Issuu on Google+

UKD.PO.4.2012.2013

Kraków, dnia 14 lutego 2013 r.

OPINIA Samorządu Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w sprawie:

kryteriów rekrutacji na studia II stopnia na Uniwersytecie Jagiellońskim

Działając na podstawie art. 202 ust. 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U z 2005 r.; Nr 164; Poz. 1365; ze zm.) oraz § 2 ust. 7 Regulaminu Studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich tekst jednolity z dnia 30 czerwca 2010 r. (ze zm.) w imieniu Samorządu Studentów chciałbym zwrócić uwagę na potrzebę zmian zasad procesu rekrutacji na studia drugiego stopnia. Wymagania edukacyjne ambitnych studentów chcących zdobyć wykształcenie na prestiżowej uczelni jaką jest Uniwersytet Jagielloński sprawiają, że jego misja edukacyjna nie jest prosta. Należy im bowiem zapewnić odpowiednią jakość kształcenia oraz uwzględnić ich potencjał, aby móc go należycie rozwinąć i ukierunkować na przyszłość. Nie jest to łatwe zadanie, tym bardziej, że każdy student ma inne oczekiwania i wymagania. Samorząd Studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego reprezentując interesy studentów chciałby zwrócić uwagę na kilka istotnych problemów, z jakimi spotykają się studenci naszej Uczelni w czasie rekrutacji na studia drugiego stopnia. Proces rekrutacji na studia drugiego stopnia jest niedoskonały oraz niejednorodny na poszczególnych Wydziałach i Instytutach. Wydaje się, że dobrym rozwiązaniem w tej kwestii będzie ustalenie zasad naboru na studia drugiego stopnia według podobnych kryteriów na wszystkich Wydziałach i Instytutach, a w efekcie kwalifikacja studentów o porównywalnym poziomie wiedzy i umiejętności. Absolwent studiów pierwszego stopnia jest przygotowany w odpowiedni sposób do podjęcia pracy zawodowej zgodnej z wykształceniem i aktywnego uczestnictwa w społeczeństwie. W związku z tym studia drugiego stopnia powinny zapewnić mu realizację i pogłębianie wszelkich umiejętności oraz oczywiście wiedzy, zdobytych na studiach pierwszego stopnia. Poniższy

wykres

przedstawia

udział

procentowy

poszczególnych

kryteriów

kwalifikacyjnych według kryteriów naboru na rok akademicki 2013/2014. Pomoże on lepiej


zobrazować

problem

nieobiektywnych

kryteriów

rekrutacyjnych

oraz

braku

ich

zróżnicowania lub złego połączenia.

Najczęściej statystycznie pojawiającym się kryterium rekrutacji (27,4 %) jest średnia ze studiów pierwszego stopnia. Choć posiada ona niekwestionowane zalety, tj.: łatwość zorganizowania rekrutacji, oddanie całościowych starań studenta i motywację studentów do pracy przez cały okres studiów pierwszego stopnia, to wydaje się, że nie przysłaniają one dużo wyraźniejszych wad. Średnia ze studiów jest przede wszystkim bardzo nieobiektywna, ze względu na zróżnicowany poziom kształcenia na polskich uczelniach wyższych. Nie da się ukryć, że przez to kryterium najczęściej negatywne skutki odczuwają studenci z naszej Uczelni, którzy niejednokrotnie nie są w stanie osiągnąć na tyle wysokiej średniej by dostać się na studia drugiego stopnia Wydaje się, że średnia ze studiów będąca jedynym kryterium rekrutacji wprowadza pewnego rodzaju zróżnicowanie studentów, sytuując studentów z UJ na gorszej pozycji. Kolejnym argumentem, który dyskwalifikuje średnią jako jedyne


kryterium rekrutacji jest fakt, że wiedza na podstawie, której student zostaje zakwalifikowany na drugi stopień studiów nie odzwierciedla tematyki, którą będzie się na nich zajmował. Ta wada w dużym stopniu łączy się z problemem rekrutacji na studia z dowolnego kierunku studiów niezwiązanego z kierunkiem studiów na studiach drugiego stopnia. Oczywiście Samorząd Studentów nie neguje korzyści wynikających z procesu bolońskiego i możliwości zmiany kierunku studiów po ukończeniu studiów licencjackich. Należy jednak pamiętać, że studia magisterskie to rodzaj specjalizacji, na której student bez odpowiedniego przygotowania nie uzyska zakładanych efektów kształcenia. Kolejnym praktykowanym kryterium rekrutacji jest ocena na dyplomie. Na pierwszy rzut oka, można uznać, że kryterium jest kompleksowe, gdyż zawiera w sobie ocenę za pracę dyplomową, egzamin dyplomowy oraz średnią ze studiów. Jednak ocena na dyplomie jest zaokrąglana do pełnych liczb, co powoduje zacieranie różnic między studentami. Nie można dopuścić do sytuacji, gdzie jedna osoba, z trzech wymiennych powyżej składników - ma średnią 4,53, jednak ocena na dyplomie wynosi 5.0. Dla porównania osoba mająca średnią 4,96 również posiada ocenę na dyplomie 5.0. Osiągnięcia wskazanych studentów będą uwzględniane w procesie rekrutacyjnym na tych samych zasadach. Niewłaściwe jest również łączenie tego kryterium z kryterium - średniej ze studiów, ponieważ jest już ona składową oceny na dyplomie Kolejnym wyznacznikiem rekrutacji jest rozmowa kwalifikacyjna. Posiada ona zalety w postaci obiektywizmu i możliwości kompleksowego sprawdzenia wiedzy w bezpośrednim kontakcie z kandydatem. Jednak nie da się ukryć, że jest to specyficzny sposób sprawdzenia wiedzy, który byłby odpowiedni na wybranych kierunkach w szczególności na kierunkach filologicznych. Niezaprzeczalnie na wynik takiej rozmowy duży wpływ ma stres, który jak wiadomo jest na dużo wyższym

poziome w

trakcie bezpośredniego spotkania

z egzaminującym. Przez to rozmowa może nie odzwierciedlać w pełni wiedzy studenta, co pomniejsza jej wartość jako kryterium rekrutacyjnego. Wynik testu kwalifikacyjnego to kryterium używane bardzo rzadko podczas rekrutacji na studia II stopnia. Jest on naszym zdaniem jednym z bardziej rzeczowych, sprawiedliwych i kompleksowych sposobów odzwierciedlenia wiedzy. Za każdym jednak razem w przypadku


przeprowadzania egzaminu testowego w postaci testu na stronie internetowej Wydziału powinien znaleźć się szczegółowy opis wymaganych zagadnień. Sytuacje, w których przy takim kryterium nie podaje się zagadnień, które obejmował będzie test są krzywdzące dla kandydatów spoza UJ(tak na kierunku dziennikarstwo i komunikacja społeczna). Zdaję sobie sprawę, że przeprowadzenie testu kwalifikacyjnego jest dla wielu kierunków kłopotliwe logistycznie, jednak nietrafny jest argument, że przeprowadzenie egzaminu wstępnego w postaci testu jest kosztochłonne. Test odbywa się w lipcu (po zakończeniu sesji letniej), dlatego Wydziały i Instytuty nie powinny mieć problemu z salami oraz z osobami koordynującymi przebieg testu. Ponadto testy mogą być sprawdzane przy pomocy skanerów, co znacznie przyspieszy proces oceny jak również zmniejszy koszty. W dalszej kolejności zdecydowanie trzeba stwierdzić, że niedopuszczalne, nieprzemyślane i nieprzystające do rangi naszego Uniwersytetu jest przyjmowanie studentów na studia II stopnia, przy pomocy jedynie kryterium kolejności rejestracji w systemie informatycznym. Takich kierunków na uniwersytecie jest aż 25,3 %. O przyjęcia na studia decydują w takiej sytuacji czynniki, na które człowiek nie mam wpływu np. szybkość łącza internetowego lub zaksięgowanie pieniędzy na koncie w banku. W przypadku zastosowania kryterium kolejności zgłoszeń nie można znaleźć żadnego wskaźnika mogącego wyłonić odpowiednich kandydatów na studia II stopnia. Uniwersytet powinien wykluczyć sytuację, w której uzyskanie tytułu magistra na wybranym przez siebie kierunku studiów zależy tylko od czynników zewnętrznych. Kolejną kwestią godną uwagi jest sposób ustalania wyniku postępowania kwalifikacyjnego poprzez dodatkowe pomnożenie wyników kwalifikacji przez współczynnik zależny od grupy, w obrębie której kandydat przystępuje do kwalifikacji. Kryterium według, którego przypisuje się studentów do konkretnych grup to rodzaj ukończonych studiów pierwszego stopnia. Dodatkowe wprowadzenie mnożenia uzyskanych wyników przez współczynniki wydaje się być niesprawiedliwe i nieobiektywne. Skoro dane kryteria mają zagwarantować równe traktowanie każdego kandydata i jednakowy dostęp do studiowania, to wydaje się nieuzasadnione zwiększanie szans na zakwalifikowanie się na studia osób tylko dlatego, że zaliczane są do danej grupy. Samo wyznaczenie owych grup również nie jest konsekwentne. Zdarza się, że w pierwszej grupie wyszczególnione są konkretne kierunki studiów, a w drugiej grupie podany jest dowolny kierunek (np. na kieruneku ekonomia).


Natomiast wyjątkowo niesprawiedliwe jest stosowanie dodatkowych współczynników w sytuacji, gdy jedynym kryterium kwalifikacji jest średnia ze studiów. Wówczas sytuacja studentów z pozoru mających równe szanse zostają znacząco zróżnicowana. Dobrym przykładem jest sposób rekrutacji na kierunku matematyka. Kandydaci dzieleni są na trzy grupy, w zależności od tego jaki kierunek ukończyli. Grupa pierwsza matematyka, studia międzykierunkowe (zakończone tytułem co najmniej licencjata matematyki), matematyka komputerowa; grupa druga informatyka, informatyka analityczna, studia międzykierunkowe (informatyka); grupa trzecia astronomia, fizyka, studia międzykierunkowe (astronomia lub fizyka),

makrokierunki

międzywydziałowe

i studia

studia

międzykierunkowe:

matematyczno-przyrodnicze,

informatyka

stosowana,

międzywydziałowe

studia

matematyka i ekonomia, inne nauki ścisłe. Stosowane współczynniki to 1 dla grupy pierwszej, 0,7 dla grupy drugiej i 0,5 dla grupy trzeciej. Dla zobrazowania kandydat, który posiada średnią ze studiów 4,7 będąc w pierwszej grupie uzyska wynik 4.7, a z trzeciej 2.35. W rzeczywistości absolwent na przykład fizyki ma niewielkie szanse na zakwalifikowanie się na owy kierunek, pomimo tego, że wszystkie kierunki znajdują się w jednym obszarze nauk. Podsumowując, należy stanąć na stanowisku, że władze poszczególnych Wydziałów powinny zrezygnować z takiego sposobu różnicowania kandydatów, zapewniając im możliwe jednakowe szanse na rozpoczęcie studiów. Jest rzeczą znamienną, że profil kształcenia na studiach II stopnia powinien być uzupełnieniem wiedzy i umiejętności nabywanych w poprzednim etapie edukacji na poziomie szkolnictwa wyższego. W naszej opinii, niedopuszczalna jest sytuacja, kiedy to profil kształcenia na studiach II stopnia w znacznym zakresie rozmija się z ofertą programową właśnie ukończonych studiów. Niestety, obecny system rekrutacji stwarza takie możliwości. Trzeba podkreślić z całą mocą, iż nie jest to sprzeczne z ideą procesu bolońskiego, lecz stanowi

jego

nieracjonalną

realizację.

Mobilność

studencka

nie

oznacza

braku

konsekwentnego uzupełniania swoich umiejętności i beztroskiej zmiany obranych celów edukacyjnych lub zawodowych. Godna uwagi jest koncepcja stosowana w procedurze na studia II stopnia na niektórych Uniwersytetach, polegająca na zarezerwowaniu pewnej puli miejsc na studiach II stopnia dla najlepszych studentów macierzystej Uczelni. Po pierwsze, taki zabieg pozwala na zatrzymanie studentów wykazujących szeroką wiedzę w murach Szkoły Wyższej, dzięki


której te osiągnięcia stały się możliwe. Po wtóre, wspomniane uregulowanie w znaczący sposób zwiększa motywację społeczności studenckiej do ambitnego realizowania wymagań edukacyjnych, osiągania jak najlepszych wyników. Dla przykładu, na przytoczenie zasługuje §1 ust. 5 i 6 uchwały Senatu Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie nr 15/2012 z dnia 21 maja 2012 roku w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok stacjonarnych i niestacjonarnych studiów drugiego stopnia w roku akademickim 2013/2014, stanowiący, że 30% limitu na poszczególne kierunki studiów drugiego stopnia jest zarezerwowane dla absolwentów studiów I stopnia Uniwersytetu. Kryterium klasyfikacji w ramach wymienionej powyżej części limitu pozostaje średnia ocen – wymierna przeciętna określająca kompleksowy wkład studenta w realizację programu kształcenia. Podobna procedura stosowana jest m.in. w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Konkludując, zmiany w zasadach rekrutacji na studia II stopnia są nieodzowne. Zasadniczą sprawą jest stworzenie wymiernych, sprawiedliwych, racjonalnych, złożonych kryteriów rekrutacji. Najlepszą drogę do realizacji tych rozwiązań wyznaczają: zwiększenie częstotliwości występowania testu kwalifikacyjnego lub egzaminów pisemnych jako kryteriów rekrutacyjnych; postulat, by rekrutacja odbywała się co najmniej na podstawie dwóch

kryteriów

(najbardziej

uzasadnione:

średnia

ocen,

a

także

wynik

testu

kwalifikacyjnego/egzamin pisemny lub rozmowa kwalifikacyjna); wymaganie, by rekrutacja następowała z tego samego, bądź analogicznych obszarów wiedzy wyznaczanych przez ukończony kierunek kandydata; rozważenie kwestii automatycznego przyjmowania najlepszych studentów macierzystej Uczelni. Reasumując powyższe rozważania, należy podkreślić, że postulowane zmiany, stanowią nieodłączną część racjonalizacji procesu rekrutacji, rozwijania jakości kształcenia, a także niwelowania nieukierunkowanych wyborów przez absolwentów aplikujących na studia.


Z poważaniem. Tomasz Kocoł Wiceprzewodniczący Samorządu Studentów UJ

Otrzymują: 1. prof. dr hab. Andrzej Mania Prorektor UJ ds. dydaktyki; 2. a/a


Opinia Samorządu Studentów UJ dotycząca kryteriów rekrutacji na studia 2 stopnia.