Issuu on Google+

Met extr aandach a t voor:

N 26 september 2013

de proef足 tuinen

ieuwsbrief Samenwerkingverband Zuid


INHOUD Het Leslokaal Dit keer het Ouder- en Kindcentrum De voorzitter vertelt Over de impact van de proeftuinen Op pad ‘Praktijk bepaalt koers van de proeftuinen’ School in beeld Dit keer de Burght Tip ‘Om het kind’ de plannen van de gemeente Agenda Alle activiteiten van 27 september t/m 28 november

Het samenwerkingsverband maakt de nieuwsbrief om iedereen op de hoogte te houden van de activiteiten. Daarnaast wil het samenwerkingsverband via de nieuwsbrief alle scholen nog meer bij de ontwikkelingen betrekken. Ideeën voor het magazine, commentaar op de nieuwsbrief of zelf kopij insturen? E-mail de redactie via e.lugthart@oog.nl.

COLOFON Coördinator Emmy Lugthart Redactie Lise-Lotte Kerkhof Ontwerp Roquefort Ontwerpers

2


Het leslokaal Onze lens is op zoek naar de praktijk van Passend onderwijs. Heeft u een geschikte rekenmethode voor kinderen met rekenproblemen, een handige klassenopstelling voor gedifferentieerd lesgeven of een ander voorbeeld van Passend onderwijs in of rondom uw leslokaal? E-mail dan de redactie en wie weet staat uw klas de volgende keer in ‘Het leslokaal’.

Het Ouder- en Kindcentrum (OKC) is er voor alle vragen rondom gezondheidszorg, opvoeden en opgroeien. In het OKC werken verschillende organisaties samen, waaronder de GGD, de stadsdelen en IJsterk- Het Pedagogium. In het kader van de transitie jeugdzorg bekijken de betrokkenen in de proeftuinen in stadsdeel Centrum en Zuid hoe de OKC’s kunnen doorgroeien naar ouder- en kindteams. 3


De voorzitter van het samenwerkings­ verband (swv) is Peter Bovelander. Peter is al een aantal jaren de voor­zitter van ons swv, daarnaast is hij voorzitter van het stedelijk samenwerkings­ verband. Onlangs nam hij afscheid als plaatsvervangend algemeen directeur van Openbaar Onderwijs aan de Amstel.

DE VOORZITTER VERTELT

Valt er wat te proeven in de proeftuin? Op dit moment starten in verschillende delen van Amsterdam experimenten waarbij er samengewerkt wordt tussen het onderwijs en de jeugdzorg. In deze ‘proeftuinen’ gaat het om het versterken van de ondersteuning ‘in de eerste lijn’. Daarnaast gaat het om een betere afstemming tussen de diverse ondersteuners rondom de gezinnen en de scholen. Dit moet leiden tot een versterking van de preventie: door het klein houden van problemen en het snel kunnen invliegen van deskundige ondersteuning. Negatief gezegd; de bureaucratie en versnippering moeten we terugdringen. Het idee is dat dit mede bereikt kan worden door het werken met enerzijds ouder- en kindadviseurs ter ondersteuning van de gezinssituatie en met onderwijsadviseurs ter ondersteuning van de situatie in de school. Ook de adequate afstemming en samenwerking tussen de adviseurs en de intern begeleider vormt een belangrijk onderdeel van de proeftuin. In principe ontstaan er zo rondom de school en de bijbehorende gezinnen overzichtelijke teams van breed inzetbare deskundige ondersteuners die snel ter plekke een bijdrage leveren aan het wegnemen van belemmeringen of alternatieven vinden voor vastgelopen situaties. Deze proeftuinen staan echter op wat gespannen voet met het hoge tempo waarin het ministerie zowel de nieuwe structuur voor passend onderwijs als ook die van de jeugdzorg wil doorvoeren.

4

Dit heeft consequenties voor de in te voeren stadsbrede structuur als ook voor de werkwijze in de proeftuinen. De structuur van het nieuwe samenwerkingsverband en van de gedecentraliseerde jeugdzorg zal bij de start daarom onvermijdelijk het karakter van een ‘casco’ hebben. Veel zal nog nader moeten worden ingevuld, bijgesteld en verder worden ontwikkeld. We hebben immers nog geen ervaringen opgedaan om ook de details helemaal juist te krijgen. Dat betekent dat de ervaringen van de proeftuinen in eerste instantie er op gericht moeten zijn om helder te krijgen of we ‘op de goede weg’ zijn. Vervolgens zal deze ‘ontwikkelende werkwijze’ ook na de invoering van de startstructuur moeten worden doorgezet. De vorm en inhoud van het samenwerken en het afstemmen in en rondom de school en de buurt zal bepalend zijn voor het slagen van beide operaties. De samenwerking in de proeftuin zal binnen de globale centrale kaders in elke buurt of regio weer een eigen vorm kunnen gaan aannemen. Het belangrijkste van de proeftuinen is dan ook dat we snel een start maken met het gezamenlijke ontwikkelingsproces en dat we op basis van de ervaringen iedere keer de vormgeving bijstellen. In het diepe springen dus! En al zwemmend de juiste koers en tempo bepalen. Peter Bovelander Voorzitter samenwerkingsverband Zuid


Op pad

Foto: intern begeleider Sandra en directeur Eric van de Theo Thijssenschool.

“Praktijk bepaalt koers van de proeftuinen” Proeftuinen? Een onderwijsadviseur aan de ­onderwijskant en een ouder- en kind­adviseur aan de gezinskant treden in de proeftuin op als integrale regisseurs van alle onder­ steunings­activiteiten. De hulp­vraag van school en thuis worden zo opge­pakt dat het onder­steunings­­ proces thuis en op school samen­ hang en tempo krijgt. Elke school heeft als aanspreek­­punt een vaste onderwijs­adviseur en een vaste ouder- en kindadviseur. Het doel van de proeftuinen is het oefenen met de nieuwe stelsels jeugdzorg en passend onderwijs. De ambitie is om werkwijzen te o ­ ntwikkelen om kinderen in de toekomst sneller de juiste ondersteuning te kunnen geven.

De redactie neemt u mee naar plekken waar driftig wordt gewerkt aan nog beter onder­wijs. Voor deze nieuwsbrief gingen we op pad naar de proef­tuinen in de Pijp (Zuid) en de Jordaan (Centrum). Wij spraken onder meer met de intern begeleider, de ouder- en kindadviseur en directeur van de Theo Thijssenschool in de Jordaan en met de onderwijsadviseurs. Samen invulling en werkwijze ­ontdekken Directeur Eric Molenveld en intern begeleider Sandra Barendregt van de Theo Thijssenschool in de Jordaan: “We werken op dit moment ad hoc in de proeftuin. Er is voor onze proeftuin geen actieplan of een agenda met bepaalde ambities, ook hebben we nog geen vergadersysteem voor de afstemming tussen de verschillende adviseurs en de interne begeleiding en directie. We merken wel dat als we een verzoek hebben het effectief wordt opgepakt. En dat is volgens ons ook de bedoeling richting de toekomst. Een voorbeeld is de inzet vlak voor de zomer van Tanja onze

ouder- en kindadviseur. We hadden voor één van onze kleuters het reguliere overgangsadvies groep 3. De ouders twijfelden hier aan. Tanja ging het gesprek aan met de ouders. Uiteindelijk zijn we overeengekomen dat het kind nog een jaartje bleef kleuteren.” Hoewel het natuurlijk fijn is dat we er samen uitkwamen, kunnen dit soort vraagstukken wel ingewikkeld zijn voor de interne samenwerking. Je wilt als school natuurlijk niet dat een ouder- en kindadviseur bij een probleem ook tegenover je komt te staan. Tegelijkertijd weet je dat de ouder- en kindadviseur er juist moet zijn voor de gezinnen. De vraag is denk ik ook welk type zorg of 5


Foto: Onderwijsadviseurs Rieke en Simone.

ondersteuning opgepakt moet worden door de ouder- en kindadviseur. Hoe breed moeten we de zorgvraag typeren? Dat is nu natuurlijk nog niet zo duidelijk als dat bij het schoolmaatschappelijk werk wel was. We begrijpen dat pure jeugdzorgzaken bij de ouder- en kindadviseur liggen, maar ouders hebben natuurlijk soms brede opvoed- en opgroeivragen, waarbij school soms ook betrokken is. Zoals dus ook in het voorbeeld van onze kleuter. We moeten in de praktijk ontdekken welke precieze rol en taakverdeling het beste werkt.” Adviseurs in de proeftuinen De Theo Thijssen gaf ook aan te verwachten dat de onderwijsadviseur betrokken is bij de toewijzing naar het speciaal (basis)onderwijs of dit nu het voorkomen ervan is of juist het zorgen voor doorverwijzing. Maar of dat puur adviserend of voor een deel ook uitvoerend is, moeten we nog uitvinden met elkaar. Het initiatief laten we bij de onderwijsadviseur.” Onderwijsadviseur van de proeftuin in de Jordaan Rieke Polder: “Ik vind het heel belangrijk dat ik werk op basis van wat een school nodig heeft, maar wat in ieder geval bij mij ligt is het geven van advies rondom de onderwijsondersteuning van de school. Moet er bijvoorbeeld onderzocht worden of het beter is als een kind (tijdelijk) naar het speciaal (basis)onderwijs gaat of kunnen we het met andere ondersteuning in de eigen klas houden? En hoe is het geregeld met het terugkeerbeleid? Verder zie ik een aantal zaken op ons afkomen waar ik de regie in kan nemen. Denk aan de zorgplicht. Als een school het kind straks echt niet het beste onderwijs kan geven, dan wil ik ervoor zorgen dat de scholen samenwerken om het kind zo snel mogelijk een goede plek te geven. Ik moet natuurlijk ook efficiënt met mijn tijd omgaan. De vraag is of ik bij elk ZBO aanwezig moet zijn.” De afgelopen maanden Onderwijsadviseur Simone: “Ik kan zelf nog niet zo lang terugblikken op de proeftuin, ik ben pas vlak voor de zomer begonnen. Ik moet de scholen nog echt inhoudelijk leren kennen. Bij de zorgbreedteoverleggen (ZBO) in de Pijp ben ik wel al geweest en ik ben bezig met de afstemming met de ouder- en kindadviseurs die er zijn in de Pijp.” Rieke geeft aan dat ze met de scholen die meedoen aan de proeftuin nu een tussentijds vraaggesprek wil inplannen. “Wat was er de afgelopen maanden bevallen, wat zou je 6

anders willen, hoe kun je dat doen en hoe kunnen we je daarbij helpen? Dat zijn de vragen die ik wil bespreken met de scholen om zo te bepalen hoe we de komende maanden verder gaan.” Ook onze coördinator van het samenwerkingsverband Emmy Lugthart en Angela Habets, implementatiemanager transitie jeugdzorg en manager van de OKC’s Centrum, gaan langs alle scholen. Dit om hen te informeren over de uitbreiding van de proeftuin in het Centrum (red. alle twaalf scholen doen nu mee) en om terug te blikken op de opgedane ervaringen. Ouder- en kindadviseur Tanja van Zuilen: “Vanaf januari werk ik binnen de vijf scholen in het westelijk gedeelte van stadsdeel Centrum. Het betreft de Burght, Theo Thijssen, Aloysiusschool, de Eilanden en de 14de Montessori. Vijf heel verschillende scholen die elk hun eigen kenmerkende visie op onderwijs hebben, met elk een eigen zorgstructuur. Tijdens de kennismaking met de directeur en intern begeleider(s) heb ik afspraken gemaakt over mijn inzet binnen de school. Ik neem nu deel aan de ZBO’s, geef informatie en advies, zoek dingen uit, spreek met ouders, geef voorlichting en coach een kind. Ik heb het erg naar mijn zin, het werk is heel afwisselend en de samenwerking prettig. Ik ben als ouder- en kindadviseur een vertrouwenspersoon voor ouders die vragen of zorgen hebben over het opvoeden en opgroeien van hun kind(eren). Ik zoek naar oplossingen die het beste bij het kind of het gezin passen, zodat ze daarna weer zelfstandig verder kunnen. Leerkrachten en intern begeleiders kunnen mij inschakelen voor ondersteuning van kind en gezin voor zover het niet onderwijskundige of cognitieve vragen of problemen betreft. Ook kunnen zij mij vragen een themabijeenkomst of een oudercursus te geven op school of aanwezig te zijn bij de ouderavond. Wanneer het nodig is om zwaardere hulp in te zetten, dan kan ik dit – uiteraard – in samenspraak met ouders arrangeren of “invliegen’. Die hulp kan variëren van speltherapie of een sociale vaardigheidstraining tot de inzet van een kinderpsycholoog. Belangrijk is dat er maatwerk is en ouders tevreden zijn over de geboden ondersteuning.” Lessen? Sandra en Eric van de Theo Thijssen: “Ik denk dat we veel van de samenwerking kunnen leren. Ik denk dat we de komende tijd afspreken wat we minimaal willen bereiken. Misschien kan dit wel aan de hand van de casussen die tot nu toe hebben gespeeld. Wellicht dat Angela vanuit het Ouder- en Kindcentrum (OKC) dit proces straks begeleid, het OKC is als het goed is ook betrokken bij de evaluatie. Ook moeten we met elkaar goed opletten dat het voor ouders helder is wie waarvoor verantwoordelijk is. De proeftuin is niet het enige wat op onze school speelt, er is nog een gemeentelijke pilot, maar dan vanuit het VVE-beleid. Zo is er naast de ouder- en kindadviseur ook nog een oudercontactmedewerker is die spreekuren en themaochtenden houdt in de ouderkamer. Tanja: “Ik als ouder- en kindadviseur zal afstemming zoeken met andere contactpersonen, zoals de oudercontactmedewerkers binnen de voorscholen. De ouder- en kindadviseur op school is er voor alle ouders en kinderen, maar ook voor de leerkrachten. De inhoud van de functies is verschillend. De ouder- en kindadviseur is namelijk een brede generalist, die op de hoogte is van het brede terrein van opvoeden en opgroeien, terwijl andere contactpersonen vaak een apart onderdeel voor hun rekening nemen. We gaan zeker


een duidelijke samenwerking opzetten.” Simone: “Wat we denk ik ook nog beter kunnen doen, is het volgen van de eerste vragen of knelpunten in de klas of het gezin. Alleen als we er snel bij zijn en zoveel mogelijk preventief te werk gaan, zorgen dat problemen niet onnodig groter worden. Ik kan helpen door de onderwijsondersteuningsvragen of knelpunten goed te documenteren.” Rieke: “Het is ook van belang om te kijken welke expertise er op of rondom school al aanwezig is. Er is vaak al heel veel, bijvoorbeeld ook vanuit de ambulante begeleidingsdienst. Zij kunnen ook onderwijsarrangementen verzorgen.” En ambities Simone: “Wat ik vooral belangrijk vind, is werken vanuit de wens en behoefte van de scholen. Hoe zien zij concrete zaken als de verwijzing van een kind naar het speciaal (basis)onderwijs of als een school vanuit de nieuwe zorgplicht een kind wel een plek wil geven, maar het niet kan omdat de school niet de juiste hulp kan bieden. In de wijk moeten we dan zorgen dat het kind zo snel mogelijk een plek krijgt. We kunnen een school hier niet alleen mee laten tobben, we moeten samen zorgen voor voldoende plekken.” Simone legt uit dat er nu nog geen nieuwe

specifieke richtlijnen zijn voor de verwijzing naar het speciaal (basis)onderwijs, maar dat die er nog wel vanuit het nieuwe stedelijke samenwerkingsverband komen. “Wij kunnen nu ontdekken wat belangrijk is. Er mag geen sprake zijn van willekeur, maar er moet wel ruimte blijven voor de context. In deze situatie voor dit kind, werkt het nu niet hier op school. School, ouders en de adviseurs moeten samen de juiste afweging maken. Ik wil vooral zorgen dat als een verwijzing nodig is dat dit sneller gaat, dat we nadenken over terugkeerbeleid als de verwijzing bijvoorbeeld maar 1 jaar behelst.” Simone en Tanja geven beiden aan: “Het is zinvol om op een efficiënte manier te documenteren wat er vanuit handelingsgericht observeren en werken gebeurt. Dat geeft inzicht in het handelen.” Rieke: “Ik zou heel tevreden zijn als er in de wijk steeds meer in afstemming met de school gebeurt, als we met elkaar reflectief te werk gaan om samen met ouders tijdig de juiste weg vinden. Het zou goed zijn als scholen ook de rust nemen om te reflecteren: hoe gaat het met de leerling na het invoeren van de nieuwe aanpak? Wat gaat er goed, wat moet er anders en wie pakt dit op? Als we zorgen dat we voor het ZBO al de juiste aanpak hebben, dan heeft iedereen er voordeel van. En daar gaat het uiteindelijk om.”

SCHOOL IN BEELD De scholen in het samenwerkingsverband zien er erg verschillend uit. Logisch, want de ene school ligt middenin de stad aan de gracht, terwijl de andere school nabij een weiland ligt. Om een beeld te krijgen van onze prachtige scholen laten we elke keer een andere school zien. Dit keer de Burght.

De Burght heeft meerdere vestigingen, maar het hoofdgebouw zit middenin het centrum op de Herengracht. De school is op het eerste gezicht bijna niet te zien, het zit verscholen in een pand midden tussen de andere grachtenpanden. De Burght participeert ook binnen de proeftuin Centrum. 7


TIP De leukste boeken, de nieuwste magazines en beste websites? Houd elkaar op de hoogte en geef uw tip door aan de redactie. Dit keer ‘Om het kind’: de titel van de hoofdlijnen van het nieuwe stelsel jeugdzorg, waarbij ook de relatie met passend onderwijs wordt beschreven en de proeftuinen worden uitgelegd.

‘Om het kind’ De zorg voor de jeugd gebeurt in 2015 straks vanuit de gemeente. De jeugd­zorg, jeugd­bescherming, jeugd­ reclassering, jeugd-GGZ, jeugd met een licht verstandelijke beperking en de AWBZ-functies voor b ­ egeleiding en kortdurend verblijf worden ­gedecentraliseerd naar de gemeenten. Tegelijkertijd gaat de nieuwe wet ­passend onderwijs op 1 augustus 2014 van kracht. De gemeente is druk bezig met de voorbereidingen, zo besprak het College van Burgemeester en Wet­houders (B&W) op 19 maart het koersbesluit ‘Om het kind’. Dit besluit bevat op hoofdlijnen de inrichting van het nieuwe jeugdstelsel. Tegelijkertijd stelde het College het ­programma ‘Om het kind 2013 – 2014’ en de bijhorende risicorapportage vast. De gemeenteraad heeft het koers­ besluit op 15 mei jl. met algemene stemmen aanvaard. In de plannen staan de uitgangspunten en ambities voor het nieuwe jeugdzorgstelsel.

Hoewel de nadruk ligt op jeugdzorg wordt ook de relatie tussen jeugdzorg en passend onderwijs beschreven. De belangrijkste uitgangspunten zijn: - Ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en eigen kracht - Kleine problemen blijven klein - Snel effectieve hulp in de vertrouwde ­omgeving In de proeftuinen doen we ervaring op met de vernieuwde elementen uit dit zogeheten Koersbesluit.

Meer weten over de ­veranderingen omtrent de jeugdzorg en de achter­grond van het instellen van de proef­­­tuinen? Kijk dan op www.amsterdam.nl/omhetkind, en neem een abonnement op de n ­ ieuwsbrief. Ook kunt u de ­gemeente hierover op Twitter volgen, via @jeugd020.

AGENDA Voor de komende periode staan de volgende overleggen op de agenda: Wijkgericht werken

Dinsdag 17 september Dinsdag 24 september Donderdag 26 september Donderdag 17 oktober Donderdag 14 november Dinsdag 26 november

Hoofddorpplein Pijp / Rivierenbuurt Apollobuurt/Museumkwartier Centrum oost en west Buitenveldert Hoofddorpplein

09.00 – 11.00 uur Elout 09.00 – 11.00 uur Dongeschool 09.00 – 12.00 uur Nicolaas Maes 09.00 – 12.00 uur volgt nog 09.00 – 11.00 uur St. Jozef 09.00 – 11.00 uur De Tweede Openluchtschool

13.00 – 15.00 uur 13.00 – 15.00 uur

OOG Onderwijs en Jeugd OOG Onderwijs en Jeugd

Dinsdag 15 oktober

13.00 – 15.00 uur

OOG Onderwijs en Jeugd

14.00 – 16.00 uur 10.00 – 11.30 uur

OOG Onderwijs en Jeugd OOG Onderwijs en Jeugd

09.00 – 11.00 uur 09.00 – 11.00 uur

OOG Onderwijs en Jeugd OOG Onderwijs en Jeugd

09.15 – 11.00 uur 11.00 – 12.45 uur

OOG Onderwijs en Jeugd OOG Onderwijs en Jeugd

Kerngroep

Maandag 30 september Maandag 25 november SBO overleg

Dagelijks bestuur

Donderdag 10 september Dinsdag 12 november Besturenoverleg

Donderdag 26 september Donderdag 28 november Onderwijsadviseurs

Donderdag 10 oktober Donderdag 28 november

8


Nieuwsbrief zuid - 26 september 2013