Issuu on Google+

Verslag Kennisatelier Mannenemancipatie Datum: dinsdag 1 juli 2008 Tijdstip: 9.00 uur – 13.30 uur Locatie: Het Heerenhuys te Rotterdam Aantal deelnemers: ± 40

(v.l.n.r. Rineke Kraaij, Rudolf Hunnink, Zeki Baran, El Batoul Zembib)

Opening door Teana Boston-Mammah van Scala Het Kennisatelier Mannenemancipatie is georganiseerd door het Platform Buitenlanders Rijnmond (PBR) en Scala als vervolg op een bijeenkomst over Mannenemancipatie die in december 2007 heeft plaatsgevonden. Centrale vraag bij die bijeenkomst was: Welke projecten worden voor mannen georganiseerd in Rotterdam? Tijdens deze bijeenkomst bleek een behoefte te zijn aan een inkadering c.q. definiëring van het begrip mannenemancipatie. Op internet was weinig informatie te vinden over mannenemancipatie. Met het Kennisatelier Mannenemancipatie willen Scala en PBR de aandacht vestigen op mannenemancipatie onder het motto: Er moet toch meer zijn op het gebied van mannenemancipatie dan de verdeling van zorg en huishoudelijke taken.

1


Vier projecten in het kader van mannenemancipatie 1. Het E-team door Johan Hartog en Alison Martens Het E-team is in januari 2008 opgericht en bestaat uit twaalf mannen uit Rotterdam met verschillende etnische en religieuze achtergronden. De mannen hebben een cursus gevolgd over emancipatieprocessen. Aandacht is besteed aan de geschiedenis van de vrouwenemancipatie en de betekenis van emancipatie in verschillende landen en culturen. Doel van het E-team is om het thema mannenemancipatie op de agenda te zetten en bespreekbaar te maken bij diverse bevolkingsgroepen. Dit doet het E-team door aanwezig te zijn bij bijeenkomsten en door het onderwerp in het eigen netwerk te bespreken. Vraag vanuit het publiek: De afgelopen jaren zijn veel projecten voor vrouwen gestart met als doel vrouwen te emanciperen. Veel mannen zijn echter niet mee-geëmancipeerd met hun vrouw, wat voor onrust in de thuissituatie zorgt. Is het E-team ook hierop gericht? Het E-team biedt geen oplossing voor de problemen, maar is er om het thema mannenemancipatie op de agenda te zetten. Momenteel is het PBR op zoek naar financiële mogelijkheden om een concreet vervolg te geven aan het E-team. 2. Man, gezin en samenleving door Bianca Biekman van Sezer Consult Het project ’Emancipatie en maatschappelijke activering van allochtone mannen’ wil het sociale isolement van allochtone mannen doorbreken. Hiertoe is een intensieve training van tien weken opgezet, waarin maatschappelijke onderwerpen als het gezin, opvoeding en onderwijs, gezondheidszorg etc. worden behandeld. Doel van de training is om het bewustzijn van de mannen te vergroten en om een aantal vooraf gestelde realistische doelen te bereiken, bijvoorbeeld het vinden van (on)betaald werk, het oppakken van een studie. Momenteel is de cursus in Rotterdam afgerond en worden de mannen middels individuele gesprekken verder begeleid om de doelen inderdaad te verwezenlijken. Naast de individuele positieverbetering, wordt ook gestreefd naar het verbeteren van de positie van de vrouw en de kinderen in het gezin. Het project wordt in 2008 in vier pilots uitgevoerd. Naast Rotterdam zijn dat Amsterdam, Den Haag en Utrecht. Vragen vanuit het publiek: Welke visie op emancipatie is gebruikt? Er is gekozen voor een individuele benadering van emancipatie uitgaande van de behoeften van het gezin. Hoe zijn de mannen die hebben geparticipeerd bereikt? Gebleken is dat het bereiken van mannen anders gaat (moeilijker is) dan het bereiken van vrouwen. Vrouwen werven gaat vaak via mond-op-mond reclame, tevens doen vrouwen soms een cursus omdat ze dat leuk vinden. Bij mannen is dat anders. Een individuele benadering is nodig: de mannen overtuigen van hetgeen de cursus concreet oplevert. 3. Vaders doen mee! door Sjaam Mahabier van Scala Het doel van het project Vaders doen mee! is om vaders meer te betrekken bij de opvoeding van hun zonen. Aanleiding om het project te starten was overlast van kinderen in de deelgemeente Feijenoord en het vermoeden dat de opvoeding van de kinderen c.q. het ontbreken van de vaders hier een rol bij speelde. Scala heeft een cursus aangeboden voor vaders. Via scholen, buurt- en koffiehuizen zijn vaders geworven. Uiteindelijk hadden zeer veel mannen interesse om de cursus te volgen. Belangrijkste uitkomst was dat vaders graag de verantwoordelijkheid willen nemen als het gaat om de opvoeding van hun kind.

2


Vragen vanuit het publiek: Hoe zorg je dat een dergelijke cursus of project meer mensen bereikt dan alleen de cursisten? Deze mannen worden rolmodellen voor andere mannen, op die manier wordt gewerkt aan een sneeuwbaleffect. Hoe worden mannen bereikt die nog niet open staan voor emancipatie ofwel hoe voorkom je dat alleen mannen die toch al geĂŤmancipeerd zijn een cursus volgen? Er dient van onderaf gewerkt te worden aan de emancipatieprocessen. Tevens is het belangrijk te wijzen op het economisch belang van emancipatie. Tenslotte is het mogelijk om middels de cursisten andere cursisten te werven. 4. Vadercentrum Den Haag door Bilal Sahin Het Vadercentrum is in 2000 opgericht, omdat geconstateerd werd dat mannen op veel gebieden een achterstand hadden ten opzichte van hun vrouw en kinderen. De cursussen zijn vaak een middel om mannen binnen te krijgen, niet het uiteindelijke doel. Het doel is om de mannen te stimuleren zichzelf verder te ontplooien en betrokken te blijven bij andere projecten van het vadercentrum. In eerste instantie was de doelstelling om 50 mannen te bereiken; inmiddels zijn er 2.500 geregistreerde deelnemers. Enkele projecten: buurtvaderproject, waarbij Marokkaanse sleutelfiguren een toeziend oog hebben in de wijk, G3 (Goed Gekleed aan de Gang) waarbij sollicitanten van passende kleding worden voorzien en de weggeefwinkel, waar mensen met weinig financiĂŤle middelen spullen kunnen ophalen.

Vraag vanuit het publiek: Welk effect hebben de projecten voor mannen op de mogelijkheden voor vrouwen om verder te emanciperen? De cursussen zijn een middel om mannen bewust te maken van hun positie en rol in het gezin. Tevens leren zij concrete dingen waardoor er rollen in het gezin kunnen veranderen (zoals de kookcursus en zwemles).

Bianca Biekman, Sjaam Mahabier en Bilal Sahin (staand)

3


Debat ‘wat is mannenemancipatie?’ onder leiding van Rineke Kraaij De drie gasten geven antwoord op de vraag: Wat is mannenemancipatie? El Batoul Zembib is werkzaam bij E-quality, kenniscentrum voor emancipatie, gezin en diversiteit. Zij spreekt liever over gender equality dan over mannenemancipatie. Gender equality gaat uit van gelijkheid tussen man en vrouw; zorg en huishouden en is sekse neutraal. Veel aannames zijn historisch gegroeid. De focus bij gender equality ligt op de sociale aspecten en niet zozeer op de biologische verschillen tussen man en vrouw. Het is van belang dat de samenleving recht doet aan de kwaliteiten en behoeften van de burgers, dat is voor elk individu anders. E-quality brengt projecten in kaart waar de focus op mannen en emancipatie ligt. Sinds de emancipatienota van minister Plasterk uitgekomen is, is er meer aandacht voor dit onderwerp. Zeki Baran (PvdA raadslid) is woordvoerder Jeugd en Gezin. Mannenemancipatie heeft invloed op de positie van het gezin. Het is van belang dat emancipatie van mannen zich vertaalt in anders denken en ander gedrag. Door bewustwordingsprocessen kunnen problemen worden opgelost. In de gemeenteraad wordt niet veel over mannenemancipatie gesproken, wel is het een belangrijk onderwerp. Rudolf Hunnik is initiatiefnemer van stichting Huismannen. Mannenemancipatie is voor hem een reflectie op de manier waarop hij zijn leven heeft ingericht. De heer Hunnik zorgt al 13 jaar vijf dagen in de week voor de kinderen en werkt hiernaast twee dagen in de week. Een zorgvader heeft een andere positie dan een zorgmoeder, simpel weg omdat een man geen vrouw is. Mannen horen kostwinnaar te zijn en horen loyaal te zijn aan de werkgever. Als mannen kiezen voor een andere rol (zoals zorgvader) dan wordt dat vaak als niet normaal gezien. Naar aanleiding van het verhaal van de heer Bunnik worden de volgende opmerkingen geplaatst: Mevrouw Zembib vult aan dat de sociale stempels die mensen opgelegd krijgen vaak onrechtvaardig zijn. Dit geldt voor een zorgvader maar ook bijvoorbeeld voor een vrouw met hoofddoek die ’s avonds werkt. De heer Baran merkt op dat het belangrijk is om te accepteren dat ieder een eigen stijl heeft, ook als het gaat om opvoeden. De vraag is hoeveel ruimte is er? Elke verandering roept weerstand op. Vraag vanuit het publiek: Hoe word je zorgvader? De heer Hunnik reageert dat uit onderzoek is gebleken dat 7% van de zorgende vaders zijn eigen vader als voorbeeld heeft. Dat gold ook bij de heer Hunnik. Zijn vader was een voorbeeld, maar ook zijn eigen broer. De heer Hunnik merkt op dat de zorg voor de kinderen voor hem een vrijheid heeft opgeleverd om zichzelf verder te ontplooien. Veel vrouwen ervaren dit niet zo. Voor mannen kost het meer moeite om erkenning c.q. status als zorgvader te krijgen. Het sociale isolement van zorgvaders is meer aanwezig dan bij zorgmoeders. In dit kader is de invalshoek van gender equality weer interessant. Moeders die hun kinderen drie dagen naar de crèche brengen, zijn slechte moeders. Andersom geldt dit niet. Er wordt overgegaan op de tweede vraag van de discussie: Wat valt er te winnen? Bij vrouwenemancipatie is de strijd vooral vanuit vrouwen gevoerd. Is er een voorhoede bij mannen? De heer Hunnik reageert dat er een dergelijke voorhoede is. Organisaties als Dwaze vaders en Ikvaders.nl houden zich bezig met de positie van vaders. Er zijn verschillende ideeën en visies over mannenemancipatie. Mevrouw Zembib vult aan dat mannen altijd een rol hebben gespeeld bij de vrouwenemancipatie. Mannenemancipatie gaat samen met vrouwenemancipatie. Van beide kanten dient geaccepteerd te worden dat dingen in de samenleving veranderen. Het grote verschil met vroeger is het feit dat voorheen de strijd tegen mannen werd gevoerd en nu de strijd met mannen. Het samen doen en als

4


bondgenoten optrekken. De strijd van vrouwen richting het publieke domein lijkt echter meer geaccepteerd te zijn dan mannen die kiezen voor het privĂŠdomein. Enkele opmerkingen vanuit het publiek: Er bestaat een verband tussen mannenemancipatie en de culturele identiteit. Welke modus wordt opgelegd vanuit de Nederlandse cultuur? Vanuit andere culturen? Nederland kent bepaalde emancipatieprocessen. Het is een dogma om te denken dat migrantenvrouwen en -mannen hetzelfde proces doormaken. Iedereen heeft een eigen stijl, mede beĂŻnvloed door de culturele en religieuze achtergrond. Mannenemancipatie heeft vooral te maken met bewustwording: het doorbreken van vaste patronen. Wat is mijn huidige rol? Wat zou ik willen? Het gaat niet alleen om de individuele behoefte, maar ook om de behoefte van het gezin. Wat wil ik mijn gezin geven? Mannenemancipatie begint bij het opvoeden van de eigen zoon als individu, doelgericht en respectvol voor vrouwen. Moeders spelen dus een belangrijke rol in processen van mannenemancipatie.

5


Enkele concluderende opmerkingen



Mannenemancipatie is versnipperd in Nederland en is dus niet op een plek te vinden. Bijvoorbeeld Stg. Mannenwerk, de website en forum www.ikvader.nl en de groep dwars vaders.



Het doorbreken van rolpatronen kan gestimuleerd worden via een bewustwordingsproces voor mannen op gang te zetten.



Mannen hebben een eigen manier om te emanciperen die deels afhangt van de rol dat zij in de maatschappij spelen.

Plenaire groepssessie door Nynoshca Fecunda van Dividivi Consult Doel van de groepssessie is om te reflecteren over hetgeen gezegd en bediscussieerd is tijdens de presentatie van de vier projecten en de discussie. Welke positieve ervaring / idee heb je opgedaan tijdens het Kennisatelier, welke stap ga je zetten én wat en wie heb je nodig om de volgende stap te zetten? Enkele reacties: Wat heeft geïnspireerd? Het vadercentrum Welke stap ga je zetten? Bezoek brengen aan het vadercentrum -

Wat heeft geïnspireerd? Het vadercentrum Welke stap ga je zetten? Bestuur Delfshaven overtuigen van noodzaak van vadercentrum in Delfshaven

-

Wat heeft geïnspireerd? Zorgvader Rudolf van Hunnik Welke stap ga je zetten? Onderdeel maken van eigen referentiekader: hoe het anders als man in de taakverdeling thuis kan.

-

Wat heeft geïnspireerd? El Batoul Zembib van E-quality Welke stap ga je zetten? El Batoul Zembib uitnodigen als panellid bij een dergelijke bijeenkomst

-

Wat heeft geïnspireerd? Verschil van benaderingswijze vrouwen en mannen omdat vrouwen en mannen anders denken (ander genderperspectief) Welke stap ga je zetten? Genderperspectief duidelijker integreren in trainingen

-

Wat heeft geïnspireerd? Betrokkenheid en passie van de deelnemers Welke stap ga je zetten? Kracht inzetten voor 2 nieuwe projecten: Rotterdamse vaders II en Papa Consult

Afsluiting door Aysel Kaya Gebleken is dat als je een ‘probleem’ wil bespreken, het belangrijk is om dit goed te definiëren. Over welke mannen hebben we het? Vaak hebben mensen de neiging om vanuit het kader van vrouwenemancipatie te denken over mannenemancipatie. Dat doet geen recht aan de werkelijkheid. De vraag is hoe mensen als individu hun leven kunnen vormgeven, zonder last te hebben van sociale stempels?

6


Verslag_Kennisatelier_Mannenemancipatie_1_juli_2008