Page 1

Drugi SEMINAR za vozače instruktore i ispitivače na vozačkim ispitima, Doboj, 13. decembar 2010.

MLADI VOZAČI RIZICI UČEŠĆA U SAOBRAĆAJNIM NEZGODAMA I KAKO IH SMANJIVATI

prof. dr Krsto Lipovac, dis


Starost vozača učesnika u SN sa poginulima

Broj vozača u saobraćajnim nezgodama

(Viktorija, 1999-2004.)

Vozači starosti od 18-25 godina imaju više SN od svih drugih grupa vozača

Starost vozača


Starost vozača učesnika u SN sa poginulima

Relativni rizik učešća u SN sa povredjenim licima

(Viktorija, 1999-2004.)

vozači početnici

ostali vozači


Broj umrlih

Drumske saobraćajne nezgode su vodeći uzrok smrti mladih ljudi

Drumske saobraćajne nezgode

Zdravstveno stanje

Samoubistva Uzrok smrti

Velika doza droge

Ostali spoljni uzroci


Ključni problemi bezbednosti mladih vozača

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.

Neiskustvo Nezrelost Prekoračenje brzine Vožnja pod dejstvom alkohola Upotreba mobilnog telefona Slaba bezbednost vozila Kasna noćna vožnja Veliki broj putnika Negativan uticaj roditelja/staratelja


Ključni problemi bezbednosti mladih vozača: BRZINA Uticaj sudarne brzine na smrtnost kod različitih vrsta SN

30

50

70


Vozači sa L i P dozvolom u saobraćajnim nezgodama sa povređenima

Ključni problemi bezbednosti mladih vozača: NEISKUSTVO

Vozači na obuci i vozači sa uslovnom dozvolom u Viktoriji, 1996-2001.

Dobijanje P dozvole

Meseci obuke vozača

Meseci sa uslovnom dozvolom


Ključni problemi bezbednosti mladih vozača: vožnja pod uticajem alkohola

Povećanje rizika smrti u SN

15-19 godina 20-29 godina 30+ godina 90

30 Izvor: Kijl i saradnici (2004.)

Koncentracija alkohola u krvi (mg/100ml)

Alkohol više utiče na mlade nego na ostale vozače (oko 5 puta veći rizik smrti) 0,5 mg/100 ml mladi vozači imaju oko 30 puta veći rizik smrti u SN nego trezni 0,8 mg/100 ml mladi vozači imaju oko 90 puta veći rizik smrti u SN


Ključni problemi bezbednosti mladih vozača: KASNA NOĆNA VOŽNJA

Saobraćajne nezgode između 22h i 6h

Raspodela kasnih noćnih saobraćajnih nezgoda sa povređenima tokom prve 3 godine vožnje u Viktoriji, 1996-2001.

0-5 meseci

6-11 meseci

12-17

18-23

24-29

30-35

meseci

meseci

meseci

meseci

Broj meseci posle dobijanja P dozvole


Ključni problemi bezbednosti mladih vozača: VIŠE PUTNIKA

Rizik na milion pređenih km za vozače sa uslovnom i punom dozvolom zavisno od broja putnika, u Melburnu 2000-2002. Samo vozač 1 putnik

Rizik na milion km

2+ putnika

Vozači sa uslovnom dozvolom

Vozači sa punom dozvolom

Rizik učešća u SN je oko 4 puta veći ako mlad vozač vozi 2 i više putnika


ANALIZA SAOBRAĆAJNIH PREKRŠAJA I SAOBRAĆAJNIH NEZGODA U PRVIH 60 MESECA NAKON POLAGANJA POZAČKOG ISPITA

Srbija, Pirot, 2008. uzorak 977 vozača početnika


Broj evidentiranih SP (saobraćajnih prekršaja) u prvih 60 meseca nakon položenog ispita

Učinilo SP

Procenat (%)

Broj SP

977

302

30,9 %

877

738 239

267 35

36,2 % 14,6 %

824

Pol

Proveravana lica

Ukupan broj Muškarci Žene

53

Preko 30 % vozača u prvih 5 godina otkriveno je u teškom prekršaju Muškarci su 2,5 puta češće evidentirani (36%), nego žene (15%) U proseku 2,9 SP / prekršiocu i 0,9 SP/vozaču, u prvih 5 g. vozačkog staža Mogu se prepoznati recidivisti i sa njima treba što pre raditi


Učinioci SP prema kategoriji vozačke dozvole Kategorija vozačke dozvole

Proverena lica

Učinilo SP

Procenat (%)

Broj SP

A

5

2

40,0

7

B

841

237

28,2

611

C

71

37

52,1

112

D

32

17

53,1

81

E

28

9

32,1

66

Ukupno

977

302

30,9

877


Učinioci SP prema zanimanju

Zanimanje

Proveravana Učinilo SP lica

Procenat

Broj SP

Radnik

882

270

30,6

791

Student

70

16

22,9

22

Odgovorno lice

9

7

77,8

32

Nezaposlen

16

9

56,2

32

Prosečno: 2,9 SP/radniku prekršiocu, 1,4 SP/studentu prekršiocu i 3,6 SP/nezaposlenom prekršiocu


Vrsta SAOBRAĆAJNIH PREKRŠAJA u prvih 60 meseca nakon položenog vozačkog ispita Vrsta prekršaja

Broj SP

Procenat (%)

Tehnička neispravnost

167

19,0

Režim saobraćaja

160

18,2

Neprilagođena brzina

110

12,5

Nekorišćenje sigurnosnog pojasa

85

9,7

Alkohol

65

7,4

Ostali prekršaji

290

33,1

Ukupno SP

877

100,0


KADA vozači čine SP?

Posle 1,5 godine voz. staža vozači češće čine SP

Broj prekršaja

40 35 30 25 20 15 10 5 0 1

4

7

10

13

16

19

22

25

28

31

34

37

40

43

46

49

52

Mesec vozačkog staža i kome je načinjen prekršaj

55

58


KADA vozači čine pojedine SP? Broj prekršaja "Vožnja pod dejstvom alkohola" u odnosu na mesec vozačkog staža

“Neprilagođena brzina“ 4

3

Broj prekršaja

Broj prekršaja

7 6 5 4 3 2 1 0

2

1

1 4 7 10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 49 52 55 58

0

Mesec vozačkog staža u kome je načinjen prekršaj

1

4

7

10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 49 52 55 58 Mesec vozačkog staža u kome je načinjen prekršaj

Broj prekršaja "Nekorišćenje sigurnosnog pojasa" u odnosu na mesec vozačkog staža

Broj prekršaja iz režima saobraćaja u odnosu na mesec vozačkog staža 12 10

5 4 3 2

Broj prekršaja

Broj prekršaja

7 6

1 0

8 6 4 2

1

4

7

10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 49 52 55 58 Mesec vozačkog staža u kome je načinjen prekršaj

0 1

4

7

10 13 16 19 22 25 28 31 34 37 40 43 46 49 52 55 58 Mesec vozačkog staža u kome je načinjen prekršaj


SN u kojima su učestvovali vozači početnici (u prvih 5 godina od polaganja vozačkog ispita)

Broj SN

Procenat (%)

SN sa elementom prekršaja

59

48,4 %

SN sa elementima KD

63

51,6 %

Ukupan broj SN

122

100,0 %

Prosečno 0,125 SN/vozaču početniku u prvih 5 godina Više SN sa povredjenim licima, nego SN sa samo MŠ Na svakih 7,2 otkrivena SP dolazi 1 SN


Sve SN u kojima su učestvovali vozači početnici (u prvih 5 godina od polaganja vozačkog ispita)

Pol

Proveravani vozači

Učestvovali u SN

Procenat (%)

Ukupno SN

Muškarci

738

106

14,4 %

117

Žene

239

5

2,1 %

5

Ukupno

977

111

11,4 %

122

Prosečno 0,16 SN/vozaču muškarcu u prvih 5 godina Oko 7 puta veći rizik muškaraca nego žena da učestvuju u SN Na svakih 7,0 (M) odnosno 10,6 (Ž) otkrivenih SP dolazi jedna SN


SN – PREKRŠAJI u kojima su učestvovali vozači početnici (u prvih 5 godina od polaganja vozačkog ispita)

Proveravano lica

Učestvovalo u SN

Procenat (%)

Ukupno SN

Muškarci

738

47

6,4 %

57

Žene

239

2

0,8 %

2

Ukupno

977

49

5,0 %

59

Oko 8 puta veći rizik muškaraca nego žena da učestvuju u lakšim SN


SN – PREKRŠAJI u kojima su učestvovali vozači početnici (u prvih 5 godina od polaganja vozačkog ispita)

Kategorija vozačke dozvole

Proveravano lica

Učestvovali u SN Procenat (%)

A

5

0

0

0

B

841

37

4,4 %

45

C

71

4

5,6 %

4

D

32

5

15,6 %

6

E

28

3

10,7 %

4

Ukupno

977

49

5,0 %

59

Broj SN

Oko 3 puta veći rizik vozača D nego vozača B kategorije


SN – PREKRŠAJI u odnosu na uzrok SN (u prvih 5 godina od polaganja vozačkog ispita) Uzrok SN

Broj SN

Procenat (%)

Neprilagođena brzina

14

48,3 %

Alkohol

10

34,5 %

Nepropisno preticanje

3

10,3 %

Nepropisno parkiranje

1

3,4 %

Nepostupanje po saobraćajnom znaku

1

3,4 %

29

100,0 %

Ukupno poznato

Na svakih 7,8 prekršaja brzine dolazi 1 SN zbog brzine Na svakih 6,5 prekršaja alkohola dolazi 1 SN zbog alkohola


SN – sa elementima KRIVIČNOG DELA (u prvih 5 godina od polaganja vozačkog ispita)

Posledice SN

LTP

TTP

POG

Ukupno

Broj SN

1

45

16

1

63

Procenat

1,6 %

71,4 %

25,4 %

1,6 %

100 %


Vrsta SN sa obeleĹžjem KD Vrsta SN Obaranje peĹĄaka BoÄ?ni sudar Neustupanje prvenstva prolaza Sudar vozila iz suprotnog smera Sletanje vozila s puta Udar vozila u biciklistu Udar vozila u zaustavljeno ili parkirano vozilo

Udar vozila u objekat Sudar vozila u istom smeru

Ukupno

Broj SN 13

Procenat 20,6 %

10 9

15,9 % 14,3 %

8 5

12,7 % 7,9 %

5 5

7,9 % 7,9 %

4 4

6,3 % 6,3 %

63

100,0 %


KADA vozači čine SP i SN sa obeležjem prekršaja? Broj saobraćajnih nezgoda

Broj SN sa elementima prekršaja

Posle 2 g. voz. staža vozači češće učestvuju u lakšim SN

5 4 3 2 1 0 0

10

20

30

40

50

60

70

60

70

Mesec vozačkog staža

Broj prekršaja

Broj saobraćajnih prekršaja Posle 1,5 g. vozači češće čine saobraćajne prekršaje 40 30 20 10 0 0

10

20

30

40

50

Mesec vozačkog staža i kome je načinjen prekršaj


KADA vozači čine SN sa elementima KD? (u prvih 60 meseca nakon položenog vozačkog ispita) Broj saobraćajnih nezgoda sa elementima KD

Broj saobraćajnih nezgoda

U prve dve godine vozači češće učestvuju u teškim SN

0

10

20

30

40

Mesec vozačkog staža u kome je nastala nezgoda

50

60

70


Kako se smanjuje rizik učešća mladih vozača u saobraćaju?    

  

Obavezna obuka pod nadzorom, Probne, privremene i stepenovane vozačke dozvole, Obavezne P tablice, Posebna ograničenja: najveća brzina, zabrana vožnje noću, zabrana prikolice, zabrana putnika, vožnja pod nadzorom, nulta koncentracija alkohola, ... Oštrije sankcije: veći broj prekršaja, veće kazne, manji broj kaznenih poena ... Rad sa recidivistima ... Test prepoznavanja rizika ...


Međunarodna iskustva sa postepenim dobijanjem vozačke dozvole       

Duži period obuke i sticanja prakse Zabrana kasne noćne vožnje, uz izuzetke Zabrana putnika, uz izuzetke Rane intervencije u slučaju prekršaja uz manji dozvoljeni broj kaznenih poena Dobar vozački dosije kao preduslov za ulazak u sledeću fazu Nulta koncentracija alkohola u krvi i obavezna upotreba sigurnosnog pojasa


Broj vozača u saobraćajnim nezgodama sa povređenima mesečno

Model za dobijanje vozačke dozvole u budućnosti (stepenovane VD) Obuka vozača

1 god.

P1 dozvola

P

Uslovna P2 dozvola

Puna vozačka dozvola

1 god. 2 god. 3 god. 4 god. 5 god. 6 god. 7 god. 8 god.

Broj godina posle dobijanja vozačke dozvole


Smanjivanje rizičnih ponašanja vozača početnika Sklonost ka rizicima se može prepoznati i smanjivati: 

  

pre osposobljavanja u auto-školi (škola, društvo, roditelji), u toku osposobljavanja u AŠ u periodu probne vožnje u toku aktivne vožnje


Smanjivanje rizičnih ponašanja vozača početnika Šta je CILJ? znanja, veštine, stavovi i ponašanje KAKO se to može postići?  Teorija, filmovi, interaktivnost, praktična obuka, iskustva,  Kampanje,  Kažnjavanje: očekivana vrednost kazne i subjektivni rizik kažnjavanja,  Rad sa recidivistima ...


Smanjivanje rizičnih ponašanja vozača početnika  

Rizično ponašanje se smanjuje kako se zrelost povećava Rizik se može smanjiti:  

boljom veštinom vožnje, realnijom slikom o potencijalnim negativnim efektima rizičnog ponašanja i povećavanjem subjektivnog rizika kažnjavanja

S vremenom osoba stari – menja se očekivanje u vezi sa ponašanjem (edukacija, zaposlenje, venčanje, deca, nezavisnost ...)


Smanjivanje rizičnih ponašanja vozača početnika  

Psiho-društvena zrelost doprinosi unapređenju bezbednosti mladih vozača Kako pojedinac usvaja pravila ponašanja polako se integriše u društvene institucije, bolje poštuje pravila, smanjuje se sklonost ka izazovima Veća integracija u društvo brakom ili nekakvom drugom vezom, kao i dobijanje dece pojačava odgovornost, pa se rizik izbegava.


HVALA NA PAŽNJI

2 seminar za instruktore i ispitivace _Doboj 13.12.2010 _KL  

MLADI VOZAČI prof. dr Krsto Lipovac, dis DrugiDrugi SEMINARSEMINAR za vozače instruktore i ispitivače na vozačkim ispitima,zavozačeinstrukto...