Issuu on Google+

ISSN 1896–7272

Nowość: Kompleks polifenolowy Sano wzmacnia witaminę E

NR

4 Lipiec – Sierpień 2008

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Jeszcze nikt nie osiągnął średniej wydajności 13.000 kg mleka – z Sano jest to możliwe


Wysoka wydajność krów to nie dzieło przypadku

Zwiększa wydajność krów

gwarantuje dobrą płodność i zdrowotność

Wyniki mówią za siebie

Wielu hodowców osiąga rekordowe wyniki w wydajności krów. Większość z nich stosuje od wielu lat program Sani i paszę zwiększającą produkcje mleka Lactoma. Może nie każdy hodowca uzyska wydajność 12.000 kg, czy wzrost mleczności w roku ponad 3.000 kg, ale na pewno każdemu hodowcy stosowanie Lactoma się opłaci. Grażyna i Julian Miazga, Kupno, woj. podkarpackie

Elżbieta Kandulska Borzysław woj. wielkopolskie

15 krów średni wzrost wydajności w ciągu roku 3.436 kg

30 krów średnia wydajność krów: 12.800 kg

Andrzej Piechota, Bogucino, woj. zachodniopomorskie

Rafał Kierzek Malczewo woj. wielkopolskie

20 krów średni wzrost wydajności w ciągu roku 2.430 kg

53 krowy średnia wydajność krów: 11.735 kg

Zapytaj o Lactoma swojego dealera


3

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Spis treści:

Każdy hodowca może odnieść sukces!!!

Aktualności Aktualności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4-5 Kompleks polifenolowy Sano wzmacnia witaminę E. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6-9 Złoty medal targów dla Aminogold Forte. . . . . . . 10-11 Dużo wystawców i wiele atrakcji na Opolagrze 2008. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12-13 Najlepsi spotykają się na „Pejsakówce”. . . . . . . . . 14-15 Żywienie krów ulubionym tematem magistrantów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16 Cotosan zwiększa odporność cieląt. . . . . . . . . . . . . . . 17 Żywienie w systemie TMR zwiększa wydajność . . . . 18 Kukurydzę należy zakiszać Labacsilem !. . . . . . . . . . . 19

Żywienie świń Plenne lochy wymagają dobrego żywienia. . . . . . 20-21 Odsadzenie – ważny moment w życiu prosiąt. . . 22-25 Zarobić na tuczu świń. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26-29

Żywienie krów Z Sano wzrost wydajności o 2.000 kg, to nie problem. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30-31 2.430 kg mleka więcej – to się opłaca. . . . . . . . . . 32-33 Najlepsza hodowczyni stosuje produkty Sano. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 34-35 13.000 kg mleka po raz pierwszy. . . . . . . . . . . . . . 36-37 Program Sano odchowu cieląt sprawdza się znakomicie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38-39 Temperatura i cyrkulacja powietrza wspomagają wydajność krów. . . . . . . . . . . . . . . . . 40-41

G

ospodarstwo rolne jest dziś przedsiębiorstwem funkcjonującym na rynku, które musi wyprodukować i z zyskiem sprzedać swoje produkty. Od kilku lat mamy w Polsce do czynienia ze zmianą struktury produkcji zwierzęcej. W ciągu ostatnich trzech lat ubyło około 20% najsłabszych gospodarstw posiadających hurtową kwotę mleczną. Podobne zjawiska dotyczą producentów trzody chlewnej. Pewne jest, że na rynku pozostaną tylko hodowcy, którzy na co dzień korzystają z rachunku ekonomicznego, którzy podnoszą poziom własnej produkcji poprzez prawidłowe zarządzanie stadami jak również stosujący najbardziej korzystne rozwiązania w żywieniu zwierząt. W aktualnym Magazynie Sano zapoznacie się Państwo z wieloma przykładami na sukces w hodowli. Czy nie jest imponującym osiągnięciem uzyskanie wzrostu wydajności mlecznej o ponad dwa tysiące litrów od krowy, czy uzyskanie rocznej wydajności na poziomie 12-13 tysięcy litrów mleka? Tuczniki osiągające dzienne przyrosty powyżej 900 g, charakteryzujące się mięsnością 59%, takie wyniki nie są dziś rzadkością, są wręcz niezbędne by jak najwięcej zarabiać i pewnie patrzeć w przyszłość. Patrzę ze szczególnym optymizmem na polskie rolnictwo na polską produkcję mleka i mięsa. Produkcja mleka jest nadal opłacalna, a ceny na żywiec wieprzowy powoli rosną. Wszyscy musimy sobie zdawać sprawę, że zapotrzebowanie na żywność na świecie stale rośnie i będzie rosło, bo z jednej strony mamy do czynienia ze wzrostem liczby ludności, a z drugiej ze wzrostem gospodarczym w większości krajów na świecie. Przy wyższym poziomie życia, wzrastają wydatki na konsumpcję. Polska jest dziś ważnym, a w przyszłości może stać się jeszcze ważniejszym ogniwem w produkcji żywności w Europie i na świecie. Warto zatem rozwijać własne gospodarstwa, produkować coraz więcej i coraz bardziej ekonomicznie, by korzystać z tej korzystnej dla nas sytuacji. Sano jako ekspert w żywieniu zwierząt postawiło sobie za cel wspieranie swoją wiedzą i doświadczeniem polskich hodowców, nasi przedstawiciele mają najnowszą wiedzę z żywienia zwierząt. Produkty Sano zapewniają zaś doskonałe wyniki produkcyjne i zysk. Życząc Państwu sukcesu i zachęcam do lektury niniejszego Magazynu Sano.

Wóz paszowy Sano TMR Profi to zdrowe krowy, więcej mleka i wygoda hodowcy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42-45 Wiesław Ostrowski Dyrektor regionalny

Sano to także szeroki wachlarz artykułów technicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46

IMPRESUM ISSN 1896-7272

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk dwumiesięcznik dla nowoczesnych rolników numer 4 (45) lipiec/ sierpień 2008

Wydawca:

Sano – Nowoczesne Żywienie Zwierząt Sp. z o.o., Sękowo, ul. Lipowa 10, 64-541 Podrzewie tel. (061) 29 41 100, fax (061) 29 19 655, sano@sano.pl, www.sano.pl Prezes: Bernhard J. Waldinger Prokurent: Joanna Geiger Redakcja: dr Ryszard Kujawiak Aleksandra Strojna

Nakład:

120.000 egz.

Przygotowanie graficzne i skład: Tomek Przymusiński Druk: Top-Druk s.c., ul. Widawska 38a, 61-308 Poznań, tel./fax (061) 870 58 03, info@topdruk.com.pl © Sano Nowoczesne Żywienie Zwierząt Sp z o.o. Wszelkie prawa zastrzeżone.


4

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Aktualności 130 USD za baryłkę ropy Struktura ceny oleju napędowego w Polsce Marża VAT Opłata paliwowa Akcyza

Ceny benzyny, oleju napędowego i gazu LPG (zł/l)

3,8 % 18 %

5,0

2%

4,2

4,6

3,8

22,5 %

3,4

Pb 95

3,0

Koszt produktu

ON

LPG

2,6

53,5 %

2,2 1,8 1,5

Styczeń 2007

Kwiecień 2007

Sierpień 2007

Listopad 2007

Styczeń 2008

Kwiecień 2008

Czerwiec 2008

Rosnący popyt krajów rozwijających się oraz polityka krajów eksportujących ropę zrzeszonych w OPEC sprawia, że w ostatnim czasie drastycznie rosną ceny paliw. Przez długi czas ceny paliw były dość stabilne, pierwsza duża podwyżka.nastąpiła po wojnie arabsko-izraelskiej w 1973 roku, następne po rewolucji w Iranie, po wojnach w Zatoce Perskiej i obecnej w Iraku. Od jesieni zeszłego roku. Do chwili obecnej ropa zdrożała o 40 % z 80 USD do 130 USD za baryłkę. Niektórzy analitycy mówią, ze cena ropy może dojść nawet do 250 USD. Oznaczałoby to w tej chwili znaczne podwyżki cen benzyny, które nie musiałyby być tak drastycznie wysokie, gdyby nie kontrowersyjna akcyza, która wynosi 22,5 % i 33,9 %. Należy się spodziewać, że już niedługo ceny benzyny i oleju napędowego przekroczą 5 zł. ■

Ceny śruty sojowej sięgają 600 $ 600 $/ tonę

500 400 300 200

2008

2007

2006

2005

2004

2003

2002

100

W związku z globalizacją i rosnącym popytem w ostatnim czasie znacznie wzrosły ceny surowców paszowych. W ostatnich latach ceny śruty sojowej wzrosły prawie trzykrotnie z niecałych 200 $ za tonę do 600 $ za tonę. Również mocno wzrosły ceny innych komponentów paszowych – fosforanów ponad trzykrotnie (z ok. 350 € za tonę do ponad 1.000 € za tonę), a witaminy E ponad 6 krotnie (z 3 $ do ok. 20 $ za 1 kg). ■

Polscy rolnicy dobrze wykorzystują środki z Unii Europejskiej W latach 2004-2006 w ramach programu „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006” złożono ponad 75 tys. wniosków, z czego ponad 50 % dotyczyło modernizacji gospodarstw rolnych. Najczęściej z dofinansowania korzystały gospodarstwa posiadające bydło mleczne, uprawę zbóż i chów trzody chlewnej. Maszyny rolnicze były przedmiotem ponad 85,5 % wszystkich zrealizowanych projektów, zakupiono m.in. ok. 6.750 ciągników rolniczych, wybudowano lub zmodernizowano ok. 775 tys. m² budynków produkcyjnych, ponad 44 tys. m² obiektów służących do produkcji i sprzedaży bezpośredniej w gospodarstwach rolnych, wybudowano ok. 16 tys. m² płyt obornikowych i ponad 9 tys. m³ zbiorników na gnojówkę i gnojowicę. Zakupiono 266 tys. sztuk drobiu, 3,4 tys. sztuk bydła mlecznego, 2,6 tys. sztuk trzody chlewnej. Środki z Unii Europejskiej na lata 2007-2013 są kolejną szansą na dalszą poprawę infrastruktury polskich gospodarstw rolnych. ■


5

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Po hossie jaką mieliśmy kilka miesięcy temu, było wiadomo, że tak wysokie ceny mleka się nie utrzymają. Z drugiej strony, też nikt nie sądził, że ceny mleka mogą spaść do niższego poziomu niż były przed podwyżką. Niestety obecnie w niektórych rejonach cena mleka spadła poniżej 1,0 zł za 1 l, a najwyższe ceny nie przekraczają już 1,50 zł za 1 l. A może warto wziąć zł/ kg

1,35

przykład z rolników niemieckich, którzy zastrajkowali i nie odstawiali mleka kiedy cena spadła. Ponadto rolnicy zablokowali dojazd do supermarketów, które wymuszały na mleczarniach obniżki mleka. Akcja strajkowa okazała się skuteczna i ceny mleka wzrosły. ■

Średnie ceny skupu mleka w Polsce

1,28 1,21 1,14

08

8 Cz er w

iec

20

00 Ma j2

08 Kw

iec

ień

20

00 c2

20

20

08

08

ty

Ma rze

ud

Lu

1,00

8

1,07

Gr

Ponadto UE podwyższyła też limity krajowe w nowym roku kwotowym 2007/2008 o 2 %, czyli o 2,84 mln dodatkowych ton, które będą proporcjonalnie rozłożone na 27 krajów członkowskich. Dla Polski oznacza to możliwość wyprodukowania dodatkowo 190 tys. ton mleka, a z rezerwą z ubiegłego roku ponad 350 tys. ton mleka. Również jest szansa, że limity te w następnych latach będą też powiększane. Warto więc obecnie inwestować w produkcję mleka, aby dobrze przygotować się do wolnego rynku po zniesieniu kwotowania mleka po roku 2015. ■

ale sytuacja nie jest już tak dramatyczna jak przed kilkoma miesiącami. Miejmy nadzieję, ze po żniwach, kiedy ceny zbóż będą niższe, a ceny świń pójdą w górę opłacalność produkcji będzie większa. ■

Zatrzymany spadek cen mleka

zeń

Po negatywnych doświadczeniach sprzed dwóch lat, kiedy został przekroczony limit produkcji mleka i duża część hodowców musiała zapłacić kary, to wykorzystanie krajowego limitu produkcji mleka w roku 2006/2007 wynosiło jedynie 97,3 %.

Wzrastają ceny żywca wieprzowego, które w wielu rejonach Polski przekraczają już 4 zł za 1 kg i ponad 5,5 zł za 1 kg półtuszy. Trudno jeszcze mówić o wysokiej opłacalności produkcji trzody chlewnej,

cz eń

Kwota mleczna wykorzystana tylko w 97,3 %

jakości DLG. Spośród nagrodzonych hodowców większość wybrała produkty Sano. Gratulujemy wyboru. ■

Już ponad 4 zł za 1 kg wieprzowiny

Sty

Przewidywane w tym roku plony z szacuje się na 25 mln ton, a więc mogą być nieco wyższe niż w ubiegłym roku. Ceny zbóż będą raczej niższe od ubiegłorocznych, na co wskazują też obniżki cen zbóż na miesiąc przed żniwami. Niektórzy analitycy rynkowi przewidują bardzo niskie ceny zbóż, na przykład pszenica paszowa po 650 zł za tonę, inni (producenci zbóż) mówią, że cena nie będzie niższa niż 750 zł za tonę. Prognozy mówią o wyższej globalnej produkcji zbóż niż przed rokiem (o 38 mln ton) co niekoniecznie musi ■ się uzyskać z ich niższą cenę.

Podczas „Opolagry” Niemieckie Towarzystwo Rolnicze (DLG) ufundowało nagrody rzeczowe w postaci produktów firm posiadających znak

07

Tegoroczne żniwa zapowiadają się dobrze, chociaż wskutek suszy sytuacja może się jeszcze zmienić.

Hodowcy wybierają Sano

20

Dobre prognozy na żniwa

SM „Mlekpol” największym zakładem Do największych w Polsce przetwórców mleka należą SM „Mlekpol” Grajewo i Grupa „Mlekowita” Wysokie Mazowieckie, które inwestują w produkcję i przejmują inne mleczarnie. Po wcześniejszych przejęciach innych mleczarni „Mlekpol” zamierza w najbliższym czasie (30 września br) połączyć się z SM „Rolmlecz” i w ten sposób umocnić się na pozycji lidera. Mlekpol posiada w tej chwili 7 zakładów

produkcyjnych: w Grajewie, Kolnie, Mrągowie, Sejnach, Augustowie, Zambrowie i Bydgoszczy. Po przejęciu „Rolmleczu” liczba zakładów zwiększy się do 10. Miejmy nadzieję, że na połączeniu zyskają też hodowcy. ■


6

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Wszystkie składniki pasz powinny być zabezpieczone przed utlenianiem, taką rolę spełnia kompleks polifenolowy Sano.

Kompleks polifenolowy Sano wzmacnia witaminę E Główna funkcja witaminy E i polifenoli wiąże się z  działaniem przeciwutleniającym. Polifenole to aktywne związki znajdujące się w wielu roślinach. Zamiana części witaminy E przez polifenole przynosi dobre efekty produkcyjne i ekonomiczne.

N

aturalne polifenole to roślinne substancje bioaktywne, takie jak substancje barwiące (flawonoidy, antycyjany), substancje smakowe i taniny. Większe ilości polifenoli występują w  takich roślinach jak: czerwone winogrona (także znajdują się w czerwonym winie), sok z  granatów, gingko, herbata i  wielu innych. Polifenole zawarte są także w jabłkach i w cebuli. Wiele polifenoli wzmaga zdrowotność organizmu, co wiąże się z ich działaniem przeciwutleniającym. Wy-

kazano, że zapobiegają stanom zapalnym organizmu oraz zapobiegają wzrostowi komórek rakowych. Flawonoidy i antocyjany chronią komórki organizmu przed wolnymi rodnikami i  opóźniają utlenianie się komórek. Zapobiegają także odkładaniu się tłuszczu w naczyniach krwionośnych i przeciwdziałają tym samym arteriosklerozie. Również zmniejszają ryzyko pojawienia się choroby Alzheimera. Polifenole nawet w  małych dawkach wykazują biologiczne właściwości i działają cytostatycznie. Dla-

tego zjadanie niektórych owoców zawierających polifenole korzystnie wpływa na nasze zdrowie samopoczucie. Niektóre z polifenoli mogą też mieć działanie szkodliwe.

Polifenole i witamina E Polifenole, podobnie jak witamina E wykazują działanie przeciwutleniające. Przeciwutleniacze są dla żywego organizmu bardzo ważne, gdyż podczas przemian energetycznych zostają uwolnione wolne rodniki.


7

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Także podczas sytuacji stresowych, chorób lub działania niekorzystnych warunków środowiskowych są produkowane wolne rodniki, które uszkadzają komórki, a tym samym szkodzą zdrowiu i mają negatywny wpływ na wydajność. Przeciwutleniacze różnymi sposobami neutralizują wolne rodniki. Na przykład przerywają reakcje łańcuchowe, podczas których wiążą wolne cząstki tlenu. Dowiedziono, że w wielu przypadkach polifenole mają silniejsze działanie niż witamina E, czy witamina C. Działanie przeciwutleniajace może być potęgowane przez współdziałanie różnych polifenoli. Dlatego też po wielu badaniach i poszukiwaniach Sano opracowało specjalny kompleks polifenolowy, który częściowo zastępuje witaminę E. Polifenole nie mogą jednak całkowicie zastąpić witaminy E, która ma szersze działanie, gdyż razem z selenem chroni ważne dla życia fosfolipidy przed utlenianiem.

Kompleks polifenolowy Sano korzystnie wspomaga przemianę materii

Kompleks polifenolowy Sano neutralizuje szkodliwe produkty przemiany materii. Odtruwa organizm i chroni ważne komórki (komórki ciała, komórki krwi, komórki nerwowe, komórki odpornościowe itd.). Wspomagana i odciążana jest przemiana materii.

Kompleks polifenylowy Sano podnosi aktywność witaminy E Nieaktywna witamina E

Kompleks polifenolowy Sano

Aktywna witamina E

Polifenole w żywieniu zwierząt

Witamina E jest niezbędną witaminą o wielu zadaniach. Najważniejsze zadanie polega na zapobieganiu rozkładowi kwasów tłuszczowych. Przy tej biologicznej reakcji zużywana jest witamina E. Za pomocą kompleksu polifenolowego Sano witamina E jest ponownie aktywowana.

Kompleks polifenylowy Sano stabilizuje membrany komórkowe

Stabilizacja membran

Wysoka wydajność zwierząt powoduje, że powinny one zjadać duże ilości dobrej paszy. Prowadzi to do wysokiej przemiany materii, aby zjedzoną paszę przetworzyć na mleko, czy mięśnie. Gdy organizm jest przeciążony, to tworzą się tak zwane wolne rodniki, które powstają w procesie przemiany materii przy utlenianiu i mogą być szkodliwe dla organizmu. Na przykład uszkadzają ważne białka i membrany komórkowe, system immunologiczny, czy materiał genetyczny. Wynikiem tego może być ograniczona wydajność i czas użytkowania zwierząt, co również obniża zyski z hodowli. Aby chronić się przed szkodliwym działaniem wolnych rodników organizm posiada mechanizmy zabezpieczające. Należą do nich m.in. przeciwutleniacze, takie jak witamina E, czy witamina C, które są w stanie neutralizować i unieszkodliwiać wolne rodniki. Takie samo działanie wykazują polifenole, które mogą także uaktywniać działanie witaminy E. Od wielu lat jest znane pozytywne i prozdrowotne działanie polifenoli

6-krotna ilość witaminy E

1-krotna ilość witaminy E + polifenole

Normalne ilości witaminy E plus kompleks polifenolowy Sano w porównaniu do 6-krotnej ilości witaminy E bez dodatku polifenoli wpływają tak samo na stabilność membran, co wskazuje, że polifenole, dzięki działaniu antyoksydacyjnemu i regenerującemu mogą zastępować witaminę E.


8

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Kompleks polifenolowy Sano podnosi zawartość witaminy E w wątrobie

+ 28 %

Zawartość witaminy E w wątrobie (%)

100 %

0%

witamina E

witamina E + polifenole

Polifenole mogą w określonej ilości zastępować przeciwutleniające właściwości witaminy E.

w żywieniu ludzi, szczególnie jeżeli chodzi o pozytywny wpływ na układ krążenia, wspomaganie systemu odpornościowego i działanie przeciwbakteryjne i antynowotworowe. Teraz przyszedł czas, aby zalety polifenoli wykorzystać także w żywieniu zwierząt. Dobre zbilansowanie podstawowych składników pokarmowych w dawce dla wysoko produkcyjnych zwierząt już nie wystarczy. Wszystkie składniki pasz należy też dobrze zabezpieczyć przed utlenianiem, aby straty podczas przechowywania i skarmiania były jak najmniejsze. Zadanie takie spełnia zawarty w premiksach kompleks polifenolowy Sano.

Zalety kompleksu polifenolowego Sano:

Kompleks polifenolowy Sano zmniejsza jełczenie tłuszczów •

Jełczenie tłuszczów (%)

100 %

– 20 % • • •

0%

Pojedyncza dawka Podwójna dawka witamina E witaminy E + polifenole Polifenole redukują utlenianie tłuszczów, przez to tłuszcze wolniej się rozkładają i jełczeją. Jest to wskaźnikiem przeciwutleniającego działania polifenoli.

• • • •

zachowuje się jak witamina E w stosunku do wolnych rodników i ogranicza ich szkodliwe działanie chroni przed stresem oksydacyjnym chroni i uaktywnia witaminę E wzmacnia system immunologiczny i siły obronne inaktywuje urazę (mniej mocznika = oszczędność energii) poprawia wykorzystanie białka chroni materiał genetyczny wspomaga przemianę materii. (rk)

Kompleks polifenolowy Sano jest zawarty w wielu cenionych od lat produktach Sano.

PL

L

EN

S

PO

IF

AN

O

A ER

S EK

ZAW I

kaj Szu tów duk pro akiem n ze z KO M

OLOW

Y


9

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Kompleks polifenolowy Sano chroniący witaminę E

Wspomaga przemianę materii i zdrowotność Warunek dla wysokiej wydajności i długiego czasu użytkowania

Co to jest kompleks polifenolowy Sano ?

Polifenole są to naturalne związki pochodzenia roślinnego. Między innymi chodzi tu o flawonoidy i o taniny, które wykazują szczególne działanie. W kompleksie polifenolowym Sano zostały ze sobą zestawione różne kombinacje efektywnych związków czynnych.

Dlaczego kompleks polifenolowy Sano ?

Kompleks polifenolowy Sano uzupełnia działanie witaminy E. Szkodliwe produkty przemiany materii są inaktywowane i w ten sposób chronią witaminę E. Witamina E i kompleks polifenolowy Sano wspomagają przemianę materii, zwiększają odporność organizmu i odciążają organizm, co korzystnie wpływa na wydajność i długość użytkowania zwierząt.

Jak działa kompleks polifenolowy Sano? • uzupełnia działanie witaminy E • chroni i regeneruje witaminę E • neutralizuje szkodliwe produkty odpadowe przemiany materii • działa antyoksydacyjnie

• chroni ważne białka, komórki, substancje dziedziczną i system immunologiczny • wspomaga przemianę materii i siły odpornościowe • zwiększa wydajność i czas użytkowania

• ochrona komórek, membran i DNA • mniej zachorowań • mniejsze brakowanie Witamina E

Kompleks polifenolowy Sano

• bez spadku produkcyjności

Zapytaj o kompleks polifenolowy doradców żywieniowych Sano.


10

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Targi były okazją, aby zapoznać się z najnowszą ofertą i  skorzystać z  doradztwa żywieniowego prowadzonego przez przedstawicieli na stoisku Sano.

Złoty medal targów dla Aminogold Forte Podczas odbywających się w dniach 18-20 kwietnia br. w Poznaniu XI Międzynarodowych Targów „Ferma Świń i  Drobiu” kilka tysięcy zwiedzających mogło zapoznać się z  najnowszą ofertą firm oraz posłuchać wielu ciekawych wykładów.

F

erma Świń i Drobiu jak zwykle przyciąga prawie wszystkie firmy działające w rolnictwie. Niestety mimo, że to już jedenasta edycja targów nie można być zadowolonym z liczby zwiedzających. Wiadomo, że na rynku trzodowym mamy obecnie głęboki kryzys, wiele gospodarstw zlikwidowało produkcję, a  ci którzy zostali nie są też zbyt optymistycznie nastawieni do otaczającej ich rzeczywistości. Ale

z  drugiej strony, jeżeli nie będzie się szukać możliwości wyjścia z kryzysu i  zarobienia chociażby paru złotych na produkcji świń, to samo też nic nie przyjdzie. Dlatego zawsze warto jeździć, szukać innych rozwiązań i  posłuchać co w  dobie kryzysu mają do powiedzenia naukowcy i praktycy. Zwiedzających mogli zobaczyć również przygotowaną po raz pierwszy ciekawą wystawą drobiu ozdobnego, wodnego i ptactwa łownego.

Ciekawe wykłady Wykłady wygłosiło wielu znakomitych naukowców, wystarczy tylko wymienić nazwiska tak znanych profesorów jak. m.in. prof. dr hab. Zygmunt Pejsak (PIWet Puławy), prof. dr hab. Eugeniusz Grela (UP Lublin), prof. dr hab. Stanisław Wężyk (IZ Kraków), prof. dr hab. Stanisław Kwiatek (PIWet Puławy), prof. dr hab. Piotr Szeleszczuk (SGGW War-


11

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Targi są dla hodowców ważne

T

argi Ferma Świń i Drobiu, mimo że nie było na nich tak dużo uczestników jak w poprzednich latach, to ja osobiście zaliczam je do udanych. Na targach obecne były prawie wszystkie najważniejsze firmy działające w rolnictwie. Przedstawionych zostało wiele bardzo ciekawych wykładów. Tematyka ich była szeroka i interesująca, a więc każdy mógł znaleźć dla siebie coś ciekawego. Mam nadzieję, że na następnych targach hodowców trzody chlewnej i drobiu będzie znacznie

Wojciech Karolewski dyrektor regionalny Sano

szawa). Wielu hodowców, a szczególnie sympatyków Sano miało również możliwość wysłuchania wykładów dr Ryszarda Kujawiaka na temat nowego programu Sano żywienia loch oraz na temat zasad żywienia prosiąt. Wszystkie wykłady cieszyły się dużym zainteresowaniem hodowców, gdyż przedstawione zostały aktualne zagadnienia związane z nowoczesnymi systemami żywienia oraz podnoszenia opłacalności produkcji. Szkoda, że szczególnie teraz, kiedy produkcja trzody chlewnej znalazła się w sytuacji kryzysowej, kiedy trzeba szukać nowych rozwiązań, aby utrzymać się na rynku tak mało hodowców odwiedza targi. Należy pamiętać, ze najdroższym produktem na rynku jest wiedza, a wiedzy nigdy dosyć.

Nagrodzeni naukowcy Za wybitne zasługi na rzecz praktyki nagrodą im. Tadeusza Konopińskiego statuetką Centaura „Nauka Praktyce” zostali wyróżnieni prof. dr hab. Eugeniusz R. Grela (Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie) i prof. dr hab. Stanisław Kwiatek (PIWetPIB Puławy). Profesorowie są doskonale znani hodowcom, z którymi na co dzień często współpracują. Profesor Euge-

więcej. Dla nich targi są organizowane i zawsze jest szansa, że takie spotkania doprowadzą do większej integracji hodowców, producentów i przetwórców mięsa. A wszystkim powinno zależeć, żeby utrzymać się na rynku i móc dobrze prosperować przez najbliższe lata. Dlatego warto brać udział w targach i wystawach. W najbliższym czasie zapraszam hodowców na stoisko Sano na Agro Show w Bednarach koło Gniezna. ■

niusz Grela znalazł uznanie jako doskonały żywieniowiec zajmujący się głównie trzodą chlewną, natomiast profesor Stanisław Kwiatek to znany specjalista z zakresu higieny weterynaryjnej. Obydwaj profesorowie są także uznanymi autorytetami w swoich dziedzinach i autorami licznych publikacji oraz prowadzą wiele wykładów na rzecz praktyki, stąd też to zaszczytne wyróżnienie przypadło im w tym roku. (rk)

Zaproszenie: Sano zaprasza wszystkich hodowców na swoje stoisko na targach AgroShow w Bednarach k.Gniezna w dniach 19-22 września br.

Złoty medal dla Aminogold Forte

N

ajlepsze produkty prezentowane na Targach zostały nagrodzone wyróżnieniami i złotymi medalami. Sano zostało uhonorowane „Złotym Medalem” za specjalistyczną mieszankę witaminowo-mineralną dla tuczników Aminogold Forte, który jest rozwinięciem znanego premiksu Aminogold. W premiksie Aminogold Forte został podwyższony poziom lizyny do 9,2 %, oprócz której zawiera także 1,5 % metioniny i 1,5 % treoniny. Przez to

jest on obecnie lepiej dopasowany do pozostałych składników dawki i tym samym zwiększa wykorzystanie paszy. Dzięki wyższej wartości biologicznej białka zmniejsza się zużycie paszy na 1 kg przyrostu i wzrastają przyrosty dzienne. Powoduje to wyższą opłacalność produkcji tuczników, co nie jest bez znaczenia dla każdego producenta. Aminogold Forte doskonale nadaje się na cały okres tuczu, zmienia się tylko dawkowanie, które wynosi 3 % w mieszance grower i 2,5 % w mieszance finiszer. ■


12

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Dużo wystawców i wiele atrakcji na Opolagrze 2008 Z roku na rok rozrasta się wystawa rolnicza Opolagra, na którą przybywa coraz więcej wystawców oraz zwiedzających. Uczestników przyciąga niezwykle bogata oferta firm oraz możliwość zobaczenia pokazu maszyn i wystawa zwierząt.

W

ystawa rolnicza Opolagra już chyba na stałe zagościła na terenie aeroklubu opolskiego w Polskiej Nowej Wsi w gminie Komprachcice k. Opola. Organizatorem wystawy jest polski oddział Niemieckiego Towarzy-

Na stoisku Sano uwagę hodowców przyciągały prezentowane wozy paszowe Sano TMR Profi.

obecnością zaszczycili targi. Ministerstwo Rolnictwa reprezentował podsekretarz stanu Marian Zalewski, a ze strony DLG obecny był dyrektor wystaw dr Jochen Köckler. Podczas Opolagry odbywały się też codzienstwa Rolniczego DLG AgroFood, ne pokazy pracy maszyn do uprawy którego prezesem jest dr Georg gleby, siewu i ochrony roślin. Było Mosch. Na wystawie zaprezentowało też można zobaczyć jak działa autosię ponad 200 wystawców, a zwiedzi- mat do doju krów. Uczestnicy wystała rekordowa liczba rolników, szaco- wy mogli też wysłuchać kilku interewana na ok. 30 tysięcy osób. Nie za- sujących wykładów dotyczących brakło też gości z władz, którzy swoją żywienia krów oraz produkcji biopaliw w Polsce. Dzięki wystawie rolniczej Opolagra zarówno wystawcy jak i zwiedzający mieli możliwość zapoznania się z najnowszą techniką rolniczą oraz mieli okazję do zdobycia informacji o tendencjach w danym kierunku produkcji. Ułatwia to później podjęcie ważnych decyzji związanych z zakupem sprzętu i środków do produkcji rolnej. Tym bardziej, że na wystawie obecne były prawie wszystkie firmy pracujące w rolnictwie. Bardzo ciekawie prezentowało się stoisko Sano, na którym wystawiane były też niezawodne wozy paszowe Sano TMR Profi oraz inne artykuły techniczne. Natomiast dyrektor regionalny Krzysztof Polowczyk oraz przedstawiciele Sano pracujący w regionie południowej Polski: Małgorzata Adaszyńska, Stanisław Jamka, Robert Pietrucha, Paweł Przybylik, Piotr Rozumek i Sebastian Kantor mieli możliwość spotykania się ze swoimi hodowcami oraz udzielali informacji o  najnowszych produktach Sano i  doradzali jak najlepiej żywić zwierzęta.

Wystawa zwierząt Miłą niespodzianką dla zwiedzających Opolagrę była zorganizowana w tym roku po raz pierwszy wystawa zwierząt. We współpracy ze Związ-


Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Na wystawie zaprezentowano też cielęta, które dobrze się czuły w budkach Sano Igloo.

jałowice niecielne 10-12 miesięcy – Ostaria, hodowli OHZ Głodówek jałowice niecelne 13-15 miesięcy – Bryza 6, hodowli Top Farms Głubczyce jałowice cielne – Biskaja, hodowli GR R. Klimczyk Poręba krowy w I laktacji – Rolenda 3, hodowli KR Kietrz krowy II laktacji i starsze – Rolanda, hodowli OHZ Głogówek. Wśród czempionów została wybrana najładniejsza sztuka całej wystawy, czyli superczempion, którą została Rolanda. Na pewno jest to duży sukces dla znanego w całej Polsce Ośrodka Hodowli Zarodowej Głogówek, który już niejednokrotnie zdoPięknie prezentuje się superczempionka wystawy Krowa Rolanda hodowli OHZ Głogówek.

kiem Hodowców Bydła w Opolu zrzeszonym w Polskiej Federacji Hodowców Bydła i Producentów Mleka (PFHBiPM) organizatorzy zorganizowali specjalną Wojewódzką Wystawę Bydła Mlecznego. Na pewno duży udział w jej organizacji miał prezes Związku, a jednocześnie przewodniczący klubu DLG Martin Ziaja. Zostało wystawionych kilkadziesiąt sztuk cieląt, jałowic i krów w pierwszej i drugiej laktacji. Komisja sędziowska pod przewodnictwem Reinharda Grandke (DLG) dokonała wyboru najładniejszych sztuk w poszczególnych kategoriach wiekowych przyznając im tytuł czempiona, który zdobyli:

Wystawy i targi inspirują

N

Dr Jochen Köckler dyrektor Wydziału Międzynarodowych Wystaw DLG,

13

iemieckie Towarzystwo Rolnicze (DLG) jest organizatorem największych wystaw rolniczych w Europie. Wielu hodowców i rolników odwiedza znane targi „EuroTier” i pokazy maszyn rolniczych „Agritechnica” odbywające się przemiennie co dwa lata w Hanowerze. Od kilku lat DLG jest też organizatorem ciekawych imprez rolniczych w Polsce, takich jak „Dni Przedsiębiorcy Rolnego”, wystawy „Opolagra” i targów „Agro-Tech”. Wszystkich hodowców zapraszam w dniach 11-14 listopada na wystawę „EuroTier” do Hanoweru. ■

bywał najwyższe wyróżnienia na różnych wystawach. Po wystawie odbyła się także aukcja, podczas której hodowcy mogli zakupić niektóre prezentowane zwierzęta. Wystawy regionalne pozwalają zdobyć konieczne doświadczenie, aby zwycięzcy mogli stanąć do walki o najwyższe wyróżnienia na Krajowej Wystawie Zwierząt, która w ostatnich latach odbywa się w Poznaniu lub też wziąć udział w wystawach europejskich, na które polscy hodowcy są już zapraszani. Mamy bardzo piękne krowy i potrafimy już je też dobrze przygotować do wystaw i zaprezentować, że nawet zwycięstwo na takiej międzynarodowej wystawie nie byłoby też zaskoczeniem. (rk)


14

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Najlepsi spotykają się na „Pejsakówce”

Kilkuset lekarzy weterynarii i zootechników bierze co rok udział w cieszącej się coraz większą popularnością konferencji w Puławach.

W dniach 10-11 czerwca br. Państwowy Instytut Weterynaryjny-Państwowy Instytut Badawczy w Puławach już po raz XIII zorganizował jak zwykle ciekawą i udaną konferencję na temat ochrony zdrowia i produkcji świń

O

rganizowana co roku przez prof. dr hab. Zygmunta Pejsaka tradycyjnie na początku czerwca w  Puławach konferencja przeznaczona jest głównie dla lekarzy weterynarii i  zootechników zajmujących się produkcją trzody chlewnej. Tym razem tytuł konferencji brzmiał „Postęp genetyczny, optymalne żywienie oraz ochrona zdrowia – podstawy konkurencyjnej produkcji świń”. Z roku na rok uczestniczy w niej coraz więcej osób. W tym roku, mimo kryzysu, a  może właśnie dlatego, na konferencję przybyło prawie 1.000 osób, aby poszerzać wiedzę i wymienić się doświadczeniami. W holu budynku „Domu Chemika” stoiska miały też firmy, głównie farmaceutyczne, na których można było zasięgnąć informacji i  dowiedzieć się o  nowościach na temat leczenia, profilaktyki i żywienia świń.

Produkcja wieprzowiny rośnie Bardzo ciekawy wykład „Wpływ globalizacji oraz innych uwarunkowań na produkcję trzody chlewnej” przedstawił prof. dr hab. Zygmunt Pejsak (PIWet-PIB). Światowa produkcja wieprzowiny w  2005 roku wynosiła 103,6 mln ton (39 %) i jest znacznie wyższa od produkcji mięsa drobiowego - 79 mln ton (30 %), od pogłowie wołowiny - 63 mln ton (24 %) oraz od mięsa owiec i  kóz - 13 mln ton (5 %). W 2006 roku wyprodukowano już 105,5 mln ton (rys 1), przy czym najwięcej w  Chinach (50 %), a następnie UE (21 %) i USA (9 %). Kontynentem, na którym obserwuje się najszybszy wzrost produkcji wieprzowiny jest Azja, gdzie w ciągu ostatnich 10 lat zanotowano 40 % wzrostu. Na drugim miejscu

w  zakresie dynamiki rozwoju jest Ameryka Południowa, a  zwłaszcza Brazylia. Główną przyczyną światowego rozwoju produkcji wieprzowiny w  ostatnich 10 latach jest wzrost o 760 mln liczby ludności oraz wzrost o  0,5 kg konsumpcji mięsa. Jednym z elementów globalizacji jest rosnący międzynarodowy handel wynikający z różnic w kosztach produkcji. Ceny wieprzowiny w  Brazylii są prawie dwukrotnie niższe niż europejskie, a  eksport wieprzowiny amerykańskiej i kanadyjskiej ułatwia słaby kurs dolara. W 2006 roku USA sprzedały za granicę wieprzowinę o  wartości 1,8  mld dolarów. Do największych importerów wieprzowiny należy natomiast Japonia i Rosja. Produkcję wieprzowiny w  ostatnich latach ograniczają też rosnące ceny pasz, wynikające głównie ze wzrostu cen zbóż. Rosnące ceny ropy


15

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

będą sprzyjały rozwojowi produkcji biopaliw, co powoduje wzrost cen zbóż, pasz, a co za tym idzie również kosztów produkcji świń. Najwięcej na świecie pasz produkuje się dla drobiu (39 %), następnie dla świń (32 %), krów (16 %) i bydła mięsnego (6 %). Ogólnie istnieje tendencja do koncentracji produkcji trzody chlewnej. Natomiast w Polsce mamy nadal ponad 600 tys. gospodarstw utrzymujących trzodę chlewną, przy czym aż 45 % tuczników produkowanych jest w Wielkopolsce i woj. zachodniopomorskim. Niestety są sytuacje, że ceny żywca w Polsce są wyższe niż w Danii i Holandii, co powoduje import prosiąt i półtusz. Na pewno globalizacja utrudnia ochronę interesów producentów krajowych. Zostaną tylko „ponadprzeciętni” hodowcy produkujący coraz większe ilości wieprzowiny przy relatywnie niższych zyskach.

Alternatywy dla antybiotyków paszowych Ciekawy wykład przedstawił prof. dr Caspar Wenk (Szwajcaria), który zwrócił uwagę, że w najbliższej przyszłości produkcja ekologiczna na skale masową nie ma szans, gdyż przybywa na świecie ludności, która potrzebuje wystarczającej ilości pożywienia. Stąd też po wprowadzeniu zakazu stosowania antybiotyków paszowych istnieje duże zapotrzebowanie na alternatywne dodatki paszowe dla ochrony i polepszenia statusu zdrowotnego zwierząt gospodarskich w celu zagwarantowania ich wydajności i ochrony środowiska. Można to osiągnąć dzięki dobrym warunkom mikroklimatycznym i warunkom chowu w połączeniu z najlepszymi kombinacjami kwasów organicznych, probiotyków, prebiotyków, wysoce dostępnych składników pokarmowych, włókna dietetycznego i innych dodatków paszowych. Środki przeciwbakteryjne jako dodatki paszowe działają w obrębie przewodu pokarmowego i tłumią niepożądane drobnoustroje, które wykorzystują składniki pokarmowe i produkują niepożądane i toksyczne substancje. Środki te można podzie-

Światowa produkcja wieprzowiny (106 mln ton)

UE 21 %

USA 9 % Brazylia 3 % Kanada 2 % Wietnam 2 %

Pozostałe 2 % Chiny 50 %

lić na dwie grupy: jedne stosowane jako dodatki paszowe (tlenek cynku, siarczan miedzi), a drugie stosowane w celach terapeutycznych (antybiotyki). Organizacje konsumenckie dążą do całkowitego zakazu stosowania środków przeciwbakteryjnych w żywieniu zwierząt. Należy podkreślić, że największe ryzyko lekooporności występuje podczas stosowania i nadużywania antybiotyków w leczeniu ludzi. Podobne zjawisko może występować przy nadużywaniu antybiotyków w leczeniu zwierząt. Inne dodatki paszowe takie jak pierwiastki ziem rzadkich, kwasy organiczne, enzymy, prebiotyki, probiotyki, zioła, przyprawy, substancje roślinne mogą się przyczynić do poprawy zdrowot-

ności zwierząt i wyników produkcyjnych, jednak same antybiotyków nie zastąpią. Dlatego obecnie należy zastosować odpowiednie strategie polegające na optymalnym zarządzaniu i poprawie warunków utrzymania zwierząt. Podczas sesji żywieniowej, którą prowadzili prof. dr hab. Eugeniusz Grela było można posłuchać wielu ciekawych wykładów m. in. na temat żywienia płynnego świń, higieny pasz, żywienia prosiąt i loch. Streszczenie wykładów można znaleźć w Magazynie Weterynaryjnym czerwiec 2008. Ale najlepiej wziąć udział samemu w Konferencji, a więc do zobaczenia za rok w Puławach. (rk)

W Puławach warto bywać

C

Prof. dr hab. Zygmunt Pejsak PIWet-PIB Puławy Organizator konferencji

ieszę się, że tak wiele osób z branży co roku przyjeżdża do Puław, aby uzupełniać wiedzę i wymienić się doświadczeniami. Szeroka tematyka powoduje, że każdy uczestnik może znaleźć coś dla siebie. Mam nadzieję, ze organizowane konferencje przyczyniają się nie tylko do poszerzenia wiedzy, ale także owocują wzrostem produkcji i większą konkurencyjnością polskiej wieprzowiny na europejskim i światowym rynku. ■


16

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Żywienie krów ulubionym tematem magistrantów Sano od samego początku swojej działalności wspiera naukę. Nowoczesne żywienie zwierząt wymaga bowiem licznych doświadczeń, badań, poszukiwań i wiedzy naukowców, przez co powstają innowacyjne rozwiązania znajdujące później zastosowanie w praktyce.

I miejsce (nagrody po 2000 zł) Autor: mgr inż. Sebastian Palewski Promotor: dr Ewa Czerniawska -Piątkowska Uczelnia: Akademia Rolnicza Szczecin Tytuł: „Wpływ preparatu probiotycznego na odporność humoralną oraz wzrost i rozwój cieląt utrzymywanych w budkach zimnego odchowu”

S

ano jest nie tylko sponsorem wielu konferencji naukowych, zarówno krajowych jak i  zagranicznych, w których często uczestniczy, prezentując wyniki własnych badań. Jest także organizatorem i fundatorem nagród dla wykonawców i promotorów prac w cieszącym się dużym uznaniem „Konkursie Sano na

najlepsze prace magisterskie z zakresu żywienia zwierząt.” Bardzo często nadsyłane prace magisterskie wykonane są na bazie doświadczeń z udziałem produktów Sano. Prace magisterskie ocenia komisja składająca się ze znanych autorytetów z zakresu żywienia zwierząt: prof. dr hab. Jerzy Koreleski (IZ Kraków) – przewodniczący prof. dr hab. Eugeniusz R.Grela (AR Lublin) dr Ryszard Kujawiak (Sano-Nowoczesne Żywienie Zwierząt) W konkursie mogą brać udział prace magisterskie zgłoszone przez ich wykonawców lub promotorów. Ponieważ na końcowy rezultat wpływa zarówno osoba wykonawcy jak i promotora, pod kierunkiem którego praca jest realizowana, dlatego nagrody Sano otrzymują obaj współautorzy. Komisja konkursowa po wnikliwej ocenie nadesłanych prac postanowiła wyróżnić 4 prace. Wszystkim laureatom serdecznie gratulujemy, tym bardziej, że na konkurs wpłynęły bardzo ciekawe prace i ich wybór nie był sprawą prostą. Na dalszych stronach prezentujemy nagrodzone prace, które są doskonałą

III miejsce ex equo (nagrody po 1000 zł) Autor: mgr inż. Barbara Rabiasz Promotor: prof. dr hab. Franciszek Borowiec Uczelnia: Uniwersytet Rolniczy Kraków Tytuł: „Wpływ skarmiania izomerów kwasu tłuszczowego linolowego na jego zawartość w  niektórych tkankach tuczonych jagniąt” Autor: mgr inż. Antoni Wilkosz Promotor: dr hab. Jan Pyś Uczelnia: Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Tytuł: „Wpływ dodatków bakteryjnych, enzymatycznych i  chemicznych na jakość fermentacji, skład chemiczny oraz stabilność tlenową kiszonek z wilgotnego ziarna kukurydzy”.

II miejsce (nagrody po 1500 zł) Autor: mgr inż. Tomasz Palak Promotor: dr hab. Teresa Nałęcz -Tarwacka Uczelnia: SGGW Warszawa Tytuł: „Użytkowość mleczna, rozpłodowa i zdrowie krów żywionych tradycyjnie i w systemie TMR”

wizytówką uczelni kształcących przyszłych magistrów. Zapraszamy do wzięcia udziału w  tegorocznej edycji konkursu Sano. Termin nadsyłania prac upływa 10 października 2008r.  (rk)


17

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Cielęta które w pierwszych minutach życia pobierają wraz z siarą Cotosan mają większą odporność, są zdrowsze i uzyskują wyższe przyrosty dzienne.

Cotosan zwiększa odporność cieląt Młode zwierzęta, które posiadają zerowy poziom odporności przeciwzakaźnej są szczególnie wrażliwe na niekorzystne czynniki środowiskowe. Wysoka śmiertelność cieląt w pierwszych dniach życia jest wynikiem występujących w tym okresie schorzeń. Autor: Sebastian Palewski Promotor: dr Ewa Czerniawska-Piątkowska Uczelnia: AR Szczecin Tytuł pracy: „Wpływ preparatu probiotycznego na odporność humoralną oraz wzrost i rozwój cieląt utrzymywanych w budkach zimnego wychowu”

C

oraz częściej w żywieniu młodego bydła stosuje się dodatki do pasz mające wpływ na odporność humoralną cieląt. Preparaty te zawierają przede wszystkim immunoglobuliny, witaminy (A, C i E), beta karoten, probiotyki, zioła oraz cukier gronowy będący źródłem szybko przyswajalnej energii. Ich zadaniem jest wzmocnić odporność bierną cielęcia i przyspieszyć proces nabywania odporności czynnej. Preparaty te wydają się być skuteczną i ekonomiczną formą zwiększenia odporności cieląt, dlatego istotne jest zbadanie ich rzeczywistego wpływu na zwierzęta. Celem badań była ocena wpływu preparatu Cotosan na odporność humoralną, oraz wzrost i rozwój cieląt do 3 miesiąca życia. Ocenę przebiegu wzrostu i rozwoju cieląt przeprowadzono w oparciu o wyniki masy ciała przy urodzeniu

oraz w kolejnych miesiącach życia, a więc w wieku 30, 60, 90 dni. Na podstawie uzyskanych wyników ważenia obliczono przyrosty dzienne (w okresach od urodzenia do 30 dnia życia oraz od 31-60, 61-90 i za cały okres odchowu). Do badań pobrano również krew z żyły głównej szyjnej w 5 i 30 dniu życia cieląt. Surowice uzyskano z pełnej, niezhemolizowanej krwi, pobranej na skrzep. W surowicy krwi oznaczono: poziom białka ogólnego, albuminy, frakcji alfa, frakcji beta i gamma-globuliny. Na podstawie przeprowadzonych badań i analiz sformułowano następujące wnioski: 1. W okresie zadawania preparatu probiotycznego Cotosan stwierdzono jego korzystny wpływ na zdrowotność i przyrosty masy ciała cieląt. Zwierzęta grupy doświadczalnej w 3 miesiącu życia osiągnęły istotnie (P≤0,01) większą

masę ciała w stosunku do cieląt z grupy kontrolnej. 2. Cielęta z grupy doświadczalnej z Cotosan w całym okresie odchowu charakteryzowały się istotnie (P≤0,01) większymi przyrostami dziennymi. 3. Zastosowany preparat probiotyczny Cotosan ograniczył wielkość występującego w tym wieku cieląt, fizjologicznego spadku frakcji gamma-globulinowej w surowicy krwi i przyspieszył rozpoczęcie procesu syntezy przeciwciał przez cielęta.

Uzupełnienie do siary Koniec z upadkami Zdrowe, silne cielęta Podnosi odporność Redukuje biegunki Pobudza do życia Wzmacnia organizm


18

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Najlepsze efekty przynosi żywienie krów jedną dawką TMR

W 90 % badanych gospodarstw po zakupie w wozu paszowego i zastosowaniu żywienia dawką TMR stwierdzono zwiększenie średniej wydajności krów.

Żywienie w systemie TMR zwiększa wydajność Wielu hodowców zastanawia się, czy kupić wóz paszowy. Przeprowadzone badania wskazują, że wprowadzenie żywienia w systemie TMR przyczyniło się do wzrostu wydajności krów i że wystarczy jedna dawka w okresie laktacji i jedna dawka w okresie zasuszania. Wykonawca: mgr inż.Tomasz Palak Promotor: dr hab. Teresa Nałęcz-Tarwacka, Uczelnia: SGGW Warszawa Tytuł pracy” „Użytkowość mleczna, rozpłodowa i zdrowie krów żywionych tradycyjnie i systemem TMR”

C

elem pracy było porównanie efektów żywienia tradycyjnego krów i  nowoczesnego systemu TMR oraz PMR. Obserwacje przeprowadzono w dwudziestu gospodarstwach w  rejonie Podlasia i  Wielkopolski utrzymujących krowy rasy holsztyńsko–fryzyjskiej, stosujących w  żywieniu krów wóz paszowy i mających krowy obję-

te oceną użytkowości mlecznej. Średnia powierzchnia gospodarstw sięgała ok. 50 ha, a  średnia liczba krów w stadzie wynosiła ok. 60 sztuk. Badania wykazały, że po zastosowaniu nowoczesnych systemów żywienia TMR i  PMR można zwiększyć nie tylko wydajność krów, ale także poprawić jakość mleka i ich status zdrowotny.

Analizując dane zaobserwowano różnice w  uzyskiwanych wynikach produkcyjnych. W 90 % badanych gospodarstw po zakupie w wozu paszowego stwierdzono zwiększenie średniej wydajności krów. Średnia wydajność w stadach przed żywieniem przy pomocy wozu paszowego wynosiła: 7.147 l, przy zawartości 4,20  % tłuszczu i 3,27 % białka, 4,74 % laktozy i 215 mg/l mocznika oraz 317 tys. komórek somatycznych. Natomiast po roku stosowania wozu paszowego średnia wydajność krów w  badanych gospodarstwach wzrosła o 690 l i wyniosła: 7.837 l, przy zawartości 4,25 % tłuszczu, 3,53 % białka, 4,81 % laktozy i 228 mg/l mocznika oraz 293 tys. komórek somatycznych w 1 ml. Spośród gospodarstw, które poprawiły swoje wyniki u 40 % wzrosła roczna wydajność do 500 l, u 30 % od 500 do 1000 l, a 20 % o ponad 1000 l. Trzeba również zaznaczyć, że oprócz wydajności poprawiły się także inne parametry mleka, takie jak zawartość białka, tłuszczu, mocznika i komórek somatycznych.

Inwestycja w wóz paszowy jest jak najbardziej uzasadniona Analizując dane można potwierdzić słuszność zastosowania wozu paszowego w  gospodarstwach specjalizujących się w  produkcji mleka i hodowli bydła mlecznego. Z ekonomicznego punktu widzenia inwestycja w  wóz paszowy jest jak najbardziej uzasadniona, i  na dodatek szybko się zwraca. W większości gospodarstw jedyną istotną zmianą w ciągu analizowanego okresu było wprowadzenie dla krów dawek TMR lub PMR, co wpłynęło zauważalnie na poprawę zdrowotności krów w stadach. Wyniki produkcyjne wskazują, że lepsze wyniki osiąga się stosując tylko jedną dawkę TMR dla krów w laktacji. Hodowcy w ten sposób żywiący swoje krowy uzyskali zwiększenie wydajności i lepszą zdrowotność. Jedna grupa żywieniowa oznacza łatwiejszą organizację i mniejsze ryzyko popełnienia błędów.  n


19

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Kukurydzę należy zakiszać Labacsilem !

Przy sporządzaniu kiszonki z kukurydzy i wilgotnego ziarna kukurydzy dobre efekty daje zastosowanie preparatu Labacsil.

W polskich warunkach klimatycznych ziarno kukurydzy w okresie zbioru zawiera zbyt dużą ilość wody i nie nadaje się do przechowywania. Ziarno takie, ze względu na dużą wilgotność oraz zawartość węglowodanów, jest bardzo podatne na skażenie grzybami pleśniowymi z rodzaju Aspergillus sp., Fusarium sp., Penicillium sp. Autor: mgr inż. Antoni Wilkosz Promotor: dr hab. Jan B. Pyś Uczelnia: Uniwersytet Rolniczy w Krakowie Tytuł pracy: „Wpływ dodatków bakteryjnych, enzymatycznych i chemicznych na jakość fermentacji, skład chemiczny oraz stabilność tlenową kiszonek z wilgotnego ziarna kukurydzy”.

J

edną z metod konserwacji wilgotnego ziarna kukurydzy jest jego zakiszanie, bezpośrednio po zbiorze i dokładnym rozdrobnieniu lub zgnieceniu. Podczas zakiszania takiego ziarna, zawierającego zbyt małą ilość wody niezbędnej dla optymalnej działalności bakterii fermentacyjnych oraz dużą ilość skrobi, intensywność i dynamika fermentacji jest znacznie mniejsza. Długi okres fermentacji i mała ilość wytworzonych pożądanych kwasów organicznych powodują, że w zakiszanym ziarnie wzrasta pH oraz rozwijają się niepożądane mikroorganizmy, rozkładające kwas mlekowy, węglowodany rozpuszczalne w wodzie i białka. Wpływa to na uzyskanie kiszonki o małej wartości energetycznej, niewielkiej zawartości białka (spowodowanej proteolitycznym i dezaminacyjnym jego rozkładem) oraz dużej podatności na rozkład tlenowy po odkryciu silosu. Wyprodukowanie ki-

szonki z wilgotnego ziarna kukurydzy bardzo dobrej jakości i jednocześnie bezpiecznej dla zwierząt jest możliwe wtedy, gdy do zakiszanego ziarna dodawane są preparaty stymulujące i ukierunkowujące proces fermenatcji oraz poprawiające ich jakość i trwałość tlenową. Celem pracy było określenie wpływu różnych dodatków do zakiszanego wilgotnego ziarna na jakość fermentacji, rozkład węglowodanów i białka oraz stabilność tlenową uzyskanych kiszonek. W doświadczeniu sporządzono 5 wariantów kiszonek: 1. ziarno bez dodatków, 2. ziarno + preparat bakteryjny Labacsil, 3. ziarno + preparat bakteryjno-chemiczny Labacsil Bakterie + Labacsil Acid, 4. ziarno + preparat bakteryjno-enzymatyczno-chemiczny Labacsil Trio,

5. ziarno + preparat chemiczny Sanosilo Mais. Na podstawie uzyskanych wyników opracowano następujące wnioski: • Zakiszanie wilgotnego ziarna kukurydzy z dodatkiem preparatu bakteryjno-chemicznego pozwoliło na uzyskanie kiszonek o najlepszych parametrach jakości fermentacji. • Bardzo dobrą jakość fermentacji w kiszonkach z wilgotnego ziarna kukurydzy zapewniał również preparat chemiczny, który może być dodatkiem alternatywnym w sytuacji, gdy nie ma możliwości zastosowania preparatu bakteryjno-chemicznego. • Zakiszanie wilgotnego ziarna kukurydzy z dodatkiem preparatu bakteryjno-chemicznego pozwoliło na uzyskanie kiszonek o największej odporności na rozkład tlenowy w warunkach penetracji powietrza. • Preparaty bakteryjno-chemiczny lub chemiczny dodawane do zakiszanego wilgotnego ziarna kukurydzy najskuteczniej ograniczały proteolityczny i dezaminacyjny rozkład białek podczas fermentacji.  n


20

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Odpowiednie żywienie loch wpływa na większą produkcję mleka, a tym samym na lepszy ich odchów.

Plenne lochy wymagają dobrego żywienia Plenność loch należy do cech, które w  znacznej mierze zależą od warunków środowiskowych, a więc od żywienia i warunków utrzymania. Co prawda niektóre rasy wykazują wyższą plenność, ale genetyka nie jest tu najważniejsza.

M

arzeniem każdego hodowcy są plenne lochy. Dlatego należy robić wszystko, aby plenność była jak największa. Pierwszą rzeczą jest uzyskanie jak największej liczby miotów od lochy w ciągu roku. W tym celu odsadza się jak najwcześniej prosięta, najczęściej w  wieku do 4 tygodni, gdyż dzięki temu można uzyskać nawet 2,45 miotu w ciągu roku (patrz tab.). Kiedy w miocie będzie odchowanych 11 prosiąt, to będziemy już mieć 27,0

prosiąt od lochy w roku, Jeżeli lochy odchowają w miocie po 12 prosiąt, to są szanse na 30 prosiąt od lochy rocznie. I takie pierwsze fermy mamy już w Ameryce Płn. i w Europie.

Odchowanie 26-27 prosiąt w miocie nie powinno być trudne Jednak w  praktyce takie wyniki spotyka się rzadko. Wynika to głównie z błędów organizacyjnych i z nie-

Wpływ czasu odchowu prosiąt na plenność loch Długość ciąży (dni) Odchów prosiąt (dni) Krycie (dni) Długość cyklu (dni) Częstotliwość oprosień Liczba prosiąt w miocie Liczba prosiąt w roku

114 21 7 142 2,57 11 28,3

114 28 7 149 2,45 11 27,0

114 35 7 156 2,34 11 25,7

114 42 7 163 2,24 11 24,6

114 49 7 170 2,15 11 23,6

właściwego żywienia loch. Z błędów najczęściej popełnianych należy zbyt późne krycie loch po odsadzeniu oraz niewłaściwe żywienie nie tylko w okresie laktacji, ale także w okresie ciąży.

Prosięta o większej masie niż 1,5 kg mają większe szanse Na wyniki ekonomiczne wpływa nie tylko ilość prosiąt, ale także ich masa urodzeniowa. Im cięższe prosięta się rodzą, tym łatwiej je odchować i  będzie wyższa masa przy odsadzeniu i szybszy tucz. Prosięta, które się rodzą o mniejszej masie niż 1 kg mają niewielkie szanse na przeżycie. Natomiast jeżeli mają ponad 1,5 kg to prawdopodobieństwo przeżycia wynosi ponad 95 %, a  więc tylko pojedyncze sztuki mogą odpaść. Masa cia-


21

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk ła prosiąt przy odsadzeniu w 28 dniu życia powinna wynosić co najmniej 8 kg. Na masę prosiąt przy urodzeniu i odsadzeniu w znacznej mierze wpływa żywienie loch.

Jak żywić lochy Żywienie to staje się szczególnie ważne przy plennych lochach, które powinny odchowywać prosięta jak najmniejszym kosztem własnego organizmu. Dlatego w żywieniu loch wysokoprośnych i karmiących należy dążyć do: • dużej zawartości energii i składników pokarmowych • dobrej strawności paszy • maksymalnego pobrania paszy • braku szkodliwych związków w paszy (mikotoksyn) • utrzymania właściwej kondycji loch Warunki te może spełnić tylko podawanie jak najlepszych komponentów i właściwe zbilansowanie dawki. Ważne jest aby pasza zawierała nie tylko dużo energii (>13 MJ/kg), ale także dużo lizyny, której zawartość powinna przekraczać 1,0 %.

Locha potrzebuje 45 l wody Zwiększenie pobierania paszy przez lochy można uzyskać zwiększając częstotliwość karmienia z dwóch do trzech dziennie. Szczególne znaczenie będzie to miało latem. Również lochy pobiorą więcej o 10 % paszy, gdy pasza będzie zadawana na mokro. Nie należy przy tym zapominać o wo-

dzie dla loch, które w okresie laktacji potrzebują aż 45 l wody dziennie. Dlatego należy sprawdzić stan poideł, z których woda powinna wypływać w ilości 1,5-2,0 l na minutę. Natomiast w okresie ciąży pobór paszy nie powinien przekraczać 2,25 kg dziennie, gdyż istnieje odwrotna zależność między pobraniem paszy w okresie ciąży i w okresie karmienia. Wykazano, że gdy lochy niskoprośne pobierają o 0,5 kg paszy ponad normę, to w okresie laktacji pobierają jej o 1 kg mniej.

Wysoka temperatura obniża pobranie pasze Temperatura w porodówce nie powinna być zbyt wysoka, gdyż może to obniżyć pobranie paszy przez lochę. Zalecane temperatury dla loch powinny kształtować się następująco: • lochy przed porodem – od 16°C do 21°C • lochy od porodu do 4 dnia – od 18,5°C do 24°C • od 5 dnia do odsadzenia – od 16°C do 21°C. Badania wykazały, że zbyt wysoka temperatura na porodówce może spowodować znaczne ograniczenie pobrania paszy, w skrajnym przypadku nawet o połowę. Prowadzi to do mniejszej produkcji mleka, spadku kondycji loch, problemów w rozrodzie i mniejszej masy prosiąt. Wydłużenie dnia świetlnego z 8 do 16 godzin prowadzi też do większego pobrania paszy, a tym samym do lepszego odchowaniu prosiąt. (rk)

Nie zaniedbujmy loch !

W prof. dr hab. Eugeniusz Grela Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie

raz z rosnącą liczbą urodzonych i odchowywanych w ciągu roku prosiąt coraz ważniejsze staje się właściwe żywienie loch. Dzięki poprawie żywienia loch, odpowiednim składnikom paszy, stosowanym dodatkom paszowym można zmniejszyć zróżnicowanie masy urodzonych i odsadzonych prosiąt, co nie pozostaje bez wpływu na późniejsze uzyskiwane efekty w tuczu, a tym samym na opłacalność produkcji świń. ■

siąt 26 pro hy od loc ku u ro w ciąg

Zawiera wszystkie niezbędne składniki do uzyskania wysokiej plenności Korzyści stosowania: •wysoka plenność •wiele pięknych prosiąt •wyrównane mioty •chroni przed MMA •mocne kończyny •wyraźna ruja Dawkowanie: do 20% w dawce Zapytaj swojego dealera o Protamino Matra


22

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Odsadzenie – ważny moment w życiu prosiąt

Prosięta przy odsadzeniu powinny ważyć co najmniej 8 kg, co zapewnia ich dalszy bezproblemowy odchów.

Krytycznym punktem w życiu prosiąt jest czas odsadzania. Dlatego w tym okresie należy zapewnić prosiętom bardzo dobre, wręcz cieplarniane warunki na odchowalni i jak najlepszą paszę.

P

roblemy w okresie odsadzania wynikają między innymi z faktu, że odsadzenie następuje w okresie, kiedy kończy się odporność bierna, a nie ma jeszcze dobrze wykształconej odporności czynnej. Prosięta najczęściej są odsadzane w 4 tygodniu życia, gdy tak

zwana „luka immunologiczna” jest największa. Dlatego należy zrobić wszystko, aby przez ten okres prosięta przeszły jak najłagodniej, a przy tym nic nie straciły ze swej dynamiki wzrostu. Aby mieć jak najmniej problemów w okresie okołoodsadzeniowym trzeba się do tego okresu przy-

Wpływ Babsy Forte na ograniczenie biegunek u prosiąt (8-26 kg) %

20 15 10 5 0 Kontrola

SanArom

Sangrosan

Babsy Forte

Babsy Forte skutecznie ogranicza występowanie biegunek. U prosiąt, które otrzymywały Babsy Forte stwierdzono tylko 2 % przypadków biegunki, natomiast w grupie kontrolnej aż 19 %.

gotować już wcześniej począwszy od właściwego żywienia loch. Jeżeli lochy będą dobrze żywione już w czasie ciąży, to urodzą zdrowsze, większe prosięta, które będą także cięższe i bardziej żywotne przy odsadzeniu, więc ich szanse na bezproblemowe przejście tego okresu są większe.

Żywienie loch według programu Sano Lochy w końcowym okresie ciąży należy żywić mieszanką przeznaczoną dla loch karmiących. Mieszanka taka zawiera dużo białka, aminokwasów, witamin i związków mineralnych. Aby zmniejszyć ilość szkodliwych przed wyprosieniem kationów należy 7 dni przed wyproszeniem i 2 dni po wyprosieniu podawać dodatkowo MaMMAsan w ilości 100 g na lochę dziennie. Zapobiega to nie tylko wystąpieniu zapalenia wymion, macicy i bezmleczności, ale także powoduje, że lochy będą zdrowe i będą rodziły zdrowe prosięta. Takie lochy


23

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk będą też miały dużo mleka, dzięki czemu odchów prosiąt już w okresie ssania będzie łatwiejszy i przez to będą lepiej przygotowane do okresu odsadzenia. W mieszankach dla loch wysokoprośnych i karmiących najlepiej sprawdza się 3,5 % premiksu Sauengold Lac lub 20 % Protamino Matra.

Wpływ Porky na przyrosty dzienne u prosiąt przyrost g/ dzień

515 510 505 500 495

Dobrze żywić prosięta w okresie ssania Prosięta należy zacząć dokarmiać bardzo wcześnie, już w pierwszych dniach życia. Pierwszym i niewątpliwie najlepszym pokarmem jest mleko lochy. Aby jednak rozwinąć system trawienny u prosiąt należy podawać im począwszy od 3 dnia życia specjalistyczną mieszankę Bonni-M Forte, której stosowanie zapewnia właściwe przygotowanie układu enzymatycznego do trawienia składników stałych. Ważne jest aby w pierwszej paszy dla prosiąt były też komponenty mleczne. Dlatego też Bonni-M Forte składa się ze składników mleka, specjalnie preparowanego białka roślinnego, wszystkich niezbędnych witamin oraz związków mineralnych. Pasza ta jest wolna od inhibitorów trypsyny, bez antygenów, z ograniczoną zawartością oligosacharydów i bez związków antyżywieniowych. Ponadto Bonni-M Forte zapewnia utrzymanie niskiej wartości pH w żołądku prosiąt, przez co trawienie paszy jest lepsze. Znacznej redukcji ulega też stopień wiązania kwasów, dzięki czemu wszystkie składniki są lepiej trawione i wchłaniane. Na pewno powyższych warunków nie spełnia śruta sojowa, dlatego w pierwszych tygodniach życia nie należy jej prosiętom podawać. Do pobierania Bonni M Forte można przyzwyczajać prosięta już od pierwszych dni życia, posypując delikatnie paszą sutki lochy, a następnie w pierwszym tygodniu wysypując kilka razy dziennie na legowisko, gdzie leżą prosięta. Po pierwszym tygodniu życia można podawać Bonni M Forte do miski Sano i zwilżać je wodą pilnując, aby zawsze było świeże. Dlatego należy wysypywać niewielkie ilości, ale za to kilka razy dziennie. Prosięta doskonale wyko-

520

490 485

Kontrola

Probiotyki

Zioła

Porky

Najlepsze wyniki w odchowie prosiąt uzyskano stosując Porky Forte, prosięta szybciej rosły i były zdrowsze. Średnie przyrosty dzienne prosiąt były o 20 g wyższe od grupy kontrolnej.

rzystują paszę pod warunkiem, że jest dla nich odpowiednia. U prosiąt w pierwszych tygodniach życia zużycie paszy wynosi tylko 1 kg na 1 kg przyrostu. A więc pasza, która kosztuje ponad 4 zł jest jak najbardziej w żywieniu takich prosiąt opłacalna, gdyż 1 kg prosięcia ma wartość o wiele wyższą. Dlatego przy zakupie pierwszej paszy dla prosiąt należy kierować się przede wszystkim jej jakością, a nie ceną.

Żywienie prosiąt w okresie odsadzania Wiadomo, że najtrudniejszym okresem jest odsadzenie prosiąt. Przez wiele lat większość zaleceń opierała się na restrykcyjnym, ściśle dawkowanym żywieniu prosiąt

w tym okresie. Niestety rezultat tego był taki, że przegłodzenie prosiąt powodowało zahamowanie ich wzrostu, a ponadto było przyczyną biegunek i obrzękówki. Dzisiaj lochy i prosięta odsadzamy razem, a po odsadzeniu prosięta żywimy do woli. Nie zostawiamy jak kiedyś prosiąt na porodówce, tylko przenosimy od razu na wychowalnię. Przy czym muszą być spełnione bezwzględnie następujące zasady: • warunki na wychowalni muszą być lepsze niż na porodówce tj. temperatura o ok. 20C wyższa, czyli powinna wynosić na początku ok. 300C • o odsadzeniu nie decyduje wiek, tylko warunki na odchowalni i masa ciała, która powinna wynosić minimum 8 kg

Zużycie paszy na kg przyrostu w czasie odchowu prosiąt

kg/ dzień

1,9 1,8 1,7 1,6 1,5 1,4

Kontrola

Probiotyki

Zioła

Porky

Dzięki zastosowaniu specjalistycznych substancji wzmacniających strawność i unikalnemu składowi Porky Forte zużycie paszy na kilogram przyrostu wyniosło zaledwie 1,6 kg.


24

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

odsadzamy w tym samym czasie lochę i prosięta; porodówka jest zbyt droga aby na niej dłużej przebywały prosięta • przez cały czas żywimy prosięta do woli specjalną paszą odpowiednią na ten okres, Babsy Forte. Po 2-3 tygodniach przechodzimy na mieszankę pełnoporcjową Porky. W tym okresie można sporządzać też własną mieszankę w oparciu o 20 % Protamino Piggi Forte. Hodowcy posiadający wysokiej jakości własne zboże (pszenica, jęczmień) mogą sporządzić na okres odsadzenia własna mieszankę w oparciu o 25 % PreKern Forte. Jeżeli nie mamy 100 % pewności, co do jakości zboża, to lepiej zastosować gotową mieszankę Babsy Forte. Będą trochę większe nakłady, ale za to wyniki odchowu będą też lepsze i pewniejsze.

Kiedy podawać pasze lecznicze Czasami zdarza się, że mimo bardzo dobrej paszy występują u prosiąt po odsadzeniu biegunki i pojawia się kaszel. Dzieje się tak na ogół dlatego, że w chlewni mamy do czynienia ze szkodliwymi zarazkami, z którymi organizm nie może sobie dać rady. Dlatego należy prosięta zabezpieczyć przed działaniem szkodliwych patogenów podając im w tym celu paszę leczniczą. Aby wyjść hodowcom z pomocą w takich sytuacjach Sano pro-

ne Pew zenie ad ods osiąt pr

Babsy Forte sprawdza się

Marek Osuch Hodowca z Jasnego Pola k. Krotoszyna

O

d dłuższego czasu stosuję Babsy. Najpierw było to zwykłe Babsy, na któ-

ponuje dwie pasze lecznicze: Babsy Biegunka oraz Babsy Kaszel i Biegunka. Pasze te zawierają odpowiednie antybiotyki podawane we właściwych, dużych ilościach pozwalających zwalczyć biegunki oraz kaszel. Stosowanie takich pasz jest możliwe jednak tylko z przepisu lekarza weterynarii, który może skarmnianie takiej paszy zalecić. Ale czasami lepiej podawać paszę leczniczą i mieć zwierzęta zdrowe niż podawać zwykłą paszę i mieć zwierzęta chore. A tylko zwierzęta zdrowe mogą być wysoko wydajne i zapewnić zyski z produkcji. Obecnie kiedy nie ma możliwości stosowania antybiotyków paszowych należy podawać antybiotyki w paszy leczniczej.

rym wyniki były bardzo dobre, a obecnie przekonuję się, że Babsy Forte jest jeszcze lepsze. Dzięki temu nie mam żadnych problemów z odsadzaniem prosiąt. Przedtem okres odsadzenia był dla mnie bardzo trudny, dość często padały w tym okresie, a. upadki przekraczały czasami nawet 5 %. Po zastosowaniu Babsy i Babsy Forte prosięta nawet w tym newralgicznym okresie odsadzenia dobrze rosną, a o biegunkach i upadkach dawno już zapomniałem, mimo że prosięta jedzą paszę do woli. ■

Podsumowanie Przy dobrym żywieniu wyniki uzyskiwane w odchowie prosiąt mogą być imponujące. Na pewno w dużej mierze od właściwego żywienia prosiąt i loch będzie uzależnione uzyskanie plenności 26 prosiąt od lochy rocznie. Również dzięki dobrej paszy prosięta będą przyrastać szybciej. Obecnie prosięta w 10 tygodniu życia powinny uzyskiwać masę rzędu 25-30 kg i być bardzo dobrze przygotowane do tuczu. Ponieważ prosięta doskonale wykorzystują paszę dlatego nigdy nie należy oszczędzać na ich żywieniu ! (rk)

Dzięki unikalnemu składowi: • Sangrosan • SanArom • Sanamin produkty Sano dla prosiąt zapewniają pezproblemowe odsadzanie oraz doskonałe przygotowanie do tuczu. Teraz w atrakcyjnej cenie!

Zapytaj swojego dealera o najlepsze produkty dla prosiąt


25

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Program Sano żywienia prosiąt

Niezwykle skuteczny i dający doskonałe efekty 1. Optymalizacja jakości białka poprzez redukcję zawartości azotu i dodatek aminokwasów syntetycznych takich jak lizyna, metionina, treonina i tryptofan.

Prosięta już od pierwszych dni życia bardzo chętnie pobierają paszę Bonni-M Forte.

2. W programie Sano nie ma kredy w paszach dla prosiąt. Źródłem wapnia jest mrówczan wapnia, który spełnia podwójną rolę. Dostarcza wapń o niskim stopniu wiązania kwasów i rozkłada się do kwasu mrówkowego. To kosztuje, ale jest niezwykle skuteczne aby mieć piękne prosięta. 3. Dzięki zastosowaniu fitazy można zmniejszyć zawartość związków mineralnych. Fitaza poprawia wchłaniane związków organicznych fosforu i wapnia. Mniej związków mineralnych oznacza mniejszą produkcję kwasów w żołądku i lepsze trawienie. 4. W produktach Sano dla prosiąt źródłem fosforu jest fosforan jednowapniowy (MCP), dzięki któremu automatycznie spada wartość pH w żołądku. Wielu producentów stosuje tańsze fosforany, przez co pasza jest też tańsza, ale też gorsza dla prosiąt. 5. Pasze dla prosiąt polecane w programach żywienia zawierają SangroSan, który stanowi kombinację wielu organicznych kwasów. Dzięki nim szybko redukowana jest wartość pH żołądka co zapewnia dobre trawienie. To kosztue ale daje znakomite efekty. Tanie produkty takich składników na pewno nie zawierają. 6. Aby zapewnić niską wartość pH w całym przewodzie pokarmowym prosiąt potrzebne są chronione kwasy, które przechodzą przez żołądek i wykazują aktywność dopiero w jelicie. Działają one przeciwbakteryjnie i jako stymulator wzrostu. Dzięki temu mamy zdrowe prosięta bez biegunek i obrzękówki uzyskujące wysokie przyrosty.

7. Na podstawie wielu doświadczeń zostało ustalone co prosiętom najlepiej smakuje, który zapach lubią najbardziej, co wywołuje u nich chęć jedzenia. Była to pionierska praca wykonana przez Sano w ostatnich latach. W ten sposób powstał AromiSan, który jest przełomem w żywieniu prosiąt. 8. W programie Sano żywienia prosiąt znalazły się w paszach związki fitogenne, które porządkują mikroflorę w żołądku i jelitach. Niepożądane mikroorganizmy są ograniczane, a dobre znajdują lepsze warunki dla rozwoju. Ich działanie można porównać do efektów wypicia nalewki ziołowej w celu lepszego trawienia po bardzo obfitym i tłustym jedzeniu. Podobnie będzie u prosiąt, dzięki wyciągom roślinnym będą więcej jadły, lepiej trawiły paszę, spały i szybciej rosły. 9. Prosięta do 6 tygodnia życia nie trawią jeszcze dobrze paszy. Nieodpowiednia pasza będzie powodowała bóle brzucha i gorszy rozwój. Dlatego Bonni-M Forte, PreKern Forte i Babsy Forte zawierają komponenty mleczne i tłuszcz mleka, które w tej fazie życia dla prosiąt są szczególnie smaczne i dobrze trawione. Śruta sojowa w tym wieku nie jest odpowiednim komponentem ponieważ zawiera substancje antyżywieniowe, które powodują biegunki i charłactwo. Dlatego Sano w paszach dla prosiąt nie stosuje normalnej śruty sojowej lecz białko z drożdży, produktów spożywczych, ekstraktu z izolowanego białka sojowego, które nie zawiera już substancji antyżywieniowych. To rozwiązanie jest droższe, ale o wiele lepsze.

Stosowanie po odsadzeniu do woli Babsy Forte powoduje, że prosięta bardzo dobrze rosną i nie mająbiegunek.

10. Zawarty w nowym programie żywienia prosiąt SangroSan przygotowuje żołądek do większego wydzielania kwasu solnego, co zapewnia lepsze trawienie. SangroSan powoduje lepsze tworzenie i działanie kosmków jelitowych, co oznacza lepsze wykorzystanie składników i lepsze przyrosty przy takim samym pobraniu paszy.


26

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Zarobić na tuczu świń Celem tuczu muszą być przede wszystkim wysokie przyrosty i niskie zużycie paszy. Ważna jest też przy tym mięsność tuszy, gdyż wiele zakładów mięsnych dodatkowo premiuje ten parametr. Warto poświęcić więcej uwagi tej fazie produkcji świń.

S

tosunkowo niskie ceny świń i  rosnące ceny surowców paszowych powodują, że trzeba dążyć do jak najlepszych wyników produkcyjnych, bo tylko takie mogą zagwarantować utrzymanie się na rynku. Brak granic i  możliwość swobodnego przepływu towarów w ramach Unii Europejskiej powodują, że trzeba równać do najlepszych, aby nie być wypartym z rynku. Dlate-

go też na pewno już nie będzie sytuacji, kiedy produkcja świń będzie opłacała się wszystkim hodowcom, zarówno tym, którzy mieli zużycie paszy 3,5 kg, a  przyrosty w  tuczu nie przekraczały 800 g. Dzisiaj oczekujemy w  tuczu przyrostów dziennych powyżej 900 g, zużycia paszy poniżej 2,7 kg oraz mięsności powyżej 57 %. Ważna jest przy tym dobra zdrowotność tuczników, nie tylko

Tabela 1. Efektywność tuczu świń Wyszczególnienie Status zdrowotny świń Genotyp świń Stopień ześrubowania Masa ubojowa Ilość faz w tuczu Dokładność receptury Tucz wieprzków i loszek

Aby móc zarabiać na produkcji tuczników to zwierzęta muszą być zdrowe, cechować się dobrą mięsnością, a masa ubojowa nie powinna przekraczać 110 kg. Tuczniki powinny otrzymywać paszę dobrze ześrutowaną i należy stosować 2-3 mieszanki w tuczu, sporządzone dokładnie według posiadanej receptury.

Warunki tuczu $/stanowisko/rok wysoki lub niski 22 średniomięsny lub małomiesny 17 wysokomiesny lub średniomięsny 7 650 µm lub 1250 µm 13 109 kg lub 105 kg 7 109 kg lub 114 kg 6 2 mieszanki lub 1 mieszanka 6 3 mieszanki lub 2 mieszanki 3 z normą lub + 10 % odchylenie 6 oddzielnie lub łącznie 3

ze względu na niskie upadki (<1 %), ale także ze względów ekonomicznych, gdyż tylko zdrowe świnie mogą uzyskiwać bardzo dobre wyniki produkcyjne. Obecnie wszyscy hodowcy muszą równać do najlepszych, stąd też wyniki powinny być również wyrównane. Weźmy przykład zużycie paszy. Na pozór niewiele się różniące zużycie paszy na 1 kg przyrostu wynoszące 2,6-2,9 kg powoduje, że na produkcję 1 tucznika potrzeba w drugim przypadku o 30 kg paszy więcej. Przy rocznej produkcji 1.000 sztuk, daje to już 30.000 kg paszy, czyli 30.000 zł. A  w  trudnej sytuacji rynkowej może to być jedyny zysk, jaki hodowca uzyska. To samo dotyczy przyrostów dziennych. Niewielka różnica wynosząca tylko 50 g, daje w całym okresie tuczu już różnicę ponad 5 kg, czyli ok. 20 zł na tuczniku. Przy rocznej produkcji 1.000 tuczników oznacza to już ponad 20.000 zł różnicy. Powyższe przykłady obrazują, dlaczego jedni hodowcy zarabiają na


27

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk produkcji świń i  się rozwijają, a  drugim produkcja tuczników się nie opłaca i muszą do produkcji dołożyć.

Wysokie przyrosty dzienne, niskie zużycie paszy oraz dobra mięsność gwarantują opłacalność tuczu.

Co jest ważne Jak wykazują badania efekty tuczu zależą głównie od statusu zdrowotnego świń (tab. 1). Aż 22 $ w roku można zaoszczędzić, jeżeli stan zdrowotny tuczników jest wysoki. A więc właściwa profilaktyka weterynaryjna i rygorystyczne przestrzeganie zasad higieny łącznie z  zasadą „całe pomieszczenie pełne – całe pomieszczenie puste” oraz stosowanie preparatu do dezynfekcji suchej SanoSan powodują, że zdrowotność świń będzie dobra, a  co za tym idzie wyniki produkcyjne również. Profilaktyka zawsze jest tańsza niż leczenie, dlatego nie ma co żałować pieniędzy na jej prowadzenie. Pozorne oszczędności tu nic nie dają, odwrotnie, powodują znacznie większe i niepotrzebne wydatki na leczenie. To samo dotyczy lekarza weterynarii, z którym najlepiej mieć umowę i płacić za to aby świnie były zdrowe, a nie tylko za ich leczenie. Wówczas zadowoleni będą wszyscy: hodowca bo mniej wyda na leczenie świń, lekarz gdyż nie będzie musiał chodzić ze strzykawką i  leczyć większość świń. No i oczywiście świnie, które będą się dobrze czuły i mniej chorowały.

Krzyżowanie co najmniej dwurasowe Wyniki produkcyjne na pewno zależą od posiadanego potencjału genetycznego, który określa możliwości produkcyjne świń. Posiadany potencjał często zresztą nie jest do końca wykorzystany, ze względu na brak odpowiednich warunków środowiskowych i  żywienia dostosowanego do

posiadanej genetyki. Aby wyniki w tuczu były dobre należy wykorzystać efekt heterozji (wybujałości mieszańców) jaki pojawia się przy krzyżowaniu minimum dwóch ras. Na przykład mamy lochy rasy wbp o  potencjale przyrostów dziennych 950 g i kryjemy je knurami pbz o potencjale przyrostowym 970 g. Natomiast otrzymane tuczniki wbp x pbz osiągają przyrosty dzienne 990 g, a więc wyższe niż wyjściowe linie rodzicielskie Dlatego w tuczu należy zastosować krzyżowanie co najmniej dwurasowe (wbp x pbz), chociaż przy krzyżowaniu trójrasowym (np. ♀ wbp x ♂ dur x pietrain) lub czterorasowym (♀ wbp x pbz x ♂ dur x pietrain) efekty heterozji mogą być większe. Efekty heterozji wykorzystywane są przy produkcji świń hybrydowych (np. linia 990 czy PIC).

Minimum dwie mieszanki w tuczu Ważnym zagadnieniem jest na ile faz należy podzielić tucz, czyli ile mie-

Tabela 2. Wpływ rozdrobnienia paszy na efekty tuczu Wielkość cząstek Strawność: - białka - tłuszczu - energii Masa 30-92 kg - przyrosty dzienne - wykorzystanie paszy

µm

Śrutowana grubo Śrutowana drobno 1.070 640

Gnieciona 2.000

% % %

77,0 44,7 80,4

79,1 50,1 81,0

75,1 29,0 79,5

% %

693 3,42

707 3,34

676 3,50

szanek stosować: jedną, dwie, trzy, a  może cztery i  więcej. W racjonalnym żywieniu tuczników należy przyjąć zasadę, że im więcej mieszanek tym lepiej, gdyż wówczas możemy dobrać najbardziej odpowiedni skład pasz do poszczególnych faz rozwojowych zwierząt. Jednak większa liczba mieszanek powoduje większe trudności organizacyjne z  ich przygotowaniem i  zadawaniem. Dlatego najczęściej liczbę mieszanek ogranicza się do dwóch lub trzech. Jeżeli liczbę sprzedawanych tuczników liczymy w  tysiącach, to warto stosować trzy lub nawet cztery mieszanki.

900 g przyrostów i 57 % mięsności W tuczu należy dążyć do maksymalnych przyrostów, gdyż przyrosty dzienne o 100 g wyższe, powodują, że tuczniku można zarobić dodatkowo 10 zł, mimo że mięsność będzie o 1-3 % niższa. Głównie od żywienia zależy czy przyrosty będą wynosiły 800 g, czy 900 g, a w krótkim odcinku czasu mogą przekroczyć nawet 1000 g. Większość świń nawet ras białych może przy prawidłowym żywieniu bez problemów uzyskać średnio 57 % mięsności, przy przyrostach przekraczających 900 g. Pytanie tylko co jest dla hodowcy bardziej opłacalne: przyrost 800 g i mięsność 60 %, czy może odwrotnie: przyrost 900 g, a mięsność 55 %. W Polsce z reguły ta druga sytuacja - wyższe przyrosty dzienne, które


28

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Tabela 3. Intensywny tucz trójfazowy świń mięsnych z Aminogold Forte Soja poekstr. Rzepak poekstr. Jęczmień Pszenica Pszenżyto Olej roślinny SanoCid Aminogold Forte Energia metab. Białko ogólne Lizyna Witamina A Witamina E

% % % % % % % % MJ % % j.m. mg

Grower I (30-60kg) 16 12 – 4 40 40 20 20 20 20 0,5 0,5 0,5 0,5 3 3 12,8 12,7 16,0 15,8 0,99 0,96 12.000 12.000 150 150

powodują, że mięsność jest wówczas o kilka procent niższa. W innych krajach akurat odwrotnie, bardziej opłacalna jest wyższa mięsność. Parametry te można regulować żywieniem

Grower II (60-90 kg) 12 7 – 7 30 30 24 22 30 30 0,5 0,5 0,5 0,5 3 3 12,8 12,6 15,0 14,9 0,89 0,88 12.000 12.000 150 150

Pasze gotowe czy własne Za gotowym paszami przemawia wygoda ich stosowania. Hodowca nie musi się o nic martwić, otrzymu-

Możliwe jest uzyskanie ponad 900 g przyrostów dziennych przy żywieniu mieszankami sporządzonymi na bazie Protamino Premium Forte.

Finiszer (90-110 kg) 10 2 –ľ 10 27 25 20 20 40 40 0,25 025 0,25 0,25 2,5 2,5 12,7 12,6 14,4 14,5 0,83 0,81 10.000 10.000 125 125

tość pokarmowa. Własna mieszanka wymaga jednak dodatkowych urządzeń (mieszalnika, wagi) i  nakładu pracy. Obydwa typy mieszanek mają racje bytu. Hodowca ma prawo wyboru, co dla niego w danej konkretnej sytuacji jest lepsze. Dlatego Sano oferuje mieszankę pełnoporcjową Bekonsan oraz zachęca do sporządzania własnych mieszanek na bazie premiksów Aminogold Forte, Aminokraft (tab. 3) , czy też na bazie Protamino Premium i Protamino Premium Forte (tab. 4).

W tuczu wykorzystujemy surowce odpadowe

i dostosować je do danej sytuacji rynkowej. To głównie żywienie podczas 3-4 miesięcy tuczu decyduje, czy świnie uzyskają zaledwie 50 %, czy ponad 60 % mięsności.

je gotowe pasze o ustalonej wartości i  jakości, którą gwarantuje producent. Z  kolei za mieszanką własną przemawia obniżenie kosztów jej produkcji i często lepszy skład i war-

W mieszance na pierwszy okres tuczu powinny być stosowane tylko najlepsze komponenty. Pasze, które z różnych względów nie są najlepsze dla świń (np. żyto, rzepak, groch, łubin) powinny być podawane w  tym okresie w  ograniczonej ilości (najczęściej do 5 %), a  w  późniejszym

Tabela 4. Intensywny tucz trójfazowy świń mięsnych z Protamino Premium Forte i Protamino Premium Jęczmień % Pszenica % Pszenżyto % Kukurydza % Olej roślinny % SanoCid % Protamino Premium Forte % Protamino Premium % Energia metab. MJ Białko ogólne % Lizyna % Witamina A j.m. Witamina E mg

Grower I (30-60kg) 40 40 10 22 – 22 32 – 0,5 0,5 0,5 0,5 17 15 – – 12,8 12,6 15,4 15,0 0,99 0,95 11.000 9.750 170 150

Grower II (60-90kg) 30 29 10 29 – 29 44 – 0,5 0,5 0,5 0,5 15 12 – – 13,0 12,7 14,5 14,5 0,89 0,86 9.750 7.800 150 120

Finiszer (90-110 kg) 30 30 30 15 – 44 27 – 0,5 0,5 0,5 0,5 – – 12 10 13,0 12,8 14,0 14,0 0,82 0,80 6.600 6.000 120 100


29

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Tabela 5. Efektywność stosowania różnych pasz w tuczu świń Cena 1 kg paszy Zużycie paszy na 1 kg Koszt prod. 1 kg żywca Dodatkowy zysk

okresie tuczu można ich udział zwiększyć do 10-15 %. Ze względu na małą wartość energetyczną i dużą zawartość niestrawnego włókna, a także na możliwość skażenia mikotoksynami w mieszankach dla tuczników lepiej nie stosować otrąb pszennych. Tylko zdrowe komponenty mogą zapewnić zdrowie zwierzętom. A z kolei tylko zdrowe zwierzęta zapewnią dobre wyniki i wysoką opłacalność produkcji. W przypadku podejrzeń o mikotoksyny należy zastosować profilaktycznie preparat Mycosan w ilości 1 kg na tonę paszy. W tuczu powinno wykorzystywać się surowce odpadowe, które mogą obniżyć koszty produkcji świń. Należy jednak pamiętać, że nie zawsze tańszy komponent oznacza mniejsze koszty produkcji, czego przykładem są chociażby otręby pszenne, których stosowanie jest z reguły nieopłacalne.

Należy zboże drobno ześrutować Jeszcze nie tak dawno trwały dyskusje, czy zboże dla świń powinno być śrutowane czy gniecione. Dzisiaj wiemy, że na pewno śrutowane i to w dodatku bardzo drobno, tak aby najmniejsze cząstki nie przekraczały 1 mm. Jeżeli cząstki są drobno ześrutowane, to ich strawność i przyswajalność są znacznie lepsze, a co za tym idzie uzyskuje się też wyższe przyrosty dzienne i lepsze wykorzystanie paszy. Wiele doświadczeń przeprowadzonych w USA, a także w Polsce (tab. 2) wykazuje, że lepiej śrutować zboże drobniej. Co prawda wówczas świnie mogą być bardziej narażone ma owrzodzenia układu pokarmowego, ale z reguły w większości stad nie ma z tym żadnych problemów. Przedstawiciele Sano wyposażeni są w specjalne sita pozwalające ocenić stopień ześrutowania mieszanki. Warto więc skorzystać z tej formy doradztwa.

zł kg zł zł

Pasza Sano 1,3 2,5 3,25 5

Pasza inna 1,10 3,0 3,3

Kiedy zboże jest drogie tucz świń do 110 kg Dawniej, kiedy zboże było tanie opłacało się prowadzić tucz dłużej, do masy 120-130 kg. Dzisiaj, kiedy zboże jest drogie, nie opłaca się tuczyć świń dłużej niż do 110 kg. Przy masie powyżej 100 kg przeważa odkładanie tłuszczu, co się wiąże z 4-krotnie wyższym zapotrzebowaniem na energię niż na odkładanie białka (mięśni). Dlatego też lepiej odstawiać tuczniki o jak najmniejszej masie mieszczącej się jeszcze w klasie ekstra, a więc 100-110 kg. Częstym błędem jaki popełniają hodowcy jest czekanie na lepsza cenę żywca. I tak mija jeden tydzień, drugi i trzeci a tuczniki rosną, rosną i są coraz cięższe. I jeżeli nawet cena wzrośnie o 0,1 zł na kg, to hodowca i tak na tym straci, gdyż będzie miał znacznie większe zużycie paszy i mniejszą mięsność. A więc nie warto czekać. Dużo większe znaczenie ma natomiast wyrównanie masy ubojowej. Nie może być tak, że tuczniki średnio ważą 110 kg, podczas gdy jedne mają 80 kg, a drugie 140 kg. Idealnie byłoby aby wahania miedzy masą ciała nie były wyższe niż 5 kg, czyli mieściły się w przedziale 105-115 kg.

Obniżyć koszt produkcji 1 kg żywca Opłacalności produkcji tuczników decyduje nie cena 1 kg paszy, lecz koszt uzyskania 1 kg żywca (tab. 5). Pozornie wydawałoby się, że stosując tańszą paszę będziemy produkować taniej. Ale przy zużyciu na 1 kg przyrostu 2,5 kg pierwszej paszy i 3 kg drugiej paszy koszt uzyskania 1 kg przyrostu wynosi 3,25 zł i 3,3 0 zł. A więc nie dość, że nic nie zyskamy, to jeszcze stracimy. Dlatego nie należy nigdy stosować najtańszych premiksów, koncentratów czy pasz, gdyż w efekcie końcowym okazują się one najdroższe i zamiast spodziewanych zysków przynoszą straty. (rk)

ra zawie oSan Sangr m ro i SanA

Idealne na tucz końcowy! Korzyści stosowania: • Szybki tucz • Wysoka mięsność > 57% • Niskie zużycie paszy <2,7 kg • Zdrowe tuczniki • Wysoki zysk Dawkowanie: 10 -12 % wymieszane ze zbożem

Zapytaj swojego dealera


30

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Z Sano wzrost wydajności o 2.000 kg, to nie problem

I miejsce

Nagroda: 1.000 kg Protamilk

Andrzej Piechota,

Bogucino, woj. zachodniopomorskie wydajność 2007 r. 7.860 kg wydajność 2006 r 5.430 kg wzrost 2.430 kg

Hodowcy stosujący programy i produkty Sano mogą mieć pewność, że zdrowotność i wydajność ich zwierząt będzie najwyższa. Potwierdza to również organizowany po raz kolejny konkurs Sano na wzrost wydajności krów.

P

oziom genetyczny krów z roku na rok wzrasta, co przyczynia się do wzrostu opłacalności produkcji mleka. Szczególnie, jeżeli hodowca zdecydował się na rasę HF to powinien myśleć o wydajności 10.000 l mleka, gdyż inaczej szkoda dobrej genetyki do słabej wydajności. Za wysokim potencjałem genetycznym musi podążać też odpowiednie żywienie, wówczas można uzyskać wzrost wydajności w ciągu roku rzędu 1.000 l mleka i  więcej. Dlatego warto dobrze żywić krowy, co niestety nie zawsze ma miejsce.

Baza to kiszonka Podstawą wysokiej wydajności są wysokiej jakości pasze objętościowe, szczególnie kiszonki. W Polsce mamy pod tym względem wielkie możliwości, gdyż tylko nielicznym udaje się wyprodukować dobrą kiszonkę. Wysokiej ja-

kości kiszonki nie da się uzyskać bez zastosowania preparatu do zakiszania Labacsil Bakterie i Labacsil Acid, które doskonale wspomagają proces fermentacji, a także chronią przed zagrzewaniem i utlenianiem. Jakość kiszonki ma w żywieniu krów największe znaczenie, gdyż jest to pasza, której krowa zjada najwięcej. Dlatego w  najlepszych gospodarstwach uzyskuje się ok. 20 l mleka z  kiszonki, podczas gdy w  niektórych nie ma nawet 10 l.

Lactoma i Protamilk zwiększaja wydajność Wysoką wydajność stymulują także specjalistyczne pasze Sano zwiększające produkcję mleka Lactoma i Protamilk, które uzupełnione odpowiednim premiksem (Camisan, Profisan, Topsan) zapewniają nie tylko wysoką wydajność, ale także długie użytkowanie krów. Krowy żywione

według programu Sano uzyskują rekordowe wydajności, cieszą się doskonałym zdrowiem i długą użytkowością. Stąd też Sano znalazło najwyższe uznanie u  najlepszych hodowców, którzy w szybkim tempie uzyskują wydajność ok. 10.000 l mleka i  uzyskuje wzrost wydajności wyższy niż 1.000 l rocznie. Każdy hodowca powinien dążyć do wydajności rzędu 10.000 l mleka, gdyż taka gwarantuje najwyższą opłacalność produkcji mleka i  najwyższe dochody. Cieszy również fakt, że rekordowym wzrostom wydajności sprzyja stosowanie takich produktów Sano jak Lactoma, Protamilk, Camisan, Profisan, Topsan, DextroFat SC, co połączone z  fachowym doradztwem przedstawicieli Sano daje tak wspaniałe rezultaty. A oto laureaci w V edycji ogólnopolskiego konkursu Sano „Najwyższy wzrost wydajności w  2006/2007 roku”: (rk)


31

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk II miejsce Nagroda: 750 kg Protamilk

Dawid Karnowski,

Czarnowo, woj. pomorskie wydajność 2007 r. 8.091 kg wydajność 2006 r. 5.936 kg wzrost 2.155 kg

III miejsce Nagroda: 500 kg Protamilk

Mirosław Wolka,

Janowiczki, woj. małopolskie wydajność 2007 r. 6.557 kg wydajność 2006 r. 4.575 kg wzrost 1.982 kg

Lista laureatów wojewódzkich:

Nagroda I miejsce 250 kg Protamilk, II miejsce 150 kg Protamilk, III miejsce 100 kg Protamilk Województwo dolnośląskie 1. Krystyna Kuca, Jugowice wzrost 591 kg 2. Rafał Sikora, Modlęcin wzrost 527 kg 3. Tadeusz Jamróżkiewicz, Dziadowa Kłoda wzrost 520 kg

Województwo podkarpackie 1. Ryszard Markowicz, Krosina 2. Zenon Kapica, Radzięcin 3. Bożena Klucznik, Wyszatyce

Województwo kujawsko- pomorskie 1. Witold Ruta, Książki 2. Jacek Kujawa, Zbrachlin 3. Spółka Pracownicza „Rol- Dźwierzno”

wzrost 1943 kg wzrost 1685 kg wzrost 1365 kg

Województwo podlaskie 1. Robert Dołęgowski, Dąbrowa Moczydły wzrost 1178 kg 2. Janusz Karwowski, Kosaki wzrost 1048 kg 3. Mirosław Stachelek, Nowa Ruda wzrost 999 kg

Województwo lubelskie 1. Mirosław Spust, Kolonia Gałęzów II 2. Jadwiga Skrobas, Józefów 3. Urszula Bryła, Bukowina

wzrost 1786 kg wzrost 1603 kg wzrost 1550 kg

Województwo pomorskie 1. Dawid Karrnowski, Czarnowo 2. Wiesław Warda, Silno 3. Krzysztof Arndt, Wyczechowo

wzrost 2155 kg wzrost 1572 kg wzrost 1546 kg

Województwo lubuskie 1. Marek Wojciechowski, Kandlewo 2. Bronisław Janeczko, Międzylesie 3. Mirosław Knobel, Laski

wzrost 1057 kg wzrost 916 kg wzrost 626 kg

Województwo śląskie 1. Maciej Żmuda, Zawadka 2. Bernadetta Kubacka, Połomia 3. Kazimierz Partyka, Ołudza

wzrost 891 kg wzrost 761 kg wzrost 675 kg

Województwo łódzkie 1. Jacek Gawlik, Józefów wzrost 992 kg 2. Lilla Pajor, Laski wzrost 854 kg 3. Małgorzata Pietrzak, Wola Mikorska wzrost 460 kg

Województwo świętokrzyskie 1. Adam Wawrzyńczak, Wyspa 2. Leszek Rusak, Pasturka 3. Waldemar Masłowski, Kuchary

wzrost 1855 kg wzrost 1120 kg wzrost 922 kg

Województwo małopolskie 1. Mirosław Wolka, Janowiczki 2. Jan Półtorak, Bieńkowice 3. Marek Kijak, Nieczujna Dolna

Województwo warmińsko-mazurskie 1. Jerzy Gapiński, Lorki wzrost 667 kg 2. Zygmunt Ługiewicz, Adamowo wzrost 573 kg 3. Marian Kizyk, Borzynowo wzrost 535 kg

wzrost 1982 kg wzrost 990 kg wzrost 989 kg

wzrost 1616 kg wzrost 1245 kg wzrost 872 kg

Województwo mazowieckie 1. Stefan Stopczyński, Kliczki wzrost 1141 kg 2. Karol Mazurowski, Żytowo wzrost 1107 kg 3. Włodzimierz Kowalewski, Augustowo wzrost 746 kg

Województwo wielkopolskie 1. Edward Marcisz, Dzielice 2. Danuta Batura, Oporowo Huby 3. Lidia Janowska, Kornaty Kolonia

wzrost 1933 kg wzrost 1717 kg wzrost 1715 kg

Województwo opolskie 1. RSP Wilamowa wzrost 1654 kg 2. GR Fraczków wzrost 596 kg 3. Rajnold Sikora, Kujakowskie Górne wzrost 508 kg

Województwo zachodniopomorskie 1. Andrzej Piechota, Bogucino 2. Alfred Gieryszewski, Warblewo 3. Jarosław Gruba, Mrzezino

wzrost 2430 kg wzrost 1360 kg wzrost 570 kg


32

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

2.430 kg mleka więcej – to się opłaca

Cielęta bardzo dobrze czują się na świeżym powietrzu w budkach Sano Igloo zarówno latem jak i w zimie.

Zwycięzca tegorocznego konkursu Sano Andrzej Piechota z Bogucina (woj. zachodniopomorskie) uzyskał niesamowicie wysoki roczny wzrost wydajności krów o 2.430 kg mleka, czyli 8 l mleka dziennie więcej. Przyczyniła się do tego współpraca z Sano.

P

rogram Sano zakłada wzrost wydajności rzędu 500 l mleka rocznie. Na pewno jest to dobry wynik, który oznacza wzrost prawie o  2 l mleka dziennie. Jednak hodowcy współpracujący z Sano przy sprzyjających okolicznościach uzyskują wyniki znacznie lepsze, przekraczające często 1.000, 2.000, a nawet zdarza się że 3.000 l mleka. Jak to jest możliwe ? Na ogół największy wzrost produkcji mleka uzyskują hodowcy, któ-

rzy dopiero rozpoczynają współprace z Sano i startują ze średniego poziomu wydajności. Oczywiście zdarzają się też wyjątki od tej zasady, jak trzy lata temu znany hodowca w lubuskim Janusz Przydrożny, który przy wydajności ponad 8.000 l mleka uzyskał wzrost 2.000 l mleka w stadzie ponad 300 krów. Konkurs Sano dowodzi, że w każdych warunkach można uzyskać wzrost wydajności, przy czym najważniejsze jest żywienie, a nie genety-

ka i  środowisko. Dlatego, że wzrost wydajności w ciągu roku odbywa się na ogół w  tych samych warunkach środowiskowych, bo nie zawsze nowa obora powoduje od razu skok wydajności, a genetyka też zmienia się jedynie w 20-30 %, bo tyle wynosi zazwyczaj remont stada.

Wysoka wydajność i wysoka zdrowotność Gospodarstwo Andrzeja Piechoty znajduje się w miejscowości Bogucin niedaleko Kołobrzegu (woj. zachodniopomorskie). Powierzchnia gospodarstwa, które zostało przejęte od rodziców w  1986 roku wynosi obecnie 80 ha. Głównym kierunkiem produkcji są zboża oraz hodowla krów mlecznych. Stado krów, które obecnie rolnik posiada zostało zakupione w 2006 roku w Czechach. Są to krowy krzyżówkowe składające się w 75 % z rasy HF i w 25 % rasy simental. W tym samych czasie rozpoczęła się współpraca z Sano, która zaowocowała tak dużym wzrostem wydajności. Wydajność za 2006 rok od 20 krów wynosiła 5.430 kg mleka, a  w  2007 roku osiągnęła już 7.860 kg, czyli wzrosła o  2.430 kg. Na ten rezultat wpływ miało głównie żywienie, które spowodowało wzrost wydajności bez żadnego uszczerbku dla kondycji, zdrowotności i płodności krów. Co jest przy tym też ważne mleko posiada bardzo wysoką zawartość tłuszczu – 4,88 % i  białka – 3,67 %. Stan zdrowotny stada jest bardzo dobry, o  czym świadczy też zawartość komórek somatycznych wynosząca tylko 280 tysięcy. Również bardzo dobre są wyniki w  rozrodzie. Liczba porcji nasienia na jedno skuteczne unasienianie wynosi 1,9. Natomiast jałówki kryte są w wieku 15-16 miesięcy. Wszystkie te parametry wskazują, że zdrowotność i płodność krów jest bardzo dobra, dzięki czemu był możliwy tak duży wzrost wydajności. Dodatkowo o  dobrej zdrowotności świadczy też długość czasu użytkowania. Remont stada wynosi 25 %, czyli od krowy uzyskuje się 4 laktacje. Należy pamiętać, że tylko krowy zdrowe mogą być wysoko wydajne i płodne, gdyż inaczej nie byłby możliwy tak wysoki wzrost produkcji


33

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk Nie tylko żywienie, ale także czochradło sprzyja dobrym wynikom.

i wysoka wydajność. Dlatego nie należy obawiać się wysokiej wydajności, wręcz odwrotnie, wysoka wydajność stymuluje wysoką zdrowotność i płodność. Warunek – krowy muszą być dobrze żywione.

Dobre żywienie zawsze w cenie Podstawą żywienia są wysokiej jakości kiszonki z traw oraz z kukurydzy. Wysoką jakość i dobre przechowywanie kiszonek zabezpiecza stosowany do zakiszania preparat Labacsil Bakterie i Labacsil Duo. Oprócz kiszonek stosowana jest mieszanka treściwa składająca się z 1,5 kg Protamilk i 4 kg zbóż (jęczmienia i pszenżyta) oraz dodatkowo Lactoma w ilości w zależności od wydajności od 1 kg do 3 kg. W celu wzbogacenia dawki w szybko dostępnę energię oraz wspomagania pracy wątroby i odtruwania organizmu stosowany jest także Hepasan w ilości 0,25 kg w okresie zasuszania i 0,5 kg w okresie laktacji. Wszystkie potrzebne krowom witaminy i związki mineralne uzupełniane są w postaci podawanego w ilości 200 g dziennie premiksu Camisan.

Krowy od razu po wycieleniu dostają napój BoviFit, który wzmacnia krowy, dostarcza szybko dostępną energię i powoduje, że wraca krowom apetyt. Natomiast cielęta w okresie odchowu otrzymują popularne mleko Sano Milsan. Nad właściwym zbilansowaniem dawki i uzyskiwanymi efektami żywienia czuwa przedstawiciel Sano Emil Szczegielniak. Właściwe zbilansowanie dawki pozwala też ocenić zawartość mocznika w mleku, która wynosi aktualnie 250 mg, a więc jest jak najbardziej prawidłowa. Mleko sprzedawane jest do znanej mleczarni Arla w Gościnie. Uzyskiwana cena 1,07 zł za 1 l może nie jest najwyższa, ale pozwala na osiąganie zysku, co umożliwia dalsze inwestycje w produkcję mleka. Ważne, że hodowla krów jest nadal dochodowa i pozwala optymistycznie patrzeć w przyszłość. Czy jest możliwy do powtórzenia osiągnięty sukces. Dlaczego nie ? Od obecnej wydajności też można uzyskać wzrost ponad 2.000 kg. Wystarczy tylko chcieć, a chcieć to móc. Życzymy dzielnemu hodowcy uzyskanie w jak najkrótszym czasie 10.000 kg mleka i ponowne znalezienie się wśród laureatów Konkursu Sano. (rk)

Dawka żywieniowa (kg) dla krów w okresie laktacji i zasuszania Kiszonka z kukurydzy Kiszonka z traw Śruta zbożowa Protamilk Lactoma Hepasan Camisan Prenata 50

Laktacja 20 kg 20 kg 4 kg 1,5 kg 1-3 kg 0,5 kg 0,200 kg –

Zasuszenie 10 kg 10 kg 2 kg 0,5 kg 0,5 kg 0,25 kg 0,150 kg 0,050 kg

Smaczna kiszonka przez cały rok dzięki zastosowaniu szych Najlep tów ra prepa ia kiszan a z o d

A ponadto Labacsil Bakterie+ Labacsil Acid zapewniają: • • • • • •

wyższą wydajność lepszą płodność więcej tłuszczu i białka lepsze wykorzystanie paszy lepsza kondycja zwierząt podwyższenie przyrostów dziennych u opasów i jałówek

Zapytaj swojego dealera


34

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Najlepsza hodowczyni stosuje produkty Sano

Jałówki przez większą część roku korzystają z okólnika.

Czasami bywają niesamowite rekordy. Do takich należy najwyższa przez 30 lat wydajność krów w Polsce, jaką od tylu lat uzyskuje doskonale wszystkim znana Elżbieta Kandulska. Cieszy fakt, że od ponad 10 lat hodowczyni współpracuje z Sano.

E

lżbieta Kandulska z Borzysławia k. Grodziska Wlkp. jest absolutną rekordzistką pod względem wydajności krów. Hodowczyni od lat pokazuje jakie są w Polsce granice w produkcji mleka, przesuwając co kilka lat poprzeczkę o kolejne 1.000 l mleka dalej. Znakomite wyniki osiągane przez polskich hodowców nie tylko wzbudzają podziw, ale pokazują, że także u nas można uzyskiwać rezultaty na światowym poziomie. Uzyskiwane rezultaty obalają przy tym niekiedy panujące mity. Jak chociażby ten, że wysoka wydajność szkodzi zdrowotności, czy płodności krów, które przez to muszą być wcześniej brakowane. U Elżbiety

Elżbieta Kandulska

Borzysław

Wielkość stada: 30 krów Obecna wydajność: 12.712 kg 30 razy na pierwszym miejscu pod względem wydajności krów 4 krowy powyżej 100.000 l mleka Pierwsze i jedyne w Polsce 10.000 kg tłuszcz + białko

Kandulskiej wysoka wydajność krów zawsze wiązała się z ich długowiecznością i uzyskiwaniem także wydajności życiowej powyżej 100.000 l mleka. W pierwszej dziesiątce krów o najwyższej wydajności życiowej, aż trzy należą do Elżbiety Kandulskiej. Jedna z nich Aga uzyskała w 11 laktacjach prawie 120 tys. l mleka 10.000 kg tłuszczu i białka. Takich wyników nie ma żaden hodowca.

Co składa się na sukces Na tak znakomite wyniki składa się zarówno tradycja, gdyż ojciec ho-


35

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

To co wyróżnia krowy Elżbiety Kandulskiej to znakomita genetyka, piękny pokrój i bardzo dobre żywienie

dowczyni Władysław Kandulski już w latach 1974-1990 uzyskiwał najlepsze wyniki w Polsce w grupie obór do 20 sztuk. Pierwszy dyplom z niezwykle bogatej kolekcji wyróżnień pochodzi z 1938 roku i dotyczy sporządzania kiszonki. A więc Elżbieta Kandulska, która w 1991 roku przejęła po ojcu gospodarstwo kontynuuje tradycje rodzinne i  do dnia dzisiejszego obora znalazła się już 30 razy na pierwszym miejscu pod względem wydajności. Po raz pierwszy wydajność 12.000 l mleka została przekroczona już w 1997 roku (12.417 l), a w ostatnich latach wydajności są szczególnie imponujące – 12.876 l mleka w 2006 roku i 12.712 kg mleka, przy zawartości 1.052 kg tłuszczu i  białka w  2007 roku (tab. 1). Na przestrzeni ostatnich lat wydajność wahała się od 10.560 kg do 12.876 kg. Zróżnicowanie wydajności było często związane z  powiększaniem stada ze wcześniejszej obsady 15 krów do obecnej ponad 30 krów i wprowadzaniem pierwiastek do stada. Gospodarstwo liczy 40 ha, na których uprawia się 12 ha kukurydzy, 17

ha buraków i  zboża, a  8 ha liczą łąki i pastwiska. Uprawa to domena siostry Marii, która z pasją się nią zajmuje.

Genetyka Do tak dużej wydajności przyczynia się na pewno genetyka. Do kojarzeń używane są najlepsze buhaje z  danych list rankingowych. Zresztą firmy sprzedające nasienie znając wyniki i możliwości hodowczyni polecają jej wyłącznie najlepsze buhaje, co powoduje, że pod względem genetyki jest to na pewno jedno z najlepszych stad w Polsce. Hodowczyni genetykę opiera głównie na buhajach amerykańskich. Ale sama genetyka nie wystarczy, aby mieć taką wydajność. Dopiero dobra genetyka i  odpowiednie żywienie mogą zapewnić tak doskonałe, rekordowe wyniki.

Żywienie Hodowczyni stosuje w  żywieniu swojego stada najlepsze produkty Sano, poczynając od cieląt, a na opasach

kończąc. Cielęta dostają do picia najlepsze mleko Sano Milsan i specjalny starter Meggi, dzięki temu pięknie się odchowują, szybko rosną, nie mają biegunek. W odchowie jałówek stosowany jest specjalnie przeznaczony dla tej grupy premiks Primasan. Najbardziej wydajne krowy w Polsce otrzymują najlepsze premiksy Sano Topsan dla krów w  okresie laktacji, który w  okresie zasuszania zostaje uzupełniony premiksem zawierającym sole anionowe Prenata 50. Krowy chętnie zjadają specjalistyczną mieszankę Sano Lactoma zwiększającą produkcję mleka. Natomiast wartość energetyczną dawki podnosi stosowana specjalna pasza energetyczna Hepasan zawierająca także substancje chroniące i  wspomagające działalność wątroby Hepasan. Płodność krów wspomaga specjalny premiks Fertisan. Co jest niezwykle ważne, że od razu po wycieleniu krowy otrzymują napój wzmacniający BoviFit. Wymienione produkty Sano są doskonale znane wszystkim hodowcom, gdyż większość z  nich stosowana jest w wielu oborach. Godnym podkreślenia jest fakt, że uzyskanie tak rekordowych wydajności wiąże się także z długowiecznością krów. Świadczy to o  tym, że tylko zdrowe krowy mogą mieć wysoką wydajność, a więc nie ma żadnych podstaw, aby twierdzić, że wysoka wydajność musi się wiązać ze spadkiem zdrowotności, czy też ze zbyt wczesnym brakowaniem. Tak oczywiście będzie tylko wtedy, gdy krowy będą właściwie żywione. Elżbieta Kandulska oprócz dotychczasowych normalnych wentylatorów zainstalowała dwa dodatkowe mieszacze powietrza SanoFan. Dzięki temu krowy mają dużo tlenu potrzebnego w  intensywnej, przy takiej wydajności, przemianie materii. (rk)

Wydajność krów w gospodarstwie Elżbiety Kandulskiej Rok 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000

Liczba krów (szt) 29,5 30,4 30,7 30,6 26,1 21,7 21,9 21,2

Wydajność (kg) 12.712 12.876 10.560 11.745 11.448 12.141 11.211 10.785

Tłuszcz + białko (kg) 1.052 974 818 913 875 924 893 846

Tłuszcz (%) 4,76 4,01 4,15 4,32 4,17 4,03 4,40 4,26

Białko (%) 3,54 3,56 3,60 3,45 3,48 3,58 3,57 3,58


36

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk mleka dziennie przez całą laktację, z czym dają już sobie radę Amerykanie. Pozornie wydaje się to dalekie, ale gdyby zestawić oborę z 20 krów o najwyższej wydajności w Polsce, to wynik byłby znacznie lepszy. Najwyższą wydajność w laktacji- 20.082 kg, zanotowała do tej pory krowa o słodkiej nazwie Miodunka hodowli OHZ Kamieniec Ząbkowicki. Ale wróćmy do pięknego rekordu średniej wydajności 13.099 kg mleka uzyskanego od 17 krów. W dodatku jest to wydajność o bardzo dobrych parametrach mleka, gdyż zawartość tłuszczu wynosiła 4,53 %, a zawartość białka 3,44 %, co dało w sumie 1.044 kg tłuszczu + białka. Klemens Majewski część gospodarstwa wraz z krowami przekazał synowi Eugeniuszowi, który w tym roku znalazł się w grupie do 20 krów na drugim miejscu pod względem wydajności uzyskując od 11 krów wydajność 12.309 kg mleka o zawartości 4,61 % tłuszczu i 3,43 % zawartości białka.

Wbrew powszechnej opinii rekordowa wydajność nie wiąże się z pogorszeniem zdrowotności i spadkiem kondycji.

13.000 kg mleka po raz pierwszy Postęp genetyczny sprawia, że z roku na rok wzrasta wydajność krów. Właśnie w ubiegłym roku została przekroczona kolejna granica: 13.000 kg mleka średniej wydajności ze stada, którą uzyskał Klemens Majewski z miejscowości Kołoząb k.Sztumu.

M

ożemy być dumni, że w Polsce mamy takie krowy i takich hodowców. Jeszcze nie tak dawno marzeniem była wydajność 5.000 l mleka (zresztą dzisiaj też nie każdy taką wydajność posiada), później magiczną granicą było 10.000 l mleka, a następnie już nie tak łatwo padały kolejne granice: 11.000, 12.000 i w roku ubiegłym 13.000 l mleka. Można się zastanawiać, gdzie leżą granice wydajności. Na pewno następną będzie 14.000 kg mleka, a czy będzie możliwe uzyskanie 15.000 kg mleka, czyli średnio 50 l

Tradycyjne gospodarstwo rodzinne Klemens Majewski wraz z żoną Urszulą prowadzi gospodarstwo rodzinne, na którym pracuje także syn Eugeniusz i drugi syn Eligiusz oraz córka Teresa. Gospodarstwo liczy ponad 50 ha podzielonych między ojca i synów. W oborze znajduje się 28 krów dojnych, z których 17 należy do Klemensa Majewskiego, a 11 do syna Eugeniusza. Krowy utrzymywane są w systemie uwięzionym. Gospodarstwo już od wielu lat słynie z wysokiej wydajności krów Kołoząb

GR Klemens Majewcki Wielkość stada: 17,3 krów Średnia wydajność: 13.099 kg Zawartość tłuszczu: 4,53 % Zawartość białka: 3, 44 % Rekordowa wydajność życiowa krów: Trijntje 2 – 118.074 kg Trijntje 42 – 117.875 kg Współpraca z Sano ponad 10 lat


37

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk w laktacji, która idzie także w parze z bardzo wysoką wydajnością życiową. W grupie 10 krów o  najwyższej wydajności życiowej w  Polsce, aż dwie należą do Klemensa Majewskiego: krowa Trijntje 2 znalazła się na 6 miejscu z  wydajnością 118.074 kg, a krowa Trijntje 42 na 7 miejscu z wydajnością 117.875 kg. Obie krowy posiadały tez wysoką zawartość tłuszczu i białka wynoszącą w sumie odpowiednio 8.910 kg i 8.935 kg. Na gospodarstwie pracuje praktycznie cała rodzina, z tym, że ostatnio ze względu na wiek i stan zdrowia mniej czynnie w  pracy uczestniczy Klemens Majewski.

Dobra genetyka i dobre żywienie Gospodarstwo w zakresie genetyki współpracuje ze Stacją Hodowli i  Unasieniania Zwierząt w  Sztumie korzystając z  najlepszych buhajów, których nasienie stacja posiada. Używane są różne buhaje, po których uzyskiwane są bardzo dobre rezultaty, tak że trudno powiedzieć, które buhaje są najlepsze. Na pewno dobrze sprawdza się linia żeńska, gdyz obie krowy rekordzistki pochodzą z tej samej linii Trijntje. W tradycyjnej oborze uwięzionej jest stosowane również tradycyjne żywienie. Latem krowy korzystają z pastwiska, które posiada wysoką wartość pokarmową, a  zimą z  kiszonek, siana i słomy. Z pasz objętościowych są dodatkowo stosowane buraki pół-

Dobra genetyka, dobre żywienie i dobre warunki środowiskowe – wszystko sprzyja wysokiej wydajności krów.

Dój prowadzony jest stacjonarnie do konwi, w którym uczestniczy też żona hodowcy Urszula Majewska.

cukrowe, które wnoszą potrzebną energię, korzystnie działają na apetyt i  są mlekopędne. Pasze objętościowe uzupełniane są mieszanką treściwą, w skład której wchodzą śruty poekstrakcyjne, makuch rzepakowy, pszenica i  jęczmień. Do tego dochodzi niezawodny premiks Kuhgold stosowany w ilości 2,5 %, który jak widać dobrze zaspokaja potrzeby mineralne i  witaminowe najbardziej wydajnych krów w Polsce.

Premiksy Sano od ponad 10 lat Klemens i  Eugeniusz Majewscy stosują premiksy Sano już od samego początku, kiedy pojawiły się w  ich okolicy. Oprócz premiksu Kuhgold dla krów stosowany jest również premiks 4 % Kälbergold dla cieląt. Ostatnio cielęta miały również możliwość spróbowania nowej paszy Sano Meggi Musli. W  premiksy gospodarstwo zaopatruje znany dealer Sano Lecznicza dla zwierząt w  Barlewiczkach, w  której pracuje czterech lekarzy weterynarii. Lekarze prowadzą również w okolicy praktykę weterynaryjną i doradztwo żywieniowe, z którego korzystają również Klemens i  Eugeniusz Majewscy. Pozornie wydawałoby się, że nie potrzeba aż tak dużo aby uzyskać

rekordową wydajność. Dobrą genetykę mogą mieć wszyscy hodowcy, dobre żywienie również, warunki środowiskowe i obora też nie muszą być nadzwyczajne. Trzeba jednak mieć odpowiednie podejście do krów i doświadczenie, którego jednak wielu hodowcom brakuje. Stąd tak duże dysproporcje w wydajności krów, dzisiaj można powiedzieć od 3.000 do 13.000 kg mleka. Średnia wydajność krów pod oceną wynosi 6.688 kg, ale składają się na nią zarówno gospodarstwa mające zaledwie klika tysięcy, jak i te które mają kilkanaście tysięcy kilogramów wydajności. Życzymy więc, aby Klemens i  Eugeniusz Majewscy nadal utrzymywali tak wysoki poziom wydajności, a wszystkim hodowcom, aby też do tego poziomu się zbliżali. Jak się okazuje nie ma rzeczy niemożliwych, warto o  tym zawsze pamiętać, także w przypadku hodowli krów.  (rk)


38

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Dobrze odchowane cielęta są podstawą wysokiej wydajności krów.

Program Sano odchowu cieląt sprawdza się znakomicie Na właściwy rozwój w odchowie cieląt istotną rolę odgrywa wiele czynników, jednak najistotniejszym jest ich żywienie. Prawidłowy odchów cieląt decyduje o efektywności hodowli i użytkowaniu bydła. Błędy popełnione w trakcie odchowu mają niekorzystny wpływ na wydajność i zdrowotność krów, a co się z tym wiąże i na opłacalność produkcji mleka.

D

oskonałym przykładem gdzie do prawidłowego odchowu cieląt przykłada się ogromną wagę jest Zakład Doświadczalny Instytutu Zootechniki w Kołbaczu. Zakład posiada 700 krów mlecznych, których średnia wydajność wynosi 9.309 litrów mleka. W ubiegłym roku wszystkie budynki zostały zmodernizowane i są dobrą wizytówką Instytutu Zootechniki. Zmodernizowany został również cielętnik, który jest w stanie pomieścić 300 cieląt. Cielętnik został podzielony na boksy, w których jest po 20 cieląt. Cielęta odpajane są z automatów. W odchowie cieląt stosowane były różne koncepcje żywienia wielu firm paszowych, jednak najlepsze wyniki uzyskiwane są na produktach

Kołbacz

ZD IZ Kołbacz

Wielkość stada: 700 krów Obecna wydajność: 9.309 kg Zawartość tłuszczu: 4,10 % Zawartość białka: 3,35 % Pogłowie cieląt: 220 sztuk Czas odchowu cieląt: 10 tygodni.

i programie Sano. Każde cielę zaraz po urodzeniu w celu podniesienia jego odporności otrzymuje do siary przy pierwszym pojeniu torebkę Cotosan. Po 5 dniowym okresie siarowym, cielęta przenoszone są do budek igloo i odpajane 2 razy dziennie po 3 litry Milli oraz otrzymują do woli Meggi 100. W igloo utrzymywane są do końca 3 tygodnia. W 4 tygodniu cielęta przechodzą na cielętnik, gdzie są grupowane po 20 sztuk. Do końca 10 tygodnia odpajane są z automatów wymieszanym mlekiem Milli i Milsan w proporcji 1:1 w ilości 7 litrów dziennie. Otrzymują również starter Meggi 100 do woli oraz mają dostęp


39

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Efektywność odpajania cieląt preparatami Sano. Produkt Cotosan Milli Sanolac Rot Milsan

Zużycie (kg) 0,5 12 22 22 Suma

do kiszonki z kukurydzy. Dzięki temu po 10 tygodniu życia cielęta stają się w pełni przeżuwaczami i w żywieniu ich stosowany jest TMR laktacyjny. Średnia masa urodzonych cieląt wynosi ok. 40 kg, a osiągane przyrosty dzienne podczas 2,5 miesięcznego okresu odchowu wynoszą ponad 800 gram.

Można zaoszczędzić ponad 300 zł na odchowie cielęcia Dobrze przedstawia się relacja między poniesionymi nakładami, a efektami ( patrz tabela). Inwestycja wynosi na cielę 316 zł, co daje 56 kg przyrostu. Czyli koszt wyprodukowania 1 kg przyrostu wynosi 5,64 zł, a wartość 1 kg masy ciała w tym czasie sięga ok. 10 zł. Czasami dokonywane są porównania produktów Sano z innymi firmami, również niemieckimi i jak do tej pory Sano w tych porównaniach zawsze jest najlepsze.

Cena (zł) 25 6,35 5,16 4,60

Razem (zł) 25 76 114 101 316

Jak pokazują przedstawione wyniki na prawidłowym odchowie cieląt stosując program i produkty Sano można dużo zaoszczędzić i uzyskać wspaniałe rezultaty. Wystarczy wspomnieć, że niektórzy hodowcy nadal zużywają 500-600 l mleka pełnego na odchów cielęcia, co ich kosztuje 600-800 zł. Natomiast stosując program Sano można nie tylko pewnie i bezpiecznie odchowywać cielęta, które będą szybko rosły, ale także zaoszczędzić przy tym ponad 300 zł. Możliwe jest również ograniczenie upadków cieląt do minimum, a nawet można je prawie całkowicie wyeliminować. Życzymy wszystkim hodowcom, aby uzyskiwali podobne rezultaty jak Zakład Doświadczalny Kołbacz, który jest dobrą wizytówką nie tylko Instytutu Zootechniki, ale także polskiej hodowli. A zatem warto brać przykład z najlepszych hodowców, którzy potrafią dobrze odchowywać cielęta i uzyskiwać wysoką wydajność krów. (rk-ps).

Kołbacz postawił na produkcję mleka

Dr Eugeniusz Malinowski, prezes IZ ZZD Kołbacz

W

arunki środowiskowe i położenie predysponują Zakład Doświadczalny w Kołbaczu do produkcji mleka. Stąd też w latach 2005-2007 przeprowadzono modernizację ja-

łowników na nowoczesną wolnostanowiskową oborę mieszczącą 700 krów dojnych. Dzięki nowej fermie, dobrej genetyce i odpowiedniemu żywieniu wydajność krów w roku 2007 wyniosła 9.309 l mleka, a rok 2008 zamknie się wydajnością powyżej 10.000 l mleka. Ale aby krowy dawały tyle mleka Zakład Doświadczalny zaczął od właściwego odchowu cieląt, do którego przywiązuje się u nas szczególnie dużą uwagę. Cielęta od samego początku dostają wszystko co najlepsze. Od wielu lat w zakresie żywienia cieląt i krów współpracujemy z firmą Sano i jak widać współpraca ta przynosi obu stronom wiele korzyści. ■

ść Pewno na e! starci

Najlepsze mleko na początek dla cieląt w pierwszych 3 tygodniach życia

Korzyści stosowania: ■ bez upadków i biegunek ■ wysoka odporność ■ bardzo dobry rozwój ■ chętnie spożywane ■ wysokie przyrosty Dzięki Milli już na samym początku zyskujemy na odchowie cieląt aż 60 zł, gdyż jest tańsze i lepsze od mleka.

Zapytaj o Milli swojego dealera


40

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Temperatura i cyrkulacja powietrza wspomagają wydajność krów

dolnych temperatur są temperatury górne i dostęp do świeżego powietrza. Krowy są bardzo odporne na temperatury minusowe, natomiast słabo sobie radzą latem przy upałach. Krowa, jak wszystkie ssaki stałocieplne, utrzymuje stałą ciepłotę ciała, bez względu na temperaturę otoczenia. Możliwe jest to dzięki układowi termoregulacji, który dostosowuje ilość produkowanego w organizmie z paszy ciepła do ilości ciepła traconego.

Przy temp. 22-25° krowy pobierają mniej paszy

Dla wysokiej wydajności krowy potrzebują dużej ilości tlenu, co zapewnia nie tylko duża kubatura budynku, ale także wentylatory SanoFan.

Prawo zobowiązuje hodowców do zapewnienia zwierzętom minimalnych warunków utrzymania. Ale najwyższą wydajność zapewniają zwierzętom warunki komfortowe, czyli takie, w których czują się one najlepiej.

M

ogą być stosowane tylko te technologie, które zabezpieczają zwierzęta przed głodem, pragnieniem, niedożywieniem, stresem, strachem i cierpieniem. Krowom mlecznym należy stworzyć takie warunki, które ograniczają ryzyko pojawienia się urazów i uszkodzeń ciała, cierpienia i uszczerbku zdrowia. Zapewnić swobodę ruchu, w tym kładzenia się i wstawania oraz umożliwić kontakt wzrokowy z innymi zwierzętami. W pomieszczeniach inwentarskich obieg powietrza, stopień zapylenia, temperatura, względna wilgotność powietrza i stężenie gazów powinny być utrzymywane na poziomie nieszkodliwym dla zwierząt. Dlatego w pomieszczeniach dla bydła stężenie dwutlenku węgla (CO2) nie powinno przekraczać 3.000 ppm, siar-

kowodoru (H2S) - 5 ppm, amoniaku (NH3) – 20 ppm. Stężenie szkodliwych gazów wraz ze wzrostem temperatury rośnie.

Krowy są bardzo odporne na temperatury minusowe Zimą temperatura w pomieszczeniach inwentarskich dla bydła nie powinna spadać poniżej 40C (dla krów utrzymywanych pojedynczo na uwięzi 60C). Dużo jednak ważniejsza od

Przy wysokich temperaturach występują objawy stresu cieplnego charakteryzującego się gwałtownym przyspieszeniem oddechu (do 150/ min.), obniżeniem apetytu, mniejszym pobieraniem i wykorzystaniem paszy, zmniejszeniem aktywności flory bakteryjnej żwacza (atonia żwacza), spadkiem produkcyjności, pogorszeniem parametrów rozrodu. Już przy temperaturze 22-250C krowy zaczynają pobierać mniej paszy. Potrzebują energii aby odprowadzić ciepło, co skutkuje spadkiem wydajności. Wysokowydajna krowa dla prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych potrzebuje dostarczenia dużych ilości tlenu i świeżego powietrza (do 400 m3/h), a w dodatku wydala duże ilości ciepła, pary wodnej i różnych gazów. Ilość wydalanych składników zależy głównie od masy ciała i wydajności (tabela), czyli im większa wydajność krów, tym większe wydalanie ciepła i szkodliwych gazów. Dlatego tak ważne jest, szczególnie dla krów wysokowydajnych, dostarczanie jak największych ilości świeżego powietrza, a usuwanie starego. Chcąc zachować odpowiedni mikroklimat w oborze należy zainstalować w niej dobrze i sprawnie działające wentylatory SanoFan, które pozwolą na: • dostarczenie odpowiedniej ilości świeżego powietrza

Ilość wydalanego ciepła, CO2 i pary wodnej przez krowę Ciepło (kcal/h)

CO2 (l/h)

Para (H2O)(l/h)

Krowa zasuszona

900

130

430

Krowa 500 kg, 30 l mleka

1250

180

600

Krowa 700 kg, 50 l mleka

2100

310

1.000


41

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Wentylatory SanoFan skutecznie wymuszają ruch powietrza.

• • • • •

zapewnienie właściwej wilgotności utrzymanie odpowiedniej temperatury powietrza usunięcie szkodliwych dla zwierząt i ludzi gazów oczyszczenie powietrza z pyłów i drobnoustrojów zapewnienie skutecznej wymiany powietrza w każdym miejscu pomieszczenia

Wilgotność powyżej 85 % jest szkodliwa Ważnym zagadnieniem jest również właściwa wilgotność, czyli zawartość pary wodnej w powietrzu. Głównym źródłem pary wodnej są same zwierzęta, której produkują 60-80 %. Pozostała część pochodzi z parowania mokrych powierzchni, ściółki i paszy. Dla bydła szczególnie niekorzystna jest wysoka wilgotność (powyżej 85 %), gdyż może być przyczyną zapalenia płuc, schorzenia wymion, chorób stawów i skóry. Zbyt niska wilgotność (<60 %) wysusza skórę i błony śluzowe powodując ich podrażnienia. Często w oborach mamy do czynienia z nadmierną wilgotnością wynikającą z braku właściwie działającej wentylacji oraz złej termoizolacji budynku. Skutkiem tego jest skraplanie się pary wodnej przy róż-

nicy temperatur wewnątrz i na zewnątrz budynku. Dobrze kiedy obory posiadają wloty powietrza po bokach, kalenicę wentylacyjną oraz izolowany dach z odpowiednim spadkiem. Aby zabezpieczyć się przed zbyt dużym nagrzewaniem latem budynki powinny być usytuowane w osi północ-południe. Krowy nie lubią jednak przeciągów, dlatego ruch powietrza nie powinien być większy niż 0,3 m/s. Większy ruch ponadto zwiększa parowanie, co prowadzi do większych

strat ciepła. Zdarzają się jednak sytuacje, szczególnie latem, ze przy braku wiatru wentylacja grawitacyjna jest niewystarczająca i wtedy należy zastosować wentylatory o dużej mocy wymuszające ruch powietrza. Dlatego też Sano oferuje sprawdzone wentylatory SanoFan, o dużej mocy wymuszające ruch powietrza, a więc doprowadzające dużo tlenu i usuwające z obory szkodliwe gazy. Zapewnia to krowom niezbędny komfort, a tym samym wyższą wydajność. (rk)

Inwestycja w wentylator opłaca się

prof. dr hab. Stanisław Winnicki (IBMER Poznań)

O

prócz paszy na wydajność krów wpływają warunki środowiskowe, w których one przebywają. Krowa potrzebuje olbrzymich ilości tlenu,

a przy tym produkuje jeszcze większe ilości szkodliwych gazów. Szczególnie latem może być problem z ruchem powietrza, tak że nawet w otwartych oborach wolno stanowiskowych tlenu może być za mało. Dlatego dobrze, że Sano oferuje wentylatory SanoFan, które wspomagają efekty żywienia. Jeżeli zapewnimy krowom niezbędny komfort, to na pewno odwdzięczą się one nie tylko lepszym samopoczuciem, ale przede wszystkim większą produkcją mleka. Tak więc inwestycja w wentylatory, mieszacze powietrza jest na pewno dla każdego hodowcy opłacalna. ■


42

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Wóz paszowy Sano TM

to zdrowe krowy, więcej mleka i wygo

Dzisiaj, kiedy ceny mleka spadają ważne jest, aby obniżyć koszty jego produkcji. Uzyskać to można dzięki wzrostowi wydajności krów, do czego przyczynia się wprowadzenie systemu żywienia TMR. Niezbędny do tego jest wóz paszowy Sano TMR Profi.

T

MR jest systemem żywienia, w którym wszystkie pasze objętościowe, treściwe i mineralne są razem wymieszane i podawane w postaci jednej dawki. Oznacza to, że

z każdym kęsem krowa pobiera te same składniki i wszystkie krowy zjadają tę samą dawkę. Jest to ważne, gdyż bez wozu paszowego każda krowa zjada coś innego. Weźmy sytuację,

12000 9000 6000 3000 Obora A Przed TMR.

Obora B

0 Obora C

Średnia wydajność kg mleka

Wpływ stosowania wozów paszowych Sano TMR Profi i dawki TMR na wydajność krów.

Obora D

Rok po stosowaniu wozu paszowego Sano TMR Profi.

Badanie przeprowadzono w wybranych gospodarstwach na Podlasiu i w Wielkopolsce w latach 2003-2006.

kiedy krowy otrzymują w dawce średnio 5 kg paszy treściwej. To, że otrzymują nie oznacza jeszcze, że wszystkie krowy taką ilość zjadają. Bo jedne krowy, starsze, silniejsze zjedzą więcej paszy treściwej, przez co narażone są na kwasicę. A z kolei inne, młodsze, słabsze, z reguły pierwiastki w ogóle paszy treściwej nie zjedzą i będą miały zbyt mało energii w dawce, a więc może się pojawić u nich ketoza. Czyli mamy dobrą dawkę, średnio 5 kg paszy treściwej na krowę, tylko, że jedne krowy zjadają jej 10 kg, a inne 0 kg. Prowadzi to do marnotrawstwa paszy, która nie przyczynia się do wzrostu wydajności, tylko prowadzi do chorób, często niezauważalnych kwasic i ketoz, których następstwem jest spadek wydajności, pogorszenie kondycji, gorsze wskaźniki rozrodu i choroby racic. Problemów tych pozwala


43

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk Zastosowanie wozu paszowego Sano TMR Profi i żywienia TMR zwiększa wydjność krów i dochody hodowców.

dawkę, to można ją optymalizować, kontrolować i korygować. W żywieniu przeżuwaczy przez cały rok powinny być stosowane te same pasze i dostęp do dawki TMR krowa powinna mieć przez 24 godziny na dobę. W procesie przygotowania TMR bardzo istotny jest wybór odpowiedniego wozu paszowego. Wozy paszowe Sano TMR

wozy paszowe Sano TMR Profi wykazują szereg zalet, co bardzo korzystnie stawia je w stosunku do wozów paszowych innych firm, gdyż: • posiadają najlepsze właściwości tnące • nie niszczą struktury pasz stosowanych przy sporządzaniu dawki TMR

4,5 4,25 4,0 3,75

MR Profi

oda hodowcy uniknąć zastosowanie żywienia TMR i wozu paszowego Sano TMR Profi, który nie tylko dobrze miesza wszystkie składniki w jednorodną dawkę, ale spełnia także wiele istotnych, w żywieniu krów funkcji. Ponieważ dzięki żywieniu TMR wszystkie krowy otrzymują tę samą Najlepsze rozwiązanie: wóz paszowy Sano TMR Profi i do tego silos Sano Silo Profi ułatwiają pracę hodowcom.

Obora A Przed TMR.

Obora B

Obora C

3,5

Zawartość % tłuszczu w mleku

Wpływ stosowania wozów paszowych Sano TMR Profi i dawki TMR na zawartość % tłuszczu w mleku.

Obora D

Rok po stosowaniu wozu paszowego Sano TMR Profi.

Badanie przeprowadzono w wybranych gospodarstwach na Podlasiu i w Wielkopolsce w latach 2003-2006.

Profi są dostosowane do każdych pasz znajdujących się w gospodarstwie. Idealne dopasowanie wielkości pionowego ślimaka z kanciastym pojemnikiem powoduje, że wóz paszowy Sano TMR Profi nie niszczy struktury pasz, rozdrabnia wszystkie komponenty i miesza je w całkowicie homogenną i luźną całość. Wóz paszowy ze ślimakiem pionowym jest najlepszym rozwiązaniem ze względu na swoją wielostronność i wytrzymałość. Wszystkie

umożliwiają szybkie i równomierne opróżnienie • posiadają wysokiej jakości dokładną wagę • mają bardzo małe zapotrzebowanie mocy przy niskich obrotach • posiadają przestawne, ruchome noże i ruchliwe urządzenia tnące najlepiej przystosowujące się do zmieniającej się struktury paszy • umożliwiają sprawne i równomierne mieszanie wszystkich komponentów dawki TMR Zastosowany w wozach paszowych Sano TMR Profi pionowy ślimak umożliwia dokładne wymieszanie dawki i nie niszczy struktury pasz. Oprócz bogatego wyposażenia seryjnego każdy wóz paszowy może również posiadać dodatkowy sprzęt dostosowany do indywidualnych potrzeb klienta.

Zalety stosowania wozu paszowego Wóz paszowy jest jedną z nielicznych maszyn w gospodarstwie, która używana jest codziennie przez cały rok. Częstym błędem jaki popełniają rolnicy jest to, że nie żałują pieniędzy na drogie maszyny czy agregaty upra-


44

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Wóz paszowy jest niezbędny

waży wszystkie komponenty – rzecz bardzo ważna, gdyż jak można mówić o dawce, kiedy jej składniki zadajemy na „oko” i zamiast np. 20 kg kiszonki dajemy tylko 15 kg

rozdrabnia komponenty – szczególnie ważne jest rozdrobnienie słomy, czy kiszonki z traw, które rozdrobniowe i wymieszane pobierane są przez krowę razem w dawce TMR miesza razem wszystkie komponenty, a więc mamy jedną dawkę taką samą dla wszystkich krów

transportuje paszę – każdą pasze należy do obory dowieźć i to jest następna rzecz, którą umożliwia wóz paszowy

dozuje pasze na stół paszowy – każdą paszę należy krowie podać, niestety są to z reguły duże ilości i coraz trudniej robić to ręcznie, starsi hodowcy maja coraz mniej sił, a młodsi też nie chcą się zbytnio przemęczać, zwłaszcza kiedy nie muszą.

wowe, które są używane często tylko przez 1-2 tygodnie w roku, a nie stać ich później na zakup wozu paszowego, który będzie ich wyręczał w pracy i powodował wzrost wydajności krów. Zalety stosowania wozu paszowego Sano TMR Profi i żywienia w systemie TMR: 1. Równomierny przebieg trawienia – mikroorganizmy otrzymują codziennie tę samą, optymalną pożywkę, co powoduje mniejsze zakłócenia w przemianie materii. 2. Mniejsze wahania pH w żwaczu (6,2-6,4), co zapobiega pojawieniu się kwasicy. 3. Możliwość dokładniejszego normowania pasz, wszystkie komponenty są ważone z dokładnością do 1 kg. 4. Pobieranie pasz do woli, w tym pasz treściwych równomiernie przez całą dobę. 5. Wyższe pobranie suchej masy (ok. 1-1,5 kg na krowę). 6. Brak selektywności przy wyjadaniu paszy – wszystkie krowy jedzą to samo, mniej niewyjadów. 7. Większe możliwości stosowania pasz odpadowych i ich dobre pobieranie. 8. Możliwość stosowania większej ilości pasz treściwych (do 60 % s.m. dawki). 9. Mniejszy nakład pracy przy przygotowaniu i zadawaniu pasz 10. Wyższa wydajność o ok. 2 kg mleka dziennie. Dzięki całodobowemu dostępowi do paszy nie następuje walka o miejsce przy korycie, przez co wszystkie krowy mają szansę zjeść odpowiednią ilość paszy. Żywienie w systemie TMR pozwala również na zwiększenie liczby krów przypadających na liczbę miejsc przy korycie w stosunku 2:1. Warunkiem stosowania systemu TMR jest posiadanie wozu paszowego z możliwością ważenia oraz przygotowanie magazynu na pojedyncze komponenty. Żywienie w systemie TMR jest niezwykle skuteczne, gdyż mamy znacznie mniej pracy, a efekty żywienia są o wiele wyższe. Tym bardziej, że docelowo będzie jedna grupa żywienia krów laktacyjnych i jedna grupa żywieniowa krów zasuszonych. Powoduje to nie tylko znaczne uproszczenie żywienia, ale umożliwia


45

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Wpływ stosowania wozów paszowych Sano TMR Profi i dawki TMR na zawartość komórek somatycznych w mleku. 300 250 200 Obora A

Obora B

Przed TMR.

Obora C

150

Zawartość komórek somatycznych w tys.

350

Obora D

Rok po stosowaniu wozu paszowego Sano TMR Profi.

Badanie przeprowadzono w wybranych gospodarstwach na Podlasiu i w Wielkopolsce w latach 2003-2006.

także optymalizację, kontrolę i korektę dawki. Wówczas mamy szanse, że pasza będzie lepiej wykorzystana, a przez to koszty produkcji mleka będą mniejsze.

Kupno wozu paszowego opłaca się każdemu Spośród licznych przedstawionych zalet stosowania wozów paszowego, dla hodowcy najważniejsza jest ostatnia – wzrost wydajności o 2 l mleka dziennie. Oznacza to, że przy stadzie 50 krów zyskujemy 100 l mleka dziennie, czyli ponad 30.000 zł rocznie. Jeżeli sprzedamy to mleko to w ciągu 3 lat zarobimy dodatkowo 90.000 zł. A wóz paszowy kosztuje znacznie mniej, a w dodatku można go kupić w systemie ratalnym, w którym płatność rozłożona jest na 48 rat. Czyli dodatkowy miesięczny zysk ze sprzedaży mleka jest znacznie wyższy niż wysokość miesięcznej raty do zapłacenia. A są przypadki, że ta relacja jest znacznie lepsza, gdyż wzrost wydajności wynosi nie 2 l, a 5 l. Nakładają się tu dwie korzyści: dzięki TMR trawienie jest bardziej dostosowane do fizjologii żwacza, a ponadto pasze są lepiej wykorzystane, a przez to też produkcja mleka jest wyższa. Czyli jeżeli mamy 5 kg paszy treściwej w dawce, to mamy pewność, że wszystkie krowy zjadają 5 kg paszy treściwej. Niezależnie od wielkości stada, czy to będzie 50 krów, 100 krów, czy 500 krów, kupno i stosowanie wozu paszowego jest zawsze opłacalne. A więc nie ma co zwlekać z jego kupnem.

Jaki wóz paszowy kupić ? Ogólnie można wyróżnić kilka typów wozów paszowych Sano TMR Profi: • Mini – o pojemności 3 i 5 m3 • Kompakt - o pojemności 7–12 m3 • Premium – o pojemności 10–16 m3 • Duo – z podwójnym ślimakiem o pojemności 12-28 m3 • Santrak – wóz paszowy samojezdny o pojemności 10-16 m3 Wybierając wóz paszowy należy kierować się przede wszystkim wielkością stada zakładając, że pojemność 1 m3 wystarcza na żywienie 7- 8 krów. Przy czym zawsze do obliczonej pojemności należy 1 m3 dodatkowo dołożyć, czyli mając np. 50 krów należy zakupić wóz o pojemności co najmniej 8 m3. Planując w najbliższych latach powiększenie stada najlepiej od razu kupić wóz większy. Mając nawet 20-30 krów należy pomyśleć o żywieniu w systemie TMR i kupić wóz Sano TMR Profi Mini o pojemności 5 m3. Wóz ten posiada wszystkie funkcje normalnego wozu paszowego. Różni się tylko pojemnością i wymiarami. Bez wozu Sano TMR Profi ile mamy krów w oborze, tyle mamy różnych dawek. Nie można przecież optymalizować żywienia dla 50 czy 100 krów, z których każda zjada coś innego. Paradoks polega na tym, że hodowca widzi pieniądze, jakie musi wydać na zakup wozu, a nie widzi jeszcze większych pieniędzy, które mu uciekają, kiedy wozu paszowego nie ma. A każdy powinien obniżać koszty produkcji mleka, aby zarabiać więcej. Szczególnie teraz, kiedy cena

mleka spadła. A na obniżenie kosztów wpływa wzrost wydajności krów. Nawet jeżeli ktoś nie ma pieniędzy aby zapłacić za wóz Sano TMR Profi w całości, to może kupić wóz na raty. Wystarczy dokonać wpłaty, a spłatę pozostałej części rozłożyć na 4 lata. Ważne jest, że dzięki wzrostowi wydajności krów zakup wozu paszowego Sano TMR Profi zwraca się w całości już po 2-3 latach użytkowania, a więc wcześniej niż wynosi okres spłaty rat. Czyli w następnych latach wóz pracuje już za darmo. Dlatego trudno zrozumieć tych rolników, którzy inwestują olbrzymie sumy w maszyny polowe pracujące w roku nie dłużej niż 2-3 tygodnie, a nie stać ich na zakup wozu paszowego Sano TMR Profi, który będzie pracował dzień w dzień, przez 365 dni w roku i zarabiał dla nich pieniądze. (rk)

"...Wozu paszowego Sano nie zamieniłbym nawet na mercedesa..."

Henryk Domin Rolnik z Lubiechowa (Grodzisk Wlkp)

N

ajlepszą inwestycją w gospodarstwie w ostatnim czasie był zakup wozu paszowego, co przyniosło więcej pozytywnych zmian niż to wydawało się na początku. Przede wszystkim mam mniej pracy, a wydajność krów z roku na rok ciągle wzrasta, a przy tym znacznie poprawiła się też ich zdrowotność. Dlatego nie zamieniłbym wozu Sano TMR nawet na mercedesa. Obecnym celem jest wydajność 10.000 l mleka i dzięki dobremu żywieniu i współpracy z Sano cel ten w najbliższym czasie na pewno zostanie zrealizowany. ■


46

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Sano to także szeroki wachlarz artykułów technicznych

S

ano kojarzone jest ciągle z paszami i żywieniem, ale z roku na rok Sano zdobywa sobie coraz silniejszą pozycje jako firma oferująca również artykuły techniczne dla zwierząt, które poprawiają warunki utrzymania oraz wspomagają ich wydajność. Obecnie Sano należy do ścisłej czołówki w sprzedaży wozów paszowych, budek dla cieląt, silosów do pasz. Wielu hodowców zakupiło znakomite wozy paszowe Sano TMR Profi, budki dla cieląt Sano Igloo (indywidualne i grupowe) oraz silosy do pasz Sano Silo. Dlatego poniżej prezentujemy zdjęcia hodowców, którzy nabyli wymienione artykuły w ostatnim czasie. Zachęcamy pozostałych hodowców do kupna znakomitych artykułów technicznych oferowanych przez Sano w korzystnej cenie. Na pewno się to wszystkim opłaci.

Józef i Mateusz Kurowscy, Renta Sano TMR Profi 12 m3

Piotr Piechociński, Wizna Szczotka Sano Happy Cow

Henryk Sobiecki z Dębnik Sano TMR Profi Kompakt 10 m3

Dariusz Koltuniak, Wólka Soseńska Sano TMR Profi Kompakt 7 m3

Adam Mieczkowski, Patrykozy Sano TMR Profi Premium Duo 14m3

Stefan Wolff, Smolin, Sano TMR Profi Mini 5 m3 i Sano Silo Profi 7 m3

Siwek Piotr, Strachanów Sano TMR Profi Mini 5 m3

Łukasz Gembiak, Krzemieniewo 10 szt. Sano Igloo pojedyncze

Andrzej Ratyński, Ratyniec Stary Sano Silo Profi 14 m3

SK Prudnik, 25 szt Sano Igloo pojedyncze oraz Sano TMR Profi Premium Duo 14 m3


47

Żywienie zwierząt – zdrowie i zysk

Ogłoszenia: Sprzedam Wóz paszowy Sano TMR Profi Mini 3m3

Sano sprzeda nowoczesny Spektrofotometr NIR

Cena: do uzgodnienia

Spektrometr jest wraz z komputerem i oprogramowaniem służący do dokonywania podstawowych i szybkich analiz (białko, włókno, popiół, tłuszcz, wilgotność) pasz, surowców i innych komponentów. Urządzenie jest nowe i objęte gwarancją.

Kontakt: Wojciech Półtorak Tel. 012 389 41 26

Bliższe informacje można uzyskać pod nr telefonu: 061 29 41 150 lub 061 29 41 156.

Rok Produkcji: 2006 Województwo: Małopolskie Powiat: olkuski Stan wozu: zadbany

Sano sprzeda urządzenie do czyszczenia zboża

Happle AK 200, Rok Produkcji: 1981 Wydajność: 80t/h, 28 zmiennych sit, stan techniczny bardzo dobry, urządzenie jest po przeglądzie i wymianie łożysk. Bliższe informacje można uzyskać pod nr telefonu: 061 29 41 175.

Super oferta

WÓZ PASZOWY SANO TMR Profi Kompakt 8m3 Nr Oferty: 1/44702/08/u

Wyposażenie: Wóz paszowy standardowy, zasuwa z przodu z prawej strony. Rok Produkcji: 2007 Nr seryjny: 44702 Wóz paszowy pracuje od października 2007r., jeden użytkownik Stan wozu: Bardzo dobry, po przeglądzie w Sękowie. Nowe noże, nowa powłoka lakiernicza

Cena: Gotówka: ceny nowego wozu paszowego (52.000,00 zł netto) tj.49.200,00 zł netto - zadatek w wys.5200 zł netto

opust 2800 zł od

Raty: - opust 2736,00 zł od ceny nowego wozu paszowego Rata miesięczna: 1083,00 zł netto - zadatek w wys.5200 zł netto Dowóz do klienta w cenie zakupu. Brak możliwości zakupu w formie najmu.

Kontakt: Tel. 061/29 41 151, 061/2941 152, 061/2941 157

Fax. 061/29 41 159

POWSTAJĄCE MUZEUM SANO POSZUKUJE: • MASZYN I URZĄDZEŃ ROLNICZYCH • STARYCH TRAKTORÓW

WYPRODUKOWANYCH PRZED ROKIEM 1960 tel.: 061 29 41 170, fax: 061 29 19 655 email: sano@sano.pl


❱❱ Krowy potrzebują dużo świeżego powietrza SanoFan to:

• Wysoka wydajność: 48.500 m3/h • Duża efektywność pracy: 26,2 watt/1000 m3 • Prędkość: 550 obrotów/min • Średnica 1.300 mm • Moc 0,8 kW • Niska głośność: 67 dB

Zalety:

• Mniejszy stres cieplny krów • Wyższa produkcja mleka • Stabilizacja mikroklimatu w oborze • Niskie koszty eksploatacji • Poprawa cyrkulacji powietrza • Łatwa instalacja i utrzymanie • Duża wytrzymałość i trwałość

Zapytaj o SanoFan


Sano Magazyn numer 4/ 2008