการปฏิบัติงาน ให้ความช่วยเหลือใน ทุกๆ ด้าน ด้วยกัลยาณมิตร มีมนุษยสัมพันธ์ที่ดีกับบุคลากรและผู้บริหารโรงเรียนต่างๆ ทั้งหมดนี้คือปัจจัยที่น�ำมาสู่ความส�ำเร็จ บนเส้นทางชีวิตรับราชการของ ผอ.ไพรัช แสงทอง ในวาระเกษียณอายุราชการของท่านผมขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัยและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายโปรดดลบันดาลให้ท่าน ผอ.ไพรัช แสงทอง และครอบครัว มีความสุขกายสบายใจประสบแต่ความเจริญความโชคดีในชีวิต มีสุขภาพแข็งแรง เป็นบุคคลที่ ทรงคุณค่าต่อวงการศึกษา สังคมและประเทศชาติตลอดไป

14 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง

(นายสุนันทวิทย์ พลอยขาว) ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนวัดสุทธิวราราม


นักบริหาร เยี่ยมยุทธ์ “นักบริหาร เยี่ยมยุทธ์” เป็นค�ำกล่าวที่เหมาะสมกับท่านมากที่สุด ท่านผู้อ�ำนวยการ ไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ท่านได้ปฏิบัติ ราชการ สร้างผลงานที่มีประโยชน์แก่วงการศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และไม่ว่าจะเป็นการ จัดกิจกรรม โครงการ อบรมสัมมนาใดๆ ท่านจะทุ่มเทการท�ำงาน เสียสละเวลาเดินทางเพื่อ ตรวจเยี่ยมให้ค�ำแนะน�ำแก่ข้าราชการครู และบุคลากรเสมอมา “รอยยิ้มอย่างอบอุ่น ค�ำสนทนาอย่างเป็นกันเอง” สร้างขวัญก�ำลังใจแก่คณะท�ำงานเป็นอย่างยิ่ง ผลงานที่มีคุณค่าและการเป็นต้นแบบประพฤติตนด้วยความซื่อสัตย์ สุจริต มีคุณธรรม รักผู้ใต้บังคับบัญชา อย่างเสมอภาค ห่วงใย อาทร เป็นที่พึ่งได้เสมอเมื่อมีปัญหา เป็นสิ่งที่ลูกน้องซาบซึ้งใจ และน�ำมาใช้เป็นแบบอย่างในการ บริหารงานอย่างดีเยี่ยม คุณค่าแห่งความดีงามของท่าน จะยังคงอยู่และตราตรึงตลอดไป โอกาสนี้ ขออ�ำนาจคุณพระศรีรัตนตรัย และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ท่านเคารพนับถือ โปรดประทานพรให้ท่านผู้อ�ำนวยการเขต และครอบครัว มีสุขภาพพลานามัยแข็งแรงสมบูรณ์ จิตแจ่มใสสดชื่น และประสบแต่ความสุข ความเจริญ

(ดร.วรรณดี นาคสุขปาน) ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 15


สร้างขวัญ...สานใจ...จากใจ...ถึงใจ พี่น้องครูจังหวัดชายแดนใต้

“การเยี่ยมเยียน ให้ความช่วยเหลือ สร้างขวัญและก�ำลังใจ แม้ว่าจะเป็นเพียงจุดเล็ก ๆ ท่ามกลาง ความสูญเสียของทุกฝ่ายที่ได้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และยังไม่มีสัญญาณใด ๆ ที่จะสื่อให้เห็นว่าสันติสุขจะเกิดขึ้น ในระยะเวลาอันใกล้ แต่ถ้าทุกฝ่ายในสังคมไทยไม่ทอดทิ้งกัน อย่างน้อยผู้สูญเสียยังมีความรู้สึกว่าไม่ถูกทอดทิ้ง ไม่โดนปล่อยให้โดดเดี่ยวล�ำพัง” จากสถานการณ์ความไม่สงบใน ๓ จังหวัดภาคใต้ และ ๕ อ�ำเภอของจังหวัดสงขลา ได้แก่ นราธิวาส ปัตตานี ยะลา อ�ำเภอสะเดา อ�ำเภอจะนะ อ�ำเภอนาทวี อ�ำเภอเทพา และอ�ำเภอสะบ้าย้อย หรือมักเรียกว่า “ไฟใต้” เป็นเหตุการณ์ความรุนแรงซึ่งเกิดขึ้นมาตั้งแต่ปี ๒๕๔๗  โดยมีการลอบท�ำร้าย วางเพลิง วางระเบิด และจลาจล ส่งผลกระทบต่อชีวิต ทรัพย์สิน และความเป็นอยู่ของประชาชน ตลอดจนเจ้าหน้าที่ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนอย่าง ต่อเนื่อง ผมในฐานะที่เป็นคนนราธิวาสโดยก�ำเนิด และปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้มาเกือบตลอดชีวิต เมื่อเกิดเหตุการณ์ความไม่สงบซึ่งส่งผลกระทบต่อจิตใจของเพื่อนครูและครอบครัว สิ่งหนึ่งที่ผมกระท�ำได้ในฐานะ ผู้บังคับบัญชา เพื่อนร่วมงาน และเพื่อนร่วมวิชาชีพ คือ ต้องไปดูแลให้ความช่วยเหลือในเบื้องต้น เพื่อเป็นก�ำลังใจ ให้เพื่อนครูในทันทีที่เกิดเหตุการณ์ความสูญเสียไม่ว่าจะเป็นชีวิตหรือทรัพย์สิน ความพยายามในการผลักดันกิจกรรม / โครงการต่าง ๆ ภายใต้ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน  เพื่อให้พี่น้อง เพื่อน ครูที่ปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่เสี่ยงภัยได้มีขวัญและก�ำลังใจที่ดีขึ้น ได้ด�ำเนินมาอย่างต่อเนื่อง อาทิ การด�ำเนิน โครงการรินน�้ำใจสู่น้องชาวใต้ และเมื่อมีโอกาสย้ายไปท�ำงานที่ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑  ในปี พ.ศ. ๒๕๕๐ จึงได้ประสานกับส�ำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ จัดท�ำโครงการเยียวยาข้าราชการครู และบุคลากร ทางการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๕๑-ปี พ.ศ. ๒๕๕๔ ท�ำให้เครือข่ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้มีความเข้มแข็งขึ้น จึงรวมตัวกันจัดตั้ง “ชมรมครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้” ขึ้นเมื่อวันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๕๕๔ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อประสานความสัมพันธ์และความร่วมมือระหว่างครู บุคลากร ทางการศึกษา และครอบครัวผู้ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ตลอดจน ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 39


การสงเคราะห์ช่วยเหลือกันเองในระหว่างสมาชิก มีการสรรหาประธานชมรมฯ ซึ่งผู้ที่ได้รับการคัดเลือก คือ ผอ.วิรัตน์ วัฒนเกียรติก�ำจร ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนบ้านไอสะเดีย (ปัจจุบันข้าราชการบ�ำนาญ) และได้สรรหาคณะกรรมการ ฝ่ายต่าง ๆ ในคราวเดียวกัน โดยได้เชิญให้ผมเป็นที่ปรึกษาชมรมฯ จึงมีความยินดี เต็มใจ และภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง แม้ว่าเครือข่ายครูที่ได้รับผลกระทบฯ จะมีความเข้มแข็งขึ้น การประสานหน่วยงานต่างๆ เพื่อให้ความช่วยเหลือ ก็คงด�ำเนินต่อไป การจัดท�ำโครงการเยียวยาฯ โดยการสนับสนุนงบประมาณจากส�ำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ และส�ำนักงาน สกสค. ก็ได้ด�ำเนินการอย่างต่อเนื่องมาจนถึง ปี พ.ศ.๒๕๕๘ การด�ำเนินงานโครงการเยียวยาข้าราชการครู และบุคลากรทางการศึกษา จึงแบ่งเป็น ๒ ช่วง คือ l ช่วงปี พ.ศ. ๒๕๕๑ – ปี พ.ศ. ๒๕๕๔ โดยส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑ เป็นเจ้าภาพ ได้ด�ำเนินโครงการ ดังนี้ l ปี ๒๕๕๑ จัดกิจกรรมประชุมเยาวชน ครู ผู้ปกครอง ผู้ได้รับ ผลกระทบโดยตรงจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ระหว่างวันที่ ๑๒ - ๑๓ กันยายน ๒๕๕๑ ณ โรงแรมเดอะรีเจนซี่ อ�ำเภอ หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา กลุ่มเป้าหมาย จ�ำนวน ๑๔๐ คน l ปี ๒๕๕๓ จัดโครงการประชุมสัมมนาเยียวยาครูและครอบครัว ที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนใต้ ประกอบด้วย ๒ กิจกรรม คือ กิจกรรมการประชุมเชิงปฏิบัติการเสริมสร้างฟื้นฟูสภาพจิตใจ ระหว่างวันที่ ๒๙ เมษายน ๒๕๕๓ ณ โรงแรมราชมังคลาพาวีเลียน อ�ำเภอเมือง จังหวัดสงขลา และกิจกรรมการศึกษาดูงาน ระหว่างวันที่ ๒๙ เมษายนถึง ๔ พฤษภาคม ๒๕๕๓  ณ กรุงเทพมหานคร - จังหวัดพระนครศรีอยุธยา นนทบุรี - นครราชสีมา

40 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


l ปี ๒๕๕๔ จัดท�ำโครงการ จ�ำนวน ๓ โครงการ คือ ๑. โครงการประชุมสัมมนาเยียวยาครูและครอบครัวที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัด ชายแดนใต้ ระหว่างวันที่ ๑๕-๑๗ มีนาคม ๒๕๕๔ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จ�ำนวน ๘๐ คน ประกอบด้วย ๒ กิจกรรม คือ กิจกรรมการประชุมเชิงปฏิบัติการเสริมสร้างฟื้นฟูสภาพจิตใจ ในวันที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๕๔  ณ โรงแรมหาดแก้วรีสอร์ท อ�ำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา และกิจกรรมการศึกษา แหล่งเรียนรู้  ระหว่างวันที่ ๑๖ - ๑๗ มีนาคม ๒๕๕๔ ณ อ�ำเภอละงู จังหวัดสตูล ๒. โครงการสัมมนาสร้างเครือข่ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับผลกระทบสถานการณ์ ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนใต้ ระหว่างวันที่ ๑๙ - ๒๓ เมษายน ๒๕๕๔ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จ�ำนวน ๔๐ คน ประกอบด้วย ๒ กิจกรรม คือ กิจกรรมการประชุมสัมมนา ระหว่างวันที่ ๑๙-๒๐ เมษายน ๒๕๕๔ ณ โรงแรมฟลอริด้า อ�ำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา และกิจกรรมการศึกษาดูงาน ระหว่างวันที่ ๒๐-๒๓ เมษายน ๒๕๕๔ ณ จ.เชียงใหม่ เชียงราย ๓. โครงการสัมมนาเสริมสร้างความเข้มแข็งเครือข่ายครู บุคลากรทางการศึกษา และครอบครัวที่ได้รับผลกระทบ จากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนใต้ ระหว่างวันที่ ๗-๑๐ กรกฎาคม ๒๕๕๔ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จ�ำนวน ๑๒๐ คน ก�ำหนดให้มี ๒ กิจกรรม คือ กิจกรรมการประชุมสัมมนา ระหว่างวันที่ ๗-๘ กรกฎาคม ๒๕๕๔ ณ โรงแรม หาดแก้วรีสอร์ท อ�ำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา และกิจกรรมการศึกษาแหล่งเรียนรู้ ในวันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๕๔ ณ จังหวัดสงขลา l ช่วงปี พ.ศ. ๒๕๕๕-ปี พ.ศ. ๒๕๕๘ การด�ำเนินงานโครงการต่างๆ จะด�ำเนินการในนามของชมรมครูและ บุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ดังนี้

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 41


l ปี ๒๕๕๕ จัดท�ำโครงการฝึกอาชีพโครงการพัฒนาศักยภาพครู บุคลากรทางการศึกษา และครอบครัวที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ฝึกอาชีพระยะสั้น ๓ วัน) ระหว่าง วันที่ ๑๘ - ๒๐ เมษายน ๒๕๕๕  ณ โรงแรมหาดแก้วรีสอร์ท อ�ำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา l ปี ๒๕๕๖ จัดท�ำโครงการ จ�ำนวน ๒ โครงการ คือ ๑. จัดโครงการสานสายใจครูและครอบครัวที่ได้รับผลกระทบจาก เหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนใต้สู่โลกแห่งการเรียนรู้ ระหว่าง วันที่ ๒๐ - ๒๓ กรกฎาคม ๒๕๕๖ ก�ำหนดให้มี ๒ กิจกรรม คือ กิจกรรมแลกเปลี่ยนประสบการณ์/หัวใจสีขาว ในวันที่ ๒๐ กรกฎาคม ๒๕๕๖  ณ โรงเรียนหาดใหญ่รัฐประชาสรรค์ อ�ำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา และกิจกรรม การศึกษาดูงานแหล่งเรียนรู้ ในวันที่ ๒๐-๒๓ กรกฎาคม ๒๕๕๖ ณ กรุงเทพมหานคร และ จังหวัดนครราชสีมา ๒. จัดโครงการสัมมนาสร้างเครือข่าย ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับ ผลกระทบจากสถานการณ์ ค วามไม่ ส งบใน จังหวัดชายแดนใต้  ระหว่างวันที่ ๑๒ - ๑๔ ตุลาคม ๒๕๕๖  ณ โรงแรมหาดแก้วรีสอร์ท อ�ำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา 42 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


l ปี ๒๕๕๗ จัดท�ำโครงการสัมมนาสานสายใจครูและครอบครัว ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนใต้สู่โลก แห่งการเรียนรู้ ในช่วงเดือนตุลาคม ๒๕๕๗ โดยจัดกิจกรรมการศึกษา ดูงานแหล่งเรียนรู้ ณ ประเทศสิงคโปร์ l ปี ๒๕๕๘ จัดท�ำโครงการประชุมสัมมนาทศวรรษแห่งการ เยียวยาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับผลกระทบจาก สถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ระหว่างวันที่ ๒๔-๒๕ ตุลาคม ๒๕๕๘ ณ โรงแรมเดอะฟลอร่า เมย์ รีสอร์ท อ�ำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา

การจัดท�ำโครงการเยียวยาฯ ตั้งแต่ปี ๒๕๕๑ - ปี ๒๕๕๘ รวม ๑๐ โครงการ ท�ำให้เพื่อนครูและครอบครัว ที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์คล้าย ๆ กัน มีความสูญเสีย มีความทุกข์เหมือนกัน มีความรู้สึกเดียวกันมารวมตัวกัน ให้ก�ำลังใจซึ่งกันและกัน ท�ำให้เครือข่ายครูและครอบครัวที่ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัด ชายแดนภาคใต้ มีความเข้มแข็ง มีก�ำลังใจที่จะต่อสู้กับปัญหาและอุปสรรค สิ่งที่ผมได้รับกลับมาไม่มีราคา ไม่มีค่าเป็น ตัวเงิน แต่เป็นความรู้สึกจากก้นบึ้งของหัวใจ เป็นความสุขใจที่ได้ช่วยเหลือเพื่อนครูแม้เพียงเล็กน้อย เป็นการกระท�ำ ที่เกิดจากใจ จากจิตวิญญาณ... ไม่ใช่เพราะหน้าที่... ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 43


โควตาเด็กดีมีคุณธรรม...สร้างคนดีสู่สังคม : ผลิตเมล็ดพันธุ์คุณภาพท�ำประเทศไทยแข็งแรง สืบเนื่องจากกระทรวงศึกษาธิการ มีนโยบายเร่งรัดการปฏิรูปการศึกษา โดยยึดคุณธรรมน�ำความรู้ และมุ่งมั่น ขยายโอกาสทางการศึกษาของเยาวชนให้กว้างขวางและทั่วถึง ค�ำนึงถึงการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานของการเรียนรู้ ประกอบกับที่ประชุมคณบดีแห่งประเทศไทยได้มีมติเสนอกระทรวงศึกษาธิการ ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ให้ด�ำเนินการประสานกับมหาวิทยาลัยในภาคใต้เพื่อรับเด็กโควตาพิเศษ ส�ำหรับผู้มีคุณธรรม และบริการสังคม (เด็กดี ได้เข้ามหาวิทยาลัยไม่ต้องสอบ) ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑ (สพท.สงขลา เขต ๑) โดยนายไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสงขลา เขต ๑ จึงได้จัดท�ำโครงการรับนักเรียนโควตาพิเศษเข้าศึกษาต่อระดับ อุดมศึกษา ประจ�ำปี ๒๕๕๑ เพื่อดูแลเยาวชนกลุ่มที่เป็นคนดี มีความเป็นผู้น�ำ เป็นผู้มีคุณธรรม จริยธรรม และ เพื่อเป็นการกระจายโอกาสทางการศึกษาให้กับเยาวชนที่จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๖ กลุ่มที่ประพฤติดี อุทิศตน เพื่อสังคมและชุมชน ได้ศึกษาในภูมิล�ำเนาใกล้บ้าน และมีโอกาสดูแลชุมชนของตนเองให้มีความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน การด�ำเนินงานในปีแรก (ปีการศึกษา ๒๕๕๑) สพท.สงขลา เขต ๑ ได้น�ำเสนอแนวคิดต่อมหาวิทยาลัย ในจังหวัดสงขลา ได้แก่ มหาวิทยาลัยทักษิณ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลศรีวิชัย และมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ซึ่งมีมหาวิทยาลัยเข้าร่วมโครงการ จ�ำนวน ๓ แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัย ทักษิณ มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ศรีวิชัย พร้อมกันนั้น สพท.สงขลา เขต ๑ ได้ประสาน สพท.ต่าง ๆ ใน ๑๔ จังหวัดภาคใต้ เพื่อประชุมชี้แจงโครงการและหลักเกณฑ์ในการคัดเลือก ท�ำให้ปีการศึกษา ๒๕๕๑ มีนักศึกษาในโครงการ จ�ำนวน ๘๒ คน ทั้งนี้ จากการติดตามนักศึกษากลุ่มดังกล่าว ปรากฏว่านักศึกษาได้รับการยอมรับ จากมหาวิทยาลัย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เป็นผลให้การด�ำเนินงานในปีการศึกษา ๒๕๕๒ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ตอบรับเข้าร่วมโครงการอีก ๑ แห่ง โดยให้โควตานักเรียนใน ๑๔ จังหวัดภาคใต้ มากถึง ๒๔ คณะ ๑๑๘ สาขาวิชา จ�ำนวน ๔๘๘ คน สพท.สงขลา เขต ๑ จึงได้จัดประชุมผู้บริหารสถานศึกษา และครูแนะแนวใน ๑๔ จังหวัดภาคใต้ 44 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


จ�ำนวน ๖ จุด เพื่อชี้แจงโครงการหลักเกณฑ์การคัดเลือกอย่างเร่งด่วน เพื่อรักษา ผลประโยชน์ของนักเรียนในการจัดส่งผลงานได้ทันตามก�ำหนด ท�ำให้ใน ปีการศึกษา ๒๕๕๒ มีนักศึกษาในโครงการ จ�ำนวน ๑๘๐ คน และการ ด�ำเนินงานในปีการศึกษา ๒๕๕๓ มหาวิทยาลัยทั้ง ๔ แห่ง ได้จัดสรรโควตา ให้กับนักเรียนเร็วขึ้นกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งมหาวิทยาลัยทักษิณ และมหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์ สามารถรับสมัครนักศึกษาตั้งแต่เดือนตุลาคม ๒๕๕๒ โดย มหาวิทยาลัยทักษิณจะจัดสรรโควตาให้แก่เด็กนักเรียนใน ๑๔ จังหวัดภาคใต้ เขตพื้นที่ละ ๕ คน รวม ๑๕๐ คน ใน ๔๘ สาขาวิชา ส่วนมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์จัดสรรโควตาให้แก่นักเรียนใน ๑๔ จังหวัดภาคใต้ ๒๕ คณะ ๑๓๘ สาขาวิชา จ�ำนวน ๔๒๐ คน โดยจะเห็นได้ว่ามหาวิทยาลัยที่เข้าร่วมโครงการ จะรับสมัครนักศึกษาก่อนการคัดเลือกนักศึกษาเข้าศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาตามระบบกลาง (แอดมิชชั่น) ที่จัดสอบ โดยส�ำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา (สกอ.) ซึ่งเป็นการยืนยันถึงการให้ความส�ำคัญกับคนดีก่อนคนเก่ง จากการด�ำเนินงานเข้าสู่ปีที่ ๓ โครงการประสบผลส�ำเร็จ อย่างดี ทั้งนี้เกิดจากความร่วมมือของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทุกคนมุ่งมั่น จะท�ำงานเพื่อเด็ก ที่เป็นอนาคตของชาติ และ สพท.สงขลา เขต ๑ ไม่ได้หยุดเพียงแค่การส่งเด็กกลุ่มนี้เข้าสู่รั้วมหาวิทยาลัยเท่านั้น ยังได้ จัดปฐมนิเทศ เยี่ยมเยียน ดูแลช่วยเหลือ ประสานกับหน่วยงานภาครัฐ และเอกชน เช่น ธนาคารออมสิน บริษัทเซฟรอน ประเทศไทย จ�ำกัด บริษัท ปตท.สผ. ส�ำรวจและผลิต และหน่วยงานอื่น ๆ  เพื่อให้การ สนับสนุนด้านทุนการศึกษา และรับนักศึกษาในโครงการฯ เข้าท�ำงานเมื่อจบการศึกษา เพื่อสร้างคนดีสู่สังคมให้เป็น สังคมคุณธรรมอย่างยั่งยืน “สิ่งที่ท�ำเป็นเพียงน�้ำหยดหนึ่งในมหาสมุทร แต่มหาสมุทรคงจะมีน�้ำน้อยลงถ้าหากขาด น�้ำหยดนั้น” “โครงการเด็กดีมีที่เรียน” จึงเป็นอีกหนึ่งโครงการที่มีความภาคภูมิใจที่ได้ด�ำเนินการในฐานะคนในวงการศึกษา ที่สามารถท�ำเพื่อเด็กและเยาวชนที่เป็นอนาคตของชาติ นางฐิดายุ สรรพสิน  ผอ.กลุ่มนโยบายและแผน ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต ๑

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 45


ด้วยรัก...และผูกพัน แด่ ท่านผู้อ�ำนวยการไพรัช  แสงทอง จากบัณฑิตสาวบรรณารักษ์ รั้วสีบลู สู่รั้วโรงเรียนบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส โดย ผอ.ไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนบาเจาะ (ในสมัยนั้น) ผู้ซึ่งมองการณ์ไกล เพราะน้อยมากที่โรงเรียน มัธยมจะเรียกบรรจุ หรือจ้างบรรณารักษ์ ส่วนมากจะมีทัศนคติที่ว่าครูคนไหนก็ได้สามารถท�ำงาน ห้องสมุดได้หมด แต่ ผอ.ไพรัช เล็งเห็นความส�ำคัญของการอ่าน การพัฒนาผู้เรียนว่าการเรียนรู้ ผู้เรียนจะเกิดการเรียนรู้การอ่านมีความส�ำคัญมากเป็นพื้นฐานที่ส่งผลให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ ด้วยตนเอง จึงติดต่อบัณฑิตที่จบบรรณารักษ์ใหม่ ๆ มาเพื่อเป็นครูอัตราจ้างที่โรงเรียน ในขณะนั้น ก็มีเพื่อนได้ติดต่อไปให้มาสมัครเลยตัดสินใจโทรมาติดต่อ ผอ.ไพรัช เป็นคนใจดี บอกมาได้เลย ทุกคนที่บ้านเป็นห่วงสวัสดิภาพของลูกสาวโดยเฉพาะพ่อกับแม่ เลยเดินทางมาส่งด้วยตนเอง ครั้งแรกที่ได้พบกับ ผอ.ไพรัช พ่อพูดประโยคแรกว่า “ฝากดูแลลูกสาวด้วยนะครับ” ผอ.ไพรัช รับปากทันที เมื่อได้ท�ำงานกับ ผอ.ไพรัช การดูแล ความอบอุ่น ความผูกพัน ความเอื้ออารีของท่านท�ำให้สามารถปฏิบัติงานได้โดยไม่มีอาการคิดถึงบ้าน เพราะผอ.ไพรัช ได้ปฏิบัติตามค�ำพูด ที่ได้รับปากกับพ่อไว้ เมื่อเจอใครก็ตามจะแนะน�ำกับทุกคนว่า “นี่คือลูกสาวของผม” ตลอด และฝากให้ทุกคนดูแลเสมือนเป็น ลูกสาวของท่านจริงๆ ผอ.ไพรัช เป็นผู้บริหารนักพัฒนา ในสมัยนั้นวิชาเอกบรรณารักษ์ไม่มีวุฒิครู ซึ่งในตอนนั้นมีโครงการบรรจุ ครูที่ขาดแคลนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ท่านจัดการให้ได้เรียนประกาศนียบัตรวิชาชีพครูกับมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช จนจบและได้รับวุฒิการศึกษาเพื่อบรรจุเป็นครูได้ แต่เมื่อจบมาการบรรจุต้องใช้เวลา เมื่อมีการเปิดสอบที่อื่นก็เลยไปสอบปรากฏว่าสอบได้ แต่ด้วยความเชื่อมั่นว่า ผอ.ไพรัช จะสามารถท�ำให้เป็นครูได้ตาม ที่พ่อแม่หวังเลยสละสิทธิ์จากที่สอบได้ และมาสอนเป็นอัตราจ้างต่อไป...อย่างที่บอก ผอ.ไพรัช เป็นผู้บริหารที่มองการณ์ไกล และ รักความก้าวหน้า จึงต้องการให้ลูกสาวคนนี้ก้าวหน้าในอาชีพ... ดังนั้นเมื่อ ผอ.ไพรัช ไปเรียนในระดับปริญญาโท สาขาการบริหาร การศึกษา...จึงได้ซื้อใบสมัครให้ลูกสาวคนนี้ไปเรียนด้วยในสาขาจิตวิทยาการศึกษา...ซึ่งเมื่อจบมาก็สามารถปรับวุฒิได้สูงขึ้น ท�ำให้ก้าวหน้ากว่าคนอื่น ๆ ในรุ่นเดียวกัน...ระยะทางและเวลาไม่เคยรอใคร...ทุกคนเดินทางไปตามเส้นทางที่วางไว้...ผอ.ไพรัช ก้าวหน้าในหน้าที่การงานด้วยความสามารถของท่าน...ลูกสาวคนนี้ก็เดินทางตามเส้นทางของตนเอง...แต่ทุกก้าวที่เดินไปไม่เคย ลืมพระคุณของ ผอ.ไพรัช ท่านนี้เลย และคิดเสมอว่าท่านคือพ่อคนหนึ่ง...วันเวลาผ่านไป ผอ.ไพรัช ได้ท�ำหน้าที่ของท่านอย่าง เต็มความภาคภูมิมีความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงานและทุก ๆ ด้าน...ในวันนี้ลูกสาวคนนี้ขอให้พ่อไพรัช  มีสุขภาพร่างกาย แข็งแรง มีสุขภาพจิตที่เข้มแข็งเป็นปูชนียบุคคลในวงการศึกษาตลอดไป... ด้วยรัก วิภารัตน์ หินเธาว์ ครู คศ.3 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ขอนแก่น 46 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


นายไพรัช แสงทอง ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ประวัติ

วัน-เดือน-ปีเกิด ๒๔ พฤษภาคม ๒๕๐๐ อายุปัจจุบัน ๖๐ ปี เกษียณอายุราชการ พ.ศ. ๒๕๖๐ ที่อยู่ปัจจุบันสามารถติดต่อได้ ๑๐๖๓/๑๓๙ หมู่ที่ ๑ ถนนสนามบิน - ลพบุรีราเมศวร์ ต�ำบลควนลัง อ�ำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา โทรศัพท์มือถือ ๐๘๑-๖๙๘ ๓๓๗๘ คู่สมรส นางวิภา แสงทอง ประวัติการศึกษา l ปี ๒๕๒๖ ปริญญาตรี ค.บ. (วิทยาศาสตร์ทั่วไป) วิทยาลัยครูยะลา l ปี ๒๕๔๐ ปริญญาโท ศษ.ม. (การบริหารการศึกษา) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ประวัติการรับราชการ

วันบรรจุเข้ารับราชการ ๑๓ มิถุนายน ๒๕๒๓  ต�ำแหน่ง ครู ๒ ระดับ ๒ โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ กรมสามัญศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ l ๒๖ ก.ย. ๒๗ - ๓ มี.ค. ๔๖ ครูใหญ่/อาจารย์ใหญ่ โรงเรียนเรียงราษฎร์อุปถัมภ์ จ.นราธิวาส อาจารย์ใหญ่ โรงเรียนบาเจาะ จ.นราธิวาส  ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนร่มเกล้า จ.นราธิวาส ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนเวียงสุวรรณวิทยาคม จ.นราธิวาส ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนมัธยมสุไหงปาดี จ.นราธิวาส ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนเบตง "วีระราษฎร์ประสาน" จ.ยะลา l ๕ พ.ย. ๔๕-๖ ก.ค. ๔๖ ผู้อ�ำนวยการสามัญศึกษาจังหวัดนราธิวาส l ๗ ก.ค. ๔๖-๒๑ ธ.ค. ๔๗ ผอ.สพท.นราธิวาส เขต ๒ ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 47


๒๒ ธ.ค. ๔๗-๓๑ ต.ค. ๕ ผอ.สพท.นราธิวาส เขต ๑ l ๑ พ.ย. ๕๐-๗ ต.ค. ๕๓ ผอ.สพท.สงขลา เขต ๑ l ๘ ต.ค. ๕๓-๓๐ ก.ย. ๕๔ ผอ.สพท.สงขลา เขต ๑ ปฏิบัติหน้าที่ในต�ำแหน่งผู้เชี่ยวชาญด้านวิจัยทางการศึกษา สพฐ. l ๑ ต.ค. ๕๔-๓๐ ก.ย. ๕๕ ผอ.สพป.นครพนม เขต ๒ ปฏิบัติหน้าที่ในต�ำแหน่งผู้เชี่ยวชาญด้านวิจัยทางการศึกษา สพฐ. l ๑ ต.ค. ๕๕-๒๙ เม.ย. ๕๘ ผอ.สพม. เขต ๑๓ l ๓๐ เม.ย. ๕๘ - ปัจจุบัน ผอ.สพม. เขต ๒  (๑๐ พ.ย. ๕๘ - พ.ย. ๕๙  ผอ.สพม. เขต ๒ และปฏิบัติหน้าที่ ผอ.ส�ำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย สพฐ.) l

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นสูงสุดที่ได้รับในแต่ละตระกูล l ปี พ.ศ. ๒๕๕๐ ตระกูลช้างเผือก ประถมาภรณ์ (ปธ.) l ปี พ.ศ. ๒๕๕๕ ตระกูลมงกุฎไทย มหาวชิรมงกุฎ (มวม.) การฝึกอบรมหลักสูตรอื่น ๆ (หลักสูตรส�ำคัญ ๆ) l ๑๓ มิ.ย. ๕๔-๒๕ ก.พ. ๕๕ พัฒนานักบริหารการศึกษาระดับสูง (นศส.ศธ.) รุ่นที่ ๑ ส�ำนักงานปลัดกระทรวง ศึกษาธิการ สถาบันพัฒนาครู คณาจารย์และบุคลากรทางการศึกษา l ๓๑ ส.ค. - ๑๗ ก.ย. ๕๕ นักบริหารระดับสูง (ส.นบส.) รุ่นที่ ๔ ส�ำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน สถาบันพัฒนาข้าราชการพลเรือน ผลการปฏิบัติงานในหน้าที่ที่ประสบความส�ำเร็จ ๑) ปี ๒๕๔๘ จัดสร้างหอสมุดเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี ครบ ๕๐ พรรษา ที่โรงเรียนนราสิกขาลัย โดยงบประมาณพัฒนาจังหวัดนราธิวาส เป็นเงิน ๑๐ ล้านบาท ๒) ปี ๒๕๔๙ จัดสร้างห้องประชุมเฉลิมพระเกียรติฉลองศิริราชสมบัติ ๖๐ พรรษา ที่ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา นราธิวาส เขต ๑ โดยงบประมาณและงบบริจาค เป็นเงิน ๕ ล้านบาท ๓) เป็นคณะท�ำงานในการจัดท�ำแผนพัฒนาการศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้

48 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


๔) ด�ำเนินการโครงการเด็กดีมีคุณธรรมจริยธรรมเข้าศึกษาต่อมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ และมหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา ตั้งแต่ปีการศึกษา ๒๕๔๙ จนถึงปัจจุบัน มีนักเรียนเข้าร่วมโครงการหลายพันคน ๕) ผู้ริเริ่มในการจัดท�ำหลักสูตรอิสลามศึกษาในโรงเรียนของรัฐ เมื่อปี ๒๕๔๘ จนต่อมาได้พัฒนาและประกาศใช้ เป็นหลักสูตรอิสลามศึกษาของส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปี ๒๕๕๑ ๖) ในขณะที่ปฏิบัติหน้าที่ผู้เชี่ยวชาญ ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้ปฏิบัติหน้าที่ในการเป็น คณะกรรมการสืบสวน สอบสวนวินัยร้ายแรง ในหลายกรณี เช่น กรณีสหกรณ์ออมทรัพย์ครูน�ำเงินซื้อสลากกินแบ่ง รัฐบาล และเป็นผู้ก�ำกับติดตามการด�ำเนินการตามแผนพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้ ๗) ผลการแข่งขันศิลปหัตถกรรมนักเรียนระดับชาติ ครั้งที่ ๖๔ ปีการศึกษา ๒๕๕๗ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษา เขต ๑๓ ได้เหรียญทองชนะเลิศ อันดับ ๑ ระดับประเทศ จ�ำนวน ๗๙ เหรียญทอง ๘) โรงเรียนรางวัลพระราชทาน ปีการศึกษา ๒๕๕๗ สถานศึกษาได้รับรางวัลพระราชทาน จ�ำนวน ๒ โรงเรียน คือ ขนาดใหญ่ ได้แก่ โรงเรียนวิเชียรมาตุ  ขนาดกลาง ได้แก่ โรงเรียนทุ่งยางผดุงวิทย์ และสถานศึกษาในส�ำนักงาน เขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๓ ทุกโรงเรียนผ่านการประเมินเป็นสถานศึกษาพอเพียง ๙) น�ำระบบ My Office มาใช้ในส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ รวมทั้งโรงเรียนในสังกัด จ�ำนวน ๕๒ โรงเรียน ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ๑๐) ได้น�ำแนวทางการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ ๒๑ มาใช้ในโรงเรียนทั้ง ๕๒ โรงเรียน เพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา โดยก�ำหนดเป้าหมายและตัวชี้วัดในการจัดการเรียนการสอน

๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 49


เล่าสู่...

ด้วยภาพ

50 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


51 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓๖๐ ปี ไพรั ปี...เรี ช ยแสงทอง งถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 51


52 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง


53 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ๖๐ ปี ไพรั ปี...เรี ช แสงทอง ยงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง 53


ผู้ร่วมสร้างสรรค์จัดท�ำหนังสือที่ระลึก “๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง” ที่ปรึกษา นายไพรัช

แสงทอง

ผู้อ�ำนวยการส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒

คณะจัดท�ำหนังสือ นายสหชัย สาสวน นางสาวปราณี มงกุฎทอง นายประยุทธ์ โขขัด นางฐิดายุ สรรพสิน  นางสาวทิชา แสงเล็ก นางสุจิตรา อรุณสวัสดิ์ นางขวัญเรือน นางสาวอรินยา สถิรชาติ

ผู้อ�ำนวยการโรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) ๒ ผู้อ�ำนวยการกลุ่มอ�ำนวยการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ผู้อ�ำนวยการกลุ่มอ�ำนวยการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๓ ผอ.กลุ่มนโยบายและแผน ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสงขลา เขต ๑ นักประชาสัมพันธ์ ช�ำนาญการพิเศษ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ นักทรัพยากรบุคคล ช�ำนาญการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ นักจัดการงานทั่วไป ช�ำนาญการ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๒ ครูช�ำนาญการพิเศษ โรงเรียนหอวัง

ขอขอบคุณข้อมูลและภาพประกอบ นางวิภา แสงทอง

ครู โรงเรียนหาดใหญ่รัฐประชาสรรค์ ส�ำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต ๑๖ (สงขลา-สตูล)

54 ๖๐ ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร ๓๓ ปี ไพรัช แสงทอง

Phairat sangthong  

60 ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร 33 ปี ผอ. ไพรัช แสงทอง

Phairat sangthong  

60 ปี...เรียงถ้อยร้อยลิขิต ชีวิตและผลงานนักบริหาร 33 ปี ผอ. ไพรัช แสงทอง

Advertisement