Page 1

Księstwo Achai ­ jedno z państw powstałych na ziemiach cesarstwa bizantyjskiego po 

jego upadku w wynik IV krucjaty w 1204r. Księstwo, położone na terenie Peloponezu, do  1224 r. było wasalem królestwa Tessaloniki. Po upadku królestwa, podbitego przez  władcę Epiru, Teodora Komnena, księstwo Achai zyskało względną niezależność,  zyskując sobie nawet rangę dominującej siły na terenie Grecji. W 1262 r. na znacznej  powierzchni księstwa powstał podległy cesarstwu bizantyjskiemu despotat Morei, w  którym panowali przedstawiciele cesarskiego rodu z Konstantynopola (zwykle następcy  tronu bizantyjskiego). W 1278r. księstwo Achai znalazło się we władzy włoskiej  arystokracji (początkowo królów Neapolu). Księstwo Achai istniało w latach 1205 ­  1432. W 1432r. Achaja powróciła do cesarstwa bizantyjskiego. 

Πριγκιπάτον Αχαϊας Księstwo Achai  1205­1432


Język urzędowy ­ francuski Język używany ­ grecki Stolica     Andravida(1205­1249)                Mistra(1249­1261) Typ państwa ­ monarchia Data powstania ­ 1205 Data likwidacji ­ 1432

                                                                                                                                                  

Cesarstwo Bizantyjskie (albo Bizancjum) – termin historiograficzny używany od XIX  wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego Cesarstwa Rzymskiego ze  stolicą w Konstantynopolu IV wyprawa krzyżowa, do której doszło w latach 1202­1204,  pozostaje jednym z najciekawszych wydarzeń w dziejach Europy  Peloponez (Półwysep Peloponeski, gr. Πελοπόννησος Pelopónisos, w średniowieczu  znany pod nazwą Morea (gr. Μωρέας lub Μωριάς) ­ półwysep i region  administracyjny w Grecji, stanowiący najdalej na południe wysuniętą część Półwyspu 


Bałkańskiego. Wasal – początkowo (wczesne średniowiecze) wolny oddający się w opiekę seniorowi w  akcie komendacji. W zamian za lenno wasal zobowiązywał się służyć wiernie seniorowi  radą i pomocą orężną. Uroczystą ceremonią przekazania lenna była inwestytura. Później  wasal to osoba, która złożyła hołd i przysięgę na wierność. Z uwagi na obowiązywanie  zasady w feudalizmie europejskim "Wasal mojego wasala nie jest moim wasalem",  stosunki lenne tworzyły skomplikowaną strukturę społeczną na terenach kontynentalnej  Europy. Królestwo Tessaloniki – jedno z państw powstałych po rozbiciu Cesarstwa  bizantyjskiego przez IV krucjatę w 1204 r. Despotat Epiru – jedno z państw greckich powstałych obok Cesarstwa Nicejskiego i  Cesarstwa Trapezuntu po rozbiciu Cesarstwa bizantyjskiego przez IV krucjatę w 1204 r.  Despotat Morei ­ państwo greckie istniejące w latach 1308­1460. Konstantynopol ­ nazwa nadana miastu Bizancjum przez Konstantyna Wielkiego, który  wybrał je na swoją siedzibę. 

Władcy księstwa Achai  • • • • • • • • • • • • • • • • •

1205  – 1209: Wilhelm I z Champlitte  1209  – 1228: Gotfryd I Villehardouin  1228  – 1246: Gotfryd II Villehardouin  1246  – 1278: Wilhelm II Villehardouin  1278  – 1285: Karol I Andegaweński  1285  – 1289: Karol II Andegaweński  1289  – 1307: Izabela z Villehardouin  1289  – 1297: Florens z Hainaut  1301  – 1307: Filip Sabaudzki  1307  – 1313: Filip I z Tarentu  1313  – 1318: Matylda z Hainaut  1313  – 1316: Ludwik Burgundzki  1318  – 1322: Robert z Tarentu  1322  – 1333: Jan z Graviny  1333  – 1364: Robert z Tarentu  1364  – 1373: Filip II z Tarentu  1373  – 1381: Joanna 


• • • • •

1381 – 1383: Jakub de Baux  1383  – 1386: Karol III  1396  – 1402: Piotr z St. Superan  1402  – 1404: Maria Zacharia  1404  – 1432: Centurion Zachariasz 

Wilhelm I Champlitte– pierwszy władca Księstwa Achai, zwanego też Moreą, w latach   1205 – 1209. Wilhelm Champlitte był uczestnikiem IV wyprawy krzyżowej. Jesienią 1204 roku  wyruszył wraz z markizem Bonifacym z Montferratu na podbój należnych mu terytoriów.  Po zdobyciu Tesaloniki i Tesalii krzyżowcy zaatakowali obejmujące Attykę i Beocję  państwo Leona Sgurosa. Zdobyli Ateny i Teby, które Bonifacy przekazał jako lenno  Ottonowi de la Roche. Na wiosnę 1205 roku Bonifacy wspierany przez Wilhelma   Champlitte’a zaatakował peloponeskie posiadłości Sgurosa i obległ go w twierdzy  korynickiej, obległ również drugi z ośrodków Sgurosa na Peloponezie Nauplię. Do  oblegających dołączył Gotfryd Villehardouin, przyjaciel Wilhelma, który zawrócił z drogi  do Syrii ale wskutek niesprzyjających wiatrów wylądował w Modon na Peloponezie,   zamiast w Konstantynopolu do którego zmierzał. Bonifacy na wieść o zaatakowaniu  Tesaloniki przez Bułgarów pociągnął na północ. Godfryd natomiast namówił Wilhelma  do udania się do Modon. Stamtąd przez następne miesiące na czele niewielkiego, bo  liczącego prawdopodobnie około 500 rycerzy , oddziału rozpoczęli systematyczny podbój  Peloponezu. Bez trudności opanowali zachodnią część półwyspu z Patras i Andrawidą.  Opór próbowali stawić greccy mieszkańcy Lacedemonu, Nikli i Veligostii, wspomagani  przez Słowian z Tajgetu i Michała I Angelosa, władcę Epiru. Zostali jednak pokonani w  bitwie pod Kundurą i jesienią niemal cały Peloponez znalazł się w rękach krzyżowców.  Pierwszym władcą księstwa został Wilhelm. W 1209 roku przekazał rządy Godfrydowi  Villehardouin i powrócił do rodzinnej Burgundii.

Bibliografia •

J.Bonarek, Grecja po IV krucjacie..., w: J.Bonarek(red.) Historia Grecji, 

Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ss. 366 ­ 368. ISBN 83­08­03819­0.  Następca Książę Achai Poprzednik Gotfryd I  1205–1209 Villehardouin

Bonifacy I z Monferratu (zm. 4 września 1207) – margrabia Montferratu, dowódca IV  wyprawy krzyżowej, król Tesaloniki w latach 1204 – 1207. Saloniki lub Tessalonika, grecka nazwa Thessaloniki (gr. Θεσσαλονίκη, scs. Sołuń) 


– miasto w północnej Grecji, nad Zatoką Salonicką (Morze Egejskie). Tesalia to kraina historyczna i region administracyjny współczesnej Grecji położona nad  Morzem Egejskim na południe od Macedonii. Attyka (gr. Αττική, łac. Attica) to kraina historyczna we wschodniej starożytnej Grecji,  granicząca z Beocją oraz Megarą. Obecnie również region administracyjny  (περιφέρεια ­ periféria) w Republice Greckiej, graniczący z regionami Grecja  Środkowa i Peloponez. Beocja (gr. Βοιωτία, łac. Beotia) – kraina historyczna w środkowej starożytnej Grecji  między Zatoką Koryncką a cieśninami Eubejską i Ewripos. Leon Sguros (zm. 1210) – (w terminologii łacińskiej: Asgur) władca niezależnego  państewka w Attyce, Beocji i północno­wschodnim Peloponezie w latach 1200 – 1205. Otto de la Roche – baron la Roche i Ray (w księstwie Burgundii), pierwszy władca  Księstwa Aten w latach 1205–1225. Korynt (nowogr.: Κόρινθος, Korinthos; łac.: Corinthus), miasto portowe w środkowej  Grecji, na półwyspie Peloponez, na Przesmyku Korynckim, stolica nomosu Koryntia i  demosu Korynt.  Nauplion (nowogr.: Ναύπλιο, Nafplio) ­ miasto w Grecji, na Peloponezie, stolica  nomosu Argolida, około 14,5 tys. mieszkańców (stan z roku 2001). Patras (nowogr.: Πάτρα = Patra, gr. staroż.: Πάτραι = Pátrai) – to trzecie pod  względem wielkości miasto Grecji (największe na Peloponezie), stolica nomosu Achaja  (oraz demosu Patras) w Grecji Zachodniej.  Sparta (gr. Σπάρτη Sparte, Λακεδαίμων Lakedaimon, Lacedemon) – starożytne  miasto oraz terytorium polis w południowej Grecji, na półwyspie Peloponez, główny  ośrodek miejski Lakonii. Tajget ­ góra w Grecji  Tajget ­ pasmo górskie w Grecji


Godfryd I Villehardouin – władca Księstwa Achai, zwanego też Moreą, w latach 1209  – 1226. Godfryd I Villehardouin był bratankiem historyka IV wyprawy krzyżowej Godfryda z  Villehardouin, przyjacielem Wilhelma Champlitte’a, pierwszego władcy Achai. Wziął  udział w IV krucjacie, jednak na własną rękę spod Konstantynopola podążył do  Palestyny. Na wieść o zdobyciu Konstantynopola przez krzyżowców zawrócił z Syrii,  wskutek niesprzyjających wiatrów wylądował jednak w Modon na Peloponezie. Przez  kilka miesięcy działał w Modonie. Na wiosnę 1205 roku dołączył do Bonifacego z  Montferratu i Wilhelma Champlitte’a oblegających Nauplię. Bonifacy na wieść o  zaatakowaniu Tesaloniki przez Bułgarów pociągnął na północ. Godfryd natomiast  namówił Wilhelma do udania się do Modon. Stamtąd przez następne miesiące na czele  niewielkiego, bo liczącego prawdopodobnie około 500 rycerzy, oddziału rozpoczęli  systematyczny podbój Peloponezu. Bez trudności opanowali zachodnią część półwyspu z  Patras i Andrawidą. Opór próbowali stawić greccy mieszkańcy Lacedemonu, Nikli i  Veligosti, wspomagani przez Słowian z Tajgetu i Michała I Angelosa, władcę Epiru.  Przeciwnicy zostali jednak pokonani w bitwie pod Kundurą i jesienią niemal cały  Peloponez znalazł się w rękach krzyżowców. Pierwszym władcą zdobytych ziem został  Wilhelm Champlitte. W 1209 roku po opuszczeniu Księstwa przez Wilhelma Godfryd  przejął władzę nad Moreą, przyjmując we wrześniu oficjalny tytuł księcia Achai. Przez  cały okres swego panowania Godfryd zachowywał niezależność, jakkolwiek uznawał  zwierzchnictwo cesarza łacińskiego, po śmierci cesarza Henryka w 1216 roku już czysto  iluzoryczne. Godfryd kontynuował podbój Peloponezu. W 1212 roku udało mu się przy  pomocy Wenecjan wyprzeć oddziały greckie z portu Nauplii, który następnie wraz z  Argos przekazał jako lenno Ottonowi de la Roche, księciu Aten. Zmarł prawdopodobnie  w 1226 roku. Władzę w Księstwie przekazał synowi Gotfrydowi II.

Bibliografia •

J. Bonarek , Grecja po IV krucjacie..., w: J. Bonarek (red.) Historia Grecji,  Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ss. 367 ­ 368. ISBN 83­08­03819­0.  Poprzednik Następca Książę Achai Wilhelm I z  Gotfryd II  1209–1226 Champlitte Villehardouin

Michał I Angelos (zm. 1215) – kuzyn cesarzy bizantyjskich Izaaka II i Aleksego III  Angelosów, po zdobyciu Konstantynopola przez krzyżowców w 1204 roku, utworzył  jedno z państw powstałych na ziemiach byłego cesarstwa ­ Despotat Epiru, którym  władał w latach 1205 ­ 1215. Henryk Flandryjski (ur. ok. 1174, zm. 11 czerwca 1216 w Salonikach) – cesarz łaciński  w latach 1205 – 1216. Brat cesarza Baldwina I.


Godfryd II Villehardouin (zm. 1246) – władca Księstwa Achai, w latach 1226 – 1246.  Syn Godfryda I Villehardouin. Brał udział w rządzeniu krajem jeszcze za życia ojca Godfryda I. Objął władzę książęcą  w okresie apogeum potęgi cesarza Tesaloniki Teodora Angelosa Dukasa Komnena. Jego  upadek w 1230 roku wysunął na czoło państw greckich Cesarstwo Nicejskie. W 1236  roku Godfryd wspomagany przez siły Wenecji, Pizy i Genui doprowadził do przerwania  bułgarsko­nicejskiego oblężenia Konstantynopola. W nagrodę otrzymał zwierzchność  nad Księstwem Naksos, Eubeą i być może markizatem Wodenicy. Po raz kolejny wsparł  cesarza Konstantynopola Baldwina II w 1238 roku. Księstwo Godfryda zażywało za jego rządów kilkunastu lat pokoju. Książę musiał  jedynie przywrócić spokój w Tajgecie, gdzie zbuntowali się poddani słowiańscy. Zmarł  w 1246 opłakiwany zarówno przez łacinników jak i Greków. Po jego śmierci władza w  Księstwie przeszła w ręce jego brata Wilhelma II.

Bibliografia •

J. Bonarek , Grecja po IV krucjacie..., w: J. Bonarek (red.) Historia Grecji,  Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ss. 368 ­ 369. ISBN 83­08­03819­0.  Poprzednik Następca Książę Achai Godfryd I  Wilhelm II  1226–1246 Villehardouin Villehardouin Cesarstwo Tesaloniki ­ cesarstwo powołane do istnienia w wyniku przyjęcia w 1227  roku purpury cesarskiej przez Teodora Angelosa, aspirującego do scalenia pod swoim  berłem rozbitego w wyniku IV krucjaty Cesarstwa Bizantyńskiego. Istniało do 1242  roku. Teodor Angelos Dukas Komnen – (ur. 1180/1185, zm. po 1252, gr. Θεόδωρος  Άγγελος Δούκας Κομνηνός, Theodōros Angelos Doukas Komnēnos) kuzyn cesarzy  bizantyjskich Izaaka II i Aleksego III Angelosów, władca Epiru od 1214 do 1227 roku,  cesarz Tesaloniki od 1227 do 1230 roku. Eubea (gr. Εύβοια ­ Ewwia; dawna nazwa Negroponte pojawia się jeszcze czasami w  pracach historycznych) ­ przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza  Egejskiego.  Baldwin II de Courtenay (ur. 1217 – zm. październik 1273) – cesarz łaciński w latach  1228–1261.


Wilhelm II Villehardouin (zm. 1 maja 1278) – władca Księstwa Achai, zwanego też  Moreą, w latach 1246 – 1278. Syn Godfryda I Villehardouin, brat Godfryda II  Villehardouin, władców Achai. Wilhelm II objął władzę w Morei po śmierci swego brata Godfryda II. Jego Rządy  stanowią apogeum potęgi Księstwa Achai. Wilhelm II złamał resztki oporu wobec swej  władzy na Peloponezie zmuszając do uległości ważne miasto i port Monemwazję (1248),  które od 1204 roku nieprzerwanie rządzone było przez Greków. Podporządkował też  sobie na południowym wschodzie Tzaków, ludność grecką identyfikowaną z racji  posługiwania się odrębnym dialektem z potomkami dawnych mieszkańców Lakonii. W 1255 roku po śmierci swojej drugiej żony Carintany dalle Carceri, pochodzącej z rodu  władającego Eubeą Wilhelm II wysunął pretensje do północnej części wyspy. Rządzący  Eubeą Wilhelm z Werony i Narzotto dalle Carceri wystąpili przeciw Wilhelmowi poparci  przez Wenecjan oraz księcia Aten Gwidona II de la Roche. Wilhelm II odniósł  zwycięstwo nad baronami w maju 1258 roku. Najechał również i zmusił do uległości  księcia Aten. W 1262 roku został zawarty pokój z Wenecją. W 1258 roku Wilhelm złożył propozycję udzielenia pomocy Cesarstwu Łacińskiemu,  cesarz Baldwin II odrzucił ją jednak. W tym samym roku zawarł przymierze z Michałem  II Angelosem, władcą Epiru poślubiając jego córkę Annę. W 1259 roku na czele  znacznych sił wylądował w Epirze, gdzie połączył się z wojskami Michała II Angelosa i  oddziałem 400 rycerzy Manfreda sycylijskiego. Armia jakkolwiek silna od początku była  targana sporami pomiędzy jej wodzami. Ponadto Janowi Paleologowi udało się skłonić  do wycofania Jana Angelosa dowodzącego wojskami tesalskimi w armii Epiru. W noc  przed bitwą, wycofał się również Michał II Angelos. Ostatecznie więc Wilhelm pozostał  sam wspomagany jedynie przez rycerzy sycylijskich. Dowodzona przez Wilhelma armia,  w krytycznym momencie zablokowana z tyłu przez siły Jana Angelosa, poniosła pod  Pelagonią klęskę. Wilhelm zbiegł z pola bitwy, został jednak następnego dnia znaleziony  przez nicejczyków, ukryty w stogu siana. Przebywał w niewoli nicejskiej ponad dwa lata,  podczas których toczono rozmowy o przyszłości Achai. Ostatecznie kompromis zawarto  w 1261 roku, gdy Michał VIII Paleolog odzyskał Konstantynopol i przywrócił Cesarstwo  Bizantyńskie. Latem książę Achai zgodził się na przekazanie w ręce bizantyńskie twierdz  Monemwazji, którą zdobył 13 lat wcześniej oraz Mainy i Mistry, które sam wzniósł.  Złożył również cesarzowi hołd lenny. Po powrocie z niewoli, zwolniony przez papieża Urbana IV z przysięgi złożonej pod  przymusem ponownie opowiedział się po stronie przeciwników cesarza. Michał VIII  wysłał wówczas do Morei armię, w której znajdowało się 5 tysięcy najemników  seldżuckich. Po serii zwycięstw kampania bizantyńska utknęła z powodu braku pieniędzy  na wypłatę żołdu. Seldżucy przeszli na stronę łacinników. Wilhelm zadał wojskom  cesarskim dotkliwą porażkę pod Makry­Plagi (1264) i armia cesarska została zmuszona  do odwrotu i opuszczenia półwyspu. Zagrożony przez Bizantyńczyków, którzy kontrolowali, poprzez trzy oddane im twierdze, 


południowo­wschodnią część półwyspu, Wilhelm z radością powitał objęcie tronu  Sycylii w 1266 roku przez Karola Andegaweńskiego. 27 maja 1267 roku Karol  Andegaweński zawarł w Viterbo pakt przyjaźni z wygnanym z Konstantynopola  Baldwinem II, podpisując umowę o podziale państwa bizantyńskiego. Wilhelm II był  wówczas w Viterbo i poddał Karolowi swoje państwo. Swoją córkę i dziedziczkę Izabelę  wydał za syna Karola, Filipa. Porozumienie zawarte pomiędzy władcą Achai a królem  Sycylii stanowiło, że jeśli Wilhelmowi urodzi się syn będzie dziedziczył połowę  Księstwa, a jeśli Izabeli i Filipowi nie urodzi się syn Achaja przejdzie we władanie  Andegawenów. W ślad za porozumieniem Karol Andegaweński zaczął wysyłać do Achai  wojsko i pieniądze. W 1270 roku musiał wziąć udział VI krucjacie. Bizantyńczycy  wykorzystali jego nieobecność i zaatakowali Achaję. Nowe transporty wojska na Moreę  położyły kres sukcesom bizantyńskim. W 1277 roku zmarł bezpotomnie mąż Izabeli,  Filip. Wilhelm przeżył go tylko o rok. Księstwo przeszło we władanie Andegawenów.

Bibliografia •

J. Bonarek , Grecja po IV krucjacie..., w: J. Bonarek (red.) Historia Grecji,  Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ss. 369 ­ 370. ISBN 83­08­03819­0.  • Γ. Οστρογορσκι , Dzieje Bizancjum, Państwowe Wydawnictwo Naukowe,  Warszawa 1967, ss. 359 ­ 362.  Poprzednik Następca Książę Achai Godfryd II  Karol I  1246–1278 Villehardouin Andegaweński Monemwazja (gr. Μονεμβασία, Monemvasiá) ­ miasto w prefekturze Lakonia na  Peloponezie w Grecji.  Gwido II de la Roche– (1280­1308), władca Księstwa Aten w latach 1287 – 1308. Syn  Wilhelma I de la Roche. Cesarstwo Łacińskie – państwo utworzone przez krzyżowców IV wyprawy krzyżowej,  po zdobyciu Konstantynopola. Istniało w latach 1204­1261. Michał II Angelos – władca Despotatu Epiru w latach 1230 ­ 1271, nieślubny syn  Michała I Angelosa. Epir (grecki Ήπειρος) – górzysta kraina położona w północno­zachodniej części  Grecji, nad Morzem Jońskim, na północy graniczy z Albanią, na wschodzie z Tesalią, a  na południu z Etolią i Akarnanią. Manfred, wł. Manfredo (ur. 1232, zm. Venosa 26 lutego 1266 koło Benewentu) – król  Sycylii 1258­1266, książę Benewentu i Neapolu.


Bitwa pod Pelagonią miała miejsce w roku 1259 w trakcie walk bizantyńsko­ frankońskich, w których udział brały Cesarstwo Nicei oraz założone po IV krucjacie z  1204 r. Księstwo Achai, władane przez możnych francuskich (nazywani jak wszyscy inni  krzyżowcy z zachodniej Europy Frankami). Jan I Angelos (zm. 1289) – władca Tesalii w latach 1271 – 1289. Nieślubny syn Michała  II Angelosa. Michał VIII Paleolog (ur. 1224/1225, zm. 11 grudnia 1282) – cesarz Nicei od 1259  roku; cesarz Bizancjum od 1261. Cesarstwo Bizantyjskie (albo Bizancjum) – termin historiograficzny używany od XIX  wieku na określenie greckojęzycznego, średniowiecznego Cesarstwa Rzymskiego ze  stolicą w Konstantynopolu. Mistra (gr. Μυστράς (Mistrás)) ­ ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji  położone na zboczach gór Tajget na Peloponezie, w pobliżu współczesnego miasta  Sparta. Urban IV, Jacques Pantaléon, Jakub leodyjski (ur. ok. 1200, zm. 2 X 1264), papież,  którego pontyfikat przypadał od 29 sierpnia 1261 do 2 października 1264.

Karol I Andegaweński, Karol I d'Anjou (ur. w marcu 1227, zm. 7 stycznia 1285 w  Foggi), król Sycylii, Neapolu, Jerozolimy i Albanii, książę Achai, hrabia Andegawenii,  Maine, Prowansji i Forcalquier, pogrobowy syn króla Francji Ludwika VIII Lwa i Blanki  Kastylijskiej, córki króla Alfonsa VIII Szlachetnego. Jego starszymi braćmi byli król  Ludwik IX Święty, hrabia Robert I d'Artois i Alfons z Poitiers. Dzięki poparciu papiestwa uzyskał koronę Sycylii. Dążył do opanowania basenu Morza  Śródziemnego i podboju Bizancjum. Jego ambitne plany zniweczyły nieszpory  sycylijskie z 1282 r., które doprowadziły do utraty Sycylii i wieloletniej wojny z  Aragonią, która ciągnęła się jeszcze wiele lat po śmierci Karola, zmarłego w 1285 r.

Wczesne lata życia  Karol urodził się w marcu 1227 r., kilka miesięcy po śmierci swojego ojca. Dorastał w  czasach, kiedy jego matka była regentką w imieniu jego starszego brata, króla Ludwika  IX. Blanka, poświęcająca większość swojego czasu poskramianiu niesfornych baronów,  nie miała dużo czasu dla swoich dzieci. Była tylko bliżej związana z królem Ludwikiem,  który jej całkowicie ufał. Pozostałym dzieciom, w tym Karolowi, który był najbardziej 


podobny do matki, nie okazywała głębszych uczuć. Równie chłodne były relacje Karola z jego najstarszym bratem. Ludwik był surowy w  obejściu z braćmi, jeśli ci przekroczyli granicę jego pobłażliwości. Na początku  faworyzował najstarszego ze swoich młodszych braci, hrabiego Roberta. Kiedy ten zginął  podczas krucjaty egipskiej w 1250 r. jego miejsce u boku Ludwika, zajął kolejny z braci,  Alfons, hrabia Tuluzy, który po śmierci Blanki w 1252 r. stał się jednym z najbliższych  doradców Ludwika. Nie rozpieszczany przez bliskich Karol nauczył się liczyć tylko na siebie. Był wysoki i  dobrze zbudowany. Miał oliwkową cerę, odziedziczoną po przodkach matki, i wydany  nos, cechę charakterystyczną rodu Kapetyngów. Odebrał gruntowne wykształcenie i  przez całe życie wykazywał upodobanie do sztuk pięknych i poezji. Był bardzo ambitny,  wytrwale dążył do osiągnięcia każdego celu jaki przez sobą postawił. Był człowiekiem  surowych obyczajów i pobożnym, aczkolwiek jego pobożność służyła bardziej realizacji  jego własnych ambicji. Wypływała ona z przekonania, że jest wybranym instrumentem w  rękach Boga.

Małżeństwa Karol był dwukrotnie żonaty. Pierwszy raz ożenił się 31 stycznia 1246 r. w Aix­en­ Provence z Beatrycze (1234 ­ 23 września 1267), córką hrabiego Prowansji Rajmunda  Berengara IV i Beatrycze, córki Tomasza I, hrabiego Sabaudii. Beatrycze była młodszą  siostrą królowej Francji ­ Małgorzaty, królowej Anglii ­ Eleonory i Sanchy, żony  Ryszarda, pretendenta do tronu Niemiec. Karol i Beatrycze mieli razem czterech synów i  trzy córki: • Ludwik (ur. i zm. 1248 w Nikozji)  • Blanka (1250 ­ lipiec 1269), żona Roberta III, hrabiego Flandrii  • Beatrycze (1252 ­ 1275), żona Filipa I, tytularnego cesarza łacińskiego  • Καρολ ΙΙ Κυλαωψ  (1254 ­ 5 maja 1309), król Neapolu  • Φιλιπ  (1256 ­ 1 stycznia 1277), tytularny król Tessaloniki  • Robert (1258 ­ 1265)  • Elżbieta lub Maria (1261 ­ ok. 1300), żona króla Węgier Władysława IV Kumana  Po śmierci pierwszej żony ożenił się ponownie 18 listopada 1268 r. w Trani z Małgorzatą  (1250 ­ 4 września 1308), córką Eudoksjusza Burgundzkiego, hrabiego Nevers, i Matyldy  II, pani de Bourbon, córki Archambauda IX, pana de Bourbon. Karol i Małgorzata mieli  razem jedną córkę: • Małgorzata, zmarła w dzieciństwie 

Hrabia Prowansji i Andegawenii  Rodzina nie okazywała Karolowi zbyt wielu uczuć, ale zadbała o jego status materialny.  W swoim testamencie król Ludwik VIII zapisał swojemu nienarodzonemu jeszcze  dziecku (pod warunkiem, że będzie to syn) hrabstwa Maine i Andegawenię. Karol objął  je w posiadanie w 1247 r., kiedy ukończył 20 lat. Rok wcześniej rodzina ożeniła go z 


piękną Beatrycze Prowansalską, najmłodszą z czterech córek hrabiego Rajmunda  Berengara IV. Dzięki temu małżeństwu Karol został hrabią Prowansji i Forcalquier, gdyż  jego teść przekazał wszystkie swoje posiadłości Beatrycze, odpowiednio wyposażając  starsze córki. Sumy posagowe nie zostały im jednak wypłacone w całości, co  spowodowało, że szwagierki (a zwłaszcza najstarsza, królowa Małgorzata) znalazły się w  konflikcie z Karolem. Nowy hrabia znalazł wkrótce kolejnego wroga, swoją teściową  Beatrycze Sabaudzką, z którą pokłócił się o wdowie dożywocie. Karol przybył do Prowansji w 1246 r. z armią prawników i księgowych. Prawnicy mieli  ocenić, jakie prawa przysługują hrabiom Prowansji, a księgowi oszacować dochody.  Karol traktował Prowansję jako niezależne władztwo, nic nie robiąc sobie z teoretycznej  podległości Cesarstwu. Zresztą cesarz Fryderyk II Hohenstauf nie miał siły, aby swoje  zwierzchnictwo nad Prowansją wyegzekwować. Największym problemem Karola byli  więc prowansalscy baronowie i miasta, przywykłe za rządów poprzednich hrabiów do  znacznej niezależności. Poczynania Karola rychło wzbudziły niechęć Prowansalczyków, podsycaną przez  teściową Karola, która twierdziła, że jej mąż zapisał jej w testamencie hrabstwo  Forcalquier w osobiste władanie oraz prawo do użytkowania Prowansji. Feudałowie  zawiązali własną ligę w której prym wiedli Barral z Les Baux i Bonifacy z Castellane.  Przeciwko Karolowi wystąpiły również największe miasta ­ Marsylia, Arles i Awinion,  które proklamowały rządy komunalne na wzór włoski. Kiedy w 1247 r. Karol udał się na  północ po inwestyturę Andegawenii i Maine, miasta owe zawiązały alians obronny. Karol nie miał chwilowo czasu na rozprawę z oponentami. W sierpniu 1248 r. razem z  bratem wyruszył na wyprawę krzyżową. Przed odjazdem porozumiał się z teściową,  której odstąpił Forcalquier oraz 1/3 dochodów prowansalskich. Jego wyjazd  zaktywizował opozycję. Karol dzielnie stawał podczas zdobywania Damietty i bitwy pod  Al­Mansurą. Kiedy jednak Ludwik IX ogłosił, że każdy kto zechce może powrócić do  kraju, Karol skwapliwie skorzystał z okazji i już w październiku 1250 r. przybył do  Aigues­Mortes. Wykorzystując przewagę wojskową i działania dyplomatyczne, eliminował  przeciwników jednego po drugim. W kwietniu 1251 r. poddało się Arles, w maju  Awinion, w czerwcu skapitulował Barral z Les Baux. W sierpniu Karol zaatakował  Marsylię, ale został odparty. Rozpoczął więc oblężenie miasta, które skapitulowało w  czerwcu 1252 r. Karol łagodnie obszedł się z pokonanymi. Potwierdził ich dawne prawa i  przywileje. Marsylia zachowała swój ustrój komunalny, ale musiała uznać Karola za  swojego suwerena. W listopadzie 1252 r. zmarła królowa Blanka. Ludwik IX wciąż przebywał na  Wschodzie, więc regencję objęli wspólnie Karol i Alfons. Wtedy też otrzymał od papieża  Innocentego IV propozycję otrzymania korony sycylijskiej, ale ten pomysł nie spodobał  się Alfonsowi, a i Ludwik przysłał ze Wschodu list odradzający Karolowi przyjęcia tego  tytułu. Karol wmieszał się wówczas w spór o sukcesję we Flandrii i Hainaut  interweniując po stronie hrabiny Małgorzaty II przeciwko jej synowi Janowi. Dzięki  swoim działaniom uzyskał hrabstwo Hainaut i tytuł strażnika Flandrii. Wkrótce zaczął  wprowadzać swoje wojska do Flandrii. Wieści o poczynaniach Karola dotarły do  Ludwika IX jeszcze na Wschodzie. Po powrocie króla do Francji w 1254 r. nakazał 


Karolowi wycofanie się z hrabstwa, a w 1256 r. zadecydował o pozostawieniu Flandrii w  rękach Małgorzaty i przekazaniu Hainaut Janowi. Karol wrócił więc do Prowansji, gdzie rządy w jego imieniu sprawowali seneszalowi, w  tym Barral z Les Baux, który stał się lojalnym sługom Karola. Inni baronowie wciąż  jednak wichrzyli, a Marsylia wciąż była niespokojna. Karol ponownie skłócił oponentów  ze sobą, a dzięki interwencji króla Ludwika w listopadzie w 1256 r. uzyskał zrzeczenie  się przez teściową Forcalquier. W Marsylii partia profrancuska dokonała przewrotu i  objęła władzę. Kiedy w mieście pojawił się Karol podpisała z nim nowy traktat, który  likwidował polityczną samodzielność miasta. Po uspokojeniu Prowansji Karol zajął się poszerzaniem swoich włości. W 1257 r. nabył  prawa do kilku baronii w dolnych Alpach oraz uzyskał tytuł regenta królestwa Arles. W  1258 r. hrabia Ventimiglii uznał Karola za swojego zwierzchnika. W 1259 r. Karol,  przekupstwem i groźbami, uzyskał Cueno, Albę i Cherasco w południowym Piemoncie.  W roku 1260 podporządkowali mu się hrabiowie Mondovi, Cevy, Biadrate i Saluzzo. Kiedy w 1262 r. Karol udało się do swoich ziem w Andegawenii, w Prowansji ponownie  wybuchł bunt. Zrewoltowali się baronowie pod wodzą Bonifacego z Castellane, a  Marsylczycy obalili partię profrancuską. Wsparcia buntownikom udzieliła Genua, a i  Aragonia skłaniała się ku interwencji. Lojalny wobec Karola pozostał Barral z Les Baux,  mimo iż jego kuzyn Hugon przystał do rebelii. Dzięki jego wpływom powstanie nie  rozprzestrzeniło się. Karol natychmiast powrócił do Prowansji. Genuę obłaskawił  oddając jej część hrabstwa Ventimiglii. Pokonał w polu zbuntowanych baronów, a  Bonifacy i Hugon udali się na wygnanie. Nie chcąc drażnić króla Aragonii Karol przystał  na jego mediację z Marsylią. Miasto nie utraciło swoich przywilejów, ale musiało  zburzyć mury miejskie. Buntownicy nie ponieśli kary. Łaskawość Karola opłaciła mu się w przyszłości. W Prowansji więcej już nie wybuchły  bunty przeciwko jego panowaniu, a Prowansalczycy dochowali mu wierności nawet w  najtrudniejszych momentach, jego włoskiej wyprawy, do której teraz przygotowywał się  Karol.

Podbój Sycylii  Kandydat do korony  W tym czasie papiestwo szukało swojego kandydata do tronu Królestwa Sycylii, którego  mogłoby wystawić przeciwko obecnemu królowi, nieprzychylnemu papieżom  Manfredowi. Początkowo kandydatem papiestwa był Edmund, młodszy syn króla Anglii  Henryka III. Jednak zamiar wprowadzenia angielskiego księcia na tron okazał się  nierealny i Urban IV, papież od 1261 r., zaczął rozglądać się za nowym kandydatem.  Uważał on, że papiestwu mógł pomóc tylko Francuz, więc rozpoczął negocjacje z królem  Ludwikiem IX. Mimo nieprzychylnego stanowiska Ludwika papieskim kandydatem został właśnie  Karol. Opór brata udało mu się po kilku miesiącach przełamać i w czerwcu 1263 r.  otrzymał wolną rękę w negocjacjach z papiestwem. Rychło Karol zawarł z papieżem 


traktat, który zabraniał mu starania się o godność cesarza lub chociażby urzędnika  cesarskiego. Nie mógł ingerować w sprawy kościelne i nie miał prawa wymagać od  poddanych posłuszeństwa. Zyskiwał za to pełne poparcie papiestwa w wojnie z  Manfredem. Wkrótce jednak Manfred zaczął odnosić coraz poważniejsze sukcesy w  Italii, co poprawiło pozycję Karola, który wytargował sobie liczne ustępstwa ze strony  papieża. Na jesieni 1264 r. zmarł papież Urban. Rok później jego następcą został Klemens IV.  Utrzymał on ścisły sojusz z Karolem, który w międzyczasie kazał stracić pojmanych  opozycjonistów prowansalskich i skonfiskował ich majątki. Zawarł również  porozumienie z Genuą i Ferrarą. 10 maja 1265 r., ponaglany przez papieża, wsiadł na  statek w Marsylii i pożeglował do Ostii.

Najazd Herb Karola jako króla Sycylii  Burza ukryła okręty Karola przez patrolującą Morze Liguryjskie eskadrą sycylijską i  pretendent do korony stanął na kotwicy w Ostii 20 maja. 23 maja wkroczył do zajętego  przez Manfreda Rzymu, entuzjastycznie witany przez mieszkańców. Zamieszkał  początkowo w pałacu papieskim na Lateranie, ale później przeniósł się do pałacu  senatorskiego na Kapitolu. Karol zyskał sympatię Rzymian, który 21 czerwca nadali mu  godność senatorską. 28 czerwca czterech kardynałów udzieliło mu inwestytury na  królestwo Sycylii. Karolowi udało się w następnych miesiącach przeciągnąć na swoją  stronę część stronników Manfreda, który w takiej sytuacji wycofał się do Apulii. Karol pożyczył od papieża ogromne sumy na opłacenie armii, na czele której chciał  zaatakować Manfreda na jego ziemi. 15 stycznia 1266 r. do Rzymu przybyły posiłki  francuskie i Karol, wobec topniejących funduszy, zdecydował się zaatakować Manfreda.  20 stycznia opuścił Rzym. Wcześniej, 6 stycznia, został wraz z żoną ukoronowany w  kościele św. Piotra na króla Sycylii. Starożytną via Latina Karol pomaszerował przez Anagni i Frosinone i przekroczył  granicę na rzece Liri, nie napotykając oporu. Błyskawicznie Karol zdobył 32 zamki i  skierował się w kierunku wzgórz samnickich. 25 lutego nad rzeką Calore niedaleko  Benewentu doszło do spotkania obu armii. Nazajutrz, w piątek 26 lutego 1266 r., obie  armie stanęły naprzeciw siebie. Na przedzie swoich wojsk Karol ustawił piechotę oraz  900 prowansalskich rycerzy pod wodzą Hugona de Mirepoix. Karol osobiście dowodził  rycerzami ze środkowej Francji i Langwedocji. Drugą linię tworzyły ponadto włoscy  gwelfowie pod wodzą Gwidona Guerry. W trzeciej linii stanęły oddziały  północnofrancuskie pod wodzą Roberta Flandryjskiego i Gilesa Le Brun. Bitwę rozpoczęło starcie francuskiej piechoty z manfredowymi Saracenami. Szala  przechyliła się na korzyć Saracenów, ale nagły atak jazdy prowansalskiej zmusił ich do  ucieczki. Wówczas na Prowansalczyków uderzyła jazda niemiecka. Karol wysłał swoim  w sukurs oddziały drugiej linii. Niemcy przypuścili jednak atak zanim trzecia linia wojsk  Manfreda, złożona z oddziałów włoskich, zdążyła zająć pozycję. Wykorzystał to Karol,  który rzucił na Włochów oddziały trzeciej linii. Włosi nie dotrzymali pola i rzucili się do 


ucieczki. Widząc to Manfred rzucił się w wir walki i wkrótce został zabity. Do wieczora  Karol był panem pola bitwy. Przez kilka Karol ze swoją armią przebywał w Benewencie. Później ruszył w kierunku  Neapolu. 7 marca nastąpił uroczysty wjazd do miasta. Papież był uradowany. 6 maja  pisał w liście do swojego legata w Anglii: Nasz najdroższy syn Karol włada w pokoju  całym Królestwem, a w jego mocy są również gnijące zwłoki człowieka, który był  źródłem wszelkiej zarazy, oraz żona tegoż, dzieci i skarbiec. Karol okazał wyrozumiałość  swoim dotychczasowym przeciwnikom, z których większość przeszła na jego stronę. Do  konfiskat majątku dochodziło rzadko, głównie wtedy, gdy Karol nie miał innego wyjścia.  Po kraju rozjechali się urzędnicy skarbowi, którzy mieli za zadanie oszacować dochody  króla i nadzorować ściąganie należności. Twardy styl rządów Karola jak również jego osobowość nie zyskały mu poparcia nowych  poddanych. Karol, z natury surowy i nieprzystępny, sprawiał wrażenie człowieka  zimnego i obojętnego. Jego sztywne rządy i wysokie podatki wywoływały protesty  mieszkańców. Pogorszyły się również stosunki Karola z papieżem. W maju 1267 r. król  niechętnie oddał godność senatora rzymskiego. Wkrótce jednak niepokoje w Rzymie  skłoniły papieża do dania Karolowi wolnej ręki w północnej Italii. W ciągu kilku  miesięcy Karol poddał swoim wpływom tą część Półwyspu. Zbrojnie roztoczył swoją  władzę nad Toskanią, pomimo protestów papieża. Tymczasem stronnicy Manfreda  zgrupowali się wokół kolejnego kandydata do sycylijskiej korony.

Konradyn Pretendentem owym był Konradyn, wnuk cesarza Fryderyka II. W 1267 r. wojska jego  stronników wkroczyły do Italii i zajęły Rzym, a na Sycylii wybuchło powstanie.  Urzędnicy Karola zostali wyrzuceni z wyspy. Karol tymczasem wciąż walczył w  Toskanii, dopiero na początku 1268 r., w wyniku nalegań papieża, skierował się na  południe. W Viterbo spotkał się jeszcze z Klemensem, od którego otrzymał tytuł  wikariusza Cesarstwa w Lombardii. 24 lipca 1268 r. do Rzymu przybył Konradyn. Karol  w tym czasie oblegał zbuntowaną Lucerę. Na wieść o tym Karol odstąpił od oblężenia i  ruszył na północ. 9 sierpnia Karol dotarł do Scurcoli. W pobliże jedynej drogi, którą można było się dostać  do Apulii. Do decydującej bitwy z oddziałami Konradyna doszło 23 sierpnia 1268 r.  niewiele dalej, pod miejscowością Tagliacozzo. Karol podzielił swoją armię na trzy  hufce. Pierwszy składał się z włoskich gwelfów, drugi z hufców francuskich, którymi  dowodził marszałek Henryk de Cousances, trzeci hufiec stanowił rezerwę wojsk. Początek starcia nie przebiegał po myśli Karola. Dwa jego pierwsze hufce zostały  pokonane i odrzucone przez jazdę niemiecką. Karol chciał rzucić im na pomoc rezerwę,  ale ostatecznie został przekonany, aby poczekał, aż ścigające jego oddziały wojska  przeciwnika zajmą się plądrowaniem taborów. Tak też się stało i wkrótce na polu bitwy  pozostał tylko niewielki oddziałek w którym znajdował się Konradyn. Wówczas Karol  dał rozkaz do ataku. Szarża zaskoczyła przeciwnika, który nie spodziewał się sił Karola.  Oddziałek Konradyna nie był przygotowany do walki i młody książę rzucił się do  ucieczki. Widząc to plądrujące tabor oddziały niemieckie również poszły w rozsypkę.  Karol obronił swoje królestwo.


Konradyn uciekł z pola bitwy, ale został pojmany i wydany Karolowi. Ten zdecydował  się ostatecznie pozbyć konkurenta. Po pokazowym procesie Konradyn został ścięty 29  października 1268 r. na rynku w Neapolu. Karol uważał, że po śmierci Konradyna nic już  nie zagrozi jego rządom. Do końca 1270 r. Karol zdobył Lucerę i zdusił powstanie na  Sycylii.

Polityka wewnętrzna Karola  Król Karol zostanie panem największej części świata. Należy ona bowiem do niego i dla  niego została stworzona ­ śpiewał nadworny trubadur Karola, Piotr z Castelnau. Pewny  swojego tronu w Neapolu Karol mógł snuć śmiałe marzenia. Sprzyjał temu fakt, że 29  listopada 1268 r. zmarł papież Klemens IV. Karol już wcześniej otrzymał godność  dożywotniego rzymskiego senatora, teraz osobiście objął władzę w Wiecznym Mieście.  Usprawnił on aparat skarbowy, sądownictwo i siły porządkowe, nosił się nawet z  zamiarem utworzenia uniwersytetu. Poczynania Karola zyskiwały mu sympatię Rzymian.  W 1270 r. jego pomnik stanął na Kapitolu. Nadany mu przez Klemensa tytuł cesarskiego wikariusza w Lombardii Karol  wykorzystał, aby ostatecznie podporządkować sobie Toskanię. Wiosną w 1270 r. w  sojuszu z Genuą uspokoił Pizę, a w sierpniu zmusił do kapitulacji Sienę. Karol umocnił  również swoje wpływy w Piemoncie. Po śmierci Konradyna nie obawiał się najazdu na  Italię, więc mógł pozwolić sobie na wyrozumiałość w stosunku do mieszkańców  Toskanii. Na taką wyrozumiałość nie mogli liczyć Sycylijczycy, który po stłumieniu buntu padli  ofiarą krwawych represji. Karol całkowicie przebudował administrację wyspy na wzór  francuski. Z Francuzów rekrutowali się także urzędnicy. Konfiskowano majątki  każdemu, który nie przedstawił dokumentów potwierdzających swoją własność. Te  majątki nadawano francuskim stronnikom Karola. Usprawniono działalność sądów.  Ludność narzekała jednak na ogromne podatki, które miały finansować ambitne plany  Karola. Rozbudowany aparat skarbowy dbał o regularny dopływ pieniędzy do skarbca.  Innym źródłem dochodów Karola był handel. Karol popierał kupców i nadawał im spore  przywileje. Karol żywo interesował się działaniem swojej administracji. Prowadził niemal  koczowniczy tryb życia. Z dworem i armią urzędników nieustannie przemierzał kraj,  wzbudzając tym niezadowolenie miast, które musiały utrzymywać tak liczny orszak.  Dopiero pod koniec życia Karol najwięcej czasu spędzał w Neapolu, który stawał się  faktyczną stolicą państwa. Karol kazał sobie wybudować w Neapolu rezydencję ­ Castel  Nuovo. Po 1269 rzadko opuszczał swoje królestwo. Dwukrotnie odwiedził Rzym, raz  udał się do Toskanii, raz na krucjatę do Tunisu, pod koniec życia odwiedził Francję. Na  Sycylii przebywał tylko raz, w drodze do Tunisu. Karol rządził twardo, ale sprawiedliwie. Żyjący w pokoju kraj bogacił się. Mimo to rządy  Karola nie cieszyły się popularnością. Nadmierne podatki i nadużycia administracji  wywoływały niezadowolenie ludności. Drażniła ją również obsadzanie stanowisk  państwowych Francuzami i Prowansalczykami. Karol niezwykle wysoko cenił swoje  francuskie posiadłości, które przynosiły mu wiele dochodów. W jego imieniu rządzili  nimi prewoci, kasztelanowie i bajlifowie. Równie spore dochody przynosiła mu 


Prowansja, teraz już jedna z najwierniejszych jego posiadłości.

Sen o śródziemnomorskim imperium  Karol poszedł w ślady Manfreda w jego planach odbudowy łacińskiego cesarstwa w  Konstantynopolu, które upadło w 1261 r. Jednym z pierwszych przedsięwzięć Karola  było wysłanie ekspedycji, która zajęła wyspę Korfu i okoliczne twierdze. Karol doszedł  do porozumienia z Baldwinem II, obalonym cesarzem. Za cenę Karolowego poparcia,  Baldwin oddawał mu zwierzchnictwo nad księstwem Achai oraz wyspami na Morzu  Egejskim, za wyjątkiem Chios, Lesbos, Samos i Amorgos. Syn Baldwina, Filip, poślubił  córkę Karola, Blankę. W razie bezpotomnej śmierci Filipa cesarzem miał zostać Karol. Karol rychło wysłał swoich przedstawicieli do księcia Achai Wilhelma II, który bardzo  ucieszył się ze zmiany suzerena. Karol próbował również zawrzeć antybizantyjski sojusz  z Mongołami, ale jego starania nie przyniosły efektu. Lepiej mu poszło z Węgrami.  Sojusz ten został umocniony dwoma małżeństwami, które pozwolą później  Andegawenom sięgnąć po tron Węgier. Imperialne plany Karola na krótko pokrzyżowała inwazja Konradyna. Po jej odparciu  powrócił do swoich planów. Umocnieniu uległ jego związek z księstwem Achai. Karol  wydał swojego syna Filipa za córkę księcia Wilhelma na podobnych zasadach jakie  towarzyszyły małżeństwu jego córki z dziedzicem cesarskiego tytułu. Początek działań  wojennych wyznaczono na lato 1270 r. Wywołało to niepokój cesarza Michała VIII,  który gorączkowo szukał sposobu, aby uniemożliwić Karolowi inwazję. W końcu obiecał  unię z Kościołem Rzymskim, ale jej warunki były nie do przyjęcia dla kardynałów. Ostatecznie Karol nie wyprawił się na Konstantynopol, gdyż król Ludwik IX zdecydował  się przedsięwziąć kolejną wyprawę krzyżową. Ludwik chciał aby w tej krucjacie  towarzyszył mu Karol. Ten niechętnie się na to zgodził, nie chcąc popaść w konflikt z  bratem, z którego zdaniem liczyła się europejska opinia publiczna. Postanowił jednak  wyciągnąć z tej krucjaty jak największe korzyści dla siebie. To jego pomysłem było, aby  krucjata zaatakowała Tunis. 8 lipca 1270 r. Karol opuścił Neapol i udał się na Sycylię. Do Palermo przybył 13 lipca i  przebywał tam przez miesiąc. 20 sierpnia udał się do Trapani na zachodzie wyspy.  Stamtąd odpłynął do Tunezji. Kiedy przybył na miejsce okazało się, że armia  krzyżowców została zdziesiątkowana przez dżumę, na którą 25 sierpnia zmarł król  Ludwik. Karol rozpoczął negocjacje z emirem Tunisu Mustansirem i 1 listopada podpisał  traktat dający jego kupcom swobodę handlu w Tunezji. Następnie krzyżowcy powrócili  do Italii. Wraz ze śmiercią króla Ludwika pogorszyła się pozycja Karola na dworze francuskim.  Nowy król, Filip III Śmiały, podziwiał stryja, ale znajdował się pod przemożnym  wpływem matki, Małgorzaty Prowansalskiej, która nienawidziła króla Sycylii. W drodze  powrotnej do Francji udało się zebrać wszystkich kardynałów w jednym miejscu i  doprowadzić po 3­letnim oczekiwaniu do wyboru papieża. Nowy papież przyjął imię  Grzegorza X. Tymczasem Karol powiększał swoje posiadłości w Grecji. W lutym 1271 r. jego wojska  zajęły Durazzo i wdarły się w głąb Albanii. W lutym 1272 r. Karol przyjął tytuł króla 


Albanii. Zdobycze te, choć nie przynoszące dochodów, umocniły pozycję Karola na  Bałkanach. Do antybizantyjskiego sojuszu udało mu się również nakłonić władców  Serbii i Bułgarii.

Karol i papież Grzegorz X  Stosunki Karola z nowy papieżem były początkowo dobre. Karolowi pozostawiono  wszystkie jego dotychczasowe tytuły. Karol obawiał się jednak pomysłów nowego  papieża, które mogły zagrozić jego planom. Unia kościołów mogła przeszkodzić mu w  podboju Bizancjum, a wybór cesarza, do czego dążył papież, osłabić wpływy Karola  wśród włoskich gwelfów. Na razie jednak Karol potrzebował poparcia papieża w  rozpoczynającej się właśnie wojnie z Genuą. A Grzegorz X nie miał zamiaru być  postrzegany jako narzędzie w rękach Andegawena. Napięte od kilku lat stosunki z Karola z morską republiką doprowadziły w listopadzie  1272 r. do otwartej wojny. Karol skonfiskował majątki i aresztował wszystkich  Genueńczyków (oprócz gwelfów), jacy znaleźli się na terytorium jego państwa. Genua  stawiła jednak twardy opór i jedynym sukcesem Karola było opanowanie portu Ajaccio  na Korsyce. Jesienią Karol zaatakował terytorium republiki od strony Toskanii i  Piemontu. Genueńczycy próbowali zyskać poparcie papieża Grzegorza i króla Kastylii  Alfonsa X, ale bezskutecznie. Wojna z Genuą przeciągała się, a tymczasem papież Grzegorz zaproponował cesarzowi  Michałowi unię kościołów. Michał uznał, że jest to jedyny sposób aby oddalić groźbę  inwazji Karola. Tym skwapliwiej przystał więc na papieską propozycję. W 1273 r.  zaczęły się rozmowy. Karol nie był z tego faktu zadowolony, ale musiał być posłuszny  papieżowi. Do unii doszło ostatecznie na soborze w Lyonie w 1274 r. Rok wcześniej  dokonano również wyboru króla niemieckiego. Został nim hrabia Habsburga Rudolf I. Wybór Rudolfa przyczynił się do odrodzenia Ligi Gibelińskiej, w skład której weszła  również Genua. Tym samym Karol znalazł się w stanie wojny z całą Ligą. Papież  Grzegorz poparł wprawdzie Karola rzucając ekskomunikę na jego przeciwników, ale  jednocześnie dał mu do zrozumienia, że nie uważa Karola za człowieka, który  zaprowadzi porządek w Italii. Tym kimś miał być Rudolf I. Tymczasem sytuacja w  Piemoncie pogarszała się. Wojska Ligi zaczęły odnosić tam coraz większe sukcesy.  Zaoferowany przez nią w 1275 r. pokój został odrzucony przez Karola. Do 1276 r. z jego  rozległych piemonckich posiadłości pozostały tylko trzy oddalone od siebie miasta i kilka  wiosek. Jedynym sukcesem Karola w tym okresie było zakupienie praw do tronu Królestwa  Jerozolimskiego. Wygnana przez Hugona I pretendentka Maria z Antiochii sprzedała 18  marca 1277 r. Karolowi swoje prawa do tronu za 1000 funtów złota i 4000 liwrów  dożywotniej renty. W tym czasie nie żył już papież Grzegorz X, który zmarł 10 stycznia  1276 r. Karol przebywał wówczas w Rzymie i wieść o śmierci papieża niezbyt go  zasmuciła.

Zenit potęgi  Karol pozostał w Rzymie w czasie konklawe na którym na papieża wybrano Innocentego  V, który cieszył się przychylnością Karola. Dzięki mediacji Innocentego zawarto pokój z 


Genuą. Rozwiązało to Karolowi ręce w wojnie z resztą Ligi i pozwoliło mu odbudować  swój stan posiadania w Piemoncie i Toskanii. Innocenty V zmarł jednak już 26 czerwca  1276 r. Jego następcą został Hadrian V, ale zmarł przez konsekracją. Na papieża wybrano  więc Jana XXI. Był on przychylny wobec Karola, ale nie miał zamiaru popierać jego  planów dotyczących podboju Konstantynopola. Brak poparcia papieża nie przeszkadzał Karolowi w prowadzeniu wojny z cesarzem.  Wojna nie przebiegała jednak po myśli króla. Wojska bizantyjskie odnosiły sukcesy w  Grecji, rozszerzając swój stan posiadania kosztem łacinników. Karolowi udało się  natomiast poddać swojej władzy Królestwo Jerozolimskie, gdzie rozczarowani rządami  Hugona I baronowie złożyli przysięgę na wierność Karolowi. Oddalona prowincja nie  przedstawiała jednak dla Karola większej wartości. Wolałby podbić Cypr, ale papieże  upominali go, że jest to niemożliwe. Papież Jan XXI zmarł już w 1277 r. Jego następca, papież Mikołaj III, nie był papieżem,  który przypadł do gustu Karolowi. Sytuacja w Piemoncie w tym czasie znów się  pogorszyła i Karol musiał szukać zbliżenia z papieżem. Złożył mu zwyczajowy hołd z  Sycylii i musiał zrezygnować z godności senatora i cesarskiego wikariusza. Doszło  również do porozumienia Karola z Rudolfem I. Rudolf miał otrzymać koronę cesarską i  uznać prawa Karol do Prowansji. 22 sierpnia 1280 r. zmarł na atak serca papież Mikołaj  III. Nowy papież, Marcin IV, był zadeklarowanym stronnikiem Karola. Od strony  papiestwa Karol nie musiał się już niczego obawiać. Nowy papież pomagał Karolowi jak mógł, ale sycylijskiemu władcy nie przyniosło to  wielkich sukcesów. Podjęty w 1281 r. atak Karola na Piemont, wskutek użycia zbyt  małych sił zakończył się klęską. Pozycja Andegawena w środkowej Italii również  osłabła, mimo iż papież reaktywował Ligę Gwelficką. Karol doszedł jednak do  porozumienia z Rudolfem. Córka króla Niemiec miała poślubić wnuka Karola. Rudolf  miał wydzielić w górze Rodanu nowe królestwo dla najstarszego syna i następcy Karola,  księcia Salerno. Andegawenowi udało się utrzymać władzę na Rzymem. Kilkuletni okres  pokoju w jego południowowłoskich posiadłościach korzystnie wpłynął na stan jego  skarbca. Nadszedł więc czas na z dawna planowaną wyprawę na Konstantynopol. W 1278 r., po śmierci Wilhelma II, Karol został księciem Achai. W wyniku namów  Karola papież zerwał porozumienie z Michałem VIII. Wojska Karola ponownie  rozpoczęły działania wojenne w Albanii, jednak bez oczekiwanych sukcesów.  Tymczasem Karol zbierał potężną flotę, która wiosną 1282 r. miała wyruszyć na podbój  Konstantynopola.

Upadek Spisek  Znajdujący się u szczytu potęgi Karol zapomniał, że ma w Europie potężnych  nieprzyjaciół. Zaliczało się do nich królestwo Aragonii, gdzie znaleźli schronienie liczni  stronnicy Hohenstaufów. Królestwem tym władał od 1276 r. zięć Manfreda, Piotr III. On  i jego żona mieli zamiar odzyskać dziedzictwo Manfreda. Utwierdzał ich w tym  przekonaniu czołowy włoski stronnik Hohenstafów, Jan z Procidy. W pewnym 


momencie plany króla Aragonii zbiegły się z planami Michała VIII, który za wszelką  cenę chciał oddalić od siebie groźbę andegaweńskiej inwazji. Nie wiadomo kiedy  aragońskie ambicje zaczęły być wspomagane bizantyjskim złotem. Legenda o licznych  podróżach Jana z Procidy do Konstantynopola i poparcie papieża Mikołaja III dla planów  Piotra wydają się jednak mało prawdopodobne. Pod koniec 1280 r. Piotr III był tak zajęty przygotowaniami do wojny, że nawet się z  nimi nie krył. Wiedział jednak, że jego powodzenie zależy od postawy mieszkańców  królestwa Karola. Tu nieocenioną pomoc okazał Jan z Procidy. Zdawał on sobie sprawę,  że w części kontynentalnej rządy Karola cieszą się sympatią. Wiedział również, że  władza Karola jest bardzo niepopularna na Sycylii. Tam też miało rozpocząć się  powstanie przeciwko Karolowi. Liczni agenci ostrzegali Karola o niebezpieczeństwie,  ten jednak był tak pewny swego, że nie zwracał na te ostrzeżenia uwagi. Jego myśli  całkowicie pochłaniała wyprawa na Konstantynopol.

Nieszpory sycylijskie  30 marca 1282 r. na placu przez kościołem św. Ducha w Palermo śpiewem i rozmowami  skracano sobie czas przez zbliżającymi się nieszporami. W pewnym momencie na  zatłoczony plac weszła grupa francuskich żołnierzy. Nie zważając na chłodne przyjęcie  postanowili przyłączyć się do zabawy. Jeden z nich, sierżant nazwiskiem Drouet, porwał  do tańca młodą mężatkę. To rozwścieczyło jej męża, który zaatakował Droueta nożem i  pozbawił go życia. Towarzysze sierżanta ruszyli mu na pomoc i sami zginęli z rąk  Sycylijczyków. Wkrótce dzwony kościelne zabiły na nieszpory. Przy ich biciu  Sycylijczycy rozbiegli się po mieście z okrzykiem "Śmierć Francuzom!". Ginął każdy,  kto nie potrafił wypowiedzieć słowa "ciciri". Nim nastał poranek życie straciło 2000  Francuzów. W ciągu kilku dni zamieszki rozszerzyły się na całą Sycylię. Karol przebywał w  Neapolu, gdy na początku kwietnia dostał wieści o rzezi w Palermo. Karol początkowo  nie potraktował rebelii poważnie. Dopiero, gdy 28 kwietnia przyłączyła się do niej  Mesyna, a wysłana przeciwko Palermo andegaweńska flota została zniszczona, Karol  zrozumiał powagę sytuacji. Panie Boże, jeśli spodobało ci się złamać mą potęgę, pozwól  jedynie, by działo się to powoli ­ modlił się. Wyprawa na Konstantynopol została  odwołana. Flota zebrała się w cieśninie mesyńskiej, skąd Karol chciał ją osobiście  poprowadzić przeciwko zbuntowanej wyspie. Karol mógł liczyć na poparcie papieża, mimo iż Sycylijczycy prosili go, aby roztoczył  nad nimi swoją opiekę. Karol popierał również król Francji Filip III. 6 sierpnia Karol  przypuścił pierwszy atak na Mesynę. Po odparciu pierwszego szturmu spróbowano  mediacji legata papieskiego. Gdy i ona okazała się bezskuteczna, 15 sierpnia  zaatakowano ponownie. I ten atak został odparty. Karol zarządził więc blokadę twierdzy.  14 września ponownie spróbował szturmu, ale z identycznym skutkiem jak poprzednio. Tymczasem Sycylijczycy złożyli hołd Piotrowi Aragońskiemu. 30 sierpnia 1282 r. Piotr  III wylądował w Trapani. 2 września przybył do Palermo, gdzie 4 września został  okrzyknięty królem Sycylii. Wysłał poselstwo do Karola, domagając się opuszczenia  wyspy. Karol zgodził się na to, ale zastrzegł, że jego wojska mogą w każdej chwili 


powrócić. Następnie odpłynął do Kalabrii. 2 października Piotr tryumfalnie wkroczył do  Mesyny. Powstanie sycylijskie dobiegło końca. Rozpoczęła się wojna europejska.

Wojna z Aragonią  Zachęcony dobrym przyjęciem na Sycylii, Piotr postanowił przenieść działania wojenne  na kontynent. Pod koniec października Aragończycy wylądowali w Kalabii, odcinając  armię Karola, która stacjonowała w Reggio. Blokada była jednak mało skuteczna i armia  andegaweńska bez większych strat wydostała się z okrążenia. Karol wysłał przeciwko  Aragończykom swoją flotę, która skutecznie uniemożliwiła im zacieśnienie blokady.  Zimą wojna utknęła w martwym punkcie. Było to na rękę Piotrowi, gdyż okazało się, że  nie może liczyć na szersze poparcie. Karol natomiast dysponował całkowitym poparciem  papieża i króla Francji, który uznali nieszpory za osobistą zniewagę. Tymczasem Karol popadł w problemy finansowe. Swoją realizowaną z rozmachem  politykę zagraniczną finansował głównie za pomocą licznych pożyczek, więc po utracie  Sycylii i zaprzestaniu składania danin przez emira Tunisu (do czego ten się zobowiązał w  1270 r.), Karol tonął w długach. Wpadł więc na pomysł jak rozstrzygnąć konflikt tanim  kosztem. Zaproponował mianowicie Piotrowi, aby o panowaniu nad Sycylią  zadecydował pojedynek obu monarchów. Miał on się odbyć 1 czerwca 1283 r. w  Bordeaux. Każdy z królów mógł przyprowadzić ze sobą 100 rycerzy. Piotr zgodził się na  to, pod warunkiem, że będzie mógł do tego czasu swobodnie prowadzić działania  wojenne. Pomysł Karola wystraszył papieża, który napisał do króla list zabraniający mu udziału w  pojedynku. Karol przeszedł nad tym do porządku dziennego. 12 stycznia 1283 r.  powierzył swojemu synowi Karolowi rządy nad królestwem, a sam ruszył na północ. 9  marca spotkał się z papieżem w Viterbo, gdzie powierzył mu opiece swojego syna. Pięć  dni później był we Florencji, skąd udał się do Viareggio, gdzie wsiadł na statek, którym  popłynął do Francji. W kwietniu spotkał się w Paryżu ze swoim bratankiem, Filipem III. Spotkanie miało nastąpić 1 czerwca, ale nikt nie wyznaczył godziny. Wczesnym rankiem  pojawił się Piotr i nie zastał przeciwnika. Jego heroldowie ogłosili przybycie króla, po  czym orszak zawrócił uznając, że niestawienie się przeciwnika spowodowało jego  zwycięstwo. Parę godzin później na placu pojawił się Karol i postąpił według tego  samego schematu. Parę dni później obaj królowie opuścili Bordeaux, wyzywając swojego  przeciwnika od tchórzy. O dalszych losach wojny przesądził papież Marcin IV, który 13 stycznia 1283 r. nadał  status krucjaty każdej wyprawie przeciwko Piotrowi, Sycylijczykom i ich stronnikom.  Karol przekonał swojego królewskiego bratanka, aby podjął się tej krucjaty. Filip III  zwlekał przez pewien czas, ale ostatecznie 2 lutego 1284 r. ogłosił swojego młodszego  syna Karola królem Aragonii. Wojna w Italii trwała nadal. W północnej części półwyspu sukcesy odnosili stronnicy  papieża, jednak na południu książę Karol z Salerno cierpiał na brak gotówki, który  uniemożliwiał mu efektywne prowadzenie wojny. Podobne problemy miała regentka  Sycylii, królowa aragońska Konstancja. Dodatkowo rządy aragońskie przestały się  cieszyć sympatią Sycylijczyków, a niektórzy możni panowie przemyśliwali o przejściu 


na stronę Andegawena. Działania wojenne na lądzie praktycznie ustały. Na morzu  toczyły się tylko dzięki sukcesem sycylijskiego admirała Rogera z Laurii, który z  sukcesami łupił statki andegaweńskie, a w 1284 r. zablokował port w Neapolu. Tymczasem Karol szykował flotę wojenną w Prowansji. Tamtejsze porty opuścił pod  koniec maja. Nie wiedział o tym jego syn, który w czerwcu spróbował przerwać blokadę  Neapolu. Poniósł jednak ciężką klęskę i dostał się do niewoli. Na wieść o tym w Neapolu  i innych miastach wybuchły zamieszki. Karol I dotarł 6 czerwca do Gaety, najdalej na  północ wysuniętego portu w swoim królestwie. Tam też dowiedział się o wydarzeniach w  Neapolu. Kto traci głupca, nic nie traci ­ skomentował niewolę syna. Po czym dodał:  Czemuż nikt nie zginął za nieposłuszeństwo względem nas?. Natychmiast pospieszył do  Neapolu, gdzie kazał powiesić 150 prowodyrów zamieszek. 24 czerwca 1284 r. Karol jeszcze raz spróbował inwazji na Sycylię. Na przeszkodzie  ponownie stanął Roger z Laurii, który z sukcesami atakował flotę andegaweńską.  Ostatecznie w sierpniu Karol wycofał się z Kalabrii i ogłosił, że odkłada inwazję do  wiosny 1285 r. Wkrótce podniosły go na duchu wieści o niepokojach na Sycylii, gdzie  ludność narzekała na rządy aragońskie. Jednocześnie jednak kończył się o imperium  andegaweńskim. Księstwo Achai było lojalne, ale od kiedy Karol mianował miejscowych  wielmożów na urząd wicekróla, ci przestali przysyłać mu ludzi i pieniądze. W Albanii  pozostawała w rękach Karola tylko twierdza Durazzo i wyspa Korfu. W Królestwie  Jerozolimskim jego władzę uznawano tylko w Akce, gdzie rezydował jego bajlif. Jego  pozycja była jednak tak słaba, że nie robił nic bez zgody baronów i zakonów rycerskich.  Ci zaś przenieśli swoją sympatię ponownie na króla Cypru.

Śmierć i dziedzictwo  Zimę 1284/1285 r. Karol spędził w Brindisi. Był pełen optymizmu. Nadzorował pracę  swojej kancelarii, polecając jej usprawnienie działań administracji i zorganizowanie  powszechnego zaciągu przez wiosenną wyprawą. W grudniu udał się do Melfi, gdzie  spędził Boże Narodzenie. Pod koniec miesiąca udał się do Foggii. Tam podupadł na  zdrowiu, wciąż jednak pracował. Wstrząsnęła nim wiadomość, że niektórzy z jego  urzędników uchylali się od płacenia podatków, przekazując swe dobra na rzecz Kościoła.  Dnia 2 stycznia 1285 r. król surowo zakazał takich praktyk. Było to ostatnie jego  publiczne wystąpienie. Dnia 6 stycznia poczuł, że traci siły i sporządził testament. Królestwo miało przypaść  jego najstarszemu wnukowi, Karolowi Martelowi. Do czasu aż osiągnie pełnoletność,  albo Karol z Salerno powróci z niewoli, regentem miał być Robert II d'Artois.  Dworzanom zapisał po 10 000 uncji złota, które mieli dostać pod warunkiem, że  zaprzysięgną wierność jego następcom. Karol polecił swoje królestwo opiece papieża. Tą noc Karol spędził na modlitwie. Panie Boże, wierzę prawdziwie, że jesteś mój  Zbawiciel, błagam Cię więc byś zmiłował się nad mą duszą. Ty wiesz, żem wziął  Królestwo Sycylii dla Świętego Kościoła, nie zaś dla własnej korzyści czy zysku. Odpuść  mi więc grzechy moje ­ modlił się. Zmarł nazajutrz rano, w sobotę 7 stycznia 1285 r. w  wieku 58 lat. Jego ciało przewieziono do Neapolu i pochowano je w marmurowym  grobowcu.


Wojna trwała jeszcze wiele lat. Zakończyła się pokojem w 1302 r. Sycylia nigdy nie  powróciła już pod władzę domu andegaweńskiego. Andegawenowie umocnili się  natomiast w Neapolu, gdzie tamtejsza dynastia przetrwa do połowy XV w.

Bibliografia •

Steven Runciman, Nieszpory sycylijskie, wyd. Książnica, wyd. II, Kraków 2007,  ISBN 978­83­250­0031­8  Hrabia Prowansji i  Poprzednik Forcalquier Następca Rajmund  1246­1285 Karol II Kulawy Berengar IV do 1267 r. razem z  Beatrycze Poprzednik nowa kreacja

Hrabia Andegawenii 1247­1285

Następca Karol II Kulawy

Poprzednik nowa kreacja

Hrabia Maine 1247­1285

Następca Karol II Kulawy

Poprzednik Manfred

Król Sycylii 1266­1282

Następca Piotr I Wielki

Poprzednik brak

Król Albanii 1272­1285

Następca Karol II Kulawy

Poprzednik Hugo I Cypryjski

Król Jerozolimy 1277­1285

Następca Henryk II  Cypryjski

Poprzednik Wilhelm II  Villehardouin

Książę Achai 1278­1285

Następca Karol II Kulawy

Foggia to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Foggia. Ludwik VIII Lew (ur. 5 września 1187 w Paryżu, zm. 8 listopada 1226 w Château de  Montpensier­en­Auvergne) – król Francji w latach 1223­1226. Syn Filipa II Augusta z  dynastii Kapetyngów i Izabelli z Hainaut. Blanka Kastylijska, hiszp. Blanca de Castilla, fr. Blanche de Castille (ur. 4 marca 1188 


– zm. 26 listopada 1252) ­ córka Alfonsa VIII, króla Kastylii i Eleonory Angielskiej  (córki Eleonory Akwitańskiej i króla Anglii Henryka II). Królowa Francji jako żona  Ludwika VIII Lwa. Alfons VIII Kastylijski, nazywany Él de las Navas (ur. 11 listopada 1155, w Sorii, zm. 5  października 1214, w Gutierre­Muñoz) ­ król Kastylii od 1158 do śmierci. Ludwik IX Święty (ur. 25 kwietnia 1214 w Poissy, zm. 25 sierpnia 1270 w Tunisie) ­  król Francji od 1226 r., syn Ludwika VIII z dynastii Kapetyngów. Był organizatorem i  uczestnikiem VI i VII wyprawy krzyżowej. Robert I Dobry (1216 – 8 lutego 1250) ­ hrabia Artois, piąty syn (drugi, który przeżył  dzieciństwo) króla Francji ­ Ludwika VIII Lwa i Blanki Kastylijskiej. Alfons z Poitiers (ur. 11 listopada 1220, zm. 21 sierpnia 1271, Corneto koło Sieny) —  hrabia Poitiers od 1226, hrabia Tuluzy od 1249. Nieszpory sycylijskie ­ powszechne powstanie mieszkańców Sycylii, które wybuchło w  Poniedziałek Wielkanocny 30 marca 1282 w Palermo przeciw panowaniu francuskich  Andegawenów Aragonia (hiszp. i arag. Aragón, kat. Aragó) – wspólnota autonomiczna i region  historyczny w północno­wschodniej Hiszpanii. VII wyprawa krzyżowa, król Ludwik IX jeszcze raz postanowił interweniować zbrojnie  i w 1270 stanął na czele siódmej krucjaty, w której udział wzięło głównie rycerstwo  francuskie, ale również angielskie (np. król Edward I, a w Akrze urodziła się nawet jego  córka ­ Joanna z Akki). Tuluza (fr. Toulouse, oks. Tolosa) to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Midi­ Pyrénées, w departamencie Haute­Garonne, nad rzeką Garonną. Dynastia Kapetyngów, Kapetyngowie to dynastia panująca we Francji w okresie  987­1328. W liniach bocznych Walezjuszów, Burbonów i Orleanów (z przerwami) do  1848 r. Aix­en­Provence to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja­Alpy­ Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Bouches­du­Rhône.  Rajmund Berengar IV (1195 – 19 sierpnia 1245) ­ hrabia Prowansji i Forcalquier. Syn  Alfonsa II, hrabiego Prowansji, i Gersendy II z Sabran, hrabiny Forcalquier. Małgorzata Prowansalska franc. Marguerite Berenger de Provence (ur. ok. 1221, w 


Brignoles ­ zm. 21 grudnia 1295, w Paryżu), najstarsza córka Rajmunda Berenguera IV,  hrabiego Prowansji i Beatrycze Sabaudzkiej. Królowa Francji w latach 1234­1270, jako  żona Ludwika IX Świętego. Eleonora Prowansalska (ok. 1223 – 26 czerwca 1291) ­ druga córka Rajmunda  Berenguera IV, hrabiego Prowansji i Beatrycze Sabaudzkiej. Królowa Anglii jako żona  Henryka III Plantageneta. Ryszard z Kornwalii (ur. 5 stycznia 1209 w Winchesterze, zm. 2 kwietnia 1272 w  Berkhamsted), hrabia Poitou, hrabia Kornwalii, antykról niemiecki w latach 1256­1272. Nikozja (gr. Λευκωσία, Lefkosía, tur. Lefkoşa), stolica Cypru, zarazem jego największe  miasto. Robert III, zwany de Bethune lub Lwem Flandrii (ur. 1249, zm. 17 września 1322),  hrabia Flandrii, syn Gwidona de Dampierre z jego pierwszego małżeństwa z Matyldą,  córką Roberta VII, pana de Bethune. Filip I de Courtenay, fr. Philip de Courtenay (1243, Konstantynopol – 1283, Viterbo),  tytularny cesarz Konstantynopola w latach 1273–1283. Syn Baldwina II z  Konstantynopola, z kapetyńskiej gałęzi rodu de Courtenay, i Marii de Brienne, córki Jana  de Brienne, króla Jerozolimy. Władysław IV Kumańczyk węg.: IV László (ur. ok. 1262, zm. 10 lipca 1290) – król  Węgier od 1272 z dynastii Arpadów. Trani to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Apulia, w prowincji Bari. Maine (czytaj: men) ­ kraina historyczna w północno­zachodniej Francji, część regionu  Pays de la Loire.  Andegawenia (fr. Anjou) ­ kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej  Loary. W okresie rzymskim była zamieszkiwana przez galijskie plemiona Andekawów. Fryderyk II (ur. 26 grudnia 1194, zm. 13 grudnia 1250) – król Sycylii od 1198, król  Niemiec od 1212, książę Szwabii od 1212 do 1216, cesarz Świętego Cesarstwa  Rzymskiego Narodu Niemieckiego od 1220 i król Jerozolimy od 1225­1228. Forcalquier to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja­Alpy­Wybrzeże  Lazurowe, w departamencie Alpes­de­Haute­Provence. Marsylia (fr. Marseille, wł. Marsiglia, prow. Marselha lub Marsiho) jest miastem w  południowej Francji, drugim co do wielkości miastem tego kraju i trzecim zespołem  miejskim.


Arles to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Prowansja­Alpy­Wybrzeże  Lazurowe, w departamencie Bouches­du­Rhône, nad rzeką Rodan. Awinion (fr. Avignon), miasto na południu Francji (w regionie Prowansja­Alpy­ Wybrzeże Lazurowe, w departamencie Vaucluse), u podnóża malowniczego wapiennego  wzgórza, na lewym brzegu Rodanu, przy ujściu do niego rzeki Durance.  Damietta (arab. ‫دمياط‬ = Dimyāţ) – miasto w Egipcie, ośrodek administracyjny  muhafazy Damietta, port nad Damiettą (wschodnie ramię Nilu), w pobliżu jej ujścia  do Morza Śródziemnego. Aigues­Mortes to miejscowość i gmina we Francji, w regionie Langwedocja­Roussillon,  w departamencie Gard. Innocenty IV (Sinibaldo Fieschi) (ur. w Genui­jako syn hrabiego de Lavagna stronnika  Gibelinów opowiadających się za władzą cesarska we Włoszech ­ zm. 7 grudnia 1254 w  Neapolu) – był papieżem w latach 1243­1254. Flandria (nid.: Vlaanderen) – jeden z trzech regionów federalnych Belgii. Położony jest  w północnej części kraju i zamieszkany głównie przez ludność niderlandzkojęzyczną.  Hainaut (hol.: Henegouwen) ­ prowincja w południowo­zachodniej Belgii, w Walonii.  Jej stolica to Mons. Małgorzata II, zwana Małgorzatą z Konstantynopola (ur. 1202, zm. 10 lutego 1280),  hrabina Flandii i Hainaut, młodsza córka Baldwina I, cesarza łacińskiego, hrabiego  Flandrii i Hainaut, oraz Marii, córki Henryka I, hrabiego Szampanii. Cherasco to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji  Cuneo. Alba ­ miasto we Włoszech, w regionie Piemont  Genua (wł. Genova, lig. Zena) to miasto w północno­zachodniej części Włoch nad  Morzem Liguryjskim, u stóp Apeninu Liguryjskiego; jest stolicą prowincji o takiej samej  nazwie i regionu Ligurii. Edmund Crouchback (ur. 16 stycznia 1245 w Londynie, zm. 5 czerwca 1296 w  Bayonne), książę angielski z dynastii Plantagenetów, młodszy syn króla Henryka III i  Eleonory, córki Rajmunda Berengara IV, hrabiego Prowansji. Henryk III (ur. 1 października 1207 w Winchesterze, zm. 16 listopada 1272 w 


Londynie) – król Anglii od 1216 r. Najstarszy syn Jana bez Ziemi i Izabeli, córki Aymera  Tillefera, hrabiego Angoulême. Klemens IV, wcześniej Guy Foulques – papież. Ostia (łac. ­ ujście) ­ antyczne miasto portowe, być może pierwsza kolonia Rzymu,  położone w ujściu rzeki Tyber do Morza Tyrreńskiego, około 30 km na zachód od  Rzymu ­ zachowane do dnia dziejszego ruiny są jednymi z największych pod względem  powierzchni we Włoszech. Morze Liguryjskie stanowi część Morza Śródziemnego. Lateran – zespół pałacowo­kościelny w Rzymie, zbudowany w IV wieku przez cesarza  Konstantyna Wielkiego na gruntach pałacu rzymskiej rodziny Lateranów. Kapitol (łac. Mons Capitolinus) – jedno z siedmiu wzgórz (łac. Septimontium) na  których powstał Rzym. Wzgórze ma (miało) dwa wierzchołki, południowy zwany  Capitolium (gdzie w starożytności stała świątynia Jowisza) i północny zwany Arx, na  którym znajdowała się cytadela. Apulia (wł. Puglia) to region administracyjny w południowych Włoszech, o powierzchni  19348 km², 4 miliony mieszkańców i stolicą w Bari (362,5 tys. mieszkańców). Anagni to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji  Frosinone. Frosinone to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji  Frosinone. Benewent (wł. Benevento) to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania  (region), w prowincji Benevento. Neapol (wł. Napoli, łac. Neapolis z gr. he nea polis, dosł. nowe miasto) – miasto w  południowych Włoszech w rejonie Kampania, którego jest stolicą, a także ośrodkiem  administracyjnym prowincji Neapol. Konradyn von Hohenstaufen znany także jako Konrad (ur. 25 marca 1252 w Wolfstein,  w Bawarii ­ zm. 29 października 1268 w Neapolu) ­ książę Szwabii, tytularny król  Jerozolimy w latach 1254­1268, król Sycylii. Viterbo to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum, w prowincji Viterbo Bitwa pod Tagliacozzo miała miejsce 23 sierpnia 1268 roku w trakcie walk władców 


niemieckich o władzę w Italii. Piza (wł. Pisa) ­ miasto we Włoszech, w Toskanii, 85 379 mieszkańców, nad rzeką Arno,  oddalone o 13 km od wybrzeża Morza Tyrreńskiego. Siena ­ miasto i gmina we Włoszech, w Toskanii, w prowincji Siena. Ważne centrum  turystyczne.  Castel Nuovo, pol. Nowy Zamek, znany również jako Maschio Angioino ­ zamek w  Neapolu, w południowych Włoszech ­ główny symbol architektoniczny miasta. Tunis, (arab. ‫;تونس‬ [Tūnis]) – stolica Tunezji, położona w odległości ok. 10 km od  Morza Śródziemnego, nad zachodnim brzegiem jeziora Tunis. Korfu, starożytna Korkyra (gr. Κέρκυρα = Kerkira, łac. Corcyra), górzysta wyspa w  Grecji, w północnej części Morza Jońskiego u wybrzeży Albanii, łącznie z kilkoma  pobliskimi wysepkami wchodzi w skład prefektury Kerkira w regionie administracyjnym  Wyspy Jońskie. Stolicą wyspy i prefektury jest miasto Korfu (zwane też Kerkirą). Morze Egejskie – morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, położone między  Półwyspem Bałkańskim, Azją Mniejszą a wyspami Kretą, Karpathos i Rodos.  Chios (gr. Χίος) ­ wyspa w Grecji na Morzu Egejskim, położona w Azji (na azjatyckim  szelfie kontynentalnym) u wybrzeży Turcji.  Lesbos (gr. Λέσβος) – jedna z największych wysp na Morzu Egejskim. Samos (gr. Σάμος) ­ grecka wyspa na Morzu Egejskim u wybrzeży Azji Mniejszej oraz  prefektura w regionie administracyjnym Wyspy Egejskie Północne. Amorgós (gr. Αμoργός) ­ wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, pow. 127  km², ok. 1700 mieszkańców, położona na wschód od Naksos.  Palermo (włoski: Palermo, sycylijski: Palermu lub Palemmu, grecki: Panormos) ­  miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Palermo.  Trapani to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Trapani. Filip III Śmiały (ur. 1245, zm. 5 października 1285), król Francji 1270–1285 z dynastii  Kapetyngów. Grzegorz X, pierwotnie Teobaldo Visconti (ur. ok. 1210, zm. 10 stycznia 1276 w  Arezzo) – papież od 1 września 1271.


Durrës, (wł. Durazzo, gr. Δυρράχιον, Dyrrhachion, łac. Dyrrachium, srb. Драч) ­  miasto w Albanii położone nad Adriatykiem. Ajaccio [czyt. ażaksjo] (kors. Aiacciu) to miasto i gmina we Francji, w regionie Korsyka,  w departamencie Corse­du­Sud. Korsyka (korsykański: Corsica, franc.: Corse) – wyspa na Morzu Śródziemnym,  położona na zachód od Włoch i na południowy wschód od Francji. Alfons X Mądry, hiszp. Alfonso X El Sabio (ur. 23 listopada 1221, zm. 4 kwietnia 1284,  w Sewilli) ­ król Kastylii i Leónu w latach 1252­1284. Rudolf I (ur. 1 maja 1218 r., 15 lipca 1291 r. w Spirze) ­ król niemiecki od 1273 do 1291  roku. Pochowany w Spirze. Lyon (dawniej Lugdunum) – miasto we Francji, trzecia co do wielkości aglomeracja (po  Paryżu i Marsylii). Królestwo Jerozolimskie – państwo założone przez krzyżowców podczas I wyprawy  krzyżowej (1096­99) na terenie Syrii i Palestyny. Hugo III Cypryjski, Hugo III de Poitiers­Lusignan (ur. 1235, zm. 24 marca 1284) –  syn Izabeli de Lusignan i Henryka z Antiochii (syna Boemund IV Jednookiego i jego  pierwszej żony – Placencji Gibelet). bł. Innocenty V (Piotr z Tarentaise) (ur. 1224 w Tarentaise ­ zm. 22 czerwca 1276 w  Rzymie) ­ to papież pochodzący z Francji, dominikanin. Hadrian V (Adrian V) wcześniej Ottobano Fieschi. Jan XXI (ur. pomiędzy 1210 a 1220 – zm. 20 maja 1277 w Viterbo) – papież Kościoła  katolickiego. Mikołaj III, Giovanni Gaetano Orsini, (ur. ok. 1210 ­ 1280), papież, którego pontyfikat  przypadał od 25 listopada 1277 do 22 sierpnia 1280. Marcin IV, Simon de Brie (lub de Brion), papież, ur. między 1210 a 1220 rokiem, zm. w  1285. Jego pontyfikat rozpoczął się w dniu 22 lutego 1281 i trwał do 28 marca 1285. Rodan (fr. Rhône, frank.­prow. Rôno, oks. Ròse, wł. Rodano, łac. Rhodanus) – rzeka  płynąca przez terytorium Szwajcarii i Francji.


Piotr III Wielki, (ur. 1239 lub 1240, zm. 11 listopada 1285) – król Aragonii, Walencji  (jako Piotr I), hrabia Barcelony (jako Piotr II) w latach 1276­1285 oraz król Sycylii  (jako Piotr I) 1282­1285. Mesyna (wł. Messina) ­ miasto i gmina we Włoszech, położone w północno­wschodniej  części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską.  Reggio di Calabria – miasto w południowych Włoszech  Reggio nell'Emilia – miasto w północnych Włoszech  Bordeaux (gask. Bordèu) – miasto i gmina we Francji, w Akwitanii, w departamencie  Gironde (Żyronda). Viareggio to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji  Lukka. Paryż (fr. Paris) – stolica i największa aglomeracja Francji, położona w centrum Basenu  Paryskiego, nad Sekwaną (La Seine). Karol de Valois (ur. 13 marca 1270, zm. 16 grudnia 1325 w Nogent­le­Roi), hrabia  Valois, Andegawenii, Maine, Alençon i Chartres, tytularny król Aragonii i cesarz  Konstantynopola. Konstancja Hohenstauf (1249 ­ 9 kwietnia 1302) ­ królowa Aragonii jako żona Piotra  III. Jedyna córka Manfreda, króla Sycylii, i jego pierwszej żony ­ Beatrice Sabaudzkiej. Gaeta (ant. Caieta) ­ niewielkie portowe miasto we Włoszech, na wybrzeżu morza  Tyrreńskiego, w regionie Lacjum, prowincji Latina.  Brindisi (rzymskie Brundisium) to miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie  Apulia, w prowincji Brindisi. Karol Martel Andegaweński (ur.1271, zm. 12 sierpnia 1295) ­ najstarszy syn króla  Neapolu Karola II Andegaweńskiego, brat Roberta I Mądrego, Filipa z Tarentu i  Małgorzaty Andegaweńskiej.  Robert II Szlachetny (wrzesień 1250 – 11 lipca 1302) ­ pogrobowy syn i następca  Roberta I ­ hrabiego Artois, i Matyldy Brabanckiej. •


Karol I Andegaweński Z bożej łaski król Sycylii, Jerozolimy i Albanii, hrabia Prowansji, Forcalquier,   Andegawenii i Maine, regent Achai, zwierzchnik Tunisu, senator Rzymu Król Sycylii  Okres urzędowania od 6 stycznia 1266 do 4 września 1282  Poprzednik Manfred Hohenstauf  Następca Piotr I Wielki  Król Neapolu  Okres urzędowania od 6 stycznia 1266  do 7 stycznia 1285  Poprzednik Manfred Hohenstauf  Następca Karol II Kulawy 


Dane biograficzne  Dynastia Andegawenowie  Urodzony marzec 1227  Zmarł 7 stycznia 1285 Foggia  Ojciec Ludwik VIII Lew  Matka Blanka Kastylijska  Żona Beatrycze Prowansalska  Dzieci Karol II Andegaweński Filip Andegaweński

b Karola jako hrabiego Andegawenii

Her


Her b Karola jako króla Sycylii


b Karola jako krola Jerozolimy

Her


Monety Karola Andegawenskiego

Grobowiec Karola  I

Karol II Andegaweński, zwany Kulawym (ur. 1254, zm. 5 maja 1309 w Neapolu) – 


król Sycylii i Neapolu, tytularny król Jerozolimy. Syn króla Neapolu i Sycylii Karola I  Andegaweńskiego i Beatrycze, córki hrabiego Prowansji ­ Rajmunda Berengara IV.

Wczesne lata życia  W 1268 r. otrzymał od ojca we władanie księstwo Salerno. Pomagał mu też w rządach,  sprawując trzykrotnie w jego imieniu regencję. W 1270 r. został ożeniony z księżniczką  Marią Węgierską. Mariaż ten służył przeciągnięciu dziadka panny młodej, Beli IV, na  stronę Karola I w planowanej wojnie z Bizancjum. Wojna ta nigdy nie wybuchła, ale to  małżeństwo pozwoli później Andegawenom zdobyć tron Węgier. Był bardzo nieśmiałym  człowiekiem, pozbawionym wiary we własne umiejętności. W dzieciństwie przeżył  wypadek, ale do końca życia kulał. 30 marca 1282 r. nieszpory sycylijskie pozbawiły Karola I panowania nad tą wyspą.  Okrzyknięcie króla Aragonii Piotra III królem Sycylii spowodowało wojnę Andegawena  z Aragonią. W czasie tych wydarzeń książę Karol z Salerno przebywał w Prowansji.  Został on natychmiast wysłany przez ojca na dwór króla Francji Filipa III, gdzie miał  pilnować, aby król udzielił jego ojcu obiecanej pomocy. Na dworze paryskim Karol  spotkał się z życzliwym przyjęciem, a król Filip wysłał obiecane posiłki. Wkrótce potem  książę powrócił do Neapolu. Tymczasem jego ojciec, trapiony przez problemy finansowe, wpadł na pomysł jak tanio  zakończyć wojnę. Postanowił mianowicie pojedynkować się z Piotrem III. Termin  pojedynku (który zresztą się nie odbył) wyznaczono na 1 czerwca 1283 r. Miał on się  odbyć w Bordeaux. 12 stycznia 1283 r. Karol I wyznaczył księcia Salerno regentem na  czas swojej nieobecności. Miał on nadzieję, że syn w tym czasie spacyfikuje południową  Italię. Karol miał jednak problemy finansowe i obawiał się niezadowolenia swoich  poddanych. Musiał iść wobec nich na liczne ustępstwa. Duchowieństwo jeszcze bardziej  uniezależniło się od władzy świeckiej, a możni wasale uzyskali większą samodzielność. Aby uzyskać pieniądze na dalsze prowadzenie wojny Karol z Salerno pożyczał pieniądze  od kogo się dało. Największe pożyczki zostały mu udzielone przez Kościół. Papież  Marcin IV przekazał mu 90 000 uncji złota. Papieski legat, Gerard z Parmy, przyznał  księciu prawo do części dochodów Kościoła w jego królestwie. Karol zaciągnął  zobowiązania również u królów Francji i Anglii, bankierów z Lukki i Florencji, emira  Tunisu oraz rad miejskich królestwa. Dzięki tym pożyczkom Karol mógł wyposażyć flotę  prowansalską, która w kwietniu 1283 r. przybyła do Nicotery w Kalabrii, gdzie Karol  przeniósł swój obóz. Na morzu niepodzielnie panowała flota aragońska pod wodzą admirała Rogera z Laurii.  W lipcu 1283 r. zniszczył on flotę andegaweńską pod Maltą i zajął wyspy. Wiosną 1284  r. rozpoczął blokadę portu w Neapolu. Mieszczanie Neapolu domagali się od Karola  przerwania blokady. Ten wahał się, gdyż ojciec zabronił mu podejmowania 


jakichkolwiek działań wojennych. Ostatecznie jednak, nie wiedząc kiedy przybędzie  ojciec, zdecydował się zaatakować flotę Rogera. 5 czerwca w bitwie morskiej pod  Neapolem Karol poniósł klęskę i dostał się do niewoli. Jego ojciec przypłynął do swojego  królestwa 6 czerwca. Na wieść o niewoli syna powiedział: Kto traci głupca, nic nie traci. Tymczasem Roger z Laurii powiadomił żonę Karola, że nie odpowiada za życie jej męża,  dopóki nie zostanie uwolniona księżniczka Beatrycze, przyrodnia siostra królowej  Aragonii Konstancji. Maria Węgierska uwolniła więc Beatrycze, a Roger wziął Karola na  swój okręt flagowy i odpłynął do Sorrento. Tam przywitała go delegacja mieszczan, która  jednak pomyliła Rogera z Karolem. Gdybyż tylko spodobało się Bogu, być schwytał ojca,  jak schwytałeś syna ­ powiedzieli mieszczanie księciu Salerno. Karol zaśmiał się i  zwrócił do Rogera: Na Boga, oto lojalni poddani króla, mego władcy. Następnie Roger i  Karol odpłynęli do Messyny.

Król Sycylii  Karol I Andegaweński zmarł 7 stycznia 1285 r. Królem został więc Karol z Salerno (jako  Karol II). Przebywał on jednak w katalońskim więzieniu, bez widoków na uwolnienie. Za  wszelką cenę dążył jednak do odzyskania wolności. Następcy zmarłego w listopadzie  1285 r. Piotra III, Alfons III Aragoński i Jakub I Sycylijski, byli skłonni uwolnić Karola,  jeśli ten przekaże im Sycylię i Kalabrię. Takie warunki były nie do przyjęcia dla papieża  Honoriusza IV (Marcin zmarł również w 1285 r.), który zabronił Karolowi wyrażać na  nie zgodę. Latem 1286 r. Karol i Alfons podpisali jednak traktat w którym Karol zrzekał  się Sycylii, Malty, Reggio oraz trybutu od emira Tunisu. W zamian za wolność miał  również postarać się o zniesienie ekskomunik nałożonych na aragońskich książąt i ich  poddanych. Ten traktat wymagał jednak zgody papieża Honoriusza. Ten nie chciał  jednak nawet słyszeć o podobnych warunkach. Karol pozostał więc w więzieniu, a wojna  trwała nadal. W 1287 r. Roger z Laurii odniósł kolejne zwycięstwo nad flotą andegaweńską. Wojska  papieża Honoriusza zaatakowały Sycylię, ale po klęsce w bitwie morskiej opuściły  wyspę. Honoriusz zmarł w 1287 r. Nowego papieża wybrano po upływie niemal roku. W  lutym 1288 r. został nim Mikołaj IV. W czasie wakatu na tronie papieskim rolę mediatora  przyjął król Anglii Edward I. W lipcu 1287 r. doprowadził do podpisania traktatu w  Orolonie. Karol miał odzyskać wolność za 50 000 marek srebra. Miał dać jako  zakładników swoich trzech najstarszych synów i 60 prowansalskich wielmożów. Miał w  ciągu trzech lat doprowadzić do zawarcia pokoju, w przeciwnym razie ponownie trafiłby  do niewoli lub utracił Prowansję. Traktat ten nie zyskał aprobaty ani papieża Mikołaja ani króla Francji Filipa IV. Karol  pozostał więc w niewoli. W 1288 r. wzrost siły gibelinów w środkowej Italii skłonił  jednak papieża do ponownie powierzenia negocjacji Edwardowi I. W październiku 1288  r. podpisano traktat w Canfrancu. Karol miał odzyskać wolność na tych samych  warunkach co poprzednio. Edward jednak dał za niego poręczenie majątkowe i własnych  zakładników. Mając gwarancje króla Anglii Alfons uwolnił Karola i wysłał go na dwór  króla Francji. Zabronił mu jednak używać tytułu króla Sycylii. Powitanie na dworze francuskim było wielce dla Karola kłopotliwe. Król Filip IV nie 


miał zamiaru zawierać pokoju z Aragonią. Aragońscy posłowie towarzyszący Karolowi  zostali aresztowani, a on sam, w asyście sporej liczby rycerzy, został wyprawiony do  Italii. Spotkał się tam z entuzjastycznym przyjęciem gwelfów i papieża Mikołaja. W  Zielone Święta 1289 r. w Rieti Karol został koronowany przez papieża na króla Sycylii.  Papież zmusił go też do przyjęcia dziesięcin z dóbr kościelnych z całej Italii, które miały  być przeznaczone na wojnę z Aragonią i Sycylią. Karol, człowiek bardzo honorowy,  znalazł się w nie lada kłopocie. Wytrwale dążył jednak do pokoju. Okazja nadarzyła się  już wkrótce. Alfons III, zdenerwowany tym, że padł ofiarą oszustwa, zdecydował się na desant na  wybrzeżu andegaweńskiego królestwa. Desant wylądował pod Gaetą, jednak wbrew  oczekiwaniom Alfonsa miasto nie otworzyło przed nim bram. Przybyła natomiast armia  andegaweńska (pod wodzą najstarszego syna Karola II, Karola Martela, i hrabiego  Artois), która zablokowała armię aragońską. Dwa miesiące później pojawił się Karol II,  zaniepokojony o los dwóch młodszych synów, przebywających w aragońskiej niewoli.  Na zawarcie porozumienia nalegał również Edward I, któremu spieszno było na krucjatę.  Papież nie chciał jednak słyszeć o pokoju i wysłał do Karola dwóch kardynałów, który  mieli go odwieść od rokowań. Karol nie przejął się ich obecnością i podpisał traktat z  Alfonsem. Kardynałowie byli tym oburzeni. Jeden z nich, Benedykt Gaetani, nigdy nie  zapomniał Karolowi jego postępowania. Rozejm ten spowodował jednak, że Alfons III  zaczął zastanawiać się na wycofaniem swojego kraju z wojny. Karol wkrótce potem wyruszył do Francji. 1 listopada 1289 r. stanął na granicy  francusko­aragońskiej i ogłosił chęć powrotu do niewoli. Żaden aragoński urzędnik nie  zgłosił się po króla. Uczyniwszy zadość sprawie honoru Karol udał się do Paryża. 19  maja 1290 r. podpisał traktat w Senlis. Jego córka, Małgorzata Andegaweńska, poślubiła  brata króla Francji i pretendenta do tronu Aragonii Karola de Valois, wnosząc mu w  posagu Maine i Andegawenię. Karol de Valois miał na życzenie papieża odstąpić od  wszystkich roszczeń wobec Aragonii. Król Francji miał natomiast zawrzeć pokój z  Alfonsem. Wstępny traktat pokojowy podpisano 19 lutego 1291 r. w Brignoles. Karol de  Valois zrzekał się pretensji do tronu aragońskiego, a Aflons III obiecał pogodzić się z  papieżem. Jakub Sycylijski miał odtąd walczyć samotnie. Sytuacja wkrótce się jednak skomplikowała. Alfons III zmarł nagle tuż przed wyjazdem  do Rzymu. Tron Aragonii objął jego brat, król Sycylii, jako Jakub II. Nie zamierzał on  respektować zobowiązań swojego brata. Został ekskomunikowany przez papieża. Wojna  mogła więc rozgorzeć na nowo, jednak zapędy Jakuba zostały ostudzone przez  Aragończyków, którzy mieli dość wojny o Sycylię. W 1292 r. Jakub zaproponował  papieżowi spotkanie, jednak ten zmarł 4 kwietnia 1292 r. Tron piotrowy przez 2 lata  pozostał nieobsadzony. W 1293 r. rozpoczęły się negocjacje Karola z Jakubem.  Równocześnie Filip IV Piękny i jego brat prowadzili rozmowy z otoczeniem króla  Aragonii. W 1294 r. Karol II doprowadził do wyboru na papieża Celestyna V. Był on  całkowicie podległy jego woli, jednak po kilku miesiącach pontyfikatu zrzekł się urzędu.  Zastąpił go Benedykt Gaetani, jako Bonifacy VIII. Pomimo zadawnionych sporów  doszedł jednak do porozumienia z Karolem w sprawie rozwiązania kwestii sycylijskiej. 12 czerwca 1295 r. w Anagni, w obecności papieża, Jakub II zobowiązał się zwrócić  Karolowi Sycylię. Miał również ożenić się z córką Karola, Blanką, której spory posag 


miał opłacić papież. Jakub otrzymał również Sardynię. Takie rozwiązanie nie przypadło  do gustu Sycylijczykom. 12 grudnia 1295 r. syn Jakuba, Fryderyk, koronował się na  króla Sycylii. Kontynuował wojnę z Karolem, jednak w całkowitej izolacji. Na przełomie  1298 i 1299 r. wyparto jego wojska z Kalabrii. Próby inwazji na Sycylię zakończyły się  jednak niepowodzeniem. W 1301 r. zawarto roczny rozejm. W 1302 r. do Italii przybył Karol de Valois, który zaatakował Sycylię. Udało mu się  odnieść kilka sukcesów, ale był pozbawiony możliwości otrzymania posiłków. Z Francji  jego brat słał listy przynaglające go do powrotu. W tej sytuacji Karol II i Karol de Valois  zawarli 31 sierpnia pokój z Fryderykiem w Caltabellotcie. Pozostawiał on Sycylię w  rękach Fryderyka. Karol II stracił już w tym czasie zainteresowanie wyspą, koncentrując  się na zdobyciu dla swojej dynastii tronu Węgier, co ostatecznie udało się w 1308 r.,  kiedy na tronie w Budzie zasiadł jego wnuk, Karol Robert.

Ostatnie lata  Ostatnie lata życia Karol spędził w Neapolu, przyczyniając się do rozbudowy i  upiększenia swojej stolicy. W 1304 i 1305 r. udało mu się roztoczyć swoją zwierzchność  nad Piemontem i Lombardią. Zmarł w Neapolu 5 maja 1309 r., w wieku 55 lat. Przeżył  swoich dwóch najstarszych synów. Karol Martel zmarł w 1295 r., a Ludwik z Tuluzy w  1297 r. Tron Neapolu odziedziczył więc trzeci syn Karola, Robert I Mądry. Steven Runciman tak scharakteryzował Karola: Karol z Salerno, albo Karol Kulawy, jak  go nazwano z przyczyny kalectwa, posiadał cechy typowe dla syna wychowanego przez  surowego i apodyktycznego ojca. Nie wierzył we własne siły, a niewiarę tę pogłębiała  jeszcze świadomość, że dał się wziąć do niewoli, i więzienne upokorzenia. Był skryty i  cierpliwy, posiadał też wrażliwość, na której tak bardzo zbywało Karolowi, zaś  serdeczność i ciepło jak najbardziej przystawały do wizerunku ojca czternaściorga  dzieci. Pod koniec życia okazał się władcą roztropnym i sprawiedliwym, bystrym i  przenikliwym dyplomatą (...).[1]

Małżeństwo i potomkowie W 1270 r. Karol ożenił się z Marią (ok. 1257 ­ 25 marca 1323), córką króla Węgier  Stefana V i Elżbiety, córki chana Kumanów. Karol i Maria mieli razem dziewięciu  synów i pięć córek: •  Karol Martel  (8 września 1271 ­ 12 sierpnia 1295), pretendent do tronu Węgier,  ojciec Karola Roberta  • Μαł γορζατα  (1273 ­ 31 grudnia 1299), żona Karola de Valois  • Λυδωικ  (9 lutego 1274 ­ 19 sierpnia 1297), święty, biskup Tuluzy  • Ροβερτ Ι Μąδρψ  (1277 ­ 20 stycznia 1343), król Neapolu  • Φιλιπ Ι (10 listopada 1278 ­ 26 grudnia 1332), książę Tarentu  • Ραϕµυνδ Βερενγαρ  (1279/1282 ­ 1307)  • Βλανκα  (1280 ­ 14 października 1310), żona króla Aragonii Jakuba II  Sprawiedliwego 


• • • • • • •

Jan (1283 ­ po 16 marca 1308), ksiądz  Tristan (1284 ­ przed 1288)  Ελεονορα  (sierpień 1289 ­ 9 sierpnia 1341), żona króla Sycylii Fryderyka II  Maria (1290 ­ ok. 1346), żona króla Majorki Sancha I Pokojowego i Jaime de  Ejerica  Πιοτρ Τεµπεστα  (1291 ­ 29 sierpnia 1315), hrabia Gravina  ϑαν  (1294 ­ 5 kwietnia 1336), książę Durazzo  Beatrycze (1295 ­ ok. 1321), żona Azzo VIII d'Este, markiza Ferrary, i Bertranda  III de Baux, hrabiego Andrii 

Literatura • •

Steven Runciman , Nieszpory sycylijskie, wyd. Książnica, wyd. II, Kraków 2007,  ISBN 978­83­250­0031­8  Słownik władców Europy średniowiecznej, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań  2002, ISBN 83­7177­102­9 

Przypisy ↑ S. Runciman, Nieszpory sycylijskie, s. 271   

Władcy Achai część I  

Po prostu Władcy Achai.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you