Page 1

CMYK

4-5

ykuffxku xkuççkh, kh, h011 h011 hrððkh, hrððkh, 22 yku

www.sandesh.com

çkfheLkwt ËqÄ, hUrxÞku, økktÄexkuÃke, ðýkxfk{, {nkí{k ðøkuhu þçËku MkkÚku s {Lk{kt õÞktf økktÄeSLkwt r[ºk WÃkMke ykðu. yksu çkúkLz økktÄe økýkíke yu çkÄe [eòu økktÄeSLku õÞktÚke-õÞkhu-fuðk Mktòuøkku{kt {¤e ykðe?

çkÄe rËþkykuuÚke økktÄeSLku Mkkhk MknkÞfku «kÃík ÚkÞk! {nkí{k: økkUz÷ hksLke røk^x

økktÄeSLku {nkí{k çkLkkððkLkwt fk{ økkUz÷ hks ¼økðíkrMktnSLkk ðiËhks Sðhk{ fkr÷ËkMk þkMºkeyu fhu÷wt. ðeMk{e MkËeLkk ykht¼u økktÄeS ¼khík ykÔÞk ÃkAe òLÞwykhe{kt økkUz÷ ykðþu yuðe ònuhkík ÚkE. {nkhkò ¼økðík®MknSyu økktÄeSLku ¾k÷e nkÚku íkku fu{ sðk ËuðkÞ yu{ rð[khe MkL{kLk fhðkLkwt Lk¬e fÞwO. MkL{kLkÃkºk íkiÞkh fhkððkLke sðkçkËkhe ËeðkLk hýAkuzËkMk ð]tËkðLkËkMk Ãkxðkheyu hksðiË Sðhk{ Ãkh Lkk¾e. 1915Lke 27{e òLÞwykheyu Sðhk{ þk†eyu økkUz÷Lke hMkþk¤k{kt økktÄeS {kxu íkiÞkh fhu÷wt {kLkÃkºk nksh fÞwO. yu {kLkÃkºk{kt, ‘ÃkwÛÞ &÷kufuËuþ ðíMk÷ {nkí{k ©e {kunLkËkMk fh{[tË økktÄe {nkuËÞkLkk MkÃkíLkefkLkko{ [hý f{÷uþw MkL{kLkÃkºkTf{’ yuðwt ÷¾ký níkwt. íÞkhÚke

÷r÷ík ¾t¼kÞíkk íkuyku {nkí{k íkhefu yku¤¾kíkk ÚkÞk. hðeLÿLkkÚku økktÄeS {kxu ‘økúux Mkku÷ ({nkLk ykí{k)’ yuðku þçË ðkÃkhu÷ku. yu Ãký økkUz÷Lke ½xLkk çkLÞkLkkt fux÷ktf ð»ko ÃkAe!

hrððkh, 2 ykufkuxçkh, h011

hUrxÞku: øktøkkfe Äkhk

økktÄeSLku hu®xÞkuLkwt {n¥ð Mk{òÞk çkkË íkuyku ÃkkuíkkLku fk{ ÷køku yuðk hu®xÞkuLke þkuÄ{kt níkk Ãký íku{Lku òuEyu yuðku hUrxÞku õÞktÞÚke {¤íkku Lk níkku. yuðk{kt íku{Lku 1917{kt ¼Y[Lke fu¤ðýe Ãkrh»kË{kt sðkLkwt ÚkÞwt. íÞkt íku{Lku ½kuzuMkðkhe MkrníkLkkt fk{ fhe òýíkk MkknrMkf {rn÷k øktøkkçkkE {éÞkt. økktÄeSyu íku{Lku ðkík fhe fu {Lku òuEyu yuðku hUrxÞku {¤íkku LkÚke. rðÄðk øktøkkçkkE øk{u íÞktÚke øk{u íku þkuÄe fkZðk Mkûk{ níkkt. øktøkkçknuLku h¾zÃkèe fhe økkÞfðkze MxuxLkk rðòÃkwh{ktÚke hUrxÞku þkuÄe fkZâku. økktÄeS ykLktrËík ÚkE QXâk. ½ýk Mk{ÞÚke [k÷íke íku{Lke þkuÄ Ãkqhe ÚkE yuLkku íku{Lku nkþfkhku ÚkÞku. yk©{{kt huutrxÞku Ëk¾÷ ÚkÞku yLku {økLk÷k÷ økktÄeyu íku{kt MkwÄkhkðÄkhk fhe ËeÄk. çkkË{kt íkku økktÄeS {ktËk Ãkzâk íÞkhu çkeò fkuR WÃk[kh fhíkkt íku{ýu hUrxÞku fktíkðkLkwt [k÷w hk¾e Mkkò ÚkÞk nkuðkLkwt Ãký LkkUæÞwt Au.

¾kËeðýkx: f÷kÃkeLkk ÷kXeyu þe¾ÔÞwt!

økktÄeSLku MðËuþefhýLkku rð[kh ykÔÞku yux÷u yu{ýu MkkiÚke Ãknu÷kt ðýkxfk{ þe¾ðkLkwt Lk¬e fÞwO. økktÄeyk©{Lkkt þYykíke ð»kkuo{kt íku{Lke ÃkkMku fkuE Mkk¤ [÷kðíkk þe¾ðe þfu yuðwt níkwt Lknª. yu ð¾íku økktÄeSLku ÞkË ykÔÞwt fu íkuykuLku {wtçkELke {nkMk¼k{kt hk{S¼kE çkrZÞk Lkk{Lkk fkuE ðýkxrðîkLk {¤u÷k. økktÄeSyu yk©{Lkk MkkÚkeËkh ÷û{eËkMk¼kELku y{hu÷e ÃkkMkuLkk ÷kXe ¾kíkuÚke hk{S¼kELku íkuze ÷kððk {kufÕÞk. 1880{kt ÷kXe{kt sL{u÷k hk{S¼kE 16 ð»koLke ô{hu s Mkqíkh yLku QLkLkk ðýkx{kt

yuõMkÃkkuxo £ku{ yuðheÔnuh! J

J

J

J

J

yk©{Lkku rð[kh økktÄeSLku ßnkuLk hMfeLk ÃkkMkuÚke {¤u÷ku. MkðkuoËÞLkku rð[kh #ø÷uLzLke Þwrxr÷xurhÞLk rV÷MkqVe{ktÚke {u¤ðu÷ku. MkíÞkøkún þçË Ërûký ykr£fk{kt yuf økwshkíkeyu Mkq[ðu÷ku. nrhsLk þçË Lkh®Mkn {nuíkkLkk ¼sLk ‘yuðk hu y{u yuðk..’ {ktÚke ÷eÄu÷ku. ‘h½wÃkrík hk½ð hkòhk{..’ ÃktÂõík þe¾ økwhw økku®ðË®Mk½Lkk ¼sLk{ktÚke ÷eÄu÷e.

ÃkkðhÄk çkLke økÞu÷k. yk©{{kt økktÄeSLke RåAk «{kýu íku{ýu økkiþk¤k{kt ¾kËeðýkxLkk ‘xâwþLk õ÷kMkeMk’ [k÷w fÞko. økktÄeS Mkrník yu Mk{ÞLkk ËuþLkk yøkúýe Lkuíkkykuyu ðýkxfk{Lke íkk÷e{ ynª s ÷eÄu÷e. hk{S¼kE 95 ð»koLkwt Ãkkfx ykÞw»Þ ¼kuøkðe Auðxu yk©{{kt s 1972{kt yðMkkLk Ãkk{u÷k.

çkfheLkwt ËwÄ: Ë¥kf ËefheLkwt Éý

økktÄeSLku çkfheLkk ËqÄLkk «Þkuøkku Ë¥kf ÷eÄu÷kt Ëefhe ÷û{eçknuLku rþ¾ðkzu÷kt. fku[hçk yk©{ ð¾íku yk©{{kt yuf Ër÷ík Ãkrhðkh ðMkkððku Au yuðe RåAk økktÄeSyu X¬hçkkÃkk ÃkkMku hsq fhe. X¬hçkkÃkkyu ËqÄk¼kE ËkVzkLku ðkík fhe suyku {wtçkE{kt rþûkf níkk. ËqÄk¼kE yk©{Lkk rLkÞ{ku Ãkk¤ðkLke þhík MkkÚku yk©{{kt hnuðk íkiÞkh níkk. íkuyku {wtçkEÚke ykðeLku yk©{{kt ðMÞk. yk Ër÷ík Ãkrhðkh «íÞu fËk[ fMíkwhçkkLku Úkkuzku yýøk{ku níkku yux÷u økktÄeSyu Lk¬e fÞwO fu ËkVzkLke Ëefhe ÷û{e Ãkkt[ ð»koLke ÚkkÞ íÞkhu Ë¥kf ÷uðe! ÷û{eçknuLku ÃkkuíkkLkkt MktM{hýku{kt LkkUæÞk «{kýu íku{Lku Ë¥kf ÷eÄk íÞkhu y{u Mkkçkh{íke yk©{{kt ykðe økÞu÷k yLku yu 1920-21Lke Mkk÷ nþu. (Mkt˼o: yk©{ MktM{hýku). RÂLËhk økktÄeyu yu ÷û{eçknuLkLku MðkíktºÞ MkuLkkLke íkhefu íkk{úÃkºk ykÃke MkL{krLkík fhu÷kt. yu íkk{úÃkºk{kt ÷¾u÷wt níkwt: ÷û{eçknuLk {kunLkËkMk økktÄe! ÃkkA÷e yðMÚkk{kt ÷û{eçknuLk y{ËkðkË{kt s ftøkk¤ nk÷ík{kt yðMkkLk ÃkkBÞkt.

økktÄexkuÃke: fk~{ehÚke «økxu÷ku ykErzÞk

¼khík{kt ykÔÞk ÃkAe økktÄeSyu økktÄexkuÃke ÃknuhðkLkku «kht¼ fÞkuo. økktÄexkuÃkeLku MkkiÚke ðÄw «rMkrØ 1921{kt þY ÚkÞu÷e [¤ð¤ ð¾íku {¤u÷e. yu ð¾íku Mkhfkhu økktÄexkuÃke Lk Ãknuhðe yuðwt Vh{kLk çknkh Ãkkzu÷wt. íkku ð¤e økktÄeSyu fnu÷wt fu økktÄexkuÃke Ãknuhðk{kt fkuE økwLkku çkLkíkku LkÚke, {kxu Ëhuf Mkhfkhe f{o[kheyu yu Ãknuhðe òuEyu. økktÄeSLku fk~{ehe xkuÃke (sðknh÷k÷ Lknuhw Ãknuhíkk yu) øk{e økÞu÷e. yu xkuÃke QLkLke nkuÞ yux÷u økktÄeSyu ¾kËe{ktÚke íkuLkwt økwshkíke ðÍoLk íkiÞkh fÞwo. yu xkuÃkeLkku f÷h MkVuË hk¾ðkLkwt s Lk¬e fÞwO. nðu íkku yu xkuÃkeLke «rMkrØ søkònuh Au. lalitgajjer@gmail.com

yksu Ëhuf [÷ýe Lkkux WÃkh çkkÃkwLkku Vkuxku Au Ãký çkkÃkwLkwt [÷ý LkÚke. ½h ½h{kt çkkÃkw Au Ãký çkkÃkw {ík {u¤ððk {kxu, ðkux {u¤ððk {kxu Mkûk{ LkÚke. çkkÃkwLkk Vkuxkðk¤e Lkkux ðkÃkhu íkuLku ðkux {¤u, Ãký çkkÃkw òu [qtxýe ÷zu íkku nkhe s òÞ yuðwt ®MkËçkkË ykí{rðïkMkÃkqðof fnu Au!

økktÄeSLke Ãký rzÃkkurÍx òÞ fh{[tË økktÄe WVuo {nkí{k økktÄe {ku‘íkkuòunLkËkMk yksu [qtxýe ÷zu íkku? íku{Lke rzÃkkurÍx òÞ’ ®MkËçkkË

ykí{rðïkMkÚke fnu Au. ®MkËçkkËLkk ykí{rðïkMkLkwt fkhý yu Au fu íkuLku ykÃkýe «ò{kt ‘rðïkMk’ Au. [qtxýe «ÚkkLke yktxe½qtxe{kt Ãkq. çkkÃkw yxðkE òÞ Lku yu{Lke rzÃkkurÍx òÞ. fhkuzku Lkne yçkòu YrÃkÞkLke Lkkuxku WÃkh su{Lkku Vkuxku Au íku çkkÃkw [qtxýe{kt yu{Lke rzÃkkurÍx çk[kðe Lk þfu. yksu Ëhuf [÷ýe Lkkux WÃkh çkkÃkwLkku Vkuxku Au Ãký çkkÃkwLkwt [÷ý LkÚke. ½h ½h{kt çkkÃkw Au Ãký çkkÃkw {ík {u¤ððk {kxu, ðkux {u¤ððk {kxu Mkûk{ LkÚke. çkkÃkwLkk Vkuxkðk¤e Lkkux ðkÃkhu íkuLku ðkux {¤u, Ãký ®MkËçkkËLke ðkík «{kýu çkkÃkw Lk [qtxkÞ. yÛýk nÍkhuyu Ãký

rLkhtsLk rºkðuËe

www.sandesh.com

fçkqÕÞwt Au fu òu íkuyku [qtxýe ÷zu íkku rzÃkkurÍx

yuf ÞkuØk íkhefu økktÄeSyu {kýMkLkk íku Mk{ÞLkk RríknkMk MkwÄe fkuE Ãký ÞkuØkyu õÞkhuÞ Lkne yÃkLkkðu÷wt þ† yÃkLkkÔÞwt níkwt yLku ‘Mktøkúk{’ þçËLku íkÆLk Lkðku yLku y¼qíkÃkqðo yÚko çkûÞku níkku. çkeS çkksw, yuf MkuLkkÃkrík íkhefu økktÄeSLke {nkLkíkk yÚkðk fkÞoûk{íkk yu níke fu íkuyku ÃkkuíkkLkk WËknhý îkhk s ÷kufkuLku Lkuík]íð ykÃkíkk níkk

økktÄeS : y®nMkf ÞkuØk yLku y®f[Lk MkuLkkÃkrík økktÄeSyu Ërûký ykr£fkÚke ¼khík{kt ykðeLku MkíÞkøkúnLke þYykík fhe íku Ãknu÷kt Ãký ytøkúuòu Mkk{u [¤ð¤ [÷kðLkkhk yLkuf MðkíktºÞðehku níkk. 1857{kt ytøkúuòu rðhwØ ÚkÞu÷k çk¤ðkLku Ãký ¼khíkLkku Ãknu÷ku MðkíktºÞMktøkúk{ s fnuðk{kt ykðu Au, Ãkhtíkw økktÄeSLkk MkíÞkøkúnLku Mk{økú ¼khík{kt Ëhuf MÚk¤u «[tz xufku {éÞku ßÞkhu íku Ãknu÷ktLkk çkÄk «ÞkMkku AqxkAðkÞk yLku Mkk{kLÞ ÷kufkuLke LkshuÚke Ëqh hneLku fhðk{kt ykÔÞk níkk. fux÷kf RríknkMkfkhkuLkk sýkÔÞk «{kýu íkku 1857Lkk çk¤ðk{kt Ãký {kuxk ¼køkLke ¼khíkeÞ «ò çku¾çkh yLku ‘Mðíktºkíkk’Lke ÷zík{kt çkLke hnu÷k çkLkkðku Ãkhíðu çkuÃkhðk níke. (fux÷kf íkku yux÷e nË MkwÄe òÞ Au fu yk çk¤ðk{kt ÷kufku ðÄkhu ¼køku íkku ytøkúuòuLkk Ãkûku níkk, fkhý fu íkuyku ytøkúuòuLku MðkÚkeo yLku sw÷{e hkòyku Mkk{u ÃkkuíkkLkk hûkf økýíkk níkk) ytøkúuòu Mkk{u yk{ Mkþ† ÷zík [÷kðe hnu÷k MðkíktºÞðehkuLku xufku ykÃkðk{kt òLkLkwt òu¾{ níkwt. ¼økík®Mkn, [tÿþu¾h ykÍkË yLku rnLËwMíkkLk Mkku~Þkr÷Mx rhÃkÂç÷fLk yuMkkurMkyuþLk (yu[yuMkykhyu) yLku íku{Lkk ‘÷~fh’ rnLËwMíkkLk rhÃkÂç÷f yk{eo (yu[ykhyu){kt yu s {kýMkku òuzkE þfíkk níkk suyku ÃkkuíkkLkk fwxwtçk yLku ytøkík SðLkLkk ykhk{Lku çkksw Ãkh hk¾eLku {kuík Mkk{u ¾u÷ ¾u÷ðkLke rnt{ík Ähkðíkk níkk. Mðíktºkíkk {kxu ÷zðwt íkuLkku yuf s yÚko níkku, ‘fkuE Ãký Mk{Þu ytøkúus

ík{u {uLkus{uLx {nkí{kLku yku¤¾ku Aku?

rLkþtfÃkýu ÃkkuíkkLku 19{e MkËeLkk yLku fËk[ {kLkðòríkLkk MkkiÚke {n¥ðLkk {uLkus{uLx økwhw íkhefuLke yku¤¾ Q¼e fhe. yuf {uLkus{uLx fLMk÷xLx íkhefu òu {khu økktÄeLku {uLkus{uLx økwhw íkhefu {q÷ððkLkk nkuÞ íkku nwt íku{Lku Ãkqhk {kfo ykÃkw.t yk{ íkku íku{Lku {uLkus{uLx økwhw fnuðk fhíkk {uLkus{uLx {nkí{k fnuðtw ðÄkhu ÞÚkkÚko Xhu Au. {uLkus{uLx økwhLw kwt MkkiÚke {n¥ðLkwt ÃkkMkwt yu nkuÞ Au fu íku ÷kufkuLku yuf árü ykÃku Au. yuf rËþk çkíkkðu Au. {uLkus{uLx økwhw ÃkkuíkkLke MktMÚkkLku yuf Lkðe árü yLku rËþk çkíkkðu Au. çkkÃkwyu Ãkqhk ¼khíkLku Mðíktºk ¼khíkLke yuf Lkðe s árü yLku rËþk ykÃke. yk¾ku Ëuþ økw÷k{eÚke {wõík ykÍkËeLke Lkðe árüÚke «uhkÞku. yuf {uLkus{uLx økwhLw ke su{ çkkÃkwyu ¼khíkeÞkuLku ykÍkËeLke árü ykÃke yLku Lkðk {køkuo [k÷ðk WíMkkrník fÞko. yk rðÍLk yLku árü ykÃÞk ÃkAe çkkÃkwyu rðøkíkðkh MxÙuxuS çkíkkðe. íku{Lke ÔÞqnh[Lkk níke y®nMkkLke yLku MkíÞkøkú n Lke. çkkÃkw L ku ¾çkh níke fu rçkúrxþ hks Mkk{u þ† yLku ®nMkkÚke Lknª ÃknkU[e ð¤kÞ. WÃkhktík LkkLkÃkýÚke

siLk Ä{oLkk y®nMkkLkk MktMfkh Ãký ¾hk s. íku{ýu yuf rð[khe Lk þfkÞ íkuðe y®nMkk yLku MkíÞkøkúnLke ÔÞqnh[Lkk ½ze fkZe. çk¤ fhíkkt íku{ýu f¤Úke fk{ ÷eÄw.t ÷kufkuLku rðïkMk yÃkkÔÞku fu rçkúrxþ hks Mkk{u y®nMkk yLku MkíÞkøkúnÚke ykÍkËe {¤þu. çkkÃkwyu {uLkus{uLxLkk Lead by example & Lead from the frontLkk rMkØktíkkuLku MkV¤íkkÃkqðf o ykÍkËeLke ÷zík{kt WíkkÞko. íkuyku Ãkkuíku ÃkkuíkkLkk Lk¬e fhu÷k rMkØktíkku «{kýu Sðíkk yLku øk{u íÞkhu

™Þ™ Ãkhe¾ su÷{kt sðk yLku sYh Ãkzu íÞkhu ytøkúò u Lu ke ÷kXe ¾kðk íkiÞkh hnuíkk. økw÷k{ ¼khíkeÞku økheçke ðuXíkk íku s «{kýu íku{ýu Ãký Ãkqhkt fÃkzkt íÞkøke ¾k÷e Äkuíke ytøkefkh fhe. y®nMkkLkk rMkØktík ¾k÷e ytøkúò u u Mkk{u s Lknª Ãký ËuþðkMkeyku ÃkkMkuÚke ÃkkuíkkLkwt ÄkÞwO fhkððk {kxu Ãký ðkÃkÞko. íkuykuyu Ëhuf «&™Lkk Wfu÷ {kxu WÃkðkMkLkku yLku y®nMkf yktËku÷LkkuLkku MkÚkðkhku ÷eÄku. yuf {uLkus{uLx økwhLw ke su{ íku{ýu ÃkkuíkkLkk ðíkoLk{kt yufYÃkíkk hk¾e yLku ÃkkuíkkLkk rMkØktíkku{kt yzøk hÌkk. {uLkus{uLxLkk økwhw íkhefu íku{ýu y÷øk y÷øk ÔÞÂõíkíð Ähkðíkkt ÷kufkuLku yuf Mkktf¤{kt çkktÄðkLkwt fk{

su økktÄeSLke sL{sÞtíke Au. rð¢{ Mktðík «{kýu økktÄeSLkku sL{ Mktðík 1925Lkk ¼kËhðk ðË çkkhMkLkk rËðMku yLku RMkwLkk fu÷uLzh «{kýu çkeS ykìõxkuçkh, 1869Lkk hkus ÃkkuhçktËh{kt ÚkÞku níkku. økktÄeSLkk rð¢{ Mktðík «{kýuLkku sL{rËLk yux÷u fu ¼kËhðk ðË çkkhMkLku Ãknu÷kt hutrxÞk çkkhMk íkhefu Qsððk{kt ykðíkku. yksu hUrxÞku s ¼w÷kE økÞku Au. çkkÃkwLku r«Þ íkf÷e, hUrxÞku, [h¾ku yLku nkÚkþk¤ ¾kuðkE økÞkt Au. ð»kkuo Ãknu÷kt økwshkíkLke þk¤kyku{kt ‘Wãkuøk’Lkku rÃkrhÞz ykðíkku níkku yLku çkk¤fkuLku hUrxÞku [÷kðíkkt þe¾ððk{kt ykðíkku. yksu hUrxÞku þkuæÞku szíkku LkÚke. økktÄe yk©{{kt fkuE rðËuþe {nu{kLk ykðu íkku økktÄeSLku r«Þ nkÚkþk¤ þwt Au íku Ëþkoððk yk©{Lke Mkk{uLke yuf {trs÷{kt ÷E sðk Ãkzu. yuf{kºk Äe{tík çkrZÞk s nkÚkþk¤ [÷kðe òýu Au. økktÄeS yksu nÞkík nkuík íkku MkkiÚke Ëw:¾e ÔÞÂõík nkuík. Lkðe ÃkuZe {nkí{k økktÄe fhíkkt {wøÄk økkuzMku yLku fMíkwhçkk fhíkkt fuxrhLkk rðþu ðÄw òýu Au. Lkðe ÃkuZe økktÄeSLke zkÞhe ÷¾Lkkh {nkËuð ËuMkkE fhíkkt {kÄwhe Ëerûkík rðþu ðÄw òýu Au. Lkðe ÃkuZe MkhkursLke LkkÞzw fhíkkt MkkuLk{ fÃkqh rðþu ðÄw òýu Au. Lkðe ÃkuZe økktÄeSLkk yæÞkí{ økwhw ©e{ËT hks[tÿ fhíkkt çkkçkk hk{Ëuð rðþu ðÄw òýu Au. økktÄeSyu ËuþLku çkûku÷e ¾kËe ÷wÃík ÚkE økE Au. su Lkuíkkyku ¾kËe Ãknuhu Au íkuyku

{kºk VuþLk ¾kíkh s Ãknuhu Au. rËÕneLkk Lkuíkkyku ÃkuLx-Mkqx{kt ðÄw Ëu¾kÞ Au. økktÄeSLke MkkÚku økktÄexkuÃke Ãký økw{ ÚkE økE Au. yÛýk nÍkhuLke xkuÃke òuELku fux÷kf hksfkhýeyku n{ýkt n{ýkt rðhkuÄ «ËþoLk ð¾íku xkuÃke Ãknuhíkk ÚkÞk Au. økktÄeSLke Ãkkuíkze Ãký økw{ ÚkE økE Au. rËÕne{kt yuf{kºk yuLk. ze. ríkðkhe s ÄkuríkÞwt Ãknuhíkk sýkÞ Au, Ãkhtíkw íkuyku Ãký økuhfkÞËu Ãkwºk ÃkuËk fhðkLkk rððkË{kt MkÃkzkÞk Au. økktÄeSLkkt çku þ†ku ÃkifeLkwt yuf þ† WÃkðkMk níkwt. WÃkðkMkLkk þ†Lkku yksu Ëwhkøkún yLku MkuÕV {kfuo®xøk {kxu s WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au. yÛýk nÍkhu suðe ÔÞÂõíkyku WÃkðkMk Ãkh çkuMke yk¾e Ãkk÷ko{uLxhe rMkMx{Lku Ãkzfkh VUfe íku fnu Au íku{ s yLku íku fnu Au íku s íkkhe¾u s yk{ fhku íkuðe ËkËkøkehe fhu Au. økktÄeSyu íkku WÃkðkMk Ãkh çkuMke ytøkúuòuLku fËeÞu fkuE yÂÕx{ux{ ykÃÞwt Lknkuíkwt. íku{ýu MkrðLkÞ fkLkqLk ¼tøk yLku yMknfkh îkhk ytøkúuòuLku ‘¼khík Akuzku’Lkwt yu÷kLk ykÃÞwt níkwt. yuÚkeÞu ðÄw Ëw:¾Ë ðkík yu Au fu yksu WÃkðkMkLkku WÃkÞkuøk MkuÕV {kfuo®xøk {kxu ÚkkÞ Au. ÷kufkuLkkt Ëw:¾ yLku ËËo Ëqh fhðkLkk {wÆu WÃkðkMk fhðkLku çkË÷u ðzk«ÄkLk íkhefu ÃkkuíkkLke òíkLku «kusuõx fhðk WÃkðkMkLkk þ†Lkku WÃkÞkuøk ÚkkÞ Au yLku íku Ãký fkuE øk¼o©e{tík ÔÞÂõíkLkk LkçkehkLkku ¼ÔÞ ÷øLkkuíMkð nkuÞ íku heíku rVÕ{Lkku Mkux çkLkkðe íkuLke Ãkh økúkLz rhMkuÃþLkLke su{ WÃkðkMkLkku ík{kþku ÚkkÞ Au. ËuþLkk çkzk çkzk LkuíkkykuLku «kEðux Ã÷uLk{kt çkku÷kððk{kt ykðu Au. «òLkk fhkuzku YrÃkÞkLkwt yktÄý ykðk WÃkðkMkLkk {uøkk þkì ÃkkA¤ ¾[eo Lkk¾ðk{kt ykðu Au. ËuþLke xeðe LÞqÍ [uLk÷ku Ãký fkuELkk ÷øLkLkwt rhMkuÃþLk [k÷íkwt nkuÞ íku{ WÃkðkMkLkku ÷kEð þkì Ëþkoðu Au. Mxus Ãkh WÃkðkMkLkwt Lkkxf [k÷íkwt nkuÞ íÞkhu Mkk{uLkwt

ykurzÞLMk síkwt Lk hnu íku {kxu [ýk-Ãkqhe ¾ðhkððk{kt ykðu Au. WÃkðkMkeLke Lksh Mkk{u s hMkkuzkt [k÷u Au. økktÄeSLkk WÃkðkMkLke yk ¢qh {òf Au. økktÄeSLku r«Þ MkkËøkeyu Ãký nðu ònuhSðLk{ktÚke hò ÷E ÷eÄe Au. Lkuíkkyku YÃkk¤k Ëu¾kðk {kxu rVÕ{Lkk f÷kfkhkuLke su{ zÙuMk rzÍkELkMko hk¾u Au. fux÷kf íkku nuh xÙkLMkÃ÷kLx fhkðu Au. çkççku ÷k¾Lkkt [~{kt Ãknuhu Au. økktÄeSLku yr«Þ yuðku ¼úük[kh nðu LkuíkkykuLku ðÄw r«Þ Au. rËÕneLkk Lkuíkkyku xwS MÃkuõxÙ{ økkuxk¤kykuLku fkhýu yuf ÃkAe

huz hkuÍ ËuðuLÿ Ãkxu÷ yuf su÷¼uøkk Úkðk ÷køÞk Au. yu. hkò, frLk{kuÍe, Mkwhuþ f÷{kze ríknkh su÷{kt Au. nðu Ãkqðo Lkkýk{tºke yLku nk÷Lkk øk]n{tºke r[ËBçkh{TLkku ðkhku Au. r[ËBçkh{T yuf nkurþÞkh ðfe÷ Au, Ãkhtíkw íkuyku ËuþLke fhkuzkuLke økheçk yLku ykrËðkMke sLkíkkLkk ðfe÷ çkLkðkLku çkË÷u ËuþLkkt støk÷ku ¾ký {krVÞkykuLku MkwÃkhík ÚkE òÞ íku {kxuLke ðfe÷kík fhíkk sýkÞ Au. ËuþLku nòhku fhkuzLkku [qLkku ÷økkðLkkh xur÷fku{ ftÃkLkeykuLkk ðfe÷ çkLke økÞk nkuÞ íku{ yk{sLkíkkLku ÷køke hÌkwt Au. økktÄeSLkk ykí{kLku Ëw:¾e fhLkkhk LkuíkkykuLkku íkkuxku LkÚke. {nkhk»xÙ{kt rzVuLMkLke s{eLk Ãkh ykËþo nkW®Mkøk MkkuMkkÞxe Q¼e fhe Ëuðk{kt ykðu Au. {nkhk»xÙLkk fèhðkËe Lkuíkkyku økktÄeSLku ÃkMktË fhíkk LkÚke. rþðMkuLkk yLku {nkhk»xÙ LkðrLk{koý MkuLkkLkk LkuíkkykuLke f[uheyku{kt økktÄeSLke íkMkðehLku MÚkkLk LkÚke. íkuyku økkuzMkuLkk Ãkqsfku Au. {nkhk»xÙ LkðrLk{koý MkuLkkLkk Lkuíkk hks Xkfhu

yk

fur÷zkuMfkuÃk {kunB{Ë {ktfz LkwfMkkLkfkhf Lkeðze þfu Au. ykÃkýwt Mfqxh, çkkRf fu fkh çkøkzu íkku ykÃkýu yuLkk rLk»ýkíkLku çkíkkðeyu Aeyu Ãký ykÃkýk þhehLke çkkçkík{kt yuLkk WÃkh øk{u íkuðk y¾íkhk fhðk íkiÞkh ÚkE sEyu Aeyu, rLk»ýkík zkìõxh ÃkkMku sðkLkku ¼køÞu s ykøkún hk¾eyu Aeyu. ÷u¼køkw zkìõxh yLku Ÿxðiãku Ëðkyku ykÃkðk{kt ÃkkAwt ð¤eLku òuíkk LkÚke. {qXeyku ¼heLku rðxkr{LMkLke økku¤eyku íkku Xef Ãkhtíkw òu¾{e nkuÞ yuðe yuÂLxçkkÞkurxõMk Ãký sÚÚkkçktÄ ykÃke Ëu Au. ð¤e fux÷ef Ëðkyku yLku «Þkuøkku íkku ykÃkýu ònuhkíkku ðkt[eLku fhíkk nkuEyu Aeyu, Ãkhtíkw ykÃkýu yu Mk{sðwt òuEyu fu Ëkuzíkk, nýnýíkk ½kuzkLkk r[ºkðk¤e Ëðkyku ÷uðkÚke ½kuzk suðe þÂõík «kÃík ÚkE þfíke LkÚke. ykÞwðuoË nkuÞ fu yu÷kuÃkÚke, yu çkLLku{kt n{ýkt n{ýkt yktfzkþk†Lkku Ãký ½ýku rðfkMk ÚkÞku Au, Ãkhtíkw ð»kkuoLke snu{ík yLku yÇÞkMkLkk ytíku «kÃík ÚkÞu÷kt íkkhýku Mkk{kLÞ {kýMkLku SððkLkku Mkk[ku {køko çkíkkðe þfíkk LkÚke. yLku fux÷ktf íkkhýku íkku ¾qçk rðr[ºk Ãký nkuÞ Au. ‘y{urhfLk sLko÷ ykìV yurÃkzur{÷kuS’{kt «økx ÚkÞu÷ yuf yÇÞkMkLkwt íkkhý yuðwt Au fu: ‘rþrûkík ÃkíLke ÃkríkLke íktËwhMíke {kxu òu¾{e Au.’ yÇÞkMk

fhLkkhkykuyu y{wf ËtÃkíkeLkk SðLkLkku yÇÞkMk fheLku yuðwt íkkhý fkZâwt Au fu ¼ýu÷ økýu÷ ÃkíLkeyku yu{Lkk ÃkríkËuðkuLku ðnu÷k fçkh¼uøkk fhu Au. ykðku yÇÞkMk fhLkkhkykuyu ðnu÷k {]íÞw Ãkk{Lkkh ÃkríkLkk fwxwtçkSðLkLkku yÇÞkMk fÞkuo nkuÞ yLku yu{Lke ÃkíLke rþrûkík nkuÞ yu çkLkðkòuøk Au, Ãkhtíkw ÃkríkLkk {]íÞw {kxuLkkt çkeòt fkhýkuLkku yÇÞkMk fhðk{kt ykÔÞku níkku fu fu{ yu MÃkü LkÚke. yk «fkhLkk yÇÞkMk ði¿kkrLkf Zçku ÚkÞk økýkÞ? þwt çkeòt ÃkkMkktykuLku yu{kt ykðhe ÷uðkLke sYh LkÚke nkuíke? yLku, ykðe heíku ykðu÷kt íkkhýku yu÷kuÃkÚkeLkkt nkuÞ, ykÞwðuoËLkkt nkuÞ fu çkeS fkuE ‘ÃkÚke’Lkkt nkuÞ yuLkku VkÞËku Mkk{kLÞ {kýMkLku õÞkhuÞ Úkíkku LkÚke, Ãkhtíkw õÞkhuf LkwfMkkLk òÞ Au. ykðkt íkkhýku yLku yÇÞkMk çkkçkík{kt [uMxhLkxu yuf h{qS ðkík fhe Au íku ÞkË hk¾ðk suðe Au. [uMxhLkxu yuf ðkh Lkþkfkhf ðMíkwLkku yÇÞkMk fhðkLkku rLkùÞ fÞkuo. yuf rËðMk yuýu ‘ÔneMfe’{kt Ãkkýe {u¤ðe ÃkeÄwt. Lkþku [zâku. çkesu rËðMku ‘h{’{kt Ãkkýe {u¤ðe ÃkeÄwt. Lkþku [zâku. yLkwMktÄkLk ÃkkLkk Lkt. 6 Ãkh

**** CMYK

MkV¤íkkÃkqðf o fÞw.O íkuyku Lkunhw yLku MkhËkh Mkhe¾k rËøøks LkuíkkykuLkwt Ãký ÞkuøkËkLk {u¤ðe þfíkk. íkuyku ykÍkËe ÷zík{kt ®nMkf LkuíkkykuÚke y÷øk hnuíkk Ãký íku çkÄkLke Mkk{u ÃkzeLku ÃkkuíkkLke þÂõíkyku ûkeý Úkðk Lk Ëuíkk. çkkÃkwLkk rÃkíkk ÃkkuhçktËhLkk ËeðkLk níkk yLku {uLkus{uLxLkk MktMfkh çkkÃkwLku çkk¤ÃkýÚke {éÞk. ¼ýðkLkwt {n¥ð Mk{síkkt yLku yux÷u s þk¤k{kt ¼ýðk{kt MkkÄkhý nkuðk Aíkk íkuyku ÷tzLk ykøk¤ ¼ýðk økÞk. rLk»V¤íkkLku Ãk[kððkLkk økwý çkkÃkw{kt Mkns níkk. {wçt kE{kt fkÞËkLke ÃkkuíkkLke «uÂõxMk s{kððk{kt íkuyku VkÔÞk Lknª. þk¤k{kt ÃkkxoxkR{ rþûkf íkhefuLke íku{Lke yhS Ãký Lkk{tshq ÚkE. hksfkux{kt rÃkrxþLk çkLkkððk LkkLkwt fk{ Ãký þY fÞwO yLku çktÄ fhðwt Ãkzâw.t íÞkt 1893{kt Ërûký ykr£fk sðk íkf {¤e su íku{ýu ÍzÃke ÷eÄe. Ëhuf rLk»V¤íkkLkku íku{ýu MkV¤íkk MkwÄe ÃknkU[ðk{kt WÃkÞkuøk fÞku.o yuf Wå[ {uLkus{uLx økwhLw ke su{ íkuykuyu ÃkkuíkkLkk æÞuÞLku ÃkkuíkkLkkÚke {n¥ðLkwt økÛÞwt yLku ÃkkuíkkLke ytøkík ¼Âõík fhíkkt ÃkkuíkkLkk ÷ûÞLku {n¥ðLkwt økýu íkuðk MkkÚkeykuLke ÃkMktËøke fhe yr«Þ rLkýoÞku ÷uíkkt íkuyku ¾[fkÞk Lknª yLku ÃkkuíkkLkk «kýLke yknwrík ykÃkðk{kt ÃkkAe ÃkkLke fhe Lknª. økktÄe ¾k÷e ykÍkËe yÃkkðeLku stÃÞk Lknª. yuf økwhLw ke su{ yksu Ãký Ãkqhk ykÍkË ¼khíkLku òu fkuE yuf ÔÞÂõík Lkðe rËþk çkíkkðe þfu íkku íku çkkÃkw s Au. yksLkk Ëhuf {uLkus{uLx Practieners yLku ykÍkË ¼khíkk Lkkøkrhf {kxu {nkí{k yksu Ãký {uLkus{uLx økwhw íkhefu {køkoËþoLk ykÃke hÌkk Au.

yuf W¥k{ WËknhý níkwt. økktÄeSLke MkuLkkÃkrík íkhefuLke fkÞoûk{íkkLkwt çkeswt {n¥ðLkwt ÃkkMkwt yu níkwt fu íku{Lke ÔÞqnh[Lkk yLku íkuLke Íeýk{kt Íeýe {krníke yLku rðøkíkLke ÷kufkuLku òýfkhe hnuíke níke. {kxu íkku fkuE [ku¬Mk fkÞo¢{ Ãkkuíku þk {kxu þY fhðk {ktøku Au íkuLkkÚke {ktzeLku íkuLkku fuðe heíku y{÷ Úkþu yLku Úkðku òuEyu íkuLke rðMík]ík {krníke økktÄeS ¾wË ÷kufkuLku yux÷u fu yk¾k ¼khík{kt Vu÷kÞu÷k ÷k¾ku MðkíktºÞMkuLkkLkeykuLkk ÷~fhLku ykÃkíkk níkk. çkeò «fkhLkk LkuíkkykuLke su{ ÷kufkuLkku Võík xufku {u¤ððk Ãkqhíke ðkík fhðkLke Lkerík økktÄeSLke Lknkuíke. íkuyku õÞkhuÞ ÷kufkuLke ÷køkýeykuLku W~fuheLku fu íku{Lke W~fuhkÞu÷e ÷køkýeLkku ÷k¼ ÷uðk {kxuLke LkkhkçkkS îkhk ÷zík [÷kððkLkk «ÞkMkku fhíkk Lknkuíkk, Ãkhtíkw íkuLku çkË÷u ÷kufkuLkk {øks{kt ÃkkuíkkLkk rð[khLke Mk{s Q¼e fheLku íku{Lkku ði[krhf xufku {u¤ððkLkku «ÞkMk fhíkk níkk. íku{Lkkt ¼k»kýku{kt rnx÷h fu ÷urLkLkLkkt ¼k»kýku suðe [kxwÂõíkyku, {{oðuÄe fxkûkçkký fu nfefíkkuuLke íkkuz-{hkuz õÞkhuÞ ðkt[ðk {¤íkkt LkÚke. xqtf{kt, økktÄeSLke ¿kkrík ÞuLkfuLk «fkhuý ÷kufkuLkkt xku¤kt yufXkt fheLku Mkhfkh Mkk{u Ëçkký Q¼wt fhðkLke Lknkuíke. ‘økktÄeS su fnu Au íku s íkuyku fhþu yLku ykÃkýu Ãký íku{ s fhðkLkwt Au’ yuðk MÃkü rðïkMk yLku Mk{s MkkÚku ÷kufku íku{Lkku MktËuþ Íe÷íkk níkk. yk{ økktÄeSLkk Lkuík]íð{kt LkuíkkLkk

ÃkkhËþeoÃkýkLkwt sðÕ÷u s òuðk {¤íkwt ík¥ð Mk{krðü níkwt yLku íkuLkkÚke s ÷kufku íku{LkkÚke «¼krðík ÚkELku íku{Lke ÷zík{kt òuzkíkk níkk. yk nfefíkkuLku ÷ûk{kt hk¾eLku ykÃkýu yuðku «&™ ÃkqAeyu fu økktÄeSyu y®nMkkLku çkË÷u ®nMkkLkk {køkuo MðíktºkíkkLke ÷zík [÷kððkLke Lkerík yÃkLkkðe nkuík íkku íku{Lku sLkíkkLkku ykx÷ku «[tz xufku {éÞku nkuík yLku íkuyku ykx÷k ÷ktçkk Mk{Þ MkwÄe ðkhtðkh ykðe Ãkzu÷e rLk»V¤íkkyku ÃkAe Ãký ÃkkuíkkLke ÷zík [k÷w hk¾e þõÞk nkuík? ntw LkÚke Äkhíkku fu fkuE Ãký ÔÞÂõík yk «&™Lkku sðkçk nfkh{kt ykÃke þfu yLku íkuLku íkkŠff heíku Mkkrçkík fhe þfu. yk{ økktÄeSLkkt yLkuf rððkËkMÃkË ÔÞÂõíkíðku yLku MðYÃkku{ktÚke òu fkuE yuf s MðYÃk MÃkü nkuÞ íkku íku{Lkwt yk y®nMkf ÞkuØk yLku y®f[Lk MkuLkkÃkríkLkwt Au. økktÄeSLkk yk s rLkþMºk ÞwØLkk rð[khLku ykøk¤ ðÄkheyu íkku òuE þfkÞ Au fu íku s þ†Lkku WÃkÞkuøk fheLku Ërûký ykr£fk{kt LkuÕMkLk {tzu÷k Auðxu íku ËuþLke yïuík «òLku økkuhk þkMkfku Mkk{u Mk{kLk Ëhßòu yÃkkðe þõÞk yLku MkkÚku yuðku rð[kh Ãký ykðu Au fu ÷øk¼øk Mkkzk A ËkÞfkÚke ÃkkuíkkLke {kík]¼qr{ {kxu RÍhkÞu÷ Mkk{u ÷ze hnu÷k yLku íku{ Aíkkt Mkíkík rLk»V¤íkk {u¤ðLkkhk Ãku÷uMxkELkeykuyu økktÄeSLkk {køkuo rLk:þ† yLku y®nMkf ÞwØ [÷kððkLke Lkerík yÃkLkkðe nkuík íkku fËk[ íku{Lke ½ýe çkÄe {ktøkýeykuLkku Mðefkh fhðkLke EÍhkÞu÷ yLku MktÞwõík hk»xÙku (ÞwLkkRxuz LkuþLMk)Lku Vhs Ãkze nkuík. Ãkhtíkw íku{ýu Mkþ† ÞwØLkku {køko yÃkLkkÔÞku yLku Ãkrhýk{u íkuyku ‘MðkíktºÞMkuLkkLke’Lkwt økkihð«Ë Ãkk{ðkLku çkË÷u ‘ºkkMkðkËe’Lkwt rçkhwË ÃkkBÞk. smt2@rediffmail.com

yu™u Œ{u „ktÄe fnku, {nkí{k fnku, ƒk…w fnku fu rð¼qrík fnku. Œwtfkhku fhku fu {k™Úke ƒku÷kðku. nfefŒ yu Au fu yu™wt ™k{ ÷uŒkt s {™{kt ynku¼kð sL{e òÞ y™u yk ynku¼kð Ëu¾kzu Au fu ƒk…w nswÞ fÞktf {khk-Œ{khk{kt Sðe hÌkk Au

fnku òuEyu, {nkí{k „ktÄe òuEyu fu ¼„ðk™ „ktÄe?

S ykìõxkuƒh, 1869. çke yuf‚ku [wB{k÷e‚ ð»ko …nu÷kt su ÔÞÂõík sL{e yu ÔÞÂõík™u yk…Ûkkt ËkËk-ËkËe {nkí{k „ktÄe Œhefu

yku¤¾íkk. …uZe „E y™u yk…Ûkkt ƒk-ƒk…wS™e …uZe ykðe. Œu{Ûku yk {nkí{k™u ƒk…w Œhefu yku¤¾ðk™wt þY fÞwO. r…ŒkÚke …Ûk {kuxku r…Œk yuðku ƒk…w. y„uR™, …uZeyku™wt …k™wt VÞwO y™u yk…Ûku ƒÄk ykÔÞk. nðu yu {nkí{k y™u ƒk…w™wt Y… ƒË÷kÞwt Au y™u yu™u nwt y™u Œ{u hk»xÙr…Œk Œhefu yku¤¾eyu Aeyu. Úkkuzkt ðÄw ð»kkuo, Úkkuze ƒeS …uZeyku : ƒu, ºkÛk fu [kh …uZe …Ae™kt yk…Ûkkt ‚tŒk™ku yu{™u ¼„ðk™ Œhefu òuþu. [ku¬‚. yuðe s heŒu suðe heŒu yíÞkhu hk{, {nkðeh y™u f]»Ûk™u òuðk{kt ykðe hÌkk Au. ykðwt ƒ™þu, ‚ku xfk ykðwt ƒ™ðk™wt Au. yksu su heŒu {nk¼khŒ y™u hk{kÞÛk™e ðkŒku yuf rðþk¤ V÷f™e VuLx‚e-Mxkuhe suðku Îkkx yk…e hÌkk Au yu s heŒu íÞkhu {nkí{k „ktÄe™e ðkŒku yu …uZe™k ÷kufku™u {nkí{k „ktÄeyu fhu÷kt fk{ku …rhfÚkk suðkt ÷k„ðk™kt Au. …kŒ¤e …kuŒze, ‚wf÷fze þheh, f{hu ÷xfŒe ½rzÞk¤, {kuxe zktV ¼hðk {kxu nkÚk{kt hk¾u÷e ÷kfze, niÞu ÎkwÎkðkŒku Wí‚kn y™u ‚k{u ÷k÷-fk¤k ht„™k z„÷k [zkðe™u Q¼u÷e yt„úus yk{eo. y™u yu{ AŒkt SŒ {kxu ™nª Ãký nf {kxu™e ÷zkE™ku swM‚ku yfƒtÄ. ™ðe …uZe fE heŒu {k™u fu ykðku fkuE nkz{kt‚™ku {k™ðe yk Ãk]Úðe …h VhŒku nŒku? fuðe heŒu {k™u fu ‚kƒh{Œe yk©{{kt yu ‚Ëun ƒu‚Œku nŒku y™u {™ fE heŒu rðïk‚ fhu fu yk {kÛk‚u Ëktze{kt […xef {eXwt W…kzâwt yu{kt rËÕne{kt ƒuXu÷e rƒúrxþ ‚ÕŒ™Œ ¾¤¼¤e QXe nŒe. ™ðe …uZe™u rðïk‚ yk…e hk¾ðk {kxu „ktÄe rð[khku™u SðtŒ hk¾ðk …zþu y™u òu yuðwt ™ ÚkÞwt Œku ¾hu¾h {nkí{k „ktÄe™u …ú¼w „ktÄe Œhefu yku¤¾ðk™ku ðkhku ykðþu. yk y™u ykðe VrhÞkËku ðå[u …Ûk „ktÄe-rð[khku yksu …Ûk ÞÚkkðíkT hÌkk Au yu ðkŒ™ku „ðo Au.

ykuçkk{kÚke yLLkk, ðkÞk {wLLkk¼kE

Mðk¼krðf Au fu yk xu„™e ‚kÚku ‚{òE „Þwt nþu fu yk ƒÄk {nkí{k „ktÄe™k rð[khku™u Vku÷ku fhu Au. ðkŒ ‚k[e Au …Ûk yíÞkhu {wÆku yu ™Úke fu ƒk…w™k rð[khku {k™™khkyku nÞkŒ Au, {wÆku yu Au fu ƒk…w™k rð[khku™tw …k÷™ fh™khkyku yksu …Ûk ‚kiÚke yk„¤ Au. Œ{u s swyku, {nkí{k „ktÄe™u …kuŒk™k ykËþo {k™™khk ƒhkf ykuƒk{k y{urhfk™e ‚ðoþÂõíkþk¤e yuðe ‚¥kk™k Mkw…úe{ku Au. „ktÄeS™k r‚ØktŒku ‚kÚku

hÂ~{Lk þkn yk„¤ ðÄ™khk yÛÛkk nÍkhuyu ƒk…w™k s W…ðk‚ ™k{™k nrÚkÞkhÚke yk¾uyk¾e ‚hfkh{kt ¾¤¼¤kx {[kðe ËeÄku nŒku y™u ‚hfkhu ¾kËeÄkhe yÛÛkk ‚k{u Íqfðwt …zâwt. yÛÛkk nÍkhuyu …kuŒu fÌkwt Au fu, “„ktÄe-rð[khku™u Shðe þfku Œku yk rð[khku™u Sðððk yÎkhk ™Úke. þhŒ {kºk yuf Au fu yk rð[khku™ku fkuE þkuxo-fx ™Úke. òu Œ{u „ktÄe-rð[khku™wt …k÷™ fhðk ™ef¤ku Œku Œ{khu ‚khk-¾hkƒ fu {khkŒ{khk™wt ™nª ‚k[k-¾kuxkt™wt …ú{kÛk¼k™ hk¾ðk™wt.” {wLLkk¼kE r‚heÍ™e ƒeS rVÕ{ y„kW™e rVÕ{ku™k hufkuzo Œkuze ™k¾u y™u ƒu™ rftø‚÷uLkwt ‘„ktÄe’ ykuMfh SŒe ÷kðu. {wLLkk¼kEðk¤e rVÕ{Lku ÚkÞu÷ku yu rƒÍ™uMk fu {u¤ððk{kt ykðu÷k yu ykuMfh{kt yufTåÞwy÷e SŒ Œku „ktÄe rð[khku™e s Au. „ktÄeS yk Ëuþ™k nŒk, yk Ëuþ™u ykÍkË fhðk{kt ‚kiÚke yk„¤ nŒk yux÷u Mðk¼krðf Au fu „ktÄe™u ¼khŒ™e fhL‚e fu …kuMx÷ MxuB…{kt „ktÄeS Ëu¾kÞk fhu …Ûk sðÕ÷u s fkuE™u ¾ƒh nþu fu „ktÄeS Ëwr™Þk¼h{kt ykx÷k s …kuÃÞw÷h Au. Ëwr™Þk™k yZkh Ëuþkuyu „ktÄeS™u ËþkoðŒe fhL‚e {qfe Au y™u ƒuŒk÷e‚ Ëuþkuyu „ktÄeS™e …kuMx÷ MxuB… {qfe Au. ykt¾{kt ykðe hnu÷wt ykùÞo yxfkðe hk¾òu, fkhÛk fu ðkŒ nsw …qhe ™Úke ÚkE. Ëwr™Þk{kt fkuE yuf s ÔÞÂõík™k Sð™[rhºk …h y÷„y÷„ ¼k»kk{kt rVÕ{ ƒ™e nkuÞ yuðe ÔÞÂõíkyku™e ÞkËe{kt …Ûk ƒk…w™ku ˃˃ku Au. {nkí{k „ktÄe …h y í Þ k h

‚wÄe{kt y÷„-y÷„ [k÷e‚ ¼k»kk{kt rVÕ{ku ƒ™e Au y™u fw÷ ƒkutŒuh rVÕ{ku yuðe Au fu su{kt „ktÄeS fkuE ™u fkuE MðY…u Ëu¾kzðk{kt ykÔÞk nkuÞ. yk ynku¼kð y™u yk ynku¼køÞ „ktÄeS™k Ëu¾kð™u ™nª Œu{™k rð[khku™u ‚kt…ze hÌkwt Au. yur™ ðu, ðkŒ yk„¤ ðÄkheyu. 2001{kt ÚkÞu÷k yuf ‚ðuo {wsƒ {nkí{k „ktÄe™k Ëuþ{kt 40,000Úke ðÄw MxuåÞw Ëuþ{kt Au. yk s ‚ðuo{kt yuðwt …Ûk ™kux fhðk{kt ykÔÞwt nŒwt fu Ëwr™Þk™k ƒkfe™k 29 Ëuþku{kt {nkí{k „ktÄe™kt MxuåÞw hk¾ðk{kt ykÔÞkt Au, su™e ‚tÏÞk yuf nòhÚke ðÄw Au. ÞkË hk¾òu, yk ƒk…w™ku ™nª …Ûk ƒk…w™k rð[khku™ku ˃˃ku Au. {nkhkÛkk …úŒk… …wÛÞ…úŒk…e ¾hk, ™u…kur÷Þ™ …Ûk yuðku s …hk¢{e y™u hkò sÞr‚tn …Ûk ykx÷k s rð¢{e …Ûk Œu{™u fkuE™u yk ™k{™k y™u [kn™k {¤e ™Úke su ƒk…wyu ¼ku„ðe Au y™u nsw …Ûk ¼ku„ðe hÌkk Au. {q¤ ðkŒ …h ykðeyu, ¼khŒLkkt ™uðwt xfk þnuh{kt {nkí{k „ktÄe™k ™k{u hkuz Au …Ûk ¼khŒ™u ƒkË fhe™u fnuðk™wt nkuÞ Œku {nkí{k „ktÄe yuf{kºk yuðk rðï-{k™ðe Au fu Œu{™wt ™k{ Ëwr™Þk™k ‚¥kkðe‚ Ëuþku™k hkuz™e ‚kÚku òuzðk{kt ykÔÞwt Au. yuðwt ™nkuŒwt fu {nkí{k „ktÄeyu yu ƒÄk Ëuþku {kxu yktËku÷™ [÷kÔÞkt nŒkt. ËrûkÛk ykr£fk y™u ¼khŒ™u ƒkË fhŒkt ƒk…w™e fkuE Ëuþ{kt nÞkŒe ™nkuŒe yu nfefŒ Au …Ûk yuf nfefŒ yu …Ûk Au fu yu Ëuþku y™u yu ‚¥kkÄkheyku {nkí{k „ktÄe™k rð[khku{kt ykMÚkk ÄhkðŒk nŒk. Œ{khe òÛk ¾kŒh fu, 1947 …Ae Ëwr™Þk{kt fw÷ ƒkh rð„ún ÚkÞk su{kt yuf r÷rƒÞk™u ƒkË fhŒkt ƒÄk s rð„ún „ktÄer[tæÞk {k„uo ÚkÞk Au. yhu, yu Ëuþku™u Úkkuze ðkh ¼q÷e™u …tËh rËð‚ …nu÷kt {wÏÞ{tºke ™huLÿ {kuËeyu fhu÷k W…ðk‚ ÞkË fhku™u? Ëwr™Þk „{u Œu fnu, yu nfefŒ Au fu ƒk…w ‚ðkuo…rh nŒk, Au y™u hnuþu.

økktÄe-xkøkkuhLke «f]rík yLku «ð]r¥kyku{kt çkkÌk heíku òuðk {¤íke rðr¼LLkíkk Aíkkt MkkBÞíkk yu níke fu íku{Lkktt çkLLkuLkkt {qr¤Þkt ¼khíkeÞ MktMf]rík{ktÚke Ãkku»ký {u¤ðíkkt níkkt yLku íku{Lke þk¾kyku {kLkð MktMf]ríkLkk rðfkMkLke xku[Lku yktçkðk {Úkíke níke

{nkí{k yLku økwhwËuð ¼khíkLkkt çku yLk{ku÷ híkLk

ÄeS yLku xkøkkuhLkk ÔÞÂõíkíðLke økkt Mkh¾k{ýe fheyu íkku yLkuf rðr¼LLkíkk Lkshu [zâk rðLkk Lk hnu. yuf xqtfe ÃkkuíkzeÄkhe

íkku çkeò fkÞ{ ÷ktçkk ÍǼk{kt Mkßs hnuLkkhk. xkøkkuh íku{Lkkt MksoLkkuÚke rðïrðÏÞkík çkLku÷k íkku økktÄeSLke yku¤¾ íku{Lkkt MkíÞkøkúnku, MkuðkfkÞkuo yLku Mkt½»kkuo Úkfe Au. yuf sLk {Lk økýLkk økkÞf íkku çkeò sLk {Lk økýLkk LkkÞf! yufLku MkkIËÞoLkk WÃkkMkf økýkðkÞ Au íkku çkeòLku MkíÞLkk. yk çkkçkíku sðknh÷k÷ LkunhwLkwt rLkheûký hMk«Ë Au, “½zíkh yLku «f]ríkLke árüyu çkeS fkuE Ãký çku ÔÞÂõík yufçkeSÚke ykx÷e r¼LLk Lk nkuE þfu. xkøkkuh «ÄkLkÃkýu rð[khf níkk yLku økktÄeS yXtøk f{oÞkuøke yLku «ð]r¥kÃkhkÞý Ãkwhw»k. çkLLku, swËe swËe heíku søkËTÔÞkÃke árüðk¤k níkk yLku yk{ Aíkkt çkLLku Lk¾rþ¾ rnLËe níkk. íkuyku rnLËLke r¼LLk Aíkkt MkwMktðkrËík çkksw hsq fhíkk nkuÞ yLku yufçkeòLkk Ãkqhf nkuÞ yu{ ÷køkíkwt níkwt.” yk{, økktÄe yLku xkøkkuhLke «f]rík yLku «ð]r¥kyku{kt çkkÌk heíku òuðk {¤íke rðr¼LLkíkk Aíkkt MkkBÞíkk yu níke fu íku{Lkktt çkLLkuLkkt {qr¤Þkt ¼khíkeÞ MktMf]rík{ktÚke Ãkku»ký {u¤ðíkkt níkkt yLku íku{Lke þk¾kyku {kLkð MktMf]ríkLkk rðfkMkLke xku[Lku yktçkðk {Úkíke níke. økktÄeS yLku økwhwËuð ðå[uLkk {ík¼uËkuLke [[ko ð¾íkkuð¾ík Úkíke hne Au yLku yksu Ãký Úkíke nkuÞ Au íÞkhu xkøkkuhLkk þktríkrLkfuíkLk yLku økktÄeSLkk Mkuðkøkúk{ yk©{{kt hne [qfu÷k yLku økktÄesLkku{kt [k[kS íkhefu yku¤¾kíkk økwhwËÞk÷ {ÂÕ÷fu ‘ÃÞkhk çkkÃkw’ Lkk{Lkk {krMkf{kt ÷¾u÷e ‘økktÄe-økwhw’ ÷u¾{k¤k{kt íku{Lkk ÔÞÂõíkíð yLku rð[khkuLkwt fhu÷wt rð&÷u»ký ftEf Lkðe s ¼kík WÃkMkkðu Au. sqLkkøkZLke YÃkkÞíkLk MktMÚkk îkhk yk ÷u¾{k¤kLkwt ÃkwMíkf MðYÃku «fkþLk Ãký ÚkÞu÷wt Au. çku r¼LLk r¼LLk «Ëuþku{kt ÚkELku ðnuíke LkËeykuLkku Mktøk{ Ãkrðºk {LkkÞku Au. økwhwËÞk÷ {ÂÕ÷fu yk çku ÄkhkYÃke ÔÞÂõíkíðku õÞkt ykðeLku {¤u Au íku çkíkkðeLku yuf Ãkrðºk þkÂçËf Mktøk{ h[e ykÃÞku Au. MkíÞ rðþu økktÄe yLku økwhwËuðLkk rð[khkuLke {q÷ðýe fhíkkt {ÂÕ÷f[k[kyu ÷ÏÞwt Au, “økwhwËuðLku MkíÞLke Íkt¾e fhðk {kxu Ähíke Ãkh [k÷ðkLke RåAk fu ð]r¥k Lk níke. økwhwËuð íkku frð níkk. frðLke ð]r¥k yux÷u rðntøkLke ð]r¥k. Ãkhtíkw økktÄeS su{ «Þkuøkþk¤k{kt fkuE rð¿kkrLkf ÃkkuíkkLkk «Þkuøkku fhu íku{ Ãkøk÷u Ãkøk÷u su òýðkLkwt nkuÞ íku òýe ÷eÄk ÃkAe ykøk¤Lkwt zøk÷wt ¼híkk. MkíÞLkkt çku YÃk Au. yuf íkÃkMÞkLkwt yLku çkeswt ykLktËLkwt. økktÄeS MkíÞLku íkÃkMÞkLkk YÃku òuíkk, økwhwËuð ykLktËLkk YÃk{kt.” [k[kSyu økktÄeSLkk MkkiÚke [[koMÃkË yuðk çkúñ[ÞoLkk {wÆu yk çkLLku rð¼qríkLkk rð[khkuLkwt rð&÷u»ký fhíkk ÷ÏÞwt Au, “çkúñLke çku çkkswyku Au : «u{ yLku rLkÞ{. yÚkðk íkuLkkt çku YÃkku Au : MkkIËÞo yLku MkíÞ. Ãkhtíkw çkLLkuLku òuðk {kxu MktÞ{Lke sYh Au. MkkÄkhý heíku ÷kufku yu{ Mk{su Au fu su MkkIËÞoLkku WÃkkMkf Au íkuLku MktÞ{Lke sYh nkuíke

LkÚke. yk ¾hu¾h ¼q÷ Au, fkhý fu MkkIËÞoLkku ykÄkh MkíÞLke ÃkuXu MktÞ{ s Au. yu{kt Võík yux÷ku s íkVkðík Au fu MktÞ{Lku f¤kfkh fu frð AtË fnu Au yLku MkíÞLkku WÃkkMkf yuLku rLkÞ{ fnu Au. yk heíku økktÄeS íku{s økwhwËuðLku çkúñ[ÞoLkwt ËþoLk fhðk {kxu SðLk{kt MktÞ{Lkwt MÚkkLk Mk{òÞwt níkwt. økwhwËuðu yk MktÞ{Lku MkkIËÞo îkhk ÃkkuíkkLkk SðLk{kt ¾e÷ÔÞku yLku økktÄeSyu Ä{o, f{o íku{s ðúíkku îkhk ykí{MkkíkT fÞkuo. ytíku íkku çkLLku ‘çkúñrðnkh’ ÃkkBÞk.” f¤k Lkk{Lkk «fhý{kt [k[kS ÷¾u Au fu “økwhwËuðLku yuðe ©Øk

rËÔÞuþ ÔÞkMk níke fu MkkIËÞo îkhk {kýMkLkwt rË÷ yuf ysçk heíku, Äehu Äehu rþðBLku yku¤¾ðkLkwt yLku ÃkkuíkkLkk SðLk{kt WíkkhðkLkwt þe¾e ÷u Au. økktÄeS ßÞkhu fkuE f¤kfkhLke MkwtËh f]rík òuíkk íÞkhu MkkiÚke Ãknu÷kt yuLkk rË÷{kt yu «&™ QXíkku fu ykLkwt «ÞkusLk þwt? yk heíku økktÄeS yLku økwhwËuðu f¤kLke su çku çkksw - MkkIËÞo yLku WÃkÞkurøkíkk Au, yu çkLLkuLkku Mk{LðÞ fÞkuo... økwhwËuð ðkhtðkh ¼kh {qfeLku fnuíkk fu SðLk yu f¤k Au yLku økktÄeS fnuíkk fu SðLk yu f¤k Au. økktÄeSLkku SðLk-{tºk níkku MkíÞ{T, rþð{T,MkwtËh{T yLku økwhwËuðLkku MkwtËh{T, rþð{T,MkíÞ{T. Ãkhtíkw, çkLLkuLkku {u¤kÃk ÚkÞku rþðBLkk íkeÚko½kx Ãkh... ” xkøkkuhu þktríkrLkfuíkLk MÚkkÃÞwt yLku økktÄeSyu økqshkík rðãkÃkeX. çkLLku hk»xÙeÞ rþûkýLke ðfe÷kík fhLkkhk níkk. rþûký ytøkuLkk íku{Lkk ¾Þk÷ku rðþuLkwt [k[kSLkwt rLkheûký Au, “økwhwËuð íkku frð níkk yux÷u þktríkrLkfuíkLkLke MÚkkÃkLkk ÚkE íÞkhu íku{ýu f¤k Ãkh ðÄkhu ¼kh {qõÞku. Ãkhtíkw, økktÄeS níkk f{oÞkuøke, yux÷u yu{ýu f{o Ãkh ðÄkhu ¼kh {qõÞku. íkuÚke ßÞkhu çkwrLkÞkËe íkk÷e{Lke ÞkusLkk ½zðk{kt ykðe íÞkhu íku{ýu rþûkýLkwt fuLÿ hkÏÞwt Wãkuøk. økktÄeSLkku yuðku {ík níkku fu çkk¤fkuLku ðMíkwyku çkLkkððk{kt ¾qçk ykLktË ykðu Au. yk «{kýu økwhwËuð yLku økktÄeSyu ykLktË îkhk rðãkÚkeoykuLku þe¾ðe þfkÞ, yu ík¥ðLku y{÷{kt {qõÞwt. {q¤{kt íkku økeík økkðkLkku ykLktË yLku ðMíkwyku çkLkkððkLkku ykLktË yuf s Au.” [k[kSyu íkku ykðk yLkuf {wÆu [[ko fheLku

hks½kx Ãkh nwt yLku nMkw¼kE ÃknkU[e økÞk. økktÄeSLku y{u MkkUMkhku Mkðk÷ fÞkuo, “Lkðk s{kLkkLkk økktÄe fkuý?” økktÄeSyu Mkðk÷ fÞkuo, “ík{Lku økktÄeLke sYh s þwt Au? ykÍkËe {u¤ððe nkuÞ íkku {nkí{kLke sYh Ãkzu, ykÍkËe ¼kuøkððk {kxu íkku {kì÷ y™u {ÂÕxÃ÷uõMk Au s Lku!”

Lkðk s{kLkkLkk økktÄe fkuý? n

{ýkt fkuEyu fÌkwt fu yÛýk Lkðk s{kLkkLkk økktÄe Au. ½ýk yu{ fnu Au fu Lkðk s{kLkkLkk økktÄeLkwt Lkk{ hknw÷ Au, yxf økktÄe Au (Mkkuhe {nksLk!) yk çkÄwt shk fLVÞw®Íøk Au. {khku Mð¼kð yuðku fu ÷køkíkeð¤økíke ÔÞÂõíkLku ÃkqAeLku s fL^ÞwÍLk Ëqh fhðwt, yux÷u {U MkeÄe hks½kxLke yuÃkkuRLx{uLx ÷eÄe. frðLku yuÃkkuRLx{uLx {¤e òÞ. {nkËuð¼kEyu fÌkwt, “ftE fk{ nkuÞ Ãknu÷e ykìõxkuçkhu s ykðe sòu. çkeS ykìõxkuçkhu íkku Lkfk{kykuLke çknw ¼ez nþu.” nwt ÃknkUåÞku. økktÄeS {nkËuð¼kELku þuh Mkt¼¤kðe hÌkk níkk, fe{íke níkku nwt fuðku íku MkMíkku çkLke økÞku. rMkØktík Lkk hÌkku Lku rþhMíkku çkLke økÞku! {k’Ëuð! íkLku ¾çkh Au fu {khwt ÚkÞwt Au þwt? ¾whþe MkwÄe sðkLkku nwt hMíkku çkLke økÞku. {nkËuð¼kE çkkuÕÞk,“Mkw¼kLkyÕ÷kn!” økktÄeS çkkuÕÞk,“þu¾kË{ ykçkwðk÷kLke yk ÃktÂõíkyku Au, øk{e nkuÞ íkku zkÞhe{kt Wíkkhe ÷ku.” {nkËuð¼kE çkkuÕÞk, “siLk zkÞheLkk rððkË ÃkAe {U zkÞhe hk¾ðkLkwt s Akuze ËeÄwt Au.” íÞkt s nwt U

fkZe Lkk¾u Au. yu Ëçktøk, yu ðeh, yu huze, çkkuzeøkkzo ík{khku Mkk[ku ðkhMk Au. ík{u rçknkh{kt sE Ëhçktøkk MkíÞkøkún fÞkuo, yuýu íÞkt ‘Ëçktøk’ çkLkkðe. ykr£fk{kt økkzuo ík{Lku Ĭku {khe ík{khe f{òuh çkkuzeLku økçkzkðe çkkuzeøkkzo çkLkkÔÞwt. yhu, yuýu ÷øLk Ãký LkÚke fÞkO, çkúñ[Þo Ãkk¤íkku nkuÞ yuðwt ÷køku Au. Ãknu÷kt yk©{ hkuz Ãkh ík{khe çkku÷çkk÷k níke, nðu yuLkkt ÃkkuMxhku Au.” {nkËuð¼kEyu yk¾e ðkík{kt ¾k÷e ‘yk©{ hkuz’ þçË Mk{òÞku. yu{ýu Mks¤ Lkuºku VrhÞkË fhe, økwshkík økktÄeSLke M{]ríkLku Ãký Mkk[ðe ~kõÞwt Lknet? nMkw¼kE çkkuÕÞk, “fu{ økwshkíku M{]ríkLku Mkk[ðe íkku ÷eÄe! M{]rík RhkLkeLku MktMkË {kuf÷e íkku ¾he!”

zkì. hEþ {Lkeykh {nkËuð¼kRyu fÌkwt, “ Ãký nðu íkku økwshkík{ktÚke økktÄeSLke Arçkyku yá~Þ ÚkE

økktÄe sÞtíke rðþu»k : ÃkkLk 4-Ãk

çkkÃkwyu s{oLk Mkh{w¾íÞkh yuzkuÕV rnx÷hLku y®nMkkLkk ÃkkX þe¾ÔÞk níkk

yk

Ãkku÷eMkLke økku¤eÚke yÚkðk VktMkeyu [zeLku {kuíkLku {q¤¼qík heíku yuðku fkuE økwLkku fhíkk s Lknkuíkk suLku ¼uxðk íkiÞkh hnuðwt.’ ykðe ÂMÚkrík{kt {kuxk ¼køkLkk {kxu íku{ýu íku{Lkwt yk¾wt SðLk íknMkLknMk ÚkE òÞ Mkk{kLÞ {kýMkku {]íÞwLku çkË÷u økw÷k{eLkwt SðLk s yÚkðk yk¾wt SðLk økw{kððwt Ãkzu. yk{ økktÄeSLkk ‘ÞwØ’Lkwt {wÏÞ ‘þ†’ s yuðwt níkwt. suLku yÃkLkkðe ÷uðwt ÃkMktË fhu íku íkku Ëu¾eíkwt Au, Ãkhtíkw økktÄeSLkk íku Mkki {kxu íkÆLk Mknu÷wt níkwt. økktÄeSLkk ÞwØ {kxu fkuE y®nMkf ÞwØ{kt ykðwt fkuE s þ†Lke íkk÷e{Lke sYh Lknkuíke. fkuE Ãký {kýMk s òu¾{ Lknkuíkwt. çkkìBçk çkLkkððk fu Vkuzðk yÚkðk íku{Lke MkuLkkLkku yuf ÞkuØku, ytøkúuòuLkku fu Mkhfkhe Mkwfw{kh yu{. rºkðuËe hrÚk fu {nkhrÚk çkLke þfíkku r{÷fíkkuLkku Lkkþ fhðkLke níkku. yLku yuf ÞkuØk íkhefu «ð]r¥k{kt òuzkððk{kt sux÷wt økktÄeSyu {kýMkLkk íku Mk{ÞLkk RríknkMk MkwÄe fkuE òu¾{ Au íkuLke Mkh¾k{ýe{kt økktÄeSyu Þkusu÷k Ähýk Ãký ÞkuØkyu õÞkhuÞ Lkne yÃkLkkðu÷wt þ† yÃkLkkÔÞwt fu fq[ fu rðËuþe {k÷Lke nku¤e suðk fkÞo¢{ku{kt ¼køk níkwt yLku ‘Mktøkúk{’ þçËLku íkÆLk Lkðku yLku y¼qíkÃkqðo ÷uðkLkwt òu¾{ íkku fkuR s rðMkkík{kt LkÚke. yk{kt çknw yÚko çkûÞku níkku. çknw íkku Úkkuzk Ëtzk fu ÷kXeLkku {kh ¾kðku Ãkzu çkeS çkksw, yuf MkuLkkÃkrík íkhefu fu Ãkku÷eMk îkhk ÃkfzkELku Úkkuzk økktÄeSLke {nkLkíkk yÚkðk rËðMk fu {rnLkk su÷ðkMk fkÞoûk{íkk yu níke fu íkuyku ¼kuøkððku Ãkzu, yLku ÃkkuíkkLkk WËknhý îkhk yk¾uyk¾e Mðíktºkíkk s ÷kufkuLku Lkuík]íð s ykx÷k òu¾{{kt ykÃkíkk níkk. {¤íke nkuÞ íkku ytøkúuS suLku yux÷wt òu¾{ ‘÷e®zøk çkkÞ ðnkuhðwt íku yufÍkBÃk÷’ ÞkuøÞ níkwt. fnu Au íkuLkwt økktÄeSLkk økkt Ä eSLkw t MkuLkkLkeyku Lkuík]íð

yuf Wå[ {uLkus{uLx økwhwLke su{ íkuykuyu ÃkkuíkkLkk æÞuÞLku ÃkkuíkkLkkÚke {n¥ðLkwt økÛÞwt yLku ÃkkuíkkLke ytøkík ¼Âõík fhíkkt ÃkkuíkkLkk ÷ûÞLku {n¥ðLkwt økýu íkuðk MkkÚkeykuLke ÃkMktËøke fhe yr«Þ rLkýoÞku ÷uíkkt íkuyku ¾[fkÞk Lknª yLku ÃkkuíkkLkk «kýLke yknwrík ykÃkðk{kt ÃkkAe ÃkkLke fhe Lknª

nLkËkMk økktÄe 78 ð»ko SÔÞk. yksLkk s{kLkkÚke {ku ÷øk¼øk 100 ð»ko Ãknu÷kt íku{Lku {uLkus{uLx{kt çkÄk rMkØktíkku ÃkkuíkkLke ®sËøke{kt þeÏÞk, WíkkÞko yLku

økktÄeS fux÷k ÞkË Au?

Ëðk ÷uðkLkwt òíku znkÃký fhþku Lknª sfk÷ Ëðk¾kLkktyku ËËeoykuÚke Q¼hkE hÌkkt Au. ykÃkýu íÞkt rËðk¤eLkk rËðMkku Ãknu÷ktLke yk Éíkw{kt Xtze, økh{e, ¼usLkwt «{ký yuðwt nkuÞ Au fu {ktËøke Vu÷kÞ. yk Éíkw{kt {k¾e, {åAhLkku WÃkÿð Ãký yux÷ku ðÄu Au fu hkuøk[k¤ku çkuVk{ Vu÷kÞ. çkeS íkhV ykÃkýu íÞkt ykhkuøÞLke ò¤ðýe {kxuLke òøk]rík Ãký yøkkW fhíkkt yLkuf økýe ðÄe Au, çknw Mkkhe çkkçkík Au, Ãkhtíkw ykÃkýwt yuðwt Au fu suLke ÃkkA¤ ÷køkeyu yuLke ÃkkA¤ ÷køke s Ãkzeyu Aeyu, ykÞwðuoË íkku ykÞwðuoË. yu÷kuÃkÚke íkku yu÷kuÃkÚke yLku yu{kt rLk»V¤íkk {¤u íkku nkur{ÞkuÃkÚke Ãký nksh s Au! yLku n{ýkt MkwÄe yu{kt çknw LkwfMkkLk Lknkuíkwt, Ãkhtíkw ykÄwrLkf Ëðkyku yuðe Au fu fkuE rLk»ýkík zkìõxhLke Mk÷kn rðLkk ÷uðkÚke yu ¼khu

rLkÞkLkk yiríknkrMkf {Lkw»Þku{kt økktÄeS sux÷wt ¼køÞu s fkuELkk rðþu ÷¾kÞwt fu çkku÷kÞwt nþu. økktÄeSLkkt ÔÞÂõíkíð, Ãkøk÷kt yLku rð[khku rðþuLkwt Mkqû{kríkMkqû{ rð&÷u»ký yLkufkLkuf ÔÞÂõíkykuyu fÞwO Au. yLkuf ÷kufkuyu økktÄeSLku yLkuf MðYÃku òuÞk Au. fux÷kfu íku{Lkk fkuE MðYÃkLkku {rn{k fÞkuo Au íkku fux÷kfu íku{Lkk fkuE MðYÃkLke ®LkËk. økktÄeSLku ‘{nk{kLkð’ yLku ‘hk»xÙrÃkíkk’ økýeLku íku{Lke ¼Âõík fhLkkhkykuÚke {ktzeLku íku{Lku Ëuþÿkune økýeLku íku{Lke níÞk fhLkkhk LkÚkwhk{ økkuzMku yLku økkuzMkuLkk yk Ãkøk÷kLku Mkk[wt yLku ÞkuøÞ {kLkLkkhk ÷kufku MkwÄeLkkt çku ytrík{ku MkwÄe økktÄeSLkkt rðrðÄ MðYÃkku rðMíkhu÷kt Au yLku íku{ktLkwt ÷øk¼øk Ëhuf MðYÃk fkuE Lku fkuE heíku rððkËMÃkË Au. Ãkhtíkw yk çkÄk{ktÚke íku{Lkwt fkuE yuf s MðYÃk yÚkðk íku{Lkkt yLkuf ‘ÔÞÂõíkíðku’{ktÚke fkuE yuf s ÔÞÂõíkíð rLk¼uo¤ yLku rLkíkktík heíku Mkk[wt yLku fkuÞe Ãký rððkË rðLkkLkwt fne þfkÞ íkuðwt nkuÞ íkku íku Au økktÄeSLkwt ykí{MkL{kLk yLku Mð-íktºkíkkLkk yuf ÞkuØk yLku ykðwt ÞwØ fhe hnu÷k yuf MkuLkkÃkríkLkwt Au - ‘økktÄe yuÍ y VkRxh yuLz yuÍ yu sLkh÷.’ y÷çk¥k, økktÄeS suðk y®nMkkLkk Ãkqòhe {kxu ÷~fhe Ãkrh¼k»kkLkk ‘ÞkuØk’ yLku ‘MkuLkkÃkrík’ suðk þçËkuLkku «Þkuøk fhðku íku Mknus yswøkíkwt fu ðhðwt ÷køku Au Ãkhtíkw nfefík{kt økktÄeSLkwt su MðYÃk yÚkðk ÃkkMkwt ykÃkýk {kxu MkkiÚke ðÄw «Míkwík Au íku íkku yk yuf ÷zðiÞkLkwt s MðYÃk Au. yuf ÷zðiÞku suLkwt þ† ÄLkw»Þ, økËk, [¢, çktËqf, íkkuÃk fu çkkìBçk Lkne Ãkhtíkw y®nMkk yLku ®nMkkLkk «Þkuøk Mkk{u Ãký yzøk Akíkeyu Q¼k hnuðk {kxu sYhe ykí{çk¤ níkkt. økktÄeSLkk yk ‘y{ku½’ þ†Lku fkhýu s íkuyku ËkÞfkyku MkwÄe MðíktºkíkkLke ÷zík [k÷w hk¾e þõÞk yLku Auðxu íku{kt rðsÞe Ãký çkLÞk.

Ãký ÷kufkuLkk Mkuðf Úkðwt yu {ík÷çk fu MkktMkË Úkðwt yu Mknu÷wt LkÚke. økwshkíkLkk yuf rðÄkÞf su{ýu ðhMkkuÚke ÄkLÞ ¾kðkLkwt Akuze ËeÄwt níkwt íkuLke ðkík ÞkË ykðu Au. íkuyku «ÄkLk Ãký hne [qfu÷k. íkuLkwt Lkk{ ©e [kðzk níkwt. yu{ýu ÃkkuíkkLkk Mk{ksLkk ÷kufkuLku ËkY Akuzkððk yu{ýu yLLk Akuze ËeÄu÷wt. Mk{ksLkku fkuEyu xkuýku {khu÷ku, “çkku÷ íkwt ÄkLk Akuze þfu Au? (hkux÷e, ¼k¾he, þkf-Ëk¤ ðøkuhu) íkwt ÄkLk Akuze Lk þfu, y{u ËkY Lk Akuze þfeyu.” yu s ½zeyu ©e [kðzkyu ÄkLk (hkÄu÷wt yLkks - hktÄu÷ku ¾kuhkf) Akuze ËuðkLke ònuhkík fhe. Auf {hýÃkÞOík V¤ yLku fk[kt þkf¼kS s ¾kÄu÷kt, yk Lkuíkk Vhe [qtxýe ÷zâk íÞkhu nkhe økÞu÷k. su ËkY Akuzkðu yu {íkËkhkuLku ËkY ÃkkE õÞktÚke þfu! yu Mkûk{ ÷kuf«ríkrLkrÄ [qtxýe nkhe økÞu÷k. Úkkuzk ð¾ík ÃkAe hkuz yfM{kík{kt økwshe økÞu÷k. ykðk ÷kufMkuðfLku [qtxýe SíkðkLkk ÃkU í khk LkÚke ykðzíkk. yu íkku fhk{íkçkkòu s òýu. ßÞkhu fnuðkíkwt fu fkìtøkúuMkLke rxrfx WÃkh

ðkRz çkkì÷

økktÄeS yksu nÞkík nkuík íkku MkkiÚke Ëw:¾e ÔÞÂõík nkuík. Lkðe ÃkuZe {nkí{k økktÄe fhíkkt {wøÄk økkuzMku yLku fMíkwhçkk fhíkkt fuxrhLkk rðþu ðÄw òýu Au

Ëw

økwshkík ykÔÞk yLku økwshkík Mkhfkhu íku{Lke ¼ÔÞ ykøkíkkMðkøkíkk fhe, Ãkhtíkw hks Xkfhuyu y{ËkðkËLkk økktÄe yk©{{kt økktÄeSLkk [h¾kLku MÃkþo fhðk RLkfkh fhe ËeÄku. ÃkkuhçktËhLke {w÷kfkík Ëhr{ÞkLk hks Xkfhuyu økktÄeSLke sL{¼qr{ ÃkkuhçktËhLke {w÷kfkík ÷eÄe, Ãkhtíkw {w÷kfkíkeyku {kxuLkk økútÚk{kt økktÄeS rðþu çku þçËku ÷¾ðk íku{ýu RLkfkh fhe ËeÄku. {kºk {nkhk»xÙ{kt s Lknª, çkeòt hkßÞku{ktÚke økktÄeS ÷øk¼øk ¼w÷kE [qõÞk Au. ËrûkýLkkt hkßÞku{kt yLLkk ËwhkE, fu. fk{hks fu yu{. S. hk{[tÿ íku{Lkk ÃkqßÞ Lkuíkkyku økýkÞ Au. LkkuÚko RMxLkkt hkßÞku{ktÚke Ãký økktÄeS økw{ Au. ÞwÃke{kt {kÞkðíkeLku økktÄeSLke rð[khÄkhk{kt fkuE ©Øk LkÚke. ÷k÷w«MkkË fu {w÷kÞ{®MknLku økktÄeS MkkÚku LknkðkrLk[kuððkLkku MktçktÄ LkÚke. Ãktòçk Ãký nðu økktÄeSLku ¼q÷íkwt òÞ Au. fk~{eh{kt íkku økktÄeS fËe níkk s Lknª. fk~{ehLkk ÷kufku íkku økktÄeSLkwt yk¾wt Lkk{ Ãký òýíkk nþu fu fu{ íku yuf «&™ Au. yuðwt s Ãkkur÷rxf÷ ÃkkxeoykuLkwt Au. fkìtøkúuMkLkk LkuíkkykuLku økktÄeS fhíkkt hknw÷ økktÄe yLku MkkurLkÞk økktÄeLke ðÄw sYh Au. ¼khíkeÞ sLkíkk ÃkkxeoLkku ykí{k hk»xÙeÞ MðÞtMkuðf Mkt½ Au. hk»xÙeÞ MðÞtMkuðf Mkt½Lku økktÄeS fhíkkt økkuzMku ðÄw r«Þ Au. íkuyku ¼ksÃkLkk {nkuhk nuX¤ Ëuþ{kt fèhðkËe þkMkLk ÷kððk {køku Au. økktÄeSLkku y®nMkkLkku {køko {kºk Ëuþ s Lknª, Ãkhtíkw yk¾e ËwrLkÞk rðMkhe hne Au. ÃkkrfMíkkLk íkuLkk ½hyktøkýu ykíktfðkËeyku ÃkuËk fhe ¼khík{kt Akþðkhu ®nMkk Vu÷kðu Au. y{urhfk ËwrLkÞk¼hLkk Ëuþku{kt ytøkík rníkku {kxu ÞwØ fhe ÷k¾ku {kLkðeykuLke fík÷ fhu Au. Rhkf, yV½krLkMíkkLk yLku r÷rçkÞk íkuLkkt íkkòt WËknhýku Au. ½ýk ykuAk ÷kufkuLku yu ðkíkLke ¾çkh Au fu MkíÞ, y®nMkk yLku ¼kE[khkLkku MktËuþ ykÃkíkkt ÃkkuíkkLke òíkLkwt

çkr÷ËkLk ykÃkLkkh çkkÃkwyu s{oLkeLkk Mkh{w¾íÞkh yuzkuÕV rnx÷hLku Ãký y®nMkkLkwt {n¥ð Mk{òÔÞwt níkwt. økktÄeSyu rnx÷hLku yuf Ãkºk ÷¾e ÞwØLkku hMíkku Akuze Ëuðk ykøkún fÞkuo níkku. økktÄeS fBÃ÷ex ðõMko ¾tz-70{kt «fkrþík çkkÃkwLkk íkk. 23 sw÷kE, 1939Lkk hkus ÷¾u÷k yuf Ãkºk{kt çkkÃkwyu rnx÷hLku y®nMkkLkwt {n¥ð Mk{òÔÞwt níkwt. íku ÃkAe íkk. 24 rzMkuBçkh, 1940Lkk hkus yuf rðMík]ík Ãkºk íku{ýu rnx÷hLku ÷ÏÞku níkku. yu ð¾íku s{oLke yLku Exk÷e Ãkqhk ÞwhkuÃk Ãkh fçkòu fhðk ykøk¤ ðÄe hÌkkt níkkt. çkkÃkwyu íku{Lkk Ãkºk{kt rnx÷h {kxu ‘r{ºk’ þçËLkku «Þkuøk fhe MkËT¼kðLkk ÔÞõík fhe níke. íku{kt çkkÃkwyu ÷ÏÞwt níkwt fu, “ykÃkLku r{ºk þçËLkk MktçkkuÄLk fhðk{kt fkuE ykiÃk[krhfíkk LkÚke. nwt AuÕ÷kt 33

ð»koÚke rðï{kt {kLkðíkk yLku ¼kE[khk {kxu fk{ fhe hÌkku Awt, ÃkAe íku øk{u íku fku{, òrík, ðøko, Ä{o fu htøkLkku nkuÞ. fux÷kf ÷kufkuyu {Lku fÌkwt Au fu nwt fkuE Ãký ykf÷Lk Lk fhwt yLku ykÃkLku ÞwØ xk¤ðk fnwt. íkuÚke rðLk{úíkkÚke nwt ykÃkLku yk rð»kÞ Ãkh ykøkún fhe hÌkku Awt. su heíku y{u rçkúxLkLkk Mkk{úkßÞðkËLkku rðhkuÄ fheyu Aeyu íku heíku y{u s{oLke{kt LkkÍeðkËLkku Ãký rðhkuÄ fheyu Aeyu. y{u rçkúxLkLkku rðhkuÄ fheyu Aeyu íkuLkku {ík÷çk yu LkÚke fu y{u rçkúxLkLku Ãkhkrsík fhðk {køkeyu Aeyu, Ãkhtíkw íkuLkku yÚko yux÷ku s Au fu y{u y®nMkkLkk {køkuo y{khe ykÍkËe RåAeyu Aeyu yLku s{oLkeLke {ËËÚke rçkúrxþ þkMkLkLkku ¾kík{ku RåAíkk LkÚke. y®nMkk s yuf yuðku hMíkku Au fu su ËwrLkÞkLke ík{k{ ®nMkf þÂõíkykuLku Ãkhkrsík fhðk Mkûk{ Au.” www.devendrapatel.in


CMYK

2

hrððkh, 2 ykufxkuçkh, h011

www.sandesh.com

Mkkhkn Ãkkr÷Lk yLku fwA yLkfne çkkíkU

y

{urhfk{kt fux÷ktf fuhuõxh yuðkt Au fu su Mkíkík [[ko{kt hÌkk s fhu Au yLku Mkkhkn Ãkkr÷Lk ykðwt s yuf fuhuõxh Au. yufË{ Mkk{kLÞ fwxtwçk{ktÚke MÃkkuxoTMk sLkor÷Mx çkLkLkkhkt yLku ÃkAe y÷kMfkLkk økðLkohÃkË MkwÄeLke MkVh íkÞ fhLkkhkt Mkkhkn Ãkkr÷Lk 2008{kt y{urhfkLkk «{w¾ÃkËLke [qtxýe{kt rhÃkÂç÷fLk ÃkkxeoLkkt WÃk«{w¾ÃkËLkkt W{uËðkh çkLÞkt yu MkkÚku s ÷kR{÷kRx{kt ykÔÞkt yLku íku{Lku yk¾e ËwrLkÞk yku¤¾íke ÚkE. Mkkhkn Ãkkr÷Lk {kxu ÃkkuíkkLke fkhrfËeoLkku yu Mkwðýo Mk{Þ níkku. 45 ð»koLke ô{hu Ãký fkuE rVÕ{e rnhkuELkLku þh{kðu íkuðwt rVøkh yLku MkuõMk yÃke÷ Ähkðíkkt Mkkhkn Ãkkr÷Lk Ãkh y{urhfLkku íkku rVËk Lk ÚkÞk Ãký yk¾e ËwrLkÞkLkwt {erzÞk [ku¬Mk rVËk ÚkE økÞwt níkwt. [qtxýe{kt nkh ÃkAe Ãký Mkkhkn Ãkkr÷Lk Mkíkík [[ko{kt hÌkkt Au. fkuE ðkh ÃkkuíkkLke çkwf îkhk Ãkkuíku rMkØktíkku{kt {kLkLkkhe yufË{ ykËþo y{urhfLk †e Au íkuðe R{us Q¼e fheLku íkku fkuE ðkh y÷kMfkLkk økðLkohÃkËuÚke y[kLkf s hkSLkk{wt Ähe ËE MkLkMkLkkxe {[kðeLku. Mkkhkn Ãkkr÷LkLku Mkíkík [[ko{kt hnuðkLkku økwhw{tºk {¤e økÞku Au yLku íkuLkku WÃkÞkuøk fheLku íku Mk{k[khku{kt AðkÞu÷kt hnu Au. rðï{kt fux÷kf Ãkºkfkhku íkku Mkkhkn Ãkkr÷LkLku y{urhfk{kt ykðíkk ð»kuo

y{urhfkLkk çkuMx Mku÷h ÷u¾f yLku Ãkºkfkh òu {ufrøkrLkMku íkksuíkh{kt Mkkhkn Ãkkr÷Lk Ãkh ÷¾u÷k ÃkwMíkfLke ðkíkku Mkkhknu ÃkkuíkkLke su ykËþo Lkuíkk íkhefuLke R{us Q¼e fhe Au íkuLku [fLkk[qh fhLkkhe Au ÞkuòLkkhe «{w¾ÃkËLke [qtxýeLkkt W{uËðkh {kLku Au Lku y{urhfkLkkt Ãknu÷k {rn÷k «{w¾ çkLkeLku RríknkMk Mksoþu íkuðwt ÷ÏÞk fhu Au. Mkkhkn RríknkMk Mksoþu fu Lknª íku ¾çkh LkÚke Ãký yíÞkhu íkku yk Mkkhkn Ãkkr÷Lk íku{Lke ®sËøke{kt fËe Lk òuðk {éÞk nkuÞ íkuðk rððkË{kt VMkkE økÞkt Au yLku yk rððkË yuðku Au fu íku{ýu yíÞkh MkwÄe ÃkkuíkkLke yufË{ ykËþo y{urhfLk †eLke

su R{us Q¼e fhe Au íku s [qh[qh ÚkE òÞ íkuðe nk÷ík Au. yk rððkË yuf ÃkwMíkfLku fkhýu ÃkuËk ÚkÞku Au yLku yk ÃkwMíkfLkwt Lkk{ Au - ‘Ä hkuøk: Mk‹[øk Vkuh Ä rhÞ÷ Mkkhkn Ãkkr÷Lk’. òu {ufrøkrLkMk Lkk{Lkk y{urhfLk Ãkºkfkhu Mkkhkn Ãkkr÷Lk Ãkh yk ÃkwMíkf ÷ÏÞwt Au y™u íku{kt Mkkhkn Ãkkr÷Lk rðþu íku{ýu su ftE ðkíkku fhe Au íku y{urhfLkkuLku íkku ¾¤¼¤kðe {qfLkkhe Au

fkðkËkðkÚke ¾hzkíke BCCI «{w¾Lke ¾whþe

ze{uu÷kuyu fhe níke. ze{uu÷ku {kxu MkkiÚke y½hwt fk{ ykÍkËe çkkË ¼khíkLke xe{Lku ykìMxÙur÷Þk {kuf÷ðkLkwt níkwt. rðÍeLkk rðhkuÄ MkkÚku ÷k÷k y{hLkkÚkLku MkwfkLke çkLkkÔÞk. xe{ Ãkkt[{ktÚke [kh {u[ nkhe síkkt ÷k÷kLke nfk÷Ãkèe fhðkLke ðkík ykðe. yk {wÆu ¾qçk {kuxwt ½{kMkký ÚkÞwt yLku r¢fux çkkuzoLkk ÃkkÞk Lkk¾Lkkh ze{uu÷kuLku ½zeLkk Aêk ¼køk{kt Võík «{w¾ÃkËuÚke Lknª Ãký çkkuzo{ktÚke fkÞ{ {kxu íkøkuze {qfðk{kt ykÔÞk. íÞkhçkkË su. Mke. {w¾hS ykÔÞk. íku{Lkk çkkË rËÕne yuLz rzMxÙeõx r¢fux yuMkkurMkyuþLkLkk «{w¾ ykÃkýk yu[. yu{. Ãkxu÷ (ðÕ÷¼ rðãkLkøkhLke MÚkkÃkLkk fhLkkh)Lkku Lktçkh níkku. Ãký rðsÞLkøkh{TLkk {nkhkòLke {kÞkò¤ Mkk{u rnhw¼kE Lk Vkðe þõÞk. íÞkhçkkË hrík÷k÷ (ykh.fu.) Ãkxu÷, ðzkuËhkLkk {nkhkò Víkun®Mknhkð økkÞfðkz, Íuz. RhkLke yLku ½ku»k rLkÞ{kuLku ykÄkhu «{w¾ çkLÞk. Ãký íÞkhçkkË hksMÚkkLkLkk Ãkwhw»kkuík{ hwtøkhk rððkË MkSoLku «{w¾ çkLÞk níkk. Ãký 1977{kt {nkhk»xÙLkk {tºke þu»khkÞ ðkLk¾uzuyu çkkìBçku r¢fux yuMkkurMkyuþLkLku MxurzÞ{ çkLkkððk søÞk ykÃke yLku íkuLkk çkË÷k{kt çkkuzoLkwt «{w¾ÃkË {u¤ÔÞwt. 1990{kt hkuxuþLkLkk ykÄkhu LkkuÚkoÍkuLkLkk RLÿ®Mkn rçkLÿk Lk¬e níkk Ãký {æÞ«ËuþLkk {kÄðhkð ®MkrÄÞk nrhÞkýkLkk «ríkrLkrÄ çkLkeLku çkkuzo{kt ykÔÞk yLku «{w¾ çkLke økÞk. 1993{kt ðuMx ÍkuLkLkk yøkkþu Lk¬e níkk Ãký ÃktòçkLkk rçkLÿkyu ®MkrÄÞkðk¤e fhe yLku çkhkuzkLkk ÃkuxÙLk çkkuzo{kt økÞk yLku «{w¾Lke ¾whþe Ãkh çkuMke økÞk. hks®Mkn zwtøkhÃkwh, {wÚkiÞk yLku søk{kunLk Ëk÷r{Þk Ãký Úkkuzu ½ýu ytþu hksh{ík hBÞk níkk. çktMke÷k÷Lkk Ãkwºk hýçkeh®Mkn {nuLÿkyu hksh{ík h{eLku þhË ÃkðkhLku nhkÔÞk níkk, Ãký ÃkðkhLkk Ãkkðh{kt íkuyku Võík yuf s ð»ko xfe þõÞk, Ãkðkhu Ãký Mk¥kkLkk òuhu ¾whþe {u¤ðe níke. yuLk. ©erLkðkMkLk fkuxoLku Mknkhu {kuxe ¾whþe{kt çkuMke økÞk Au.

çkku

zo ykìV ftxÙku÷ Vkuh r¢fux RLk RÂLzÞk suLku ykÃkýu r¢fux çkkuzo íkhefu yku¤¾eyu Aeyu íkuLke 83{e ðkŠ»kf Mkk{kLÞ Mk¼k íkksuíkh{kt {¤e níke. LkkhkÞýMðk{e ©erLkðkMkLku fkuxoLkku ykþhku ÷ELku çkkuzoLkk 30{k «{w¾ íkhefuLkku Mk¥kkðkh nðk÷ku Mkt¼kéÞku níkku. ©erLkðkMkLk ykEÃkeyu÷ £uL[kRÍe, [uLLkkR MkwÃkh®føMkLkk {kr÷f nkuðkÚke rLkÞ{ «{kýu «{w¾ÃkË Lk Mkt¼k¤e þfu

Ãkuður÷ÞLk yu. ze. ÔÞkMk íkuðku rðhkuÄ çkkuzoLkk s yuf Ãkqðo«{w¾u fkuxo{kt fÞkuo níkku Ãký fkuxuo fux÷ef þhíkku MkkÚku íku{Lku yk ÃkË økúný fhðkLke {tsqhe ykÃke níke. yk{, ðÄw yuf ð¾ík fkðkËkðkÚke «{w¾ÃkË {u¤ððkLke ½xLkk çkLke. ¼khíkeÞ r¢fux çkkuzoLke MÚkkÃkLkk ÚkE íÞkhÚke yks MkwÄeLkku RríknkMk íkÃkkMkeyu íkku 30{ktÚke {ktz yktøk¤eLkk ðuZu økýe þfkÞ íkuðk çkLkkðku òuðk {¤þu fu fkuE Ãký òíkLkk rððkË ðøkh «{w¾ÃkËLke [qtxýe ÚkE nkuÞ. r¢fux çkkuzoLke MÚkkÃkLkk fhðk{kt yuf ytøkúus y{÷Ëkh økúkLx økkuðLk yLku yuLø÷ku RÂLzÞLk yuLÚkLke ze{uu÷kuyu ¾qçk {kuxku ¼køk ¼sÔÞku níkku. yLku íkuÚke 1928{kt Mkki «Úk{ «{w¾ økúkLx økkuðLk yLku Mku¢uxhe ze{u÷ku çkLÞk. økkuðLkLkk Ãkkt[ ð»ko fkÞo¼kh Mkt¼kéÞk çkkË rMkftËh ¾kLk nÞkík çku ð»ko {kxu «{w¾ çkLÞk, íÞkhçkkË ¼kuÃkk÷Lkk Lkðkçk nr{ËwÕ÷k¾kLkLkk (1935-37) fkÞofk¤ Ëhr{ÞkLk çkkuzoLkk RríknkMk{kt «Úk{ ð¾ík rððkË MkòoÞku níkku, 1936Lkk $ø÷uLzLkk «ðkMk{kt rðÍe íkhefu yku¤¾kíkk rðsÞLkøkh{TLkk {nkhkò MkwfkLke níkk, íku{ýu rþMík¼tøk çkË÷ ÷k÷k y{hLkkÚkLku ¼khík ÃkkAk {kufÕÞk níkk, suLkk ÷eÄu ¾qçk QnkÃkkun ÚkÞku níkku. yk¾hu Lkðkçku çkkìBçku r¢fux yuMkkurMkyuþLkLkk MkðuoMkðko Mkh snkuLk çkeyku{kWLxLkk yæÞûkMÚkkLku RLõðkÞhe fr{xe h[e níke. xe{Lkk MkwfkLke rðÍe yLku çkkuzo «{w¾Lke RåAk ÷k÷kLkk h{ðk Ãkh «ríkçktÄ {qfðkLke níke Ãký RLõðkÞhe fr{xeLkk yæÞûku ÷k÷kLke íkhVuý{kt [wfkËku ykÃkíkkt Lkðkçku hkSLkk{wt ykÃke ËeÄwt yLku ò{Mkknuçk

yuLk. ©erLkðkMkLk rËÂøðsÞ®MknS «{w¾ çkLÞk, íku{Lku Ãký Mku¢uxhe ze{u÷ku MkkÚku {ík¼uË ÚkÞk yLku yuf s ð»ko ÃkË Mkt¼kéÞk çkkË hkSLkk{wt ykÃke ËeÄwt. ò{MkknuçkLke søÞkyu çkuXu÷k zkì. Ãke. Mkwççkkhk{Lku MkkiÚke ðÄw ð¾ík {kxu (193846) ¾whþe Ãkh çkuMkðkLkwt {éÞwt. íkuLkwt {wÏÞ fkhý çkeswt rðïÞwØ níkwt. yk ÞwØLku fkhýu 1940 yLku 1944Lke ykur÷ÂBÃkf økuBMk Mkrník hk»xÙeÞ yLku yktíkhhk»xÙeÞ Míkhu ¾u÷fqËLke fkuE Ãký MÃkÄkoyku ÞkuS þfkE Lk níke. Mkwççkkhk{Lk ¾qçk çkknkuþ níkk. òufu íku Mk{Þu ËuþLke ÷kufr«Þ Ãk[htøke xqLko{uLxLku {k{÷u íku{Lku {nkí{k økktÄe MkkÚku [f{f Íhe níke. íku Mk{Þ{kt {wtçkR{kt ÃkuLxkLøkw÷h Ãk[htøke xqLko{uLx h{kíke níke, su{kt ÞwhkuÃkeÞLk, ÃkkhMke, rnLËw, {wÂM÷{ yLku huMxLke xe{ku ¼køk ÷uíke níke, «Úk{ fûkkLkk Ëhßòðk¤e yk xqLko{uLxLku fku{e MðYÃk {¤íkkt çkkÃkwyu Ëhr{ÞkLkøkehe fhe níke. yk¾hu çkkuzoLku Íqfðwt Ãkzâwt yLku íku xqLko{uLx çktÄ fhe Ëuðk{kt ykðe. yk MkwtËh fkÞo çkË÷ yksu çkkÃkwLku íku{Lkk sL{rËðMku fkuxe fkuxe ðtËLk. Mkwççkkhk{LkLkk MÚkkLku çkkuzoLke MÚkkÃkLkkÚke Mku¢uxheÃkË Mkt¼k¤e hnu÷k yuLÚkLke ze{u÷kuyu Mkt¼kéÞwt (1946-51). ¼khíkeÞ r¢fux s Lknª Ãký ¼khíkeÞ ¾u÷fqË{kt ze{u÷kuLkwt ¾qçk {kuxwt ÞkuøkËkLk Au. {wtçkE{kt çkúuçkkuLko MxurzÞ{ çkLkkððk{kt íku{Lkku {kuxku Vk¤ku níkku, 1951{kt rËÕne{kt ÞkuòÞu÷ «Úk{ yurþÞLk økuBMkLke çkÄe s sðkçkËkhe íkífk÷eLk ðzk«ÄkLk sðknh÷k÷ Lkunhwyu íku{Lku MkkUÃke níke. yurþÞLk r¢fux fkìLVhLMkLke MÚkkÃkLkk Ãký

newsvnm@yahoo.com

Mkkík{ku çkku÷ r¢fux ftxÙku÷ çkkuzoLkk «{w¾ÃkËLkku RríknkMk fkðkËkðk yLku yufLkk ¾¼u Ãkøk {qfeLku WÃkh [ZðkLkku hÌkkuu Au, suLkku ¼kuøk rËøò{ Ãký çkLku÷k. rËøò{ yux÷u rËøò{ þq®xøk-þ‹xøk Lknª, Ãký ò{LkøkhLkk hksðe rËÂøðsÞ®MknS, su{Lkwt Lkk{ r{÷ MkkÚku òuzðk{kt ykÔÞwt níkwt.

Mk

ðkhu A ðkøÞkLkku QXeLku çkúþ fhðk ÷køÞku íÞkhu A rÃkMíkk÷eMku yu çkúþ fhe hÌkku. yuf {kÚkkËeX Ãkkt[ r{rLkx «{kýu Ãk[kMk r{rLkx{kt yksu Ãkkt[ r{rLkx çk[e yu ðkík Ãkh hkðý ¾wþ níkku, Ãký yu yuLke ¼q÷ níke, fkhý fu nfefík{kt íkku yuýu yksu Lkð s {kuZk{kt çkúþ fÞwO níkwt yLku fkuøk¤k Ãký Lkð {kuZkLkk s fÞko níkk.yu{ktÞ ÃkAe økzçkz yuðe níke fu Mkkík LktçkhLkk {kuZk{kt yuýu çkúþ Lknkuíkwt fÞwO Ãký fkuøk¤k fÞkoo níkk Lku [kh LktçkhLkk {kU{kt çkúþ fÞwO níkwt Ãký fkuøk¤k fhðkLkk hne økÞk níkkt. [k Ãkeíke ð¾íku yk [kh LktçkhLkk {kU Ãkh yuýu fÃk {ktzâku yux÷u òýu xqÚkÃkuMxLkwt þhçkík Ãkeíkku nkuÞ íkuðwt yuLku ÷køÞwt. yksu Vhe økkuxk¤ku ÚkÞku níkku yLku hkus hkusLke çkçkk÷Úke ftxk¤eLku yu nðu {kÚkkt MkhuLzh fhðkLkwt Ãký rð[khíkku níkku. [k ÃkeÄk ÃkAe yu ÷tfk xkEBMk ðkt[ðk çkuXku Ãký yuLku yûkh çkhkuçkh ðt[kíkk Lknkuíkk. ðkík yu{ níke fu AkÃkwt Ãknku¤wt fheLku yu çkuXku níkku yux÷u zkçke çkksw ËMk LktçkhLkk {kÚkkÚke çkeswt ÃkkLkwt yLku s{ýe çkksw ykðu÷k Ãknu÷k LktçkhLkk {kÚkkÚke yuLku yrøkÞkh{wt ÃkkLkwt Ëu¾kíkwt níkwt. çkuÚke Lkð LktçkhLkkt {kÚkktÚke swËkt swËkt Mk{k[kh ðkt[íkk níkk. yk{ zkçke çkksw

s Ãký Mkkhkn Ãkkuíku Ãký íkuLkkÚke n[{[e økÞkt Au. òu {ufrøkrLkMkLkk {íku Mkkhkn yufË{ Xøk çkkE Au yLku íkuLkk{kt rMkØktíkku fu Lkiríkfíkk suðwt fþwt LkÚke. Mk¥kk Ãkh ÃknkU[ðk {kxu su ftE fhðwt Ãkzu íku fhðk{kt {kLku Au. MkkhknLke ®sËøke yufË{ yiÞkþeÚke ¼hu÷e Au. Mkkhkn zÙøk yurzõx Au yLku fkufuELk ÷u Au. y{urhfk{kt zÙøk yurzõx nkuðwt yu fËk[ MkkiÚke yk½kíksLkf çkkçkík økýkÞ Au. òuLkk çkeò Ëkðk «{kýu Mkkhkn ßÞkhu MÃkkuxToMk sLkor÷Mx níke íÞkhu r{rþøkLk ÞwrLkðŠMkxeLkk çkkMfuxçkkì÷ Mxkh ø÷uLk hkEMk MkkÚku íkuLku MkuõMkLkk MktçktÄ níkk yLku yk MktçktÄ íkuýu yux÷k {kxu çkktæÞk níkk fu suÚke íkuLku çkkMfuxçkkì÷ søkíkLke ytËhLke ¾çkhku {¤íke hnu. òuyu hkEMkLku xktfeLku Mkkhkn Ãkkr÷Lk MkkÚkuLkk íkuLkk MkuõMk MktçktÄku rðþu rðMíkkhÚke ÷ÏÞwt Au. y{urhfk{kt çkkMfuxçkkì÷ ÷eøk yuLkçkeyu {kxu sçkhËMík ¢uÍ Au yLku hkEMk yuLkçkeyuLkku Mxkh níkku íkuÚke MkkhknLku ½ýe ytËhLke ðkíkku òýðk {¤íke íkuðku òuLkku Ëkðku Au. òuyu çkeS ½ýe ðkíkku Ãký ÷¾e Au yLku íku{kt Mkkhkn Ãkkr÷Lku økðLkoh íkhefu «òLku fE heíku çkuðfqV çkLkkðe níke yLku fE heíku fhkuzku zkì÷hLkk økkuxk¤k fÞko níkk

ytzh fhtx hksuþ þ{ko [qtxýe ÃkkuíkkLktw sçkhËMík {kfuo®xøk fheLku fE heíku Síke níke íkuLkk Ãkh ÷¾kÞu÷e yk çkwf y{urhfk{kt sçkhËMík rnx ÚkE níke yLku yk yuf s çkwfÚke òu y{urhfk{kt Mkur÷rçkúxe çkLke økÞk. yu ð¾íku òuLke ô{h {kºk 26 ð»ko níke yLku LÞqÞkìfo xkRBMkLkk çkuMx Mku÷h r÷Mx{kt ykx÷e LkkLke ô{hu xkuÃk Ãkh ÃknkU[Lkkh íku Ãknu÷k ÷u¾f níkk. òuyu íku ÃkAe çkeS 11 çkwf ÷¾e yLku yk çkÄe s çkwf çkuMx Mku÷h çkLke Au. y÷kMfkLkk økðLkoh íkhefu Mkkhknu y÷kMfkÚke fuLkuzk MkwÄe økuMk ÃkkRÃk÷kRLkLkku «kusuõx {tsqh fÞkuo níkku yLku yk «kusuõxLkku ¾[o níkku 26 yçks zkì÷h. ykx÷k støke ¾[uo Mkkhkn þwt fhðk

rajesh.sharma@sandesh.com

ÃkkurÍrxð ynuðk÷Lkk Ãký Lkuøkurxð ðk Ãkz½k Ãkzu, nkU...!

ík òýu yu{ níke fu MkwÄkçknuLk yLku {Lkkus¼kE ÷øLkøkútrÚkÚke òuzkÞkt íÞkhu íkku yLÞ LkðÃkrhýeíkkuLke {kVf yufçkeò{kt ykuík«kuík níkkt. yuf sLk{ s þwt fk{, yu{ýu Ãký yLÞ ËtÃkíkeykuLke {kVf Mkkík-Mkkík sLk{ MkwÄe yufçkeòLkku fuzku Lkne AkuzðkLkk fku÷ ÷eÄkËeÄk níkk. fw÷w{Lkk÷e yktxku {khe ykÔÞkt yLku ÃkkAk VheLku ÃkkuíkkLkk Lkðk ðMkkðu÷k MktMkkhLku nÞkuo¼Þkuo yLku W{tøk¼Þkuo çkLkkððkLkk Wã{{kt ÷køke økÞkt. ÄtÄku Mkkhku níkku, ykðf {çk÷¾ níke yux÷u ykŠÚkf ®[íkk íkku níke s Lknª. Mkw¾Lkkt {kuòtyku Ãkh Mkðkhe fhíke ®sËøke ykøk¤ Mkhfðk {ktze. ËkuZ çku ð»ko íkku yk{ s nMke-¾wþe{kt ÃkMkkh ÚkE økÞkt Ãký yu ÃkAe íku{Lkk Mkw¾e ËktÃkíÞSðLkLku fkuELke Lksh ÷køke økE. Ãkrík-ÃkíLke ðå[uLkk {eXk Aýfk yLku {Äwh ͽzk ríkhMfkhLkk {knku÷{kt íkçkrË÷ Úkðk {ktzâk. LkkLke LkkLke ðkíkku {kuxwt MðYÃk Äkhý fhðk {ktze. yufçkeòLkk ðktf Ëu¾kðk yLku þkuÄkðk {ktzâk. yk¾hu íkuLkwt Ãkrhýk{ íkku ykððkLkwt níkwt yu s ykÔÞwt. çktLku Aqxkt

rhÃkkuxoh zkÞhe sÞhk{ {nuíkk Ãkzâkt. çku-yZe ð»koLkk ÷øLkSðLk ÃkAe y÷øk hnuðk {ktzâkt. AqxkAuzk Lk ÷eÄk Ãký Aqxkt Ãkze økÞkt. {Lkkus¼kE y÷øk hnuðk síkk hÌkk. MkwÄkçknuLku Ãký Lkkufhe þY fhe ËeÄe. VheÚke {rnLkkyku yLku ð»kkuo ðeíkðkt ÷køÞkt. Mkhíkk Mk{ÞLke MkkÚku yçkku÷kLkkt fkhý rðMkhkE økÞkt Ãký yçkku÷k hne økÞk. çku{ktÚke yufuÞLku ÞkË Lknkuíkwt hÌkwt fu çktLku Aqxkt þk fkhýu Ãkzâkt? fkhýku s yuðkt ûkwÕ÷f nkuÞ íkku õÞktÚke ÞkË hnu Ãký nðu yntLke Ëeðk÷ yux÷e {sçkqík çkLke økE níke fu íkqxu yu{ s Lknkuíke. yk{Lku yk{ çkkðeMk-çkkðeMk ð»ko ðeíke økÞkt. fkuE Mkøkkt-MktçktÄe îkhk yk yk¾ku rfMMkku {rn÷k Ãkku÷eMk MxuþLkLkk æÞkLk{kt

hkðýLke

rËLk[Þko

y{ÚkeçkkLkk çkuMkýkÚke ÷ELku s{ýe íkhVLkk ÃkkLku hk¾e fwt¼fýo MkkÚku Ãkhýðk {køku Au, yu Mk{k[khku yuLkkt ËMk rË{køk{kt ¼uøkk ÚkE Ëufkhku {[kðíkk níkk.yu{kt fwt¼fýo yíÞkhu Ÿ½íkku nkuðkÚke yk ðkrnÞkík Mk{k[khLku yu ykìrVrþÞ÷e hrËÞku Ãký ykÃke þfíkku Lknkuíkku. ykx÷wt ykuAwt nkuÞ yu{ yuLku çkuíkk¤ktLkkt [~{kt ykÔÞkt níkkt yLku yu{kt Ëwfk¤{kt yrÄf {kMk nkuÞ yu{ Ëhuf ykt¾{kt Lktçkh ykuAkð¥kk níkk yux÷u ËMku ykt¾Lkk ËMk [~{kt swËkt swËkt níkkt, yux÷u Ëhuf

íkuLke ðkíkku Ãký fhe Au. yk çkÄe ðkíkku Mkkhkn Ãkkr÷Lku ÃkkuíkkLke su ykËþo Lkuíkk íkhefuLke R{us Q¼e fhe Au íkuLku [fLkk[qh fhLkkhe Au. òu {ufrøkrLkMk y{urhfLk Ãkºkfkhíð{kt {kuxwt Lkk{ Au yLku ð»kkuoÚke Ãkkur÷rxf÷ çkwõMk ÷¾u Au. òuLke MkkiÚke òýeíke çkwf ‘Ä Mku®÷øk ykìV Ä «urMkzuLx 1968’ Au. rh[kzo rLkõMkLku 1968{kt y{urhfLk «{w¾ÃkËLke

{ktøku Au íku òýðk òuyu rhMk[o þY fÞwO yLku íku{kt íku{Lku su òýðk {éÞwt íku òuE íku ykùÞo[rfík ÚkE økÞk. MkkhknLkku yMk÷e [nuhku íku{Lke Mkk{u ykðe økÞku íkuðku òuLkku Ëkðku Au. yu ðhMku s íku{ýu Mkkhkn Ãkh çkwf ÷¾ðkLkwt Lk¬e fhe LkktÏÞwt yLku Mkkhkn Ãkkr÷Lk Ãkh çkwf ÷¾ðk {kxu òuyu y÷kMfk{kt MkkhknLke yufË{ ÃkkMku s {fkLk ¼kzu ÷eÄwt níkwt yLku íkuLkk Ãkkzkuþe çkLkeLku hÌkk níkk. òufu MkkhknLku íku{Lkk EhkËkLke ¾çkh Ãkze økE níke yux÷u íku{ýu sqLk 2010{kt VuMkçkwf Ãkh òu rðþu ÷ÏÞwt yLku ÃkkuíkkLkkt MktíkkLkkuÚke Ëqh hnuðkLke [uíkðýe ykÃke. MkkhknLkk Ãkrík xkuz Ãkkr÷Lku Ãký òuLke rðhØ rLkðuËLk çknkh ÃkkzeLku íku ÃkkuíkkLkk fwxwtçkLkk ÷kufkuLkku ÃkeAku fheLku ÃkhuþkLk fhíkku nkuðkLkku ykûkuÃk fÞkuo níkku. Mkk{u òuyu Ãký Ãkkr÷Lk fwxwtçk ÃkkuíkkLku Ä{feyku ykÃku Au íkuðk ykûkuÃkku fÞko níkk. yk ykûkuÃkku yLku «ríkykûkuÃkku ðå[u òuyu y÷kMfk{kt [kh {rnLkk fkZe LkktÏÞk yLku ÃkAe Mkkhkn Ãkkr÷LkLkk ½hÚke Ëqh sELku çkwf ÷¾ðkLke þYykík fhe. Mkkhkn Ãkkr÷Lku 2010{kt ÃkkuíkkLkwt òuhËkh {kfuo®xøk fhíke çkwf ÷¾e níke. ‘økku#øk hkuøk: yuLk y{urhfLk ÷kEV’ yLku íkuLkk sðkçk{kt òuyu ‘Ä hkuøk: Mk‹[øk Vkuh Ä rhÞ÷ Mkkhkn Ãkkr÷Lk’ ÷¾e Lkk¾e yLku rððkË ¾zku fhe ËeÄku. Mkkhknu yk çkwf Mkk{u fkuxo{kt sðkLke Ä{fe ykÃke Au íkuÚke yk rððkË ðÄkhu [øÞku Au. yk rððkË{kt fkuý Síku Au íku ¾çkh LkÚke Ãký òuyu ÷¾u÷e yk çkwfu yuf ðkík íkku Mkkrçkík fhe s ËeÄe Au fu [{fu yu çkÄwt MkkuLkwt LkÚke nkuíkwt.

÷ku÷{-lol

yÄeh y{ËkðkËe [~{ktLke òuzLku yuýu Lktçkh ykÃÞk níkk. yk{ AkÃkwt ðkt[íkk Ãknu÷kt yuýu ËMk [~{kt þkuÄe {kuZk Ãkh Ãknuhðkt Ãkzíkkt níkkt. yLku yk{kt fkÞ{ økzçkz Úkíke suLkk ÷eÄu yuLku ðkt[ðk{kt z¾k Úkíkk níkk yLku ykx÷wt ykuAwt nkuÞ íku{ çkÄwt çkhkuçkh Mkux ÚkkÞ íkku

CMYK

{erzÞk{kt «rMkØ Úkíkk Lkfkhkí{f ynuðk÷kuÚke Mkk{krsf Míkh Ãkh ¾¤¼¤kx {[e òÞ, hksfeÞ ÄhíkeftÃk MkòoÞ yuðwt çkLkíkwt nkuÞ s Au Ãký þwt MktÃkqýo Mkfkhkí{f rhÃkku‹xøkLke Lkfkhkí{f yMkh Ãkze þfu? sðkçk Mðk¼krðf s ‘Lkk’ nkuðkLkku Ãký yk rfMMkku ðktåÞk ÃkAe ík{khu yr¼«kÞ çkË÷ðku Ãkzþu! ykÔÞku yLku íku{ýu rð¾qxk SðkuLku {u¤ðe ykÃkðkLkwt çkezwt ÍzÃke ÷eÄwt. MkwÄkçknuLkLku çkku÷kðkÞkt, íku{Lke Mk{MÞkyku, íku{Lkk rð[khku òÛÞk ÃkAe {Lkkus¼kE MkkÚku ðkík fhe. ðkhtðkhLke r{®xøkku yLku Mkòðx ÃkAe {rn÷k Ãkku÷eMkLke {nuLkík htøk ÷kðe. çktLku VheÚke yufçkeòt MkkÚku hnuðk Mkt{ík ÚkE økÞkt. Ãkrhðkh yLku Mkøkkt-MktçktÄe{kt nMke-¾wþeLkku {knku÷ AðkE økÞku.

÷tfkLkkt AkÃkktyku{kt ð¾ký yÞkuæÞkðkMke hk{Lkkt Úkíkkt níkkt, yux÷u yuLke çknw nxíke níke! ÃkAe LkkMíkkLkku ðkhku ykðu yux÷u ÃkkAe çkçkk÷ku þY Úkíke.yuLkk nkÚk ftE yswoLk sux÷k ÷ktçkk Lknkuíkk yux÷u ¾kMk fheLku yuf Lktçkh yLku ËMk LktçkhLkk {kU{kt fkur¤Þk Lkk¾ðkLkwt yuLku Vkðíkwt Lknkuíkwt. yk{ íkku Ãkux yuf s nkuðkÚke yu ¾k÷e Ãkkt[ yLku A LktçkhLkk {kUÚke ¾kÞ íkku Ãký [k÷u íkuðwt níkwt. Ãký yuLkk zkìõxhu fÌkwt níkwt fu òu çkeòt {kULkku WÃkÞkuøk çktÄ fhþku íkku ¼rð»Þ{kt szçkkt nk÷íkkt çktÄ ÚkE sþu. Ëktík Ãký fk{ Lknª ykÃku. ¾kMk fheLku zkçke çkkswyu ykðu÷k ËMk LktçkhLkk {kU{kt yuLkku s{ýku nkÚk ÷øk¼øk A #[ sux÷ku xqtfku Ãkzíkku níkku. íkku s{ýe çkkswLke nk÷ík íkku ðÄkhu fVkuze níke. su{ ðh-fLÞk ÷øLk çkkË ftMkkh s{u yu{kt zkçke çkksw çkuXu÷e fLÞkLku s{ýkt nkÚku s{ýe çkksw çkuXu÷kt ðhLku ftMkkh ¾ðzkðíke ð¾íku nkÚk yð¤ku Ãkzu, rçk÷fw÷ yu{ s hkðýLku s{ýe çkksw Ãknu÷k LktçkhLkk {kU{kt fkur¤Þk ykuhíkk Úkíkwt níkwt. Ahe-fktxk yu ð¾íku nsw þkuÄkÞk Lknkuíkk, yux÷u yk Mk{MÞkLkk WÃkkÞ íkhefu MkkiÚke ËqhLkk zk[kt{kt yu {q¤k, fkfze, {fkE suðe ÷ktçke yLku ËqhÚke ¾ðkÞ yuðe ykExBMk s ykuhíkku níkku. yu{kt ÃkkAku AuzkLkku

çkkðeMk-çkkðeMk ð»kkuo ÃkAe ËtÃkíke VheÚke yuf ÚkE hÌkwt níkwt. ðkík ynªÞkt Ãkqhe Úkíke LkÚke. ynªÚke s þY ÚkkÞ Au. {Lkkus¼kE yLku MkwÄkçknuLk çkkðeMk ð»ko ÃkAe MkkÚku hnuðk {ktzâkt yu suðe íkuðe ðkík íkku Lknkuíke s Lku? yuf {rn÷k Ãkku÷eMk îkhk fkuE rhÃkkuxoh ÃkkMku yk ðkík çkku÷kR økE. ykx÷e MkhMk yLku ÃkkurÍrxð {uMkus ykÃkLkkhe yk ½xLkk ÷¾ðk {kxu yktøk¤eyku Mk¤ð¤e Lk QXu íkku yu Ãkºkfkh þkLkku? yk¾e ½xLkk ¾qçk Mkkhe heíku ÷¾eLku rhÃkkuxohu ynuðk÷ íkiÞkh fÞkuo, MkkÚkkuMkkÚk ËtÃkíkeLke yku¤¾ ònuh Lk ÚkkÞ yuLke fk¤S Ãký hk¾e suÚke Mkk{krsf Míkh Ãkh íkuykuLku Mknuðwt Lk Ãkzu. yk ynuðk÷ AÃkkÞku. MktÃkqýo nfkhkí{f yMkh s WÃkòðu íkuðku ynuðk÷. ËtÃkíkeLke yku¤¾ Ãký økwÃík hk¾eLku ÷¾kÞu÷k Mk{k[kh. yk{ Aíkkt íkuLkk Lkuøkurxð «íÞk½kík Ãkzâk, yýÄkÞwO Ãkrhýk{ ykÔÞwt. y¾çkkhe ynuðk÷Úke {Lkkus¼kE røkLLkkÞk. ykðwt çkÄwt ÃkuÃkh{kt yÃkkÞ s fu{? nðu LkÚke hnuðwt MkkÚku...! VheÚke MkwÄkçknuLkLku AkuzeLku íkuyku yLÞºk hnuðk síkk hÌkk. {rn÷k Ãkku÷eMk íku{Lku Mk{òððk ÃknkU[e íÞkhu {Lkkus¼kELkku yuf s sðkçk níkku. Mk{k[kh{kt y{khe yku¤¾ AwÃkkðe Au yu ðkík Mkk[e Ãký {khk r{ºkku yLku {khwt Mkfo÷ íkku yk ðkík òýíkwt s nkuÞ Lku? yu ÷kufku nðu yuðwt fnu Au fu Ãkku÷eMkÚke zheLku nwt MkkÚku hnuðk hkS ÚkÞku níkku. {rn÷k Ãkku÷eMk Mk{òðe-Mk{òðeLku Úkkfe Ãký {Lkkus¼kE xMkLkk {Mk Lk ÚkÞk...“nðu ¼÷u {khk Ãkh fuMk fhðku nkuÞ íkku fhu Ãký, MkwÄkLke MkkÚku Lkne s hnwt.” yksu Ãký {Lkkus¼kE yLku MkwÄkçknuLk y÷øk hnu Au. Mkkð ÃkkurÍrxð LÞqÍLkk ykðk Lkuøkurxð Ãkz½k Ãký Ãkze þfu yu òýeLku íku ÷¾Lkkh Ãkºkfkh Ãký ník«¼ çkLke økÞku nþu. (MkíÞ½xLkk : Lkk{ çkËÕÞkt Au) jayram.mehta@sandesh.com

z-çkfk þe¾e ÷u ËwrLkÞkLkk ÔÞðnkh çkfk íkku s çkLkþu çktøk÷k ËMk-çkkh çkfk ¼køk ¾ðkÞ Lknª yu{kt {tËkuËhe ‘çknw çkøkkz fhku Aku’ yuðe çkq{kuu Ãkkzíke níke! hkíku Mkwðk{kt Ãký ÄktrÄÞk s níkk. hkðýLkk zçk÷ çkuz Q¼k çkLkkððk Ãkzu÷k, fkhý fu huøÞw÷h zçk÷ çkuz Ãkh íkku yu yuf÷ku [kh ykurþfkt MkwÄe Vu÷kE síkku níkku. yux÷u zçk÷çkuz Q¼k yzkze yu yLku {tËkuËhe Mkk{Mkk{u Ãkøk ykðu yu{ MkqE síkkt. yLku MkqE òÞ yux÷u hkðýLku yu{ ftE Mkw¾ Lknkuíkwt. yuýu [¥kkÃkkx MkqE hnuðwt Ãkzíkwt, fkhý fu yu Ãkz¾wt çkË÷u íkku ¾¼kÚke Ãkux MkwÄeLkku ¼køk Ÿ[ku ÚkE òÞ yux÷u íÞkt Lke[u Ãku®føk {qfðk Ãkzíkkt níkkt. yLku òu yu zkçkk Ãkz¾u MkqE Lk òÞ íkku yuLku økuMk ÚkE síkku níkku. hkðýLku ËMk {kÚkktLkkt fux÷kt Ëw:w¾ nkuÞ Au yu íkku rçk[khku hkðý s òýu, yLku ykÃkýu yuLkkt Ãkqík¤kt çkk¤eyu Aeyu! adhir.amdavadi@gmail.com


CMYK

3

hrððkh, 2 ykuõxkuçkh, h011

www.sandesh.com

íkuhu {uhu r{÷Lk fe Þu hiLkk... ý {khu þk {kxu fkuE çkesðh MkkÚku ÷øLk fhðkt òuEyu?” hkrÄfkyu økwMMkkÚke ÃkqAâwt. “çkuxk, AuÕ÷kt ºký ð»koÚke ykÃkýu íkkhk {kxu ÞkuøÞ ÞwðfLke þkuÄ fheyu Aeyu, Ãký...” “nk, {U yuf ÞwðfLku fkì÷us{kt «u{ fÞkuo níkku yLku íkuLke MkkÚku çku hkºke {kxu çknkh Vhðk økE níke yLku ÃkAe íku Þwðf {Lku Ëøkku ykÃkeLku AkuzeLku síkku hnu Au íku ykzu ykðu Au, Lknª?” {kíkk MkhkusçknuLk [qÃk hÌkkt. “Ãký, {B{e, íkLku íkkhe Ëefhe Ãkh ¼hkuMkku LkÚke fu nwt fËkrÃk fkuE ÞwðfLku ÷øLk Ãknu÷kt «u{ Lk fhwt” “çkuxk, {Lku rðïkMk nkuÞ íkuLkku þwt VkÞËku. ykÃkýku Mk{ks Mktfwr[ík {LkLkku Au yLku íku {kLkíkku LkÚke” yLku hkrÄfk økwMMkkÚke íÞktÚke QXeLku [k÷e økE.  ÞwrLkðŠMkxe{kt Þwðf {nkuíMkð [k÷e hÌkku níkku yLku AuÕ÷u rËðMku MktøkeíkLkku fkÞo¢{ níkku yLku yk ð¾íku íku{kt Mkwøk{ MktøkeíkLke nheVkE hk¾ðk{kt ykðe níke. íku{kt yuf ÔÞÂõíkyu fu Þwøk÷u økeík økkðkLkkt níkkt. ykxoTMk fkì÷usLkk çkeò ð»ko{kt yÇÞkMk fhíke hkrÄfkLkku «Úk{ Lktçkh ykðþu íkuLke íkku fkuELku þtfk Lk níke. hkrÄfk fkì÷usLkk yÇÞkMk{kt íkku íku «Úk{ ð»koÚke økkuÕz{uz÷ ÷kðíke níke. íku çknw MkwtËh Lk níke, yuLku òu fkì÷us{kt çÞwxeõðeLkLke MÃkÄko ÚkkÞ íkku íkuLkku «Úk{ Ãk[kMk{kt Ãký Lktçkh Lk ÷køku Ãký þk†eÞ fu Mkwøk{ Mktøkeík{kt íkuLke LkSf{kt Mkku Þwðf-Þwðíkeyku Ãký Lk ykðu. yux÷u ßÞkhu yk ð¾íku Þwøk÷økeíkLke nheVkR hk¾e íÞkhu hkrÄfkLku Mk{s Lk Ãkze fu íkuLke MkkÚku økkR þfu yuðku Þwðf õÞktÚke ÷kððku? yuf rËðMk Mkktsu íku BÞwrÍf fkì÷usLkkt ÃkøkrÚkÞkt Qíkhe hne níke yLku íkuLke MkkÚku Þwðfu [k÷ðkLkwt þY fÞwO. hkrÄfk íkuLke ÄqLk{kt [k÷e hne níke yLku Úkkuze ðkh ÃkAe íkuLkk fkLk Ãkh yuf økeíkLkku økýøkýkx Mkt¼¤kÞku. íku yðks {Äwh níkku. hkrÄfkyu [{feLku íku íkhV òuÞwt íkku yuf Þwðf íkuLke MkkÚku [k÷e hÌkku níkku. “ík{u n{ýkt økeík økýøkýíkk níkk?” “nk” “MkhMk økkð Aku. ík{khku Mðh Ãký Mkkhku Au” MkkÚku [k÷íkkt [k÷íkkt hkrÄfkyu rfþkuh yLku ÷íkkLkwt Þwøk÷økeík økkÞwt. rfþkuhLke ÃktÂõíkLku Þwðf Mkkhe heíku WÃkkze ÷uíkku níkku. ÃktËh r{rLkx ÃkAe hkrÄfkLkwt MxuLz ykÔÞwt. íku Q¼e ÚkE,yuf ÂM{ík fÞwO yLku çkkÞ fneLku Qíkhe økE. çkesu rËðMku Ãký íku Þwðf íÞkt Q¼ku níkku. hkrÄfkyu ÃkqAâwt, “ík{khwt Lkk{ þwt Au?” “yk BÞwrÍf fkì÷usLkk rðãkÚkeoyku {Lku yLkk{eLkk Lkk{Úke yku¤¾u Au” “yu x ÷u ík{u

“Ãk

yk fkì÷us{kt s Aku?” “nk, þk†eÞ Mktøkeík{kt yk ð»kuo ÃkkuMx økúußÞwyux ÚkE økÞku yLku nðu Ãkeyu[ze fhwt Awt” “ðkn!!” hkrÄfkLkk {w¾{ktÚke ynku¼kðLkk WËTøkkh LkeféÞk. çku rËðMk ÃkAe yLkk{eyu ÃkqAâwt : “fkì÷us{kt Þwøk÷økeíkLke nheVkE Au, ík{u {khe MkkÚku økkþku?” “yk ðkík íkku {khu {kxu...” hkrÄfk yxfe. “{khe ÃkkMku þçË LkÚke.” yLku yLkk{e yLku hkrÄfkyu nheVkR{kt MkkÚku økkÞwt yLku yÃkuûkk «{kýu íku{Lku s «Úk{ RLkk{ {éÞwt.

ÃkkLk¾h{kt ðMktík zkì. «ËeÃk Ãktzâk ÃkAe íkku yLkk{eyu hkrÄfkLku økwshkík, {nkhk»xÙLkkt þnuhku{kt «kuøkúk{ {kxu ÷E sðkLkwt þY fÞwO. òuíkòuíkk{kt hkrÄfkLku ÚkÞwt fu ykðku Ãkrík {¤u íkku SðLk¼h íkuLkku yk þku¾, íkuLkwt SðLk yk{ s ÃkMkkh ÚkkÞ. íkuýu s yuf rËðMk ðkík fhe, “yLkk{e, ykx÷k Mk{ÞÚke ykÃkýu MkkÚku Aeyu yLku ykÃkýLku yuf çkeòLkk Mð¼kð ÃkMktË Au, Mktøkeík ykÃkýwt SðLk Au, íkku ÃkAe ykÃkýu ®sËøkeLkkt çkÄkt s [hýku MkkÚku [k÷eyu íkku?” “yux÷u ÷øLk?” “nk” “hkrÄfk, nsw íkku {khu {khe frhÞh çkLkkððkLke Au, ÷øLk íkku nwt çkeòt çku [kh ð»ko MkwÄe rð[khe s Lk þfwt. nwt íkku ÃktËh rËðMk ÃkAe y{urhfk sô Awt, yLku íÞkt yuf fkì÷us{kt çku ð»koLke Vu÷kurþÃk yLku ÷uf[hhrþÃk {¤e Au.” hkrÄfk Mkkt¼¤e hne. “hkrÄfk, ftRf íkku çkku÷, íkwt ¾wþ LkÚke ÚkE?” “nwt íkku nt{uþkt ¾wþ s hnwt Awt, {khe MkkÚku nt{uþkt økeíkku nkuÞ Au” “nwt ÃkkAku ykðeþ s” yLku yLkk{e økÞku. yuf ð»ko ÃkAe yuf Ãkºk

ykÔÞku. “hkrÄfk, {Lku yuf y{urhfLk Þwðíke {¤e Au. íku rçk÷fw÷ íkkhk suðe økeíkku, Mktøkeík ÃkkA¤ økktze Au yLku nwt íkuLkk «u{{kt Awt yLku...” yLku ykøk¤Lkku Ãkºk hkrÄfkyu ðktåÞk ðøkh Vkze LkkÏÞku. Mk{Þ ÃkMkkh Úkíkku økÞku yLku MkhkusçknuLku hkrÄfk {kxu Þwðfku òuðk {ktzâkk, Ãký Mk{ks{kt yLku çkeòykuLku ¾çkh níke fu hkrÄfk yLku yLkk{e «u{{kt níkkt. MkkÚku çkeòt þnuhku{kt økÞkt níkkt. çkÄkyu Lkk Ãkkze. íku nðu òýu fu AtzkÞu÷e ÚkE økE níke. MkhkusçknuLkLke rLkhkþk ðÄíke økE. yLku yuf rËðMk fÌkwt, “yuf çkesðh Au, íku íkLku òuðk ykððkLkku Au.” yLku hkrÄfk ¼¼qfe WXe Ãký Auðxu Akuze ËeÄwt. “íkkhu su fhðwt nkuÞ íku fh” yLku Mkktsu yuf Þwðf ykÔÞku. hkrÄfk íkuLkk Y{{ktÚke çknkh ykðe, íkku Mkk{u yLkk{e çkuXku níkku. “íkwt, ík{u? ynª?” “hkrÄfk, ykÃkýu yuf Y{{kt sELku ðkík fheyu, Ã÷eÍ” hkrÄfk QXeLku çkeò Y{{kt økE yLku yLkk{e íkuLke ÃkkA¤ ykÔÞku. “hkrÄfk, {U y{urhfk{kt ÷øLk íkku fÞkO níkkt Ãký íku fÕ[h {Lku {kVf Lk ykÔÞwt yLku {khwt íkuLku... A {rnLkk{kt y{u y÷øk ÚkÞkt yLku Úkkuzk Mk{Þ ÃkAe {Lku ¼kLk ÚkÞwt fu {khu {khk ðíkLk{kt s ykððwt òuEyu yLku nwt ykÔÞku. {U íkÃkkMk fhe, íkkhk rðþuLke ðkíkku Mkkt¼¤e yLku ykÃkýu «u{{kt íkku níkkt s yLku yux÷u {U ®n{ík fheLku çkeò {khVíku íkkhe {kíkk ÃkkMku {ktøkwt LkkÏÞwt.” “hkrÄfk, Mkkt¼¤u Au Lku? yLku íkwt òu nk Ãkkzu íkku ykÃkýu MkkÚku [k÷eyu, Lknª íkku nwt n{ýkt s çknkh síkku hneþ.” yLku yLkk{eyu íkuyku Ãknu÷k rËðMku {éÞkt níkkt íku økeík økýøkýðkLkwt þY fÞwO. økeík Ãkqhwt Úkðk ykÔÞwt yLku... hkrÄfkyu ÷íkkLkk yðksLke AuÕ÷e fze Ãkqhe fhe. pandya47 @hotmail.com

íkMkðeh-yu-yk÷{

Ãkt¾e¼ÞwO ykfkþ

[ku{kMkk ÃkAe ÞkÞkðh Ãkt¾eykuLkk ykøk{Lk çkkË Mkkihk»xÙLkkt ½ýkt þnuhku Ãkt¾eLkøkh çkLke síkkt nkuÞ Au. ò{Lkøkh yLku ¾esrzÞk íkku çkzo MkuL[whe suðkt s çkLke økÞkt Au. ò{Lkøkh þnuhLkk ½huýk Mk{kLk ÷k¾kuxk ík¤kðLke ÏÞkrík Ëqh Ëqh MkwÄe Vu÷kÞu÷e Au. hkßÞ¼h{kt su{ y{ËkðkË{kt ykðu÷wt fktfrhÞk ík¤kð òýeíkwt Au íku{ Mkkihk»xÙ{kt ÷k¾kuxk ík¤kð «ÏÞkík Au. ÷k¾kuxk ík¤kð AuÕ÷kt fux÷ktf ð»kkuoÚke íÞkt ykðíkkt Ãkt¾eykuLku fkhýu Ãký ykf»koýLkwt fuLÿ çkLÞwt Au. Ëuþ-ËuþkðhLkk Ãkt¾eykuLku ykf»koíkk ÷k¾kuxk ík¤kðLku ÷eÄu s ò{Lkøkh Ãký Ãkt¾eLkøkh yku¤¾kíkwt ÚkE økÞwt Au. ÷k¾kuxk ík¤kð{kt yk¾ku rËðMk Ãkt¾eyku íkhíkkt òuðk {¤u Au, Ãkhtíkw Mkkts Z¤íkkt {k¤k íkhV Qzíkkt Ãkt¾eyku yLkuhwt á~Þ Mksoíkk nkuÞ Au. MktæÞkxk¤u ykfkþ ßÞkhu fuMkrhÞk ðk½k Mksuo Au íÞkhu Qzíkkt fk¤k htøkLkkt ÷i÷k ÃkûkeykuLku rLknk¤ðk y{qÕÞ ÷nkðku çkLke hnu Au. MkktsLkk (íkMkðeh: ¼kxe yuLk) Mk{Þu ÷k¾kuxk ík¤kðLke MkkÚku MkkÚku íkuLkk ÃkhLkwt yk¼ Ãký òýu Lkðwt YÃk Äkhý fhíkwt nkuÞ Au.

r÷ÃkÂMxfLkku RríknkMk!

ÃkÂMxf [nuhkLke MkwtËhíkk{kt ðÄkhku fhu s Au, yu ðkík íkku Mkk[e Ãký nðu íkku Þwðíkeyku{kt r÷ÃkÂMxfLkwt ð¤øký yu nËu òuðk {¤u Au fu íku{Lkk {kxu r÷ÃkÂMxfLkk WÃkÞkuøk rðLkk çknkh Lkef¤ðwt ‘{wÂ~f÷ ne Lknª, Lkk{w{rfLk ni’ suðwt ÚkE økÞwt Au. r÷ÃkÂMxfLkku WËT¼ð {uMkkuÃkkuxur{ÞLk MktMf]ríkLke ËuLk Au. r÷ÃkÂMxfLku «[r÷ík çkLkkððk{kt RrsÃíku {n¥ðLkku ¼køk ¼sÔÞku Au. RrsÃík{kt †eyku nkuXLke MkwtËhíkk ðÄkhðk {kxu ÃkÃko÷-huz (½kxku ÷k÷ òtçkwze htøk)Lku «kÄkLÞ ykÃkíke yLku yk htøk {u¤ððk {kxu íkuyku çkúkur{Lk yLku ykÞkurzLkLkku WÃkÞkuøk fhíke. yk ÿÔÞkuLkk WÃkÞkuøkLku fkhýu Mk{Þ síkkt økt¼eh çke{kheyku ÚkðkLke þõÞíkk ðÄe síke. Ãkrhýk{u ykÞkurzLk yLku çkúkur{LkLkk WÃkÞkuøkÚke fhðk{kt ykðíke r÷ÃkÂMxfLku ‘Ä rfMk ykìV zuÚk’ íkhefu yku¤¾ðk{kt ykðíke. Âõ÷ykuÃkuxÙk ¾kMk «fkhLkkt ÿÔÞku ðkxeLku çkLkkððk{kt ykðu÷e yufË{ ÷k÷[èf r÷ÃkÂMxfLkku WÃkÞkuøk fhíke. r÷ÃkÂMxfLkku ÷k÷ htøk çkLkkððk {kxu SðstíkwykuLkkt #zkt WÃkhktík {UËeLkku WÃkÞkuøk Ãký ¾kMMkku «[r÷ík níkku. r÷ÃkÂMxfLku

þç˼uË zkì. ÞkuøkuLÿ ÔÞkMk

økw

shkíke fkuþ{kt ytsLk yux÷u yktsðkLkku ÃkËkÚko, fks÷, Mkwh{ku yux÷k yÚko ykÃÞk Au. {q¤ MktMf]ík þçË Au yLku íÞkt yktsðkLkku ÃkËkÚko WÃkhktík yktsðwt íku yLku Ãkwt®÷øk{kt ðÃkhkÞ íkku ykX rËøøkòu{ktLkku yuf yuðk yÚko ÚkkÞ Au. MktMf]ík{kt Mkkík{k økýLkku ytsT Äkíkw

[{f yux÷u fu rþ{h ykÃku íkuðe çkLkkððk {kxu {kA÷eLkk ¼ªøkzkLkku WÃkÞkuøk Úkíkku. 16{e MkËe Ëhr{ÞkLk #ø÷uLz{kt r÷ÃkÂMxfLkku WÃkÞkuøk ¾kMMkku «[r÷ík çkLÞku níkku. õðeLk yur÷ÍkçkuÚk Ãknu÷kyu s {rn÷kyku{kt r÷ÃkÂMxf ÷økkððkLkk xÙuLzLke þYykík fhe níke. òufu 1653{kt r÷ÃkÂMxfLke Mkk{u rðhkuÄLkku ðtxku¤ VqtfkÞku. #ø÷uLzLkk yuf yrÄfkhe Úkku{Mk nku÷u r÷ÃkÂMxfLkk WÃkÞkuøk Mkk{u heíkMkhLke

rçk÷eð {e nuík÷ ¼è [¤ð¤ [÷kðe níke. r÷ÃkÂMxfLkk WÃkÞkuøkLku íku ‘zurðÕMk ðfo’{kt ¾Ãkkðíkk. 1770{kt #ø÷uLzLke MktMkËu r÷ÃkÂMxfLkk WÃkÞkuøk Mkk{u fkÞËku çkLkkÔÞku níkku. yk fkÞËk yLkwMkkh su †eyku Ãkwhw»kkuLku ykfŠ»kík fhðk {kxu r÷ÃkÂMxfLkku WÃkÞkuøk fhíke nkuÞ íku{Lku [wzu÷ fhkh ykÃke Ëuðk{kt ykðíkku yLku Mkò MðYÃku {]íÞwËtz Vxfkhðk{kt ykðíkku. rîíkeÞ rðïÞwØ çkkË r÷ÃkÂMxfLkk WÃkÞkuøkLku òuhËkh ðuøk {éÞku. ÚkUõMk xw rVÕ{ RLzMxÙe. 1930{kt

ytsLk

Au. íkuLkku yÚko yktsðwt ÚkkÞ suLku yktSyu íku þku¼kÞ{kLk Ëu¾kÞ, çkÄkLkwt íkhík æÞkLk ¾U[u íkuÚke MÃkü Ëu¾kÞ yux÷u íkuLkk þku¼ðwt, Ëþkoððwt, þýøkkhðwt yuðk yÚkkuo Ãký ÚkÞk. yux÷u ytsLk íku þku¼kðLkkh, þýøkkhLkkh ÃkËkÚko yuðk yÚko Ãký

yur÷ÍkçkuÚk ykzoLk yLku nu÷uLkk YrçkLkMxLku {rn÷kykuLke ¾qçkMkqhíke ðÄkhðk {kxu nuh Mk÷qLk yLku çÞwxe Ãkk÷oh ¾kuÕÞkt yLku yk Ãkøk÷ktyu Mk{ks{kt r÷ÃkÂMxfLkk WÃkÞkuøkLke íknuÍeçk çkË÷e Lkk¾e. r÷ÃkÂMxfLku ÷ELku «ðíkoíkk {Lk½ztík ¾Þk÷ Äh{q¤Úke çkË÷kE økÞk. òufu nðu íkku r÷ÃkÂMxfLkku WÃkÞkuøk xÙuLz fu VuþLk Lknª Ãký y÷{kuMx sYrhÞkík çkLke økE Au. hkusçkhkus fhðk{kt ykðíkku {ufyÃk r÷ÃkÂMxf rðLkk yÄqhku ÷køkíkku nkuÞ Au. hetalbhatt005@gmail.com

Mk{òÞk. (økwshkíke fkuþ{kt yk yÚkkuo LkÚke) ytsLk yux÷u þku¼ðwt íku yÚkðk þku¼Lkkh íku yuðku yÚko ÚkÞku. íkuLkk WÃkhÚke ytsLkk yÚkðk ytsLke (ytsLkeÃkwºk ÃkðLkMkwíkLkk{k yuðkt nLkw{kLkSLkkt {kíkk) þçË ÚkÞkLkwt økýeyu íkkuÃký yÚkðk ykX rËøøkòu{ktLkk yuf ðkÞwËuð yÚkðk ÃkðLkËuð nkuðkÚke íku{Lkwt Lkk{ ytsLk yLku íku WÃkhÚke ytsLkk fu ytsLke økýeyu íkkuÃký yu Lkk{ MkkÚkof Au yu{ Mk{òþu.

y[hsLke yxkhe [kÕMko rzfLMk nt{uþkt W¥kh íkhV {kÚkwt hk¾eLku Ÿ½e síkk. íku { Lke {kLÞíkk níke fu yk heíku Ÿ½ðkÚke íkuyku MkkrníÞMksoLk{kt Wíf]üíkk fu¤ðe þfþu. ykÕçkxo ykELMxkELkLku EÍhkÞu÷Lkwt hk»xÙÃkrík ÃkË MðefkhðkLke Ëh¾kMík fhðk{kt ykðe níke suLkku íku{ýu yMðefkh fÞkuo níkku. hkýe yur÷ÍkçkuÚk «Úk{Lkk þkMkLk Ëhr{ÞkLk Ãkwhw»kkuLku ËkZe hk¾ðk Ãkh Ãký fh ÷økkððk{kt ykðíkku níkku.

CMYK


CMYK

4-5

CMYK

ykuffxku xkuççkh, kh, h011 h011 hrððkh, hrððkh, 22 yku

www.sandesh.com www.sandesh.com

çkfheLkwt ËqÄ, hUrxÞku, økktÄexkuÃke, ðýkxfk{, {nkí{k ðøkuhu þçËku MkkÚku s {Lk{kt õÞktf økktÄeSLkwt r[ºk WÃkMke ykðu. yksu çkúkLz økktÄe økýkíke yu çkÄe [eòu økktÄeSLku õÞktÚke-õÞkhu-fuðk Mktòuøkku{kt {¤e ykðe?

çkÄe rËþkykuuÚke økktÄeSLku Mkkhk MknkÞfku «kÃík ÚkÞk! {nkí{k: økkUz÷ hksLke røk^x

økktÄeSLku {nkí{k çkLkkððkLkwt fk{ økkUz÷ hks ¼økðíkrMktnSLkk ðiËhks Sðhk{ fkr÷ËkMk þkMºkeyu fhu÷wt. ðeMk{e MkËeLkk ykht¼u økktÄeS ¼khík ykÔÞk ÃkAe òLÞwykhe{kt økkUz÷ ykðþu yuðe ònuhkík ÚkE. {nkhkò ¼økðík®MknSyu økktÄeSLku ¾k÷e nkÚku íkku fu{ sðk ËuðkÞ yu{ rð[khe MkL{kLk fhðkLkwt Lk¬e fÞwO. MkL{kLkÃkºk íkiÞkh fhkððkLke sðkçkËkhe ËeðkLk hýAkuzËkMk ð]tËkðLkËkMk Ãkxðkheyu hksðiË Sðhk{ Ãkh Lkk¾e. 1915Lke 27{e òLÞwykheyu Sðhk{ þk†eyu økkUz÷Lke hMkþk¤k{kt økktÄeS {kxu íkiÞkh fhu÷wt {kLkÃkºk nksh fÞwO. yu {kLkÃkºk{kt, ‘ÃkwÛÞ &÷kufuËuþ ðíMk÷ {nkí{k ©e {kunLkËkMk fh{[tË økktÄe {nkuËÞkLkk MkÃkíLkefkLkko{ [hý f{÷uþw MkL{kLkÃkºkTf{’ yuðwt ÷¾ký níkwt. íÞkhÚke

÷r÷ík ¾t¼kÞíkk íkuyku {nkí{k íkhefu yku¤¾kíkk ÚkÞk. hðeLÿLkkÚku økktÄeS {kxu ‘økúux Mkku÷ ({nkLk ykí{k)’ yuðku þçË ðkÃkhu÷ku. yu Ãký økkUz÷Lke ½xLkk çkLÞkLkkt fux÷ktf ð»ko ÃkAe!

hUrxÞku: øktøkkfe Äkhk

økktÄeSLku hu®xÞkuLkwt {n¥ð Mk{òÞk çkkË íkuyku ÃkkuíkkLku fk{ ÷køku yuðk hu®xÞkuLke þkuÄ{kt níkk Ãký íku{Lku òuEyu yuðku hUrxÞku õÞktÞÚke {¤íkku Lk níkku. yuðk{kt íku{Lku 1917{kt ¼Y[Lke fu¤ðýe Ãkrh»kË{kt sðkLkwt ÚkÞwt. íÞkt íku{Lku ½kuzuMkðkhe MkrníkLkkt fk{ fhe òýíkk MkknrMkf {rn÷k øktøkkçkkE {éÞkt. økktÄeSyu íku{Lku ðkík fhe fu {Lku òuEyu yuðku hUrxÞku {¤íkku LkÚke. rðÄðk øktøkkçkkE øk{u íÞktÚke øk{u íku þkuÄe fkZðk Mkûk{ níkkt. øktøkkçknuLku h¾zÃkèe fhe økkÞfðkze MxuxLkk rðòÃkwh{ktÚke hUrxÞku þkuÄe fkZâku. økktÄeS ykLktrËík ÚkE QXâk. ½ýk Mk{ÞÚke [k÷íke íku{Lke þkuÄ Ãkqhe ÚkE yuLkku íku{Lku nkþfkhku ÚkÞku. yk©{{kt huutrxÞku Ëk¾÷ ÚkÞku yLku {økLk÷k÷ økktÄeyu íku{kt MkwÄkhkðÄkhk fhe ËeÄk. çkkË{kt íkku økktÄeS {ktËk Ãkzâk íÞkhu çkeò fkuR WÃk[kh fhíkkt íku{ýu hUrxÞku fktíkðkLkwt [k÷w hk¾e Mkkò ÚkÞk nkuðkLkwt Ãký LkkUæÞwt Au.

¾kËeðýkx: f÷kÃkeLkk ÷kXeyu þe¾ÔÞwt!

økktÄeSLku MðËuþefhýLkku rð[kh ykÔÞku yux÷u yu{ýu MkkiÚke Ãknu÷kt ðýkxfk{ þe¾ðkLkwt Lk¬e fÞwO. økktÄeyk©{Lkkt þYykíke ð»kkuo{kt íku{Lke ÃkkMku fkuE Mkk¤ [÷kðíkk þe¾ðe þfu yuðwt níkwt Lknª. yu ð¾íku økktÄeSLku ÞkË ykÔÞwt fu íkuykuLku {wtçkELke {nkMk¼k{kt hk{S¼kE çkrZÞk Lkk{Lkk fkuE ðýkxrðîkLk {¤u÷k. økktÄeSyu yk©{Lkk MkkÚkeËkh ÷û{eËkMk¼kELku y{hu÷e ÃkkMkuLkk ÷kXe ¾kíkuÚke hk{S¼kELku íkuze ÷kððk {kufÕÞk. 1880{kt ÷kXe{kt sL{u÷k hk{S¼kE 16 ð»koLke ô{hu s Mkqíkh yLku QLkLkk ðýkx{kt

yuõMkÃkkuxo £ku{ yuðheÔnuh! J

J

J

J

J

yk©{Lkku rð[kh økktÄeSLku ßnkuLk hMfeLk ÃkkMkuÚke {¤u÷ku. MkðkuoËÞLkku rð[kh #ø÷uLzLke Þwrxr÷xurhÞLk rV÷MkqVe{ktÚke {u¤ðu÷ku. MkíÞkøkún þçË Ërûký ykr£fk{kt yuf økwshkíkeyu Mkq[ðu÷ku. nrhsLk þçË Lkh®Mkn {nuíkkLkk ¼sLk ‘yuðk hu y{u yuðk..’ {ktÚke ÷eÄu÷ku. ‘h½wÃkrík hk½ð hkòhk{..’ ÃktÂõík þe¾ økwhw økku®ðË®Mk½Lkk ¼sLk{ktÚke ÷eÄu÷e.

ÃkkðhÄk çkLke økÞu÷k. yk©{{kt økktÄeSLke RåAk «{kýu íku{ýu økkiþk¤k{kt ¾kËeðýkxLkk ‘xâwþLk õ÷kMkeMk’ [k÷w fÞko. økktÄeS Mkrník yu Mk{ÞLkk ËuþLkk yøkúýe Lkuíkkykuyu ðýkxfk{Lke íkk÷e{ ynª s ÷eÄu÷e. hk{S¼kE 95 ð»koLkwt Ãkkfx ykÞw»Þ ¼kuøkðe Auðxu yk©{{kt s 1972{kt yðMkkLk Ãkk{u÷k.

çkfheLkwt ËqÄ: Ë¥kf ËefheLkwt Éý

økktÄeSLku çkfheLkk ËqÄLkk «Þkuøkku Ë¥kf ÷eÄu÷kt Ëefhe ÷û{eçknuLku rþ¾ðkzu÷kt. fku[hçk yk©{ ð¾íku yk©{{kt yuf Ër÷ík Ãkrhðkh ðMkkððku Au yuðe RåAk økktÄeSyu X¬hçkkÃkk ÃkkMku hsq fhe. X¬hçkkÃkkyu ËqÄk¼kE ËkVzkLku ðkík fhe suyku {wtçkE{kt rþûkf níkk. ËqÄk¼kE yk©{Lkk rLkÞ{ku Ãkk¤ðkLke þhík MkkÚku yk©{{kt hnuðk íkiÞkh níkk. íkuyku {wtçkEÚke ykðeLku yk©{{kt ðMÞk. yk Ër÷ík Ãkrhðkh «íÞu fËk[ fMíkwhçkkLku Úkkuzku yýøk{ku níkku yux÷u økktÄeSyu Lk¬e fÞwO fu ËkVzkLke Ëefhe ÷û{e Ãkkt[ ð»koLke ÚkkÞ íÞkhu Ë¥kf ÷uðe! ÷û{eçknuLku ÃkkuíkkLkkt MktM{hýku{kt LkkUæÞk «{kýu íku{Lku Ë¥kf ÷eÄk íÞkhu y{u Mkkçkh{íke yk©{{kt ykðe økÞu÷k yLku yu 1920-21Lke Mkk÷ nþu. (Mkt˼o: yk©{ MktM{hýku). RÂLËhk økktÄeyu yu ÷û{eçknuLkLku MðkíktºÞ MkuLkkLke íkhefu íkk{úÃkºk ykÃke MkL{krLkík fhu÷kt. yu íkk{úÃkºk{kt ÷¾u÷wt níkwt: ÷û{eçknuLk {kunLkËkMk økktÄe! ÃkkA÷e yðMÚkk{kt ÷û{eçknuLk y{ËkðkË{kt s ftøkk¤ nk÷ík{kt yðMkkLk ÃkkBÞkt.

økktÄexkuÃke: fk~{ehÚke «økxu÷ku ykErzÞk

¼khík{kt ykÔÞk ÃkAe økktÄeSyu økktÄexkuÃke ÃknuhðkLkku «kht¼ fÞkuo. økktÄexkuÃkeLku MkkiÚke ðÄw «rMkrØ 1921{kt þY ÚkÞu÷e [¤ð¤ ð¾íku {¤u÷e. yu ð¾íku Mkhfkhu økktÄexkuÃke Lk Ãknuhðe yuðwt Vh{kLk çknkh Ãkkzu÷wt. íkku ð¤e økktÄeSyu fnu÷wt fu økktÄexkuÃke Ãknuhðk{kt fkuE økwLkku çkLkíkku LkÚke, {kxu Ëhuf Mkhfkhe f{o[kheyu yu Ãknuhðe òuEyu. økktÄeSLku fk~{ehe xkuÃke (sðknh÷k÷ Lknuhw Ãknuhíkk yu) øk{e økÞu÷e. yu xkuÃke QLkLke nkuÞ yux÷u økktÄeSyu ¾kËe{ktÚke íkuLkwt økwshkíke ðÍoLk íkiÞkh fÞwo. yu xkuÃkeLkku f÷h MkVuË hk¾ðkLkwt s Lk¬e fÞwO. nðu íkku yu xkuÃkeLke «rMkrØ søkònuh Au. lalitgajjer@gmail.com

yksu Ëhuf [÷ýe Lkkux WÃkh çkkÃkwLkku Vkuxku Au Ãký çkkÃkwLkwt [÷ý LkÚke. ½h ½h{kt çkkÃkw Au Ãký çkkÃkw {ík {u¤ððk {kxu, ðkux {u¤ððk {kxu Mkûk{ LkÚke. çkkÃkwLkk Vkuxkðk¤e Lkkux ðkÃkhu íkuLku ðkux {¤u, Ãký çkkÃkw òu [qtxýe ÷zu íkku nkhe s òÞ yuðwt ®MkËçkkË ykí{rðïkMkÃkqðof fnu Au!

økktÄeSLke Ãký rzÃkkurÍx òÞ fh{[tË økktÄe WVuo {nkí{k økktÄe {ku‘íkkunLkËkMk òu yksu [qtxýe ÷zu íkku? íku{Lke rzÃkkurÍx òÞ’ ®MkËçkkË ykí{rðïkMkÚke fnu Au. ®MkËçkkËLkk ykí{rðïkMkLkwt fkhý yu Au fu íkuLku ykÃkýe «ò{kt ‘rðïkMk’ Au. [qtxýe «ÚkkLke yktxe½qtxe{kt Ãkq. çkkÃkw yxðkE òÞ Lku yu{Lke rzÃkkurÍx òÞ. fhkuzku Lkne yçkòu YrÃkÞkLke Lkkuxku WÃkh su{Lkku Vkuxku Au íku çkkÃkw [qtxýe{kt yu{Lke rzÃkkurÍx çk[kðe Lk þfu. yksu Ëhuf [÷ýe Lkkux WÃkh çkkÃkwLkku Vkuxku Au Ãký çkkÃkwLkwt [÷ý LkÚke. ½h ½h{kt çkkÃkw Au Ãký çkkÃkw {ík {u¤ððk {kxu, ðkux {u¤ððk {kxu Mkûk{ LkÚke. çkkÃkwLkk Vkuxkðk¤e Lkkux ðkÃkhu íkuLku ðkux {¤u, Ãký ®MkËçkkËLke ðkík «{kýu çkkÃkw Lk [qtxkÞ. yÛýk nÍkhuyu Ãký

rLkhtsLk rºkðuËe fçkqÕÞwt Au fu òu íkuyku [qtxýe ÷zu íkku rzÃkkurÍx òÞ. frÃk÷ rMkççk÷u yu{Lku xkuýku {khu÷ku fu Ãknu÷kt [qtxýe íkku Síke çkíkkðku íÞkhu yk yÛýkSyu fnu÷wt fu íkku íkku {khe rzÃkkurÍx òÞ. yÛýkS òýu Au fu [qtxýe ÷zðe yu ¾kðkLkk ¾u÷ LkÚke. yux÷u íkku íku{ýu WÃkðkMkLkku ¾u÷ fhu÷ku. ykÃkýk r«Þ økwshkík{kt Ëh ðhMku ÷kzðk ¾kðkLke nheVkE ÚkkÞ Au. hksfkux{kt ÷kzðkLke nheVkELkwt ykÞkusLk ÚkkÞ Au. fkuEf fkuEf søÞkyu íkku ZkUMkk ¾kðkLke Ãký nheVkE ÚkkÞ Au. ykðe ¾kðkLke nheVkE su hkßÞ{kt ÚkkÞ Au íÞkt nðu WÃkðkMkLke nheVkE ÚkE Au. yÛýkSLke su{ sÞ«fkþ LkkhkÞý Ãký ÷kufLkkÞf níkk. sÞ«fkþS ¼÷u ÷kufLkkÞf níkk Ãký ÷kufMkuðf, {ík÷çk fu yu{Ãke (MkktMkË) Lk çkLke þfu. ÷kufkuLkk LkkÞf Úkðwt Xef ðkík Au

Ãký ÷kufkuLkk Mkuðf Úkðwt yu {ík÷çk fu MkktMkË Úkðwt yu Mknu÷wt LkÚke. økwshkíkLkk yuf rðÄkÞf su{ýu ðhMkkuÚke ÄkLÞ ¾kðkLkwt Akuze ËeÄwt níkwt íkuLke ðkík ÞkË ykðu Au. íkuyku «ÄkLk Ãký hne [qfu÷k. íkuLkwt Lkk{ ©e [kðzk níkwt. yu{ýu ÃkkuíkkLkk Mk{ksLkk ÷kufkuLku ËkY Akuzkððk yu{ýu yLLk Akuze ËeÄu÷wt. Mk{ksLkku fkuEyu xkuýku {khu÷ku, “çkku÷ íkwt ÄkLk Akuze þfu Au? (hkux÷e, ¼k¾he, þkf-Ëk¤ ðøkuhu) íkwt ÄkLk Akuze Lk þfu, y{u ËkY Lk Akuze þfeyu.” yu s ½zeyu ©e [kðzkyu ÄkLk (hkÄu÷wt yLkks - hktÄu÷ku ¾kuhkf) Akuze ËuðkLke ònuhkík fhe. Auf {hýÃkÞOík V¤ yLku fk[kt þkf¼kS s ¾kÄu÷kt, yk Lkuíkk Vhe [qtxýe ÷zâk íÞkhu nkhe økÞu÷k. su ËkY Akuzkðu yu {íkËkhkuLku ËkY ÃkkE õÞktÚke þfu! yu Mkûk{ ÷kuf«ríkrLkrÄ [qtxýe nkhe økÞu÷k. Úkkuzk ð¾ík ÃkAe hkuz yfM{kík{kt økwshe økÞu÷k. ykðk ÷kufMkuðfLku [qtxýe SíkðkLkk ÃkU í khk LkÚke ykðzíkk. yu íkku fhk{íkçkkòu s òýu. ßÞkhu fnuðkíkwt fu fkìtøkúuMkLke rxrfx WÃkh Úkkt¼÷ku Q¼ku nkuÞ íkkuÃký Síke òÞ. íÞkhu Ãký [qtxýe ð¾íku ¼khu ¾h[k Úkíkkt. y{ËkðkË{kt yuf W{uËðkhu {íkËkhku{kt çktçkk (íkktçkkLkk økh{ Ãkkýe fhðkLkk çktçkk) ðnuåÞk níkk. çktçkkLkk Ãkkýeyu [qtxýeLkk {øk íku{ýu [zkðe ÷eÄu÷k. fux÷kf W{uËðkhku íku ð¾íku Ãký Ãkku¤kuLke r¢fux xe{Lku çkux yLku fex ykÃkíkk. {rn÷k W{uËðkhkuLku Mkkzeyku {¤íke. ík{u rð[khku yk {knku÷{kt yÛýk íkku Xef økktÄe Ãký [qtxýe Síku ¾hk? rzÃkkurÍx çk[kðu íkkuÃký [{ífkh ÚkÞku økýkÞ.

ðkRz çkkì÷ fkuELku Ãký ‘MkufLz [kLMk’ (çkeS íkf) ykÃkðku Ãký Úkzo [kLMk Lknª. avaliganga@yahoo.com

Ëw

rLkÞkLkk yiríknkrMkf {Lkw»Þku{kt økktÄeS sux÷wt ¼køÞu s fkuELkk rðþu ÷¾kÞwt fu çkku÷kÞwt nþu. økktÄeSLkkt ÔÞÂõíkíð, Ãkøk÷kt yLku rð[khku rðþuLkwt Mkqû{kríkMkqû{ rð&÷u»ký yLkufkLkuf ÔÞÂõíkykuyu fÞwO Au. yLkuf ÷kufkuyu økktÄeSLku yLkuf MðYÃku òuÞk Au. fux÷kfu íku{Lkk fkuE MðYÃkLkku {rn{k fÞkuo Au íkku fux÷kfu íku{Lkk fkuE MðYÃkLke ®LkËk. økktÄeSLku ‘{nk{kLkð’ yLku ‘hk»xÙrÃkíkk’ økýeLku íku{Lke ¼Âõík fhLkkhkykuÚke {ktzeLku íku{Lku Ëuþÿkune økýeLku íku{Lke níÞk fhLkkhk LkÚkwhk{ økkuzMku yLku økkuzMkuLkk yk Ãkøk÷kLku Mkk[wt yLku ÞkuøÞ {kLkLkkhk ÷kufku MkwÄeLkkt çku ytrík{ku MkwÄe økktÄeSLkkt rðrðÄ MðYÃkku rðMíkhu÷kt Au yLku íku{ktLkwt ÷øk¼øk Ëhuf MðYÃk fkuE Lku fkuE heíku rððkËMÃkË Au. Ãkhtíkw yk çkÄk{ktÚke íku{Lkwt fkuE yuf s MðYÃk yÚkðk íku{Lkkt yLkuf ‘ÔÞÂõíkíðku’{ktÚke fkuE yuf s ÔÞÂõíkíð rLk¼uo¤ yLku rLkíkktík heíku Mkk[wt yLku fkuÞe Ãký rððkË rðLkkLkwt fne þfkÞ íkuðwt nkuÞ íkku íku Au økktÄeSLkwt ykí{MkL{kLk yLku Mð-íktºkíkkLkk yuf ÞkuØk yLku ykðwt ÞwØ fhe hnu÷k yuf MkuLkkÃkríkLkwt Au - ‘økktÄe yuÍ y VkRxh yuLz yuÍ yu sLkh÷.’ y÷çk¥k, økktÄeS suðk y®nMkkLkk Ãkqòhe {kxu ÷~fhe Ãkrh¼k»kkLkk ‘ÞkuØk’ yLku ‘MkuLkkÃkrík’ suðk þçËkuLkku «Þkuøk fhðku íku Mknus yswøkíkwt fu ðhðwt ÷køku Au Ãkhtíkw nfefík{kt økktÄeSLkwt su MðYÃk yÚkðk ÃkkMkwt ykÃkýk {kxu MkkiÚke ðÄw «Míkwík Au íku íkku yk yuf ÷zðiÞkLkwt s MðYÃk Au. yuf ÷zðiÞku suLkwt þ† ÄLkw»Þ, økËk, [¢, çktËqf, íkkuÃk fu çkkìBçk Lkne Ãkhtíkw y®nMkk yLku ®nMkkLkk «Þkuøk Mkk{u Ãký yzøk Akíkeyu Q¼k hnuðk {kxu sYhe ykí{çk¤ níkkt. økktÄeSLkk yk ‘y{ku½’ þ†Lku fkhýu s íkuyku ËkÞfkyku MkwÄe MðíktºkíkkLke ÷zík [k÷w hk¾e þõÞk yLku Auðxu íku{kt rðsÞe Ãký çkLÞk. økktÄeSyu Ërûký ykr£fkÚke ¼khík{kt ykðeLku

yuf ÞkuØk íkhefu økktÄeSyu {kýMkLkk íku Mk{ÞLkk RríknkMk MkwÄe fkuE Ãký ÞkuØkyu õÞkhuÞ Lkne yÃkLkkðu÷wt þ† yÃkLkkÔÞwt níkwt yLku ‘Mktøkúk{’ þçËLku íkÆLk Lkðku yLku y¼qíkÃkqðo yÚko çkûÞku níkku. çkeS çkksw, yuf MkuLkkÃkrík íkhefu økktÄeSLke {nkLkíkk yÚkðk fkÞoûk{íkk yu níke fu íkuyku ÃkkuíkkLkk WËknhý îkhk s ÷kufkuLku Lkuík]íð ykÃkíkk níkk

økktÄeS : y®nMkf ÞkuØk yLku y®f[Lk MkuLkkÃkrík MkíÞkøkúnLke þYykík fhe íku Ãknu÷kt Ãký ytøkúuòu Mkk{u [¤ð¤ [÷kðLkkhk yLkuf MðkíktºÞðehku níkk. 1857{kt ytøkúuòu rðhwØ ÚkÞu÷k çk¤ðkLku Ãký ¼khíkLkku Ãknu÷ku MðkíktºÞMktøkúk{ s fnuðk{kt ykðu Au, Ãkhtíkw økktÄeSLkk MkíÞkøkúnLku Mk{økú ¼khík{kt Ëhuf MÚk¤u «[tz xufku {éÞku ßÞkhu íku Ãknu÷ktLkk çkÄk «ÞkMkku AqxkAðkÞk yLku Mkk{kLÞ ÷kufkuLke LkshuÚke Ëqh hneLku fhðk{kt ykÔÞk níkk. fux÷kf RríknkMkfkhkuLkk sýkÔÞk «{kýu íkku 1857Lkk çk¤ðk{kt Ãký {kuxk ¼køkLke ¼khíkeÞ «ò çku¾çkh yLku ‘Mðíktºkíkk’Lke ÷zík{kt çkLke hnu÷k çkLkkðku Ãkhíðu çkuÃkhðk níke. (fux÷kf íkku yux÷e nË MkwÄe òÞ Au fu yk çk¤ðk{kt ÷kufku ðÄkhu ¼køku íkku ytøkúuòuLkk Ãkûku níkk, fkhý fu íkuyku ytøkúuòuLku MðkÚkeo yLku sw÷{e hkòyku Mkk{u ÃkkuíkkLkk hûkf økýíkk níkk) ytøkúuòu Mkk{u yk{ Mkþ† ÷zík [÷kðe hnu÷k MðkíktºÞðehkuLku xufku ykÃkðk{kt òLkLkwt òu¾{ níkwt. ¼økík®Mkn, [tÿþu¾h ykÍkË yLku rnLËwMíkkLk Mkku~Þkr÷Mx rhÃkÂç÷fLk yuMkkurMkyuþLk (yu[yuMkykhyu) yLku íku{Lkk ‘÷~fh’ rnLËwMíkkLk rhÃkÂç÷f yk{eo (yu[ykhyu){kt yu s {kýMkku òuzkE þfíkk níkk suyku ÃkkuíkkLkk fwxwtçk yLku ytøkík SðLkLkk ykhk{Lku çkksw Ãkh hk¾eLku {kuík Mkk{u ¾u÷ ¾u÷ðkLke rnt{ík Ähkðíkk níkk. Mðíktºkíkk {kxu ÷zðwt íkuLkku yuf s yÚko níkku, ‘fkuE Ãký Mk{Þu ytøkúus Ãkku÷eMkLke økku¤eÚke yÚkðk VktMkeyu [zeLku {kuíkLku

¼uxðk íkiÞkh hnuðwt.’ ykðe ÂMÚkrík{kt {kuxk ¼køkLkk s Lknkuíkk suLku {kxu íku{ýu íku{Lkwt yk¾wt SðLk Mkk{kLÞ {kýMkku {]íÞwLku çkË÷u økw÷k{eLkwt SðLk s íknMkLknMk ÚkE òÞ yÚkðk yk¾wt SðLk økw{kððwt Ãkzu. ÃkMktË fhu íku íkku Ëu¾eíkwt Au, Ãkhtíkw økktÄeSLkk y®nMkf yk{ økktÄeSLkk ‘ÞwØ’Lkwt {wÏÞ ‘þ†’ s yuðwt níkwt. ÞwØ{kt ykðwt fkuE s òu¾{ Lknkuíkwt. çkkìBçk suLku yÃkLkkðe ÷uðwt íku Mkki {kxu íkÆLk Mknu÷wt níkwt. çkLkkððk fu Vkuzðk yÚkðk økktÄeSLkk ÞwØ {kxu fkuE s þ†Lke íkk÷e{Lke sYh ytøkúuòuLkku fu Mkhfkhe Lknkuíke. fkuE Ãký {kýMk íku{Lke MkuLkkLkku yuf ÞkuØku, r{÷fíkkuLkku Lkkþ fhðkLke hrÚk fu {nkhrÚk çkLke «ð]r¥k{kt òuzkððk{kt sux÷wt Mkwfw{kh yu{. rºkðuËe þfíkku níkku. yLku yuf òu¾{ Au íkuLke ÞkuØk íkhefu økktÄeSyu Mkh¾k{ýe{kt økktÄeSyu {kýMkLkk íku Mk{ÞLkk RríknkMk MkwÄe fkuE Ãký ÞkuØkyu Þkusu÷k Ähýk fu fq[ fu rðËuþe {k÷Lke nku¤e suðk õÞkhuÞ Lkne yÃkLkkðu÷wt þ† yÃkLkkÔÞwt níkwt yLku fkÞo¢{ku{kt ¼køk ÷uðkLkwt òu¾{ íkku fkuR s rðMkkík{kt ‘Mktøkúk{’ þçËLku íkÆLk Lkðku yLku y¼qíkÃkqðo yÚko LkÚke. yk{kt çknw çknw íkku Úkkuzk Ëtzk fu ÷kXeLkku {kh çkûÞku níkku. ¾kðku Ãkzu fu Ãkku÷eMk îkhk ÃkfzkELku Úkkuzk çkeS çkksw, yuf MkuLkkÃkrík íkhefu rËðMk fu {rnLkk su÷ðkMk ¼kuøkððku økktÄeSLke {nkLkíkk yÚkðk Ãkzu, yLku yk¾uyk¾e fkÞoûk{íkk yu níke fu íkuyku Mðíktºkíkk s ykx÷k ÃkkuíkkLkk WËknhý îkhk òu¾{{kt {¤íke nkuÞ s ÷kufkuLku Lkuík]íð íkku yux÷wt òu¾{ ykÃkíkk níkk. ðnkuhðwt íku ÞkuøÞ ytøkúuS suLku níkwt. økktÄeSLkk ‘÷e®zøk çkkÞ MkuLkkLkeyku yufÍkBÃk÷’ {q¤¼qík heíku fnu Au íkuLkwt yuðku fkuE økkt Ä eSLkw t økwLkku fhíkk Lkuík]íð

yuf Wå[ {uLkus{uLx økwhwLke su{ íkuykuyu ÃkkuíkkLkk æÞuÞLku ÃkkuíkkLkkÚke {n¥ðLkwt økÛÞwt yLku ÃkkuíkkLke ytøkík ¼Âõík fhíkkt ÃkkuíkkLkk ÷ûÞLku {n¥ðLkwt økýu íkuðk MkkÚkeykuLke ÃkMktËøke fhe yr«Þ rLkýoÞku ÷uíkkt íkuyku ¾[fkÞk Lknª yLku ÃkkuíkkLkk «kýLke yknwrík ykÃkðk{kt ÃkkAe ÃkkLke fhe Lknª

rLkþtfÃkýu ÃkkuíkkLku 19{e MkËeLkk yLku fËk[ {kLkðòríkLkk MkkiÚke {n¥ðLkk {uLkus{uLx økwhw íkhefuLke yku¤¾ Q¼e fhe. yuf {uLkus{uLx fLMk÷xLx íkhefu òu {khu økktÄeLku {uLkus{uLx økwhw íkhefu {q÷ððkLkk nkuÞ íkku nwt íku{Lku Ãkqhk {kfo ykÃkw.t yk{ íkku íku{Lku {uLkus{uLx økwhw fnuðk fhíkk {uLkus{uLx {nkí{k fnuðtw ðÄkhu ÞÚkkÚko Xhu Au. {uLkus{uLx økwhLw kwt MkkiÚke {n¥ðLkwt ÃkkMkwt yu nkuÞ Au fu íku ÷kufkuLku yuf árü ykÃku Au. yuf rËþk çkíkkðu Au. {uLkus{uLx økwhw ÃkkuíkkLke MktMÚkkLku yuf Lkðe árü yLku rËþk çkíkkðu Au. çkkÃkwyu Ãkqhk ¼khíkLku Mðíktºk ¼khíkLke yuf Lkðe s árü yLku rËþk ykÃke. yk¾ku Ëuþ økw÷k{eÚke {wõík ykÍkËeLke Lkðe árüÚke «uhkÞku. yuf {uLkus{uLx økwhLw ke su{ çkkÃkwyu ¼khíkeÞkuLku ykÍkËeLke árü ykÃke yLku Lkðk {køkuo [k÷ðk WíMkkrník fÞko. yk rðÍLk yLku árü ykÃÞk ÃkAe çkkÃkwyu rðøkíkðkh MxÙuxuS çkíkkðe. íku{Lke ÔÞqnh[Lkk níke y®nMkkLke yLku MkíÞkøkú n Lke. çkkÃkw L ku ¾çkh níke fu rçkúrxþ hks Mkk{u þ† yLku ®nMkkÚke Lknª ÃknkU[e ð¤kÞ. WÃkhktík LkkLkÃkýÚke

siLk Ä{oLkk y®nMkkLkk MktMfkh Ãký ¾hk s. íku{ýu yuf rð[khe Lk þfkÞ íkuðe y®nMkk yLku MkíÞkøkúnLke ÔÞqnh[Lkk ½ze fkZe. çk¤ fhíkkt íku{ýu f¤Úke fk{ ÷eÄw.t ÷kufkuLku rðïkMk yÃkkÔÞku fu rçkúrxþ hks Mkk{u y®nMkk yLku MkíÞkøkúnÚke ykÍkËe {¤þu. çkkÃkwyu {uLkus{uLxLkk Lead by example & Lead from the frontLkk rMkØktíkkuLku MkV¤íkkÃkqðf o ykÍkËeLke ÷zík{kt WíkkÞko. íkuyku Ãkkuíku ÃkkuíkkLkk Lk¬e fhu÷k rMkØktíkku «{kýu Sðíkk yLku øk{u íÞkhu

™Þ™ Ãkhe¾ su÷{kt sðk yLku sYh Ãkzu íÞkhu ytøkúò u Lu ke ÷kXe ¾kðk íkiÞkh hnuíkk. økw÷k{ ¼khíkeÞku økheçke ðuXíkk íku s «{kýu íku{ýu Ãký Ãkqhkt fÃkzkt íÞkøke ¾k÷e Äkuíke ytøkefkh fhe. y®nMkkLkk rMkØktík ¾k÷e ytøkúò u u Mkk{u s Lknª Ãký ËuþðkMkeyku ÃkkMkuÚke ÃkkuíkkLkwt ÄkÞwO fhkððk {kxu Ãký ðkÃkÞko. íkuykuyu Ëhuf «&™Lkk Wfu÷ {kxu WÃkðkMkLkku yLku y®nMkf yktËku÷LkkuLkku MkÚkðkhku ÷eÄku. yuf {uLkus{uLx økwhLw ke su{ íku{ýu ÃkkuíkkLkk ðíkoLk{kt yufYÃkíkk hk¾e yLku ÃkkuíkkLkk rMkØktíkku{kt yzøk hÌkk. {uLkus{uLxLkk økwhw íkhefu íku{ýu y÷øk y÷øk ÔÞÂõíkíð Ähkðíkkt ÷kufkuLku yuf Mkktf¤{kt çkktÄðkLkwt fk{

MkV¤íkkÃkqðf o fÞw.O íkuyku Lkunhw yLku MkhËkh Mkhe¾k rËøøks LkuíkkykuLkwt Ãký ÞkuøkËkLk {u¤ðe þfíkk. íkuyku ykÍkËe ÷zík{kt ®nMkf LkuíkkykuÚke y÷øk hnuíkk Ãký íku çkÄkLke Mkk{u ÃkzeLku ÃkkuíkkLke þÂõíkyku ûkeý Úkðk Lk Ëuíkk. çkkÃkwLkk rÃkíkk ÃkkuhçktËhLkk ËeðkLk níkk yLku {uLkus{uLxLkk MktMfkh çkkÃkwLku çkk¤ÃkýÚke {éÞk. ¼ýðkLkwt {n¥ð Mk{síkkt yLku yux÷u s þk¤k{kt ¼ýðk{kt MkkÄkhý nkuðk Aíkk íkuyku ÷tzLk ykøk¤ ¼ýðk økÞk. rLk»V¤íkkLku Ãk[kððkLkk økwý çkkÃkw{kt Mkns níkk. {wçt kE{kt fkÞËkLke ÃkkuíkkLke «uÂõxMk s{kððk{kt íkuyku VkÔÞk Lknª. þk¤k{kt ÃkkxoxkR{ rþûkf íkhefuLke íku{Lke yhS Ãký Lkk{tshq ÚkE. hksfkux{kt rÃkrxþLk çkLkkððk LkkLkwt fk{ Ãký þY fÞwO yLku çktÄ fhðwt Ãkzâw.t íÞkt 1893{kt Ërûký ykr£fk sðk íkf {¤e su íku{ýu ÍzÃke ÷eÄe. Ëhuf rLk»V¤íkkLkku íku{ýu MkV¤íkk MkwÄe ÃknkU[ðk{kt WÃkÞkuøk fÞku.o yuf Wå[ {uLkus{uLx økwhLw ke su{ íkuykuyu ÃkkuíkkLkk æÞuÞLku ÃkkuíkkLkkÚke {n¥ðLkwt økÛÞwt yLku ÃkkuíkkLke ytøkík ¼Âõík fhíkkt ÃkkuíkkLkk ÷ûÞLku {n¥ðLkwt økýu íkuðk MkkÚkeykuLke ÃkMktËøke fhe yr«Þ rLkýoÞku ÷uíkkt íkuyku ¾[fkÞk Lknª yLku ÃkkuíkkLkk «kýLke yknwrík ykÃkðk{kt ÃkkAe ÃkkLke fhe Lknª. økktÄe ¾k÷e ykÍkËe yÃkkðeLku stÃÞk Lknª. yuf økwhLw ke su{ yksu Ãký Ãkqhk ykÍkË ¼khíkLku òu fkuE yuf ÔÞÂõík Lkðe rËþk çkíkkðe þfu íkku íku çkkÃkw s Au. yksLkk Ëhuf {uLkus{uLx Practieners yLku ykÍkË ¼khíkk Lkkøkrhf {kxu {nkí{k yksu Ãký {uLkus{uLx økwhw íkhefu {køkoËþoLk ykÃke hÌkk Au.

{khe WÃkh Lknª Lkk[íkk!

økktÄeSyu yuf s rVÕ{ òuE níke? ¾kuxe ðkík!

økku¤{uS Ãkrh»kË {kxu snks{kt Mkk{kLÞ «ðkMke íkhefu økktÄeS ÷tzLk sE hÌkk níkk. íku{Lkwt ¾kðkLkwt, MkqðkLkwt ðøkuhu «ð]r¥kyku ¾wÕ÷k{kt s Úkíke. økktÄeS zuf Ãkh MkqðkLke íkiÞkhe fhíkk níkk íÞkt çkk¤fkuyu ykðeLku íku{Lku ÃkqAâwt fu ynª ¾wÕ÷e søÞk{kt y{u Lkk[e þfeyu? økktÄeSyu sðkçk ykÃÞku fu {khe ykMkÃkkMk su ¾wÕ÷e søÞk Au, íÞkt ík{u Lkk[e þfku Aku. {khe WÃkh Lknª Lkk[íkk!

økktÄeSyu ‘hk{hkßÞ’ Lkk{Lke yuf s rVÕ{ òuE nkuðkLke (¾kuxe) LkkUÄ XuhXuh òuðk {¤u Au. nfefíku økktÄeSyu yuf fhíkkt ðÄkhu rVÕ{ku òuÞu÷e. Íðuh[tË {u½kýeyu økktÄeSLku Mk÷kn ykÃku÷e fu økktÄeSyu yuf ytøkúuS rVÕ{ òuE Au, íkku nðu íku{ýu ‘hk{hkßÞ’ Ãký òuðe òuEyu (Mkt˼o: Ãkrh¼ú{ý, ¾tz 2, ÃkkLkk Lktçkh 379). {ík÷çk fu ‘hk{hkßÞ’ Ãknu÷kt Ãký økktÄeS fkuE rVÕ{ òuE [qfu÷k. {u½kýeyu rVÕ{Lkk Lkk{Lkku WÕ÷u¾ LkÚke fÞkuo Ãký çkkË{kt ‘Ä rnLËw’ y¾çkkh (íkkhe¾: 8 Vuçkúwykhe, 2010){kt AÃkkÞu÷k ynuðk÷

CMYK

smt2@rediffmail.com

yu™u Œ{u „ktÄe fnku, {nkí{k fnku, ƒk…w fnku fu rð¼qrík fnku. Œwtfkhku fhku fu {k™Úke ƒku÷kðku. nfefŒ yu Au fu yu™wt ™k{ ÷uŒkt s {™{kt ynku¼kð sL{e òÞ y™u yk ynku¼kð Ëu¾kzu Au fu ƒk…w nswÞ fÞktf {khk-Œ{khk{kt Sðe hÌkk Au

ík{u ‘{uLkus{uLx {nkí{k’Lku yku¤¾ku Aku?

nLkËkMk økktÄe 78 ð»ko SÔÞk. yksLkk s{kLkkÚke {ku ÷øk¼øk 100 ð»ko Ãknu÷kt íku{Lku {uLkus{uLx{kt çkÄk rMkØktíkku ÃkkuíkkLke ®sËøke{kt þeÏÞk, WíkkÞko yLku

yuf W¥k{ WËknhý níkwt. økktÄeSLke MkuLkkÃkrík íkhefuLke fkÞoûk{íkkLkwt çkeswt {n¥ðLkwt ÃkkMkwt yu níkwt fu íku{Lke ÔÞqnh[Lkk yLku íkuLke Íeýk{kt Íeýe {krníke yLku rðøkíkLke ÷kufkuLku òýfkhe hnuíke níke. {kxu íkku fkuE [ku¬Mk fkÞo¢{ Ãkkuíku þk {kxu þY fhðk {ktøku Au íkuLkkÚke {ktzeLku íkuLkku fuðe heíku y{÷ Úkþu yLku Úkðku òuEyu íkuLke rðMík]ík {krníke økktÄeS ¾wË ÷kufkuLku yux÷u fu yk¾k ¼khík{kt Vu÷kÞu÷k ÷k¾ku MðkíktºÞMkuLkkLkeykuLkk ÷~fhLku ykÃkíkk níkk. çkeò «fkhLkk LkuíkkykuLke su{ ÷kufkuLkku Võík xufku {u¤ððk Ãkqhíke ðkík fhðkLke Lkerík økktÄeSLke Lknkuíke. íkuyku õÞkhuÞ ÷kufkuLke ÷køkýeykuLku W~fuheLku fu íku{Lke W~fuhkÞu÷e ÷køkýeLkku ÷k¼ ÷uðk {kxuLke LkkhkçkkS îkhk ÷zík [÷kððkLkk «ÞkMkku fhíkk Lknkuíkk, Ãkhtíkw íkuLku çkË÷u ÷kufkuLkk {øks{kt ÃkkuíkkLkk rð[khLke Mk{s Q¼e fheLku íku{Lkku ði[krhf xufku {u¤ððkLkku «ÞkMk fhíkk níkk. íku{Lkkt ¼k»kýku{kt rnx÷h fu ÷urLkLkLkkt ¼k»kýku suðe [kxwÂõíkyku, {{oðuÄe fxkûkçkký fu nfefíkkuuLke íkkuz-{hkuz õÞkhuÞ ðkt[ðk {¤íkkt LkÚke. xqtf{kt, økktÄeSLke ¿kkrík ÞuLkfuLk «fkhuý ÷kufkuLkkt xku¤kt yufXkt fheLku Mkhfkh Mkk{u Ëçkký Q¼wt fhðkLke Lknkuíke. ‘økktÄeS su fnu Au íku s íkuyku fhþu yLku ykÃkýu Ãký íku{ s fhðkLkwt Au’ yuðk MÃkü rðïkMk yLku Mk{s MkkÚku ÷kufku íku{Lkku MktËuþ Íe÷íkk níkk.

yk{ økktÄeSLkk Lkuík]íð{kt LkuíkkLkk ÃkkhËþeoÃkýkLkwt sðÕ÷u s òuðk {¤íkwt ík¥ð Mk{krðü níkwt yLku íkuLkkÚke s ÷kufku íku{LkkÚke «¼krðík ÚkELku íku{Lke ÷zík{kt òuzkíkk níkk. yk nfefíkkuLku ÷ûk{kt hk¾eLku ykÃkýu yuðku «&™ ÃkqAeyu fu økktÄeSyu y®nMkkLku çkË÷u ®nMkkLkk {køkuo MðíktºkíkkLke ÷zík [÷kððkLke Lkerík yÃkLkkðe nkuík íkku íku{Lku sLkíkkLkku ykx÷ku «[tz xufku {éÞku nkuík yLku íkuyku ykx÷k ÷ktçkk Mk{Þ MkwÄe ðkhtðkh ykðe Ãkzu÷e rLk»V¤íkkyku ÃkAe Ãký ÃkkuíkkLke ÷zík [k÷w hk¾e þõÞk nkuík? ntw LkÚke Äkhíkku fu fkuE Ãký ÔÞÂõík yk «&™Lkku sðkçk nfkh{kt ykÃke þfu yLku íkuLku íkkŠff heíku Mkkrçkík fhe þfu. yk{ økktÄeSLkkt yLkuf rððkËkMÃkË ÔÞÂõíkíðku yLku MðYÃkku{ktÚke òu fkuE yuf s MðYÃk MÃkü nkuÞ íkku íku{Lkwt yk y®nMkf ÞkuØk yLku y®f[Lk MkuLkkÃkríkLkwt Au. økktÄeSLkk yk s rLkþMºk ÞwØLkk rð[khLku ykøk¤ ðÄkheyu íkku òuE þfkÞ Au fu íku s þ†Lkku WÃkÞkuøk fheLku Ërûký ykr£fk{kt LkuÕMkLk {tzu÷k Auðxu íku ËuþLke yïuík «òLku økkuhk þkMkfku Mkk{u Mk{kLk Ëhßòu yÃkkðe þõÞk yLku MkkÚku yuðku rð[kh Ãký ykðu Au fu ÷øk¼øk Mkkzk A ËkÞfkÚke ÃkkuíkkLke {kík]¼qr{ {kxu RÍhkÞu÷ Mkk{u ÷ze hnu÷k yLku íku{ Aíkkt Mkíkík rLk»V¤íkk {u¤ðLkkhk Ãku÷uMxkELkeykuyu økktÄeSLkk {køkuo rLk:þ† yLku y®nMkf ÞwØ [÷kððkLke Lkerík yÃkLkkðe nkuík íkku fËk[ íku{Lke ½ýe çkÄe {ktøkýeykuLkku Mðefkh fhðkLke EÍhkÞu÷ yLku MktÞwõík hk»xÙku (ÞwLkkRxuz LkuþLMk)Lku Vhs Ãkze nkuík. Ãkhtíkw íku{ýu Mkþ† ÞwØLkku {køko yÃkLkkÔÞku yLku Ãkrhýk{u íkuyku ‘MðkíktºÞMkuLkkLke’Lkwt økkihð«Ë Ãkk{ðkLku çkË÷u ‘ºkkMkðkËe’Lkwt rçkhwË ÃkkBÞk.

npcinfra@vsnl.net

fnku òuEyu, {nkí{k „ktÄe òuEyu fu ¼„ðk™ „ktÄe?

S ykìõxkuƒh, 1869. çke yuf‚ku [wB{k÷e‚ ð»ko …nu÷kt su ÔÞÂõík sL{e yu ÔÞÂõík™u yk…Ûkkt ËkËk-ËkËe {nkí{k „ktÄe Œhefu

yku¤¾íkk. …uZe „E y™u yk…Ûkkt ƒk-ƒk…wS™e …uZe ykðe. Œu{Ûku yk {nkí{k™u ƒk…w Œhefu yku¤¾ðk™wt þY fÞwO. r…ŒkÚke …Ûk {kuxku r…Œk yuðku ƒk…w. y„uR™, …uZeyku™wt …k™wt VÞwO y™u yk…Ûku ƒÄk ykÔÞk. nðu yu {nkí{k y™u ƒk…w™wt Y… ƒË÷kÞwt Au y™u yu™u nwt y™u Œ{u hk»xÙr…Œk Œhefu yku¤¾eyu Aeyu. Úkkuzkt ðÄw ð»kkuo, Úkkuze ƒeS …uZeyku : ƒu, ºkÛk fu [kh …uZe …Ae™kt yk…Ûkkt ‚tŒk™ku yu{™u ¼„ðk™ Œhefu òuþu. [ku¬‚. yuðe s heŒu suðe heŒu yíÞkhu hk{, {nkðeh y™u f]»Ûk™u òuðk{kt ykðe hÌkk Au. ykðwt ƒ™þu, ‚ku xfk ykðwt ƒ™ðk™wt Au. yksu su heŒu {nk¼khŒ y™u hk{kÞÛk™e ðkŒku yuf rðþk¤ V÷f™e VuLx‚e-Mxkuhe suðku Îkkx yk…e hÌkk Au yu s heŒu íÞkhu {nkí{k „ktÄe™e ðkŒku yu …uZe™k ÷kufku™u {nkí{k „ktÄeyu fhu÷kt fk{ku …rhfÚkk suðkt ÷k„ðk™kt Au. …kŒ¤e …kuŒze, ‚wf÷fze þheh, f{hu ÷xfŒe ½rzÞk¤, {kuxe zktV ¼hðk {kxu nkÚk{kt hk¾u÷e ÷kfze, niÞu ÎkwÎkðkŒku Wí‚kn y™u ‚k{u ÷k÷-fk¤k ht„™k z„÷k [zkðe™u Q¼u÷e yt„úus yk{eo. y™u yu{ AŒkt SŒ {kxu ™nª Ãký nf {kxu™e ÷zkE™ku swM‚ku yfƒtÄ. ™ðe …uZe fE heŒu {k™u fu ykðku fkuE nkz{kt‚™ku {k™ðe yk Ãk]Úðe …h VhŒku nŒku? fuðe heŒu {k™u fu ‚kƒh{Œe yk©{{kt yu ‚Ëun ƒu‚Œku nŒku y™u {™ fE heŒu rðïk‚ fhu fu yk {kÛk‚u Ëktze{kt […xef {eXwt W…kzâwt yu{kt rËÕne{kt ƒuXu÷e rƒúrxþ ‚ÕŒ™Œ ¾¤¼¤e QXe nŒe. ™ðe …uZe™u rðïk‚ yk…e hk¾ðk {kxu „ktÄe rð[khku™u SðtŒ hk¾ðk …zþu y™u òu yuðwt ™ ÚkÞwt Œku ¾hu¾h {nkí{k „ktÄe™u …ú¼w „ktÄe Œhefu yku¤¾ðk™ku ðkhku ykðþu. yk y™u ykðe VrhÞkËku ðå[u …Ûk „ktÄe-rð[khku yksu …Ûk ÞÚkkðíkT hÌkk Au yu ðkŒ™ku „ðo Au.

ykuçkk{kÚke yLLkk, ðkÞk {wLLkk¼kE

Mðk¼krðf Au fu yk xu„™e ‚kÚku ‚{òE „Þwt nþu fu yk ƒÄk {nkí{k „ktÄe™k rð[khku™u Vku÷ku fhu Au. ðkŒ ‚k[e Au …Ûk yíÞkhu {wÆku yu ™Úke fu ƒk…w™k rð[khku {k™™khkyku nÞkŒ Au, {wÆku yu Au fu ƒk…w™k rð[khku™tw …k÷™ fh™khkyku yksu …Ûk ‚kiÚke yk„¤ Au. Œ{u s swyku, {nkí{k „ktÄe™u …kuŒk™k ykËþo {k™™khk ƒhkf ykuƒk{k y{urhfk™e ‚ðoþÂõíkþk¤e yuðe ‚¥kk™k Mkw…úe{ku Au. „ktÄeS™k r‚ØktŒku ‚kÚku

hÂ~{Lk þkn yk„¤ ðÄ™khk yÛÛkk nÍkhuyu ƒk…w™k s W…ðk‚ ™k{™k nrÚkÞkhÚke yk¾uyk¾e ‚hfkh{kt ¾¤¼¤kx {[kðe ËeÄku nŒku y™u ‚hfkhu ¾kËeÄkhe yÛÛkk ‚k{u Íqfðwt …zâwt. yÛÛkk nÍkhuyu …kuŒu fÌkwt Au fu, “„ktÄe-rð[khku™u Shðe þfku Œku yk rð[khku™u Sðððk yÎkhk ™Úke. þhŒ {kºk yuf Au fu yk rð[khku™ku fkuE þkuxo-fx ™Úke. òu Œ{u „ktÄe-rð[khku™wt …k÷™ fhðk ™ef¤ku Œku Œ{khu ‚khk-¾hkƒ fu {khkŒ{khk™wt ™nª ‚k[k-¾kuxkt™wt …ú{kÛk¼k™ hk¾ðk™wt.” {wLLkk¼kE r‚heÍ™e ƒeS rVÕ{ y„kW™e rVÕ{ku™k hufkuzo Œkuze ™k¾u y™u ƒu™ rftø‚÷uLkwt ‘„ktÄe’ ykuMfh SŒe ÷kðu. {wLLkk¼kEðk¤e rVÕ{Lku ÚkÞu÷ku yu rƒÍ™uMk fu {u¤ððk{kt ykðu÷k yu ykuMfh{kt yufTåÞwy÷e SŒ Œku „ktÄe rð[khku™e s Au. „ktÄeS yk Ëuþ™k nŒk, yk Ëuþ™u ykÍkË fhðk{kt ‚kiÚke yk„¤ nŒk yux÷u Mðk¼krðf Au fu „ktÄe™u ¼khŒ™e fhL‚e fu …kuMx÷ MxuB…{kt „ktÄeS Ëu¾kÞk fhu …Ûk sðÕ÷u s fkuE™u ¾ƒh nþu fu „ktÄeS Ëwr™Þk¼h{kt ykx÷k s …kuÃÞw÷h Au. Ëwr™Þk™k yZkh Ëuþkuyu „ktÄeS™u ËþkoðŒe fhL‚e {qfe Au y™u ƒuŒk÷e‚ Ëuþkuyu „ktÄeS™e …kuMx÷ MxuB… {qfe Au. ykt¾{kt ykðe hnu÷wt ykùÞo yxfkðe hk¾òu, fkhÛk fu ðkŒ nsw …qhe ™Úke ÚkE. Ëwr™Þk{kt fkuE yuf s ÔÞÂõík™k Sð™[rhºk …h y÷„y÷„ ¼k»kk{kt rVÕ{ ƒ™e nkuÞ yuðe ÔÞÂõíkyku™e ÞkËe{kt …Ûk ƒk…w™ku ˃˃ku Au. {nkí{k „ktÄe …h y í Þ k h

‚wÄe{kt y÷„-y÷„ [k÷e‚ ¼k»kk{kt rVÕ{ku ƒ™e Au y™u fw÷ ƒkutŒuh rVÕ{ku yuðe Au fu su{kt „ktÄeS fkuE ™u fkuE MðY…u Ëu¾kzðk{kt ykÔÞk nkuÞ. yk ynku¼kð y™u yk ynku¼køÞ „ktÄeS™k Ëu¾kð™u ™nª Œu{™k rð[khku™u ‚kt…ze hÌkwt Au. yur™ ðu, ðkŒ yk„¤ ðÄkheyu. 2001{kt ÚkÞu÷k yuf ‚ðuo {wsƒ {nkí{k „ktÄe™k Ëuþ{kt 40,000Úke ðÄw MxuåÞw Ëuþ{kt Au. yk s ‚ðuo{kt yuðwt …Ûk ™kux fhðk{kt ykÔÞwt nŒwt fu Ëwr™Þk™k ƒkfe™k 29 Ëuþku{kt {nkí{k „ktÄe™kt MxuåÞw hk¾ðk{kt ykÔÞkt Au, su™e ‚tÏÞk yuf nòhÚke ðÄw Au. ÞkË hk¾òu, yk ƒk…w™ku ™nª …Ûk ƒk…w™k rð[khku™ku ˃˃ku Au. {nkhkÛkk …úŒk… …wÛÞ…úŒk…e ¾hk, ™u…kur÷Þ™ …Ûk yuðku s …hk¢{e y™u hkò sÞr‚tn …Ûk ykx÷k s rð¢{e …Ûk Œu{™u fkuE™u yk ™k{™k y™u [kn™k {¤e ™Úke su ƒk…wyu ¼ku„ðe Au y™u nsw …Ûk ¼ku„ðe hÌkk Au. {q¤ ðkŒ …h ykðeyu, ¼khŒLkkt ™uðwt xfk þnuh{kt {nkí{k „ktÄe™k ™k{u hkuz Au …Ûk ¼khŒ™u ƒkË fhe™u fnuðk™wt nkuÞ Œku {nkí{k „ktÄe yuf{kºk yuðk rðï-{k™ðe Au fu Œu{™wt ™k{ Ëwr™Þk™k ‚¥kkðe‚ Ëuþku™k hkuz™e ‚kÚku òuzðk{kt ykÔÞwt Au. yuðwt ™nkuŒwt fu {nkí{k „ktÄeyu yu ƒÄk Ëuþku {kxu yktËku÷™ [÷kÔÞkt nŒkt. ËrûkÛk ykr£fk y™u ¼khŒ™u ƒkË fhŒkt ƒk…w™e fkuE Ëuþ{kt nÞkŒe ™nkuŒe yu nfefŒ Au …Ûk yuf nfefŒ yu …Ûk Au fu yu Ëuþku y™u yu ‚¥kkÄkheyku {nkí{k „ktÄe™k rð[khku{kt ykMÚkk ÄhkðŒk nŒk. Œ{khe òÛk ¾kŒh fu, 1947 …Ae Ëwr™Þk{kt fw÷ ƒkh rð„ún ÚkÞk su{kt yuf r÷rƒÞk™u ƒkË fhŒkt ƒÄk s rð„ún „ktÄer[tæÞk {k„uo ÚkÞk Au. yhu, yu Ëuþku™u Úkkuze ðkh ¼q÷e™u …tËh rËð‚ …nu÷kt {wÏÞ{tºke ™huLÿ {kuËeyu fhu÷k W…ðk‚ ÞkË fhku™u? Ëwr™Þk „{u Œu fnu, yu nfefŒ Au fu ƒk…w ‚ðkuo…rh nŒk, Au y™u hnuþu.

MkÔÞMkk[e økktÄeS «{kýu økktÄeSyu 1943{kt 74 ð»koLke ô{hu òuÞu÷e Ãknu÷e rVÕ{ ‘r{þLk xw {kuMfkì’ níke. nðu LkuÃkk¤{kt hnuíkk økktÄeSLkk ðÄko ¾kíkuLkk MkkÚkeËkh økkuÃkk÷ËkMk ©uckyu yk ðkíkku ÃkkuíkkLkkt MktM{hýku{kt fne Au. økkuÃkk÷ËkMkLkk {íku økktÄeSLku ðÄko yk©{{kt {éÞk íÞkhu yu rfþkuh ðÞLkk níkk. økktÄeSyu yu rVÕ{ íkuLkk ½ýk MkkÚkeËkhku MkkÚku òuÞu÷e Ãký çku÷u zkLMk yLku ykuAkt fÃkzkt Ãknuhu÷e †eykuLku fkhýu økktÄeSLku yu rVÕ{{kt ¾kMk hMk Ãkzu÷ku Lknª! yu rVÕ{Lkk fkhýu MðËuþeLkk rn{kÞíke økktÄeSyu ðuMxLko rVÕ{ þk {kxu òuE yu {ík÷çkLkku rððkË ÚkÞu÷ku. yu rððkËLku Úkk¤u Ãkkzðk økktÄeSyu çkkË{kt ÃkkuíkkLkk ÃkMktËøkeLkk rð»kÞ ÃkhLke MðËuþe rVÕ{ ‘hk{hkßÞ’ òuÞu÷e.

zkçkk nMíkLkwt ÷¾ký

caketalk@gmail.com

s{ýk nMíkLkwt ÷¾ký

{nkí{k yLku økwhwËuð ¼khíkLkkt çku yLk{ku÷ híkLk

ÄeS yLku xkøkkuhLkk ÔÞÂõíkíðLke økkt Mkh¾k{ýe fheyu íkku yLkuf rðr¼LLkíkk Lkshu [zâk rðLkk Lk hnu. yuf xqtfe ÃkkuíkzeÄkhe

íkku çkeò fkÞ{ ÷ktçkk ÍǼk{kt Mkßs hnuLkkhk. xkøkkuh íku{Lkkt MksoLkkuÚke rðïrðÏÞkík çkLku÷k íkku økktÄeSLke yku¤¾ íku{Lkkt MkíÞkøkúnku, MkuðkfkÞkuo yLku Mkt½»kkuo Úkfe Au. yuf sLk {Lk økýLkk økkÞf íkku çkeò sLk {Lk økýLkk LkkÞf! yufLku MkkIËÞoLkk WÃkkMkf økýkðkÞ Au íkku çkeòLku MkíÞLkk. yk çkkçkíku sðknh÷k÷ LkunhwLkwt rLkheûký hMk«Ë Au, “½zíkh yLku «f]ríkLke árüyu çkeS fkuE Ãký çku ÔÞÂõík yufçkeSÚke ykx÷e r¼LLk Lk nkuE þfu. xkøkkuh «ÄkLkÃkýu rð[khf níkk yLku økktÄeS yXtøk f{oÞkuøke yLku «ð]r¥kÃkhkÞý Ãkwhw»k. çkLLku, swËe swËe heíku søkËTÔÞkÃke árüðk¤k níkk yLku yk{ Aíkkt çkLLku Lk¾rþ¾ rnLËe níkk. íkuyku rnLËLke r¼LLk Aíkkt MkwMktðkrËík çkksw hsq fhíkk nkuÞ yLku yufçkeòLkk Ãkqhf nkuÞ yu{ ÷køkíkwt níkwt.” yk{, økktÄe yLku xkøkkuhLke «f]rík yLku «ð]r¥kyku{kt çkkÌk heíku òuðk {¤íke rðr¼LLkíkk Aíkkt MkkBÞíkk yu níke fu íku{Lkktt çkLLkuLkkt {qr¤Þkt ¼khíkeÞ MktMf]rík{ktÚke Ãkku»ký {u¤ðíkkt níkkt yLku íku{Lke þk¾kyku {kLkð MktMf]ríkLkk rðfkMkLke xku[Lku yktçkðk {Úkíke níke. økktÄeS yLku økwhwËuð ðå[uLkk {ík¼uËkuLke [[ko ð¾íkkuð¾ík Úkíke hne Au. xkøkkuhLkk þktríkrLkfuíkLk yLku økktÄeSLkk Mkuðkøkúk{ yk©{{kt hne [qfu÷k yLku [k[kS íkhefu yku¤¾kíkk økwhwËÞk÷ {ÂÕ÷fu ‘økktÄe-økwhw’ ÷u¾{k¤k{kt (‘ÃÞkhk çkkÃkw’ {krMkf{kt)íku{Lkk ÔÞÂõíkíð yLku rð[khkuLkwt fhu÷wt rð&÷u»ký ftEf Lkðe s ¼kík WÃkMkkðu Au. sqLkkøkZLke YÃkkÞíkLk MktMÚkkyu yk ÷u¾{k¤kLkwt ÃkwMíkf MðYÃku «fkþLk fhu÷wt Au. çku LkËeykuLkku Mktøk{ Ãkrðºk {LkkÞku Au. økwhËw Þk÷ {ÂÕ÷fu yk çku ÄkhkYÃke ÔÞÂõíkíðku õÞkt ykðeLku {¤u Au íku çkíkkðeLku yuf Ãkrðºk þkÂçËf Mktøk{ h[e ykÃÞku Au. MkíÞ rðþu økktÄe yLku økwhwËuðLkk rð[khkuLke {q÷ðýe fhíkkt {ÂÕ÷f[k[kyu ÷ÏÞwt Au, “økwhwËuðLku MkíÞLke Íkt¾e fhðk {kxu Ähíke Ãkh [k÷ðkLke RåAk fu ð]r¥k Lk níke. økwhwËuð íkku frð níkk. frðLke ð]r¥k yux÷u rðntøkLke ð]r¥k. Ãkhtíkw økktÄeS su{ «Þkuøkþk¤k{kt fkuE rð¿kkrLkf ÃkkuíkkLkk «Þkuøkku fhu íku{ Ãkøk÷u Ãkøk÷u su òýðkLkwt nkuÞ íku òýe ÷eÄk ÃkAe ykøk¤Lkwt zøk÷wt ¼híkk. MkíÞLkkt çku YÃk Au. yuf íkÃkMÞkLkwt yLku çkeswt ykLktËLkwt. økktÄeS MkíÞLku íkÃkMÞkLkk YÃku òuíkk, økwhwËuð ykLktËLkk YÃk{kt.” [k[kSyu økktÄeSLkk MkkiÚke [[koMÃkË yuðk çkúñ[ÞoLkk {wÆu yk çkLLku rð¼qríkLkk rð[khkuLkwt rð&÷u»ký fhíkk ÷ÏÞwt Au, “çkúñLke çku çkkswyku Au : «u{ yLku rLkÞ{. yÚkðk íkuLkkt çku YÃkku Au : MkkIËÞo yLku MkíÞ. Ãkhtíkw çkLLkuLku òuðk {kxu MktÞ{Lke sYh Au. MkkÄkhý heíku ÷kufku yu{ Mk{su Au fu su MkkIËÞoLkku WÃkkMkf Au íkuLku MktÞ{Lke sYh nkuíke LkÚke. yk ¾hu¾h ¼q÷ Au, fkhý fu MkkIËÞoLkku ykÄkh MkíÞLke ÃkuXu MktÞ{ s Au. yu{kt Võík yux÷ku s íkVkðík Au fu MktÞ{Lku f¤kfkh fu frð AtË fnu Au yLku MkíÞLkku

ykr£fkLkk rVrLkõMk yk©{{kt yuf rËðMk fMíkwhçkkyu ÃkqhýÃkku¤e çkLkkðe níke. yu ð¾íku fMíkwhçkk yLku økktÄeS ðå[u þíko ÷køke fu fkuý nkhu Au, ¾kLkkh fu ¾ðzkðLkkh? økktÄeSyu økh{køkh{ ÃkqhýÃkku¤e ¾kðkLke þYykík fhe ËeÄe. ½zef íkku yu{ ÚkÞwt fu yksu Mkwf÷fze økktÄeS Ãkku¤e MkkV fhe Lkk¾þu! ytíku Lkðe Ëk¤ {qfðe Ãkze íÞkhu økktÄeSyu fÌkwt nðu çkMk Lknª ÃknkU[kÞ! økktÄeSyu yu heíku nkh Mðefkhe ÷eÄu÷e.

CMYK

WÃkkMkf yuLku rLkÞ{ fnu Au. yk heíku økktÄeS íku{s økwhËw ðu Lku çkúñ[ÞoLkwt ËþoLk fhðk {kxu SðLk{kt MktÞ{Lkwt MÚkkLk Mk{òÞwt níkw.t økwhËw ðu u yk MktÞ{Lku MkkIËÞo îkhk ÃkkuíkkLkk SðLk{kt ¾e÷ÔÞku yLku økktÄeSyu Ä{o, f{o íku{s ðúíkku îkhk ykí{MkkíkT fÞku.o ytíku íkku çkLLku ‘çkúñ-rðnkh’ ÃkkBÞk.” f¤k Lkk{Lkk «fhý{kt [k[kS ÷¾u Au fu “økwhwËuðLku yuðe ©Øk níke fu MkkIËÞo îkhk {kýMkLkwt rË÷ yuf ysçk heíku, Äehu Äehu rþðBLku yku¤¾ðkLkwt yLku ÃkkuíkkLkk SðLk{kt WíkkhðkLkwt þe¾e ÷u Au. økktÄeS ßÞkhu fkuE

rËÔÞuþ ÔÞkMk f¤kfkhLke MkwtËh f]rík òuíkk íÞkhu MkkiÚke Ãknu÷kt yuLkk rË÷{kt yu «&™ QXíkku fu ykLkwt «ÞkusLk þwt? yk heíku økktÄeS yLku økwhwËuðu f¤kLke su çku çkksw - MkkIËÞo yLku WÃkÞkurøkíkk - Au, yu çkLLkuLkku Mk{LðÞ fÞkuo... økwhwËuð ðkhtðkh ¼kh {qfeLku fnuíkk fu SðLk yu f¤k Au yLku økktÄeS fnuíkk fu SðLk yu f¤k Au. økktÄeSLkku SðLk-{tºk níkku MkíÞ{T, rþð{T,MkwtËh{T yLku økwhwËuðLkku MkwtËh{T, rþð{T,MkíÞ{T. Ãkhtíkw, çkLLkuLkku {u¤kÃk ÚkÞku rþðBLkk íkeÚko½kx Ãkh... ” xkøkkuhu þktríkrLkfuíkLk MÚkkÃÞwt yLku økktÄeSyu økqshkík rðãkÃkeX. çkLLku hk»xÙeÞ rþûkýLke ðfe÷kík fhLkkhk níkk. rþûký ytøkuLkk íku{Lkk ¾Þk÷ku rðþuLkwt [k[kSLkwt rLkheûký Au, “økwhwËuð íkku frð níkk yux÷u þktríkrLkfuíkLkLke MÚkkÃkLkk ÚkE íÞkhu íku{ýu f¤k Ãkh ðÄkhu ¼kh {qõÞku. Ãkhtíkw, økktÄeS níkk f{oÞkuøke, yux÷u yu{ýu f{o Ãkh ðÄkhu ¼kh {qõÞku. íkuÚke ßÞkhu çkwrLkÞkËe íkk÷e{Lke ÞkusLkk ½zðk{kt ykðe íÞkhu íku{ýu rþûkýLkwt fuLÿ hkÏÞwt Wãkuøk. økktÄeSLkku yuðku {ík níkku fu çkk¤fkuLku ðMíkwyku çkLkkððk{kt ¾qçk ykLktË ykðu Au. yk «{kýu økwhwËuð yLku økktÄeSyu ykLktË îkhk rðãkÚkeoykuLku þe¾ðe þfkÞ, yu ík¥ðLku y{÷{kt {qõÞwt. {q¤{kt íkku økeík økkðkLkku ykLktË yLku ðMíkwyku çkLkkððkLkku ykLktË yuf s Au.” [k[kSyu íkku ykðk yLkuf {wÆu [[ko fheLku íkkÂíðf MkkBÞíkkyku çkíkkðe ykÃke Au. økktÄexkøkkuh ðå[uLkk {ík¼uËkuLke {Mkk÷uËkh ðkíkkuLkku [xfku íÞSyu íkku «uhýkYÃk «MkkËe [k¾ðk {¤e divyesh.vyas@sandesh.com þfu Au.

hks½kx Ãkh nwt yLku nMkw¼kE ÃknkU[e økÞk. økktÄeSLku y{u MkkUMkhku Mkðk÷ fÞkuo, “Lkðk s{kLkkLkk økktÄe fkuý?” økktÄeSyu Mkðk÷ fÞkuo, “ík{Lku økktÄeLke sYh s þwt Au? ykÍkËe {u¤ððe nkuÞ íkku {nkí{kLke sYh Ãkzu, ykÍkËe ¼kuøkððk {kxu íkku {kì÷ y™u {ÂÕxÃ÷uõMk Au s Lku!”

Lkðk s{kLkkLkk økktÄe fkuý? n

çkk Mkk{u çkkÃkwyu nkh Mðefkhe! økktÄeS çkLLku nkÚku ÷¾ðkLke ûk{íkk (MkÔÞMkk[e) Ähkðíkk níkk yu òýeíke ðkík Au. ynet íku{Lkwt çkLLku nkÚku ÷¾kÞu÷wt ÷¾ký yufMkkÚku swyku.

økktÄe-xkøkkuhLke «f]rík yLku «ð]r¥kyku{kt çkkÌk heíku òuðk {¤íke rðr¼LLkíkk Aíkkt MkkBÞíkk yu níke fu íku{Lkktt çkLLkuLkkt {qr¤Þkt ¼khíkeÞ MktMf]rík{ktÚke Ãkku»ký {u¤ðíkkt níkkt yLku íku{Lke þk¾kyku {kLkð MktMf]ríkLkk rðfkMkLke xku[Lku yktçkðk {Úkíke níke

{ýkt fkuEyu fÌkwt fu yÛýk Lkðk s{kLkkLkk økktÄe Au. ½ýk yu{ fnu Au fu Lkðk s{kLkkLkk økktÄeLkwt Lkk{ hknw÷ Au, yxf økktÄe Au (Mkkuhe {nksLk!) yk çkÄwt shk fLVÞw®Íøk Au. {khku Mð¼kð yuðku fu ÷køkíkeð¤økíke ÔÞÂõíkLku ÃkqAeLku s fL^ÞwÍLk Ëqh fhðwt, yux÷u {U MkeÄe hks½kxLke yuÃkkuRLx{uLx ÷eÄe. frðLku yuÃkkuRLx{uLx {¤e òÞ. {nkËuð¼kEyu fÌkwt, “ftE fk{ nkuÞ Ãknu÷e ykìõxkuçkhu s ykðe sòu. çkeS ykìõxkuçkhu íkku Lkfk{kykuLke çknw ¼ez nþu.” nwt ÃknkUåÞku. økktÄeS {nkËuð¼kELku þuh Mkt¼¤kðe hÌkk níkk, fe{íke níkku nwt fuðku íku MkMíkku çkLke økÞku. rMkØktík Lkk hÌkku Lku rþhMíkku çkLke økÞku! {k’Ëuð! íkLku ¾çkh Au fu {khwt ÚkÞwt Au þwt? ¾whþe MkwÄe sðkLkku nwt hMíkku çkLke økÞku. {nkËuð¼kE çkkuÕÞk,“Mkw¼kLkyÕ÷kn!” økktÄeS çkkuÕÞk,“þu¾kË{ ykçkwðk÷kLke yk ÃktÂõíkyku Au, øk{e nkuÞ íkku zkÞhe{kt Wíkkhe ÷ku.” {nkËuð¼kE çkkuÕÞk, “siLk zkÞheLkk rððkË ÃkAe {U zkÞhe hk¾ðkLkwt s Akuze ËeÄwt Au.” íÞkt s nwt yLku nMkw¼kE ÃknkU[e økÞk. økktÄeSLku y{u MkkUMkhku Mkðk÷ fÞkuo, “Lkðk s{kLkkLkk økktÄe fkuý?” økktÄeSyu Mkðk÷ fÞkuo, “ík{Lku økktÄeLke sYh s þwt Au? ykÍkËe {u¤ððe nkuÞ íkku {nkí{kLke sYh Ãkzu, ykÍkËe ¼kuøkððk {kxu íkku {kì÷ y™u {ÂÕxÃ÷uõMk Au s Lku!” nMkw¼kELku yufuÞ þçË Lk çkku÷ðkLke þhík fhe MkkÚku ÷kÔÞku níkku yu {khe ¼q÷ níke. nMkw¼kEÚke hnuðkÞwt Lknª, “çkkÃkw, ík{Lku {ÂÕxÃ÷uõMk rðþu {krníke Au, íkku Lkðk s{kLkkLkk økktÄe rðþu Ãký {krníke nþu s. ík{khk s{kLkk{kt [Š[÷u ík{Lku Lktøkk Vfeh fÌkk níkk, fu{ fu ík{u Äkuíke Ãkh WÃkhýwt Lknkuíkk Ãknuhíkk. y{khk s{kLkk{kt yuf çkeS yuðe rð¼qrík Ãkkfe Au, yu Ãký þxo ¼q÷Úke ÃknuhkE økÞku nkuÞ íkku

fkZe Lkk¾u Au. yu Ëçktøk, yu ðeh, yu huze, çkkuzeøkkzo ík{khku Mkk[ku ðkhMk Au. ík{u rçknkh{kt sE Ëhçktøkk MkíÞkøkún fÞkuo, yuýu íÞkt ‘Ëçktøk’ çkLkkðe. ykr£fk{kt økkzuo ík{Lku Ĭku {khe ík{khe f{òuh çkkuzeLku økçkzkðe çkkuzeøkkzo çkLkkÔÞwt. yhu, yuýu ÷øLk Ãký LkÚke fÞkO, çkúñ[Þo Ãkk¤íkku nkuÞ yuðwt ÷køku Au. Ãknu÷kt yk©{ hkuz Ãkh ík{khe çkku÷çkk÷k níke, nðu yuLkkt ÃkkuMxhku Au.” {nkËuð¼kEyu yk¾e ðkík{kt ¾k÷e ‘yk©{ hkuz’ þçË Mk{òÞku. yu{ýu Mks¤ Lkuºku VrhÞkË fhe, økwshkík økktÄeSLke M{]ríkLku Ãký Mkk[ðe ~kõÞwt Lknet? nMkw¼kE çkkuÕÞk, “fu{ økwshkíku M{]ríkLku Mkk[ðe íkku ÷eÄe! M{]rík RhkLkeLku MktMkË {kuf÷e íkku ¾he!”

zkì. hEþ {Lkeykh {nkËuð¼kRyu fÌkwt, “ Ãký nðu íkku økwshkík{ktÚke økktÄeSLke Arçkyku yá~Þ ÚkE hne Au.” {khkÚke fnuðkE økÞwt, “økktÄeSLku Mkkhk ÃkkuÍ ykÃkíkkt ykðzâwt Lknª yux÷u yu{Lkk ðuhkÞxe Vkuxk s õÞkt Au? swyku, y{khk ðíko{kLk Lkuíkk fuðk MkhMk Vkuxk Ãkzkðu Au!” {w÷kfkíkLkku Mk{Þ Ãkqhku Úkíkkt y{u hò ÷eÄe, íÞkt s økktÄeS çkku÷e QXâk,“ {Lku yu íkku ¾çkh Au fu {khe çkfhe íkku RVíkkh Ãkkxeo{kt ¾ðkE økE, Ãký yÕÞk, yu íkku fnuíkk òyku fu {khk Ãku÷k ºký ðktËhkykuLkwt þwt ÚkÞwt?” nMkw¼kRyu çkkÃkwLke ®[íkk ykuAe fhíkkt, rðËkÞ ÷uíkkt fÌkwt, “ík{khk ºký ðktËhkLku Ãký y{u Mkk[ðe ÷eÄk Au, yux÷wt s Lknª, yu{Lkk ðtþ{kt ð]rØ fheLku yu{Lke MktÏÞk 540 sux÷e fhe su MktMk˼ðLkLke yktçkkðkze{kt nqÃkknqÃk fhu Au. ” amiraeesh@yahoo.co.in


CMYK

6

y

òýíkkt-yòýíkkt Ãký Vku÷-Ã÷u fhLkkhkyku Ãký òýðk {køkíkk nkuÞ Au fu Vkuh-Ã÷u þwt nkuÞ Au? íku fE heíku fhe þfkÞ?

Vkuh-Ã÷u Ãkkt[uÞ RrLÿÞkuLke W¥kusf Mkr¢Þíkk Mk

{køk{Lke çkkçkík{kt †e-Ãkwhw»kLke fk{uåAk ÷øk¼øk yufMkh¾e s nkuÞ Au, Ãkhtíkw Ãkwhw»kLke fk{uåAk †eLke fk{uåAkLke yÃkuûkkyu s÷Ëe òøk]ík ÚkkÞ Au. yk s yMk{kLkíkkLku Ëqh fhðk {kxu Mk{køk{ Ãknu÷kt fux÷ef r¢Þkyku fhðk{kt ykðu Au. íkuLku s Vkuh-Ã÷u fnuðk{kt ykðu Au. ði¿kkrLkf ykÄkh Ãkh Ãký yu Mkkrçkík ÚkE [qõÞwt Au fu Ãkwhw»k ßÞkhu †eLkk ytøkuytøkLkku ¼hÃkqh ykLktË ÷u Au íÞkhu s †eLku Ãkh{ ykLktË {¤u Au. yuf rV÷kuMkkuVe yuðe Au fu Ãkwhw»k MkuõMk {kxu †eLku «u{ fhu Au, ßÞkhu †e «u{ ¾kíkh MkuõMkLkku ykÄkh ÷u Au. íkuÚke s íkku ßÞkhu Ãkwhw»k íkuLku W¥kusf MÃkþo fhíkkt fhíkkt íkuLkkt fku{¤ ytøkku MkkÚku h{ík fhu Au íÞkhu íku øk{u íku fkhý nkuÞ Aíkkt Ãký Lkk LkÚke fnuíke, Ãkhtíkw íkuLkku «u{ {u¤ððk {kxu Mk{ÃkoýLke {wÿk{kt ykðe òÞ Au. Ãkwhw»kLkku †eLku fhðk{kt ykðíkku yk W¥kusf MÃkþo s Vkuh-Ã÷u fnuðkÞ Au. íku †e-Ãkwhw»k çktLkuLku Mk{køk{Lke [h{Mke{kt MkwÄe ÷E òÞ Au. Vkuh-Ã÷u MkV¤ yLku ykLktË{Þ «u{ ÔÞðnkh {kxu ¾qçk s sYhe Au. òu Mk{køk{ yu {wÏÞ ¼kusLk Au, íkku Vkuh-Ã÷u yuf MLkuõMk (LkkMíkku) suðwt Au yLku çkÄk s òýu Au fu ¼kusLk (Mk{køk{){kt MkkiÚke ðÄkhu ÷k¤ ÃkzkðLkkh yk s MLkuõMk nkuE þfu Au. õÞkhuf-õÞkhuf íkku yk s ¼q¾ søkkzLkkhe [xÃkxe ðMíkwykuÚke MktÃkqýo ík]rÃík {u¤ðe þfkÞ Au. çkÄk s W¥kusf MÃkþoÚke Mk{køk{Lke {ò çku økýe ðÄe òÞ Au. Vkuh-Ã÷u Ëhr{ÞkLk Ãkkt[ ErLÿÞku (MÃkþo, øktÄ, á~Þ, æðrLk yLku MðkË) Mkr¢Þ ¼qr{fk ¼sðu Au.

MÃkþo MÃkþoLkku «u{ yLku Mk{køk{ MkkÚku økkZ MktçktÄ Au. íkLkÚke íkLkLkku MÃkþo, íkLk MkkÚku Úkkuze AuzAkz s Mk{køk{ fhðkLke RåAkLku òøk]ík fhu Au.

Mkw¾Ë MkwøktÄ hrík¢ezk{kt MkwøktÄ Ãký {n¥ðLkku ¼køk ¼sðu Au. «k[eLkfk¤{kt Ãký òík òíkLkkt y¥khLkku «Þkuøk fhðk{kt ykðíkku níkku. {nufíkwt íkLk yLku çkuzY{{kt {Ënkuþ fhLkkhe MkwøktÄ fk{uåAkLku yLkuf økýe ðÄkhe Ëu Au.

á~Þ Ãkwhw»kLke fk{wf Lksh y™u ykt¾kuLkk fk{wf Eþkhkyku †eykuLku ¾qçk s ¾wþ fhu Au. †e Ãký ÃkkuíkkLke MkuõMk yÃke÷Lku Ëþkoððk {kxu zk¤eËkh LkkExe yÚkðk W¥kusf ÃkkuþkfLke {ËË ÷u Au yLku íku

yLkwMktÄkLk fur÷zkuMfkuÃk

ºkesu rËðMku ‘þuBÃkuRLk’{kt Ãkkýe {u¤ðe ÃkeÄwt. Lkþku [zâku. íkuýu íkkhý fkZâwt fu Ãkkýe ÃkeðkÚke Lkþku [Zu Au, fkhý fu ºký rËðMk Ãkkýe ‘Mkk{kLÞ’ níkwt. yktfzkykuLke {kÞkò¤ ykðe nkuÞ Au. íku{kt ½ýe ðkh Mkk[e ðMíkw Axfe òÞ Au yLku Lkfk{e ðMíkw nkE÷kEx ÚkR òÞ Au. y{urhfLk Ãkºkfkh yu÷Lk økwz{uLku fÌkwt níkwt fu “yktfzkyku ðkt[eLku nwt yuðwt Mk{ßÞku Awt fu, ykuAwt Ëkuzku (ykuAku ÔÞkÞk{ fhku) yLku nkxoyuxufÚke ðnu÷k {]íÞw Ãkk{ku. ðÄw Ëkuzku yLku ðktrÍÞk hneLku {hý Ãkk{ku.” nkurþÞkh yktfzkþk†eyku yktfzkyku îkhk RåAu íku ðMíkw rMkØ fhe þfu Au. {kuxk¼køkLkk ð]Ø {kýMkkuLku Ëktík nkuíkk LkÚke yux÷u yktfzkþk†Úke yuðwt íkkhý fkZe þfkÞ fu Ëktík Ãkzkðe Lkk¾ðkÚke yÚkðk íkku Ëktík Lk nkuÞ íkku ÷ktçkwt Sðe þfkÞ Au! yux÷u íktËwhMík SðLk Sððk {kxu yktfzkfeÞ yÇÞkMkku y™u íkkhýLkk ykÄkhu fhðk{kt ykðíke ònuhkíkku{kt VMkkðwt Lknª yLku ÷ku¼k{ýe ònuhkíkku ðkt[eLku yu ðMíkw ÷uðk {kxu ík÷ÃkkÃkz ÚkE sðwt Lknª. íktËwhMík SðLk fE heíku Sððwt yLku þhehLku fE heíku ò¤ððwt yuLkk MkkËk rLkÞ{ku yLku fux÷ef MkkËe ðkíkku ykÃkýu òýe ÷uðe òuEyu. ÃkkuíkkLkku ¾kuhkf ÔÞÂõíkyu zkÞurxrþÞLk MkkÚku hneLku fu Ãkkuíku s Lk¬e fhðku òuEyu. ¾kuhkfLke fux÷ef xuðku ykÃkýLku ðkhMkk{kt {¤e nkuÞ Au yuLku æÞkLk{kt hk¾eLku MkkËku Ãkkirüf ¾kuhkf ÷uðku òuRyu. yuÂMf{kuLkwt LkkLkwt Akufhwt Ãký fk[wt

ÕÍkE{h yuf yuðku hkuøk Au suLkkt ÷ûký Äehu-Äehu òuðk {¤u Au. ËhËeLke ½ýe Mk{MÞkyku yuðe nkuÞ Au fu ÃkrhðkhLkk ÷kufku íkuLku Mk{S Ãký þfíkk LkÚke. íkuLku fkuE økt¼ehíkkÚke ÷uíkwt LkÚke. ðkMíkð{kt yÕÍkE{hLkk ËhËeykuLke Mk{MÞkyku Mk{sðk yLku íkuLkku Wfu÷ ÷kððkLke sðkçkËkhe íkuLkk ÃkrhðkhLkk ÷kufkuLke s Au, fkhý fu ËhËe Ãkkuíku íkku íkuLkkt ÷ûkýkuLku yku¤¾e þfíkku LkÚke. ÞkËþÂõík Lkçk¤e Ãkzðe, fnu÷e ðkíkkuLku ¼q÷e sðe, [nuhku yku¤¾ðk{kt {w~fu÷e Úkðe ðøkuhu suLku ÃkrhðkhLkk ÷kufku ËhËeLke ¼q÷ Mk{S çkuMku Au. yÕÍkE{hLkk ËhËeLku MLkun yLku «u{ÃkqðofLkk ÔÞðnkhLke sYh nkuÞ Au.

yÕÍkE{h rzMkeÍ (yuze)

sYhe Ãký Au. ykðk Ãkkuþkf{kt Mkßs †e Ãkh Ãkwhw»kLke Lksh Ãkzu fu íkhík s fk{ku¥kusLkk òøku Au.

æðrLk (ðkík[eík) Mk{køk{{kt ðkík[eíkLkwt Ãký ½ýwt {n¥ð Au. ðkík[eíkLku ykÄkhu s rð[khku yLku RåAkyku yufçkeòLku sýkðe þfkÞ Au. †e-Ãkwhw»ku yufçkeò MkkÚku fux÷ef W¥kursík fhLkkhe ðkíkku fhðe òuEyu. su{ fu, †eLkk nkuX, MíkLk, rLkíktçk, íkuLkwt rVøkh ðøkuhuLkkt ð¾ký fhðkt, Mk{køk{ Ëhr{ÞkLk su {ò yLkw¼ðkíke nkuÞ íkuLkwt ðýoLk fhðwt ðøkuhu ¾qçk s sYhe Au.

yíkw÷LkeÞ MðkË su{ fu [wtçkLk Ëhr{ÞkLk nkuXkuLkku hMkkMðkË - yk Ãký Mk{køk{ íkhV ÷E òÞ Au. suLkkÚke Ãkh{ Mkw¾ {¤u Au. yk{ íkku Ãkwhw»k †eLkkt rðrðÄ ytøkku Ãkh [wtçkLk fhu Au, S¼Úke [kxu Ãký Au. íkuLkkÚke çktLkuLke ytËh Mk{køk{ {kxuLke W¥kusLkkLkku Mkt[kh ÚkkÞ Au. ykðe yLku çkeS yLkuf ¢ezkyku Vkuh-Ã÷u fnuðkÞ Au yLku íku fk{Lke RåAkLku søkkzu Au MkkÚku Mk{køk{Lke r¢ÞkLku Mkh¤ íkÚkk MktÃkqýo çkLkkðu Au. íkuLkkÚke †e-Ãkwhw»k çktLkuLku yrîíkeÞ ykLktË

fk{-ðkýe fkr{Lke {kuxðkýe

hrððkh, 2 ykuõxkuçkh, h011

www.sandesh.com

yÕÍkE{h rzMkeÍ (yuze) yuf yuðku LÞqhku÷krsf÷ rzMkykuzoh Au suLkku E÷ks þõÞ LkÚke. E.Mk. 1906{kt yk çke{khe rðþu MkkiÚke Ãknu÷kt s{oLk {Lkkur[rfíMkf yLku LÞqhkuÃkuÚkku÷krsMx yu÷kuEMk yuÕÍkE{hu sýkÔÞwt níkwt. íku{Lkk Lkk{ Ãkh s yk çke{kheLku yÕÍkE{h rzMkeÍ Lkk{ ykÃkðk{kt ykÔÞwt Au. yk çke{khe Ãký rz{UrþÞkLkk yLÞ «fkhLke su{ Mkk{kLÞ heíku 65 ð»koÚke ðÄkhu ô{hðk¤k ÷kufku{kt s òuðk {¤u Au. yuf yLkw{kLk «{kýu ð»ko 2050 MkwÄe ËwrLkÞkLkk Ëhuf 85 ÷kufku{ktÚke yuf ÔÞÂõík yÕÍkE{h rzMkeÍÚke «¼krðík nþu. Mk{ÞLke MkkÚku yk çke{kheLke økt¼ehíkk ðÄíke òÞ Au yLku MkkÚku ËhËeLke ÂMÚkrík. ÞkËþÂõík Lkçk¤e Ãkzðe íku þYykíkLkkt ÷ûkýku Au. íku ÔÞÂõík ðMíkwyku, ÔÞÂõíkyku yLku ½xLkkykuLku ¼q÷ðk ÷køku Au yLku íkuLke Mk{sðk rð[khðkLke þÂõík Ãký ûkeý Úkðk ÷køku Au. yÕÍkE{h ÚkÞk ÃkAe ÔÞÂõík çkeò Ãkh ðÄkhu rLk¼oh ÚkE òÞ Au.

LkkLke ô{h{kt yÕÍkE{h 65 ð»koÚke ykuAe ô{hLke ÔÞÂõík{kt òu yÕÍkE{hLkkt ÷ûký òuðk {¤u íkku íkuLku LkkLke ô{h{kt Úkíkku yÕÍkE{h Mk{sðk{kt ykðu Au. LkkLke ô{hu yk çke{khe Úkðe yu Mkk{kLÞ ðkík LkÚke, Ãkhtíkw yuf ðkh Ëu¾k ËeÄk çkkË ÍzÃkÚke økt¼eh YÃk Äkhý fhe Ëu Au. yÕÍkE{h yuf ykLkwðktrþf çke{khe Au. ÷ux ykuLkMkux yÕÍkE{h : Mkk{kLÞ heíku yÕÍkE{hLkk ËhËeyku{kt çke{kheLkkt çku «fkh yk ÞwËþkoðuoËð{ktkÞk Auf].r{Lkk yuf çkkÌk f]r{yku

{¤u Au. íkuÚke Vkuh-Ã÷uLku sux÷ku Mk{Þ ykÃkþku, íkux÷e s fk{ku¥kusLkk ík{khk{kt ÃkuËk Úkþu. Ãkwhw»kLkk nkÚk yLku S¼ VkuhÃ÷uLkk {wÏÞ WÃkfhýkuLke ¼qr{fk ¼sðu Au. íkuLkk ykÄkhu s ík{u †eLkk íkLkLkkt yu ytøkkuLku yku¤¾e þfku Au, suLkkÚke íku ÍzÃkÚke W¥kursík ÚkELku fk{kíkwh çkLku Au. Vkuh-Ã÷u Mk{køk{Lke MkV¤íkk {kxu, [h{Mke{kyu ÃknkU[ðk {kxu fhðku s òuEyu, Ãkhtíkw íku Ëhr{ÞkLk fux÷ef ¼q÷ku ÚkE þfu Au suLkkÚke ík{khk SðLk{kt LkehMkíkk ykðe þfu Au. su{ fu Vkuh-Ã÷uLku òýu fkuE fk{ nkuÞ íku{ VxkVx Ãkqýo fhe Ëuðwt, †eLkkt ytøkkuÃkktøkku Ãkh [wtçkLk fhíke ð¾íku ykðuþ{kt ykðeLku çk[fwt ¼he ÷uðwt, sYh fhíkkt ðÄkhu Mk{Þ Vk¤ððku ðøkuhu. Vkuh-Ã÷u †eLkkt ytøkkuLkku MÃkþo fhðku, nkÚk Vuhððku, [wtçkLk fhðwt ðøkuhu çkÄwt s Au. çkeò þçËku{kt fneyu íkku Ãkwhw»k îkhk †eLkkt fk{ku¥kusf ytøkku MkkÚku fhkíke h{ík yLku íkuLku [h{Mke{k MkwÄe ÃknkU[kzeLku íkuLku Mk{køk{ {kxu hkS fhðe Au. Ãkwhw»kLkk ykðk Vkuh-Ã÷u ÃkAe †e þktík fuðe heíku hne þfu?

yLku çkeò ykÇÞtíkh f]r{yku. ÷e¾, sq, yLku økq{zkt{kt Úkíkkt f]r{ykuLku çkkÌk f]r{yku fnuðk{kt ykðu Au. yk f]r{ykuÚke ¾tsðk¤, økq{zkt yLku økktXku Ãký ÚkkÞ Au. ðÄkhuÃkzíkkt {Äwh ÃkËkÚkkuo, Ëqr»kík s¤, Ëqr»kík yknkh, {ktMk, Mkzu÷kt V¤ku, þkf ðøkuhu fkhýkuLku ÷eÄu yktíkhzkt{kt rðr¼LLk «fkhLkk f]r{ ÚkkÞ Au. yk rMkðkÞ Ãký çkeò yá~Þ f]r{yku fu su ykt¾ îkhk Ãký òuE Lk þfkíkk nkuÞ yuðk f]r{ykuLkku Ãký WÕ÷u¾ ÚkÞu÷ku Au. ykÞwðuoË{kt f]r{yku WíÃkLLk Úkðk rðþu fnuðkÞu÷wt Au fu ‘ySoýo¼kuS {ÄwhkB÷ rLkíÞku ÿðr«Þ: rÃküþzkuÃk ¼kuõíkk, ÔÞkÞk{ðŠsík rËðkþÞkLkku rðhwØ ¼wõíkt÷¼íku f]r{Míkw >> ySýo{kt ¼kusLkÚke, rLkíÞ«rík {Äwh yLku yB÷ yknkhLkk WÃkÞkuøkÚke, ÿð yknkhLkk yrík«u{Úke, rÃkü ÃkËkÚkkuo yÚkðk Úkq÷wt yLku økku¤Lkk yrík WÃkÞkuøkÚke (yksLke [kuf÷uxTMk-ykRMk¢e{ ðøkuhuLkk yrík WÃkÞkuøkÚke) ÔÞkÞk{ Lk fhLkkh yLku rËðMku Ÿ½Lkkh íkÚkk rðhwØ ¼kusLk suðkt fu ËqÄ MkkÚku ¾kxkt V¤ku, {kA÷e, zwtøk¤e, {q¤k ðøkuhuLkk WÃkÞkuøkÚke f]r{yku WíÃkLLk ÚkkÞ Au.

{ktMk Ãk[kðe þfu Au, Ãkhtíkw su ÷kufku þkfknkhe Au yuðe ÃkwÏík ðÞLke ÔÞÂõík Ãký yu Ãk[kðe þfíke LkÚke. ðkhMkku yu ¾qçk yøkíÞLke çkkçkík Au. íktËwhMíke {kxu ík{khe ô{hLkku Ãký rð[kh fhku. ô{hLke yMkh Ëhuf þheh WÃkh ÚkkÞ Au. ‘nðu þheh fÚkéÞwt Au’ yuðku yVMkkuMk fheLku yu{kt þÂõík XktMkðk {kxu Ëðkyku fu RLsuõþLkku ÷uðk fhíkkt su ÂMÚkrík nkuÞ yuLkku MkËwÃkÞkuøk fhðku. Mkkhku ðuÃkkhe ÃkkuíkkLke {qzeLkk «{ký{kt ðuÃkkhLkwt fk{fks fhu Au. þhehLke {qzeLkku Ãký yu s heíku WÃkÞkuøk fhðku òuEyu. su{ Ëðk ÷uðk{kt Wíkkð¤ fhðe Lk òuRyu yu s heíku Ëðk ÷uðe s Lkne yuðe SË Ãký Lk fhðe òuEyu. fkuE Ãký òíkLkku Ãkqðoøkún hkÏÞk rðLkk þhehLke íktËwhMíke {kxu sYhe nkuÞ yu Ëðk fhðe òuEyu. fux÷kf {kýMkkuLku ykÞwðuoË íkhV íkku fux÷kfLku yu÷kuÃkÚke íkhV Ãkqðoøkún nkuÞ Au. yuf ðiãhksLku ûkÞ hkuøk níkku. rLkËkLk MÃkü níkwt. Ãkkuíku òýíkk níkk Aíkkt yu÷kuÃkÚkeLke Ëðk íkku Lk s ÷uðe yuðku Ëwhkøkún hk¾eLku yk¾hu {]íÞw ÃkkBÞk. Ãkqðoøkúnku yLku ËwhkøkúnkuLkkt ½ýkt ¼Þtfh Ãkrhýk{ku ykðu Au. íktËwhMík hnuðk {kxu ®[íkk{wõík hnuðwt òuEyu. íkÆLk ®[íkk{wõík hnuðwt yu ykÄwrLkf SðLk{kt {w~fu÷ çkkçkík Au. ®[íkk þhehLku fkuhe ¾kÞ Au yu s heíku nkMÞ y™u ykLktË yuLku Lkðwt çk¤ ykÃku Au. ®[íkkÚke çk[ðk yLku ykLktËÚke Sððk {kxu çkk¤fku MkkÚku Mk{Þ økk¤ðku yu MkkiÚke W¥k{ Au. yuf yøkíÞLke çkkçkík yu Ãký Au fu su ÔÞÂõík çkeòLku WÃkÞkuøke ÚkE þfu íkuðwt SðLk Sðu Au íkuLke íktËwhMíke Ãký MkwÄhu Au. ßÞkhu {kýMk çkeòLku WÃkÞkuøke Úkðk «ÞíLk fhu Au

íÞkhu ÃkkuíkkLke ®[íkkyku, Ëw:¾ fu ÃkkuíkkLkk hkuøkLku ¼q÷e òÞ Au. yk{ çkeòLkwt ¼÷wt fhLkkhLkwt ¼÷wt yu ð¾íku s ÚkE òÞ Au. íktËwhMík SðLk Sððk {kxu ynª ÷¾u÷k MkkËk rLkÞ{ku Ãkk¤ðkÚke sYh VkÞËku ÚkkÞ Au. yk{ Aíkkt, æÞkLk hk¾ðk Aíkkt, þheh çke{kh Ãkzu íÞkhu òu yu çke{khe Mkk{kLÞ nkuÞ íkku ÞkuøÞ ¾kuhkf fu ykhk{Úke þheh Ãkkuíku s Mkkswt ÚkE òÞ Au. Ãkhtíkw økt¼eh çke{khe{kt Ãkkuíku òíku fkuE y¾íkhk fhðk Lknª fu fkuE ÷u¼køkw ðiã, nfe{ fu zkìõxh ÃkkMku sðwt Lkne, Ãkhtíkw yuLkk rLk»ýkík ÃkkMku s sðwt. ykÃkýe yuf Mkk{kLÞ {kLÞíkk yuðe Au fu ykÞwðuoËLke Ëðkyku yLku fkcki»krÄ yux÷u fu yki»kÄ {kxu ðÃkhkíke ðLkMÃkrík õÞkhuÞ fkuE ykzyMkh fu LkwfMkkLk fhíke LkÚke. yu çkkçkíkLkku yuf Mkk[ku rfMMkku ynª xktfwt Awt. {khk yuf MktçktÄeLku [k{zeLkku hkuøk níkku. yuf &÷kuf xktfeLku ykÞwðuoËLkk yuf sz rLk»ýkíku yu{Lku fÌkwt fu ÷e{zku [{ohkuøk WÃkh yfMkeh Au. yu{ýu fÌkwt níkwt fu rðrÄÚke ©ØkÃkqðof yu{ýu ÷e{zkLkku hMk ÃkeðkLkwt þY fÞwO. yu{Lkku [nuhku yufË{ MkqÍe økÞku. Aíkkt hMk ÃkeðkLkwt Lk Akuzâwt. yu{Lkku [nuhku yux÷ku MkqÍe økÞku fu fkuE Ãkrhr[ík ÔÞÂõík Ãký yu{Lku Lk yku¤¾e þfu. MkqÍeLku íkhçkq[ suðk ÚkE økÞu÷k [nuhk{kt Ÿze Qíkhe økÞu÷e çku ykt¾ku, W½kz-çktÄ ÚkkÞ íÞkhu ÍçkõÞk fhu. yuðe ÂMÚkrík{kt ßÞkhu yu{Lkk Vur{÷e zkìõxh ÃkkMku íkuyku økÞk íÞkhu zkìõxhu ÷e{zkLkk hMkLkku «Þkuøk fhðkLkwt íkkífkr÷f çktÄ fhkðe ËeÄwt yLku yu{kt hnu÷wt òu¾{ Mk{òÔÞwt. yu ¼kELku zkÞkrçkxeMk níkku. ç÷z«uþh Ÿ[wt hnuíkwt níkwt. yu{Lkk rÃkíkk ÓËÞhkuøkÚke {]íÞw ÃkkBÞk níkk. zkìõxhLke

yÕÍkE{h

¼q÷ðkLkwt Ãký ¼w÷kðe Ëuíkku hkuøk ÷ûký 65 ð»koLke ô{h ÃkAe s Mkk{u ykðu Au. ô{h ðÄðkLke MkkÚku çke{kheLke økt¼ehíkk Ãký ðÄíke òÞ Au.

{øksLke Mk{MÞk yÕÍkE{hLkk ËhËeLkk {øks{kt MktËuþku ÃknkU[kzLkkhe fkurþfkyku yux÷u fu LÞqhkuLMk ÞkuøÞ heíku fk{ fhe þõíke LkÚke. Mkk{kLÞ heíku LÞqhkuLMk ytËhkuytËh yufçkeò MkwÄe MktËuþ {kuf÷u Au. suLku fkhýu rðrðÄ þkherhf r¢Þkyku þõÞ çkLku Au. LÞqhkuLk yuðe fkurþfkyku Au su ûkríkøkúMík fu Lkü ÚkE òÞ íkku ÃkAe Xef ÚkE þõíke LkÚke yLku Lkðe Ãký çkLke þõíke LkÚke. yk ûkrík (LkwfMkkLk) fkÞ{e nkuÞ Au. ßÞkhu LÞqhkuLk ûkríkøkúMík ÚkkÞ Au íÞkhu yufçkeò MkwÄe MktËuþ ÃknkU[kze þõíkk

hkuøk-Mktòuøk zkì. ÄLktsÞ Ãkxu÷ LkÚke, íku{Lkku ÃkhMÃkhLkku MktÃkfo íkqxe òÞ Au. yk heíku {øksLkk rðrðÄ ¼køk su Mkk{kLÞ heíku yufçkeò MkkÚku òuzkELku fk{ fhu Au, íku Mkkhe heíku fk{ fhe þõíkk LkÚke. yÕÍkE{hLkk ËhËeykuLkk ÔÞðnkh yLku ÔÞÂõíkíð{kt yk s fkhýMkh ÃkrhðíkoLk òuðk {¤u Au.

÷ûkýku yÕÍkE{h rzMkeÍLkku ËhËe rðrðÄ {kLkrMkf fk{fks{kt {w~fu÷eykuLkku Mkk{Lkku fhu Au. hku®sËkt LkkLkkt-LkkLkkt fk{fks [{[e Ãkfzðe, çkxLk ÷økkððwt, Lkk{ fu VkuLk Lktçkh ÞkË hk¾ðk{kt {w~fu÷e ykðu Au. þYykík{kt fux÷ktf ÷ûkýku òuðk {¤u Au su yk «{kýu Au. • çkku÷ðk{kt íkf÷eV Úkðe. • hku®sËe r¢Þkyku fu ðMíkwykuLkwt Lkk{ ¼q÷e sðwt. ÞkËþÂõík Lkçk¤e Ãkzðe. • ðMíkwykuLku õÞktf {qfeLku íku õÞkt {qfe Au íku ¼q÷e sðwt. òýeíkk hMíkkyku Ãkh Ãký ¼q÷k Ãkzðwt fu hMíkku s ¼q÷e sðku.

• ftE Ãký Mk{sðk- rð[khðk{kt {w~fu÷e Úkðe. • Ãkrhr[ík ÔÞÂõíkykuLkkt Lkk{ fu [nuhku ¼q÷e sðku. • fkuE Ãký fk{ fhðk{kt sYrhÞkík fhíkkt ðÄkhu Mk{Þ ÷køkðku. • {LkÃkMktË fk{{kt hMk Lk hnuðku. • Lkðe òýfkhe fu ðkíkLku økúný Lk fhe þfðe. yÕÍkE{h rzMkeÍ Mk{Þ MkkÚku ðÄLkkhe çke{khe Au. çke{khe ðÄðkLke MkkÚku s íkuLkkt ÷ûkýku Ãký økt¼eh YÃk Äkhý fhe ÷u Au. yuðk{kt ÔÞÂõíkLku ÃkkuíkkLke òíkLkwt Ãký ¼kLk hnuíkwt LkÚke yLku çkeò ÷kufku Ãkh íkuLke rLk¼ohíkk ðÄíke òÞ Au. økt¼eh ÷ûkýku yk «{kýu Au. • íkksuíkh{kt ½xu÷e ½xLkk MkkÚku òuzkÞu÷e çkkçkíkku ÞkË Lk hk¾e þfðe. • ÃkkuíkkLkk MkkÚku òuzkÞu÷e {n¥ðÃkqýo çkkçkíkku ÞkË Lk hk¾e þõðe. su{ fu ÃkkuíkkLkkt ÷øLkLke Mkk÷. • rLkÿkLkk Mk{Þ{kt ÃkrhðíkoLk. hkºku òøkðwt yLku rËðMku Mkqðwt. • þçËkuLkwt ¾kuxwt Wå[khý fhðwt, ¾kuxk þçËkuLkku WÃkÞkuøk fhðku, ¼úk{f ðkõÞkuLkku WÃkÞkuøk fhðku. • {rík¼ú{Lke ÂMÚkrík, økuhMk{s Úkðe, MkqÍ-çkqÍ Lk hnuðe íkÚkk ®nMkf ÔÞðnkh .

rMkÕðh M¢eLk rþÞk¤Lkkt ÃkhkuZu ÄwB{Mk{kt ykuÍ÷ ÚkE økÞu÷wt LkkLkfzwt økk{. íku{kt ¾¤¾¤ ðnuíke Lknuh yLku yu Íkf¤ [ehe n¤ðe økríkÚke Ëkuzíke ½kuzkøkkze. [kuÃkhkykuyu ÃkkuíkkLke rVÕ{{kt yLkuf ð¾ík Ãktòçk Ëu¾kzâwt Au Ãký yu ykðwt ðkMíkrðf yLku ykx÷wt MkwtËh õÞkhuÞ LkÚke ÷køÞwt. rMkLku{uxkuøkúkVh rðLkkuË «ÄkLk MkkÚku {¤e Ãktfs fÃkqhu ÂMðxÍ÷uoLzLkk Ãký yËT¼wík ÷uLzMfuÃk ftzkÞko Au yLku Mfkux÷uLzLke çÞwxeLku Ãký íku{ýu ÃkqhuÃkqhku LÞkÞ ykÃÞku Au. þkrnËLke yu®õxøk ÷ksðkçk Au yLku «eík{Lkwt BÞwrÍf «Úk{ ËhßòLkwt Au. VkMx yLku rxrÃkf÷ Ãktòçke økeíkkuÚke ÷E yrík fku{¤ yuðkt Mkw{Äwh økeíkku{kt íkuýu Vhe yuf ð¾ík f{k÷ fhe Au. íkf÷eV yu Au fu yk «fkhLke fkÔÞkí{f rVÕ{kuLkwt ykurzÞLMk {¤ðwt nðu çknw {w~fu÷ Au. rVÕ{ku yLku økwshkíke Úkk¤e ðå[uLkku íkVkðík ¾ík{ ÚkE økÞku Au. yuf s Úkk¤{kt «uûkfkuLku çkÄwt ¾Ãku Au. fku{uzeÚke zÙk{k yLku yufþLk yLku ykRx{ MkkUøk yLku MkqVe MkkUøk yLku çkeswt ½ýwt çkÄwt...

CMYK

• ðkt[ðk-÷¾ðk{kt {w~fu÷e Úkðe. hMkkuE çkLkkððe, fÃkzkt Ãknuhðkt yLku ðknLk [÷kððk suðkt MkkÄkhý fk{ Lk fhe þfðkt. yíÞtík økt¼eh yÚkðk AuÕ÷e yðMÚkk{kt ÃknkU[e [qfu÷k ËhËeyku{kt òuðk {¤íkkt ÷ûkýku • ¼k»kk Lk Mk{S þfðe. • ÃkkuíkkLkk ÃkrhðkhLkk MkËMÞkuLku s Lk yku¤¾e þfðk. • hku®sËkt fk{fks{kt MktÃkqýo heíku çkeò ÷kufku Ãkh rLk¼oh ÚkE sðwt. ðøkuhu

WÃk[kh rðï MðkMÚÞ MktøkXLkLkk yktfzkyku yLkwMkkh ËwrLkÞk¼h{kt ÷øk¼øk 1 fhkuz 80 ÷k¾ ÷kufku yÕÍkE{hLkk hkuøkÚke ÃkezkÞ Au. yk çke{kheÚke økúMík ËhËe Ãkh Mkíkík æÞkLk ykÃkðkLke sYh hnu Au. yk çke{kheLkkt ÷ûký òýe økÞk ÃkAe yuðe ½ýe Ëðkyku Au suLkkÚke ÔÞÂõíkLke {kLkrMkf ÂMÚkrík{kt MkwÄkhku ÷kðe þfkÞ Au. òufu yk çke{kheLkku Mk[kux WÃk[kh nsw MkwÄe WÃk÷çÄ ÚkÞku LkÚke. Ãkhtíkw çke{kheLke þYykíkLkk Mk{Þ{kt rLkÞr{ík íkÃkkMk yLku ÞkuøÞ E÷ks îkhk íkuLkk Ãkh fux÷uf ytþu fkçkq {u¤ðe þfkÞ Au. yÕÍkR{hLkk ËËeoLke Mkuðk yu s R÷ks Au.

ykhkuøÞ ®[íkLk ðiã {Lkw¼kE økkiËkLke

½høkÚÚkw WÃk[kh

fVÚke A «fkhLkk yLku hõíkÚke Mkkík «fkhLkk yk{ fw÷ ðeMk «fkhLkk f]r{yku ÚkkÞ Au. ykÞwðuoË{kt WËh f]r{ykuLkk yLkuf WÃk[khku ËþkoðkÞk Au. yk{ktÚke ðk[fkuLku Mkh¤ Ãkzu yuðk f]r{Lkkþf «ÞkuøkkuLkku ynª WÕ÷u¾ fhwt Awt. su{Lku f]r{ nkuÞ yLku

Mk÷kn {wsçk Mkkhðkh ÷uíkk Äe{u Äe{u [nuhk ÃkhÚke Mkkuòu QíkÞkuo. ftEf yku¤¾kÞ yuðe Mkqhík çkLke. yLku yk íkku ykÃkýk hkusLkk Ãkrhr[ík ÷e{zkLke fÚkk Au. yu÷kuÃkÚkeLke Ëðkyku íkku ¼khu òu¾{e nkuÞ Au. rLk»ýkík yLku Mkkhk zkìõxh rLkËkLk fÞko rðLkk õÞkhuÞ Ëðkyku ykÃkíkk LkÚke. yux÷u ÃkkuíkkLke {w~fu÷eLke ¾wÕ÷k rË÷u ðkík fheLku ÃkkuíkkLkk òýeíkk fkuEf zkìõxhLke s Ëðk ÷uðe yLku rLk»ýkík ÃkkMku sðkLke sYh Ãkzu íkku yu zkìõxhLke Mk÷kn «{kýu s rLk»ýkík ÃkkMku sðwt.

yuf Lkðk MktþkuÄLk{kt òýðk {éÞwt Au fu rLkÞr{ík yuhkurçkõMk fhLkkhk ÷kufkuLku yÕÍkE{hLkwt òu¾{ ykuAwt ÚkE òÞ Au. yÕÍkE{h ð]ØkðMÚkkLkku hkuøk Au su{kt ËhËe hku®sËe çkkçkíkkuLku ¼q÷ðk ÷køku Au. ½ýe ðkh ËhËe çkòh{kt ¾heËe fheLku ½hu ÃkkAk Vhíke ð¾íku ½hLkku hMíkku ¼q÷e òÞ Au. íkku fux÷ktf ÃkkuíkkLkwt íkÚkk MktçktÄeykuLkwt Lkk{ yLku [nu h ku Ãký ¼q ÷ e òÞ Au . y{urhfk{kt ÚkÞu÷k yuf MktþkuÄLk «{kýu Þw ð kðMÚkkÚke s ÃkøkÃkk¤k [k÷ðwt, rsBLkurþÞ{{kt fMkhík fhðe, fkuE h{ík{kt ¼køk ÷uðkLkwt þY fhe Ëuðwt òuEyu. þkherhf Mkr¢Þíkk sux÷e ðÄkhu nþu yÕÍkE{hLkwt òu¾{ íkux÷wt yku A w t hnu þ u . Mkt þ ku Ä fLkk {íku Mkt þ ku Ä Lk{kt òýðk {éÞw t Au fu rLkÞr{ík fMkhíkLke {kLkð {øks Ãkh yMkh Ãkzu Au.

¾ktze, yuf [{[e sux÷wt hkºku Mkqíke ð¾íku ÷uðwt òuEyu. Ëkz{Lke Ak÷Lkku Wfk¤ku yzÄku fÃk ¼heLku hkºku Mkqíke ð¾íku ÷uðku òuEyu. [kh- Ãkkt[ rËðMk ÃkeðkÚke f]r{ Ãkzðk ÷køku Au. þufu÷k fkt[fkLkkt çkes, RLÿsð, ðkð®zøk yLku þufu÷wt frhÞkíkwt Mkh¾k ðsLku ÷E [qýo çkLkkðe çkkx÷e ¼he hk¾ðe. yzÄe [{[e yk [qýo Mkðkhu yLku hkºku ÷uðkÚke WËhLkk çkÄk «fkhLkk f]r{ykuLkku Lkkþ ÚkkÞ Au.

f]r{ykuLkk fux÷kf Mkh¤ WÃk[kh

çkk¤fku{kt WËh f]r{ykuLkwt «{ký rðþu»k òuðk {¤u Au. {kuxktyku{kt Ãký ÚkkÞ Au. f]r{ðk¤e ÔÞÂõíkykuLkku [nuhku rVfkþ yLku ÚkkuÚkhðk¤ku, Lkkf{kt ¾tsðk¤, {kuZk{kt {ku¤- Úkqtf ykððwt, çkk¤fu Ÿ½{ktÚke y[kLkf Íçkfe sðwt, Ëktík fxfxkððk, (Ÿ½{kt) WËh{kt y[kLkf ËËo, yrLkÞr{ík {¤«ð]r¥k, y[kLkf Íçkfe sðwt. Q÷xe Úkðe, Sð [qtÚkkðku, sBÞk ÃkAe Ãkux ¼khu ÚkE sðwt. ¼q¾Lke yrLkÞr{íkíkk ðøkuhu ÷ûkýku f]r{Lkkt økýkðkÞ Au. f]r{yku {¤{qºkkrËÚke Mkkík «fkhLkk,

yuhkurçkõMk yÕÍkE{hLkwt òu¾{ Ëqh fhu Au

{¤«ð]r¥k{kt íku yðkhLkðkh «ð]¥k Úkíkk nkuÞ, íku{Lku rLkBLkr÷r¾ík «Þkuøkku{ktÚke fkuE Ãký yuf Ëh ÃktËh rËðMkLkk ytíkhu ºkýuf rËðMk MkwÄe çku-ºký {rnLkk fhðku òuEyu. ðkð®zøk, ®MkÄk÷wý, nhzuLke Ak÷ yLku sð¾kh yk [khu yki»kÄ Mkh¾k ðsLku ÷E ¾ktze r{© fhe çkkx÷e ¼he ÷uðe. Mkðkhu yLku hkºku yzÄkÚke yuf [{[e ô{h «{kýu ykÃkðwt òuEyu. rÃk¥k ÃkkÃkzku, ÷e{zkLkkt Vq÷, ðkð®zøk, nhzu yk [khu yki»kÄ Mkh¾k ðsLku Ãktfs fÃkqhu ÞÚkkþÂõík yu çkÄwt ÃkehMkðkLkku «ÞíLk fÞkuo s Au, Ãkhtíkw ynª MkŠðMk Úkkuze ¾hkçk Au : Mkk{kLÞ «uûkfkuyu ÷ktçke «íkeûkk fhðe Ãkzu Au íÞkhu çkÄwt ÃkehMkkíkwt hnu Au. y÷çk¥k, MkŠðMk yLku xuMx yu çkuW y÷øk çkkçkík Au. çkuW ðå[uLke ¼uËhu¾k suLku {k÷q{ nþu yu Ãktfs fÃkqhLku ‘{kiMk{’ ÃkAe rLk»V¤ rVÕ{Lkk MkV¤ rLkËuoþf íkhefu yku¤¾íkk ÚkE sþu.

ykRx{ ÃkeMk

“íkuhk þnh òu ÃkeAu Aqx hnk fwA ytËh-ytËh íkqx hnk, nihkLk ni {uhu Ëku LkiLkk Þn ÍhLkk fnkt Mku Vwx hnk” (‘{kiMk{’Lkk økeík{ktLke ÃktÂõíkyku)

kinner1@gmail.com

®[íkLkLke Ãk¤u fkuE rËðMk yk çktLku çkk¤fkuLku fnuðwt Lknª fu nwt íkuLkku Mkk[ku rÃkíkk LkÚke. ykÃkýkt s MktíkkLkku Au, íkuLku fkuE ðkíkLkku y¼kð Lk ykððku òuEyu. ð»kkuo ðeíkíkkt økÞkt. Ãkrík-ÃkíLke yLku çkk¤fku ¾qçk s MkhMk heíku Sðíkkt níkkt. MktíkkLkkuLku ¾çkh s Ãkzðk Lk ËeÄe fu ík{u suLku ÃkÃÃkk fnku Aku yu ¾hu¾h ík{khk ÃkÃÃkk LkÚke. Akufhktð {kuxkt ÚkE økÞkt. fkuE heíku ËefhkLku ¾çkh Ãkze økE fu nwt suLku ÃkÃÃkk fnwt Awt yu yMk÷{kt íkku {khk fkfk Au. yuf ð¾íku fkuE fkhýu çkkÃk-Ëefhk ðå[u ͽzku ÚkÞku. Ëefhku økwMMkk{kt yuðwt çkku÷e økÞku fu, ík{u [qÃk hnku íkku Mkkhwt, ík{khkt çkÄkt Lkkxf {Lku ¾çkh Au. ík{u yu{ {kLkíkk nku fu y{Lku {khk rÃkíkk yLku ík{khe ¾çkh LkÚke íkku ík{u ¼q÷ fhku Aku. yLku nk, ík{u ftE y{Lku yÃkLkkðeLku {nuhçkkLke LkÚke fhe.

fwxs yu {hzkLkwt W¥k{ yki»kÄ økýkðkÞ Au. fwxsLku fzkAk÷ Ãký fnuðk{kt ykðu Au. yk fzkAk÷ yÚkðk fwxs{ktÚke çkLkkððk{kt ykðíkwt ÿð yki»kÄ ‘fwxòrhü’ sqLkk fu Lkðk {hzk{kt yLku yktíkhzktLke rþrÚk÷íkk{kt ðiãku ðkÃkhu Au. ðÞMf ÔÞrõíkyu yzÄk fÃkLke {kºkk{kt Mkðkhu, çkÃkkuhu yLku hkºku yu{ rËðMk{kt ºký ð¾ík Ãkeðku. {hzku, ðkÞw, rÃk¥k fu fV su Ëku»kÚke Úkíkku nkuÞ íku Ëku»kLku æÞkLk{kt hk¾eLku ÃkhuS Ãkk¤ðk{kt ykðu íkku fwxòrhü W¥k{ Ãkrhýk{ ykÃku Au. ík{u y{khk ¼økðkLk çkLkðkLke fkurþþ Lk fhku! {khk rÃkíkkLke r{÷fík ík{khu òuEíke níke yux÷u ík{u {khe {k MkkÚku ÷øLk fÞkO! çkkfe ík{khe ÃkkMku níkwt þwt? ík{khe MkkÚku Ãkhýðk yk{uÞ fE Akufhe íkiÞkh Úkkík? çkMk, yk ðkíkÚke Ãku÷k ¼kELku ÷køke ykÔÞwt. {U yk¾e ®sËøke suLku ÃkkuíkkLkkt MktíkkLkkuÚke Ãký ðÄw Mkkhe heíku WAuÞkO yu {khk rðþu ykðwt çkku÷u Au! íkku íkku {khe ®sËøkeLkku fkuE {ík÷çk s LkÚke! ËefhkLke ykðe ðkík Mkkt¼¤eLku yu [qÃk ÚkE økÞk. Ëefhku ½hLke çknkh økÞku fu íkhík s íkuýu Íuh Ãke ÷eÄwt. {kºk yuf s ðkíku yk¾e ®sËøkeLkkt ÷kz, «u{ yLku ðnk÷ WÃkh sLkkuRðZ ½k fÞkuo. ykðwt çkku÷kE òÞ ÃkAe ½ýe ð¾ík {kýMkLku yVMkkuMk Ãký Úkíkku nkuÞ Au. Ãký {kuxk ¼køku ykðku yVMkkuMk ÚkkÞ íÞkt MkwÄe{kt çknw {kuzwt ÚkE økÞwt nkuÞ Au. fkuE {kxu þwØ ËkLkíkÚke ftE fÞwO nkuÞ ÃkAe íkuLkku {ík÷çk swËku Lkef¤u íÞkhu þçËku Sð÷uý çkLke síkkt nkuÞ Au. ½ýe ð¾ík {kýMk fkuELke ÷køkýe yLku ¼kðLkk Mk{síkku LkÚke. MktðuËLkþe÷ {kýMkku þçËkuÚke s {he fu íkhe síkk nkuÞ Au. ík{khk þçËku{kt íkkfkík Au yu íkkfkík {khf Ãký çkLke þfu Au yLku {÷{ Ãký çkLke þfu Au. ík{khk þçË Vq÷ Ãký çkLke þfu Au yLku þq¤ Ãký çkLke þfu Au. Mkðk÷ yu Au fu ftE çkku÷íkkt Ãknu÷kt ykÃkýu shkÞu rð[kh fheyu Aeyu ¾hkt? Úkkuzwtf ykLkk rðþu Ãký rð[khe òuòu!

AuÕ÷ku MkeLk òu ík{u yuf ðkh çkku÷íkkt Ãknu÷kt çku ðkh rð[khþku íkku ík{u Mkkhwt s çkku÷þku. - rðr÷Þ{ ÃkuLk kkantu@gmail.com


CMYK

7

hrððkh, 2 ykuõxkuçkh, h011

www.sandesh.com

su

÷uBçkkuŠøkLke yk¾÷kLke íkkfkík{kt økkihðLke Lkòfík

R

xk÷eLkwt {khðu÷ku þnuh. ËuþLke «ríkrcík fkh ftÃkLkeLke Vuõxhe{kt íkuLkk Ë{k{Ëkh {kr÷fLke Mkk{u yuf 45 ð»koLke ykÄuz ÔÞÂõík Q¼e níke. yu ykÄuz ÃkkMku yk s ftÃkLkeLke fkh níke, Ãkhtíkw fkhLke yuf ¾k{eLku rnMkkçku ðkhtðkh rhÃkuh fhkðe yu ÚkkõÞku níkkuu yLku yk¾hu ½ýk Mk{Þ MkwÄe {w÷kfkíkLke hkn òuÞk çkkË yksu yu ftÃkLkeLkk {kr÷fLku YçkY s yu fkh rðþu VrhÞkË fhðk ykÔÞku níkku. ÄqtÄðkÞu÷k yu ykÄuzu [kuϾk þçËku{kt yu ftÃkLkeLkk {kr÷fLku íkhík s Ãkh¾kðe ËeÄwt, “ík{khe fkh çkfðkMk Au. Ëu¾kðu s ¾k÷e MÃkkuxoTMk fkh ÷køku Au Ãký MÃkez Ãkfzâk ÃkAe íkuLkku f÷[ ¼khu ÚkE òÞ Au yLku õÞkhuf

ykuxku-ðÕzo rníku»k òuþe fk{ Ãký ykÃkíkku LkÚke.” rðï{kt suLke fkMkoLkku ztfku ðkøkíkku nkuÞ yu ÔÞÂõík ykðk þçËku MknLk fhu s fu{? rMkøkkhLkk Äw{kzk fkZíkk nkuÞ yux÷e s çkuVfhkEÚke íkuýu þçËku VqtõÞk, “¾k{e fkh{kt LkÚke r{Mxh, ¾k{e yuLku [÷kðíkk íkkhk suðk íkwåA zÙkRðh{kt Au. ò sELku íkkhwt fk{ fh.” Vuõxhe{ktÚke yu ykÄuzLku y÷rðËk fhkððk ykx÷k yÃk{kLksLkf þçËku Ãkqhíkk níkk. yu ykÄuz íkku íÞktÚke [kÕÞku økÞku, Ãkhtíkw yu ÃkkAku VhðkLkku níkku. yktÄe çkLkeLku yu fkhLke ftÃkLke Mkk{u Ãkzðk. yu ykÄuzLkwt Lkk{ VuYrMMkÞku ÷uBçkkuŠøkLke, çkeò rðïÞwØ{kt Rxkr÷ÞLk yuhVkuMkoLkk ðknLk rð¼køk{kt yu MkwÃkhðkRÍh níkku yLku ÃkkA¤Úke rçkúxLkLkk ÞwØfuËe íkhefu ÃkfzkÞk çkkË íÞktLkk {kuxh rð¼køk{kt yuLku fk{ fhðk h¾kÞu÷ku. çkkË{kt Exk÷e Ãkh Vhe ÃkkuíkkLkk LkkLkfzk økuhusÚke þY fhe xÙuõxh çkLkkðíke ftÃkLkeLkku {kr÷f çkLÞku. íkuLkkt xÙuõxh Exk÷e{kt ð¾ýkíkkt. Ãkkuíku MÃkkuxoTMk fkhLkku þku¾eLk níkku yLku yu su fkh rðþu VrhÞkË fhðk økÞu÷ku yu fkh yux÷u Vuhkhe-250 yLku suýu íkuLkwt yÃk{kLk fÞwO níkwt yu fkh ftÃkLkeLkku

økw÷kçkò{wLk fwÕVe

yuõMke÷uxh

Mk{økú ¼khík{kt ðÄeLku 12 ÔÞÂõík yuðLxkzkuhLke {kr÷fe Ähkðu Au. BÞkŠMk÷uøkku {kìz÷Lke MkðkorÄf ÍzÃk 370 rf{e/f÷kf LkkUÄkÞu÷e Au. fkh rMkðkÞLkk ftÃkLkeLkkt WíÃkkËLkku{kt ÃkhVÞw{ yLku ÷uzeÍ sqíkkt Ãký Mkk{u÷ Au. 2007Lkk ð»ko{kt ftÃkLkeLkwt ðu[ký MkðkorÄf níkwt. fw÷ 2580 fkh ðu[kÞu÷e. ftÃkLke ðu[kÞk ÃkAe ÷uBçkkuŠøkLkeyu økkuÕVLkkt {uËkLkkuLkk rLk{koý{kt ÍtÃk÷kÔÞwt níkwt. 75 ð»koLke ô{hu Ãký ÷uBçkkuŠøkLke ykX-ËMk f÷kf fk{ fhíkku yLku yuLkwt Mkqºk níkwt, ‘ßÞkhu ík{u fkÞohík LkÚke hne þfíkk íÞkhÚke {hðkLkwt þY fhe Ëku Aku.’

{kr÷f yux÷u yuLÍku Vuhkhe. yk çkLkkð ÃkAe íkuýu Ãkkuíku s VuhkheLku Ãký x¬h {khu yuðe fkh çkLkkððkLkwt XkLke ÷eÄwt. Lkðe fkh çkLkkðíkkt Ãknu÷kt íkuýu çkknkuþ yuÂLsrLkÞMko hkufeLku Vuhkhe250Lkwt s ykìÃkhuþLk nkÚk ÄÞwO yLku íkuLke ¾k{e þkuÄe fkZe. 47 ð»koLke ðÞu økkihð¼uh ÃkkuíkkLke fkh WíÃkkËf ftÃkLke MÚkkÃke. Lkk{ hkÏÞwt - ÷uBçkkuŠøkLke. Rxk÷eLkk íkwheLk ¾kíkuLkk ykuxku-þku{kt «ËŠþík fhkÞu÷wt Ãknu÷wt {kìz÷ yux÷u ÷uBçkkuŠøkLke-350 GT, V12 þÂõíkþk¤e yuÂLsLkÚke Mkßs, 254 rf{e «rík f÷kfLke íkqVkLke hVíkkhu Ëkuzðkðk¤e yu fkhu Vuhkhe Mkrník çkÄe ftÃkLkeykuLke ykt¾ku [kh fhe ËeÄe. yu ÃkAe 1866{kt {eykuhk yLku 400 GT çku {kìzÕMk ykÔÞkt, Ãkhtíkw VuhkheLkk ðu[ký Mkk{u yk fkMkoLke nktf ðkøke Lknª. yk¾hu 1988{kt ykðu÷ {kìz÷ yuMÃkkzkyu Äq{ {[kðe yLku ftÃkLkeLku «Úk{ nhku¤{kt ÷kðe ËeÄe. yu ÃkAe ÷uBçkkuŠsLkkt ykþhu 12 sux÷kt {kìzÕMk ykÔÞkt Ãkhtíkw yuLkwt ÞkËøkkh {kuz÷ níkwt BÞkŠMk÷uøkku. 340 rf{e «rík f÷kfLke yuLke økrík yktÄeLku Ãký þh{kðu yuðe níke. Ãkqhk yZe fhkuzLke ®f{íkðk¤e yu BÞkŠMk÷uøkku fkh íÞkhLke

MkðkorÄf hVíkkhðk¤e fkh níke. yuu ÃkAe fÃkhk Mktòuøkku ðå[u ftÃkLke ðu[ðkLke Lkkuçkík ykðe. ½ýe ftÃkLkeyku ÃkAe 1998{kt ÷uBçkkuŠøkLke ykuze{kt Mkk{u÷ ÚkE yLku nðu VkuõMkðuøkLkLkk Lkuò ík¤u Au. [k÷w ð»ko{kt ftÃkLkeLkwt ÷uxuMx {kìz÷ yuðLxkzkuh LP-700-4 ¼khík{kt hsq ÚkE [qõÞwt Au. WÃkhLke íkhV ¾q÷íkk ËhðkòLke MkkÚku s íkuLke þkLkËkh furçkLk æÞkLk ¾U[u yuðe Au. MÃkkuxeo ÂMxÞ®høk, ç÷q, ÷k÷ yLku MkVuË f÷hLkk ykf»kof zkÞÕMk Au. nðkLku fktÃkíkk íkeh suðku çknuíkheLk ykfkh Au fkhLkku, su Ãk[eMk MkufLz{kt 300 rf{eLke hVíkkh çkûku Au. fkhLke {n¥k{ MÃkez Au 350 rf{e/f÷kf. 6498 MkeMkeLkwt 12 rMkr÷Lzh yuÂLsLk íkusíkhkoh Au. Vkuh Ône÷ zÙkRð Au yLku ÃkkA¤ [kh yufÍkuMx ykÃku÷ Au. fkhLkku 76 xfk rnMMkku fkçkoLk VkRçkhLkku çkLku÷ku Au. fkhLke ®f{ík yÄÄ fne þfkÞ íkuðe 3 fhkuz 85 ÷k¾ Au. fkhLkk çkkuLkux ÃkhLkk íkuLkk rMkBçkku÷ suðk {kíku÷k yk¾÷kLke rðVhu÷e MkðkheLkk òtçkkÍ þku¾eLkkuLke Mkðkhe yux÷u ÷uBçkkuŠøkLke. hitujoshi07@gmail.com

{ {kýMkLke {nkLkíkkLku íkuLke Ÿ[kE MkkÚku ftR ÷uðkËuðk LkÚke, íku s heíku ËuþLke {nkLkíkkLku íkuLke fux÷e ðMkíke Au íkuLke MkkÚku fkuE ÷uðkËuðk LkÚke nkuíke. rðõxh Ìkwøkkuuyu yk ðkík fËk[ ÷õÍu{çkøkoLku æÞkLk{kt hk¾eLku fne nþu. {ktz Ãk[kMk-MkkX ÷k¾Lke ðMkíke Ähkðíkku yk Ëuþ íkuLke Mke{kyku Ãkh £kLMk, çkúMkuÕMk yLku s{oLke suðk ËuþkuÚke ½uhkÞu÷ku nkuðk Aíkkt ÃkkuíkkLke ykøkðe yku¤¾ Ähkðu Au. ¾wË rðõxh Ìkwøkkuuyu Ãký yk x[qfzk Ëuþ Ãkh ÃkkuíkkLke AkÃk Akuze Au. s{oLkeÚke ykuxkuçnkLk Ãkh zÙkRð fheLku ÷õÍu{çkøko sðkLkwt ÚkÞwt íÞkhu MkhnË ðxkðíkkt s {kýMkkuLke MktÏÞk LkkxfeÞ heíku ykuAe Úkíke Ëu¾kE. ÃkkA¤Úke òýðk {éÞwt fu ÷õÍu{çkøkoLkk rðÞkLzuLk yLku yuÏíkhLkk¾ suðkt xkWLk ykMkÃkkMk {kR÷ku MkwÄe yuðk rðMíkkhku Au, ßÞkt {ktz ðeMkÃk[eMk {kýMkku hnuíkk nkuÞ. Ãkkihkrýf rfÕ÷k, MkkrníÞfkhkuLkku «¼kð yLku yçkkux fwËhíke MkkIËÞoLkku ykLktË WXkððk {kxu ÷õÍu{çkøkoÚke Mkkhe fkuE søÞk Lk nkuE þfu. «ðkMk{kt y{khwt Ãknu÷wt xkøkuox ÷õÍu{çkøkoLkwt MkkiÚke òýeíkwt Vuhe-xu÷ xkWLk rðÞkLzuLk níkwt. xufheyku ðå[u ðMku÷k rðÞkLzuLkLkk hMíku [Zíkkt ËqhÚke s rfÕ÷ku Ëu¾kðk {ktzu. ynª fuçk÷-fkh, ðkìxh MÃkkuxoTMk, Vkuf÷kuh BÞwrÍÞ{, rðõxh Ìkwøkku

MkVh «íkeûkk ÚkkLkfe nkWMk suðe ½ýe òuðk÷kÞf søÞkyku Au, Ãký xkWLk{kt «ðuþíkkt s rfÕ÷ku òýu {w÷kfkíkeykuLku íku{Lke íkhV ¾U[ðk ÷køku Au. {khk Ã÷kLk{kt Ãknu÷kt rðõxh Ìkwøkku xÙuR÷ Ãkh sðkLke ðkík níke, Ãký rðÞkLzuLkLkk rfÕ÷kLkk rnÃLkkuxkRÍ fhe Ëu íkuðk Ãknkz íkhV økkze {khe {qfðk rMkðkÞ y{Lku çkeswt fþwt MkqÍTÞwt Lknª. rfÕ÷ku çkeS yuf xufhe Ãkh Au yLku ík¤uxeÚke xku[ Ãkh ÃknkU[íkkt fkuçkÕz øk÷eyku{kt rðÞkLzuLk ðMÞwt Au. ynª nkhçktÄ ½hkuLkkt yktøkýkt rðrþü heíku Mkòðu÷kt òuðk {éÞkt. ík¤uxe{kt xqrhMx RLVku{uoþLk MkuLxhÚke rfÕ÷k MkwÄeLkk hMíkk Ãkh r[ºkrðr[ºk hkuzMkkRz MxuåÞw òuðkLke Ãký y÷øk {ò Au. yuf ðkh rfÕ÷k Ãkh ÃknkUåÞk ÃkAe ynª ®M«øk-Mk{h MkeÍLk{kt Ãký ½ýk ykuAk xqrhMx òuðk {éÞk. ÷õÍu{çkøko{kt {kºk rs¿kkMkkÚke ynª shk swËk {knku÷ yLku ËuþLkku yLkw¼ð ÷uðk ykðu÷k økÛÞktøkktXâkt ÷kufku Ëu¾kíkk níkk. rfÕ÷k{kt «ðuþ {u¤ðíkkt ynªÚke

Ãkk÷f fe [kx

Mkk{økúe: LkkLkk økw÷kçkòtçkw - 12Úke 16 Lktøk, ËqÄ - Mkk{økúe: Ãkk÷fLke ¼kSLkkt íkkòt ÃkktËzkt - 16Úke 20, ffhku [ýkLkku ÷kux - ËkuZ Mkkzk Ãkkt[ fÃk, r{Õf Ãkkðzh - 3 xuçk÷ MÃkqLk, fÃk, Lk{f MðkËkLkwwMkkh, n¤ËhLkku ÃkkWzh - 1/4 xe MÃkqLk, ÷k÷ {h[ktLkku ÃkkWzh fkuLko^÷kuh-2 xuçk÷MÃkqLk, fLzuLMk r{Õf -1 - ËkuZ xe MÃkqLk, ys{ku - 1/2 xe MÃkqLk, Ënet - 1 fÃk, ík¤ðk {kxu íku÷, çkkVeLku xeLk(400 økúk{), Aeýu÷ku {kðku- 4 xuçk÷MÃkqLk, Ak÷ Wíkkhu÷k [eh fhu÷k çkxkfk - 1 ({erzÞ{ MkkRÍ), Mk{khu÷e zwtøk¤e, ¾sqh ¼eLke fheLku Ak÷ Wíkkhu÷e çkËk{- 15Úke 20. yLku yk{÷eLke [xýe - 4 xuçk÷ MÃkqLk, ÷e÷e [xýe - 4 xuçk÷ MÃkqLk, þufu÷ku heík: 1. Ÿze LkkuLkÂMxf fzkR{kt 5 fÃk ËqÄ Wfk¤ku ShkLkku ¼qfku - 2 xe MÃkqLk, Mkt[¤ MðkËkLkwMkkh, Mkuð 1/2 fÃk. ÃkeMku÷e ¾ktz yLku ßÞkt MkwÄe ËqÄ ½kxwt, ÷øk¼øk Wfk¤ðk {qfu÷k sYrhÞkík {wsçk. ËqÄLkwt yzÄwt Lk ÚkE òÞ íÞkt MkwÄe Wfk¤ku. 2. yzÄk heík: 1. ffhk [ýkLkk ÷kuxLku ðkxfk{kt ÷ku. íku{kt Lk{f, n¤ËhLkku ÃkkWzh, fÃk ËqÄ{kt r{Õf ÃkkWzh yLku fkuLko^÷kuh {u¤ðku. ßÞkt {h[ktLkku ¼qfku, ys{ku, sYrhÞkík {wsçkLkwt Ãkkýe W{uhe r{õMk fheLku ¾ehwt íkiÞkh MkwÄe íku r{r©ík Lk ÚkkÞ íÞkt MkwÄe n÷kðku. nðu ËqÄLke fhku. çkksw Ãkh {qfe hk¾ku. 2. Ãkk÷fLke ¼kSLkkt {erzÞ{ MkkRÍLkkt ÃkktËzktt ÷ku. 3. ytËh íku r{©ý Lkk¾ku yLku ßÞkt MkwÄe ½è Lk ÚkkÞ ËnªLku Íeýk fÃkzk{kt çkktÄe ÷ku yLku ðÄkhkLkwt Ãkkýe Lkeíkkhe ÷ku. ËnªLkk {MfkLku íÞkt MkwÄe Ãkfðku. 3. fLzuLMk r{Õf íku{kt W{uhku. ÃkAe rLk[kuðe íkuLku ðkxfk{kt fkZe ÷ku. íku{kt ÃkeMku÷e ¾ktz W{uhku yLku VeýeLku çkksw{kt íku{kt {kðku W{uhku yLku r{õMk {qfku. 4. fzkE{kt sYrhÞkík Ãkqhíkwt íku÷ økh{ fhku. íkiÞkh fheLku íku Ãkkfu Lknª íÞkt MkwÄe fhu÷wt ¾ehwt Ãkk÷fLkkt ÃkktËzktLke ykøk¤ ÃkkA¤ [kuÃkzku. Mkíkík n÷kðíkk hnku. 4. híkkþ Ãkzíkkt yLku r¢MÃke ÚkkÞ íÞkt MkwÄe ík¤ku. Lkeíkkhðk çkËk{Lku ÃkeMkeLku fzkR{kt {kxu yuçMkkuçkoLx ÃkuÃkh Ãkh {qfku. 5. ík¤u÷k Ãkk÷fLkk MktSð fÃkqh Lkk¾eLku r{õMk fhðe. íku{kt ÃkfkuzkLku ÃkehMkðk {kxu íkuLkk çku fu ºký xwfzk fheLku Mk‹ðøk økw÷kçkòtçkw Lkk¾ku yLku r{õMk Ã÷ux{kt {qfku. Ãkfkuzk Ãkh çkxkfkLke [eheyku yLku Mk{khu÷e fheLku Ãkfðíkk hnku Ëhr{ÞkLk [khÚke Ãkkt[ r{rLkx zwtøk¤e {qfku. íkuLkk Ãkh çkuÚke ºký xuçk÷ MÃkqLk Veýu÷wt Ënª ÃkkÚkhku. 6. íkuLkk Ãkh ¾sqh n÷kðíkk hnku. 5. r{©ýLku fwÕVeLkk Ãkkºk{kt Lkk¾ku yLku yk{÷eLke [xýe yLku ÷e÷e [xýe ÃkkÚkhku. yuLkk Ãkh ShkLkku ¼qfku, ÷k÷ yLku íkuLku Úkkuzwt Xtzwt Úkðk Ëku. 6. nðu íkuLku s{kððk {kxu {h[ktLkku ÃkkWzh, Mkt[¤ yLku Lk{f ¼¼hkðku. çkÄwt fðh ÚkE òÞ íku heíku íkuLkk r£Íh{kt {qfku. ÃkqhuÃkqhwt ò{e òÞ ÃkAe fwÕVeLkk Ãkh Mkuð Aktxku. yuf ÃkfkuzkLkk çkuÚke ºký xwfzk fhku yLku íkuLku MkkiÚke WÃkh {qfku Ãkkºk{ktÚke fkZe Mkðo fhku. yLku íkhík s Mkðo fhku. 7. yk s heíku çkeò Ãkfkuzk Mkðo fhku.

¾kLkk ¾òLkk

÷u¾f {kMxh þuV yLku xur÷rðÍLk nkuMx Au. MktÃkfo :

Email : enquiry@sanjeevkapoor.com.

ðLzh çkex÷ Sze 470 VkuLk 208 xeyuVxeLke x[M¢eLk Ähkðu Au yLku ykfkh 99-56-13.5 yu{yu{ Au. yk VkuLk 900/1800 {uøkknxoLkk çku rMk{ MkÃkkuxo fhe þfu Au. RLkrçkÕx VkuLk {u{he ykX Sçke MkwÄe yuõMkÃkkLzuçk÷ Au yLku 8 Sçke yuõMkÃkkLzuçk÷ {kR¢ku yuMkze {u{he fkzoLku yk VkuLk MkÃkkuxo fhe þfu Au. fu{uhk {kºk 1.3 {uøkk rÃkõMk÷Lkku Au, Ãkhtíkw íkuLkwt rhÍkuÕÞwþLk 1200Úke 1024Lkk suÃkeES Vku{uoxLku MkÃkkuxo fhe þfu Au. 1000 {uøkknxoLke r÷ÞkuLk çkuxhe MkkÚku MkkurþÞ÷ Lkuxð‹føk MkkRxLkk þku¾eLkku {kxu íkuLke MkwrðÄk Ãký WÃk÷çÄ Au.

ç÷ufçkuhe xku[o òu ík{Lku fe{íke yLku MxkÞr÷þ {kuçkkR÷ VkuLkLkku þku¾ nkuÞ íkku ç÷ufçkuhe xku[o ík{khk {kxu yufË{ rVx VkuLk Au. òufu yLÞ fkuE ykR VkuLkLke su{ s íku{kt fBÃÞwxh rh{ rVx fhe nkuðk Aíkkt íkuLkwt Ãkrhýk{ òuEyu íkuðwt ykf»kof LkÚke, Aíkkt yufuMkÃkkLzuçk÷ 8 Sçke {u{he zuxk íkku RLkrçkÕx {u{he MkkÚku Mkk[ðe s þfkþu. Mkk{kLÞ {kuçkkR÷Lke Mkh¾k{ýe{kt Úkkuzku ¼khu yLku MkkRÍLke árüyu {kuxk yk {kuçkkR÷Lkwt ykuLkM¢eLk fe çkkuzo ykf»kof yLku {sçkqík Au. VkuLk{kt ykuyuMk7Lke MkwrðÄk MkkÚku íku{kt ykRVkuLk - 4 suðe M¢eLk Au. rzðkRMkLke çkkçkíku yíÞtík ykÄwrLkf xufLkku÷kuS Ähkðíkk yk VkuLk{kt Ã÷uçkwfLke Mkøkðz Au.

CMYK

ðkík rðÞkLzuLk yLku rðõxh ÌkwøkkuLke õÞkt, þwt yLku fuðe heíku? rðÞkLzuLkLkkt {wÏÞ ykf»koýku rðÞkLzuLk rfÕ÷ku, rðõxh Ìkwøkku nkWMk, [uhr÷^x, Vkuf÷kuh BÞwrÍÞ{

fE heíku ÃknkU[ðwt? {wtçkR fu rËÕneÚke MxkuÃkykuðh MkkÚku fu MkeÄe ÷õÍu{çkøko rMkxe síke ^÷kRx ÷R þfkÞ. ÷õÍu{çkøko rMkxeÚke yufkË f÷kfLke xuõMke fu xÙuRLk hkRz{kt rðÞkLzuLk ÃknkU[e þfkÞ.

LkkLkfzk þnuhLkwt ÃkuLkkuh{k á~Þ òuðk {éÞwt. çknkhÚke Ãkkihkrýf ÷køkíkk yLku ËMk{e MkËeÚke Q¼u÷k yk rfÕ÷kLkk ytËhLkk ykuhzk «{ký{kt ykÄwrLkf ÷køkíkk níkk. rfÕ÷kLke çknkh ykðíkkt ík¤uxeÚke nkR®føk {kxu rðõxh Ìkwøkku ÃkÚk Ãkh sE þfkÞ Au. rðõxh ÌkwøkkuLkku ßÞkhu £kLMkÚke ËuþrLkfk÷ fhkÞku níkku íÞkhu 1871{kt Úkkuzk Mk{Þ {kxu íkuyku rðÞkLzuLk{kt ykðeLku ðMÞk níkk. ynª íkuyku ÷¾ðk WÃkhktík ÃkuR®Lxøk fhðk {kxu Ãký «uhkÞk níkk. íku{ýu yk¾kÞ rðMíkkhLkkt MkkXuf r[ºkku çkLkkÔÞkt níkkt. íku{ktLkkt fux÷ktf rðõxh Ìkwøkku nkWMk Ãkh òuE þfkÞ Au, yLku {kuxk ¼køkLkkt r[ºkku ÃkurhMk{kt Au. íku{ktÞ ¾kMk Ìkwøkkuuyu çkLkkðu÷wt rðÞkLzuLkLkk rfÕ÷kLkwt íku Mk{ÞLkwt r[ºk òuELku ÷køku fu yksLkk Mk{Þ{kt Mk{khfk{ Úkíkwt hnuíkkt rfÕ÷ku «{ký{kt ðÄw Lkðku ÷køke hÌkku níkku. fÕ[h÷ xqrhÍ{ WÃkhktík ÞwhkuÃkLkk «ðkMkeyku ÷õÍu{çkøko{kt rLkrùík nkRf xÙuR÷ Ãkh nkRf fhðk ykðu Au. íku{kt 24 rf÷ku{exh{kt Vu÷kÞu÷k rðõxh Ìkwøkku ÃkÚk Ãkh ykððkLkwt MkkrníÞhrMkf nkRfh {kxu ðÄw yÚkoÃkqýo çkLke hnuíkwt nþu. òufu y{u çku rËðMkLkk «ðkMk{kt 24 rf÷ku{exh [k÷ðkLkk {qz{kt Lknkuíkk, Ãký íÞkt MkkRf®÷øk fheLku sðkLkwt Mkh¤ ÷køkíkwt níkwt. xqrhMx RLVku{uoþLk MkuLxhÚke MkkRf÷

õÞkt hnuðwt ? ¾kýe÷õÍu{çkøko Ãkeýe rðÞkLzuLkLke çkkfeLkk ðku÷Lkx ÞwhkuÃkÚke fqfeÍ «{ký{kt shk {kU½wt Au. òýeíke Au. çkkfe ynª 100Úke MÚkkrLkf 120 Þwhku MkwÄe{kt Úkúe ðkLkøke íkhefu ÚÞw®høkh Mxkh nkuxu÷ {¤e þfu Au. [k¾e þfkÞ.

huLxLke rðøkík ÷R y{u rçkús Ãkh ykðu÷k rðõxh ÌkwøkkuLkk MxuåÞwÚke þYykík fhe. ÌkwøkkuLku «uhýk ykÃkLkkhkt fwËhíke á~Þku ÷øk¼øk ËkuZ Mkku ð»ko ÃkAe Ãký yuðkt Lku yuðkt s ÷køkíkkt níkkt. íku{ktLkkt ½ýkt xufhe ÃkhÚke Ëu¾kíkkt ¾tzuhkuLkkt Ìkwøkkuuyu Mfu[ çkLkkÔÞk níkk. xÙuR÷Lku ytíku y{u Vhe rðõxh Ìkwøkku nkWMk ÃknkUåÞkt. Ìkwøkku íkku ÷u¾f, frð yLku r[ºkfkh ºkýuÞ níkk. íku{Lkk hV-ðfo ðk¤e ½ýe zkÞhe yLku Mfu[ yk BÞwrÍÞ{{kt òuðk {¤u Au. Ìkwøkku £uL[ RríknkMk, hksfkhý yLku f÷ksøkík{kt yuðwt MÚkkLk ÃkkBÞk Au fu íku yMkh Ãký rðÞkLzuLk MkwÄe ðíkkoÞ Au. ÌkwøkkuLke ËwrLkÞk{ktÚke çknkh ykðíkkt fuuçk÷fkh ÷uðkLkwt {Lk ÚkÞwt. yk fuçk÷fkh [uhr÷^x íkhefu yku¤¾kÞ Au, fkhý fu yk¾k çkçk÷Lkk çkË÷u zku÷[eLke {kVf ynª yuf ¾whþe s MkeÄe hkuÃk MkkÚku ÷xfu Au. 450 {exhLke Ÿ[kR Ãkh ÷R síke ¾whþeyku yux÷wt çkÄwt fwËhíke MkkIËÞo ykt¾ Mkk{u {qfe Ëu Au fu Úkkuze ðkh {kxu {øks yr¼¼qík ÚkE òÞ. òufu {kºk WLkk¤k{kt s [k÷íke yLku hwyu zw MkkLkkxkurhÞ{Úke [k÷w Úkíke [uhr÷^x ÃkhÚke rðÞkLzuLkLkku rfÕ÷ku WÃkhÚke òuðk Ãký {¤e òÞ Au. yk rfÕ÷kLku ¾hu¾h [khuÞ çkkswÚke òuðkLkwt þõÞ Au. pratikshathanki@gmail.com


CMYK

8

hrððkh, 2 ykuõxkuçkh, h011

www.sandesh.com

÷ku

fÃkk÷ fu sLk÷kufÃkk÷ fkLkqLkÚke ¼úük[kh fux÷ku rLkÞtºký{kt ykðþu yu çknMkLkku {wÆku Au. yÛýk nÍkhuyu çkeòu su {wÆku Auzâku Au - hkRx xw rhfkì÷ yLku hkRx xw rhsufx - yu fkhøkh Mkkrçkík ÚkkÞ íkuðku Au. yk yu ÃkrhðíkoLk nþu su ËuþLkk sLk«ríkrLkrÄykuLku MkeÄk Míkhu rLkÞtrºkík fhþu. yÛýk yk çku Lkðk {wÆk MkkÚku yktËku÷Lk fhðkLkk Au. Mkhfkh r[®íkík Au. ykøkk{e rËðMkku{kt yk çknMk {n¥ðLke çkLke hnuðkLke Au. hkRx xw rhfkì÷ sLkíkkLku Mkþõík çkLkkðu Au. sLk«ríkrLkrÄ ykLkkÚke ÃkhuþkLke yLkw¼ðu yu Mðk¼krðf Au. yu{kt yu{Lke sðkçkËkhe yLku sðkçkËune íkÞ ÚkðkLke Au. hkRx xw rhfkì÷ fkLkqLk íkník sLkíkk yuLkk [qqtxu÷k «ríkrLkrÄÚke Mktíkw»x Lk nkuÞ íkku yuf ÃkqðorLkÄkorhík «r¢Þk {wsçk yu yuLku ðkÃkMk çkku÷kðe þfu Au yÚkðk nxkðe þfu Au. hkRx xw rhsuõx fkLkqLk{kt {íkËkhkuLku R÷ufxÙkurLkf ðku®xøk {þeLk{kt yu MkwrðÄk yLku yrÄfkh nþu suLkk WÃkÞkuøkÚke yu Q¼k hnu÷k W{uËðkhLku LkkÃkMktË fhe þfþu. [qtxýe{kt Q¼k hnu÷k W{uËðkhku{ktÚke {íkËkhkuLku yuf Ãký W{uËðkh ÃkMktË Lk nkuÞ íkku yuLke ÃkkMku yk rðfÕÃk nþu. hkRx xw rhsuõxLke «ríkþík MktÏÞk òu ðÄe òÞ íkku [qtxýe s hË ÚkE þfu. yk yuðe fkLkqLk ÔÞðMÚkk Au suLkkÚke sLk«ríkrLkrÄykuLke sðkçkËkhe ðÄe sþu. yux÷u s çkÄk {tºke, Lkuíkk yLku [wLkkðykÞkuøkLkk ðíko{kLk-Ãkqðo yrÄfkheyku yuLke r¾÷kV Au. rçknkh{kt Lkeíkeþfw{khu LkøkhMkuðfkuLku ÃkkAk çkku÷kððkLkku yrÄfkh ÷kufkuLku ykÃkðk VUMk÷ku fÞkuo Au. sLk«ríkrLkrÄykuLku çkh¾kMík fhðkLke «Úkk Lkðe LkÚke. yuLke þYykík økúeMk{kt ÚkE níke. ykÄwrLkf Mk{Þ{kt ÂMðxTÍh÷uLzu yuLkku Ãknu÷e ðkh y{÷ fÞkuo níkku. yksu y{urhfk, ðuLkuÍwyu÷k yLku fuLkuzk{kt hkRx xw rhfkì÷ fkLkqLk Au. ¼khík{kt MktÃkqýo ¢ktrík yktËku÷Lkk Ëhr{ÞkLk 1974{kt 4 LkðuBçkhu sÞ«fkþ LkkhkÞýu MkktMkËkuLku ÃkkAk çkku÷kððkLkwt yknTðkLk fÞwO níkwt. y{urhfk{kt yk fkLkqLk nuX¤ s økðLkoh yLku {uÞhLku nxkðe þfkÞ Au. fuLkuzk{kt rLkÞ{ Au fu yuf nË ÃkAe sLk«ríkrLkrÄ r¾÷kV yhSyku ykðu íkku yæÞûk yuLku nxkðeLku WÃk[wLkkð ònuh fhe þfu Au. s{oLkeLke ðíko{kLk Mkhfkh Ãký yk s fkLkqLk nuX¤ çkLke Au. ðkMíkð{kt Ëhuf ËuþLke sYrhÞkík y÷øk y÷øk nkuÞ Au. yux÷u hkRx xw rhfkì÷ ÷køkw fhðkLkkt fkhý Ãký y÷øk y÷øk nkuÞ Au. y{urhfkLkk Mkkík «Ëuþku{kt sLk«ríkrLkrÄLku íÞkhu rhfkì÷ fhðk{kt

hkRx xw rhfkì÷

yLku hkRx xw rhsufx

x

Mðk{e ËÞkLktË MkhMðíkeyu yu{Lkk ÃkwMíkf ‘MkíÞkÚko«fkþ’{kt yæÞkÞ 6Lkk «Úk{ ÃkkLku ÷ÏÞwt níkwt fu ‘hkò «ò-ykrÄLk nkuðku òuEyu yLku òu hkòðøko «ò-ykrÄLk Lknª nkuÞ, íkku su{ {ktMkknkhe Ãkþw çkeòt LkkLkkt ÃkþwykuLku ¾kE òÞ Au, yuðe heíku s hkòðøko LkkøkrhfkuLku ÷qtxe ÷uþu yLku ËuþLku çkhçkkË fhe Ëuþu.’ ykðu Au ßÞkhu yu MkneZtøkÚke fk{ fhíkku Lk nkuÞ yÚkðk ¼khu ¼úük[kh fhíkku nkuÞ fu ÃkAe ÃkËøkúný ð¾íku ÷eÄu÷k þÃkÚkLkwt WÕ÷t½Lk fhíkku nkuÞ. sLk«ríkrLkrÄLku yuLkk yþk÷eLk ÔÞðnkh, {kLkrMkf Þk þkherhf yûk{íkkLkk {k{÷u Ãký rhfkì÷ fhðk{kt ykðu Au. y{urhfk{kt W¥khe zkfkuxkLkk økðLkoh r÷Lk su £ush hkRx xw rhfkì÷Lkk «Úk{ rþfkh níkk. ykÃkýu íÞkt xwS fki¼ktzLke su{ Mkhfkhe Wãkuøkku Ãkh 1921{kt ÚkÞu÷k yuf rððkË{kt yu{Lku ÃkkAk çkku÷kðkÞk níkk. fur÷VkuŠLkÞkLkk økðLkoh økúurzrðMkLku 2003{kt «ktíkeÞ çksuxLkwt fw«çktÄLk fhðk çkË÷ rhfkì÷ fhkÞk níkk. fuLkuzkLkk rçkúrxþ fku÷trçkÞk «ktík{kt

rh«uÍuLxurxð rhfkì÷ ÷ku fkLkqLk 1995Úke y{÷{kt Au. yu {wsçk {íkËkíkk MkhfkhLkk «ÄkLk{tºke Mkrník fkuE Ãký ÃkËkrÄfkheLku nxkððk yhS Ãkuþ fhe þfu Au. òu ÃkÞkoÃík {íkËkíkkyku yhS Ãkh nMíkkûkh fhu íkku yæÞûk MktMkË Mk{ûk MkÇÞLku rhfkì÷ fhðkLke yLku Lkðk MkÇÞLkku [wLkkð fhðkLke Ãkuþfþ fhe þfu Au. 1999{kt MktrðÄkrLkf MkwÄkhk nuX¤ y{÷ çkLku÷k fkLkqLk nuX¤ 2004{kt sLk{ík Mktøkún Ëhr{ÞkLk hk»xÙÃkrík Ìkwøkku [kðuÍLku hk»xÙÃkríkÃkË Akuzðwt Ãkzâwt níkwt. ¼khík{kt Lkfkhkí{f ðku®xøkLke ÔÞðMÚkk Au, Ãkhtíkw yu Ëku»kÃkqýo Au. fkuE {íkËkh yuLkku {ík ykÃkðk {køkíkku Lk nkuÞ íkku yuýu çkwÚk yrÄfkhe ÃkkMku Vku{o 17{kt

øk

Þk yXðkrzÞu Ãktfs fÃkqhLke rVÕ{ ‘{kiMk{’ rh÷eÍ ÚkE íÞkhu yuf yËT¼wík ½xLkk çkLke níke. suLke LkkUÄ õÞktÞ ÷uðkE Lknª. fnku fu yfM{kík ÚkÞku níkku, íkuLku {k{q÷e ½xLkk íkku økýe s Lk þfkÞ. Mkku¤{e MkÃxuBçkhLkk yu rËðMku yuf rVÕ{ hsq ÚkE níke suLkwt Lkk{ Au: ‘òLkk Ãknu[kLkk!’ ykÃkýu Mkki òýeyu Aeyu fu {erzÞkufh yLku zVku¤ ÷kufkuLke çknw{íke Ähkðíke yk RLzMxÙe{kt Ëh {rnLkkLkkt

rMkÕðh M¢eLk rfLLkh yk[kÞo yÄkuo zÍLk ÷u¾u hÆe rÃkõ[hku ykðíkkt hnu Au. su{ktLkkt {kuxk¼køkLkkt yuðkt nkuÞ Au suLke LkkUÄ MkwæÄkt ÷uðkíke LkÚke, Ãkhtíkw ynª rfMMkku shk swËku Au. ðkík yu{ Au fu ‘òLkk Ãknu[kLkk’ Lkk{Lke rVÕ{ fkuE suðk íkuðk çkuLkhLke Lknª Ãký hks©e «kuzõþLkLke Au. yLku yu yuf rMkfð÷ Au! ík{Lku Mkðk÷ Úkþu fu, rMkfð÷! fE rVÕ{Lke rMkfð÷? íkku ðkík yu{ Au fu yk rVÕ{ yksÚke 33 ð»ko Ãknu÷kt hsq ÚkÞu÷e hks©eLke s rVÕ{ ‘y®¾Þku fu Íhku¾ku Mku’Lke rMkfð÷! Mkkzk ºký ËkÞfk Ãknu÷ktLke yu rVÕ{{kt LkkrÞfk htrsíkk {]íÞw Ãkk{u Au íÞkhu LkkÞf Mkr[LkLke ÃkkMku ð[Lk {ktøku Au fu yu çkkfeLke ®sËøke rÍLËkrË÷eÚke Sðþu! çkLku Au Ãký yuðwt s! íkUºkeMk ð»ko ÃkAe yksu Mkr[Lk yuf MkV¤ rçkÍLkuMk{uLk Au yLku íkuLku {¤ðk yuf {rn÷k Ãkºkfkh ykðu Au. suLkku [nuhku yÆ÷ htrsíkk suðku Au. yLku Ãku÷k LkkÞfLkwt SðLk Vhe ¾¤¼¤e QXu Au! {wÆkLke ðkík íkku nðu ykðu Au : ‘òLk Ãknu[kLkk’Lkk ÷ez hku÷{kt ‘y®¾Þku fu Íhku¾ku Mku’Lke s òuze, Mkr[Lk-htrsíkkLku ÷uðkÞkt Au! Mkðk÷ yu Au fu yksLkk Mk{Þ{kt Mkr[Lk-htrsíkkLke òuzeLku òuðk òÞ fkuý? yLku þk {kxu òÞ? çku{ktÚke fkuELke çkúkLz ðuÕÞw yuðe LkÚke fu yu ÷kufkuLku yÃke÷ fhe þfu. çkeswt, rVÕ{ òuðk síke yk¾e ÃkuZe çkË÷kE økE Au. yksu su ÷kufku rVÕ{kuLku rnx çkLkkðu Au

rh{uf-rMkfð÷Lke {kuMk{ yLku ‘{kiMk{’!

‘{kiMk{’{kt Lkkswf yLku þwØ «u{Lke fux÷ef MVrxf suðe ûkýku Aqxk nkÚku ðuhkÞu÷e Au. rVÕ{Lkkt yøkrýík á~Þku{kt rLkËuoþfLkku rMk¬ku, íkuLke AkÃk yufË{ MÃkü Ëu¾kÞ Au. Ãktfs fÃkqh ‘{kiMk{’ ÃkAe rLk»V¤ rVÕ{Lkk MkV¤ rLkËuoþf íkhefu yku¤¾kíkk ÚkE sþu! yu ÞtøkMxMkou ÞwðkÃkuZeyu íkku ‘yr¾ÞkU fu Íhku¾ku Mku’Lkwt Lkk{ Mkkt¼éÞwt nkuÞ fu fu{ yu Ãký Mkðk÷ Au. fnuðkLke ykð~Þfíkk LkÚke fu, ‘òLkk Ãknu[kLkk’ yuf {nkçkfðkMk rVÕ{ Au. çkkur÷ðqz{kt fkuE rVÕ{Lke rMkfð÷ Auf íkUºkeMk ð»kuo çkLke nkuÞ yuðe yk «Úk{ ½xLkk Au. ykðku yLkku¾ku rð¢{ Ähkðíke yk rVÕ{ ÃkkMku ðÄw yuf rð¢{ ytfu ÚkE økÞku nþu: íkUºkeMk ð»ko ÃkAe çkLku÷e rMkfð÷Lku Ãkqhk íkUºkeMk «uûkfku Ãký Lk {éÞk! fkrXÞkðkze{kt fneyu íkku yk rMkfð÷r«fð÷ yLku rh{ufLke ¼ðkE økÄLke yuðe nk÷e Au fu yðkhLkðkh ÷u¾ku{kt Ãký íkuLkku WÕ÷u¾ fhðku s Ãkzu. ykðwt s [kÕÞwt íkku rVÕ{ Mkk{rÞfku{kt rMkfð÷ yLku rh{ufLkk

y÷øk rð¼køkku s AÃkkíkk ÚkR sþu. yuf ðuçkMkkRx nþu, su{kt ºký zçÕÞw ÃkAe rMkfð÷r«fð÷rh{uf zkux fku{ xkRÃk fhku fu íkuLku ÷økíkkt Mk{k[khkuÚke ík{khk {kurLkxhLkku M¢eLk A÷fkE sþu. xeðe økkurMkÃkLkk fkÞo¢{kuLke su{ xu÷erðÍLk Ãkh Ãký íkuLku ÷økíkk zuR÷e þku ykðíkk nþu. Lkðe rVÕ{Lkku fkuR «ku{ku xeðe Ãkh þY Úkþu fu hksw yLku {wLLke ÃkÃÃkkLku ÃkqAþu : “ÃkÃÃkk, ÃkÃÃkk! yk fÞk rÃkf[hLke rh{uf Au? fu yu rMkfð÷ Au?” ßÞkt swyku íÞkt rh{uf yLku rMkfð÷. Mk{k[kh Au fu, hkurník þuèe nðu ‘ytøkwh’ (økw÷Íkh)Lke rh{uf çkLkkððkLkk LkÚke, hksfw{kh Mktíkku»ke ÃkkuíkkLke s rVÕ{ ‘ytËkÍ yÃkLkk yÃkLkk’Lke rMkfð÷ çkLkkððk{kt

LkkUÄ yLku nMíkkûkh fhðk Ãkzu Au. ykLkkÚke yuLke yku¤¾ Aíke ÚkE òÞ Au. økwÃík {íkËkLkLkk {q¤¼qík yrÄfkhLkwt yk WÕ÷t½Lk Au. yk rðMktøkrík Ëqh fhðk [wLkkðykÞkuøk 2001Úke ÷økkíkkh fuLÿ MkhfkhLku Rðeyu{ {þeLk{kt Lkfkhkí{f ðku®xøk {kxu çkxLkLke ÔÞðMÚkk {kxu ÷¾e hÌkwt Au. Mkhfkh îkhk fkÞoðkne Lk Úkíkkt ÃkeÞwMkeyu÷u 2004{kt Mkw«e{ fkuxo{kt rhx ËkÞh fhe níke su 2009Úke {kuxe çkuL[ ÃkkMku rð[khkÄeLk Au. [wLkkðe MkwÄkhýkLkk rð[kh íknuík Ëuþ{kt ©ucíkk «{kýu {íkËkLkLkku rðfÕÃk Ãký fkZe fkhøkík Lkeðze þfu. yuLkku {ík÷çk fkuE {íkËkhLku yufÚke ðÄw ðku®xøkLkku yrÄfkh ykÃkðkLkku Au. {íkËkh MkkiÚke ðÄw fkuLku ÃkMktË fhu Au yuLku ðÄw {n¥ð yÃkkÞ Au. òu fu yk srx÷ «r¢Þk Au yLku yuLkk y{÷{kt ½ýe rĬík ykðe þfu Au. yÛýk nÍkhuLke ¼úük[kh Mkk{uLke ÷zíkLku [wLkkðe rhVku{oÚke ½ýe {ËË {¤u íku{ Au. Ãkqðo {wÏÞ [wLkkð ykÞwõík xe.yuMk. f]»ý{qŠíkLkk {íku ËuþLke ðíko{kLk [wLkkð ÃkØrík{kt Äh{q¤ VuhVkh sYhe Au. yuLkkÚke ¾[o Ãkh ÷økk{ yLku ¼úü íkÚkk yûk{ sLk«ríkrLkrÄykuLku Ãkkt[ ð»ko Ãknu÷kt s rhfkì÷ fhðkLkku rðfÕÃk Q¼ku Úkþu. f]»ý{qŠíkyu yu{Lkk fkÞofk¤ Ëhr{ÞkLk rhVku{o MktçktÄe ík{k{ Mkq[Lkku MkhfkhLku fÞkO níkkt Ãkhtíkw yuLkk Ãkh yks MkwÄe y{÷ ÚkÞku LkÚke. yÛýkLke yk Lkðe ÷zkELku sLkíkkLkwt Mk{ÚkoLk {¤þu. yuf Mk{k[khÃkºkLkk sLk{ík Mktøkún{kt 98 «ríkþík ÷kufkuyu hkRx xw rhfkì÷Lke íkhVuý fhe níke, Ãkhtíkw fkìtøkúuMku yk {ktøkýeLku yÔÞkðnkrhf økýkðeLku fÌkwt fu Ëuþ{kt 50 «ríkþíkÚke ðÄw {íkËkhku {íkkrÄfkhLkku RMíku{k÷ fhíkk LkÚke. Ë÷e÷ {wsçk, hkRx xw rhfkì÷Lkwt {n¥ð íÞkhu Úkþu ßÞkhu 80Úke 90 «ríkþík {íkËkhku ðku®xøk fhu. fkLkqLk {tºke Mk÷{kLk ¾wþeoËLkk {íku ¼khík suðk rðþk¤ Ëuþ{kt yk rðfÕÃk yMkhfkhf Mkkrçkík Lk ÚkðkLke Mkt¼kðLkk Au. Mðk{e ËÞkLktË MkhMðíkeyu yu{Lkk ÃkwMíkf ‘MkíÞkÚko«fkþ’{kt yæÞkÞ 6Lkk «Úk{ ÃkkLku ÷ÏÞwt níkwt fu ‘hkò «ò-ykrÄLk nkuðku òuEyu yLku òu hkòðøko «òykrÄLk Lknª nkuÞ, íkku su{ {ktMkknkhe Ãkþw çkeòt LkkLkkt ÃkþwykuLku ¾kE òÞ Au, yuðe heíku s hkòðøko LkkøkrhfkuLku ÷qtxe ÷uþu yLku ËuþLku çkhçkkË fhe Ëuþu.’ ynª, hkòðøkoLkku yÚko «þkMkLk fhðkðk¤k, yux÷u fu {tºke, ss yLku yVMkh Mk{sðku, su «ò-ykrÄLk, «òLke RåAk {wsçk [k÷ðk {kxu çktÄkÞu÷k nkuðk sYhe Au. goswami_raj@yahoo.co.in

ÔÞMík Au. òufu yk rVÕ{Lke yuf yurLk{uxuz rh{uf Ãký çkLke hne Au! ykðwt s [k÷w hÌkwt íkku ¼rð»Þ{kt «kuzâwMkhku ßÞkhu LkkÞfLkkrÞfkLku MkkRLk fhþu íÞkhu yuf ykurhrsLk÷ ð¥kk çku rMkfð÷ {kxu MkkRLk fhðk ÷køkþu. rð»kÞkuLkku yLku ðkíkkoLkku ykðku yfk¤ çkkur÷ðqzu yøkkW õÞkhuÞ ¼kéÞku LkÚke. ykðk fk¤{kt fkuE ßÞkhu Lkðe, íkksøkeMk¼h ðkík ÷kððkLkwt MkknMk fhu íkku íkuLkwt Mðkøkík s nkuÞ! ¼÷uLku yu «ÞíLk{kt Úkkuzk½ýkt ytþu f[kþ hne økE nkuÞ! ðkp{o ðu÷f{ xw : Ä økúux Ãktfs fÃkqh! ¼÷u ÃkÄkÞko! ‘{kiMk{’Lke çku-ºký ¾k{eyku Au: rVÕ{Lke økrík Äe{e Au, sYrhÞkík fhíkkt yu Úkkuze ÷ktçke Au. Ãkhtíkw yk çku Lkçk¤k ÃkkMkktLku ík{u yuf ºkksðkLkkt, yuf ÃkÕ÷k{kt {qfku yLku çkeò ÃkÕ÷k{kt ‘{kiMk{’Lkkt s{kÃkkMkkt {qfku íkku Ã÷Mk ÃkkuRLxMkLkwt ÃkÕ÷wt Lk{e òÞ. rððu[fkuyu ¼÷u íkuLku rzxhsLx ðzo yLku Äkufk îkhk ÄkuE LkktÏÞwt nkuÞ, ÷kufkuLkku yuf {kuxku Mk{qn ¼÷u íku{kt ftxk¤e økÞku nkuÞ. ‘{kiMk{’ {kxu Ãktfs fÃkqhLku ykÃkýu MkuÕÞwx fhðe s Ãkzu. ‘{kiMk{’{kt Lkkswf yLku þwØ «u{Lke fux÷ef MVrxf suðe ûkýku Aqxk nkÚku ðuhkÞu÷e Au. ÃktòçkLkk økk{zk{kt {wøÄðÞo LkkÞf-LkkrÞfk ðå[u Ãkktøkhu÷ku «u{ yLkuf fkÔÞkí{f ûkýku ÷ELku ykðu Au. LkkÞfLkkrÞfk Võík r[êe Ãkh yuf-yuf ðkfÞ ÷¾e íkuLke ykÃk-÷u fhu Au yLku yuf rLkíkktík MkwtËh økkÞLk çkuføkúkWLz{kt ðkøkíkwt [k÷u Au... yuf rLkËuoþf íkhefu Ãktfs fÃkqhLkwt økswt þwt Au yuLke Mkkrçkíke {kxu yu yuf WËknhý s fkVe Au. rVÕ{Lkkt yøkrýík á~Þku{kt rLkËuoþfLkku rMk¬ku, íkuLke AkÃk yufË{ MÃkü Ëu¾kÞ Au. rMkBçkkuÕMk íkku Au s, Lkhe ykt¾u MÃkü Ëu¾kÞ yuðe Ãký yLkuf çkkçkíkku Au. ÃktòçkLkk yuf LkkLkfzk økk{Lke ¾qçkMkqhíke ‘{kiMk{’{kt yËT¼wík heíku Íe÷kE Au. yLkwMktÄkLk ÃkkLkk Lkt. 6

ík{Lku ¾çkh Au? ÷khk Ë¥kkLku fku¢ku[Úke ¼khu çkef ÷køku Au. yk ðkík rðLkÞ ÃkkXf òýíkk níkk yux÷u [÷ku rËÕ÷eLkk þq®xøk{kt õÞkhuf s{ðkLkk xuçk÷ Ãkh fu õÞkhuf ÷khkLkk ÃknuhðkLkk zÙuMk Ãkh Ã÷kÂMxfLkku ðtËku {qfe Ëuíkk níkk yLku çkhkzk ÃkkzeLku ÷khk yk¾ku Mkux øksðe {qfíke níke.

CMYK

þçËku ík÷ðkhÚke Ãký ðÄw íkeûý nkuÞ Au nwt þçËLkku þýøkkh Awt, íkwt fkuý Au? nwt yÚkoLkku yýMkkh Awt, íkwt fkuý Au? íkwt ÚkE þfu íkku yk yðkòu BÞkLk fh, nwt {kiLkLke ík÷ðkh Awt, íkwt fkuý Au? - sÞLík ðMkkuÞk

Ëw

rLkÞk{kt MkkiÚke ðÄw Mkt¼k¤eLku ðkÃkhðk suðe fkuE [es nkuÞ íkku yu þçËku Au. þçËkuLku ðkÃkhíkkt Lk ykðzu íkku yu Sð÷uý çkLke òÞ Au. þçËku íkeh yLku ík÷ðkh fhíkkt Ãký ðÄw íkeûý nkuÞ Au. þçËku MkkUMkhðk Qíkhe òÞ Au. fkuELkkt fzðkt ðuý Mkkt¼¤eyu íÞkhu ykÃkýu fneyu Aeyu fu yuLke S¼ íkku fwnkzk suðe Au. yk{ swyku íkku S¼ MkkiÚke Lkkswf, fku{¤ yLku nkzfk ðøkhLkwt ytøk Au Ãký yu [k÷u íÞkhu þuíkkLk çkLke òÞ Au. yuf ð¾ík Ëktík yLku S¼ ðå[u MktðkË ÚkÞku. Ëktíku fÌkwt fu íkkhk Vhíku nwt fð[Lke su{ Vu÷kÞu÷ku Awt yLku nwt íkkhwt hûký fhwt

®[íkLkLke Ãk¤u f]»ýfktík WLkzfx Awt. S¼u fÌkwt fu yu íkku nwt fkçkq{kt hnwt Awt yux÷u íkLku yuðwt ÷køku Au. çkkfe íkkhu Ãkh[ku òuðku Au? Mkk{uÚke ykðíkkt yuf Ãknu÷ðkLkLku S¼u økk¤ ËeÄe. Ãku÷k Ãknu÷ðkLku òuhËkh {w¬ku {kuZk Ãkh {kÞkuo yLku çkÄkt s Ëktík Ãkze økÞk. S¼u nMkeLku ËktíkLku fÌkwt fu nðu íkwt {Lku fnu fu fkuý fkuLkwt hûký fhíkwt níkwt? ík{khe S¼ ík{khwt hûký fhu Au fu ¼ûký? çkku÷íke ð¾íku ykÃkýu õÞkhuÞ rð[kheyu Aeyu fu {khk þçËku Mkk{uLkk {kýMkLku fuðk ðkøkþu? ykÃkýu çkuhn{eÃkqðof ½ýe ð¾ík þçËkuÚke fkuELkk Ãkh ½k WÃkh ½k fhíkkt nkuEyu Aeyu. yuf Ãkrík-ÃkíLkeLku ͽzku ÚkÞku. Ãkrík fkuE rËðMk ÃkíLke Ãkh nkÚk Lk WÃkkzíkku. òufu yu yuðwt çkku÷íkku fu ÃkíLkeLku nkzkunkz ÷køke ykðu. yuf ð¾ík Ãkríkyu fÌkwt fu ykx÷kt ð»ko ÚkÞkt Ãký {U íkLku fkuE rËðMk {kh {kÞkuo Au? ÃkíLkeyu fÌkwt fu, Lkk ík{u {Lku õÞkhuÞ ík{k[k LkÚke {kÞko Ãký ík{khk þçËku AheLkk ½k su{ {Lku ðkøku Au. Eò nkuÞ íkku YÍkE Ãký òÞ Ãký þçËkuLkk ½k YÍkíkk LkÚke. ÚkÃÃkz fu þ†Lke Eò þheh Ãkh ÚkkÞ Au Ãký þçËLkku ½k MkeÄuMkeÄku rË÷{kt ðkøku Au. Mkk[e y®nMkk yu Au su þçËkuÚke Ãký fkuELku Rò Lk ÃknkU[kzu. ®nMkk {kºk {khðkÚke s LkÚke Úkíke. ®nMkk ½ýe ð¾ík ðkýe yLku ðíkoLkÚke Ãký ÚkkÞ Au. fux÷ktf ÷kufkuLkwt ðíkoLk s ®nMkf nkuÞ Au. {kýMk Mkk{u yuðe íkwåA yLku ríkhMfkh¼he Lksh fhu fu {kýMk rçkå[khku yk¾uyk¾ku yLku Q¼uQ¼ku Mk¤øke òÞ! fux÷ktf íkku ð¤e {kiLkLkk þ†Úke ®nMkk fhíkkt nkuÞ Au. {kiLk Ãký y®nMkf yLku MkkÂ¥ðf nkuðwt òuEyu. {kuZwt [zkðeLku ftE çkkuÕÞk ðøkh Vhíkkt hneyu íÞkhu ykÃkýk {kiLkLkku ¼kh çkeò Ãkh ðUZkhkíkku nkuÞ Au. ½ýk ËtÃkíke ykðe heíku yuf-çkeò Mkk{u çkkuÕÞk ðøkh Ãký ÷ze ÷uíkkt nkuÞ Au. ½ýk íkku ð¤e MktíkkLkku Mkk{u yk þ† ðkÃkhíkk nkuÞ Au. Ëefhku fu Ëefhe ftE ¼q÷ fhu yÚkðk íkku ykÃkýe ðkík Lk {kLku íÞkhu ½ýk ÷kufku MktíkkLkku MkkÚku çkku÷ðkLkwt çktÄ fhe Ëu Au. ykðk ðíkoLkLke MktíkkLkku WÃkh òu¾{e yLku ½kíkf yMkh Úkíke nkuÞ Au. çkk¤fkuLku «u{ fhíkkt nkuÞ íkuykuyu ykðwt Lk fhðwt òuEyu. MktíkkLkku

MkkÚku Mk{MÞkLkk Wfu÷Lkku yuf{kºk çkuMx {køko MktðkË Au y™u MktðkË Ãký Mk÷wfkE MkkÚkuLkku nkuðku òuEyu. ykÃkýu íÞkt yuðwt fnuðkÞ Au fu sh, s{eLk yLku òuhw, ºkýuÞ frsÞkLkkt Akuhwt. {ík÷çk fu MktÃkr¥k, s{eLk yLku †eLkk fkhýu ͽzk fu Ëw~{Lke ÚkkÞ Au. ¼÷u ykðwt fnuðkíkwt nkuÞ Ãký ¾hkt ͽzk íkku {kºk çkku÷ðkÚke s ÚkkÞ Au. ík{u fkuE yuf yuðku þçË ðkÃkhku yux÷u ð»kkuo Lknª Ãký ËkÞfkykuLkk MktçktÄku yuf Íkxfu íkqxe òÞ Au. {kuxk ¼køku ËkuMíke íkqxðkLkwt fkhý yÞkuøÞ heíku WÃkÞkuøk{kt ÷uðkíkkt þçËku s nkuÞ Au. {khk rðþu íkwt ykðwt çkkuÕÞku? ykðk þçËku ðkÃkhíkkt Ãknu÷kt íkLku ftE s rð[kh Lk ykÔÞku? íkkhkÚke ykðwt çkku÷kÞ s fu{? íkwt çkkuÕÞku {ík÷çk fu íkwt {khk rðþu yuðwt rð[khu Au. ík{u ÞkË fhku, ík{khe ®sËøke{kt fux÷e ð¾ík ykðwt çkLÞwt Au? {kºk çkku÷ðkÚke s íkku ík{khk MktçktÄku LkÚke íkqxâk Lku? ËkuMíke yLku «u{{kt þçËku MkkiÚke ðÄw Lkkswf yLku fku{¤ çkLke òÞ Au. yufkË þçË òu Äkh fkZeLku fne ËuðkÞ íkku MktçktÄ íkqxe òÞ Au yLku «u{ ¾qxe òÞ Au.

Mkk[e y®nMkk yu Au su þçËkuÚke Ãký fkuELku Rò Lk ÃknkU[kzu. ®nMkk {kºk {khðkÚke s LkÚke Úkíke. ®nMkk ½ýe ð¾ík ðkýe yLku ðíkoLkÚke Ãký ÚkkÞ Au. fux÷ktf ÷kufkuLkwt ðíkoLk s ®nMkf nkuÞ Au. {kýMk Mkk{u yuðe íkwåA yLku ríkhMfkh¼he Lksh fhu fu {kýMk rçkå[khku yk¾uyk¾ku yLku Q¼uQ¼ku Mk¤øke òÞ! þçËLke Äkh fkuELku ðkøke Lk òÞ yuLkwt ¾kMk æÞkLk hk¾ðwt. MktçktÄku Vwøøkk suðk Au. þçËLke Äkh òu yu VwøøkkLku ðkøke økE íkku MktçktÄ Äzkfk MkkÚku Vqxþu. ðzkuËhk{kt n{ýkt yuf ½xLkk çkLke. yuf «kiZ ÔÞÂõíkyu Íuh Ãke ÷eÄwt. íkuLkwt fkhý {kºk yuf s níkwt, ÃkkuíkkLke ÔÞÂõík îkhk fnuðkÞu÷k þçËku! çku ¼kEyku níkk. MkkÚku s hnu. {kuxk¼kELkkt ÷øLk ÚkÞkt. yuf Ëefhku yLku yuf Ëefhe yu{ çku MktíkkLkku ÚkÞkt. LkkLkk¼kELkkt ÷øLk çkkfe níkkt. yu Ëhr{ÞkLk{kt yuðwt ÚkÞwt fu fkuE fkhýMkh {kuxk¼kELkwt {]íÞw ÚkÞwt. ¼k¼e yLku çktLku çkk¤fku LkkuÄkhkt ÚkE økÞkt. Mk{Þ síkkt LkkLkk¼kELku ÚkÞwt fu nwt çkesu ÷øLk fhwt íkuLkk fhíkkt òu rðÄðk ¼k¼e MkkÚku s ÷øLk fhwt íkku yu ºkýuÞLke ®sËøke MkwÄkhe þfwt. ÃkrhðkhLkk ÷kufkuLku Ãký ðkík Mkk[e yLku Mkkhe ÷køke. çktLkuyu ÷øLk fÞkO. ÷øLk ÃkAe íkuýu ÃkíLkeLku fÌkwt fu ykÃkýkt çkk¤fku Úkþu íkku çkLkðkòuøk Au fu yk çktLku çkk¤fkuLku fkuE {wÆu ͽzku fu rððkË ÚkkÞ. çknuíkh yu Au fu ykÃkýu MktíkkLkku s Lk fheyu. ¼kELkkt MktíkkLkku yu {khkt s MktíkkLkku Au. çktLkuyu yuðe Mk{sqíke fhe fu ykÃkýu yLkwMktÄkLk ÃkkLkk Lkt. 6 Ãkh


02-10-2011 Sanskar  

{nkí{k yyLku øøkwhwËuð ¼khíkLkkt ççku yyLk{ku÷ hhíkLk ™Þ™ Ãkhe¾ hÂ~{Lk þkn çkÄe rrËþkykuuÚke øøkktÄeSLku Mkkhk MMknkÞfku ««kÃík ÚÚkÞk! økktÄ...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you