Issuu on Google+

08

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

{Lk{kunLk ËuMkkE: rhMíku {U íkku n{...

{Lk{kunLk ËuMkkEyu yr{íkk¼Lku ykX rVÕ{ku{kt rLkËuoþLk ykÃÞwt. yr{íkk¼Lke frhÞhLke ðkík ykðu íÞkhu yLkkÞkMku {Lk{kunLk ËuMkkE ÞkË ykðu s ÷kuMx yuLz VkWLz «fkhLke rVÕ{kuLku íku{ýu Lkðe yku¤¾ ykÃke. yu MksofLke rVÕ{kuøkúkVe Ãkh yuf Lksh..

CMYK

rLk

{Lk{kunLk ËuMkkE (26 Vuçkúwykhe, 1937 - 1 {k[o, 1994) íkhfeçk VheÚke 1988Lkk øktøkk s{Lkk MkhMðíke{kt yr{íkk¼ r{Lkkûke ðå[u Þkusðk{kt ykðu÷e. ½ýkt rððu[fku 1974Lke hkuxeLku {Lk{kunLk ËuMkkELke ©uc rVÕ{ {kLku Au. hks ¾kuMk÷kLke çkBçkE fk çkkçkw ÃkhÚke yk rVÕ{ «urhík níke. hͤÃkkx fhíkku hksuþ ¾LLkkLku nkÚku yfM{kík Mkòoíkk ðÞkuð]Ø {kíkk rÃkíkkLkk yuf{kºk MknfkhkLkwt {]íÞw rLkÃksu Au. ÃkkA¤Úke ÃkùkíkkÃkLke ykøk{kt çk¤íkku hksuþ ¾LLkk ®sËøke¼h ykøk{k çk¤íkku hksuþ ¾LLkk ®sËøke¼h yu{Lke ÷kfze çkLkeLku hnu Au. yk ÓËÞÿkðf ÷kfze çkLkeLku hnu Au. yk ÓËÞÿkðf ðkíkLku ÷û{efktík - ÃÞkhu÷k÷Lkk Mkw{Äwh MktøkeíkLkk MkÚkðkhuyk÷u¾ðk{kt ykðe Au. {w{íkksLÍLkk ûkuºkMktLÞkMk ÃkqðuoLkku fk~{ehe AkufheLkku ÞkøkËøkkh yr¼LkÞ yk rVÕ{ òuðk {¤u Au. yuLkwt økkuhu htøk Ãku EíkLkk økw{kLk fh... yksu Þ þku¾eLkku økýøkýu Au. [kh {uøkk rVÕ{ku y{h yfçkh yuLÚkLke{kt yr{íkk¼Lke f{k÷, [k[k ¼íkeò{kt Ä{uoLkT - hýÄeh fÃkqhLkku yrðM{hýeÞ yLkw¼ð, yuõþLk Ãkuõz fkuMåÞw{, zÙk{k, , Äh{ðeh{kt Ä{uoLÿ - rsíkuLÿ hku{Lk ÞkuØkykuLkk ðuþ{kt yLku yr{íkk¼ - rðLkkuË ¾LLkkLku VheÚke yuf ðkh MkkÚku [{fkðíke Ãkhðrhþ. yk s ð»ko{kt rnx ÚkE økE. y{h yfçkh yuLÚkLke yLku ÃkhðrhþLke yk MkwÃkh MxkMko òuze ½ýktyu rhrÃkx fhe. yk tLkuLke rnhkuELkku Lkeíkw ®Mkøk yLku þçkkLkk ykÍýe Ãký [{fe økE. yr{íkk¼Lke çkeS ç÷kufçkMxh MkwnkøkLku {Lk{kunLk MkkiÚke ©uc ÃkxfÚkkðk¤e rVÕ{ økýíkk. íkuku fnuíkk fu y{h yfçkh yuLÚkLke íkku yýÄkhe nex ÚkE økÞu÷e. ÷kuMx yuLz VkWLzLke VkuBÞwo÷k VheÚke yufðkh yk rVÕ{{kt ys{kððk{kt ykðe. ¾qçk s {kuxk ÃkkÞu yk ¼ÔÞ yLku Íkf{Ík¤ðk¤e rVÕ{Lkwt rLk{koý fhðk{kt ykÔÞwt. yuf á~Þ{k tËuMkkEyu ELzMxÙeÍLkk xku[Lkk f÷kfkhku hks fÃkqh, ðneËk hnu{kLkÚke hksuþ ¾LLkk þŠ{÷k xkøkkuh MkwÄeLkkLku ¼uøkk fheLku rVÕ{e {u¤ku s MkhßÞku níkku. su{kt yr{íkk¼ òuLk òLke sLkkËoLk Lkk{Lkku ðuxh çkLÞku níkku. fw÷eyu íkku þq®xøk Ëhr{ÞkLk Sð÷uý yfM{kíkLkku ¼kuøk çkLku÷k. yr{íkk¼Lku fkhýu EríknkMk MkßÞkuo. fhkuzku y{ríkk¼ «u{eykuyu Mkkòu ÚkkÞ {kxu {kLkíkk yLku çkkÄk hk¾u÷e. rðnTð¤ çkLku÷ {Lk{kunLk ËuMkkEyu yu yfMk{kíkLkwt á~Þ £u{ £eÍ fheLku hkÏÞwt níkwt. {Ëo çkkuõMk ykurVMku rð¢{ MksoLkkh {Lk{kunLkLke AuÕ÷e rVÕ{ níke. yr{íkk¼Lkk çkkÃk çkLkíkk hwík{u ®nË Ëkhk®Mkøk

rð{kLkLku hkufe hk¾u Au íÞkhu ÷kufku íkk¤eyku Ãkzkíkk yþõÞLku MkþÏÞ çkLkkððkLke fwLkun Ähkðíkk yk rVÕ{e òËwøkhLke zkÞhuõxh íkhefuLke ytrík{ rVÕ{ øktøkk s{Lkk MkhMðíke ^÷kuÃk økÞu÷e. ÃkkA¤Úke LkwfMkkLk ¼hÃkkE fhe þfu÷e. {Lk{kunLk ËuMkkEyu yr{íkk¼ çkå[LkLku yuftËhu ykX rVÕ{ku{kt rLkËuoþLk ykÃÞwt. ÃkkA¤Úke íkwVkLk{kt {Lk{kunLkLkk Ãkwºk fuíkLku yr{íkk¼Lku rLkËuoþLk ykÃÞwt. rÃkíkkLke rLkð]r¥k y[kLkf {]íÞw ÃkAe fuíkLku rÃkíkkLkwt çkuLkh ykøk¤ ðÄkhðk yÚkkf Ãkrh©{ fÞkuo Au. yuýu rLkËuoþLk fhu÷e ºkýuÞ rVÕ{ku íkwVkLk, yÕ÷kh¾k yLku yLk{ku÷ rLk»V¤ Lkeðze Au. þw¼uåAfkuLkk ykþeðkoËÚke ËeðkLkk {MíkkLkk rnx yLku V¤ËkÞe Lkeðze Au. {LkSLkk ytøkík øk{kyýøk{k f÷kí{f rVÕ{ku rðþu {LkSLkk rð[khku ¾qçk s áZ níkk. yLku rLk¾k÷Mkíkk íkuyku yr¼«kÞ Ëþkoðíkk. ÷økkíkkh ykxo rÃkÕ{kuLkLke xefk fheLku íkuyku fnuíkk fu snktøkeh ykxo øku÷uhe fnuíkk fu snktøkeh ykxo øku÷uhe fnuíkk fu snktøkeh ykxo øku÷uhe yuðe rVÕ{ku ®xøkkzðe òuEyu. {LkkS ÃkAe ÷û{efktík - ÃÞkhu÷k÷ MkkÚku yýçkLkkð Úkíkkt Mkt½»ko fhíkkt yLkw {r÷fLku yu{ýu {Ëo yLku øktøkk s{wLkk MkhMðíkeLkwt Mktøkeík rLkËuoþLk ykÃÞwt. ÃkAeLke çkå[Lk rðLkkLke rVÕ{ku rLk»V¤ økE.

þw¢ðkh

4 {k[o h011

rVÕ{{kt fk{ {u¤ððwt {w~fu÷ Au ÃkkLkk Lkt. 4 Ãkh

kE{ x k L E k L u k ðLMk yÃk

****

CMYK

{koíkk Mkw¼k»k ËuMkkELkk LkkLkk¼kE {LkSyu fux÷eÞu økwshkíke rVÕ{ku, rnLËe Ãkkihkrýf yLku VuLxMkeLkk «rík¼kðLk Mksof çkkçkw¼kE r{MkºkeLkk MknkÞf íkhefu fkhrfËeo þY fhe. yu {LkS yux÷u fux÷eÞ rVÕ{kuLkk Mksof {Lk{kunLk ËuMkkE. Mðíktºk rLkËuoþf íkhefu {LkSLke «Úk{ rVÕ{ Ar÷Þk{kt yu{Lke Vuðhex hks fÃkqh - LkqíkLkLke òuze fk{ fhíke níke. yk çktLku AuÕ÷u MkwÄe yu{Lkk Vuðhex hÌkk. ¼khíkLkLkk rð¼ksLkLkk íkçk¬k Ãkh ykÄkrhík yk rVÕ{kt rð¼ksLk Ãkqðuo ÷knkuhLkk fuð÷ (hnu{kLk) MkkÚku þktrík (LkqíkLk)Lkkt ÷øLkLke ðkík yk÷u¾e Au. rð¼ksLk ÃkAe fuð÷ Ãkrhðkh Mkrník rËÕne{kt sELku ðMku Au, þktríkLku Akuze Ëu Au. þktrík ßÞkhu ÃkeAku fhíke rËÕne ykðu Au íÞkhu Ãkrík yLku Lkfkhe fkZu Au íkuÚke MkÓËÞLke WXkWøkeh Ar÷Þk (hks fÃkqh)Lku íÞkt yk©Þ ÷u Au. çktLku «u{{kt ÃkzeLku SðLk ðeíkkðu Au. ykŠÚkf ¼ªMk yLku Ãkkhkðkh {wMkeçkíkku ðå[u MkòoÞu÷e ç÷V {kMxhÚke {Lk{kunLk ËuMkkELke yLkku¾e MxkE÷ Q¼he. yk fkur{f {Lkøk{íkk WXkWøkeh þB{e fÃkqh çkkuMkLke íkqtzr{òS Ëefhe (MkkÞhkçkkLkw)Lkwt rË÷ Síkðk òíkkíkk ðuþkLíkh fheLku Ä{k÷ {[kðu Au. yu s þB{efÃkqh {LkSLkk ðuðkE çkLÞk. ç÷V {kMxh ¼÷u ^÷kuÃk økE, Ãkhtíkw {wtçkELkk ¼h[f ÷¥kkyku{kt MkkÞhkLke MfqxhMkðkhe yLku sL{kü{eLkk MkeLk{kt økku®ðËk ÷k hu... ðk¤wt þB{e fÃkqhLkwt Ä{k÷ økeík yksu Þ ÷kufku ÞkË fhu Au. þB{e fÃkqhLku [{fkðeík çkËík{eÍ™e rLk»V¤íkk ÃkAe {LkSLke Vuðhex suBMk çkuLz rVÕ{ suðe BÞwrÍf÷ rfM{ík yþkuf fw{khLku ÷ELku çkLkkðe yu rVÕ{{kt rçkï[eík †eLkku ðuþ Äkhý fhu÷ku yLku çkrçkíkk Ãkwhw»kLkk Mðktøk{kt níke yLku yku.Ãke. LkGÞhLkwt fshk {nkuççkwíkðk÷k økeík yk òuzeLku ÷eÄu {nkuççkíkðk÷k økeík òuzeLku ÷eÄu ÷kufS¼u [zâwt níkwt. ykðwt ¢kuMk zÙu®Mkøk, {Lk{kunLk ËuMkkEyu s Mkki «Úk{ þY hu÷wt. yk{ íkuyku rMkLku{k{kt y&÷e÷íkkLkk ¼Þtfh rðhkuÄe níkk. Mkå[k sqXkLke MkV¤íkk ÃkAe {Lk{kunLk ËuMkkELke økýLkk yåAk rVÕ{ Mksof íkhefu Úkðk {ktze. ¼÷k çkqhk ¼ku÷k yLku hýrsíkLku hksuþ ¾LLkkyu ¾qçkeÃkqðof Ëk fheLku ðkn ðkn {u¤ðe. n{ ËkuLkku yLku hk{ ykih ~Þk{Lke zçk÷ hku÷ðk¤e s íkhfeçk {LkSyu ys{kðeLku VWrÕ{Lku rnx çkLkkðe níke. hksuþ ¾LLkkLku ©uc yr¼LkuíkkLkku yuðkuzo «ríkrcík rVÕ{ {uøkurÍLku ykÃÞku níkku. çku rnx rVÕ{ku hk{Ãkwh fk ÷û{ý (hýÄeh fqÃkhu Mkå[k sqXkLkk ¼ku÷k suðk hku÷ fhu÷ku) yLku ¼kE nku íkku yiMkk (rsíkuLÿ yLku þºkwæLk ®Mknkyu rðhkuÄk¼kMke ¼kEykuLkLku hkuÕMk ¼ðßÞk níkk. yk çku rVÕ{kuyu yu{fuzeLku rMk¥kuhLkk ËkÞfkLkk ykøk÷e nhku¤Lkk rLkËuoþfku MkkÚku çkuMkkze ËeÄk. yk øk÷o ÷øk ò rVÕ{{kt íku{ýu f{k÷ fhu÷e. fkrík÷ Xtze{kt þŠ{÷k xkøkkuhLku W»{k ykÃkðk síkkt þþe fÃkqh yLku øk¼oðíke çkLkkðu Au. yLkuf Mktfxku Ãkkh fÞko ÃkAe þŠ{÷k - þþe fÃkqhLkwt ÃkwLkŠ{÷Lk ÚkkÞ Au. yu{fuzeLke rVÕ{LkkMfu®xøk á~Þku Au. yk þkherhf W»{kLke


www.sandesh.com

4 {k[o h011

‘Lk òÛÞwt òLkfe LkkÚku fk÷u þwt ÚkðkLkwt Au.’ yksu Ëhuf {Lkw»ÞLkwt SðLk Wíkkh-[zkðÚke ¼hu÷wt Au íku{kt rMkLkuyr¼Lkuíkkyku Ãký çkkfkík hÌkkt LkÚke. suýu ¼rð»ÞLku æÞkLk{kt hk¾eLku ftRf çk[kðe hkÏÞwt íku{™u ËrhÿíkkLkku hkûkMk sÕËe ¼h¾e LkÚke þõÞku Ãkhíkwt rðíku÷k s{kLkk{kt fux÷kf f÷kfkhku yuðk Ãký Au suykuLkwt SðLk íkku hksþkne hÌkwt Ãkhtíkw {kuík r¼¾khe fhíkk Ãký çkËíkh {éÞwt. òýeyu yuðk f÷kfkhku rð»ku... þofkuLkk {Lk{kt n{uþk MknkLkw¼qríkLkwt Íhýwt Vqxu íkuðk hku÷ fhLkkhk ðrh»X yr¼Lkuíkk yLku Ãkȼq»ký yuðkuzoÚke MkL{krLkík yu.fu.ntøk÷ Ãkh Úkkuzk Mk{Þ Ãkqðuo {erzÞkLkwt æÞkLk økÞwt ßÞkhu ntøk÷ Mkknuçku ònuh{kt sýkÔÞwt fu, nðu íku{Lke ÃkkMku Vwxe fkuze Ãký çk[e LkÚke. nkz {kMkÚke çkLku÷wt þhehLku xfkðe hk¾ðk {kxu íku{Lk {rnLku 15000 YrÃkÞk sux÷ku ËðkykuLkku ¾[o ¼kuøkððku Ãkzu Au. suLkk {kxu íkuyku Mkûk{ LkÚke. nk÷ ftøkk¤ fhíkk Ãký çkËíkh StËøke íku Sðe hÌkkt Au. ¾ih ntøk÷ Mkknuçk {kxu ËuhMkðuh LkkýkrfÞ MknkÞLkku ÄkuÄ sYh ðÌkku. Ãkhtíkw ¼khíkeÞ rVÕ{ $zMxÙeÍ{kt AuÕ÷k 40 ð»ko MkwÄe þkMkLk fhLkkhk rðíku÷k s{kLkkLkk ¼q÷kR yLku rðMkhkR økÞu÷k yuðk fux÷kÞu f÷kfkhku Au suyku Mk{ÞMkh LkkýkrfÞ {ËË Lk {¤íkk Lk íkku {kºk ftøkk¤ çkLke økÞkt Ãkhtíkw ¼khíkeÞ rMkLku{k Wãkuøku íku{Lkk {]íÞwLke Ãký LkkUÄ Lk ÷eÄe. yk{ Ãký ¼khíkLke rVÕ{ $zMxeÍu rðíku÷k s{kLkkLkk sqLkk f÷kfkhku MkkÚku ykuh{kÞwt ðíkoLk Ëk¾ÔÞwt Au. òu fu, rVÕ{Lkk CMYK

Ë

hkò Úke hft MkwÄeLke MkVh

ykuV xÍÙuf k÷k sLkf®Mkn

rLk{koíkkrLkËuoþfku,÷u¾fku,fBÃkkuÍMko yLku økkÞfkuLku Mk{Þkíkthu Úkkuze ½ýe «þtMkk {¤íke hne Au Ãkhtíkw su íkuLkk ðkMíkrðf heíku nfËkh Au íkuðk yurzxMko,ykurzÞkuøkúkVMko, {ufyÃk ykŠxMx, MxLx {uLk yLku swrLkÞh ykŠxMx ytík MkwÄe fkuR Ãký «fkhLke ¢urzx {u¤ÔÞkt ðøkh s økw{Lkk{ ËwrLkÞk{kt ¾kuðkR økÞkt Au. íku{Lkwt yÂMíkíð yLku yku¤¾ çkÒku Mk{ÞLkk ðnuý{kt LkkçkqË ÚkR økÞkt Au. Ãkkï økkÞf {kunB{Ë hVeLkk fku-Mkªøkh yuðk ¾kLk {MíkkLk su{ýu hVe Mkknuçk òuzu ÞkËøkkh Ëuþ¼Âõík økeík ‘ðíkLk fe hkn {u ðíkLk fu Lkkisðk þneË nku’ økkÞwt níkwt. íkuyku SðLkLkk ytrík{ rËðMkku{kt r¼¾khe çkLke økÞkt níkkt yLku {wtçkRLke nkS y÷e Ëhøkkn ÃkkMku ¼e¾ {ktøkíkk {ktøkíkk s íku{Lkwt {kuík ÚkÞwt níkwt. ðe{e yLku fw¬w Lke nk÷ík íkku íku{LkkÚke Ãký çkËíkh hne níke. çkeykh rVÕ{Lkk çkuLkh nuX¤ çkLku÷e rVÕ{ ‘n{hks’ Úkfe ðe{e sux÷e sÕËe [[ko{kt ykðe yux÷e s íðhkÚke íkuLke fkhrfËeoLkwt ÃkíkLk ÚkÞwt. yuðwt fnuðk{kt ykðu Au fu,ßÞkhu ðe{eLku rVÕ{ku{kt hku÷ {¤íkk çktÄ ÚkÞkt íÞkhu íku fku÷ øk÷oLkk hufux MkkÚku òuzkR økR níke òu fu, íkuLkk fkuR XkuMk Ãkwhkðk nk÷ {kuswË LkÚke. ðe{e ßÞkhu {]íÞwt Ãkk{e íÞkhu ytrík{ ûkýu íkuLke Mkkhðkh ÃkwALkkÁ íkuLkku fkuR r{ºk fu, MLkunesLk nkuÂMÃkx÷Lkk ËkËhk [Zâku Lk níkku. Ãkkt[ rVÕ{ VuÞh yuðkuzo SíkLkkhe {eLkk fw{kheLke Mxkuhe ðÄw xÙusuze Ähkðu Au. fnuðkÞ Au fu, Ãkkrhðkrhf Mk{MÞkykuLku ÷eÄu s yk rMkLkuíkkhefk ËkYLke ÷¥ku [ze økR níke. íkuLke {kuxk ¼køkLke {wze íkuLkku Ãkrík yuðku «kuzâwMkh,rzhuõxh f{÷ y{hkune

Ãk[kðe økÞku níkku. ßÞkhu {eLkk fw{khe çkktÿkLkk ^÷ux{kt {]íÞwt Ãkk{e íÞkhu íkuLkku ytrík{ MktMfkh fhðk sux÷e hf{ Ãký çk[e Lk níke. òu fu, {eLkkS ÃkkuíkkLkk Mk{Þ{kt ykŠÚkf heíku ½ýe MkæÄh yr¼Lkuºkeyku ÃkifeLke yuf níke íkuLku yuf rðþk¤ ÃkrhðkhLkwt Mk{ÚkoLk níkwt. {eLkkSLkk ík{k{ VkRLkkÂLþÞ÷ ÷uý-ËuýLkku rnMkkçk yk ÃkrhðkhLkk MkÇÞku s fhíkkt níkkt. suykuyu {eLkkSLke ík{k{ r{÷fík WÄRLke su{ fkuhe ¾kÄe. òu fu, yu Mk{Þu {wzeLkk hkufký fhðk {kxuLkk Ãký yksLke su{ yMktÏÞ rðfÕÃkku Lk níkkt. íku{s {kfuox Ãký yux÷wt rðMíkhu÷wt Lk níkwt. fËk[ yux÷k {kxu s SðLkLkk AuÕ÷k rËðMkku{kt {eLkkSLke nk÷ík ftøkk¤ suðe ÚkR níke. fkuR Ãký yr¼Lkuíkk {kxu MkkiÚke Ëw¾ËkÞe ðkík yu hnu Au fu, LkkýkLke ¾kÄ íkuLkk yÂMíkíð yLku íkuLkk Mkur÷rçkúxe MxuxMkLkk økúkVLku Ãký Ä{hku¤e Lkk¾u. [tÿ {kunLk MkkÚku Ãký ftRf yuðwt

s çkLÞwt níkwt. 1905 {kt sL{u÷k [tÿ{kunLk ðe þktíkkhk{Lke rVÕ{ ‘y{]ík {tÚkLk’Úke [[ko{kt ykÔÞkt íÞkh çkkË ykðu÷e íku{Lke rVÕ{ ‘Ãkwfkh’, ‘nw{kÞw’ yLku ‘þneË’ yu íku{Lku 50 Lkk ËþfkLkk MkwÃkhMxkh çkLkkðe ËeÄk níkkt Ãkhtíkw MkV¤íkkLkk LkþkÚke yr¼¼qík ÚkR ¼khíkLkku yk MkV¤ yr¼Lkuíkk swøkkh yLku ËkYLkk hðkzu [ze økÞku yLku yk çkÒku Ëw»kýkuyu íkuLku ftøkk¤ çkLkkðe ËeÄku. yuf Mk{Þu çkúkLzuz ËkY ÃkeLkkhku yk þÏMk SðLkLkk ytrík{ rËðMkku{kt n÷fe økwýðíkkLkku Ëuþe ËkY Ãkeíkku níkku. 43 ð»koLke W{hu íkuLkwt rLkÄLk ÚkÞwt. ytrík{ MktMfkhLkk Lkkýk íku{Lkk r{ºk yuðk {kuíke÷k÷u [qfÔÞkt su ËkYLke {nurV÷ku{kt n{uþk íku{Lke MkkÚku hnuíkku níkku. ½ýk ykuAk ÷kufku òýíkkt nþu fu, [tËw÷k÷ þknLkwt LkMkeçkLkk òuhu rVÕ{e ûkuºk{kt ykøk{Lk ÚkÞwt níkwt. 1926 {kt íku{Lke «Úk{ rLkËuorþík rVÕ{ ‘xkRrÃkMx øk÷o’ MkwÃkhrnx rLkðze yLku íku{Lkku rfM{íkLkku rMkíkkhku [{fe WXâku. 1929 {kt íku{ýu hýrsík MxwrzÞkuLke MÚkkÃkLkk Ãký fhe suLkk fkÞohík yr¼Lkuíkkyku fu.yuMk.Mknuøk÷ yLku {kuíke÷k÷ níkkt.

hksfÃkqh yLku LkhøkeMkLku [{fkðíke rVÕ{ ‘ÃkkÃke’ yLku íÞkh çkkË íku{Lkk s rLkËuoþLk{kt çkLku÷e ‘s{eLk fu íkkhu’ rVÕ{ çkkuõMk ykurVMk Ãkh WÄk {kÚku Ãkxfkíkkt [tËw÷k÷ {kLkrMkf heíku ¼ktøke Ãkzâkt níkkt. LkkýkLke sYrhÞkík Ãkqhe fhðk {kxu íku{ýu swøkkh yLku nkuMko hu®MkøkLkku ykþhku ÷eÄku yLku 25 LkðuBçkhLkk hkus $zMxÙeÍLkku yuf Mk{ÞLkku yk ÃkkðhVq÷ {uLk ftøkk¤ çkLkeLku yk ËwrLkÞk AkuzeLku n{uþk n{uþk {kxu [kÕÞku økÞku. «&™ yu Ãký ÚkkÞ fu, yk¾hu yk yr¼LkuíkkykuLkwt ykŠÚkf ÃkíkLk fuðe heíku ÚkR þfu ßÞkhu íkuykuLku MkkÁt {nuLkíkkýwt ykÃkðk{kt ykðíkwt níkwt. yu yhMkk{kt [rhºk yr¼LkuíkkykuLke íkw÷Lkk{kt (yþkuf fw{kh yLku «kýLku çkkË fhíkk) rLk{koíkk-rLkËuoþfku, økeíkfkhku yLku MktøkeíkfkhkuuLku MkkÁ [wfðýwt fhðk{kt ykðíkwt níkwt. òu fu, yu Mk{Þ{kt {kuxhfkhkuLke rf{ík Ãký LkSðe níke. fkuR f÷kfkh ÃkkMku yuf ÷k¾ YrÃkÞku nkuÞ íkku íku ÃkkuíkkLkwt ykr÷þkLk {fkLk ¾heËe þfíkku níkku. nfefík{kt yk f÷kfkhkuLkwt Ërhÿíkk{kt Sððk{hðkLkwt {wÏÞ fkhý Vwøkkðku hÌkku. fux÷kf yr¼Lkuíkkykuyu ¼rð»ÞLkku rð[kh fheLku y{wf Lkkýkyku çkUf{kt hkuõÞkt Ãkhtíkw íku hf{ Ãký ÃkuxLkku ¾kzku Ãkqhðk sux÷e {ÞkorËík níke. yksu yuf ÷k¾Lkk hkufký Ãkh çkuLfku ð»kuo Lkð xfk ÷u¾u Lkð nòh YrÃkÞk ÔÞks ykÃku Au. {rnLkk ÷u¾u økýeyu íkku yk ÔÞks yuf nòh sux÷wt Ãký Lk ÚkÞwt fnuðkÞ. ykx÷e LkSðe hf{{kt Wt{hLkk Z¤íkk Ãkzkðu ÃknkU[u÷ku fkuR f÷kfkh ÃkkuíkkLkku hkuStËk ¾[o yLku {urzf÷ rçk÷ fuðe heíku ¼he þfu. ½ýk yLÞ yr¼Lkuíkkyku Ãký Au suyku ¼qíkfk¤{kt hkòþkne SðLk SÔÞkt Ãkhtíkw íkuykuLkwt {kuík Ërhÿíkk{kt ÚkÞwt. òýeíkk økeíkfkh økw÷k{ yu{ ËwhkLke suykuLku Mkkunhkçk {kuËe rVÕ{ku{kt økkðk {kxu ÷RLku ykÔÞkt níkkt íku{Lkwt {]íÞw {wtçkRLke þuheyku{kt ¼e¾ {ktøkíkk-{ktøkíkk ÚkÞwt níkwt. [rhºk yr¼Lkuíkk «rËÃk fw{khLku íku{Lkk ÃkrhsLkku fku÷fkíkkLkk Lk‹Mkøk nku{{kt {qfe ykÔÞkt níkkt. ßÞkt yuMxux rz÷h «rËÃk fwtzr÷ÞkLkwt íku{Lkk Ãkh æÞkLk økÞwt. fwtzr÷Þk íku{Lku ½hu ÷RLku ykÔÞkt yLku çkkË{kt íÞkt s «rËÃk fw{khLkwt {]íÞwt LkeÃkßÞwt. fwtzr÷Þkyu «rËÃkfw{khLkk SðLk Ãkh yuf rVÕ{ Ãký çkLkkðe níke. òu fu, nsw MkwÄe fkuRyu yk rVÕ{ òuR LkÚke. ‘y÷çku÷k‘ suðe MkwÃkhrnx rVÕ{kuLkwt rLk{koý fhLkkhk yLku økeíkk çkk÷e MkkÚku ‘¼ku÷e Mkqhík rË÷ fu ¾kuxu, Lkk{ çkzu ykih ËþoLk Akuxu’Lke økeík Ãkh zkLMk fheLku ÞwðkykuLkwt rË÷ SíkLkkhk ¼økðkLk ËkËkyu Ãký ÃkkuíkkLkku [uBçkwhLkku çktøk÷ku, MxwrzÞku yLku rf{íke fkhku ík{k{ ði¼ð yuf s Íkxfu økw{kðe ËeÄku. çkkË{kt íkuyku ËkËhLke [k÷{kt hnuíkk níkkt. ½h [÷kððk {kxu íku{Lku sqrLkÞh ykrxMx çkLkðwt Ãkzâwt. 4 Vuçkúwykhe 2002 Lkk hkus íkuyku {]íÞwt ÃkkBÞkt íÞkhu íku{Lke ykMkÃkkMk fkuR Ãký Mktøkk-MktçkÄe Lk níkkt. hk{kÞý{kt {tÚkhkLke ¼qr{fk ¼sðLkkhe yr¼Lkuºke ÷r÷íkk Ãkðkh ßÞkhu ÃkkuíkkLkk ^÷ux{kt {]íÞw Ãkk{e íkuLkk w[kh rËðMk çkkË ÷kufkuLku yk ytøkuLke òý ÚkR níke. ‘çkisw çkkðhk’ rVÕ{Úke «rMkrØLkk rþ¾hu ÃknkU[u÷k ¼hík ¼q»kýu ÃkkuíkkLke ík{k{ r{÷fík sqøkkh{kt økw{kðe ËeÄe. çkkË{kt íku{ýu {wtçkRLke [k÷ku{kt hnuðkLkwt þY fÞwO. LkwíkLk, {Äwçkk÷k yLku r{Lkkfw{khe suðe yr¼Lkuºkeyku MkkÚku rVÕ{e ÃkzËu [{fu÷k ¼hík ¼q»kýLkwt {kuík Ãký ftøkk¤ yðMÚkk{kt ÚkÞwt níkwt. yLÞ f÷kfkhku suðk fu, fuMxku {w¾So, {wfhe, fuyuLk ®Mk½, LkrËhk, ��kª[w fÃkqh, MkíÞuLk fÃÃkw,rðsÞ yhkuhk, Mkw÷ku[Lkk, Yrçk{kÞMko Ãký ÃkkuíkkLke [qÃkrfËe yLku ykŠÚkf yf¤k{ýLkk fkhýu yfk¤u {kuíkLku ¼uxâkt níkkt. su{Lkk {]íÞwtLke LkkuÄ Lk íkku íku{Lkk «þtMkfku ÷R þõÞkt Lk íkku yk rMkLku $zMxÙeÍ.

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

rðþk÷ ¼khîks xwtfe fkhrfËeo{kt s rðþk÷ ¼khîksLke økýíkhe õ÷krMkf rVÕ{ Mksof íkhefu Úkðk ÷køke Au. ¾kMk íkku yuf ÃkAe yuf MkkrníÞf f]ríkyku ÃkzËkt Ãkh WíkkhðkLke íku{Lke ykðzíkLku çkÄkyu Mk÷k{ fhðe Ãkze Au. Mkkík ¾qLk {kV ð¾íku íkuýu Vhe yuf ð¾ík Mkkrçkík fhe ËeÄwt Au, fu ðkíkko ÃkhÚke rVÕ{ fu{ çkLku...

hËþoLkLke MkV¤ ©uýeykuLke ðkík ykðu yux÷u støk÷ çkqf ÞkË ykðu. støk÷çkqf ÞkË ykðu yux÷u íkuLkwt xkEx÷ MkkUøk støk÷ støk÷ Ãkíkk [÷k ni... ÞkË ykðu. yu økeík ÞkË ykðu íkku nðu rðþk÷ ¼khîksLku Ãký ÞkË fhòu. yu økeíkLkk Mktrøkíkfkh yux÷u yksLkk rzhuõxh rðþk÷ ¼khîks. W¥kh «ËuþLkk {tøk÷ Ãkktzu VuE{ þnuh r{hX{kt sL{u÷k rðþk÷u çkkur÷ðqzLke fkhrfËeoLke þYykík MktøkeíkÚke fhu÷e. {tøk÷ Ãkktzuyu ykkÍkËe {kxu ¢ktríkLke r[Lkøkkhe [ktÃku÷e íkku rðþk÷u MkkrníÞ{ktÚke ©uc rVÕ{ku çkLkkððkLke ¢ktrík MksoðkLke þYykík fhe Au. rðþk÷Lku MkkrníÞ-MktøkeíkLkku Y{kLke þku¾ ðkhMkk{kt {éÞku Au. yu{Lkk rÃkíkk hk{ ¼khîks rnLËe çkuÕx{kt òýeíkk frð-økeíkfkh Au. rðþk÷Lku LkkLkÃkýÚke MktøkeíkLkku þku¾. yu LkkLkk níkk íÞkhu Ãký ÄqLkku íkiÞkh fÞuo hk¾íkk. rðþk÷ 12 ð»koLkk ÚkÞk íÞkhu íkuLkk rÃkíkkyu yuf ð¾ík rðþk÷Lke yku¤¾ký BÞqrÍf rzhuõxh W»kk ¾LLkk MkkÚku fhkðe. W»kk ¾LLkkyu MktøkeíkLke íkòuo{kt AqÃkkÞu÷k MktøkeíkfkhLku yku¤¾e ÷eÄku yLku ÃkkuíkkLke rVÕ{ ‘Þkh fMk{’{kt yu ÄqLkLkku WÃkÞkuøk Ãký fÞkuo. yu heíku rðþk÷Lkku rVÕ{ ÷kELk{kt «ðuþ ÚkÞku. W»kk ¾LLkkyu s Vhe ð¾ík rVÕ{ ‘ðnu{’ {kxu rðþk÷Lkk MktøkeíkLkku WÃkÞkuøk fÞkuo. yu ð¾íku nsw rðþk÷Lkku fku÷usfk¤ [k÷íkku níkku yLku íkuLku ykþk ¼kUMk÷u MkkÚku fk{ fhðkLke íkf {¤e økE. rðþk÷Lku íkku {kiò ne {kiò. rËÕneLkwt «økrík {uËkLk íÞkt Þkuòíkk òíkòíkLkk {u¤kðzkyku {kxu Mk{k[khku{kt [{fíkwt hnuíkwt nkuÞ Au. rðþk÷Lku [{fkððk{kt Ãký «økrík {uËkLkLkku ykz-fhíkku Vk¤ku Au. rËÕneLke ©ehk{ fku÷us{kt ¼ýíke ð¾íku «økrík {uËkLk{kt fkuE {uËLke ¼uøke ÚkE nkuÞ íkku íÞkt rðþk÷ Mktøkeík rÃkhMkðk ÃknkU[e síkku. yksu rðþk÷ Ãkh økw÷ÍkhLke ½uhe AkÃk nkuðkLke ðkík òýeíke Au. yuf fkÞo¢{ ð¾íku rðþk÷Lke {w÷kfkík økw÷Íkh MkkÚku ÚkE. økw÷Íkhu rðþk÷Lkwt Mktøkeík Mkkt¼éÞw yLku {Lkku{Lk Lk¬e fhe ÷eÄwt fu ykÃkýku rþ»Þ {¤e økÞku! økw÷Íkhu s rðþk÷ ÃkkMku støk÷ çkqf, yur÷Mk ELk ðLzh÷uLz ðøkuhu {kxu Mktøkeík íkiÞkh fhkðzkÔÞwt. Ëhuf ð¾íku rðþk÷ økw÷ÍkhLku «¼krðík fhíkk hÌkk. yk¾hu økw÷Íkhu ÃkkuíkkLke rVÕ{ ‘{kr[Mk’Lke MktøkeíkMkßòLke sðkçkËkhe rðþk÷Lkk ¾¼u Lkk¾e. rðþk÷u Ãký yu s íkfLku ÃkkuíkkLke rVÕ{ frhÞhLkku x‹Lkøk ÃkkuELx çkLkkððkLkwt

Ëw

07

yuzÃxuþLkLkku nuz{kMxh

Lk¬e fÞwO nkuÞ yu{ yuðwt íkku Mktøkeík ykÃÞwt fu yu rVÕ{ {kxu íkuLku ‘yuMk.ze.çk{oLk yuðkuzo’ yuLkkÞík ÚkÞku. rðþk÷ {kxu ¾wþk{rËË ¾wþk{rËËLke ÂMÚkrík níke. yu ÃkAe rðþk÷u ‘MkíÞk’, ‘[k[e 420’ ðøkuhu rVÕ{ku{kt Mktøkeík ykÃÞwt. Ãký íkuLku Mktøkeíkfkh íkhefu fkhrfËeo Ãkwhe fhðe Lk níke. íkuýu rVÕ{ {u®føk Ãkh nkÚk ys{kÔÞku. {q¤ yu f÷kfkh níkku yux÷u íkuLkk Ãkh çkÄkLku rðïkMk ¾hku, fu ykLkk fk{{kt Mkkð Lkk¾e Ëuðk suðwt Lknª nkuÞ. MkuõMkrÃkÞhLkk ykrþf rðþk÷u rVÕ{Lke Mxkuhe {kxu ßÞkt íÞkt nðkríkÞk {khðkLku çkË÷u MkuõMkrÃkÞhLku s Mxkuhe hkErxtøkLkwt fk{ MkkUÃke ËeÄwt. {ík÷çk fu MkuõMkrÃkÞhu Mkkzk [khMkku-Ãkkt[Mkku ð»ko Ãknu÷k ÷¾u÷e ðkíkkoyku ÃkhÚke s rVÕ{ çkLkkðkLke þhYykík fhe. ‘{ufçkuÚk’ ÃkhÚke ‘{fçkq÷’ çkLkkðe yLku ‘ykuÚku÷ku’ ÃkhÚke ‘yku{fkhk’ çkLkkðe. MkËeyku Ãknu÷k ÷¾kÞu÷e ðkíkko ykÃkýe ykMkÃkkMk s çkLke hne nkuÞ yux÷e nËu ÃkhVuõx yuzuÃxuþLk fheLku rðþk÷u çkÄkLku ÃkkuíkkLke ûk{íkk çkíkkðe ËeÄe. MkuõMkrÃkÞh WÃkhktík íku ËËoLkkf økÍ÷kuLkk WËwo Mksof çkrþh çkÿLkku Ãký [knf Au. rðþk÷Lke rVÕ{ku y{wf ÷uð÷ fhíkkt Ÿ[e nkuðkLkwt ðÄw yuf fkhý yu fu íku{ýu nkur÷ðqz ¾uh¾kt rzhuõxh £ktrMkMk Vkuzo fÃkku÷kLkk Mkux Ãkh fk{ fhu÷wt Au. ‘ÞwÚk rðÄkWx ÞwÚk’ rVÕ{ çkLke hne níke íÞkhu ÷Äe÷u íkkr÷{ nðu íkuLku fk{ ykðe hne Au. rðþk÷ økeík-Mktøkeík çkÄk{kt [t[wÃkkík fhe ÷u Au. fku÷usfk¤{kt «uÞMke {ktÚke ÃkíLke çkLku÷e hu¾k ÃkkMku õÞkhuf økeík Ãký økðkzkðu Au. Ãkkuíku Ãký økeík økkðkLkwt ÃkMktË fhu Au. yku{fkhk{kt yku MkkÚke hu....

uVkR÷ k « e þ u Ë h Ãk

økeík{kt rðþk÷Lkku ftX Mkkt¼¤e þfkÞ Au. hu¾k òufu rðþk÷Lku yktxu yuðe økeíkfkh Au. hu¾kLkk økkÞu÷k økeíkku{kt ‘Lk{f R~f fk...’, ‘økw÷k÷’Lkwt ‘hkýkS...’ ðøkuhu òýeíkk Au. rðþk÷Lku rVÕ{ søkík{kt ÷kELk Ëkuhe ykÃkðkLkwt fk{ økw÷Íkhu fhu÷wt. yux÷u økw÷ÍkhLku yu ÃkkuíkkLkk økwhw {kLku Au. rðþk÷-hu¾k çkLLku ÃkkuíkkLkwt fk{ økw÷Íkh MkknuçkLku çkíkkÔÞk ÃkAe s ykøk¤ ðÄkhu Au. økw÷Íkh Ãký íkuLkk fk{Úke ¾wþ Au. yux÷u s íkku yuf ð¾ík økw÷Íkhu fnu÷wt fu nðu rðþk÷ rVÕ{ku çkLkkðu Au, yux÷u {khu çkLkkððkLke sYh LkÚke.. ðkn õÞk çkkík ni...

MkkuÕshe fhe Ãknu÷e rVÕ{ çkLkkðe þçkkLkk ykÍ{eLke {fze rVÕ{ ÞkË nþu.1996{kt rðþk÷ ríkYðLktÚkÃkwh{{kt rVÕ{ VuÂMxð÷{kt nkshe ykÃkðk økÞu÷k. íÞkt íku{ýu Ãkku÷uLzLk rzhuõxh r¢MxkuV M÷kuÔMkfeLke rVÕ{ òuE. yu ð¾íku s {Lkku{Lk Lk¬e fhe ÷eÄwt fu rVÕ{ çkLkkððe yu fhðk suðwt fk{ Au. íkuLkk {Lk{kt yuf Mxkuhe h{íke níke yLku yu {kxu þçkkLkk ykÍ{eLku fkMx fhðkLkku rð[kh níkku. þçkkLkk ykÍ{e yu ð¾íku sÞÃkwh{kt økkuz{ÄhLkk þq®xøk{kt ÔÞMík níkk. rðþk÷ yu rVÕ{Lkwt Mktøkeík ykÃke hÌkku níkku yux÷u þçkkLkk ykÍ{e MkwÄe ÃknkU[ðkLkku fkuE «&™ Lk níkku. Ãký yu{ þçkkLkk {uz{ {kLku! yuÞ ÃkkAk yuf Mktrøkíkfkh suLku rVÕ{ çkLkkððkLkk y¼h¾k òøÞk nkuÞ yuLke rVÕ{{kt fk{ fhkÞ.. þçkkLkk ykÍ{eLku íku{ýu Mxkuhe Mk{òðe. þçkkLkkyu økku¤ økku¤ sðkçkku ykÃÞk. yk¾hu ^÷kEx{kt rðþk÷u íkuLku rVÕ{ Mk{òðe yux÷u íku{ýu nk Ãkkze ËeÄe. þçkkLkkyu nk Ãkkze ËeÄe íkku ftE Úkkuze rVÕ{ çkLke òÞ! fkðrzÞk õÞktÚke fkZðk? rðþk÷u ËkuMíkkhku ÃkkMku nkÚk ÷tçkkÔÞku yLku çkÄkyu 11-11 nòhLke {ËË fhe. yu heíku MkkuÕshe fhe rVÕ{ þY fhe. þçkkLkk ykÍ{e òufu {Vík fk{ fhðk íkiÞkh ÚkÞu÷k yux÷u íkuLkk ¾[oLke fkuE r[tíkk Lk níke. rVÕ{ çkLke økE, rhr÷Í ÚkE yLku [[ko Ãký ÚkE. íÞkt MkwÄe íkku çkÄw çkhkçkh [kÕÞw Ãký LkVk-LkwfMkkLkLkwt MkhðiÞw fkZâwt íÞkhu ¾çkh Ãkze fu rVÕ{Lkk fkhýu ¼kE©e 12 ÷k¾Lkk ¾kzk{kt Wíkhe økÞk Au! yk ¼uòt{khe fhíkk íkku Mktøkeíkfkh s hÌkku nkuík íkku Mkkhwt nkuík yuðku rð[kh Mk˼køÞu støke LkwfMkkLke ÃkAe Ãký rðþk÷Lku Lk ykÔÞku. Ãknu÷e rVÕ{{kt LkwfMkkLk ¼÷u økÞwt Ãký rVÕ{ íkku çkLkkððe s Au. íkuLkk yu ÍLkqLku «íkkÃku s ykÃkýe ÃkkMku yksu yuf Mkkhku rzhuõxh Au...

Ä Lkx¢ufh y˼qík ËwrLkÞk hsw fhíke rVÕ{ Ëq

hÚke çkk¤fkuLke fkuE rVÕ{ ¾kMk fheLku LkkŠLkÞk xkEÃkLke ÷køku yuðk ÃkkuMxh ík{khe Lkshu Ãkzâk nþu. yu rVÕ{Lkwt rnLËe Lkk{ h¾kÞw Au, yuf y˼qík ËwrLkÞk yLku ytøkúuS Lkk{ Ä Lkx¢ufh. nuhe Ãkkuxh, yur÷Mk RLk ðLzh÷uLz yLku LkkŠLkÞk «fkhLke çkk¤fkuLke økýkíke (Ãký {kuxkykuLkuÞ hMk Ãkzu yuðe) rVÕ{Lke rMkrhÍ{kt yk ÷uxuMx rVÕ{ Au. 1920Lkk ð»koLkk ÂMðíÍh÷uLzLkk rðÞuLkk þnuhLke ðkík Au. Lkð ð»koLke {uhe çkÄk çkk¤fkuLke {kVf h{fzkt MkkÚku ÃkkuíkkLkku Mk{Þ ÃkMkkh fhíke nkuÞ Au. íkuLkku íkkuVkLke ¼kE {uõMk ð¤e {uheLku nuhkLk fhíkku hnuíkku nkuÞ Au. yLku {kíkk-rÃkíkk ÃkkMku íkku õÞkt Mk{Þ nkuÞ {uhe íkhV æÞkLk ykÃkðkLkku! yuf÷e-yuf÷e Vhíke {uheLku sYh nkuÞ Au, fkuE Mkkhk ËkuMíkkhLke. yuðk{kt r¢Mk{Mk ykðe ÃknkU[u yLku {uhe íkhV rðþu»k ÷køkýe Ähkðíkk ytf÷ yk÷çkxo íkuLkk {kxu yuf Zªøk÷e ÷E ykðu Au. hkíku Zªøk÷e ÷E h{íke {uhe ÃkkuíkkLke fÕÃkLkk{kt yu Zªøk÷eLku Sðíke fhe Ëu Au. Sðíke-òøkíke ÚkÞu÷e ®Zøk÷e ÃkkuíkLku Lkx¢ufh íkhefu yku¤¾kðu Au. {uheLke yuf÷íkk íkku Ëqh ÚkkÞ Au yLku MkkÚku Lkðk søkíkLke MkVh Ãký þY ÚkkÞ Au. Lkx¢ufh {uheLku ÃkkuíkkLke MkkÚku yuf fkÕÃkrLkf søkík{kt ÷E òÞ Au. íÞkt çkÄk s h{fzkt Lkx¢ufhLke {kVf Sðíkk Au. yux÷wt s Lknª yu çkÄk Sðíkk h{fzkt ÃkkuíkkLke MkkEÍ fhíkk ËMkuf økýk {kuxk Ãký Au. Ãknu÷e Lkshu Mkkun{ýe ÷køkíke yu ËwrLkÞk ¾íkhLkkf Ãký Au. ÷ktçkk Ëktíkkuðk÷k ôËhkuLke yuf MkuLkk yLku íkuLkku MkuLkkÃkrík hkò {kýMkkuLku ¾ík{ fhðkLkwt «ý ÷ELku çkuXku nkuÞ Au. yíÞkh MkwÄe {ò s fhkðíkk rVÕ{{kt nðu {w~fu÷e þY ÚkkÞ Au. {q»kfMkuLkk Lkx¢ufhLku Ãkfze ÷u Au. {uhe, {uõMk yLku çkeò fux÷ktf Mkkhk h{fzktyku Lk¬e fhu Au, fu ykÃkýu Lkx¢ufhLku Akuzkðþwt. yu ÃkAe MkíkT-yMkíkT ðå[u støk þY ÚkkÞ Au. rVÕ{ Ä Lkx¢ufh Lkk{Lkk s Lkkxf ÃkhÚke çkLku÷e Au.

CMYK

02

þw¢ðkh


06

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

03

ykìMfh yuðkuzoLke Mk{økú ÔÞðMÚkk y{urhfLk ‘yufuzu{e ykuV {kuþLk rÃkõ[h yuLx ykxoTMk’ Mkt¼k¤u Au. yk MktMÚkk s AuÕ÷k ykX ËkÞfkÚke Mk{khkun Þkusíke ykðe Au. 1928-29{kt ßÞkhu MktMÚkkLke MÚkkÃkLkk ÚkE íÞkhu yuðkuzo {kxu fkuE Lkk{ Lk¬e ÚkÞwt Lk níkwt. Ãký yuðkuzo ykÃkðkLkku yu Lk¬e níkwt, íku {kxuLke xÙkuVe Ãký çkLke [qfe níke. 1928{kt s {uxÙku økkuÕzrðLk {uÞh (®MknLkk {nkuhkðk¤wt yu{Syu{)Lkk rzhuõxh fuxrhf røkçMkLku xÙkuVeLke rzÍkELk Ãký çkLkkðe Lkk¾e níke (íkuyku yufuzu{eLkk 36 ÃkifeLkk yuf MÚkkÃkf níkk). yu ð¾íku MktMÚkkLke ÷kÞçkúuhe{kt yuf {køkohuxk nurhf Lkk{Lke {rn÷k ÷kÞçkúurhÞLk níke. íkuLkwt æÞkLk ykìMfhLke xÙkuVe Ãkh Ãkzâwt yLku çkku÷e QXe: ‘yhu, yk xÙkuVe íkku {khk fkfk ykìMfh suðe ÷køku Au!’ íkuLkk fkfkLkwt Lkk{ ykìMfh ÃkkEhuMk níkwt Ãký yu{ ftE yu {rn÷kLkk fnuðk {kºkÚke Úkkuzwt xÙkuVeLkwt Lkk{ Ãkze òÞ! yu ÃkAe 1930{kt yuf Ãkºkfkhu ynuðk÷{kt yk

Ëh ð»kuo Vuçkúy w khe ykðu yux÷u ytøkúS u rVÕ{ s{kík{kt ykìMfh yuðkuzLo ke [[ko þY ÚkkÞ. f{LkMkeçku ykìMfh ònuhkík ð¾íku ykÃkýu íÞkt çksuxLke çkçkk÷ [k÷íke nkuÞ yux÷u ykìMfh rðþu ¾kMk [[koLkku yðfkþ hnuíkku LkÚke. yk ð¾íku 83{ku ykìMfh Mk{khkun íkku Ãkqhku ÚkE [qõÞku Au íÞkhu ykÃkýu yuðkuzo rðþu Úkkuze rðøkíkku òýe ÷Eyu...

økwshkíke LkkxfLku ykìMfh yuðkuzo MkkÚku þwt ÷uðk-ËËuðk?

kR÷ V u k « e þ u ÃkhË k ¾t¼kÞíkk ÷r÷í

xÙkuVe {kxu ykìMfh þçË ðkÃkÞkuo. fkuE Lkk{ Lk níkwt yu{kt yk Lkk{ {éÞwt yux÷u çkÄkyu yu Lkk{ ðkÃkhðkLke þYykík fhe ËeÄe. çkMk íÞkhÚke ykìMfh Lkk{ «[r÷ík ÚkÞwt. çkeS fÚkk yuðe Au, fu ykìMfh Lkk{ çkuèe zurðMk Lkk{Lke yr¼LkuºkeLkk Ãknu÷k ÃkríkLkk Lkk{ ÃkhÚke ÷uðkÞwt Au. Mkk[wt ¾kuxwt su nkuÞ yu Ãký yufuzu{eyu 1939{kt xÙkuVe {kxu ykìMfh s Mk¥kkðkh ònuh fhe ËeÄwt. {q¤ Lkk{ òufu ‘yufuzu{e yuðkuzo Vkuh {urhx’ Au. nkÚk{kt ík÷ðkh ÷ELku Q¼u÷e ÔÞÂõíkLke çkLku÷e yu xÙkuVeLke Ÿ[kE Mkkzk çkkh #[ Ÿ[e yLku 3.85 rf÷kuøkúk{ ðsLkLke nkuÞ Au. xeLk, fkuÃkh ðøkuhuLkk r{©ýÚke çkLku÷e ÄkíkwLke çkLku÷e yu xÙkuVe Ãkh 24 fuhux MkkuLkkLkwt Ãkz [zkðu÷wt nkuÞ Au. y÷çk¥k, 1941Úke 1944 ðå[u rðïÞwØLkk fkhýu xÙkuVe çkLkkððk {kxu ÄkíkwLke yAík níke. yu ð¾íku Ã÷kMxh{ktÚke xÙkuVeyku çkLkkðu÷e! MkkrníÞ {kxu òýeíkk ßÞkuso çkLkkoz þkìLkwt Lkk{ ykìMfhLke ÞþøkkÚkk{kt Ãký Ëso ÚkÞu÷wt Au. 1938{kt ykðu÷e rVÕ{ ‘rÃkø{ur÷ÞLk’ {kxu íku{Lku çkuMx yuzÃxuz M¢eLkÃ÷uLkku ykìMfh {¤u÷ku. yu rVÕ{ yu s Lkk{ Ähkðíkk çkLkkozçkkçkwLkk Lkkxf ÃkhÚke çkLku÷e níke. ykìMfh Mðefkhðk íkuyku nksh Lknkuíkk hne þõÞk yu y÷øk ðkík Au. yLku yk ònuhkíkLkkt 13 ð»ko Ãknu÷kt íkuyku MkkrníÞLkku ykìMfh Lkkuçku÷ «kEÍ íkku {u¤ðe s [qõÞk níkk. nðu yu

fkxqoLk søkíkLkk rÃkíkk{n ðkìÕx rzÍLkeLku 22 yLku 4 ykuLkhhe yu{ fw÷ 26 ykìMfh {¤u÷k Au. yuf s ð»ko{kt MkkiÚke ðÄw [kh ykìMfh {u¤ððkLkku rð¢{ Ãký íku{Lkk Lkk{u Au. ðÄw yuf rð¢{ yu Au fu íkuyku SðLk{kt fw÷ 60 ð¾ík ykìMfh {kxu Lkkur{Lkux ÚkÞu÷k! {rn÷kyku{kt yurzÚk nuÚk MkkiÚke ðÄw 35 ð¾ík ykìMfh {kxu Lkk{ktfLk Ëk¾÷ fhkðe þõÞk Au. økkihðøkkÚkk{kt økwshkíke MkkrníÞLke yuLxÙe ÚkkÞ Au. yuf økwshkíke ÷u¾fu Lkkxf rÃkø{ur÷ÞLkLkku økwshkíke{kt yLkwðkË fÞkuo níkku yLku yu økwshkíke f]rík ÃkhÚke rVÕ{ çkLku÷e: ‘Mktíkw htøke÷e!’ yhwýk EhkLkeyu yu rVÕ{{kt hku÷ fhu÷ku. y{urhfk{kt fur÷VkuŠLkÞk hkßÞLkku çkuð÷eo rnÕMk ykÃkýk {wtçkELkk ÷ku¾tzðk÷kLke su{ rVÕ{e nMíkeykuLkk s{kðzk {kxu òýeíkku Au. ynª s

ðqze yu÷Lk Lkk{Lkk çknw «rMkØ rzhuõxh ykìMfh{kt ‘çkuMx ykurhsLk÷ M¢eLkÃ÷u’ {kxu MkkiÚke ðÄw 14 ð¾ík Lkkur{Lkux ÚkÞkt Au. òufu íkuyku yuf s ð¾ík nksh hÌkkt níkkt. íkuyku yuf çkuLz{kt Ëh Mkku{ðkhu Ãkkðku ðøkkzðk òÞ Au. yuf ð¾ík ykìMfh Mk{khkunLkk rËðMku Mkku{ðkh níkku. íÞkhu íkuyku ø÷u{hÚke [fk[kIÄ Úkíkk Mk{khkunLku çkË÷u Ãkkðku ðøkkzðkLkk yXðkrzf ¢{Lku yLkwMkhu÷kt! 8949, rðÕMk nkÞh çkku÷ðzo Lkk{Lkk MkhLkk{u yufuzu{eLkwt {wÏÞ {Úkf ykðu÷wt Au. yu rMkðkÞ çkeòt Ãký çku rçk®Õzøkku yufuzu{eLku Mk{ŠÃkík Au. 1974{kt ‘ÃkuÃkh {wLk’ Lkk{f rVÕ{ {kxu xkxw{ yku’Lke÷ Lkk{Lke çkk¤kLku çkuMx MkÃkku‹xøk yuõxÙuMk íkhefuLkku yuðkuzo {¤u÷ku. ykuLkhhe {¤u÷k ykìMfhLku økýíkhe{kt ÷Eyu íkku rð¢{ Ãkkt[ ð»koLke þ÷eo xuBÃk÷Lkk Vk¤u òÞ Au. MkkiÚke {kuxe ðÞu ykìMfh «kó ÚkðkLkwt MkËT¼køÞ

suMkefk xuLzeLkk Lkk{u ÷¾kÞwt Au. íku{Lku ykìMfh xÙkuVe {¤e íÞkhu íkuyku ®sËøkeLkwt 80{wt ð»ko Sðe hÌkkt níkkt. yuðkuzo Lkkur{LkuþLkLke ðkík fheyu íkku MkkiÚke {kuxe ðÞu Lkkur{LkuþLk xkRxurLkf VuE{ ËkËe{k ø÷kurhÞk MxwyxoLku {¤u÷wt. Lkkur{LkuþLk ð¾íku íku{Lke ô{h níke 87 ð»ko. MkkiÚke {kuxe ô{hu çkuMx yuõxh {kxu ykìMfh {u¤ðLkkhk f÷kfkh Au nuLkhe VkuLzk. íku{Lku ‘ykuLk økkuÕzLk ÃkkuLz’ {kxu yuðkuzo {éÞku íÞkhu íkuyku 76 ð»koLkk níkk. òuLk VkuzoLku MkkiÚke ðÄw [kh ð¾ík çkuMx yuõxh {kxu yLku rnhkuELk{kt fuÚkrhLk nuÃkçkLkoLku MkkiÚke ðÄw [kh ð¾ík yufuzu{e yuðkuzo Vkuh {urhxLke xÙkuVe nktMk÷ ÚkE Au. furðLk yku’Lke÷ Lkk{Lkk xufrLkrþÞLk ykìMfh {kxu 20 ð¾ík Lkkur{Lkux ÚkÞk Au yLku yuf Ãký ð¾ík yuðkuzo ÷uðk Mxus Ãkh sðkLkwt yk{tºký {éÞwt LkÚke. yu heíku 1977Lke rVÕ{ ‘Ä x‹Lkøk ÃkkuELx’ yLku 1985{kt ykðu÷e ‘Ä f÷h ÃkÃko÷’ çkLLku rðrðÄ 11 fuxuøkhe {kxu Lkkur{Lkux ÚkÞu÷e Ãký yufuÞ yuðkuzo {éÞku s Lknª! nðu yuðkuzoLke ½ku»kýk ð¾íku ‘yuLz Ä ykìMfh økkuÍ xq..’ yuðk þçËku ðÃkhkÞ Au. 1989 Ãknu÷kt ‘yuLz Ä rðLkh EÍ...’ yu{ fnuðkíkwt níkwt. yksu íkku yufuzu{e yuðkuzo Mk{khkun nkur÷ðqzLkk fkuzuf rÚkÞuxh{kt ¼ÔÞ þkLkku-þkifík MkkÚku ÞkuòÞ Au. Ãký 1929{kt ÞkuòÞu÷ku Ãknu÷ku Mk{khkun ‘nkur÷ðqz hwÍðuÕx nkuxu÷’{kt ÞkuòÞku níkku. íku{kt «ðuþ {Vík níkku íkkuÞ {kºk 250 sýk s ykðu÷k. yu{ktÞ ÃkkAk 36 MkÇÞku íkku yufuzu{eLkk MÚkkÃkfku s níkk! Mk{khkun{kt su xÙkuVe ykÃkðk{kt ykðu íkuLkk Ãkh fkuELkwt Lkk{ LkÚke nkuíkwt. Mk{khkun Ãkíku yux÷u yu xÙkuVe Ãkhík ÷E ÷uðkÞ yLku çkkË{kt su-íku rðsuíkkykuLkkt Lkk{ íkuLkk Ãkh fkuíkheLku íku{Lkk ½hu ÃknkU[kze ËuðkÞ Au. ÷kuzo ykuV Ä ®høMk: rhxLko ykuV Ä rftøMk (2003), xkExurLkf (1997) yLku çkuLknh (1959)Lku MkkiÚke ðÄw 11-11 ykìMfh {¤u÷k Au. ykìMfh Mk{khkun ð¾íku Mkt¼rðík rðsuíkkyku yLku Lkku r {Lku x u z ÚkÞu ÷ k {nkLkw ¼ kðku {kLkw L keyku þw t Ãknu h þu íku L kk Ãkh VuþLksøkíkLke Lksh nkuÞ Au. {kuxkt {kuxkt Vu þ Lk fku à kku o h u þ Lkku Ãkku í kkLkk ðMºkku [esðMíkw y ku ykì M fh rðsu í kk Úkðk sE hnu ÷ k Mxkh-íkkhefkyku Ãknu h u yu {kxu «ÞíLkþe÷ nkuÞ Au. yuðkuzo ÃkAe su-íku VuþLk ftÃkLke Mkøkðo ònuh fhe þfu fu swyku swyku yk nehku fu rnhkuELk íkku y{khk rzÍkELk fhu÷kt ð†ku Ãknuhe Mxus Ãkh økÞu÷kt. çkMk ÃkAe íkuLkk ÄtÄk{kt íkuS ykðu s ykðu.

ðk Lkk{ ðk¤e rVÕ{ nsw íkku Auf ykìõxkuçkh{kt ykððkLke Au. yþVkf {fhkýe Ãknu÷e ð¾ík yk rVÕ{Úke rLkËuoþLk rðï{kt ykðe hÌkk Au. ¼kE yþVkf yk Ãknu÷kt ðeh, ðu÷f{, rËðkLkøke yLku ÃkkXþk¤k suðe rVÕ{ku{kt yurz®xøkLke sðkçkËkhe rLk¼kðe [wõÞk Au. fku÷usLkk rðãkÚkeoLkwt ÷ð-çkð, {Míke {òf, þhkhík ðå[u Ãký yk rVÕ{{kt «u{ rðþu yksLkk ÞwðkLkku fux÷k økt¼eh Au yu Ëu¾kzkÞwt Au. yÍe{ yLku VuÚk yk rVÕ{Úke ÃkzËkt Ãkh ÃkÄhk{ýe fhe hÌkk Au. ðkíkkoLke sYrhÞkíkLku æÞkLk{kt hk¾eLku Lkðk [nuhkykuLku íkf ykÃkðk{kt ykðe nkuðkLke rzhuõxh MkknuçkLke Ë÷e÷ Au. yuðwt Ãký fnuðk{kt ykðu Au, fu yk rVÕ{ 2.2 fhkuz ÞwðkLkkuLke rð[khÄkhkLku «ríkçktrçkík fhþu. ËuþLkk ÞwðkLkku «u{, Ãkkur÷rxõMk, Ëuþ, frhÞh, fwxwtçk ðøkuhu rðþu þwt rð[khu Au yu yk

yk

h½wðeh ÞkËðLku ÷xfíke Mk÷k{ yr¼LkÞLke þYykík õÞktÚke fhe? yk{ íkku økkÞfçkLkðk {køkíkku níkku Ãký yr¼LkÞ{kt ÍtÃk÷kÔÞk çkkË íku{ktÚke nwt çknkh Lk Lkef¤e þõÞku. 10 ð»kkuo MkwÄe Lkkxfku{kt fk{ fhíkku hÌkku ÃkAe {wtçkE ykÔÞku. ðå[u rVÕ{ ÃkkuMxh çkLkkðkLkwt fk{ Ãký fhíkku. {wtçkELkwt ykf»koý níkwt... Lkk S, {Lku ¾çkh níke fu {khk nkEx-çkkuze nehku çkLkðk ÷kÞf íkku LkÚke s. Aíkkt {U Mkt½»ko fÞkuo yLku Auðxu {Lku MkV¤íkk {¤e. Ãký çkkur÷ðqz{kt xfðk {kxu {wtçkE Lku s MkuLxh çkLkkðwt Ãkzu Lku! ík{u ÃkkuíkkLku fuðku yr¼Lkuuíkk {kLkku Aku?... {uÚkz? rçk÷fw÷ Lknª. {Lku ÃkkuíkkLku nwt çknw ¾hkçk yuõxh ÷køkw Awt. Lkk Mkh, {khku «&™ níkku fu ík{u {uÚkkurzf÷ yr¼Lkuíkk Aku fu MÃkkuLxurLkyMk? ¼E, nw t íkku Ãkku í ke òíkLku MÃkku L xu r LkyMk

AuÕ÷u rÃkÃkr÷ ÷kEð{kt [{fu÷k yk f÷kfkhLku íkuLkk ¾hçk[zk [nuhk {kxu çkÄkyu ÞkË hkÏÞk s nþu. LkkLke Ãký {n¥ðÃkqýo ¼qr{fk fhe íku{ýu ËþofkuLkk rË÷{kt [ku¬Mk E{us çkLkkðe Au (MðÞt V q í ko ) f÷kfkh s {kLkw t Aw t . {khe íkku yu ð e s {kLÞíkk Au fu ðÄw yÇÞkMkÚke Ãký ðkík çkøkze òÞ Au . nk yu x ÷w t ¾hw t fu nw t M¢eÃxLku Ãkq h u à kq h e fku h kýu Ãký LkÚke {q f íkku . rÃkÃk÷e ÷kEð ÃkAe fkuE rVÕ{ LkÚke fhe... nk, fkhý fu fkuE ÃkzfkhsLkf Ãkkºk {éÞwt LkÚke yLku MxwrzÞkuLkk LkknfLkk yktxkVuhk fhðkLkwt nwt ÃkMktË fhíkku LkÚke. ík{khku fkuE {Lkøk{íkku hku÷... yk{ íkku ½ýkt Au. yu{ktLkk fux÷kf økýkðwt? (nMku Au) yr¼ÞLkLkk ÃkÚk Ãkh nsw íkku nwt çkk¤f s Awt. nsw {trs÷ ½ýe Ëqh Au. yux÷u nwt íkku {kÁ fk{ fhíkku hnwt Awt.

ykX Mkk÷ çkkË

ykX ð»koLkk ðLkðkMk ÃkAe fks÷ yøkúðk÷Lku çkkur÷ðqz{kt he-yuLxÙe {¤e Au. ynª çkkswLkk Vkuxk{kt Ëu¾kíke fks÷ yu{ yuf sxfu yku¤¾kE òÞ yuðk {kuxk fk{ íkuýu fÞko LkÚke. Ãknu÷e ð¾ík yu yiïÞko hkÞLke çknuLkÃkýe íkhefu õÞwt nku økÞkLkk rVÕ{{kt ykðe níke. nðu yk 25 ð»kuo ÃknkU[u÷e fLÞk íkr{÷{kt Ä{k÷ {[kðe [wfu÷e rVÕ{ ®Mkøk{Lke rnLËe rh{uf{kt ykðe hne Au. yu rVÕ{{kt íku ysÞ ËuðøkLk MkkÚku nþu. {wtçkE{kt økúußÞwyuþLk fhe [wfu÷e fks÷ {økÄehk yLku ð]tËkðLk{ suðe íku÷wøkw rVÕ{ku{kt fk{ fhe [wfe Au. yu Akuhe nðu Vhe çkkur÷ðqz{kt ykðe hne Au. ÷uxTMk ðuEx..

yk

rVÕ{{kt ËþkoðkÞwt Au. ÷ktçkk Mk{ÞÚke ÃkzËk Ãkh ¾kMk [{fkhk Lk çkíkkðe þfu÷k Mkrík»k fkirþf Ãký yk rVÕ{{kt Ëu¾kþu. rV÷{{kt çkeò Ãký ½ýk Lkk{e[k rMkíkkhk-rMkíkkheyku Au, su{Lkk Lkk{ku nk÷íkk íkçk¬u ònuh fhðk{kt ykÔÞk LkÚke. nfefík{kt rVÕ{ yuf MkMÃkuLMk, fku{uze yLku BÞqrÍf÷ ÷ð MxkuheLkwt r{©ý Au. rVÕ{{kt ÃkkrfMíkkLke çkuLz ‘s÷’Lkwt Ãký ÃkhVku{oLMk suðk {¤þu. íkku ð¤e çku yktíkhhk»xÙeÞ økkÞfku yu Ãký ÃkkuíkkLkku ftX rVÕ{{kt huzâku Au. íkku yk çkÄw ykÃkýu rVÕ{ ykðu yLku yu{kt hMk Ãkzu íkku òuE þfþwt.

CMYK

CMYK

fMk{ Mku fMk{ Mku...


04

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

rVÕ{{kt fk{ {u¤ððwt {w~fu÷ Au

CMYK

òu

½ýe ¾he rVÕ{Lkwt ÃkkuMxh òuELku s Lk¬e Úkíkwt nkuÞ Au fu rVÕ{ òuðe fu Lknª. rVÕ{kuLkk MðYÃkLke {kVf ÃkkuMxhLkkt MðYÃkku Ãký çkË÷kÞkt Au. y÷çk¥k, øk{u íkuðk {kfuo®xøk Vtzk Aíkkt rVÕ{Lkkt ÃkkuMxMkoLke yrLkðkÞoíkk yfçktÄ Au..

Þ{÷k Ãkøk÷k rËðkLkk{kt [{fu÷e fw÷hks htÄkðkyu ÃkkuíkkLke Ãknu÷e s rVÕ{Úke [knfkuLke MktÏÞk ðÄkhe ËeÄe Au. rMkrhÞ÷Lku fkhýu íku Ãknu÷uÚke s ÷kE{ ÷kEx{kt níke yu{kt yk rVÕ{yu íkuLku çkkur÷ðqz{kt «ðuþLkwt Ã÷uxVku{o Ãkwhwt Ãkkzâwt Au.

Míkk{kt õÞktÞ rÚkÞuxh ykðíkwt nþu íkku ÃkkuMxh Ãkh íkku Lksh Ãkze s nþu. rÚkÞuxh Lk nkuÞ íkku Ãký Ëeðk÷ku, Úkkt¼÷k, Mkçk MxuþLkLkkt çkkuõMk yLku yuðkt íkku yLkuf MÚk¤ku nþu ßÞkt rVÕ{Lkkt ÃkkuMxhku Lkshu Ãkzíkkt hnu. çknw LkkLkkt økk{ nkuÞ íkku yu{kt ÃkkuMxhku Lk nkuÞ yu ðkík Mkk[e çkkfe íkku íkk÷wfk {ÚkfÚke {ktzeLku {nkLkøkh MkwÄe ÃkkuMxh hksÔÞkÃkf Au. y¾çkkh, xeðe, hurzÞku fu çkeò fkuE Mk{k[kh {kæÞ{ fhíkkt ÃkkuMxh îkhk rVÕ{ rðþu òýfkhe {u¤ðLkkhku ðøko yksu Ãký ½ýku {kuxku nþu. yu rËðMkku ÞkË nþu ßÞkhu ‘{wøk÷-yuykÍ{’Lkk økŠðc Ãk]Úðehks fÃkqh fu ‘ntxhðk÷e’Lkk ÃkkuMxh{kt LkkrËÞk fu ‘nhõÞwr÷Mk’{kt Ëkhk rMktnLke rMkõMk Ãkuf çkkuze òuELku rVÕ{ òuðk Sð ÷÷[kÞku nþu. rVÕ{e ÃkkuMxhku MktËuþkLkwt xw-ðu {kæÞ{ økýe þfkÞ. ònuh{kt Úkkt¼÷k Ãkh ÷økkðu÷kt ÃkkuMxh íkku rVÕ{ rLk{koíkk su MktËuþ ykÃkðk {ktøkíkk nkuÞ yu ykÃkíkk nkuÞ Au. Ãký ÷kufku yu ÃkkuMxh Ãkh ÃkkuíkkLke f÷{ [÷kðe ÃkkuíkkLkku MktËuþku Ãký hsq fhíkk nkuÞ Au. fkuE r^Õ{{kt yr{íkk¼Lku {qAku Wøkkze ËeÄe nkuÞ íkku ð¤e fkuE rVÕ{Lke øk{íke rnhkuELkLkk økk÷ Ãkh nkuX [eíkhe ËeÄk nkuÞ. òu ÃkkuMxhku çkMk MxuþLk fu hu÷ðu MxuþLkLke {qíkhze suðe søÞkyu ÷køÞkt nkuÞ íkku søÞk «{kýu r[íkhk{ýkLke f÷k{kt Úke{ çkË÷kíke hnu yLku Lk Úkðk òuEyu yuðe søÞkyu ykŠxÂMxf VuhVkhku Ëu¾kðk ÷køku!

h

fw÷hks htÄkðk

4 {k[o h011

05

ÃkkuMxh: rVÕ{kuLkwt ykE-ffkzo

CMYK

ík{u Þ{÷k Ãkøk÷k rËðkLkk òuE nþu íkku ík{Lku íkuLke rnhkuELk{kt ftEf ykf»koýLkwt ík¥ð ÷køÞwt nþu. yu rnhkuELkLke Ãknu÷e s rVÕ{ níke yux÷u çkÄk yku¤¾íkk nkuÞ yuðwt sYhe LkÚke. yu Ãktòçke rnhkuELkLkwt Lkk{ Au fww÷hks htÄkðk. fw÷hks rVÕ{ku{kt ykðíkk Ãknu÷k rMkrhÞ÷ku{kt fk{ fhe [wfe Au. MkkÚku MkkÚku íku Ãktòçke rVÕ{ku{kt Ãký fk{ fhíke hnu Au. Þ{÷k Ãkøk÷k Ãknu÷k íkuýu r[Lxw S Lkk{Lke yuf Ãktòçke r^Õ{ fhu÷e. òufu yu rVÕ{Lke ¾kMk LkkUÄ ÷uðkE Lk níke. Ëhr{ÞkLk fw÷hksLku Þ{÷k Ãkøk÷k {¤e økE. yu rVÕ{ ÃkAe fw÷hks Ãkh VMxo rVÕ{ VMxo MkfMkuMkLkku rMk¬ku ÷køke økÞku Au. íkuLke MkkÚku Úkkuze [ex-[ux.. rVÕ{Lkk [ku-íkhV ð¾ký Mkkt¼éÞk ÃkAe nðu fuðwt ÷køku Au? yVfkuMko, ykE rV÷ økqz! Ãknu÷e s rVÕ{ nkuÞ yLku yu{kt MkV¤íkk {¤u íkku ykLktË fkuLku Lk ÚkkÞ? rMkrhÞ÷ ÃkAe íku Ãktòçke rVÕ{ku fu{ þY fhe ËeÄu÷e? nwt {q¤ Ãktòçke Awt yux÷u ËwrLkÞk{kt øk{u íÞkt ÃknkU[w Ãký Ãktòçk MkkÚku {khku Lkkíkku hnuðkLkku. xeðe yLku rVÕ{ y÷øk y÷øk {kæÞ{ Au yLku {Lku çkLLku{kt fk{ fhðkLke EåAk Ãknu÷uÚke s níke. Ãktòçke rVÕ{kuLkku {khk ½zíkh{kt ½ýku Vk¤ku Au. yu yLkw¼ð {Lku {khe Ãknu÷e rnLËe rVÕ{{kt fk{ ÷køÞku. ðÄw{kt {Lku çkkur÷ðqz{kt òuEyu yuðwt fk{ Lk {¤u íÞkhu nwt Ãktòçke rVÕ{ku{kt ÷køke òW Awt. Þ{÷k Ãkøk÷k rËðkLkk {kxu íkkhwt rMk÷uõþLk fuðe heíku ÚkÞwt? {U rVÕ{Lku ÃkMktË fhe yLku rVÕ{yu {Lku ÃkMktË fhe yuðwt fne þfkÞ. yufåÞw÷e nwt yuf rËðMk Mk{eh fkŠýfLku {¤ðk økÞu÷e. yu ð¾íku íkuyku fkuE çkeS rVÕ{ fhe hnu÷k. yu ð¾íku íku{ýu {khk Vkuxkuøkúk^Mk òuÞk. yLku íku{Lku ÷køÞwt fu nwt íku{Lke MkkrnçkkLkk fuhuõxh{kt Vex ÚkE þfwt yu{ Awt. yu{ýu {Lku ðkík fhe fu íkuyku yk «fkhLke rVÕ{ çkLkkðe hÌkk Au. íkkhu yu rVÕ{{kt fk{ fhðwt Au? yu{ ÃkwAe íku{ýu {Lku M¢eÃx ykÃke yLku {U íkuLkku yÇÞkMk fhe rVÕ{Lke nk Ãkkze ËeÄe. yu heíku yufçkeòyu yufçkeòLke ÃkMktËøke fhe. Mkkrnçkk MkkÚku íkkhe ÃkMkoLkkr÷xe {u[ ÚkkÞ Au ¾he? nk, nwt ytøkík StËøke{kt Mkkrnçkk suðe s Awt. fËk[ yux÷k {kxu s yu hku÷ {Lku ykuVh ÚkÞku. Mkkrnçkk ÃkzËk Ãkh çknw Mkg Ëu¾kÞ Au, Ãký íkuLke StËøke{k Lkòfík Ãký Au. rVÕ{{kt {khu {kºk Q¼k Q¼k ntMkðkLkwt LkÚke ykðíkwt. {khk ¼køku ÃkVkuo{oLMk Ãký ykÔÞwt Au. yu ðkík s {khk {kxu ykLkËËkÞf Au. Ëuyku÷ rºkÃkwxe MkkÚku fk{ fhðkLkku yLkw¼ð fuðku hÌkku? {khk Mk˼køÞ Au, fu {Lku yuf MkkÚku 3 ÃkuZe MkkÚku fk{ fhðk {éÞwt Au. Äh{S, MkLLke Ëuyku÷ yLku çkkuçke ºkýuÞLke MxkE÷ y÷øk y÷øk Au. Äh{uLÿS {kxu Ãkrhðkh{kt yux÷wt çkÄw {kLk Au, fu yu ßÞkhu ðkík þY fhu íÞkhu çkkfeLkk çkÄk [wÃk ÚkE síkkt. MkLke yLku çkkuçke Ëuyku÷ Mkux Ãkh çkÄkLkku ÏÞk÷ hk¾íkkt. yux÷u rVÕ{Lkk þq®xøk ð¾íku y{Lku ¾qçk {ò Ãkzíke. LkkLkk ÃkzËuÚke {kuxk ÃkzËu ykððkLkwt fuðwt ÷køÞwt? nwt ßÞkhu rVÕ{e frhÞh íkhV Ãkk Ãkk Ãkøk÷e ¼he hne níke íÞkhu {Lku {khk ½ýk [knfkuyu Lkk Ãkkzu÷e fu nwt LkkLkku ÃkzËku Lk Akuzwt. íku{Lkk fnuðk «{kýu {Lku MkV¤íkk fhíkk LkwfMkkLk sðkLke Mkt¼kðLkk ðÄkhu níke. çkeS çkksw nwt ÷ktçkk Mk{ÞÚke Mkt½»ko fhíke níke. {khe Äehs ¾wxe hne níke. MkV¤íkk {¤u fu Lk {¤u Ãký nwt rVÕ{{kt ¼køÞ ys{kððk {kxu {hrýÞk «ÞkMkku fhe hne níke. nðu {Lku Mk{òÞ Au fu rVÕ{{kt fk{ {u¤ððwt yu çknw {w~fu÷ Au. ynª Lkuxð‹føk ðøkh ík{u fk{ fhe þfíkk LkÚke. Lkuxð‹føk yux÷u {kºk n¤íkkt {¤íkkt hnuðwt yux÷wt s Lknª. Ãký rVÕ{ RLzMxÙe{kt økkuzVkÄh økýkíkk ÷kufkuLku ík{khk fk{Lke Ãký ¾çkh Ãkzðe òuEyu. ðÄw{kt ík{u fk{ fhðk WíMkwf Aku yuðku {uMkus Ãký íku{Lkk MkwÄe ÃknkU[u yu sYhe Au. ½uh çkuXk ykuVh {¤u yuðe ðkíkku Mkt¼¤kÞ yu Mkk[e? Lkk, yuðe ðkíkku Mkkð ¾kuxe Au. fkuE LkðkurËík fu Mkt½»kohík f÷kfkh yu{ fnuíkk nkuÞ fu y{Lku ½uh çkuXk V÷kýwtZefýwt fk{ {éÞwt íkku yu íkÆLk ¾kuxe ðkík Au. nk, ykr{h ¾kkLk fu yr{íkk¼ fu yiïÞko hkÞ suðk xku[Lkk f÷kfkhkuLku ½uhçkuXk ykuVh ykðíke nkuÞ Au. Ãký yu çkÄk ÃkkuíkkLke òíkLku Mkkrçkík fhe [wõÞk Au. LkkLkk ÃkzËuLkk MkV¤íkk Akuze ynª ykðíkk zh Lk ÷køÞku? swyku MkknMk ðøkh íkku fkuE MkV¤íkk {¤ðkLke LkÚke. ík{khu ykøk¤ ðÄðwt nkuÞ íkku ðnu÷k {kuzk fkuE MkknMk íkku fhðwt s hÌkwt. {U yøkkW fÌkwt yu{ nwt rnLËe rVÕ{ku{kt fk{ fhðk ÃkuþLkux níke. {khe Ãknu÷k Ãký ½ýk f÷kfkhku LkkLkk ÃkzËkt ÃkhÚke {kuxk ÃkzËkt Ãkh ykðe [wõÞk Au yLku MkV¤ ÚkÞk Au. íkku ð¤e fux÷kf f÷kfkhku çkLLku ÃkzËkt Ãkh fk{ fhíkkt hnu Au. {khe Mkk{u yu çkÄk WËknhýku nksh níkk yux÷u ykþtfkyku ðå[u Ãký ÍtÃk÷kðe ËeÄwt yLku Ãkrhýk{ çkÄkLke Mkk{u Au.

þw¢ðkh

ÃkkuMxh [knfku Ëw÷o¼ ÃkkuMxhku {kxu støke rft{ík [qfððk íkiÞkh nkuÞ Au. 1927{kt hsq ÚkÞu÷e MkkÞLMk rVõþLk rVÕ{ {uxÙkuÃkkur÷MkLkk ÃkkuMxhLkkt 3 s Lktøk níkkt. yu ð¾íku íkuLke nhkS ÚkE íÞkhu íkuLke rft{ík 6,90,000 zkì÷h WÃksu÷e. yuf zkì÷hLkk 45 YrÃkÞk økýeLku [k÷eyu íkku yu ÃkkuMxhLke ¼khíkeÞ rft{ík ÚkkÞ YrÃkÞk 3,10,50, 000. Ä çkúkRz ykuV £uLfuLMkxkkELk Lkk{Lke rVÕ{Lkwt ÃkkuMxh çkeò LktçkhLkwt MkkiÚke {kU½wt ÃkkuMxh Au. 1935{kt ykðu÷e yu nkuhh rVÕ{Lkwt ÃkkuMxh 3 fhkuz 7 ÷k¾ YrÃkÞk{kt ðu[kÞwt Au. yu rVÕ{Lkkt Ãký rðrðÄ 3 ÃkkuMxh çkLÞkt níkkt su{ktÚke yksu yuf s nÞkík Au. [knfku íkku RåAíkk nkuÞ fu ÃkkuMxhku ÃkkuíkkLkk ½h{kt yLku swðkrLkÞkyku {kxu nkuMxu÷Lke Ëeðk÷{kt ÷køku. Ãký yuðwt þõÞ LkÚke çkLkíkwt. fux÷kf fkheøkhku òufu ÃkkuMxhkuLku yk¾uyk¾kt W¾uzðkLkku «ÞkMk fhe Vhe íkuLkwt RÂåAík søÞkyu rðMÚkkÃkLk fhðk «ÞkMk fhíkk hnuíkk. y÷çk¥k, yu fk{ ðes¤eLkk [{fkhu {kuíkezkt Ãkhkuððk suðwt y½hwt hnuíkwt yLku íku{kt MkV¤ ÚkLkkh rMkftËhÚke shk Ãký f{ Lk økýkíkku. yuf Mk{Þu nkÚkÚke çkLkíkkt yLku yksu ykÄwrLkf xufTLkku÷kuSLkk Mknkhu AÃkkíkkt ÃkkuMxhkuLkwt {n¥ð nðu hne hneLku çkÄktLku Mk{òðk ÷køÞwt Au. Ãkrhýk{ yu ykÔÞwt fu sqLkkt ÃkkuMxhkuLke rz{kLz ðÄðk {ktze Au. ÃkurhMk, ÷tzLk, çkŠ÷Lk yLku xkuhuLxku rVÕ{ VuÂMxð÷{kt økÞk ð»kuo nkÚk çkLkkðxLkkt çkkur÷ðqz ÃkkuMxhkuLkwt «ËþoLk Ãký ¼hkÞwt níkwt. {òLke ðkík yu

yuMk.yu{.yuMk. ytMkwò Lkk{Lkk zkìõÞw{uLxhe rVÕ{ {ufh rVÕ{ ÃkkuMxhLkk sçkhk þku¾eLk Au. íku{Lke ÃkkMku Ãkkt[ nòh fhíkkt ðÄkhu rVÕ{Lkkt ÃkkuMxh Au. ykðk ÃkkuMxh Mktøkúknfku Ëuþ{kt ½ýk Au. y{urhfLk rVÕ{ RÂLMxxâqxu íkku ð¤e yku÷ xkE{ økúux økýe þfkÞ yuðkt 100 ÃkkuMxhLkwt r÷Mx Ãký çknkh Ãkkzâwt Au. nkur÷ðqz{kt íkku çkuMx ÃkkuMxh MÃkÄko Ãký ÞkuòÞ Au. Ëh ð»kuo W¥k{ ÃkkuMxh {kxu ELkk{ku ònuh ÚkkÞ Au. ÃkkuMxh Mksofku ÃkkuMxh çkLkkðíke ð¾íku s yk ELkk{ {¤u yu «fkhu íkiÞkhe fhíkkt nkuÞ Au.

Au fu ¼khík{kt çkLkíkkt ÃkkuMxhkuLkk Ëuþ{kt fkuE ÷uðk÷ LkÚke Ãký £ktMk, MÃkuLk, ÂMðíÍh÷uLz yLku MkkWËe yhurçkÞk{kt íkuLke ¼khu rz{kLz Au. ¼khík{kt íkku

uxo{ ÃkkuMxh {k nðu nkÚku ÃkkuMxh çkLkkðíkk f÷kfkhku þkuÄðk Ãký sqLkkt ÃkkuMxh þkuÄðk sux÷kt s y½hk Au. ¼khík{kt òufu LkuþLk÷ rVÕ{ ykfkoRÔÍ ykuV RÂLzÞkyu ÃkkuMxhkuLkku Mktøkún hkÏÞku Au, Ãký yu {ÞkorËík Au. ßÞkhu fkuE rVÕ{ ÷kuf hku»kLkku ¼kuøk

çkLkðkLke nkuÞ íÞkhu Ãký Ãknu÷ku ¼kuøk ÃkkuMxhLkku ÷uðkÞ Au. yu Ãký ÃkkuMxhLkku yuf økýíkhe{kt Lk ÷uðkÞu÷ku WÃkÞkuøk Au. V÷kýe rVÕ{Lkkt ÃkkuMxh çkkéÞkt fu Vkzâkt yuðk Mk{k[khku WA¤íkk hnuíkk nkuÞ Au. íkku ð¤e LkrMkhwÆeLk þknLkku zkÞ÷kuøk, Vxk ÃkkuMxh rLkf÷k nehku íku{Lke yku¤¾ suðku çkLke økÞku Au. ðkík yux÷uÚke yxfíke LkÚke. ÃkkuMxhkuyu nehku MkßÞko Ãký Au. òýeíkk fkxqorLkMx ykh.fu.÷û{ý íku{Lkk Mkt½»kofk÷eLk rËðMkku{kt ÃkkuMxhku r[íkhíkk. yksu rððkË {kxu ðÄw yLku f¤k {kxu ykuAk òýeíkk yuðk yu{.yuV.nwMkiLk {q¤ ÃkkuMxh{ufh níkk. økÞk ð»kuo çknw [[koÞu÷e rVÕ{ ‘rÃkÃk÷e ÷kEð’{kt LkíÚkkLkk {kuxk¼kELkku hku÷ fhíkk f÷kfkh h½wðeh ÞkËð ÃkkuMxh r[íkhíkk r[íkhíkk yu®õxøk ÷kELk{kt ÃknkUåÞk Au! ¼khíkeÞ rVÕ{kuLkk RríknkMk MkkÚku s ÃkkuMxhLkku

RríknkMk þY ÚkkÞ Au. {qtøke rVÕ{Lkk Þwøk{kt çkkçkwhkð ÃkuRLxhu ÃkkuMxhkuLke þYykík fhe nkuðkLkwt rVÕ{ RríknkMkfkhku LkkUÄu Au. 1924{kt ykðu÷e rVÕ{ ‘fÕÞký ¾rsLkk’Lkwt ÃkkuMxh MkkiÚke sqLkwt ¼khíkeÞ rVÕ{ ÃkkuMxh {LkkÞ Au. yu MksoLk çkkçkwhkðLkwt s níkwt. {qtøke rVÕ{kuLkkt òufu çknw ykuAkt ÃkkuMxh WÃk÷çÄ Au Ãký 1940Lkk ËkÞfkLkkt ÃkkuMxhku «{ký{kt ykuAk Ëw÷o¼ Mkkrçkík ÚkÞkt Au. þYykík{kt ÃkkuMxhku çknw LkkLkkt hnuíkkt Ãký Äe{u Äe{u fË {kuxwt Úkíkwt økÞwt. ‘{wøk÷-yu-ykÍ{’ ÃkAe ÃkkuMxhku fË{kt {kuxkt Úkíkkt økÞkt. Äe{u Äe{u rVÕ{e ÃkkuMxh yuf Wãkuøk çkLkíkku økÞku. Ëhuf rVÕ{Mksofku Lk¬e ÚkÞu÷k f÷kfkhku ÃkkMku ÃkkuíkkLku òuEyu yuðkt ÃkkuMxhku çkLkkðzkððk ÷køÞk yLku çkkur÷ðqz Úkfe yuf r[ºkfkhkuLkku yk¾ku Lkðku Vk÷ ykÔÞku. fux÷ef ð¾ík ÃkkuMxh{kt ¼ÔÞíkk òuE rVÕ{ òuðk sEyu íkku AuíkhkÞkLke ÷køkýe ÚkkÞ. ½ýe ð¾ík yuðwt çkLkíkwt nkuÞ Au fu rLk{koíkk rVÕ{ MkwÄe ËþofkuLku ¾ut[ðk ¼zfkW ÃkkuMxhku çkLkkðíkk nkuÞ Au. fux÷ef ð¾ík ÃkkuMxhkuyu rVÕ{Lkwt rfM{ík çkËÕÞwt nkuÞ yuðk Ëk¾÷k Ãký LkkUÄkÞk Au. 1941{kt hsq ÚkÞu÷e ‘¾òLk[e’ rVÕ{Lku rh÷eÍ ð¾íku çknw Mkkhku «ríkMkkË {éÞku Lk níkku. Ãký økw÷k{ niËhLkk Mktøkeíkr{r©ík yu rVÕ{Lkkt økeíkku ÷kufkuLku çknw øk{e økÞu÷kt. yu ð¾íku r^Õ{Lkwt ÃkkuMxh çkË÷e íku{kt f÷kfkhku MkkÚku økeíkLke ÃktÂõíkyku Ãký ÷¾ðk{kt ykðe. yu ÃkAe Ëþofkuyu rVÕ{ òuðk ÷kELk ÷økkðe yLku ytíku rVÕ{ rnx hne.


06

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

03

ykìMfh yuðkuzoLke Mk{økú ÔÞðMÚkk y{urhfLk ‘yufuzu{e ykuV {kuþLk rÃkõ[h yuLx ykxoTMk’ Mkt¼k¤u Au. yk MktMÚkk s AuÕ÷k ykX ËkÞfkÚke Mk{khkun Þkusíke ykðe Au. 1928-29{kt ßÞkhu MktMÚkkLke MÚkkÃkLkk ÚkE íÞkhu yuðkuzo {kxu fkuE Lkk{ Lk¬e ÚkÞwt Lk níkwt. Ãký yuðkuzo ykÃkðkLkku yu Lk¬e níkwt, íku {kxuLke xÙkuVe Ãký çkLke [qfe níke. 1928{kt s {uxÙku økkuÕzrðLk {uÞh (®MknLkk {nkuhkðk¤wt yu{Syu{)Lkk rzhuõxh fuxrhf røkçMkLku xÙkuVeLke rzÍkELk Ãký çkLkkðe Lkk¾e níke (íkuyku yufuzu{eLkk 36 ÃkifeLkk yuf MÚkkÃkf níkk). yu ð¾íku MktMÚkkLke ÷kÞçkúuhe{kt yuf {køkohuxk nurhf Lkk{Lke {rn÷k ÷kÞçkúurhÞLk níke. íkuLkwt æÞkLk ykìMfhLke xÙkuVe Ãkh Ãkzâwt yLku çkku÷e QXe: ‘yhu, yk xÙkuVe íkku {khk fkfk ykìMfh suðe ÷køku Au!’ íkuLkk fkfkLkwt Lkk{ ykìMfh ÃkkEhuMk níkwt Ãký yu{ ftE yu {rn÷kLkk fnuðk {kºkÚke Úkkuzwt xÙkuVeLkwt Lkk{ Ãkze òÞ! yu ÃkAe 1930{kt yuf Ãkºkfkhu ynuðk÷{kt yk

Ëh ð»kuo Vuçkúy w khe ykðu yux÷u ytøkúS u rVÕ{ s{kík{kt ykìMfh yuðkuzLo ke [[ko þY ÚkkÞ. f{LkMkeçku ykìMfh ònuhkík ð¾íku ykÃkýu íÞkt çksuxLke çkçkk÷ [k÷íke nkuÞ yux÷u ykìMfh rðþu ¾kMk [[koLkku yðfkþ hnuíkku LkÚke. yk ð¾íku 83{ku ykìMfh Mk{khkun íkku Ãkqhku ÚkE [qõÞku Au íÞkhu ykÃkýu yuðkuzo rðþu Úkkuze rðøkíkku òýe ÷Eyu...

økwshkíke LkkxfLku ykìMfh yuðkuzo MkkÚku þwt ÷uðk-ËËuðk?

kR÷ V u k « e þ u ÃkhË k ¾t¼kÞíkk ÷r÷í

xÙkuVe {kxu ykìMfh þçË ðkÃkÞkuo. fkuE Lkk{ Lk níkwt yu{kt yk Lkk{ {éÞwt yux÷u çkÄkyu yu Lkk{ ðkÃkhðkLke þYykík fhe ËeÄe. çkMk íÞkhÚke ykìMfh Lkk{ «[r÷ík ÚkÞwt. çkeS fÚkk yuðe Au, fu ykìMfh Lkk{ çkuèe zurðMk Lkk{Lke yr¼LkuºkeLkk Ãknu÷k ÃkríkLkk Lkk{ ÃkhÚke ÷uðkÞwt Au. Mkk[wt ¾kuxwt su nkuÞ yu Ãký yufuzu{eyu 1939{kt xÙkuVe {kxu ykìMfh s Mk¥kkðkh ònuh fhe ËeÄwt. {q¤ Lkk{ òufu ‘yufuzu{e yuðkuzo Vkuh {urhx’ Au. nkÚk{kt ík÷ðkh ÷ELku Q¼u÷e ÔÞÂõíkLke çkLku÷e yu xÙkuVeLke Ÿ[kE Mkkzk çkkh #[ Ÿ[e yLku 3.85 rf÷kuøkúk{ ðsLkLke nkuÞ Au. xeLk, fkuÃkh ðøkuhuLkk r{©ýÚke çkLku÷e ÄkíkwLke çkLku÷e yu xÙkuVe Ãkh 24 fuhux MkkuLkkLkwt Ãkz [zkðu÷wt nkuÞ Au. y÷çk¥k, 1941Úke 1944 ðå[u rðïÞwØLkk fkhýu xÙkuVe çkLkkððk {kxu ÄkíkwLke yAík níke. yu ð¾íku Ã÷kMxh{ktÚke xÙkuVeyku çkLkkðu÷e! MkkrníÞ {kxu òýeíkk ßÞkuso çkLkkoz þkìLkwt Lkk{ ykìMfhLke ÞþøkkÚkk{kt Ãký Ëso ÚkÞu÷wt Au. 1938{kt ykðu÷e rVÕ{ ‘rÃkø{ur÷ÞLk’ {kxu íku{Lku çkuMx yuzÃxuz M¢eLkÃ÷uLkku ykìMfh {¤u÷ku. yu rVÕ{ yu s Lkk{ Ähkðíkk çkLkkozçkkçkwLkk Lkkxf ÃkhÚke çkLku÷e níke. ykìMfh Mðefkhðk íkuyku nksh Lknkuíkk hne þõÞk yu y÷øk ðkík Au. yLku yk ònuhkíkLkkt 13 ð»ko Ãknu÷kt íkuyku MkkrníÞLkku ykìMfh Lkkuçku÷ «kEÍ íkku {u¤ðe s [qõÞk níkk. nðu yu

fkxqoLk søkíkLkk rÃkíkk{n ðkìÕx rzÍLkeLku 22 yLku 4 ykuLkhhe yu{ fw÷ 26 ykìMfh {¤u÷k Au. yuf s ð»ko{kt MkkiÚke ðÄw [kh ykìMfh {u¤ððkLkku rð¢{ Ãký íku{Lkk Lkk{u Au. ðÄw yuf rð¢{ yu Au fu íkuyku SðLk{kt fw÷ 60 ð¾ík ykìMfh {kxu Lkkur{Lkux ÚkÞu÷k! {rn÷kyku{kt yurzÚk nuÚk MkkiÚke ðÄw 35 ð¾ík ykìMfh {kxu Lkk{ktfLk Ëk¾÷ fhkðe þõÞk Au. økkihðøkkÚkk{kt økwshkíke MkkrníÞLke yuLxÙe ÚkkÞ Au. yuf økwshkíke ÷u¾fu Lkkxf rÃkø{ur÷ÞLkLkku økwshkíke{kt yLkwðkË fÞkuo níkku yLku yu økwshkíke f]rík ÃkhÚke rVÕ{ çkLku÷e: ‘Mktíkw htøke÷e!’ yhwýk EhkLkeyu yu rVÕ{{kt hku÷ fhu÷ku. y{urhfk{kt fur÷VkuŠLkÞk hkßÞLkku çkuð÷eo rnÕMk ykÃkýk {wtçkELkk ÷ku¾tzðk÷kLke su{ rVÕ{e nMíkeykuLkk s{kðzk {kxu òýeíkku Au. ynª s

ðqze yu÷Lk Lkk{Lkk çknw «rMkØ rzhuõxh ykìMfh{kt ‘çkuMx ykurhsLk÷ M¢eLkÃ÷u’ {kxu MkkiÚke ðÄw 14 ð¾ík Lkkur{Lkux ÚkÞkt Au. òufu íkuyku yuf s ð¾ík nksh hÌkkt níkkt. íkuyku yuf çkuLz{kt Ëh Mkku{ðkhu Ãkkðku ðøkkzðk òÞ Au. yuf ð¾ík ykìMfh Mk{khkunLkk rËðMku Mkku{ðkh níkku. íÞkhu íkuyku ø÷u{hÚke [fk[kIÄ Úkíkk Mk{khkunLku çkË÷u Ãkkðku ðøkkzðkLkk yXðkrzf ¢{Lku yLkwMkhu÷kt! 8949, rðÕMk nkÞh çkku÷ðzo Lkk{Lkk MkhLkk{u yufuzu{eLkwt {wÏÞ {Úkf ykðu÷wt Au. yu rMkðkÞ çkeòt Ãký çku rçk®Õzøkku yufuzu{eLku Mk{ŠÃkík Au. 1974{kt ‘ÃkuÃkh {wLk’ Lkk{f rVÕ{ {kxu xkxw{ yku’Lke÷ Lkk{Lke çkk¤kLku çkuMx MkÃkku‹xøk yuõxÙuMk íkhefuLkku yuðkuzo {¤u÷ku. ykuLkhhe {¤u÷k ykìMfhLku økýíkhe{kt ÷Eyu íkku rð¢{ Ãkkt[ ð»koLke þ÷eo xuBÃk÷Lkk Vk¤u òÞ Au. MkkiÚke {kuxe ðÞu ykìMfh «kó ÚkðkLkwt MkËT¼køÞ

suMkefk xuLzeLkk Lkk{u ÷¾kÞwt Au. íku{Lku ykìMfh xÙkuVe {¤e íÞkhu íkuyku ®sËøkeLkwt 80{wt ð»ko Sðe hÌkkt níkkt. yuðkuzo Lkkur{LkuþLkLke ðkík fheyu íkku MkkiÚke {kuxe ðÞu Lkkur{LkuþLk xkRxurLkf VuE{ ËkËe{k ø÷kurhÞk MxwyxoLku {¤u÷wt. Lkkur{LkuþLk ð¾íku íku{Lke ô{h níke 87 ð»ko. MkkiÚke {kuxe ô{hu çkuMx yuõxh {kxu ykìMfh {u¤ðLkkhk f÷kfkh Au nuLkhe VkuLzk. íku{Lku ‘ykuLk økkuÕzLk ÃkkuLz’ {kxu yuðkuzo {éÞku íÞkhu íkuyku 76 ð»koLkk níkk. òuLk VkuzoLku MkkiÚke ðÄw [kh ð¾ík çkuMx yuõxh {kxu yLku rnhkuELk{kt fuÚkrhLk nuÃkçkLkoLku MkkiÚke ðÄw [kh ð¾ík yufuzu{e yuðkuzo Vkuh {urhxLke xÙkuVe nktMk÷ ÚkE Au. furðLk yku’Lke÷ Lkk{Lkk xufrLkrþÞLk ykìMfh {kxu 20 ð¾ík Lkkur{Lkux ÚkÞk Au yLku yuf Ãký ð¾ík yuðkuzo ÷uðk Mxus Ãkh sðkLkwt yk{tºký {éÞwt LkÚke. yu heíku 1977Lke rVÕ{ ‘Ä x‹Lkøk ÃkkuELx’ yLku 1985{kt ykðu÷e ‘Ä f÷h ÃkÃko÷’ çkLLku rðrðÄ 11 fuxuøkhe {kxu Lkkur{Lkux ÚkÞu÷e Ãký yufuÞ yuðkuzo {éÞku s Lknª! nðu yuðkuzoLke ½ku»kýk ð¾íku ‘yuLz Ä ykìMfh økkuÍ xq..’ yuðk þçËku ðÃkhkÞ Au. 1989 Ãknu÷kt ‘yuLz Ä rðLkh EÍ...’ yu{ fnuðkíkwt níkwt. yksu íkku yufuzu{e yuðkuzo Mk{khkun nkur÷ðqzLkk fkuzuf rÚkÞuxh{kt ¼ÔÞ þkLkku-þkifík MkkÚku ÞkuòÞ Au. Ãký 1929{kt ÞkuòÞu÷ku Ãknu÷ku Mk{khkun ‘nkur÷ðqz hwÍðuÕx nkuxu÷’{kt ÞkuòÞku níkku. íku{kt «ðuþ {Vík níkku íkkuÞ {kºk 250 sýk s ykðu÷k. yu{ktÞ ÃkkAk 36 MkÇÞku íkku yufuzu{eLkk MÚkkÃkfku s níkk! Mk{khkun{kt su xÙkuVe ykÃkðk{kt ykðu íkuLkk Ãkh fkuELkwt Lkk{ LkÚke nkuíkwt. Mk{khkun Ãkíku yux÷u yu xÙkuVe Ãkhík ÷E ÷uðkÞ yLku çkkË{kt su-íku rðsuíkkykuLkkt Lkk{ íkuLkk Ãkh fkuíkheLku íku{Lkk ½hu ÃknkU[kze ËuðkÞ Au. ÷kuzo ykuV Ä ®høMk: rhxLko ykuV Ä rftøMk (2003), xkExurLkf (1997) yLku çkuLknh (1959)Lku MkkiÚke ðÄw 11-11 ykìMfh {¤u÷k Au. ykìMfh Mk{khkun ð¾íku Mkt¼rðík rðsuíkkyku yLku Lkku r {Lku x u z ÚkÞu ÷ k {nkLkw ¼ kðku {kLkw L keyku þw t Ãknu h þu íku L kk Ãkh VuþLksøkíkLke Lksh nkuÞ Au. {kuxkt {kuxkt Vu þ Lk fku à kku o h u þ Lkku Ãkku í kkLkk ðMºkku [esðMíkw y ku ykì M fh rðsu í kk Úkðk sE hnu ÷ k Mxkh-íkkhefkyku Ãknu h u yu {kxu «ÞíLkþe÷ nkuÞ Au. yuðkuzo ÃkAe su-íku VuþLk ftÃkLke Mkøkðo ònuh fhe þfu fu swyku swyku yk nehku fu rnhkuELk íkku y{khk rzÍkELk fhu÷kt ð†ku Ãknuhe Mxus Ãkh økÞu÷kt. çkMk ÃkAe íkuLkk ÄtÄk{kt íkuS ykðu s ykðu.

ðk Lkk{ ðk¤e rVÕ{ nsw íkku Auf ykìõxkuçkh{kt ykððkLke Au. yþVkf {fhkýe Ãknu÷e ð¾ík yk rVÕ{Úke rLkËuoþLk rðï{kt ykðe hÌkk Au. ¼kE yþVkf yk Ãknu÷kt ðeh, ðu÷f{, rËðkLkøke yLku ÃkkXþk¤k suðe rVÕ{ku{kt yurz®xøkLke sðkçkËkhe rLk¼kðe [wõÞk Au. fku÷usLkk rðãkÚkeoLkwt ÷ð-çkð, {Míke {òf, þhkhík ðå[u Ãký yk rVÕ{{kt «u{ rðþu yksLkk ÞwðkLkku fux÷k økt¼eh Au yu Ëu¾kzkÞwt Au. yÍe{ yLku VuÚk yk rVÕ{Úke ÃkzËkt Ãkh ÃkÄhk{ýe fhe hÌkk Au. ðkíkkoLke sYrhÞkíkLku æÞkLk{kt hk¾eLku Lkðk [nuhkykuLku íkf ykÃkðk{kt ykðe nkuðkLke rzhuõxh MkknuçkLke Ë÷e÷ Au. yuðwt Ãký fnuðk{kt ykðu Au, fu yk rVÕ{ 2.2 fhkuz ÞwðkLkkuLke rð[khÄkhkLku «ríkçktrçkík fhþu. ËuþLkk ÞwðkLkku «u{, Ãkkur÷rxõMk, Ëuþ, frhÞh, fwxwtçk ðøkuhu rðþu þwt rð[khu Au yu yk

yk

h½wðeh ÞkËðLku ÷xfíke Mk÷k{ yr¼LkÞLke þYykík õÞktÚke fhe? yk{ íkku økkÞfçkLkðk {køkíkku níkku Ãký yr¼LkÞ{kt ÍtÃk÷kÔÞk çkkË íku{ktÚke nwt çknkh Lk Lkef¤e þõÞku. 10 ð»kkuo MkwÄe Lkkxfku{kt fk{ fhíkku hÌkku ÃkAe {wtçkE ykÔÞku. ðå[u rVÕ{ ÃkkuMxh çkLkkðkLkwt fk{ Ãký fhíkku. {wtçkELkwt ykf»koý níkwt... Lkk S, {Lku ¾çkh níke fu {khk nkEx-çkkuze nehku çkLkðk ÷kÞf íkku LkÚke s. Aíkkt {U Mkt½»ko fÞkuo yLku Auðxu {Lku MkV¤íkk {¤e. Ãký çkkur÷ðqz{kt xfðk {kxu {wtçkE Lku s MkuLxh çkLkkðwt Ãkzu Lku! ík{u ÃkkuíkkLku fuðku yr¼Lkuuíkk {kLkku Aku?... {uÚkz? rçk÷fw÷ Lknª. {Lku ÃkkuíkkLku nwt çknw ¾hkçk yuõxh ÷køkw Awt. Lkk Mkh, {khku «&™ níkku fu ík{u {uÚkkurzf÷ yr¼Lkuíkk Aku fu MÃkkuLxurLkyMk? ¼E, nw t íkku Ãkku í ke òíkLku MÃkku L xu r LkyMk

AuÕ÷u rÃkÃkr÷ ÷kEð{kt [{fu÷k yk f÷kfkhLku íkuLkk ¾hçk[zk [nuhk {kxu çkÄkyu ÞkË hkÏÞk s nþu. LkkLke Ãký {n¥ðÃkqýo ¼qr{fk fhe íku{ýu ËþofkuLkk rË÷{kt [ku¬Mk E{us çkLkkðe Au (MðÞt V q í ko ) f÷kfkh s {kLkw t Aw t . {khe íkku yu ð e s {kLÞíkk Au fu ðÄw yÇÞkMkÚke Ãký ðkík çkøkze òÞ Au . nk yu x ÷w t ¾hw t fu nw t M¢eÃxLku Ãkq h u à kq h e fku h kýu Ãký LkÚke {q f íkku . rÃkÃk÷e ÷kEð ÃkAe fkuE rVÕ{ LkÚke fhe... nk, fkhý fu fkuE ÃkzfkhsLkf Ãkkºk {éÞwt LkÚke yLku MxwrzÞkuLkk LkknfLkk yktxkVuhk fhðkLkwt nwt ÃkMktË fhíkku LkÚke. ík{khku fkuE {Lkøk{íkku hku÷... yk{ íkku ½ýkt Au. yu{ktLkk fux÷kf økýkðwt? (nMku Au) yr¼ÞLkLkk ÃkÚk Ãkh nsw íkku nwt çkk¤f s Awt. nsw {trs÷ ½ýe Ëqh Au. yux÷u nwt íkku {kÁ fk{ fhíkku hnwt Awt.

ykX Mkk÷ çkkË

ykX ð»koLkk ðLkðkMk ÃkAe fks÷ yøkúðk÷Lku çkkur÷ðqz{kt he-yuLxÙe {¤e Au. ynª çkkswLkk Vkuxk{kt Ëu¾kíke fks÷ yu{ yuf sxfu yku¤¾kE òÞ yuðk {kuxk fk{ íkuýu fÞko LkÚke. Ãknu÷e ð¾ík yu yiïÞko hkÞLke çknuLkÃkýe íkhefu õÞwt nku økÞkLkk rVÕ{{kt ykðe níke. nðu yk 25 ð»kuo ÃknkU[u÷e fLÞk íkr{÷{kt Ä{k÷ {[kðe [wfu÷e rVÕ{ ®Mkøk{Lke rnLËe rh{uf{kt ykðe hne Au. yu rVÕ{{kt íku ysÞ ËuðøkLk MkkÚku nþu. {wtçkE{kt økúußÞwyuþLk fhe [wfu÷e fks÷ {økÄehk yLku ð]tËkðLk{ suðe íku÷wøkw rVÕ{ku{kt fk{ fhe [wfe Au. yu Akuhe nðu Vhe çkkur÷ðqz{kt ykðe hne Au. ÷uxTMk ðuEx..

yk

rVÕ{{kt ËþkoðkÞwt Au. ÷ktçkk Mk{ÞÚke ÃkzËk Ãkh ¾kMk [{fkhk Lk çkíkkðe þfu÷k Mkrík»k fkirþf Ãký yk rVÕ{{kt Ëu¾kþu. rV÷{{kt çkeò Ãký ½ýk Lkk{e[k rMkíkkhk-rMkíkkheyku Au, su{Lkk Lkk{ku nk÷íkk íkçk¬u ònuh fhðk{kt ykÔÞk LkÚke. nfefík{kt rVÕ{ yuf MkMÃkuLMk, fku{uze yLku BÞqrÍf÷ ÷ð MxkuheLkwt r{©ý Au. rVÕ{{kt ÃkkrfMíkkLke çkuLz ‘s÷’Lkwt Ãký ÃkhVku{oLMk suðk {¤þu. íkku ð¤e çku yktíkhhk»xÙeÞ økkÞfku yu Ãký ÃkkuíkkLkku ftX rVÕ{{kt huzâku Au. íkku yk çkÄw ykÃkýu rVÕ{ ykðu yLku yu{kt hMk Ãkzu íkku òuE þfþwt.

CMYK

CMYK

fMk{ Mku fMk{ Mku...


www.sandesh.com

4 {k[o h011

‘Lk òÛÞwt òLkfe LkkÚku fk÷u þwt ÚkðkLkwt Au.’ yksu Ëhuf {Lkw»ÞLkwt SðLk Wíkkh-[zkðÚke ¼hu÷wt Au íku{kt rMkLkuyr¼Lkuíkkyku Ãký çkkfkík hÌkkt LkÚke. suýu ¼rð»ÞLku æÞkLk{kt hk¾eLku ftRf çk[kðe hkÏÞwt íku{™u ËrhÿíkkLkku hkûkMk sÕËe ¼h¾e LkÚke þõÞku Ãkhíkwt rðíku÷k s{kLkk{kt fux÷kf f÷kfkhku yuðk Ãký Au suykuLkwt SðLk íkku hksþkne hÌkwt Ãkhtíkw {kuík r¼¾khe fhíkk Ãký çkËíkh {éÞwt. òýeyu yuðk f÷kfkhku rð»ku... þofkuLkk {Lk{kt n{uþk MknkLkw¼qríkLkwt Íhýwt Vqxu íkuðk hku÷ fhLkkhk ðrh»X yr¼Lkuíkk yLku Ãkȼq»ký yuðkuzoÚke MkL{krLkík yu.fu.ntøk÷ Ãkh Úkkuzk Mk{Þ Ãkqðuo {erzÞkLkwt æÞkLk økÞwt ßÞkhu ntøk÷ Mkknuçku ònuh{kt sýkÔÞwt fu, nðu íku{Lke ÃkkMku Vwxe fkuze Ãký çk[e LkÚke. nkz {kMkÚke çkLku÷wt þhehLku xfkðe hk¾ðk {kxu íku{Lk {rnLku 15000 YrÃkÞk sux÷ku ËðkykuLkku ¾[o ¼kuøkððku Ãkzu Au. suLkk {kxu íkuyku Mkûk{ LkÚke. nk÷ ftøkk¤ fhíkk Ãký çkËíkh StËøke íku Sðe hÌkkt Au. ¾ih ntøk÷ Mkknuçk {kxu ËuhMkðuh LkkýkrfÞ MknkÞLkku ÄkuÄ sYh ðÌkku. Ãkhtíkw ¼khíkeÞ rVÕ{ $zMxÙeÍ{kt AuÕ÷k 40 ð»ko MkwÄe þkMkLk fhLkkhk rðíku÷k s{kLkkLkk ¼q÷kR yLku rðMkhkR økÞu÷k yuðk fux÷kÞu f÷kfkhku Au suyku Mk{ÞMkh LkkýkrfÞ {ËË Lk {¤íkk Lk íkku {kºk ftøkk¤ çkLke økÞkt Ãkhtíkw ¼khíkeÞ rMkLku{k Wãkuøku íku{Lkk {]íÞwLke Ãký LkkUÄ Lk ÷eÄe. yk{ Ãký ¼khíkLke rVÕ{ $zMxeÍu rðíku÷k s{kLkkLkk sqLkk f÷kfkhku MkkÚku ykuh{kÞwt ðíkoLk Ëk¾ÔÞwt Au. òu fu, rVÕ{Lkk CMYK

Ë

hkò Úke hft MkwÄeLke MkVh

ykuV xÍÙuf k÷k sLkf®Mkn

rLk{koíkkrLkËuoþfku,÷u¾fku,fBÃkkuÍMko yLku økkÞfkuLku Mk{Þkíkthu Úkkuze ½ýe «þtMkk {¤íke hne Au Ãkhtíkw su íkuLkk ðkMíkrðf heíku nfËkh Au íkuðk yurzxMko,ykurzÞkuøkúkVMko, {ufyÃk ykŠxMx, MxLx {uLk yLku swrLkÞh ykŠxMx ytík MkwÄe fkuR Ãký «fkhLke ¢urzx {u¤ÔÞkt ðøkh s økw{Lkk{ ËwrLkÞk{kt ¾kuðkR økÞkt Au. íku{Lkwt yÂMíkíð yLku yku¤¾ çkÒku Mk{ÞLkk ðnuý{kt LkkçkqË ÚkR økÞkt Au. Ãkkï økkÞf {kunB{Ë hVeLkk fku-Mkªøkh yuðk ¾kLk {MíkkLk su{ýu hVe Mkknuçk òuzu ÞkËøkkh Ëuþ¼Âõík økeík ‘ðíkLk fe hkn {u ðíkLk fu Lkkisðk þneË nku’ økkÞwt níkwt. íkuyku SðLkLkk ytrík{ rËðMkku{kt r¼¾khe çkLke økÞkt níkkt yLku {wtçkRLke nkS y÷e Ëhøkkn ÃkkMku ¼e¾ {ktøkíkk {ktøkíkk s íku{Lkwt {kuík ÚkÞwt níkwt. ðe{e yLku fw¬w Lke nk÷ík íkku íku{LkkÚke Ãký çkËíkh hne níke. çkeykh rVÕ{Lkk çkuLkh nuX¤ çkLku÷e rVÕ{ ‘n{hks’ Úkfe ðe{e sux÷e sÕËe [[ko{kt ykðe yux÷e s íðhkÚke íkuLke fkhrfËeoLkwt ÃkíkLk ÚkÞwt. yuðwt fnuðk{kt ykðu Au fu,ßÞkhu ðe{eLku rVÕ{ku{kt hku÷ {¤íkk çktÄ ÚkÞkt íÞkhu íku fku÷ øk÷oLkk hufux MkkÚku òuzkR økR níke òu fu, íkuLkk fkuR XkuMk Ãkwhkðk nk÷ {kuswË LkÚke. ðe{e ßÞkhu {]íÞwt Ãkk{e íÞkhu ytrík{ ûkýu íkuLke Mkkhðkh ÃkwALkkÁ íkuLkku fkuR r{ºk fu, MLkunesLk nkuÂMÃkx÷Lkk ËkËhk [Zâku Lk níkku. Ãkkt[ rVÕ{ VuÞh yuðkuzo SíkLkkhe {eLkk fw{kheLke Mxkuhe ðÄw xÙusuze Ähkðu Au. fnuðkÞ Au fu, Ãkkrhðkrhf Mk{MÞkykuLku ÷eÄu s yk rMkLkuíkkhefk ËkYLke ÷¥ku [ze økR níke. íkuLke {kuxk ¼køkLke {wze íkuLkku Ãkrík yuðku «kuzâwMkh,rzhuõxh f{÷ y{hkune

Ãk[kðe økÞku níkku. ßÞkhu {eLkk fw{khe çkktÿkLkk ^÷ux{kt {]íÞwt Ãkk{e íÞkhu íkuLkku ytrík{ MktMfkh fhðk sux÷e hf{ Ãký çk[e Lk níke. òu fu, {eLkkS ÃkkuíkkLkk Mk{Þ{kt ykŠÚkf heíku ½ýe MkæÄh yr¼Lkuºkeyku ÃkifeLke yuf níke íkuLku yuf rðþk¤ ÃkrhðkhLkwt Mk{ÚkoLk níkwt. {eLkkSLkk ík{k{ VkRLkkÂLþÞ÷ ÷uý-ËuýLkku rnMkkçk yk ÃkrhðkhLkk MkÇÞku s fhíkkt níkkt. suykuyu {eLkkSLke ík{k{ r{÷fík WÄRLke su{ fkuhe ¾kÄe. òu fu, yu Mk{Þu {wzeLkk hkufký fhðk {kxuLkk Ãký yksLke su{ yMktÏÞ rðfÕÃkku Lk níkkt. íku{s {kfuox Ãký yux÷wt rðMíkhu÷wt Lk níkwt. fËk[ yux÷k {kxu s SðLkLkk AuÕ÷k rËðMkku{kt {eLkkSLke nk÷ík ftøkk¤ suðe ÚkR níke. fkuR Ãký yr¼Lkuíkk {kxu MkkiÚke Ëw¾ËkÞe ðkík yu hnu Au fu, LkkýkLke ¾kÄ íkuLkk yÂMíkíð yLku íkuLkk Mkur÷rçkúxe MxuxMkLkk økúkVLku Ãký Ä{hku¤e Lkk¾u. [tÿ {kunLk MkkÚku Ãký ftRf yuðwt

s çkLÞwt níkwt. 1905 {kt sL{u÷k [tÿ{kunLk ðe þktíkkhk{Lke rVÕ{ ‘y{]ík {tÚkLk’Úke [[ko{kt ykÔÞkt íÞkh çkkË ykðu÷e íku{Lke rVÕ{ ‘Ãkwfkh’, ‘nw{kÞw’ yLku ‘þneË’ yu íku{Lku 50 Lkk ËþfkLkk MkwÃkhMxkh çkLkkðe ËeÄk níkkt Ãkhtíkw MkV¤íkkLkk LkþkÚke yr¼¼qík ÚkR ¼khíkLkku yk MkV¤ yr¼Lkuíkk swøkkh yLku ËkYLkk hðkzu [ze økÞku yLku yk çkÒku Ëw»kýkuyu íkuLku ftøkk¤ çkLkkðe ËeÄku. yuf Mk{Þu çkúkLzuz ËkY ÃkeLkkhku yk þÏMk SðLkLkk ytrík{ rËðMkku{kt n÷fe økwýðíkkLkku Ëuþe ËkY Ãkeíkku níkku. 43 ð»koLke W{hu íkuLkwt rLkÄLk ÚkÞwt. ytrík{ MktMfkhLkk Lkkýk íku{Lkk r{ºk yuðk {kuíke÷k÷u [qfÔÞkt su ËkYLke {nurV÷ku{kt n{uþk íku{Lke MkkÚku hnuíkku níkku. ½ýk ykuAk ÷kufku òýíkkt nþu fu, [tËw÷k÷ þknLkwt LkMkeçkLkk òuhu rVÕ{e ûkuºk{kt ykøk{Lk ÚkÞwt níkwt. 1926 {kt íku{Lke «Úk{ rLkËuorþík rVÕ{ ‘xkRrÃkMx øk÷o’ MkwÃkhrnx rLkðze yLku íku{Lkku rfM{íkLkku rMkíkkhku [{fe WXâku. 1929 {kt íku{ýu hýrsík MxwrzÞkuLke MÚkkÃkLkk Ãký fhe suLkk fkÞohík yr¼Lkuíkkyku fu.yuMk.Mknuøk÷ yLku {kuíke÷k÷ níkkt.

hksfÃkqh yLku LkhøkeMkLku [{fkðíke rVÕ{ ‘ÃkkÃke’ yLku íÞkh çkkË íku{Lkk s rLkËuoþLk{kt çkLku÷e ‘s{eLk fu íkkhu’ rVÕ{ çkkuõMk ykurVMk Ãkh WÄk {kÚku Ãkxfkíkkt [tËw÷k÷ {kLkrMkf heíku ¼ktøke Ãkzâkt níkkt. LkkýkLke sYrhÞkík Ãkqhe fhðk {kxu íku{ýu swøkkh yLku nkuMko hu®MkøkLkku ykþhku ÷eÄku yLku 25 LkðuBçkhLkk hkus $zMxÙeÍLkku yuf Mk{ÞLkku yk ÃkkðhVq÷ {uLk ftøkk¤ çkLkeLku yk ËwrLkÞk AkuzeLku n{uþk n{uþk {kxu [kÕÞku økÞku. «&™ yu Ãký ÚkkÞ fu, yk¾hu yk yr¼LkuíkkykuLkwt ykŠÚkf ÃkíkLk fuðe heíku ÚkR þfu ßÞkhu íkuykuLku MkkÁt {nuLkíkkýwt ykÃkðk{kt ykðíkwt níkwt. yu yhMkk{kt [rhºk yr¼LkuíkkykuLke íkw÷Lkk{kt (yþkuf fw{kh yLku «kýLku çkkË fhíkk) rLk{koíkk-rLkËuoþfku, økeíkfkhku yLku MktøkeíkfkhkuuLku MkkÁ [wfðýwt fhðk{kt ykðíkwt níkwt. òu fu, yu Mk{Þ{kt {kuxhfkhkuLke rf{ík Ãký LkSðe níke. fkuR f÷kfkh ÃkkMku yuf ÷k¾ YrÃkÞku nkuÞ íkku íku ÃkkuíkkLkwt ykr÷þkLk {fkLk ¾heËe þfíkku níkku. nfefík{kt yk f÷kfkhkuLkwt Ërhÿíkk{kt Sððk{hðkLkwt {wÏÞ fkhý Vwøkkðku hÌkku. fux÷kf yr¼Lkuíkkykuyu ¼rð»ÞLkku rð[kh fheLku y{wf Lkkýkyku çkUf{kt hkuõÞkt Ãkhtíkw íku hf{ Ãký ÃkuxLkku ¾kzku Ãkqhðk sux÷e {ÞkorËík níke. yksu yuf ÷k¾Lkk hkufký Ãkh çkuLfku ð»kuo Lkð xfk ÷u¾u Lkð nòh YrÃkÞk ÔÞks ykÃku Au. {rnLkk ÷u¾u økýeyu íkku yk ÔÞks yuf nòh sux÷wt Ãký Lk ÚkÞwt fnuðkÞ. ykx÷e LkSðe hf{{kt Wt{hLkk Z¤íkk Ãkzkðu ÃknkU[u÷ku fkuR f÷kfkh ÃkkuíkkLkku hkuStËk ¾[o yLku {urzf÷ rçk÷ fuðe heíku ¼he þfu. ½ýk yLÞ yr¼Lkuíkkyku Ãký Au suyku ¼qíkfk¤{kt hkòþkne SðLk SÔÞkt Ãkhtíkw íkuykuLkwt {kuík Ërhÿíkk{kt ÚkÞwt. òýeíkk økeíkfkh økw÷k{ yu{ ËwhkLke suykuLku Mkkunhkçk {kuËe rVÕ{ku{kt økkðk {kxu ÷RLku ykÔÞkt níkkt íku{Lkwt {]íÞw {wtçkRLke þuheyku{kt ¼e¾ {ktøkíkk-{ktøkíkk ÚkÞwt níkwt. [rhºk yr¼Lkuíkk «rËÃk fw{khLku íku{Lkk ÃkrhsLkku fku÷fkíkkLkk Lk‹Mkøk nku{{kt {qfe ykÔÞkt níkkt. ßÞkt yuMxux rz÷h «rËÃk fwtzr÷ÞkLkwt íku{Lkk Ãkh æÞkLk økÞwt. fwtzr÷Þk íku{Lku ½hu ÷RLku ykÔÞkt yLku çkkË{kt íÞkt s «rËÃk fw{khLkwt {]íÞwt LkeÃkßÞwt. fwtzr÷Þkyu «rËÃkfw{khLkk SðLk Ãkh yuf rVÕ{ Ãký çkLkkðe níke. òu fu, nsw MkwÄe fkuRyu yk rVÕ{ òuR LkÚke. ‘y÷çku÷k‘ suðe MkwÃkhrnx rVÕ{kuLkwt rLk{koý fhLkkhk yLku økeíkk çkk÷e MkkÚku ‘¼ku÷e Mkqhík rË÷ fu ¾kuxu, Lkk{ çkzu ykih ËþoLk Akuxu’Lke økeík Ãkh zkLMk fheLku ÞwðkykuLkwt rË÷ SíkLkkhk ¼økðkLk ËkËkyu Ãký ÃkkuíkkLkku [uBçkwhLkku çktøk÷ku, MxwrzÞku yLku rf{íke fkhku ík{k{ ði¼ð yuf s Íkxfu økw{kðe ËeÄku. çkkË{kt íkuyku ËkËhLke [k÷{kt hnuíkk níkkt. ½h [÷kððk {kxu íku{Lku sqrLkÞh ykrxMx çkLkðwt Ãkzâwt. 4 Vuçkúwykhe 2002 Lkk hkus íkuyku {]íÞwt ÃkkBÞkt íÞkhu íku{Lke ykMkÃkkMk fkuR Ãký Mktøkk-MktçkÄe Lk níkkt. hk{kÞý{kt {tÚkhkLke ¼qr{fk ¼sðLkkhe yr¼Lkuºke ÷r÷íkk Ãkðkh ßÞkhu ÃkkuíkkLkk ^÷ux{kt {]íÞw Ãkk{e íkuLkk w[kh rËðMk çkkË ÷kufkuLku yk ytøkuLke òý ÚkR níke. ‘çkisw çkkðhk’ rVÕ{Úke «rMkrØLkk rþ¾hu ÃknkU[u÷k ¼hík ¼q»kýu ÃkkuíkkLke ík{k{ r{÷fík sqøkkh{kt økw{kðe ËeÄe. çkkË{kt íku{ýu {wtçkRLke [k÷ku{kt hnuðkLkwt þY fÞwO. LkwíkLk, {Äwçkk÷k yLku r{Lkkfw{khe suðe yr¼Lkuºkeyku MkkÚku rVÕ{e ÃkzËu [{fu÷k ¼hík ¼q»kýLkwt {kuík Ãký ftøkk¤ yðMÚkk{kt ÚkÞwt níkwt. yLÞ f÷kfkhku suðk fu, fuMxku {w¾So, {wfhe, fuyuLk ®Mk½, LkrËhk, Ãkª[w fÃkqh, MkíÞuLk fÃÃkw,rðsÞ yhkuhk, Mkw÷ku[Lkk, Yrçk{kÞMko Ãký ÃkkuíkkLke [qÃkrfËe yLku ykŠÚkf yf¤k{ýLkk fkhýu yfk¤u {kuíkLku ¼uxâkt níkkt. su{Lkk {]íÞwtLke LkkuÄ Lk íkku íku{Lkk «þtMkfku ÷R þõÞkt Lk íkku yk rMkLku $zMxÙeÍ.

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

rðþk÷ ¼khîks xwtfe fkhrfËeo{kt s rðþk÷ ¼khîksLke økýíkhe õ÷krMkf rVÕ{ Mksof íkhefu Úkðk ÷køke Au. ¾kMk íkku yuf ÃkAe yuf MkkrníÞf f]ríkyku ÃkzËkt Ãkh WíkkhðkLke íku{Lke ykðzíkLku çkÄkyu Mk÷k{ fhðe Ãkze Au. Mkkík ¾qLk {kV ð¾íku íkuýu Vhe yuf ð¾ík Mkkrçkík fhe ËeÄwt Au, fu ðkíkko ÃkhÚke rVÕ{ fu{ çkLku...

hËþoLkLke MkV¤ ©uýeykuLke ðkík ykðu yux÷u støk÷ çkqf ÞkË ykðu. støk÷çkqf ÞkË ykðu yux÷u íkuLkwt xkEx÷ MkkUøk støk÷ støk÷ Ãkíkk [÷k ni... ÞkË ykðu. yu økeík ÞkË ykðu íkku nðu rðþk÷ ¼khîksLku Ãký ÞkË fhòu. yu økeíkLkk Mktrøkíkfkh yux÷u yksLkk rzhuõxh rðþk÷ ¼khîks. W¥kh «ËuþLkk {tøk÷ Ãkktzu VuE{ þnuh r{hX{kt sL{u÷k rðþk÷u çkkur÷ðqzLke fkhrfËeoLke þYykík MktøkeíkÚke fhu÷e. {tøk÷ Ãkktzuyu ykkÍkËe {kxu ¢ktríkLke r[Lkøkkhe [ktÃku÷e íkku rðþk÷u MkkrníÞ{ktÚke ©uc rVÕ{ku çkLkkððkLke ¢ktrík MksoðkLke þYykík fhe Au. rðþk÷Lku MkkrníÞ-MktøkeíkLkku Y{kLke þku¾ ðkhMkk{kt {éÞku Au. yu{Lkk rÃkíkk hk{ ¼khîks rnLËe çkuÕx{kt òýeíkk frð-økeíkfkh Au. rðþk÷Lku LkkLkÃkýÚke MktøkeíkLkku þku¾. yu LkkLkk níkk íÞkhu Ãký ÄqLkku íkiÞkh fÞuo hk¾íkk. rðþk÷ 12 ð»koLkk ÚkÞk íÞkhu íkuLkk rÃkíkkyu yuf ð¾ík rðþk÷Lke yku¤¾ký BÞqrÍf rzhuõxh W»kk ¾LLkk MkkÚku fhkðe. W»kk ¾LLkkyu MktøkeíkLke íkòuo{kt AqÃkkÞu÷k MktøkeíkfkhLku yku¤¾e ÷eÄku yLku ÃkkuíkkLke rVÕ{ ‘Þkh fMk{’{kt yu ÄqLkLkku WÃkÞkuøk Ãký fÞkuo. yu heíku rðþk÷Lkku rVÕ{ ÷kELk{kt «ðuþ ÚkÞku. W»kk ¾LLkkyu s Vhe ð¾ík rVÕ{ ‘ðnu{’ {kxu rðþk÷Lkk MktøkeíkLkku WÃkÞkuøk fÞkuo. yu ð¾íku nsw rðþk÷Lkku fku÷usfk¤ [k÷íkku níkku yLku íkuLku ykþk ¼kUMk÷u MkkÚku fk{ fhðkLke íkf {¤e økE. rðþk÷Lku íkku {kiò ne {kiò. rËÕneLkwt «økrík {uËkLk íÞkt Þkuòíkk òíkòíkLkk {u¤kðzkyku {kxu Mk{k[khku{kt [{fíkwt hnuíkwt nkuÞ Au. rðþk÷Lku [{fkððk{kt Ãký «økrík {uËkLkLkku ykz-fhíkku Vk¤ku Au. rËÕneLke ©ehk{ fku÷us{kt ¼ýíke ð¾íku «økrík {uËkLk{kt fkuE {uËLke ¼uøke ÚkE nkuÞ íkku íÞkt rðþk÷ Mktøkeík rÃkhMkðk ÃknkU[e síkku. yksu rðþk÷ Ãkh økw÷ÍkhLke ½uhe AkÃk nkuðkLke ðkík òýeíke Au. yuf fkÞo¢{ ð¾íku rðþk÷Lke {w÷kfkík økw÷Íkh MkkÚku ÚkE. økw÷Íkhu rðþk÷Lkwt Mktøkeík Mkkt¼éÞw yLku {Lkku{Lk Lk¬e fhe ÷eÄwt fu ykÃkýku rþ»Þ {¤e økÞku! økw÷Íkhu s rðþk÷ ÃkkMku støk÷ çkqf, yur÷Mk ELk ðLzh÷uLz ðøkuhu {kxu Mktøkeík íkiÞkh fhkðzkÔÞwt. Ëhuf ð¾íku rðþk÷ økw÷ÍkhLku «¼krðík fhíkk hÌkk. yk¾hu økw÷Íkhu ÃkkuíkkLke rVÕ{ ‘{kr[Mk’Lke MktøkeíkMkßòLke sðkçkËkhe rðþk÷Lkk ¾¼u Lkk¾e. rðþk÷u Ãký yu s íkfLku ÃkkuíkkLke rVÕ{ frhÞhLkku x‹Lkøk ÃkkuELx çkLkkððkLkwt

Ëw

07

yuzÃxuþLkLkku nuz{kMxh

Lk¬e fÞwO nkuÞ yu{ yuðwt íkku Mktøkeík ykÃÞwt fu yu rVÕ{ {kxu íkuLku ‘yuMk.ze.çk{oLk yuðkuzo’ yuLkkÞík ÚkÞku. rðþk÷ {kxu ¾wþk{rËË ¾wþk{rËËLke ÂMÚkrík níke. yu ÃkAe rðþk÷u ‘MkíÞk’, ‘[k[e 420’ ðøkuhu rVÕ{ku{kt Mktøkeík ykÃÞwt. Ãký íkuLku Mktøkeíkfkh íkhefu fkhrfËeo Ãkwhe fhðe Lk níke. íkuýu rVÕ{ {u®føk Ãkh nkÚk ys{kÔÞku. {q¤ yu f÷kfkh níkku yux÷u íkuLkk Ãkh çkÄkLku rðïkMk ¾hku, fu ykLkk fk{{kt Mkkð Lkk¾e Ëuðk suðwt Lknª nkuÞ. MkuõMkrÃkÞhLkk ykrþf rðþk÷u rVÕ{Lke Mxkuhe {kxu ßÞkt íÞkt nðkríkÞk {khðkLku çkË÷u MkuõMkrÃkÞhLku s Mxkuhe hkErxtøkLkwt fk{ MkkUÃke ËeÄwt. {ík÷çk fu MkuõMkrÃkÞhu Mkkzk [khMkku-Ãkkt[Mkku ð»ko Ãknu÷k ÷¾u÷e ðkíkkoyku ÃkhÚke s rVÕ{ çkLkkðkLke þhYykík fhe. ‘{ufçkuÚk’ ÃkhÚke ‘{fçkq÷’ çkLkkðe yLku ‘ykuÚku÷ku’ ÃkhÚke ‘yku{fkhk’ çkLkkðe. MkËeyku Ãknu÷k ÷¾kÞu÷e ðkíkko ykÃkýe ykMkÃkkMk s çkLke hne nkuÞ yux÷e nËu ÃkhVuõx yuzuÃxuþLk fheLku rðþk÷u çkÄkLku ÃkkuíkkLke ûk{íkk çkíkkðe ËeÄe. MkuõMkrÃkÞh WÃkhktík íku ËËoLkkf økÍ÷kuLkk WËwo Mksof çkrþh çkÿLkku Ãký [knf Au. rðþk÷Lke rVÕ{ku y{wf ÷uð÷ fhíkkt Ÿ[e nkuðkLkwt ðÄw yuf fkhý yu fu íku{ýu nkur÷ðqz ¾uh¾kt rzhuõxh £ktrMkMk Vkuzo fÃkku÷kLkk Mkux Ãkh fk{ fhu÷wt Au. ‘ÞwÚk rðÄkWx ÞwÚk’ rVÕ{ çkLke hne níke íÞkhu ÷Äe÷u íkkr÷{ nðu íkuLku fk{ ykðe hne Au. rðþk÷ økeík-Mktøkeík çkÄk{kt [t[wÃkkík fhe ÷u Au. fku÷usfk¤{kt «uÞMke {ktÚke ÃkíLke çkLku÷e hu¾k ÃkkMku õÞkhuf økeík Ãký økðkzkðu Au. Ãkkuíku Ãký økeík økkðkLkwt ÃkMktË fhu Au. yku{fkhk{kt yku MkkÚke hu....

uVkR÷ k « e þ u Ë h Ãk

økeík{kt rðþk÷Lkku ftX Mkkt¼¤e þfkÞ Au. hu¾k òufu rðþk÷Lku yktxu yuðe økeíkfkh Au. hu¾kLkk økkÞu÷k økeíkku{kt ‘Lk{f R~f fk...’, ‘økw÷k÷’Lkwt ‘hkýkS...’ ðøkuhu òýeíkk Au. rðþk÷Lku rVÕ{ søkík{kt ÷kELk Ëkuhe ykÃkðkLkwt fk{ økw÷Íkhu fhu÷wt. yux÷u økw÷ÍkhLku yu ÃkkuíkkLkk økwhw {kLku Au. rðþk÷-hu¾k çkLLku ÃkkuíkkLkwt fk{ økw÷Íkh MkknuçkLku çkíkkÔÞk ÃkAe s ykøk¤ ðÄkhu Au. økw÷Íkh Ãký íkuLkk fk{Úke ¾wþ Au. yux÷u s íkku yuf ð¾ík økw÷Íkhu fnu÷wt fu nðu rðþk÷ rVÕ{ku çkLkkðu Au, yux÷u {khu çkLkkððkLke sYh LkÚke.. ðkn õÞk çkkík ni...

MkkuÕshe fhe Ãknu÷e rVÕ{ çkLkkðe þçkkLkk ykÍ{eLke {fze rVÕ{ ÞkË nþu.1996{kt rðþk÷ ríkYðLktÚkÃkwh{{kt rVÕ{ VuÂMxð÷{kt nkshe ykÃkðk økÞu÷k. íÞkt íku{ýu Ãkku÷uLzLk rzhuõxh r¢MxkuV M÷kuÔMkfeLke rVÕ{ òuE. yu ð¾íku s {Lkku{Lk Lk¬e fhe ÷eÄwt fu rVÕ{ çkLkkððe yu fhðk suðwt fk{ Au. íkuLkk {Lk{kt yuf Mxkuhe h{íke níke yLku yu {kxu þçkkLkk ykÍ{eLku fkMx fhðkLkku rð[kh níkku. þçkkLkk ykÍ{e yu ð¾íku sÞÃkwh{kt økkuz{ÄhLkk þq®xøk{kt ÔÞMík níkk. rðþk÷ yu rVÕ{Lkwt Mktøkeík ykÃke hÌkku níkku yux÷u þçkkLkk ykÍ{e MkwÄe ÃknkU[ðkLkku fkuE «&™ Lk níkku. Ãký yu{ þçkkLkk {uz{ {kLku! yuÞ ÃkkAk yuf Mktrøkíkfkh suLku rVÕ{ çkLkkððkLkk y¼h¾k òøÞk nkuÞ yuLke rVÕ{{kt fk{ fhkÞ.. þçkkLkk ykÍ{eLku íku{ýu Mxkuhe Mk{òðe. þçkkLkkyu økku¤ økku¤ sðkçkku ykÃÞk. yk¾hu ^÷kEx{kt rðþk÷u íkuLku rVÕ{ Mk{òðe yux÷u íku{ýu nk Ãkkze ËeÄe. þçkkLkkyu nk Ãkkze ËeÄe íkku ftE Úkkuze rVÕ{ çkLke òÞ! fkðrzÞk õÞktÚke fkZðk? rðþk÷u ËkuMíkkhku ÃkkMku nkÚk ÷tçkkÔÞku yLku çkÄkyu 11-11 nòhLke {ËË fhe. yu heíku MkkuÕshe fhe rVÕ{ þY fhe. þçkkLkk ykÍ{e òufu {Vík fk{ fhðk íkiÞkh ÚkÞu÷k yux÷u íkuLkk ¾[oLke fkuE r[tíkk Lk níke. rVÕ{ çkLke økE, rhr÷Í ÚkE yLku [[ko Ãký ÚkE. íÞkt MkwÄe íkku çkÄw çkhkçkh [kÕÞw Ãký LkVk-LkwfMkkLkLkwt MkhðiÞw fkZâwt íÞkhu ¾çkh Ãkze fu rVÕ{Lkk fkhýu ¼kE©e 12 ÷k¾Lkk ¾kzk{kt Wíkhe økÞk Au! yk ¼uòt{khe fhíkk íkku Mktøkeíkfkh s hÌkku nkuík íkku Mkkhwt nkuík yuðku rð[kh Mk˼køÞu støke LkwfMkkLke ÃkAe Ãký rðþk÷Lku Lk ykÔÞku. Ãknu÷e rVÕ{{kt LkwfMkkLk ¼÷u økÞwt Ãký rVÕ{ íkku çkLkkððe s Au. íkuLkk yu ÍLkqLku «íkkÃku s ykÃkýe ÃkkMku yksu yuf Mkkhku rzhuõxh Au...

Ä Lkx¢ufh y˼qík ËwrLkÞk hsw fhíke rVÕ{ Ëq

hÚke çkk¤fkuLke fkuE rVÕ{ ¾kMk fheLku LkkŠLkÞk xkEÃkLke ÷køku yuðk ÃkkuMxh ík{khe Lkshu Ãkzâk nþu. yu rVÕ{Lkwt rnLËe Lkk{ h¾kÞw Au, yuf y˼qík ËwrLkÞk yLku ytøkúuS Lkk{ Ä Lkx¢ufh. nuhe Ãkkuxh, yur÷Mk RLk ðLzh÷uLz yLku LkkŠLkÞk «fkhLke çkk¤fkuLke økýkíke (Ãký {kuxkykuLkuÞ hMk Ãkzu yuðe) rVÕ{Lke rMkrhÍ{kt yk ÷uxuMx rVÕ{ Au. 1920Lkk ð»koLkk ÂMðíÍh÷uLzLkk rðÞuLkk þnuhLke ðkík Au. Lkð ð»koLke {uhe çkÄk çkk¤fkuLke {kVf h{fzkt MkkÚku ÃkkuíkkLkku Mk{Þ ÃkMkkh fhíke nkuÞ Au. íkuLkku íkkuVkLke ¼kE {uõMk ð¤e {uheLku nuhkLk fhíkku hnuíkku nkuÞ Au. yLku {kíkk-rÃkíkk ÃkkMku íkku õÞkt Mk{Þ nkuÞ {uhe íkhV æÞkLk ykÃkðkLkku! yuf÷e-yuf÷e Vhíke {uheLku sYh nkuÞ Au, fkuE Mkkhk ËkuMíkkhLke. yuðk{kt r¢Mk{Mk ykðe ÃknkU[u yLku {uhe íkhV rðþu»k ÷køkýe Ähkðíkk ytf÷ yk÷çkxo íkuLkk {kxu yuf Zªøk÷e ÷E ykðu Au. hkíku Zªøk÷e ÷E h{íke {uhe ÃkkuíkkLke fÕÃkLkk{kt yu Zªøk÷eLku Sðíke fhe Ëu Au. Sðíke-òøkíke ÚkÞu÷e ®Zøk÷e ÃkkuíkLku Lkx¢ufh íkhefu yku¤¾kðu Au. {uheLke yuf÷íkk íkku Ëqh ÚkkÞ Au yLku MkkÚku Lkðk søkíkLke MkVh Ãký þY ÚkkÞ Au. Lkx¢ufh {uheLku ÃkkuíkkLke MkkÚku yuf fkÕÃkrLkf søkík{kt ÷E òÞ Au. íÞkt çkÄk s h{fzkt Lkx¢ufhLke {kVf Sðíkk Au. yux÷wt s Lknª yu çkÄk Sðíkk h{fzkt ÃkkuíkkLke MkkEÍ fhíkk ËMkuf økýk {kuxk Ãký Au. Ãknu÷e Lkshu Mkkun{ýe ÷køkíke yu ËwrLkÞk ¾íkhLkkf Ãký Au. ÷ktçkk Ëktíkkuðk÷k ôËhkuLke yuf MkuLkk yLku íkuLkku MkuLkkÃkrík hkò {kýMkkuLku ¾ík{ fhðkLkwt «ý ÷ELku çkuXku nkuÞ Au. yíÞkh MkwÄe {ò s fhkðíkk rVÕ{{kt nðu {w~fu÷e þY ÚkkÞ Au. {q»kfMkuLkk Lkx¢ufhLku Ãkfze ÷u Au. {uhe, {uõMk yLku çkeò fux÷ktf Mkkhk h{fzktyku Lk¬e fhu Au, fu ykÃkýu Lkx¢ufhLku Akuzkðþwt. yu ÃkAe MkíkT-yMkíkT ðå[u støk þY ÚkkÞ Au. rVÕ{ Ä Lkx¢ufh Lkk{Lkk s Lkkxf ÃkhÚke çkLku÷e Au.

CMYK

02

þw¢ðkh


08

þw¢ðkh

www.sandesh.com

4 {k[o h011

{Lk{kunLk ËuMkkE: rhMíku {U íkku n{...

{Lk{kunLk ËuMkkEyu yr{íkk¼Lku ykX rVÕ{ku{kt rLkËuoþLk ykÃÞwt. yr{íkk¼Lke frhÞhLke ðkík ykðu íÞkhu yLkkÞkMku {Lk{kunLk ËuMkkE ÞkË ykðu s ÷kuMx yuLz VkWLz «fkhLke rVÕ{kuLku íku{ýu Lkðe yku¤¾ ykÃke. yu MksofLke rVÕ{kuøkúkVe Ãkh yuf Lksh..

CMYK

rLk

{Lk{kunLk ËuMkkE (26 Vuçkúwykhe, 1937 - 1 {k[o, 1994) íkhfeçk VheÚke 1988Lkk øktøkk s{Lkk MkhMðíke{kt yr{íkk¼ r{Lkkûke ðå[u Þkusðk{kt ykðu÷e. ½ýkt rððu[fku 1974Lke hkuxeLku {Lk{kunLk ËuMkkELke ©uc rVÕ{ {kLku Au. hks ¾kuMk÷kLke çkBçkE fk çkkçkw ÃkhÚke yk rVÕ{ «urhík níke. hͤÃkkx fhíkku hksuþ ¾LLkkLku nkÚku yfM{kík Mkòoíkk ðÞkuð]Ø {kíkk rÃkíkkLkk yuf{kºk MknfkhkLkwt {]íÞw rLkÃksu Au. ÃkkA¤Úke ÃkùkíkkÃkLke ykøk{kt çk¤íkku hksuþ ¾LLkk ®sËøke¼h ykøk{k çk¤íkku hksuþ ¾LLkk ®sËøke¼h yu{Lke ÷kfze çkLkeLku hnu Au. yk ÓËÞÿkðf ÷kfze çkLkeLku hnu Au. yk ÓËÞÿkðf ðkíkLku ÷û{efktík - ÃÞkhu÷k÷Lkk Mkw{Äwh MktøkeíkLkk MkÚkðkhuyk÷u¾ðk{kt ykðe Au. {w{íkksLÍLkk ûkuºkMktLÞkMk ÃkqðuoLkku fk~{ehe AkufheLkku ÞkøkËøkkh yr¼LkÞ yk rVÕ{ òuðk {¤u Au. yuLkwt økkuhu htøk Ãku EíkLkk økw{kLk fh... yksu Þ þku¾eLkku økýøkýu Au. [kh {uøkk rVÕ{ku y{h yfçkh yuLÚkLke{kt yr{íkk¼Lke f{k÷, [k[k ¼íkeò{kt Ä{uoLkT - hýÄeh fÃkqhLkku yrðM{hýeÞ yLkw¼ð, yuõþLk Ãkuõz fkuMåÞw{, zÙk{k, , Äh{ðeh{kt Ä{uoLÿ - rsíkuLÿ hku{Lk ÞkuØkykuLkk ðuþ{kt yLku yr{íkk¼ - rðLkkuË ¾LLkkLku VheÚke yuf ðkh MkkÚku [{fkðíke Ãkhðrhþ. yk s ð»ko{kt rnx ÚkE økE. y{h yfçkh yuLÚkLke yLku ÃkhðrhþLke yk MkwÃkh MxkMko òuze ½ýktyu rhrÃkx fhe. yk tLkuLke rnhkuELkku Lkeíkw ®Mkøk yLku þçkkLkk ykÍýe Ãký [{fe økE. yr{íkk¼Lke çkeS ç÷kufçkMxh MkwnkøkLku {Lk{kunLk MkkiÚke ©uc ÃkxfÚkkðk¤e rVÕ{ økýíkk. íkuku fnuíkk fu y{h yfçkh yuLÚkLke íkku yýÄkhe nex ÚkE økÞu÷e. ÷kuMx yuLz VkWLzLke VkuBÞwo÷k VheÚke yufðkh yk rVÕ{{kt ys{kððk{kt ykðe. ¾qçk s {kuxk ÃkkÞu yk ¼ÔÞ yLku Íkf{Ík¤ðk¤e rVÕ{Lkwt rLk{koý fhðk{kt ykÔÞwt. yuf á~Þ{k tËuMkkEyu ELzMxÙeÍLkk xku[Lkk f÷kfkhku hks fÃkqh, ðneËk hnu{kLkÚke hksuþ ¾LLkk þŠ{÷k xkøkkuh MkwÄeLkkLku ¼uøkk fheLku rVÕ{e {u¤ku s MkhßÞku níkku. su{kt yr{íkk¼ òuLk òLke sLkkËoLk Lkk{Lkku ðuxh çkLÞku níkku. fw÷eyu íkku þq®xøk Ëhr{ÞkLk Sð÷uý yfM{kíkLkku ¼kuøk çkLku÷k. yr{íkk¼Lku fkhýu EríknkMk MkßÞkuo. fhkuzku y{ríkk¼ «u{eykuyu Mkkòu ÚkkÞ {kxu {kLkíkk yLku çkkÄk hk¾u÷e. rðnTð¤ çkLku÷ {Lk{kunLk ËuMkkEyu yu yfMk{kíkLkwt á~Þ £u{ £eÍ fheLku hkÏÞwt níkwt. {Ëo çkkuõMk ykurVMku rð¢{ MksoLkkh {Lk{kunLkLke AuÕ÷e rVÕ{ níke. yr{íkk¼Lkk çkkÃk çkLkíkk hwík{u ®nË Ëkhk®Mkøk

rð{kLkLku hkufe hk¾u Au íÞkhu ÷kufku íkk¤eyku Ãkzkíkk yþõÞLku MkþÏÞ çkLkkððkLke fwLkun Ähkðíkk yk rVÕ{e òËwøkhLke zkÞhuõxh íkhefuLke ytrík{ rVÕ{ øktøkk s{Lkk MkhMðíke ^÷kuÃk økÞu÷e. ÃkkA¤Úke LkwfMkkLk ¼hÃkkE fhe þfu÷e. {Lk{kunLk ËuMkkEyu yr{íkk¼ çkå[LkLku yuftËhu ykX rVÕ{ku{kt rLkËuoþLk ykÃÞwt. ÃkkA¤Úke íkwVkLk{kt {Lk{kunLkLkk Ãkwºk fuíkLku yr{íkk¼Lku rLkËuoþLk ykÃÞwt. rÃkíkkLke rLkð]r¥k y[kLkf {]íÞw ÃkAe fuíkLku rÃkíkkLkwt çkuLkh ykøk¤ ðÄkhðk yÚkkf Ãkrh©{ fÞkuo Au. yuýu rLkËuoþLk fhu÷e ºkýuÞ rVÕ{ku íkwVkLk, yÕ÷kh¾k yLku yLk{ku÷ rLk»V¤ Lkeðze Au. þw¼uåAfkuLkk ykþeðkoËÚke ËeðkLkk {MíkkLkk rnx yLku V¤ËkÞe Lkeðze Au. {LkSLkk ytøkík øk{kyýøk{k f÷kí{f rVÕ{ku rðþu {LkSLkk rð[khku ¾qçk s áZ níkk. yLku rLk¾k÷Mkíkk íkuyku yr¼«kÞ Ëþkoðíkk. ÷økkíkkh ykxo rÃkÕ{kuLkLke xefk fheLku íkuyku fnuíkk fu snktøkeh ykxo øku÷uhe fnuíkk fu snktøkeh ykxo øku÷uhe fnuíkk fu snktøkeh ykxo øku÷uhe yuðe rVÕ{ku ®xøkkzðe òuEyu. {LkkS ÃkAe ÷û{efktík - ÃÞkhu÷k÷ MkkÚku yýçkLkkð Úkíkkt Mkt½»ko fhíkkt yLkw {r÷fLku yu{ýu {Ëo yLku øktøkk s{wLkk MkhMðíkeLkwt Mktøkeík rLkËuoþLk ykÃÞwt. ÃkAeLke çkå[Lk rðLkkLke rVÕ{ku rLk»V¤ økE.

þw¢ðkh

4 {k[o h011

rVÕ{{kt fk{ {u¤ððwt {w~fu÷ Au ÃkkLkk Lkt. 4 Ãkh

kE{ x k L E k L u k ðLMk yÃk

****

CMYK

{koíkk Mkw¼k»k ËuMkkELkk LkkLkk¼kE {LkSyu fux÷eÞu økwshkíke rVÕ{ku, rnLËe Ãkkihkrýf yLku VuLxMkeLkk «rík¼kðLk Mksof çkkçkw¼kE r{MkºkeLkk MknkÞf íkhefu fkhrfËeo þY fhe. yu {LkS yux÷u fux÷eÞ rVÕ{kuLkk Mksof {Lk{kunLk ËuMkkE. Mðíktºk rLkËuoþf íkhefu {LkSLke «Úk{ rVÕ{ Ar÷Þk{kt yu{Lke Vuðhex hks fÃkqh - LkqíkLkLke òuze fk{ fhíke níke. yk çktLku AuÕ÷u MkwÄe yu{Lkk Vuðhex hÌkk. ¼khíkLkLkk rð¼ksLkLkk íkçk¬k Ãkh ykÄkrhík yk rVÕ{kt rð¼ksLk Ãkqðuo ÷knkuhLkk fuð÷ (hnu{kLk) MkkÚku þktrík (LkqíkLk)Lkkt ÷øLkLke ðkík yk÷u¾e Au. rð¼ksLk ÃkAe fuð÷ Ãkrhðkh Mkrník rËÕne{kt sELku ðMku Au, þktríkLku Akuze Ëu Au. þktrík ßÞkhu ÃkeAku fhíke rËÕne ykðu Au íÞkhu Ãkrík yLku Lkfkhe fkZu Au íkuÚke MkÓËÞLke WXkWøkeh Ar÷Þk (hks fÃkqh)Lku íÞkt yk©Þ ÷u Au. çktLku «u{{kt ÃkzeLku SðLk ðeíkkðu Au. ykŠÚkf ¼ªMk yLku Ãkkhkðkh {wMkeçkíkku ðå[u MkòoÞu÷e ç÷V {kMxhÚke {Lk{kunLk ËuMkkELke yLkku¾e MxkE÷ Q¼he. yk fkur{f {Lkøk{íkk WXkWøkeh þB{e fÃkqh çkkuMkLke íkqtzr{òS Ëefhe (MkkÞhkçkkLkw)Lkwt rË÷ Síkðk òíkkíkk ðuþkLíkh fheLku Ä{k÷ {[kðu Au. yu s þB{efÃkqh {LkSLkk ðuðkE çkLÞk. ç÷V {kMxh ¼÷u ^÷kuÃk økE, Ãkhtíkw {wtçkELkk ¼h[f ÷¥kkyku{kt MkkÞhkLke MfqxhMkðkhe yLku sL{kü{eLkk MkeLk{kt økku®ðËk ÷k hu... ðk¤wt þB{e fÃkqhLkwt Ä{k÷ økeík yksu Þ ÷kufku ÞkË fhu Au. þB{e fÃkqhLku [{fkðeík çkËík{eÍ™e rLk»V¤íkk ÃkAe {LkSLke Vuðhex suBMk çkuLz rVÕ{ suðe BÞwrÍf÷ rfM{ík yþkuf fw{khLku ÷ELku çkLkkðe yu rVÕ{{kt rçkï[eík †eLkku ðuþ Äkhý fhu÷ku yLku çkrçkíkk Ãkwhw»kLkk Mðktøk{kt níke yLku yku.Ãke. LkGÞhLkwt fshk {nkuççkwíkðk÷k økeík yk òuzeLku ÷eÄu {nkuççkíkðk÷k økeík òuzeLku ÷eÄu ÷kufS¼u [zâwt níkwt. ykðwt ¢kuMk zÙu®Mkøk, {Lk{kunLk ËuMkkEyu s Mkki «Úk{ þY hu÷wt. yk{ íkuyku rMkLku{k{kt y&÷e÷íkkLkk ¼Þtfh rðhkuÄe níkk. Mkå[k sqXkLke MkV¤íkk ÃkAe {Lk{kunLk ËuMkkELke økýLkk yåAk rVÕ{ Mksof íkhefu Úkðk {ktze. ¼÷k çkqhk ¼ku÷k yLku hýrsíkLku hksuþ ¾LLkkyu ¾qçkeÃkqðof Ëk fheLku ðkn ðkn {u¤ðe. n{ ËkuLkku yLku hk{ ykih ~Þk{Lke zçk÷ hku÷ðk¤e s íkhfeçk {LkSyu ys{kðeLku VWrÕ{Lku rnx çkLkkðe níke. hksuþ ¾LLkkLku ©uc yr¼LkuíkkLkku yuðkuzo «ríkrcík rVÕ{ {uøkurÍLku ykÃÞku níkku. çku rnx rVÕ{ku hk{Ãkwh fk ÷û{ý (hýÄeh fqÃkhu Mkå[k sqXkLkk ¼ku÷k suðk hku÷ fhu÷ku) yLku ¼kE nku íkku yiMkk (rsíkuLÿ yLku þºkwæLk ®Mknkyu rðhkuÄk¼kMke ¼kEykuLkLku hkuÕMk ¼ðßÞk níkk. yk çku rVÕ{kuyu yu{fuzeLku rMk¥kuhLkk ËkÞfkLkk ykøk÷e nhku¤Lkk rLkËuoþfku MkkÚku çkuMkkze ËeÄk. yk øk÷o ÷øk ò rVÕ{{kt íku{ýu f{k÷ fhu÷e. fkrík÷ Xtze{kt þŠ{÷k xkøkkuhLku W»{k ykÃkðk síkkt þþe fÃkqh yLku øk¼oðíke çkLkkðu Au. yLkuf Mktfxku Ãkkh fÞko ÃkAe þŠ{÷k - þþe fÃkqhLkwt ÃkwLkŠ{÷Lk ÚkkÞ Au. yu{fuzeLke rVÕ{LkkMfu®xøk á~Þku Au. yk þkherhf W»{kLke


04_03_2011_Cine-Sandesh