Page 1

Ook lachen om

‘De vloer op’ is levensbeschouwelijk

IKON, HUMAN en andere kleine

omroepen rond een geloof of overtuiging worden bedreigd in hun bestaan

Levensbeschouwelijke omroepen liggen onder vuur vanuit Den Haag. Hun aanbod moet duidelijker de overtuiging uitdragen. Wat is hun bestaansrecht? Door Adinda Akkermans

A

lfred Edelstein, directeur van de Joodse Omroep is nog steeds boos over de opmerking die PVV-Kamerlid Martin Bosma dit voorjaar tegen hem maakte: „We zijn een groot fan van jullie, maar we hebben een hekel aan de IKON. Kunt u niet iets bedenken waardoor de Joodse Omroep buiten de bezuinigingen valt?” Het gaat Edelstein om het principe. „De politiek dreigt zich voor het eerst in de geschiedenis met de inhoud van de programma’s te bemoeien. Daarover kan ik kort zijn: wij gaan niet het programmabeleid van minister Van Bijsterveldt uitvoeren.” Het kabinet vindt dat levensbeschouwelijke omroepen als IKON of Human – omroepen zonder leden die kerken en dergelijke vertegenwoordigen – zich voortaan moeten beperken tot specifiek levensbeschouwelijke taken. Dat schreef minister Van Bijsterveldt (Media, CDA) in haar Mediabrief aan de Tweede Kamer, waarin zij de bezuinigingen op media toelicht. De zogenoemde 2.42omroepen moeten zich aansluiten bij de grote omroepen, maar de minister meldt nog niet hoe ver die fusies moeten gaan. Wat precies wel en niet levensbeschouwelijk is moet de minister ook nog uitwerken. „Ik kan mij voorstellen dat wel kerkdiensten worden uitgezonden, maar bijvoorbeeld geen drama meer”, zegt Kamerlid Anouchka van Miltenburg (VVD). Zij wil deze omroepen liever helemaal opheffen. „Leden moeten de basis zijn van de publieke omroepen, niet geestelijke stromingen.” Levensbeschouwelijke omroepen mogen zonder leden ontstonden in de jaren dertig. De regering-Colijn vond dat minderheidsgroepen die niet door de bestaande omroepen werden vertegenwoordigd, en die zelf niet genoeg leden bij elkaar konden krijgen, ook een omroepje mochten hebben. De spirituelen, de dierenbeschermers en de drankbestrijders kregen zo een kans. Over de komst van een fascistische omroep woedde destijds nog een hevige discussie, maar die kwam er uiteindelijk niet. De kleine bewegingen zonden uit onder de naam Humanitaire en

Idealistische Radio Omroepen en verdwenen net als de algemene omroepen in de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog keerden de kleine omroepen niet meer terug. Wel kregen de kerken zendtijd en richtten zij de IKOR (later IKON) en de RKK op. Later eisten ook andere stromingen zoals het Humanistisch Verbond en de Boeddhistische Unie eigen programma’s op radio en televisie. Het Commissariaat voor de Media beslist elke vijf jaar welke stromingen een uitzendlicentie krijgen. Op dit moment zijn er zeven levensbeschouwelijke omroepen (zie kaders). Per jaar maken zij 351 uur televisie (een kleine zeven uur per week) en 1.057 uur radio voor ongeveer acht miljoen kijkers en luisteraars. Dat kost de overheid 26 miljoen euro per jaar. Om hun licentie te behouden moeten omroepen bij het Commissariaat aannemelijk maken welke achterban zij representeren. Zo is de protestantse IKON verbonden aan acht protestantse kerken, variërend orthodox

tot vrijzinnig. En heeft de Humanistische Omroep naar eigen zeggen een achterban van 750.000 mensen . Uit die achterban wordt een programmaraad samengesteld die controleert of de programma’s stroken met hun stroming. Bij de IKON leidde dat in het verleden nog wel eens tot onenigheid, bijvoorbeeld bij een programma over euthanasie. Tegenwoordig staan de kerken volgens de IKON unaniem achter de vrijgevochten, progressieve programmering. „Levensbeschouwelijke omroepen zijn niet minder levensbeschouwelijk dan vroeger”, zegt mediahistoricus Huub Wijfjes. Dat de regering er nu over valt komt volgens hem door de PVV. In het mediadebat over de toekomst van de omroepen zei Martin Bosma dat de programma’s van IKON hem al langer een doorn in het oog zijn. „Op de radio was er zelfs een speciale rubriek, gericht tegen kiezers van mijn partij.” Levensbeschouwelijke omroepen moeten volgens het Kamerlid geen politiek bedrijven, daarvoor krijgen zij geen

IKON

HUMAN

Joodse Omroep

Links: Jongeren in het programma Dwars door de Diaspora van de Joodse Omroep. Rechtsboven: Meisje in Hollandse Moslima's van de IKON. Rechtsonder: biddend meisje in het programma Upanishads van Organisatie Hindoe Media.Foto's Joodse Omroep, Ananda van der Pluijm en OHM

· De Interkerkelijke Omroep Neder- · De Humanistische omroep maakt land produceert programma’s vanuit een protestants christelijke traditie en bijbels perspectief.

· De omroep vertegenwoordigt

daarmee De Algemene Doopsgezinde Sociëteit, De Evangelische Broedergemeente, De Protestantse Kerk, Het Leger des Heils, De Molukse Evangelische Kerk, De Oud-katholieke kerk, De Remonstrantse Broederschap en de Vrijzinnige geloofsgemeenschap NPB. In totaal hebben die kerken 2,5 miljoen leden.

·

71,12 Uur televisie en 214 uur radio per jaar. Programma’s: talkshow Spraakmakende Zaken en reisprogramma’s met Paul Rosenmöller.

·

·

De Joodse Omroep wil kennis overbrengen over het Jodendom. „Programmamakers van andere omroepen jagen vaak dezelfde clichés na: de Shoah en het Israëlisch-Palestijns conflict. Wij laten zien dat er meer is dan dat.”

· De HUMAN heeft 25 uur televisie en 78 uur radio per jaar. Waaronder

De omroep vertegenwoordigt Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap, het Nederlands Verbond voor Progressief Jodendom en het Portugees-Israëlisch Kerkgenootschap.

het televisieprogramma De Vloer op waarin bekende acteurs zoals Pierre Bokma en Gijs Scholten van Asschat improvisatieopdrachten uitvoeren.

25 uur televisie en 78 uur radio. Waaronder Dwars door de Diaspora en Zoek de verschillen.

·

De Joodse Omroep deelt een pand en de administratie met de NTR.

programma's vanuit humanistisch perspectief: De mens is verantwoordelijk voor zijn eigen keuzes. De omroep vertegenwoordigt het Humanistisch Verbond. Volgens die organisatie zijn er ongeveer 750.000 mensen in Nederland die uit zichzelf zeggen dat ze humanist zijn.

De HUMAN is van plan meer samen te werken met de VPRO.

· · ·

geld. Bij andere omroepen ziet Bosma dat probleem overigens niet, laat hij telefonisch weten. De IKON vindt de kritiek onterecht. Plaatsvervangend directeur Job de Haan: „Vanuit het christendom stelt de IKON zich teweer tegen onderdrukking en discriminatie en komt zij op voor minderheidsgroeperingen; ook voor moslims, mocht dat nodig zijn.” Volgens De Haan haalt Bosma de voorbeelden bovendien uit hun verband. „In de radiocolumn Beste PVV-stemmer bijvoorbeeld, kwam zowel rechts als links aan bod. De heer Wilders is ook zelf voor deze rubriek gevraagd, maar heeft daar niet op gereageerd.” Van Bijsterveldt onderbouwt haar plannen met een onderzoek uit 2010, waaruit blijkt dat de levensbeschou-

Alfred Edelstein, Joodse Omroep

lfred Edelstein: „Wij willen geen Joods onderonsje zijn en bereiken veel nietJoodse kijkers.” Hij voegt er aan toe dat het voor de Joodse Omroep praktisch onmogelijk is om zich te beperken tot het uitzenden van synagogediensten omdat Joden niet mogen werken op de sabbat, en dus ook niet de camera mogen aanzetten. Ook Human kan geen eigen kerkdiensten uit te zenden, want deze stroming is niet religieus. Wel levensbeschouwelijk, meent directeur Bert Janssens. Wat is er volgens hem

humanistisch aan het improvisatietoneel van De vloer op? „De acteurs krijgen te maken met humanistische dilemma’s.” De RKK is het als enige levensbeschouwelijke omroep eens met de minister. „Je kunt niet alles levensbeschouwelijk noemen”, vindt directeur Leo Fijen. De programma’s van de RKK zijn dat volgens hem wel: „In elk programma verwijzen wij expliciet naar God.” Genootschappen als IKON, Human en de Boeddhistische Omroep zijn groot genoeg om een ledenomroep te beginnen, maar willen dat niet. Job de Haan (IKON): „Dan moeten wij, net als de ledenomroepen, onze oren laten hangen naar de kijkcijfers. Wij willen juist tegen de stroom in kunnen roeien.” De Boeddhistische omroep heeft wel even overwogen een C-omroep te worden, omdat de omroepen met leden betere uitzendtijden krijgen. Maar ook zij wil niet afhankelijk zijn van leden en kijkcijfers. Directeur Gertjan Mulder: „Wat wij bieden is

nergens anders te vinden. En daarom is het juist een publieke zaak, misschien nog wel meer dan de ledengebonden omroepen.” Alfred Edelstein van de Joodse Omroep beaamt dat: „Levensbeschouwelijke omroepen maken de diversiteit van dit land zichtbaar. Dat is een publieke taak die echt nooit door de commerciëlen zal worden overgenomen.” Opmerkelijk aan de plannen van Van Bijsterveldt is dat er na 2015 geen levensbeschouwelijke omroepen meer bij mogen komen. Dat betekent dat 800.000 moslims in Nederland niet gerepresenteerd zullen worden sinds de licentie van moslimomroep SMON vorig jaar werd ingetrokken omdat zij de tweede en derde generatie moslimjongeren onvoldoende zou bereiken (zie kader). Dat betekent ook dat een eventuele nieuwe stroming in Nederland in de toekomst geen eigen zendtijd zal krijgen. Maar het is de vraag of er tegen die tijd überhaupt nog levensbeschouwelijke omroepen bestaan.

Boeddhistische Omroep

Hindoe Media (OHM)

RKK

Geen moslimomroep

‘Wij willen geen Joods onderonsje zijn’

·

De Boeddhistische Omroep Stichting (BOS), opgericht in 1999, vertegenwoordigt de Boeddhistische Unie Nederland.

·

Volgens de BOS hebben 520.000 mensen in Nederland affiniteit met het boeddhisme en groeit die groep al jaren. Dat aantal wordt overigens niet erkend door het Commissariaat voor de Media

·

De Boeddhistische omroep mag per jaar 23,8 uur televisie en 70 uur radio uitzenden.

·

Typerende programma's zijn De Beat van Boeddha over jonge boeddhisten, De Zevende Hemel en Mijn Reïncarnatie.

welijke omroepen efficiënter kunnen werken door te fuseren. De onderzoekers schrijven ook dat de omroepen een platform zijn om kennis te nemen van de verschillende stromingen in Nederland. „Zij vervullen daarmee niet alleen een belangrijke rol bij meningsuiting, maar ook bij meningsvorming.” Dit weerspreekt het idee dat levensbeschouwelijke omroepen alleen moeten prediken voor eigen parochie.

A

·

·

Organisatie voor Hindoe Media (1993) zendt programma's uit die geïnspireerd zijn door de hindoefilosofie en klassieke hindoegeschriften, zoals de Veda’s, de Upanishaden en de Brahmanas.

Het Rooms Katholiek Kerkgenootschap zendt missen uit, optredens van de paus, actualiteitenrubriek Kruispunt en De hand van God, over voetballers en hun geloof.

· De omroep vertegenwoordigt vijf hindoeïstische stromingen, waaron-

De zendtijd (157 uur tv en 277 radio) wordt gevuld door de KRO.

der Stichting Shri Sanatan Dharm MahaSabha en Stichting Wereld Hindoe Federatie. Er zijn ongeveer 200.000 hindoes in Nederland

·

Organisatie Hindoe Media krijgt jaarlijks 23,5 uur televisie en 97 uur radio en vult die in met programma's zoals De Lotusvijver: De Bhagavad Gita voor mensen die lijden aan kanker

·

ZVK

·

De Zendtijd voor Kerken vertegenwoordigt protestante kerken die niet bij de IKON zitten: de christelijk-gereformeerden, de gereformeerden, de baptisten, de pinkstergemeente en de evangeliebeweging.

· Zendtijd: 12 uur TV en 35 radio.

De 800.000 moslims in Nederland hebben geen eigen omroep. De vorige twee vielen door ruzie uiteen. De Stichting Moslims Nederland (SMON) ontving in 2009 een licentie maar moest die voor de eerste uitzending al weer teruggeven. De Academia Islamica had zich namelijk teruggetrokken. Zonder deze partij zou de omroep niet de nieuwe generaties moslims bereiken, en dus niet representatief zijn. Vorige week oordeelde de Raad van State dat het Commissariaat niet per se een moslimomroep hoeft toe te laten, maar dat het wel de weigering beter moet beargumenteren. Minister van Bijsterveldt (Media) zegt dat er vanaf 2016 sowieso geen nieuwe 2.42-omroepen meer bij mogen. Geen moslimomroep dus.


Ook lachen is levensbeschouwelijk  

IKON, HUMAN en andere kleine omroepen rond een geloof of overtuiging worden bedreigd in hun bestaan

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you