Page 1


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

3

$wüj·T dü÷∫ø£ á dæìe÷≈£î V”≤s√ mes¡T?

6˝À X¯+ø£sY e÷CÒ{Ï` 98 66 44 66 99

yÓT]ùd <ä+‘ê\ ø√dü+

41˝À uÛ≤s¡‹` 98484 47039

Ä\à{Ϻ m‘·TÔ ô|+∫ Ä+Á<ÛäqT eTT+∫...

37˝À mdt.|ü˙ïsY ôd\«+` 97002 55855

Áù|eT ø£ì|æ+#·ì ø±<ä˝Ÿ

60˝À dæ. qs¡dæ+Vü‰sêe⁄` 93467 74294

$TdüºØ>± e÷]q eTs¡D≤\T

49˝À _.\ø°åà|ü‹ ` 98665 13995

á H=|ü⁄Œ\ô|’ nÁX¯<ä∆ e<äT›

45˝À mHé$ sêC≤ `93463 28561


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

4

‘Ó\T>∑T e÷dü|üÁ‹ø£

dü\Vü‰

N|òt m&ç≥sY

X¯+ø£sY e÷CÒ{Ï

ndæôdº+{Ÿ m&ç≥sY C≤õ‘·

98 66 44 66 99

dü\Vü‰ ãè+<ä+

SALAHA Head Office, 1-1-336/23/B, Chikkad Pally, Hyderabad-20 Ph: 040-27616699

m&ç{À]j·T˝Ÿ n&É«sTT»sY düuŸ m&ç≥sY Ç+≥s¡÷«´dt Á|ü‘˚´ø£ Á|ü‹ì~Û

dæ.qs¡dæ+Vü‰sêe⁄ _. \ø°åà|ü‹ ¬s&ç¶ Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ¬s&ç¶ mHé$.sêC≤

|ü˙ïsY ôd\«+ uÛ≤s¡‹ e÷CÒ{Ï Vü≤]ø£èwüí ø√¬s|ü⁄ lVü≤] dæôV≤#Y.sêeTø£èwüí X¯s¡à

($˝Òø£]) (s¡#·sTT‘·) ($X‚¢wüD) (Á|ü‘˚´ø£ Á|ü‹ì~Û) (sê»ø°j·T $X‚¢wüD)

BRANCH

e÷¬sÿ{Ï+>¥

7-65/B, 1st cross

Äq+<é @C…˙‡dt

Subbareddy Nagar, Akkarampally,Tirupati Mobile: 9700255855

|ü_¢πøwüHé ø£q‡˝…º+{Ÿ

98484 28516

¬ø.s¡|òüTTsêeTsêE 98493 50555

˝Ò ne⁄{Ÿ &çC…’ì+>¥ C≤õ‘· ÁøÏj˚TwüHé‡ ÁøÏj˚T{Ïyé ˝…’Hé‡

Edited, Printed, Published and owned by M.Bheem Shankar, Printed at Varnamala Graphics,1-8-213, Chikkadapally, Hyderabad. A.P. Published at 1-1-336/23/B, Chikkadpally, Hyderabad - 500020. Editor: M.Bheem Shankar. E-MAIL: views@salaha.co.in, salaha.monthly@gmail.com, www.salaha.co.in


dü\Vü‰

5

&çôd+ãsY 13


dü\Vü‰

6

&çôd+ãsY 13

á dæìe÷≈£î V”≤s√ mes¡T? #˚‘·ø±ì yêfi¯¢+‘ê ø±&ç ~+#˚XÊs¡T. eTπs{Ï ùd‘êÔ+ n+≥THêïs¡T. $uÛÑ»qqT e´‹πsøÏdüTÔHêï zfÒ‘êÔ+ düπs, @{Ï ø±uÀ‘êB? n+≥THêïs¡T. ø±˙ j·÷e‘·TÔ C≤‹ n+‘˚ ìØ«s¡´+ nsTTb˛sTT+<äì nqTø√e&É+ bıs¡bÕ≥T, ÁuÛÑeT, ‘·|ü⁄Œ, H˚s¡+. düyÓTÆø£´ sêÁwüº ø±+ø£åqT ã\+>± Á|ü‹_+_düTÔqï yês¡T Ç+ø± $T–˝Ò ñHêïs¡T. $uÛÑ»q ‘·TbÕqTqT Ä|ü⁄‘ê... Ä≥+u≤+ãTqT eT[¢kÕÔ n+≥Tqï eTTK´eT+Á‹ øÏs¡DY, sêC≤´+>∑ n]ºø£˝Ÿ 3 düe]+#·&É+, Ä Á|üø±s¡+ $uÛÑ»q »s¡>±\q&É+ <ë«sê ‘Ó\+>±D≈£î >∑+&çø=≥º>∑\+ nqT≈£î+≥Tqï »>∑Hé, ô|’øÏ mìï e÷≥\T #ÓãT‘·THêï uÛ≤»bÕ‘√ »‘·ø£{Ϻ ø±+Á¬>dt m˝≤ ‘Ó\+>±D Ç∫ÃHê, <ëìï yês¡T n&ÉT¶≈£îH˚˝≤ #·÷&Ü\ì ø√s¡T≈£î+≥Tqï #·+Á<äu≤ãT. ndü© sê»ø°j·T Hêj·T≈£î˝Ò #˚‘·ø±ì yêfi¯ó¢. e÷ ñ<√´>∑T\ dü‘êÔ #ê≥T‘ê+.. düyÓTÆø£´+>± ñ+#·T‘ê+ n+≥÷ düyÓTà |ü<∏ä+˝À ñqï nXÀø˘u≤ãT Ç˝≤+{Ï yês¡T nH˚≈£î\T ñHêïs¡T. Ç+ø± düyÓTÆø£´ »|üy˚T #˚düTÔHêïs¡T. m{§Nà njÓ÷eTj·T+˝À |ü&çb˛‘·Tqï~ Á|ü»˝Ò. yê‘êes¡D+ #·÷ùdÔ N*ø£ nìyês¡´+ nqï≥T¢ ø£ì|æk˛Ô+~. H˚‘êes¡D+ #·÷düTÔ+fÒ s¡ø£s¡ø±\ uÛÑj·÷\T, ÄX¯\T yÓ\T¢yÓ‘·TÔ‘·THêïsTT. ø±˙ M]˝À ndü˝…’q V”≤s√ ñHêï&Ü? ø£˙dü+ 2014 mìïø£˝À>± $uÛÑ»q Ä>∑&É+ kÕ<Ûä´e÷? ˝Òø£ á&É eT>±&ÉT ˝ÒÁ&Ü ãTJ® nì dü]ô|≥Tºø√yê*‡+<˚Hê?

|üHÓï+&√ Ø˝Ÿ q&ÉTdüTÔqï~ Ç|ü⁄Œ&ÉT Çø£ XÊdüqdüuÛÑ, ˝Àø˘düuÛÑ˝À¢ #·s¡Ã\T, z{Ï+>¥ s¡÷|ü+˝À j·÷+{° ø£¢sTTe÷ø˘‡ Ä ‘·sê«‘· sêÁwüº+ @sêŒ≥T nH˚ ø£¢sTTe÷ø˘‡ e÷Á‘·y˚T ô|+&ç+>∑T˝À ñHêïsTT. eT] ø=ìï yêsê˝À¢ dæìe÷ Á|ü<äs¡Ùq |üPs¡ÔsTTb˛sTT... X¯óuÛÑ+ ø±s¡T¶ |ü&çb˛‘·T+~. dæìe÷ m˝≤ ñHêï düπs, dæìe÷ @ CÀq\Y≈£î #Ó+~q<Ó’Hê, $cÕ<äyÓTÆHê, düTU≤+‘·äyÓTÆHê, ndü\T düôdŒH釽À ñHêï ≈£L&Ü ∫es√¢ |ü&˚ ø±s¡T¶qT e÷Á‘·+ X¯óuÛÑ+ ø±s¡T¶ nHê*‡+<˚. Ä yÓ+≥H˚ Ç+‘· ùd|ü⁄ dæìe÷˝À ø±yÓT&ûì Äq+~+∫q yêfi¯S¢, j·÷ø£¸Hé m|æk˛&金√ s¡+õ*¢q yês¡÷, myÓ÷wüq˝Ÿ d”q¢≈£î ø£˙ïfi¯ó¢ ô|≥Tº≈£îqï yês¡÷ n+<äs¡÷ HÓeTs¡T y˚düT≈£î+≥÷, eTT≈£îÿ\T N<äT≈£î+≥÷ ‘·eT ‘·eT Çfi¯¢≈£î yÓ[¢b˛yê*‡+<˚. eT<Ûä´˝À ˇø£ dæìe÷≈£î e#êÃ+ #·÷XÊ+ b˛‘·THêï+. á uÛ≤yêy˚X¯+ ~–b˛j·÷ø£ eT]+πøMT $T–* ñ+&É<äT. J$‘ê\˙ï j·T<∏ë$~Û>± kÕ–b˛‘·T+{≤sTT. ø±˙ N˝ÒÃyê]øÏ eTT#·Ã≥ n<˚ Ø‹>± ñ+&=#·Tà >±˙.. nqTuÛÑ$+#˚ yê]øÏ, $\|æ+#˚yê]øÏ, Äs¡ÔHê<ë\‘√ |ü\e]+#˚ yê]øÏ, n˝≤+{Ï nH˚ø£ eT+~øÏ sêÁwüº $uÛÑ»q nH˚~ n+‘· dæ+|ü⁄˝Ÿ n+X¯+ ø±<˚. dæìe÷˝≤>± rdæbÕπsj·T <ä>∑Z n+X¯+ ø±<äT >∑qTø£H˚, yê]+ø± ÄX¯>± m<äTs¡T#·÷düTÔHêïs¡T. ø±ø±b˛‘˚ n+<ä] ø√s=ø£ ˇø£ÿfÒ. 2014 mìïø£˝À¢>± sêÁwüº+ $&çb˛‘·T+<ë. $&çb˛<ë nH˚~ ‘Ó\TdüTø√yê\ì.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

7

eTs√ Hê\T>∑T HÓ\\bÕ≥T $uÛÑ»q Äù|ùdÔ Ç+ø£ sêÁwüº+ m|üŒ{Ïø° $&çb˛<äì düyÓTÆø£´yê<äT\T >∑{Ϻ>± qeTTà‘·THêïs¡T. n<˚ Ø‹q á mìïø£˝À¢|ü⁄ ‘Ó\+>±D sê≈£î+&Ü eT¬s|üŒ{Ïø° sê<äì y˚sêŒ≥T yê<äT\T #ÓãT‘·THêïs¡T. á qeTàø±\qT n&ɶ+ ô|≥Tº≈£îì ø±+Á¬>dt bÕغ |òü⁄{Ÿu≤˝Ÿ, yê©u≤˝Ÿ Ä&ÉT≈£î+{À+~. m+‘·ùd|üsTTHê u≤˝ŸqT ‘·q ø√s¡Tº˝ÀH˚ ñ+#·T≈£îì Ä&ÉTø√e&É+ ø±+Á¬>dt HÓ’»+. ‘Ó\T>∑T dæìe÷˝À¢ ªªeTq ø£cÕº\T ‘=\–+#·&ÜìøÏ me&√ ˇø£&ÉT ekÕÔ&ÉT..<˚e⁄&ÉT mø£ÿ&√ ˇø£#√≥ |ü⁄{Ϻ+#˚ ñ+{≤&ÉT.µµ nH˚ &Ó’˝≤>¥ sê>±H˚ V”≤s√>±s¡T m+Á{° Ç∫Ãq≥T¢>±. Ç|ü⁄Œ&ÉT @ V”≤s√ nsTTHê ekÕÔ&˚yÓ÷ nì #·÷düTÔHêïs¡T. e#˚Ãyêfi¯ó¢ ˝Òø£b˛sTTHê, ñ+&˚yêfi¯¢˝ÀH˚ mes¡T ‘·eTqT ‘êeTT V”≤s√>± ìs¡÷|æ+#·T≈£î+{≤ s√qì Áù|ø£å≈£î\T m<äTs¡T#·÷düTÔHêïs¡T. sêÁwüº $uÛÑ»qqT düŒwüº+>± n&ÉT¶≈£îì ‘·<ë«sê düyÓTÆø£´ V”≤s√>± ìs¡÷|æ+#·T≈£îH˚ neø±XÊ\T Ç+ø± ø=+<ä]øÏ $T–*ñHêïsTT. yês¡T ‘·eTqT ‘êeTT Á|üPyé #˚düTø√e&ÜìøÏ n˝≤+{Ï neø±X¯+ #ê˝≤ _Ûqï+>± ñ+~. m˝≤>∑+fÒ, V”≤s√\T>± ìs¡÷|æ+#·Tø√e&ÜìøÏ ÄX¯|ü&ÉT‘·Tqï Hêj·T≈£î\T ø=+<äs¡THêïs¡T. nsTT‘˚ Ä|ü>∑\ neø±X¯+ e÷Á‘·+ ˇø£] ‘·sê«‘· ˇø£]øÏ sêuÀ‘·Tqï~. n+fÒ @<äX¯˝À Ä–b˛sTT+~ nH˚ <ëìï ã{Ϻ, Á¬ø&ç{Ÿ #ê˝≤ düŒwüº+>± yê]πø <ä≈£îÿ‘·T+~. n+‘˚ ‘·|üŒ Ä–b˛>±H˚ e÷ e˝Ò¢ Ä–b˛sTT+~ nì Á|ü‹ ˇø£ÿs¡÷ ≥eTT≈£î y˚düTø√e&ÜìøÏ á e´eVü‰s¡+˝À neø±X¯+ ˝Ò<äT. n<Ó˝≤>√ me] neø±XÊ\T m˝≤ ñHêïjÓ÷ me] düeTs¡ú‘·\T, dü+uÛ≤e´‘·\T m˝≤ ñHêïjÓ÷ #·÷<ë›+.

øÏs¡DY: e÷≥\T m≈£îÿe... #ÛêqT‡\T ‘·≈£îÿe sêÁwüº $uÛÑ»q m{Ϻ |ü]dæú‘·T˝À¢q÷ Ä>∑T‘·T+~ nH˚ qeTàø£+ @ ø=+<ä]øÏ nsTTHê ñ+fÒ >∑qTø£, <ëìøÏ dü+ã+~Û+∫q ‘=* neø±X¯+ e÷Á‘·+ eTTK´eT+Á‹ øÏs¡DY≈£îe÷sY ¬s&ç¶øÏ <äø£ÿuÀ‘√+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT _\T¢ πø_HÓ{Ÿ ÄyÓ÷<ä+ bı+~q~. sêÁwüº|ü‹ e<ä›≈£î _\T¢ yÓ[¢b˛sTT+~. Çø£ XÊdüqdüuÛÑ˝À #·s¡Ã ø√dü+ _\T¢ sêÁwüº nôd+;¢øÏ sêyê*‡ ñ+~. ¬s+&√ yês¡+ ‘·sê«‘· edüTÔ+<äì nqT≈£î+≥THêïs¡T. m+‘· ‘·≈£îÿe nsTTHê ø£˙dü+ |ü~ s√E\ e´e~Û ÇkÕÔs¡H˚~ n+#·Hê. @~ m˝≤ ñHêï &çôd+ãsY 12 qT+∫ XÊdüqdüuÛÑ düe÷y˚XÊ\T yÓTT<ä\e⁄‘·THêïsTT. á H˚|ü<∏ä´+˝À _\T¢ #·s¡Ã≈£î e∫Ãq H˚|ü<∏ä´+˝À mes¡÷ }Væ≤+#·ì Ø‹˝À _\T¢ Äπ>kÕúsTT˝À s¡>∑&É düèwæºùdÔ >∑qTø£ Ä Á¬ø&ç{Ÿ øÏs¡DY≈£î <ä≈£îÿ‘·T+~. ìC≤ìøÏ XÊdüqdüuÛÑ˝À d”e÷+Á<Ûä≈£î #Ó+~q nìï bÕغ\ Á|ü‹ì<ÛäT\T $uÛÑ»q≈£î e´‹πsø£+>±H˚ >∑fi¯+ $|æŒ ‘·eT eTqT>∑&É ø√dü+ ‘·|üq |ü&˚ neø±X¯+ ñ+~. nsTT‘˚ Á|üdüTÔ‘·+ »s¡T>∑T‘·Tqï Á|ü#ês¡+ Á|üø±s¡+ XÊdüqdüuÛÑ˝À

düTBs¡È Á|üdü+>∑+ ‘·sê«‘· |ü<ä$øÏ sêJHêe÷ e+{Ï #·s¡´\≈£î eTTK´eT+Á‹ dæ<ä∆yÓTÆ‘˚ >∑qTø£ Äj·Tq≈£î V”≤s√ Á¬ø&ç{Ÿ <ä≈£îÿ‘·T+~. XÊdüqdüuÛÑ s¡<äT› n+‘· düT\uÛÑ+ ø±ø£b˛e#·Tà >±˙, Äj·Tq ø√≥Ø myÓTà˝Ò´\T me¬s’Hê ñ+fÒ >∑qTø£, yês¡+‘ê ˇπøkÕ] sêJHêe÷\T #˚dæ, ø±düÔ s¡uÛÑdü #˚j·Te#·TÃ. bÕ\ø£|üøå±ìï N*à ‘êeTT ø=‘·Ô bÕغ @sêŒ≥T #˚düTÔqï≥T¢>± Á|üø£{ÏùdÔ >∑qTø£ $uÛÑ»q _\T¢ MT<ä #·s¡Ã˝À¢ C≤|ü´+ ‘·|üŒ<äT. n+<äs¡÷ ø√s¡T≈£î+≥Tqï≥T¢>± 2014 mìïø£˝À¢>± sêÁwüº+ ¬s+&ÉT eTTø£ÿ\T ø±≈£î+&Ü Ä|æq≥T¢ ne⁄‘·T+~. H˚qT eTTK´eT+Á‹>± ñqï+‘·es¡≈£î sêÁwüº+ $&çb˛<äT n+≥÷ Á|ü»\≈£î |ü<˚ |ü<˚ #ÓãT‘·Tqï øÏs¡DY≈£îe÷sY ¬s&ç¶ Ä|üì #˚j·T>∑*–q e´øÏÔ>± V”≤s√>± mìïø£\≈£î yÓ[¢b˛e#·TÃ.

»>∑Hé : dües¡D ù|s¡T‘√ dü+#·\q+ #˚ùdj·÷\ì ‘Ó\+>±D _\T¢ nH˚~ m≥÷ XÊdüqdüuÛÑ n+#Ó <ë{Ï bÕs¡¢yÓT+{Ÿ es¡≈£î sêe&É+ nH˚~ >±´s¡+{°. n+<äTπø »>∑Hé≈£î ¬s+&√


dü\Vü‰

8

&çôd+ãsY 13

Ä]ºø£˝Ÿ 3 Ç#˚à $düÔè‘ê~Ûø±sê\T me«]ø° ÄyÓ÷<äjÓ÷>∑´yÓTÆq$ ø±<äT >∑qTø£, <ëì dües¡D >∑T]+∫ eTT+<äT>± #·s¡Ã »]–‘˚ Á|üuÛÑT‘·«+ M–b˛ø£ ‘·|üŒ<äT. Çø£ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À ‘Ó\+>±D _\T¢ e∫ÃHê ≈£L&Ü <ëìøÏ eT÷&ç+≥ ¬s+&=+‘·T\ yÓTC≤]{° nìyês¡´+ ne⁄‘·T+~. n˝≤ nsTTq+‘· e÷Á‘êq ‘Ó+\>±D @sêŒ≥T |üP]Ô>± Ä–b˛‘·T+<äì #Ó|üŒ˝Ò+. m+<äTø£+fÒ, uÛ≤s¡rj·T »q‘ê bÕغ ≈£L&Ü ‘Ó\+>±D≈£î |üP]Ô eT<䛑·T ÇdüTÔqï H˚|ü<∏ä´+˝À _\T¢ HÓ>∑Ze#·Tà >±ø£. ø±˙ n~ sêÁwüº @sêŒ≥T˝À ¬s+&√ n+ø£+>± e÷s¡T‘·T+~. <äX¯˝À e÷Á‘·y˚T ‘·q V”≤s√sTTC≤ìï ìs¡÷|æ+#·T≈£îH˚ #ÛêqT‡+~. nsTT‘˚ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À ‘Ó\+>±D @sêŒ≥T _\T¢ ø£+fÒ eTT+<äT n˝≤+{Ï ìs¡íj·÷ìøÏ <ä÷≈£î&Ó’q #·s¡´\T rdüT≈£î+≥Tqï πø+Á<ä düsêÿs¡T≈£î n˝≤+{Ï n~Ûø±sê\qT <äK\T |üs¡TdüTÔqï Ä]ºø£˝Ÿ 3 MT<ä #·s¡ÃqT ‘Ós¡ô|’øÏ ‘˚yê\H˚~ Äj·Tq ø√]ø£. Ä]ºø£˝Ÿ 3 øÏ+<ä nH˚~ πø+Á<ëìøÏ dæ+|ü⁄˝Ÿ yÓTC≤]{°‘√H˚ $X¯è+K\, $|üØ‘·yÓTÆq ìs¡íj·÷\T rdüT≈£îH˚+<äT≈£î nqTeT‹+#˚ |ü]dæú‹ ø£ì|æk˛Ô+~ >∑qTø£. eTT+<äT>± <ëìï düe]+#ê\H˚ »>∑Hé &çe÷+&é. <ëì ø√düy˚T Äj·Tq <˚X¯ yê´|üÔ+>± nìï bÕغ\ yê]ì ø£\dæ n+<ä] @ø±_ÛÁbÕj·T+ kÕ~Û+#·&ÜìøÏ ≈£L&Ü Á|üj·T‹ïdüTÔHêïs¡T. Äj·Tq e÷≥\≈£î Äj·÷ bÕغ\ eT<䛑·T <äøÏÿ‘˚ >∑qTø£, ‘Ó\+>±D _\T¢ πø+Á<ä+ Á|üy˚X¯ô|{Ϻq|ü⁄Œ&ÉT, <ëì ø£+fÒ eTT+<äT Ä]ºø£˝Ÿ-3 MT<ä #·s¡Ã »s¡>±*‡+<˚qì Ç‘·s¡ bÕغ\T |ü≥Tºã&ç‘˚ >∑qTø£, n~ »>∑Hé $»j·T+ ne⁄‘·T+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT »>∑Hé V”≤s√ ne⁄‘ês¡T. Ä]ºø£˝Ÿ 3 Ç#˚à $düÔè‘ê~Ûø±sê\T me«]ø° ÄyÓ÷<äjÓ÷>∑´yÓTÆq$ ø±<äT >∑qTø£, <ëì dües¡D >∑T]+∫ eTT+<äT>± #·s¡Ã »]–‘˚ Á|üuÛÑT‘·«+ M–b˛ø£ ‘·|üŒ<äT. Çø£ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À ‘Ó\+>±D _\T¢ e∫ÃHê ≈£L&Ü <ëìøÏ eT÷&ç+≥ ¬s+&=+‘·T\ yÓTC≤]{° nìyês¡´+ ne⁄‘·T+~. n˝≤ nsTTq+‘· e÷Á‘êq ‘Ó+\>±D @sêŒ≥T |üP]Ô>± Ä–b˛‘·T+<äì #Ó|üŒ˝Ò+. m+<äTø£+fÒ, uÛ≤s¡rj·T »q‘ê bÕغ ≈£L&Ü ‘Ó\+>±D≈£î |üP]Ô eT<䛑·T ÇdüTÔqï H˚|ü<∏ä´+˝À _\T¢ HÓ>∑Ze#·Tà >±ø£. ø±˙ n~ sêÁwüº @sêŒ≥T˝À ¬s+&√ n+ø£+>± e÷s¡T‘·T+~. ‘=* n+ø£+˝À ‘·q |ü]~Û y˚Ts¡≈£î »>∑Hé dü+|üPs¡í+>±H˚ n&ÉT¶≈£îqï≥T¢ ne⁄‘·T+~. n+fÒ »>∑Hé #ÓãT‘·Tqï Ä]ºø£˝Ÿ dües¡D »]–‘˚ Äj·Tq ì»+>± <˚XÊìø£+‘ê V”≤s√ ne⁄‘ê&ÉT. nsTT‘˚ »>∑Hé á eT<Ûä´˝À dües¡D HÓ>∑Z&É+ dü+>∑‹ m˝≤


dü\Vü‰ ñHêï, Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº @sêŒ≥T dü+<äs¡“¤+>± πø+Á<ä+ $X¯è+ K\‘·≈£î <ës¡T\T rùd Ç˝≤+{Ï sêC≤´+>∑|ü⁄ neø£sê\ >∑T]+∫, düTBs¡ÈyÓTÆq Á|üdü+>∑+ #˚dæ, ‘·qqT V”≤s√>± ìs¡÷|æ+#·≈£îH˚˝≤, <˚X¯+ <äèwæºì Äø£]¸+#·&ÜìøÏ Á|üj·T‹ïkÕÔs¡qï~ >±´s¡+{°. sêÁwüº+ dü+>∑‹ m˝≤ ñHêï, ‘·qqT V”≤s√>± ÁbıC…≈£îº #˚düTø√e&É+ es¡≈£î, »>∑Hé Ç˝≤+{Ï ì]∆wüºyÓTÆq ôdÿ#Y‘√ eTT+<äT≈£î kÕ>∑T‘·Tqï≥T¢ ‘Ó\Tk˛Ô+~.

#·+Á<äu≤ãT: |üsêqïuÛÑT≈£îÿ V”≤s√sTT»+ Ç~ Äj·Tq d”e÷+Á<Ûä ‘Ó\+>±D ‘·q≈£î ¬s+&ÉT ø£fi¯ó¢ nHêï.. d”e÷+Á<Ûä yê] uÛÑj·÷\qT ìeè‹Ô #˚dæ ‘Ó\+>±D Ç#˚Ãj·T+&ç nì Á|üø£{Ï+∫Hê, yÓTT‘êÔìøÏ #·+Á<äu≤ãT eT~˝À Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î ‘êqT d”m+ ø±yê\qï ø√]πø ñqï<äì, Äj·Tq düyÓTÆø±´H˚ï ø√s¡T≈£î+≥THêïs¡ì »>∑yÓT]–q dü‘·´+. ô|’>± >∑‘·+˝À ;CÒ|” düsêÿs¡T ñqï|ü⁄Œ&ÉT yê] <ë«sê ‘Ó\+>±D &çe÷+&éqT ‘=øÏÿq #·]Á‘· Äj·Tq kı+‘·+. ‘·e÷cÕ @+≥+fÒ, ô|’øÏ ø£ì|æ+#·ø£b˛sTTHê Ç|ü⁄Œ&ÉT ≈£L&Ü ;CÒ|” <ë«sê ‘Ó\+>±D @s¡Œ&É≈£î+&Ü nH˚~ #·+Á<äu≤ãT ôdÿ#Y nì ø=+<ä] nqTe÷q+. Ä e÷≥ø=ùdÔ #·+Á<äu≤ãT≈£î #êqT‡ ø£∫Ñ·+>± eT÷&√<äX¯˝ÀH˚ edüTÔ+~. n+fÒ ‘=*<äX¯˝À øÏs¡DY, ¬s+&√ <äX¯˝À »>∑Hé ô|òsTT˝…’‘˚ e÷Á‘·y˚T #·+Á<äu≤ãT≈£î ‘·q V”≤s√sTT»+ #ê≥T≈£îH˚ #êqT‡ edüTÔ+~. ‘Ó\+>±D _\T¢ MT<ä ˝Àø˘düuÛÑ˝À z{Ï+>¥ es¡≈£î |ü]dæú‹ e#˚Ãdæ+<ä+fÒ, >∑qTø£, n|ü⁄Œ&ÉT #·+Á<äu≤ãT #·Áø£+ ‹ù|Œ neø±X¯+ ñ+~. ªªÇ|üŒ{Ïπø d”e÷+Á<ÛäT\ uÛÑj·÷*ï Ä+<√fi¯q*ï ≈£L&Ü |ü]wüÿ]+∫q ‘·s¡Tyê‘· e÷Á‘·y˚T $uÛÑ»q $wüj·T+˝À

&çôd+ãsY 13

9

eTT+<äT≈£î yÓfi≤¢*. ø±+Á¬>dt ‘·eT kÕ«s¡ú+ ø√dü+ m˝≤ |ü&ç‘˚ n˝≤ $uÛÑõkÕÔ+ n+fÒ y˚T+ düVü≤ø£]+#˚~ ˝Ò<äT nH˚ &Ó’˝≤>∑T\qT Äj·Tq uÒJ|” H√≥eTà≥ |ü*øÏ+#·&É+˝À ø£è‘·ø£è‘·T´\j·÷´s¡T. <ëìï ø£+{Ïq÷´ #˚sTT+∫ ;CÒ|” rÁe kÕúsTT˝À n&ɶ+ |ü&˚˝≤ #˚j·÷\qï~ #·+Á<äu≤ãT bÕ¢Hé. nsTT‘˚ |ü]$T‘· dü+K´˝À ˝Àø˘düuÛÑ düuÛÑT´\qT ø£*–q ñqï ‘êqT #˚j·T>∑*–+~ ‘·≈£îÿy˚ >∑qTø£. Äj·Tq ;CÒ|”ì ‘·q #˚‹˝À nÁdüÔ+˝≤>± yê&ÉTø√<ä\#·T≈£î+≥THêïs¡T. nsTT‘˚ á e´eVü‰s¡+˝À mø£ÿ&Ü ‘·q y˚*eTTÁ<ä\T ≈£L&Ü <=s¡≈£îÿ+&Ü Äj·Tq C≤Á>∑‘·Ô\T rdüT≈£î+≥THêïs¡T. Äj·Tq bÕ¢Hé Á|üø±s¡+, eT÷&√ <äX¯˝À ˝Àø˘düuÛÑ˝À Ç~ Ä–b˛‘˚ Ä|ü⁄Œ&ÉT ãVæ≤s¡+>∑+>± ‘·qT Á¬ø&ç{Ÿ rdüTø√≈£î+&ÜH˚ u≤Vü‰≥+>± ‘êqT V”≤s√qì #˚|ü⁄Œø√≈£î+&ÜH˚, <ëì <ë«sê <äø£ÿ>∑\ \_∆ì kı+‘·+ #˚düTø√yê\H˚~ Äj·Tq ø√]ø£.

ìs¡+‘·s¡+ b˛sê&ÉT‘·Tqï ñ<√´>∑T\T sêÁwüº+ düyÓTÆø£´+>± ñ+&É&ÜìøÏ ñ<√´>∑T\T #ê˝≤ ô|<ä› m‘·TÔq b˛sê≥+ #˚düTÔHêïs¡T. nsTT‘˚ s¡ø£s¡ø±\ sê»ø°j·T ø±s¡D≤\ e\¢ Ç|üŒ{Ïπø ñ<ä´eT+ ¬s+&ÉTkÕs¡T¢ Ä–b˛sTT+~. ˙s¡dü|ü&ç+~. ◊ø£´‘· ø£≥Tº ‘·|æŒb˛sTT+~. nsTT‘˚ <ëìøÏ yês¡T m˝≤+{Ï uÛ≤cÕ´\T nsTTHê #Ó|ü⁄Œø√e#·Tà >±ø£, ø±˙ ‘êeTT ‘·eT ñ<ä´eT+‘√ Bìï Ä|ü⁄‘ê+ nì yês¡T |òüTq+>± Á|üø£{ÏdüTÔHêïs¡T. m{Ϻ |ü]dæú‘·T˝À¢q÷ sêÁwüº $uÛÑ»q »s¡>∑uÀ<äì yês¡T BÛe÷ e´ø£Ô+ #˚düTÔHêïs¡T. <ëìøÏ ‘·>∑Z≥T¢>± yês¡T ì]›wüºyÓTÆq b˛sê≥ Á|üD≤[ø£qT s¡÷bı+~+#·T≈£î+≥THêïs¡T. XÊdüqdüuÛÑ˝À #·s¡Ã ø√dü+ _\T¢ e∫Ãq |üŒ{Ï qT+∫ ñ<Ûäè‘·yÓTÆq düyÓTà‘√ sêÁcÕºìï düÔ+_Û+|ü#˚j·T &ÜìøÏ


dü\Vü‰

10

&çôd+ãsY 13

ø£+ø£Dã<äT∆˝…’ ø£<äT\T‘·THêïs¡T. nsTT‘˚ Á{≤C…&û @+≥+ fÒ, yê]øÏ Áù|ø£åø£bÕÁ‘· ‘·|üŒ eTs=ø£ neø±X¯+ <äø£ÿø£b˛e#·TÃ. m+‘· ñ<Ûäè‘·+>± düyÓTà »]–Hê, sê»ø°j·T+>± ˝Àø˘düuÛÑ≈£î _\T¢ e#˚Ãdæ ô|’ eT÷&ÉT <äX¯˝À¢ #Ó|ü⁄Œ≈£îqï nyê+‘·sê˝ÒMT m<äTs¡Tø±ø£ b˛‘˚ >∑qTø£, Çø£ ñ<√´>∑T\T #˚j·T>∑*π><˚MT ñ+&É<äT.

V”≤s√˝Ò ˝Òø£b˛‘˚ V”≤s√(sTT»+) ˝Òì dæìe÷ ñ+≥T+<ë? n+fÒ ø£wüº+. k˛ºØH˚ V”≤s√>± ñ+&˚ dæìe÷\T ≈£L&Ü ñ+{≤sTT ø£<ë! nH˚ dü+<˚Vü≤+ eTq≈£î sêy=#·TÃ. n~ ì»+. Ä e÷≥ø=ùdÔ sêÁwüº $uÛÑ»q e´eVü‰s¡+˝À k˛ºØ #ê˝≤ |ü⁄wüÿ\+>± ñ+~. d”e÷+Á<ÛäT\ y˚<äq , ‘Ó\+>±D yê] &çe÷+&ÉT¢, ˇø£yÓ’|ü⁄ Äy˚<äq\T, eTs√yÓ’|ü⁄ ÄX¯j·÷\T Ç˝≤+{Ï$ nH˚ø£+ ñHêïsTT. n+fÒ ø£<∏ä #ê˝≤ &Ó|tÔ‘√ ÁkÕº+>¥>± ñ+~. ø±˙ dæìe÷˝À ã\yÓTÆq $\˙ ñ+~.

¬s+&ÉT yÓ’|ü⁄˝≤ $\Hé k˛ìj·÷H˚ ô|’q #Ó|ü⁄Œ≈£îqï Hê\T>∑T <äX¯˝À¢ V”≤s√\T HÓ>±Z\Hêï, k˛ºØ˝Àì &Ó|tÔ HÓ–Z+#ê\Hêï, yê≥ìï+{Ï˙ $T+∫q $\˙ Ç+<äT˝À ñ+~. Ä $\Hé k˛ìj·÷, ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ n+fÒ n‹X¯jÓ÷øÏÔ ø±<äT. ‘·e÷cÕ @+≥+fÒ, $uÛÑ»qqT ìs¡dædüTÔqï d”e÷+Á<Ûä j·÷e‘·÷Ô k˛ìj·÷qT $\Hé>± >∑T]Ô+#·&É+ ˇø£ m‘·TÔ. nsTT‘˚ me]˙ dü+‘·Twüߘ*ï #˚j·T&ÜìøÏ ø±+Á¬>dt á <äT+<äT&ÉT≈£î ìs¡íj·÷ìøÏ ˇ&ç>∑{Ϻ+~.. Ä {°ÄsYmdt ≈£L&Ü yê]ì $\Hé>±H˚ |ü]>∑DÏ+#˚ |ü]dæú‹ sêe&É+ $X‚wü+. Ä $<Ûä+>± ñuÛÑj·TÁuÛÑwüº‘·«+ #Ó+~q $\Hé>± k˛ìj·÷ >±+BÛ, ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ ì>∑TZ‘˚\uÀ‘·THêïsTT. mes√ ˇø£s¡T V”≤s√>± ‘˚*‘˚, Çø£ $\Hé m+‘· ã\+>± ñHêï eTs¡T>∑Tq |ü&çb˛sTTqfÒ¢. n+fÒ sêÁwüº $uÛÑ»q Ä–‘˚, ô|’q #Ó|ü⁄Œ≈£îqï Hêj·T≈£î˝À¢ mes√ ˇø£s¡T $uÛÑ»qqT Äù|dæq BÛs√<ë‘·TÔ\T>± ìs¡÷|üD nsTT‘˚ zπø. ø±ø±b˛‘˚ e÷Á‘·+ k˛ìj·÷ $\˙ uÛ≤s¡‘· <˚X¯ #·]Á‘·|ü⁄≥˝À¢ ∫s¡kÕúsTT˝À ìøÏå|üÔeTe⁄‘·T+~

ndü\T ø±+Á¬>dt eP´Vü≤+ Ç~ Ç|üŒ{Ï es¡≈£î ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ m+‘√ |üø£&É“+B>±, n&ÉT >∑T\T y˚düT≈£î+≥÷ ek˛Ô+~. $uÛÑ»qô|’ eTT+<äT¬øfi¯‘êeTì, |üø£ÿ¬øfi¯ ‘êeTì, Ç≥TyÓ’|ü⁄ yÓfi¯‘êeTì ‘·eT nqT+>∑T\ #˚‘· $∫Á‘·yÓTÆq Á|üø£≥q\T >∑T|æŒ+#·&É+ <ë«sê sêÁwüº+˝Àì bÕغ\qT Á|ü»\qT njÓ÷eTj·T+˝ÀøÏ HÓfÒºdæ+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT #˚j·÷*‡+<˚$T≥+fÒ,

mìïø£\ es¡≈£î ‘Ó\+>±D $uÛÑ»q n+XÊìï ø=qkÕ– düTÔqï≥T¢>± q{Ï+∫ ∫e] ø£åD+˝À mìïø£\≈£î yÓ[¢b˛‘·T+~. n+fÒ e#˚à mìï ø£˝À¢ ø±+Á¬>dt bÕغ ¬>*ùdÔH˚ ‘Ó\+>±D ÇdüTÔ+~. ˝Ò≈£î+fÒ ‘Ó\+>±D sê<äT nH˚ $<Ûä+>± |ü]dæú‘·T\qT düèwæº+∫ ‘Ó\+>±D Á|ü»\qT q$TàdüTÔ+~. Ä ‘·s¡Tyê‘· mìïø£˝À¢ ¬>*∫Hê, z&çHê ‘Ó\+>±D düeTdü´ eT∞¢ yÓTT<ä{ÏøÏ edüTÔ+~. Ä mìïø£\ >∑+&É+ >∑f…ºπøÿ es¡≈£L sêÁwüº+˝À ‘·T&ç∫ô|≥Tº≈£îb˛sTTq ø±+Á¬>dtqT m˝≤¬>’Hê ã‹øÏ+#·T≈£î+<ë+ nì Äsê≥|ü&ÉT‘√+~. Bì ø√dü+ á $uÛÑ»q Á|üÁøÏj·TqT }j·T\˝≤>± eTT+<äT≈£L yÓq≈£Lÿ }|ü⁄‘√+~. m+<äTø£+fÒ }j·T\ ≈£L&Ü ∫es¡˝À¢ mø£ÿ&É yÓTT<ä˝…’+<√ nø£ÿ&çπø e∫à Ä>∑T‘·T+~. Ç~ ≈£L&Ü n+‘˚. ø±˙ á $wüj·T+ ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºHêìøÏ ‘·|üŒ eT¬se«]ø° ‘Ó*j·T<äT. @ bÕغ Hêj·T≈£î&Ó’Hê, @ ÁbÕ+‘· Hêj·T≈£î&Ó’Hê |ü<ä$ eùdÔ yÓTT‘·Ô+ 23 õ˝≤¢\ MT<ä ô|‘·Ôq+ #Ó˝≤sTT+#ê\ì, ˝Ò≈£î+fÒ Á|ü»\T, ÁbÕ+‘ê\T >∑Ts=kÕÔsTT. á <Ísꓤ>∑´yÓTÆq Hêj·T≈£î\Tqï+‘· ø±\+ á düeTdü´ Ç+‘˚! ---0---


dü\Vü‰

11

&çôd+ãsY 13

Ä]ºø£˝Ÿ 3 dües¡D eT+∫<˚ uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝Àì

sêÁcÕº\ |ü⁄q]«uÛÑ»q $wüj·T+˝À πø+Á<ä+˝À |ü]bÕ\q kÕ–düTÔqï bÕغ ‘·eT ÇcÕºqTkÕs¡+ e´eVü≤]+#·&ÜìøÏ düø£\ n~Ûø±sê\qT ø£≥ºu…fÒº sêC≤´+>∑+˝Àì Ä]úø£˝Ÿ 3ì düe]+#·&É+ >∑T]+∫ Ç|ü⁄Œ&ÉT yÓ’mdt »>∑Hé b˛sê≥+ kÕ>∑T‘√+~. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº $uÛÑ»qqT n&ÉT¶ø√e&É+ nH˚ Á|üÁøÏj·T˝À uÛ≤>∑+>± n≥TqT+∫ qs¡T≈£îÿ sêyê\ì Äj·Tq dü+ø£*ŒdüTÔHêïs¡T. Ç|ü⁄Œ&˚<√ »>∑Hé á e´eVü‰sêìï uÛÑTC≤ì¬ø‘·TÔ ≈£îHêïs¡T >∑qTø£... Ç~ Äj·Tq≈£î kı+‘· Á|üjÓ÷»Hê\T #˚≈£Lπsà @sêŒ≥T nì, Bìì ‘êeTT e´‹πsøÏ+#ê\ì yÓ’] |üøå±\T ‘·\ùdÔ yês¡T <˚XÊìøÏ Á<√Vü≤+ #˚düTÔqïfÒ¢ ˝…ø£ÿ. &çe÷+&é »>∑Hé<˚ nsTTHê Á|üC≤kÕ«eT´ yê<äT\T n+<äs¡÷ eT<䛋e«e\dæq $wüj·T+ Ç~. ∫e]øÏ {°ÄsYmdt ˝≤+{Ï bÕغ\T, eTeT‘· u…qØ® e÷Á‘·y˚T ø±<äT, ÄyÓT≈£î e´‹πsø£+>± >∑÷sêâ˝≤´+&é ø√s¡T‘·Tqï bÕغ\T ≈£L&Ü eT<䛋yê«*‡q n+X¯+ Ç~. ø±e*ùdÔ yês¡T »>∑Hé &çe÷+&é˝À ø=+‘· dües¡D ø√s¡e#·TÃ. sêÁcÕº\qT $uÛÑõ+#˚ $wüj·T+˝À sêÁwüº nôd+;¢ rsêàq+‘√ ì$T‘·Ô+ ˝Ò≈£î+&Ü ˝Àø˘düuÛÑ˝À dæ+|ü⁄˝Ÿ yÓTC≤]{°.. n+fÒ z{Ï+>∑T≈£î Vü‰»¬s’q yê]˝À dü>±ìø£+fÒ ˇø£ÿz≥T m≈£îÿe eùdÔ #ê\T, sêÁcÕºìï N˝ÒÃj·Te#·Ãì á n~Ûø£s¡D+ n~Ûø±s¡+ ÇdüTÔ+~. nsTT‘˚ @ sêÁcÕºìï ø=‘·Ô>± @sêŒ≥T #˚j·÷\qT≈£î+≥THêïs√ <ëì e÷‘·è sêÁwüº nôd+;¢‘√bÕ≥T, ˝Àø˘düuÛÑ˝À ≈£L&Ü eT÷&ç+≥ ¬s+&=+‘·T\ yÓTC≤]{° ñ+fÒ e÷Á‘·y˚T $uÛÑ»q »]π>˝≤ düe]+#ê\H˚~ »>∑Hé &çe÷+&é. >∑‘·+˝À ;CÒ|” Vü≤j·÷+˝À @s¡Œ&çq eT÷&ÉT sêÁcÕº\T á sêC≤´+>∑ dü+Á|ü<ëj·T+ Á|üø±s¡+ @s¡Œ&çq H˚|ü<∏ä´+˝À Ä]ºø£˝Ÿ 3 $X¯è+K\‘·≈£î ø£‘ÓÔs¡ y˚dæ Bìï düe]+#ê\ì Äj·Tq n+≥THêïs¡T. nsTT‘˚ Çø£ÿ&É {°ÄsYmdt e+{Ïyês¡T e´‹πsøÏ+#·&ÜìøÏ ˇø£ n+X¯+ ñ+~. @<Ó’Hê ˇø£ sêÁwüº+˝À yÓTÆHê]{°>± ñ+&˚ ÁbÕ+‘êìøÏ #Ó+~q yês¡T $uÛÑ»qqT ø√s¡T≈£î+fÒ, á ìã+<Ûäq Á|üø±s¡+ n~ m|üŒ{Ïø° ø±s¡´s¡÷|ü+ <ë˝Òà neø±X¯+ ñ+&É<äT. n˝≤+≥|ü⁄Œ&ÉT ¬s+&ÉT s¡ø±\ Á|ü‘ê´e÷ï\T Ä˝À∫+#·e#·TÃ. 1.e÷‘·è sêÁwüº XÊdüqdüuÛÑ dæ+|ü⁄˝Ÿ yÓTC≤]{°‘√ rsêàq+ ÄyÓ÷~+#ê\ì nqe#·TÃ.

2. ˝Àø˘düuÛÑ˝À e÷Á‘·+ 2/3 e+‘·T yÓTC≤]{°‘√ @sêŒ≥T #˚j·Te#·Ãì nqe#·TÃ. ˝Ò<ë, á yÓTT‘·Ô+ yÓTÆHê]{°\ sêÁwüº @sêŒ≥T &çe÷+&ÉT¢ nD>∑<=ø£ÿã&É≈£î+&Ü eTs√ @sêŒ≥T ≈£L&Ü #˚j·Te#·TÃ. sêÁwüº nôd+;¢ rsêàq+ ‘·|üŒìdü] nH˚ »>∑Hé ø√]ø£qT $TqVü‰sTT+∫, ˝Àø˘düuÛÑ˝À e÷Á‘·+ eT÷&ç+≥ ¬s+&√+‘·T\ yÓTC≤]{° ‘·|üŒìdü] nì ìπs›•ùdÔ dü]b˛‘·T+~. Bì e\¢ πø+Á<ä+˝À u§{≤u§{° yÓTC≤]{° ñ+&˚ Á|üuÛÑT‘·«+ ≈£L&Ü ‘·eT Á|ü‘·´s¡Tú\T ã\+>± ñ+&˚ sêÁcÕº\qT ‘·eT ÇwüºyÓTT∫Ãq≥T¢ eTTø£ÿ\T #˚dü÷Ô $#·Ã\$&ç>± #Ó\πs>∑&ÜìøÏ neø±X¯+ ˝Ò≈£î+&Ü ñ+≥T+~. ˝Àø˘düuÛÑ˝À $~Û>± eT÷&ç+≥ ¬s+&=+‘·T\ yÓTC≤]{° ñ+&Ü*‡+<˚ nì n+fÒ dæ+|ü⁄˝Ÿ yÓTC≤]{° ñ+&˚ Á|üuÛÑT‘ê«\T, Ç‘·s¡ |üøå±\T ≈£L&Ü ø£∫Ñ·+>± ÄyÓ÷~+#˚˝≤>±H˚ ‘·eT sêÁwüº $uÛÑ»q\ _\T¢\qT s¡÷bı+~+#ê*‡ edüTÔ+~. Bì e\¢ n+<ä]ø° Hê´j·T+ »s¡T>∑T‘·T+~. Á|ü‘˚´øÏ+∫ Hê´j·T+ e+#·q »s¡>∑≈£î+&Ü ñ+≥T+~. ÁbÕøϺø£˝Ÿ>± Ä˝À∫+∫, <˚X¯+˝Àì Á|ü‹ bÕغ ≈£L&Ü á Ä]º ø£˝Ÿ 3 dües¡D nH˚ n+XÊìøÏ eT<䛑·T Çyê«*‡q nedüs¡+ ñ+~. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº $uÛÑ»q H˚|ü<∏ä´+˝À á n+XÊìï »>∑Hé C≤rj·T kÕúsTTøÏ rdüT¬øfi¯¢e#·Tà ø±˙, Ç~ »>∑Hé ø√]ø£ <äèw溑√ #·÷&É≈£î+&Ü, uÛ≤s¡‘·C≤‹ düeTÁ>∑‘·qT, kÕs¡«uÛÖeT‘ê«ìï ø±bÕ&É&ÜìøÏ $~Û>± n+<äs¡÷ eT<䛋yê«*‡q $wüj·T+ nì ‘Ó\TdüTø√yê*. ‘Ó\+>±D @sêŒ≥T ≈£L&Ü mes¡÷ ì+~+#·˝Òì $<Ûä+>± kÕ>∑T‘·T+~. <˚X¯+˝Àì bÕغ\T yêdüÔyêìï >∑T]Ô+∫ e´eVü≤]+#ê*‡ ñ+~.


dü\Vü‰

12

&çôd+ãsY 13

sêÁwüº|ü‹ Ç#˚à >∑&ÉTe⁄ m+‘·? ‘Ó\+>±D

@sêŒ≥T _\T¢ô|’ #·]Ã+#˚+<äT≈£î sêÁwüº|ü‹ nôd+;¢øÏ m+‘· >∑&ÉTe⁄ ÇkÕÔs¡T? sêÁwüº|ü‹ uÛÑeHé≈£î {Ï _\T¢ #˚]q H˚|ü‘·´+˝À Ç~ n+<ä] H√fi¯¢˝À HêqT‘·Tqï n+X¯+. n+<ä] eT~ì ‘=\TdüTÔqï Á|üX¯ï. ¬s+&ÉT eT÷&ÉT s√E˝À¢H˚ á n+X¯+ô|’ ø±\e´e~Ûì ìs¡ísTTdü÷Ô sêÁwüº|ü‹ ø±sê´\j·T+ qT+∫ _\T¢ eTTkÕsTT<ë nôd+;¢øÏ sêuÀ‘·Tqï ‘·s¡TD+˝À nìï sê»ø°j·T bÕغ˝À¢ ÄdüøÏÔø£s¡yÓTÆq #·s¡Ã kÕ>∑T‘√+~. Bìô|’ _Ûqï yê<äq\T $ì|ædüTÔHêïsTT. |ü<˚fi¯¢ ÁøÏ‘·+ @sêŒf…Æq eT÷&ÉT sêÁcÕº\≈£î dü+ã+~Û+∫ Äj·÷ nôd+;¢\≈£î Ç∫Ãq $<Ûä+>± 40 s√E\ e´e~Ûì ìπs›•kÕÔs¡ì ˇø£ yê<äq $ì|æk˛Ô+~. 30 qT+∫ 40 s√E\<ëø± e´e~Û ÇkÕÔs¡ì d”e÷+Á<Ûä ˝Àì Á|üC≤Á|ü‹ì<ÛäT\T n+#·Hê y˚düTÔHêïs¡T. nedüs¡yÓTÆ‘˚ eT]+‘· e´e~Ûì ø√sê\ì ≈£L&Ü Ä bÕغ\T Ä˝À∫düTÔHêïsTT. ‘Ó\+>±D bÕغ\ n+#·Hê eTs√˝≤ ñ+~. {° ø±+Á¬>dt‘√bÕ≥T, {°ÄsYmdt Ç‘·s¡ bÕغ\˙ï |ü~ s√E\≈£î $T+∫ e´e~Û ñ+&Éø£b˛e#·Ãì n+#·Hê y˚düTÔHêïs¡T. sêÁwüº|ü‹ e÷Á‘·+ á n+X¯+ô|’ #·s¡Ã≈£î 30 s√E\ e´e~Ûì ÇkÕÔs¡H˚ yê<äq >∑{Ϻ>± $ì|æk˛Ô+~. Ä y˚Ts¡≈£î sêÁwüº|ü‹ uÛÑeHé ìs¡íj·÷ìøÏ e∫Ã+<äì ≈£L&Ü Á|ü#ês¡+ »s¡T>∑T‘√+~. #·s¡Ã ø√dü+ düeTj·÷ìï M˝…’q+‘· ‘·≈£îÿe>± πø{≤sTT+#ê\ì, sêÁwüº|ü‹ Á|üDuŸqT ø£*dæq düeTj·T+˝À @◊d”d” n~ÛH˚Á‹ k˛ìj·÷ >±+BÛ ø√]q≥T¢ yês¡Ô˝§düTÔqï ‘·s¡TD+˝À >∑‘· sêÁwüº|ü‹ ÄqyêsTTrì Á|üDuŸ ø=qkÕ–kÕÔsê ˝Òø£ ‘·≈£îÿe e´e~Ûì ìπs›•kÕÔsê ˝Òø£ n≥÷ Ç≥÷ ø±≈£î+&Ü eT<Û˚´ e÷s¡Z+>± 15 qT+∫ 20 s√E\ eT<Ûä´ e´e~Ûì πø{≤sTTkÕÔsê nqï ñ‘·ÿ+sƒ¡ bÕغ˝À¢ HÓ\ø=+~. ‘Ó\+>±D _\T¢ MT<ä XÊdüqdüuÛÑqT ø=\Te⁄B]Ã, <ëìô|’ #·]Ã+∫ ìy˚~ø£qT ‹]– ‘·q düeTTU≤ìøÏ |ü+|ü&ÜìøÏ sêÁwüº|ü‹, nôd+;¢øÏ m+‘· >∑&ÉTe⁄ nsTTHê πø{≤sTT+#·e#·TÃ. nsTT‘˚ Äj·Tq Ç∫Ãq >∑&ÉTe⁄ ˝À|ü\ m|ü⁄Œ&Ó’Hê #·]Ã+∫, $X‚¢wæ+∫ |ü+|æ+#·e#·TÃ. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ $uÛÑ»q≈£î dü+ã+~Û+∫, ø±+Á¬>dt bÕغ n~ÛcÕºq+ m+‘·>± $eTs¡Ù˝À¢ ≈£Ls¡T≈£îb˛sTT+<√ n+<äs¡÷ >∑eTìdü÷ÔH˚ ñHêïs¡T. nsTT‘˚ Ç˝≤+{Ï ãTs¡<ä ‘·q≈£î n+≥Tø√≈£î+&Ü, sêÁwüº|ü‹ e÷Á‘·+ sêC≤´+>∑ dü+Á|ü<ëj·T+ Á|üø±s¡+ e´eVü≤]+#ê\ì #·÷düTÔHêïs¡T. $eTs¡Ù\T sê≈£î+&Ü ñ+&˚+‘· >∑&ÉTe⁄H˚ Äj·Tq nôd+;¢øÏ Ç#˚à neø±X¯+ ñ+~. Äj·Tq >∑&ÉTe⁄ m≈£îÿe

Ç∫Ãq|üŒ{Ïø° ≈£L&Ü nôd+;¢ |üP]Ô >∑&ÉTe⁄qT yê&ÉTø√≈£î+&Ü yÓ+≥q düe÷y˚X¯+ ô|{Ϻ, #·s¡Ã |üP]Ô #˚dæ ø=ìï s√E\ e´e~Û˝ÀH˚ ìy˚~ø£ |ü+|æ+#˚˝≤>± n~ÛcÕºq+ #·s¡´\T #˚|ü{Ϻ+~. Bì ø√dü+ sêÁwüº ø±+Á¬>dt e´eVü‰sê\ ÇHé#ê]® ~–«»jYT dæ+>¥qT Çø£ÿ&É≈£î |ü+|æ+~. Äj·Tq‘√bÕfÒ ‘Ó\+>±D _\T¢ ≈£L&Ü nôd+;¢øÏ edüTÔ+<äì uÛ≤$düTÔHêïs¡T. <ëì |üì eTT–+∫ |ü+ù|es¡≈£î ~–«»jYT dæ+>¥ nìï m‘·TÔ\T <ä>∑Zs¡T+&ç y˚kÕÔs¡ì bÕغ esêZ\ <ë«sê ‘Ó\Tk˛Ô+~. Á|üdüTÔ‘·+ sêÁwüº|ü‹ ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºHêìøÏ nqT≈£L\+>± e´eVü≤]+#˚ |ü]dæú‹ ˝Ò<äT. m+<äTø£+fÒ ‘·q Vü≤j·÷+˝À sêÁwüº|ü‹ |ü<ä$øÏ m˝≤+{Ï eT#·Ã ‘˚≈£L&É<äì >∑{Ϻ>± ìs¡ísTT+#·T≈£îqï≥T¢ düe÷#ês¡+. n+<äTπø ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ @+ #˚dæHê, m˝≤ #˚dæHê, ‘êqT e÷Á‘·+ sêC≤´+>∑ dü+Á|ü<ëj·÷ìï nqTdü]düTÔHêïs¡T. ‘Ó\+>±D _\T¢ ‘·q≈£î e∫Ãq yÓ+≥H˚ Hê´j·T ì|ü⁄DT\ |ü]o\q ø√dü+ |ü+bÕs¡T. Äj·Tq≈£î Ä nedüs¡+ ˝Ò<äT. m+<äTø£+fÒ Äj·Tq >∑‘·+˝À á ‘Ó\+>±D $yê<ä+ô|’ n<Ûä´j·Tq+ #˚XÊs¡T. Bìô|’ Á|üDuŸ eTTKØ®øÏ |üP]Ô ne>±Vü≤q ñ+~. nsTT‘˚ <ëìï |üø£ÿq ô|{Ϻ


dü\Vü‰

13

&çôd+ãsY 13

Çs¡T≈£îÿb˛sTTq ø±+Á¬>dt

@|” $uÛÑ»qô|’ Çø£ ø±+Á¬>dt Çs¡ø±≥+˝À |ü&ɶfÒº. Hê\T>∑T sêÁcÕº˝À¢ ø±+Á¬>dt |üsê»j·÷ìï eT÷≥ø£≥Tº≈£î+~. yÓ÷&û Á|üuÛÑ»+q+ <˚X¯eT+‘·{≤ Mk˛Ô+<äì á mìïø£\T s¡TEe⁄ #˚XÊsTT. B+‘√ @|”˝Àq÷ yÓ÷&û Á|üuÛ≤e+ ñ+≥T+<äqï $wüj·T+ düŒwüº+>± ‘˚*b˛sTT+~. Ç˝≤+{Ï ‘·s¡TD+˝À @|”ì $uÛÑõùdÔ ø±+Á¬>dt≈£î ˝≤uÛÑe÷, qwüºe÷ nqï |ü⁄qsê˝À#·q ø±+Á¬>dt ôV’≤ø£e÷+&é ‘·|üŒø£ #˚düTÔ+~. nsTT‘˚ $uÛÑ»q≈£î yÓTT>∑TZ #·÷ù|˝≤ ñ+≥T+<ë, <ëìì á mìïø£\j˚T´<ëø±HÓ’Hê ÄbÕ* nì uÛ≤$+#˚$<Ûä+>± #˚düTÔ+<ë nqï<˚ ndü\T Á|üX¯ï. Á¬ø&ç{Ÿ πød”ÄsY≈£î <äøÏÿ+~. n+fÒ $uÛÑõùdÔ ≈£L&Ü @|”˝À ø±+Á¬>dt≈£î kı+‘·+>± @MT ˝≤uÛÑ+ ˝Ò<äT. ô|’>± á Hê\T>∑T sêÁcÕº\ e÷~]>± ø±+Á¬>dt z&çb˛‘·T+~, n|ü⁄Œ&ÉT ôV’≤ø£e÷+&é $uÛÑ»q $wüj·÷ìï @|”˝Àì ¬s+&ÉT sêÁcÕº˝À¢ z≥$T ‘·|üŒ. Ç~ ‘Ó*dæ ≈£L&Ü ø±+Á¬>dt yÓq≈£îÿ rdüT≈£î+≥T+~ nì #ÓbÕŒs¡T. n<Ó˝≤>√ Äj·Tq <ä‘·Ô|ü⁄Á‘·T&ÉT »>∑Hé, n<Ó› |ü⁄Á‘·T&ÉT πød”ÄsY‘√ ˝ÀbÕsTTø±] ˇ|üŒ+<ä+ $e]+#·˝Ò<äT. düπs sê»ø°j·T esêZ˝À¢q÷ _ÛqïyÓTÆq n_ÛÁbÕj·÷\T #˚düT≈£î+~ n+≥THêïs¡T. qï|üŒ{Ïø° @~ kÕ<Ûä´+. @~ ø±<äT nqï n<˚+≥+fÒ mìïø£|ü⁄Œ&˚ πød”ÄsY‘√ ‘Ó\+>±D˝À $wüj·T+ô|’ ø±kÕÔ Ä˝À∫ùdÔ, á |òü*‘ê\qT ø±+Á¬>dt bı‘·TÔ ô|≥Tº≈£îH√, ˝Òø£ Ä bÕغì $©q+ ã{Ϻ 2014 mìïø£˝À¢ πø+Á<ä+˝À #˚düT≈£îH√ ˝≤uÛÑ+ bı+<ë\ì uÛ≤$k˛Ô+~ ø±+Á¬>dt. n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ ø±+Á¬>dt sê<äì, ;CÒ|”H˚ Ç|ü⁄Œ&ÉT πød”ÄsY Ä˝À#·q˝À e÷s¡TŒ düVü≤»+. edüTÔ+<äì qeTà&ÜìøÏ neø±XÊ\T ø±+Á¬>dt‘√ bı‘·TÔ ô|≥Tº≈£îHêï, M*q+ nsTTHê yÓTs¡T¬>’qfÒ¢qì uÛ≤$+#·e#·TÃ. n|ü⁄Œ&ÉT uÛÑ$wü´‘·TÔ HêX¯q+ nqï uÛ≤eq≈£î ekÕÔs¡T. ô|’>± sêÁwüº+˝À düMTø£s¡D\T m˝≤ e÷s¡T‘êsTT nqï<˚ ndü\T ø±+Á¬>dt‘√ bı‘·TÔ ô|≥Tºø√+ nì Ç{°e˝Ò πød”ÄsY Á|üX¯ï. Á|üø£{Ï+#ês¡T. ˇø£ y˚fi¯ bı‘·TÔ ô|≥Tºø√≈£îHêï, mìïø£\ $uÛÑ»q‘√ sêÁwüº+˝Àì ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê˝À¢q÷ ‘·sê«‘· πø+Á<ä+˝À ø±+Á¬>dt≈£î ø±+Á¬>dt <Óã“‹qï<äqï $wüj·T+ Ç|üŒ{Ïπø eT<䛋kÕÔs¡qT≈£î+<ë+. n+fÒ n~ ≈£L&Ü düŒwüºyÓTÆ+~. $&É>={Ϻ+~ nqï HÓ|ü+‘√ u…&çdæø=fÒº neø±X¯+ ˝Òø£b˛˝Ò<äT. m+<äTø£+fÒ d”e÷+Á<Ûä˝À ø±+Á¬>dt ø=‘·Ô sêÁwüº+, πø+Á<ä+ ì<ÛäT\T ‘·T&ç∫ô|≥Tº≈£îb˛>±, ‘Ó\+>±D nedüs¡+, ø±+Á¬>dt Ç∫Ã+~ ø±+Á¬>dt nqï<ëìø£+fÒ kÕ~Û+#ês¡T ‘Ó\+ >±D nqï

$»j·Tyê&É m+|” \>∑&ÉbÕ{Ï nqï≥T¢ Hê\T>∑T sêÁcÕº˝À¢


dü\Vü‰

14

m˝≤>∑÷ z&çb˛‘·T+~ ø±ã{Ϻ eT<䛋yê«*‡q nedüs¡+ ˝Ò<äT. ô|’>± ‘Ó\+>±D m˝≤>∑÷ e#˚Ãdæ+~ ø±ã{Ϻ πød”ÄsY≈£î ø±+Á¬>dt‘√ Çø£ dü+ã+<Ûä+ ˝Ò<äT. <ëì |ü+#·q ñ+&Ü*‡q nedüs¡+ ˝Ò<äT. Ç|üŒ{Ïπø Äj·Tq ;CÒ|” yÓ’|ü⁄ #·÷düTÔqï≥T¢ ≈£L&Ü dü+πø‘ê*#êÃs¡T.

d”e÷+Á<Ûä˝À »>∑Hé<˚ ù|#˚sTT Çø£ d”e÷+Á<Ûä˝À »>∑Hé<˚ ô|’#˚sTT dü+bÕ~kÕÔs¡T. Äj·Tq ¬>*#êø£ ø±+Á¬>dt˝À ø£\e&ÉyÓ÷, eT<䛋e«&ÉyÓ÷ #˚ùd ˇ|üŒ+<ä+ MT<äH˚ »>∑Hé≈£î u…sTT˝Ÿ Ç∫Ã+~ ø±+Á¬>dt n+≥THêïs¡T. ø±˙ ø±+Á¬>dt n~Ûø±s¡+ ø√˝ÀŒ‘˚ »>∑Hé≈£î ≈£L&Ü ø±+Á¬>dt‘√ |üì ñ+&É<äT. ø±+Á¬>dt‘√ Äj·Tq πødüT\ qT+∫ ãj·T≥|ü&É&Üìπø ø£<ë ˇ|üŒ+<ä+ ≈£î<äs¡TÃ≈£î+~. πødüT\ qT+∫ ãj·T≥|ü&Ü\+fÒ πø+Á<ä+˝À ø±+Á¬>dt n~Ûø±s¡+˝À ñ+&Ü* ø£<ë. n<˚ ˝Òø£b˛sTTHêø£ πødüT\ qT+∫ »>∑Hé ãj·T≥|ü&Ü\˙ï, Äj·Tq d”m+>± mìï¬ø’

&çôd+ãsY 13 d”e÷+Á<Ûä n_Ûeè~∆ #Ó+<ë\Hêï, πø+Á<ä+ Á|üø£{Ï+∫q bÕ´πøJ\T d”e÷+Á<Ûä≈£î <äø±ÿ\Hêï ≈£L&Ü πø+Á<ä+˝À n~Ûø±s¡+˝À ñqï bÕغH˚ ø±yê*. n~ ;CÒ|” nsTT‘˚ n≥T, ˝Òø£ <∏äsY¶ Á|òü+{Ÿ nsTT‘˚ nfÒ yÓTT>∑TZ #·÷bÕ*‡+<˚! n|ü⁄Œ&ÉT ø±+Á¬>dt eT∞¢ d”;◊ì Á|üjÓ÷–+∫ u…~]düTÔ+<äqï uÛÑj·T+ ≈£L&Ü ñ+&É<äT. n+<äTπø $&É>=&ç‘˚ ≈£L&Ü Á|üjÓ÷»q+ X¯Sq´y˚T. n+<äTπø $&É>=≥º≈£î+&Ü ñ+∫‘˚ ø=+‘·sTTHê Á|üjÓ÷»q+ ñ+≥T+<˚yÓ÷ nqï Ä˝À#·q≈£î sêe#·TÃ. n|ü⁄Œ&ÉT n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ eùdÔ ‘Ó\+>±D ÇkÕÔeTì nø£ÿ&É, MT ø√]ø£ y˚Ts¡≈£î sêÁcÕºìï düyÓTÆø£´+>± ñ+#êeTì d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+˝Àq÷ ø=+‘·˝À ø=+‘· ˝≤uÛÑ+ bı+<äe#·TÃ. düπs Ç+<ëø£ e∫à Hê\T>∑T sêÁcÕº˝À¢ z&çb˛j·÷ø£ yÓqø£&ÉT>∑T y˚dæ+<äqï n|üyê<äT‘√ qwüºb˛‘êeTì uÛ≤$ùdÔ e÷Á‘·+ $uÛÑ»qô|’ eTT+<äTø£ b˛e#·TÃ. @~ @yÓTÆHê á mìïø£\ |òü*‘ê\T e÷Á‘·+ @|”ô|’ ô|qT Á|üuÛ≤yêìï #·÷|üqTHêïj·Tqï~ e÷Á‘·+ yêdüÔe+.

Äs¡T>∑Ts¡T ø±+Á¬>dt m+|”\ô|’ y˚≥T n~ÛcÕºHêìøÏ m<äTs¡T ‹]–q Äs¡T>∑Ts¡T d”e÷+Á<Ûä ø±+Á¬>dt

m+|”\ô|’ y˚≥T≈£î s¡+>∑+ dæ<ä∆yÓTÆ+~. bÕغ e´‹πsø£ #·s¡´\≈£î bÕ\Œ&ÉT‘·THêïs¡ì, yê]ô|’ y˚≥T y˚düTÔHêïeT˙ @◊d”d” n~Ûø±s¡ Á|ü‹ì~Û |”d” #êø√ &çôd+ãsY yÓTT<ä{Ï yês¡+˝À yÓ\¢&ç+#ês¡T. sêÁwüº $uÛÑ»q $wüj·T+˝À d”e÷+Á<ÛäT\ nuÛÑ´+‘·sê\qT |ü]>∑Dq˝ÀøÏ rdüTø√≈£î+&Ü ø±+Á¬>dt eTT+<äT¬øfi¯¢&É+ô|’ |ü\Te⁄s¡T ø±+Á¬>dt m+|”\T ndüVü≤q+ e´ø£Ô+ #˚dü÷Ô, @ø£+>± j·T÷|”@ düsêÿsYô|’ n$XÊ«dü rsêàHêìøÏ H√{°düT Ç#êÃs¡T. Äs¡T>∑Ts¡T m+|”\ á H√{°düTô|’ dü+‘·ø±\T ô|≥º>±, Ç‘·s¡ bÕغ\≈£î #Ó+~q düTe÷s¡T 50 eT+~ m+|”\ eT<䛑·TqT yês¡T ≈£L&É>∑≥º&É+‘√ ø±+Á¬>dt bÕغ˝À >∑TãT\T |ü⁄{Ϻ+~. yêdüÔyêìøÏ ø±+Á¬>dt bÕغ˝À á ‘·s¡Vü‰ e´‹πsø£‘·\T ø=‘˚ÔMT ø±ø£b˛sTTHê, ‘·eT Á|üuÛÑT‘·«+ô|’H˚ ‘·eT m+|”\T n$XÊ«dü rsêàq+ ô|≥º&ÉeTH˚~ Ç|üŒ{Ï<ëø± »s¡>∑˝Ò<äT. n~ÛcÕºHêìï ‹{Ϻq|üŒ{Ïø° ˝…’{Ÿ rdüT≈£îqï ø±+Á¬>dt bÕغ ‘·eT Á|üuÛÑT‘·«+ ‘·eT yê] e\¢H˚ ≈£L*b˛‘·T+<˚yÓ÷qqï uÛÑj·T+‘√ n$XÊ«dü rsêàq+ H√{°düT Ç∫Ãq m+|”\ô|’ düôdŒq¸Hé y˚≥T≈£î ìs¡íj·T+ rdüT≈£î+~. y˚≥T y˚ùdÔ eT+∫<˚... Á|ü»\T m˝≤>∑÷ ø±+Á¬>dt bÕغô|’ y˚≥T y˚ùddüTÔHêïs¡T. n+≥÷ Ä Äs¡T>∑Ts¡T m+|”\T n~ÛcÕºq+ô|’ $eTs¡Ù\ <ë&ç Ç+ø± ô|+#ês¡T. &çôd+ãsY ¬s+&√ yês¡+˝À bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À n$XÊ«dü rsêàq+ô|’ #·s¡Ã »]π> neø±X¯eTTqï≥T¢ ‘Ó\Tk˛Ô+~.


dü\Vü‰

15

&çôd+ãsY 13

eTq sêÁwüº+˝Àq÷ ªÄyéT ÄBàµ

2014 kÕs¡«Á‹ø£ mìïø£\ düeTj·÷ìøÏ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ

ã]˝À ~>∑&ÜìøÏ ÄyéT ÄBà bÕغ s¡+>∑+ dæ<ä∆+ #˚k˛Ô+~. eTq sêÁwüº+˝À Á|ü<Ûëq+>± Á>±MTD ÁbÕ+‘ê˝À¢ Á|üuÛ≤e+ ˝Òø£b˛sTTq |üŒ{Ïø°, $$<Ûä q>∑sê\T, |ü≥ºD≤˝À¢ e÷Á‘·+ b˛{° #˚dæ dü‘êÔ #ê≥Tø√yê\ì Á|üj·T‘·ï+ #˚k˛Ô+~. nsTT‘˚ mìïø£\ düeTj·T+ #ê˝≤ ‘·≈£îÿe>± ñqï|üŒ{Ïø°, &Ûç©¢ mìïø£\ ã]˝À kÕ~Û+∫q |òüTq $»j·T+ Á|üø£+|üHê\T Ç+ø± ‘·>∑TZeTTK+ |ü≥ºø£ eTT+<˚, Ä y˚&ç #·˝≤¢s¡ø£ eTT+<˚ eTq sêÁwüº+˝À ≈£L&Ü n&ÉT>∑T ô|{≤º\ì ÄyéT ÄBà bÕغ n~ÛH˚‘· Ä˝À∫düTÔHêïs¡T. Ç|üŒ&ÉT Á|üy˚•ùdÔH˚ |ü⁄Hê~ >∑{Ϻ>± ñ+≥T+<äì, <ëìï Ädüsê>± #˚düT≈£îì Á|ü<Ûëq q>∑s¡ ÁbÕ+‘ê\ MT<ä <äèwæº ô|&ç‘˚ ñìøÏì #ê≥Tø√e#·Ãqï n+#·Hê˝À¢ Ä bÕغ Hêj·T≈£î\T ‘·\eTTqø£˝…’ ñHêïs¡T. nsTT‘˚ ∫qï{Ï«düTº @+≥+fÒ, ìC≤ìø° ÄyéT ÄBà Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ MT<ä ‘·q+≥ ‘êqT>± <äèwæº kÕ]+#·&É+ ˝Ò<äT. e#˚à mìïø£\ düeTj·÷ìøÏ eTT+u≤sTT mìïø£˝À¢ ‘·eT Vü≤yê #·÷|æ+#·&É+ MT<ä e÷Á‘·y˚T yê] <äèwæº ñ+~. nsTT‘˚ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À ≈£L&Ü m+Á{° Çyê«*‡+~>± eTq sêÁwüº+ qT+#˚ ø=+<äs¡T Hêj·T≈£î\T ÄyéT ÄBà Hêj·Tø£‘ê«ìï dü+Á|ü~+∫q≥T¢ sê»ø°j·T esêZ\ <ë«sê ‘Ó\Tk˛Ô+~. eTq sêÁwüº+˝À y˚πs«s¡T bÕغ˝À¢ì ø=+<äs¡T Hêj·T≈£î\T ÄyéTÄBàì ÄVü‰«ì+#·&ÜìøÏ Á|æù|sY ne⁄‘·Tqï≥T¢>± ‘Ó\Tk˛Ô+~. n<˚ Ø‹>± Á|üdüTÔ‘·+ eTq sêÁwüº+˝À Ä bÕغøÏ ñqï+‘· ÁπøCŸ ˝Òø£b˛sTTHê, uÛ≤eC≤\+ |üs¡+>± n˝≤+{Ï ù|s¡T ñqï ˝Àø˘dü‘êÔ bÕغ Hêj·T≈£î˝À¢ ø=+<äs¡T ≈£L&Ü ÄyéTÄBàì dü+Á|ü~düTÔqï≥T¢

düe÷#ês¡+. ˝Àø˘dü‘êÔ≈£î Ç|üŒ{Ïπø $<ë´e+‘·TT es¡Z+˝À eT+∫ n_ÛÁbÕj·T+ ñqï<äì, nsTT‘˚, mìïø£\ y˚TH˚CŸyÓT+{Ÿ˝À mø£ÿ&√ bıs¡bÕ≥T #˚düTÔHêïs¡ì n+<äTe\¢ Ç+‘· Á>±+&é dü¬ø‡dtqT qyÓ÷<äT #˚dæq ÄyéTÄBà‘√ #˚sTT ø£\bÕ\ì #·÷düTÔqï≥T¢ ‘Ó\Tk˛Ô+~. ÄyéT ÄBà Çø£ÿ&É m+Á{° ÇùdÔ d”≥T¢ |ü+#·T≈£îì ˝Àø˘dü‘êÔ‘√ ø£*dæ b˛{° #˚j·Te#·Ãì ˝Ò<ë, dü«‘·+Á‘·+>± e÷Á‘·y˚T ñ+&É<ä\#·T≈£îHêï ≈£L&Ü yê]˝À #˚s¡T‘êeTì ˝Àø˘dü‘êÔ≈£î #Ó+~q ø=+<äs¡T ‘·eT ø°¢Hé Çy˚Tõ‘√ düVü‰ ÄyéTÄBà esêZ\qT dü+Á|ü~+#˚ Á|üj·T‘·ï+ #˚düTÔqï≥T¢>± ‘Ó\Tk˛Ô+~. &Ûç©¢˝À 15 @fi¯¢ qT+∫ eTTK´eT+Á‹>± |üì #˚dæ Vü‰´Á{Ïø˘ kÕ~Û+∫q w”˝≤ BøÏå‘Yô|’ m˝≤+{Ï sê»ø°j·T nqTuÛÑe+˝Òì ÄyéTÄBà bÕغ n~ÛH˚‘· πøÁJyê˝Ÿ |ü+‘·+ |ü{Ϻ ÄyÓTô|’ b˛{° #˚dæ $»j·T+ kÕ~Û+#·&É+‘√ <˚X¯yê´|üÔ+>± Ä bÕغ ù|s¡T e÷s¡TyÓ÷–b˛sTT+~. nsTT‘˚ Ä sêÁwüº+˝À ÄyéTÄBà ø£+fÒ ;CÒ|” m≈£îÿe d”≥T¢ ¬ø’edü+ #˚düTø√e&É+ >∑eTHês¡Ω+. n+fÒ ø±+Á¬>dt ‘·|üŒ $T>∑‘ê bÕغ\qT z≥s¡T¢ Ä<ä]düTÔHêïs¡qï dü+>∑‹ ‘˚≥‘Ó\¢yÓTÆ+~. nsTT‘˚ &Ûç©¢˝À kÕ~Û+∫q #ê]Á‘ê‘·àø£ $»j·T+ ‘·sê«‘· ÄyéTÄBà bÕغ <˚X¯eT+‘ê $düÔ]+#·&ÜìøÏ dü]|ü&Ü ø°]Ôì e÷Á‘·+ dü+bÕ~+#·T≈£î+~. n<˚ kÕúsTT˝À ‘·q bÕغì $düÔ]+∫, Hêj·T≈£î\qT, ø±s¡´ø£s¡Ô\qT @ø£‘ê{Ïô|’ düeTs¡úe+‘·+>± q&É|ü>∑*–‘˚ eTTqTà+<äT $»j·÷\T <äπøÿ neø±X¯+ ñ+~. nsTT‘˚ ÄyéT ÄBà bÕغ n~ÛH˚‘· ‘·q eT* n&ÉT>∑T\qT m+‘· C≤Á>∑‘·Ô>± y˚kÕÔs√ y˚∫ #·÷&Ü*. ```0```


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

16

Ç~ ø±+Á¬>dt Hê≥ø£y˚THê? $uÛÑõ+#˚ ã\+ ˝Ò<äT... düyÓTÆø£´+>± ñ+#˚ <ÛÓ’s¡´+ ˝Ò<äT Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ $uÛÑ»q $wüj·T+˝À <ä÷≈£î&ÉT>± yÓfi¯ó‘·Tqï

j·T÷|”@ Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ Hê\T>∑T sêÁcÕº\ mìïø£\ |òü*‘ê\T ø£fiË¢+ y˚XÊsTT. Hê\T>∑T sêÁcÕº˝À¢H˚ ø±+Á¬>dt ∫‘·TÔ ∫‘·TÔ>± z&çb˛e&É+‘√ Ä bÕغ˝Àì ndüeTà‹ m+|”\≈£î mø£ÿ&É ˝Òì <ÛÓ’s¡´+ e∫Ã+~. yÓTTqï{Ï es¡≈£î ‹≥¢‘√ dü]ô|{Ϻq d”e÷+Á<Ûä m+|”\T Ç|ü⁄Œ&ÉT @ø£+>± ‘·eT Á|üuÛÑT‘·«+ô|’H˚ n$XÊ«dü rsêàq+ H√{°düT Ç#êÃs¡T. n+‘·{Ï‘√ Ä>∑≈£î+&Ü Ç‘·s¡ bÕغ\ eT<䛑·TqT ≈£L&É>∑fÒº Á|üj·T‘·ï+ #˚düTÔHêïs¡T. M]øÏ nq÷Vü≤´+>± Ç‘·s¡ bÕغ\ eT<䛑·T \_Û+#·&É+‘√ Ms¡T n+‘˚ y˚>∑+‘√

eTT+<äT¬øfi¯ó‘·THêïs¡T. yÓTTqï{Ï es¡≈£î M]ì #·÷d” #·÷&Éq≥T¢>± e´eVü≤]+∫q ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ yê] <äT+<äT&ÉT≈£î #·s¡´\‘√ yê]ô|’ düôdŒq¸Hé y˚≥T y˚dæ+~. nsTTHê |òü*‘·+ ˝Ò<äT. n$XÊ«dü+ rsêàq+ô|’ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À dü+<ä&ç yÓTT<ä˝…’+~. B+‘√ eT∞¢ q+ãsYπ>yéT≈£î yÓfi¯¢≈£ eTT+<˚ ndü\T, n$XÊ«dü rsêàq+ #·s¡Ã ô|≥º≈£î+&Ü bÕs¡¢yÓT+{Ÿ o‘êø±\ düe÷y˚XÊ\T eTT–+#˚j·÷\ì ø±+Á¬>dt bÕغ ø£düs¡‘·TÔ\T #˚k˛Ô+~. @+ »s¡T>∑T‘·T+<√ @yÓ÷ nqT≈£îì ‘Ó\+>±D _\T¢qT ≈£L&Ü yÓ+≥ yÓ+≥H˚ sêÁcÕºìøÏ |ü+|æ+#˚k˛Ô+~. sêÁwüº|ü‹ ≈£L&Ü _\T¢qT nôd+;¢øÏ |ü+|æHê Äj·Tq sêC≤´+>± dü+Á|ü<ëj·T+ Á|üø±s¡+ 40 s√E\ e´e~Û Ç#êÃs¡T.

nôd+;¢øÏ eùdÔ n+fÒ Çø£ nôd+;¢˝À j·TT<ä∆+ yÓTT<ä\eqT+<äì n+‘ê nqT≈£î+≥THêïs¡T. ø±˙ n˝≤ »]–Hê, »s¡>∑ø£b˛sTTHê yÓ+≥H˚ |üì |üP]Ô #˚dæ _\T¢qT ‘=+<äs¡>± sêÁwüº|ü‹øÏ |ü+|æ+#˚˝≤ #˚j·T&ÜìøÏ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº ø±+Á¬>dt e´eVü‰sê\ ÇHé#ê]® ~–«»jYT ~>∑qTHêïs¡T. Çø£ÿ&ç Hêj·T≈£î\qT qj·÷H√, uÛÑj·÷H√ ˝§+>∑BdüT≈£îì _\T¢≈£î eT<䛋∫à |ü+|æ+#˚j·÷\ì Äj·Tq eP´Vü‰\T s¡∫düTÔHêïs¡T. nsTT‘˚ nôd+;¢˝À _\T¢ ÄyÓ÷<ä+ bı+~Hê, bı+<äø£b˛sTTHê, $uÛÑ»q #˚ùd n~Ûø±s¡+ πø+Á<ëìøÏ ñ+~. nsTT‘˚ πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ e÷Á‘·+ $uÛÑ»q #˚düTÔ+<ë ˝Ò≈£î+fÒ á Á|üÁøÏj·TqT ∫e] es¡≈£î ˝≤¬øÿ[¢ nø£ÿ&É Äù|dæ mìïø£\≈£î yÓ[¢b˛‘·T+<ë nH˚~ nqTe÷q+. ndü\T á n$XÊ«dü rsêàq+ Hê≥ø£+ n+‘ê ø±yê\H˚ ø±+Á¬>ùd‡ Ä&çk˛Ô+<ë nH˚ eTs√ nqTe÷qeT÷ ˝Òø£b˛˝Ò<äT.

˝Àø˘düuÛÑ yêsTT<ëH˚ m+<äTø£+fÒ Ç|ü⁄Œ&ÉT ø±+Á¬>dt bÕغøÏ sêÁcÕºìï $uÛÑõ+#˚ ã\+ ˝Ò<äT. düyÓTÆø£´+>± ñ+#˚ dü‘êÔ ˝Ò<äT. $uÛÑ»q≈£î eTT+<äT¬ø[‘˚ Á|üuÛÑT‘·«+ ≈£L*b˛‘·T+<˚yÓ÷ qqï Ä+<√fi¯q e´ø£ÔeTe⁄‘√+~. n˝≤>∑ì düyÓTÆø£´+>± ñ+∫‘˚ #˚‘·ø±ì‘·qeTqï eTTÁ<ä |ü&ÉT‘·T+<˚yÓ÷qì u…+>∑ ñ+~. @+ #˚j·÷˝À ~≈£îÿ‘√#·ì dæú‹˝À


dü\Vü‰

17

Ç˝≤ n$XÊ«dü rsêàqeTqï Hê≥ø£+ yÓTT<ä˝…{Ϻ, Ä Hê≥ø±ìï Á|ü<ä]Ù+#·≈£î+&ÜH˚ Çyêfi¯ πs|ü⁄ nì >∑&ÉT|ü⁄‘·÷ ‘êqT #˚j·÷*‡q |üqT\˙ï #·ø£#·ø± #˚düT≈£î+≥÷ b˛e&ÜìøÏ ø±+Á¬>dt bÕغ bÕe⁄\T ø£<äT|ü⁄‘√+<äì $X‚¢wü≈£î¢ uÀ>∑{≤º. n+<äT˝À uÛ≤>∑+>± n≥T bÕs¡¢yÓT+{Ÿ düe÷y˚XÊ\T yêsTT<ë |ü&ç‘˚, Ç≥T nôd+;¢ düe÷y˚XÊ\T yÓTT<ä\e⁄‘·THêïsTT. B+‘√ <˚X¯yê´|üÔ+>± Á|ü»\T, bÕغ\T njÓ÷eTj·T+˝À eTTì–b˛j·÷s¡T. n#·Ã+>± ø±+Á¬>dt bÕغøÏ ø±yê*‡q |ü]dæú‹ Ç<˚. Ç˝≤+≥|ü⁄&˚ ‘·eT |üì ‘êeTT Vü‰sTT>± #˚düT≈£î b˛>∑\+ nì ø±+Á¬>dt n~ÛHêj·T≈£î\ BÛe÷.

&çôd+ãsY 13

d”m+ øÏs¡DY ø=‘·Ô bÕغ

øÏs¡DY düyÓTÆø£´yê<ë? <˚X¯ yê´|üÔ+>± ø±+Á¬>dt bÕغ á kÕ] eT{Ϻ˝À ø£*dæb˛e&É+ U≤j·TeTì yê]ø° ‘Ó*dæb˛sTT+~. n+<äTπø m˝≤>∑÷ ¬>\e+ ø±ã{Ϻ ñqï |ü<äM ø±˝≤ìï nsTTHê ø±bÕ&ÉT≈£îì eTT+<äT¬ø[¢b˛<ëeTì >∑{Ϻ>± ìs¡ísTT+#·T≈£îHêïs¡T. <ëìøÏ ‘·–qfÒ¢ Á|üD≤[ø£ Á|üø±s¡+, Hê≥ø±\T n&ÉT‘·÷ yÓfi¯ó‘·THêïs¡T. á Hê≥ø£+˝À CÀø£s¡T¢ m+‘· eT+~ ñHêïs√, ø£<∏ë Hêj·T≈£î\T m+‘· eT+~ ñHêïs√ mìïø£˝À¢ ‘˚*b˛‘·T+~. yÓTTqï{Ï es¡≈£î ø±+Á¬>dt bÕغøÏ #Ó+~q sêÁwüº eTTK´eT+Á‹ øÏs¡DY≈£îe÷sY ¬s&ç¶ düüyÓTÆø£´yê~q+≥÷ ã\¢>∑T~›, yÓTÆ≈£î\T $]∫ #ÓãT‘·÷ edüTÔHêïs¡T. á nôd+;¢ düe÷y˚XÊ˝À¢ Äj·Tq düyÓTÆø£´yê~ eTTdüT>∑T ‘·–*+#·T≈£îHêïs¡T, $uÛÑ»q ø£+&ÉTyê y˚düT≈£îHêïsê nH˚~ ‘˚*b˛‘·T+~. nsTT‘˚ Äj·Tq‘√ ≈£L&Ü Hê≥ø£+ y˚sTT+#·&ÜìøÏ ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ &Ûç©¢ qT+∫ <äs¡Ù≈£î&çì |ü+|æ+∫+~. á Hê≥ø£+˝À mes¡T s¡øÏÔø£{ϺkÕÔs√, mes¡T q$«kÕÔs√ #·÷dæ Ä ‘·s¡Tyê‘· »]π> |ü]D≤e÷\qT n+#·Hê y˚j·Te#·TÃ.

Ä>∑T‘·T+<ë, yÓfi¯ó‘·T+<ë? nsTT‘˚ ‘Ó\+>±D $uÛÑ»q≈£î n~ÛcÕºq+ eTT+<äT≈£î yÓfi¯ó ‘·Tqï≥T¢ q{ÏdüTÔHêï, ndü\T n~ÛcÕºq+ @eTqT≈£î+≥T+<√ ‘Ó*j·T&É+ ˝Ò<äT. á $uÛÑ»q _\T¢ Ä–b˛‘·T+<äì düyÓTÆø±´+Á<Ûä Hêj·T≈£î\T Ç+ø± ÄX¯\T ô|≥Tº≈£îHêïs¡T. ø±˙ ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘· Hêj·T≈£î\T e÷Á‘·+ k˛ìj·÷ nqT≈£î+fÒ me«s¡T n&=¶∫ÃHê ‘Ó\+>±D Ä>∑<äì >∑{Ϻ>± $X¯«dædüTÔHêïs¡T. $uÛÑ»q _\T¢ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À ÄyÓ÷<ä+ bı+<˚ es¡≈£î á ‘Ó\+>±Dô|’ Ç˝≤+{Ï dü+X¯j·T+ ø=qkÕ>∑T‘·÷H˚ ñ+≥T+~. Bìô|’ mìï s¡ø±\ $X‚¢wüD\T #˚dæHê, m+‘· n<Ûä´j·Tq+ #˚dæHê ø±+Á¬>dt bÕغ >∑T≥Tº ø£ìô|≥º&É+ e÷Á‘·+ kÕ<Ûä´+ ø±<äT. Ç|üŒ{Ï es¡≈£î ‘Ó\+>±D @sêŒ≥Tô|’ yÓq≈£îÿ b˛j˚T~ ˝Ò<äì e÷Á‘·+ ø±+Á¬>dt n~ÛH˚‘·\T #ÓãT‘·÷ edüTÔHêïs¡T. <ëH˚ï nqTdü]düTÔHêïs¡T ≈£L&Ü. ```0```

eTTK´eT+Á‹ øÏs¡DY≈£îe÷sY ¬s&ç¶ ø=‘·Ô bÕغ kÕú|æ+#·uÀ‘·T Hêï&ÉH˚ yês¡Ô\≈£î eT∞¢ }|ü⁄ e∫Ã+~. d”&Éã÷¢´d” $uÛÑ»q ìs¡íj·T+ rdüT≈£îHêïø±, øÏs¡DY ~Ûø±ÿs¡ dü«s¡+ $ì|æ+#êø± yÓTT<ä˝…’q á yês¡Ô\T n|ü⁄Œ&É|ü⁄Œ&ÉT ôV’≤˝…{Ÿ ne⁄‘·THêïsTT. eT] ø=+‘·ø±\+ k˛~˝À ˝Ò≈£î+&Ü b˛‘·THêïsTT. nsTT‘˚ ‘êC≤>± ø±+Á¬>dt m+|”\T πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ô|’ ô|{Ϻq n$XÊ«dü rsêàq+‘√ eT∞¢ øÏs¡DY bÕغ #·s¡Ãô|’ yÓTT<ä˝…’+~. ˇø£ Ä+>∑¢ |üÁ‹ø£ ø£<∏äq+ Á|üø±s¡+, eTTK´eT+Á‹ øÏs¡DY≈£î e÷sY ¬s&ç¶ ø=‘·Ô bÕغì kÕú|æ+#·&É+ U≤j·T+>± ø£ì|æk˛Ô+~. sêÁwüº $uÛÑ»q $wüj·T+˝À n~ÛcÕºq+ rs¡TqT e´‹πsøÏdüTÔqï øÏs¡DY ¬s&ç¶ ø=‘·ÔbÕغ‘√ ‘·q ìs¡düqqT ‘Ó*j·T#˚j·TqTHêï&ÉT. ø±+Á¬>dt˝À ñ+≥÷ sêÁwüº $uÛÑ»qqT düeT]ú+#·˝Òø£ n˝≤>∑ì, sêJ |ü&É˝Òø£b˛‘·Tqï H˚‘·\≈£î }s¡≥q+~dü÷Ô øÏs¡DY ¬s&ç¶ á bÕغì ô|≥ºuÀ‘·THêï&É≥. yÓ’mkÕ‡sY ø±+Á¬>dt, ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ\ yÓ’|ü⁄ yÓfi¯¢˝Òì H˚‘·\≈£î øÏs¡DY ÄXÊøÏs¡D+>± ø£ì|ædüTÔHêï &É≥. ø±+Á¬>dt˝À ñ+fÒ uÛÑ$wü´‘·TÔ ˝Ò<äì uÛ≤$düTÔqï á H˚‘·\≈£î uÛÑ$wü´‘·TÔô|’ uÛÑs√kÕqT ø£*Œdü÷Ô øÏs¡DY ø=‘·Ô bÕغì kÕú|æ+#·qTHêïs¡ì Ä |üÁ‹ø£ n_ÛÁbÕj·T|ü&ç+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT ˝Àø˘düuÛÑ˝À πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ e´‹πsø£+>± n$XÊ«dü rsêàq+ Á|üy˚X¯ô|{Ϻq Äs¡T>∑Ts¡T m+|”\T eTT+<äT>± øÏs¡DY bÕغ˝À #˚s¡uÀ‘·THêïs¡ì Ä |üÁ‹ø£ yê´U≤´ì+∫+~. Ä ‘·sê«‘· ø±+Á¬>dt H˚‘·\+‘ê øÏs¡DY bÕغ u≤≥ |üfÒº neø±XÊ\THêïj·Tì $X‚¢wæ+∫+~. eT] á }Vü‰>±Hê˝À¢ m+‘· y˚Ts¡≈£î ìC≤ìC≤\THêïjÓ÷ ø±˙ øÏs¡DY bÕغ ô|&ç‘˚ n~ dü+#·\qy˚T ne⁄‘·T+<äì #ÓbÕŒ*. eT] á dü+#·\q+ »s¡T>∑T‘·T+<ë ˝Ò<ë nH˚~ y˚∫ #·÷&Ü*.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

18

;CÒ|”øÏ >√˝…¶Hé #êHé‡ uÛ≤s¡rj·T »q‘ê bÕغøÏ >√˝…¶Hé #êHé‡ <=]øÏ+~. á

düeTj·T+˝À j·T÷|”@ Á|üuÛÑT‘ê«ìï ≈£L\Ã>∑*–‘˚ Çø£ n~Ûø±s¡+ ;CÒ|”πø <äπøÿ neø±XÊ\T yÓT+&ÉT>± ñHêïsTT. Hê\T>∑T sêÁcÕº\ mìïø£\ |òü*‘ê\‘√ ;CÒ|” ø±´&ÉsY˝À ø=‘·Ô ñ‘ê‡Vü≤+ e∫Ã+<äqï~ ì]«yê<ë+X¯+. m˝≤>∑÷ kı+‘· Á|üuÛÑT‘·«+ô|’H˚ d”e÷+Á<Ûä ø±+Á¬>dt m+|”\T n$XÊ«dü rsêàq+ Á|üy˚X¯ô|{Ϻ&É+‘√ ;CÒ|”øÏ ø±\+ ø£*kı∫Ã+~. ;CÒ|” eTT+<äT Ç|ü⁄Œ&ÉTqï düeTdü´ ˇø£ÿfÒ. d”e÷+Á<Ûä ø±+Á¬>dt m+|”\ n$XÊ«dü rsêàHêìøÏ eT<䛋e«&ÉeT+fÒ n~ ‘Ó\+>±D≈£î e´‹πsø£eTqï dü+πø‘ê\T yÓfi¯‘êsTT. ø±˙ <ëìï n~Û>∑$T+#˚+<äT≈£î ;CÒ|” eTs√ eP´Vü≤+ |üìï+~. n<˚ d”Œø£sY MT<ä n$XÊ«dü+ ô|≥º&É+. Ç+πø+ ;CÒ|”øÏ n˙ï ø£*kı#˚ÃdüTÔHêïsTT. d”e÷+Á<Ûä ø±+Á¬>dt m+|”\T Á|üdüTÔ‘êìøÏ Äs¡T>∑Tπs ‘·eT Á|üuÛÑT‘·«+ô|’ n$XÊ«dü rsêàHêìøÏ dü+ã+~Û+∫ H√{°düT Ç#êÃs¡T. yê]øÏ {°&û|” d”e÷+Á<Ûä m+|”\T »‘·ø£*XÊs¡T. yÓ’mkÕ‡sY ø±+Á¬>dt bÕغøÏ #Ó+~q m+|”\÷ n$XÊ«dü rsêàq+ô|’ H√{°düT Çe«&É+‘√ e´eVü‰s¡+ uÛÑ˝Ò s¡+E>± ‘·j·÷¬s’+~. y˚T+ düyÓTÆø£´yê<äT\+ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ $uÛÑ»q≈£î ˇ|ü⁄Œø√+. z{Ï+>¥˝À j·T÷|”møÏ e´‹πsø£+>± zfÒkÕÔ+. nì ‘·èDeT÷˝Ÿ ø±+Á¬>dt n~ÛH˚Á‹ eTeT‘ê u…qØ® ≈£L&Ü #Óù|ŒXÊs¡T. Ç˝≤ ˇø£<ëì ‘·sê«‘· ˇø£{Ï ;CÒ|”øÏ n˙ï ø£*kı#˚à n+XÊ˝Ò. M{Ï˝À¢ @ ˇø£ÿ{Ï es¡ÿe⁄{Ÿ nsTTHê ;CÒ|”øÏ |ü+&ÉTπ>. Çø£ÿ&É ;CÒ|” ≈£L&Ü eTT+<ädüTÔ mìïø£\ ø√dü+ ‘=+<äs¡|ü&ÉT‘√+~. ÄyéT ÄBà bÕغ &Ûç©¢˝À düèwæº+∫q dü+#·\q+‘√ ;CÒ|”˝Àq÷ f…q¸Hé yÓTT<ä˝…’+~. ÄyéTÄBà bÕغ 2014 mìïø£\ Hê{ÏøÏ Ç+ø± |ü⁄+E≈£î+fÒ, <˚X¯ yê´|üÔ+>± m+‘√ ø=+‘· <Óã“ Ä bÕغ ø±s¡D+>± ‘·eT≈£î ‘·>∑T\T‘·T+<äì ;CÒ|” Ä+<√fi¯q #Ó+<äT‘√+~. &Ûç©¢˝À z≥s¡T¢ ø±+Á¬>dtπø ø±<äT, ;CÒ|”øÏ ≈£L&Ü

cÕøÏ#êÃs¡T. ;CÒ|”øÏ mø£ÿe d”≥T¢ e#êÃj˚T ø±˙, Ä bÕغ‘√ b˛*Ñ˚ ÄyéT ÄBà bÕغøÏ e∫Ãq d”≥T¢ ø=+#Ó+ ‘·≈£îÿe+‘˚. »dtº Hê\T>∑T d”≥¢ ‘˚&Ü‘√ ;CÒ|” ô|’ #˚sTT kÕ~Û+∫+~. Ç~ yêdüÔyêìøÏ ;CÒ|”øÏ ôV≤#·Ã]ø£ ˝≤+{Ï<˚. ô|’>± ;CÒ|”‘√ ø£*ùd~ ˝Ò<ä+≥÷ ÄyéT ÄBà bÕغ &Ûç©¢˝À Á|üuÛÑT‘·«+ @sêŒ≥T #˚ùd $wüj·TyÓTÆ #ÓãT‘·Tqï &Ó’˝≤>∑T\T ;CÒ|”øÏ ø£+{ÏMT<ä ø£qT≈£î˝Ò≈£î+&Ü #˚düTÔHêïsTT. nsTT‘˚ &Ûç©¢˝À |ü]D≤e÷\T e÷s¡T‘·THêïsTT. <˚X¯ sê»<Ûëì #·]Á‘·˝À mqï&É÷ ˝Òì $<Ûä+>± Vü≤+>¥ @s¡Œ&ç+~. me]ø° ≈£L&Ü n~Ûø±s¡+ #˚|ü≥º&ÜìøÏ ø±e\dæq+‘· yÓTC≤]{° ˝Ò<äT. nsTTHê düπs &Ûç©¢˝À n~Ûø±s¡+ #˚|üfÒº $<Ûä+>± ø£eT\Hê<∏äT\T eT+Á‘ê+>∑+ HÓs¡T|ü⁄‘·THêïs¡T. Ç|ü⁄Œ&ÉT @+ #˚j·÷\qï $wüj·T+ &Ûç©¢ ˝…|òæºHÓ+{Ÿ >∑es¡ïsY #˚‹˝À ñ+~. ìC≤ìøÏ Äj·Tq ìã+<Ûäq\ Á|üø±s¡+ n‹ ô|<ä› bÕغì n~Ûø±s¡+ #˚|ü{≤º*‡+~>± ø√sê*. n<˚ »]–‘˚, ;CÒ|”ì Äj·Tq ÄVü‰«ìkÕÔs¡T. Ç|üŒ{Ï<ëø± n+<äT≈£î $eTTK‘· #·÷bÕ\ì uÛÑè≤$+∫q ;CÒ|” Ä Á|ü‹bÕ<äq sê>±H˚ Á|üuÛÑT‘·«+ @sêŒ≥T #˚j·÷\ì #·÷k˛Ô+~. &Ûç©¢˝À yÓTT‘·Ô+ 70 kÕúHê\T ñ+&É>±, ;CÒ|” ã\+ 31 ñ+~. Ç+ø± ◊<äT>∑Ts¡T ø±yê*. nsTTHê ≈£L&Ü n~Ûø±s¡+ #˚|ü{Ϻ ÄyéT ÄBà bÕغ ø√s¡T≈£î+≥Tqï »q ˝Àø˘ bÕ˝Ÿ _\T¢, $<äT´‘Y, ˙{Ï #êØ®\ ‘·–Z+|ü⁄ _\T¢\ neT\T≈£î Á|üj·T‹ï+#ê\ì ìs¡ísTT+#ês¡T ;CÒ|” H˚‘·\T. B+‘√ ã\ ìs¡÷|üD düeTj·T+˝À n$ »qVæ≤‘· yÓTÆq _\T¢\T ø±e&É+‘√ ÄyéTÄBà bÕغ eT<ä›rj·Tø£ ‘·|üŒìdü] |ü]dæú ‘·T\T HÓ\ø=+{≤j·Tqï~ yê] Ä˝À#·q. B+‘√ ã\ìs¡÷|üD qT+∫ ãj·T≥|ü&ç Á|üuÛÑT‘·«+ ì\ã&˚ neø±XÊ\T+{≤j·Tì ø£eT\Hê<∏äT\T uÛ≤$düTÔHêïs¡T. nsTT‘˚ á ìs¡íj·T+ rdüTø√yê*‡q n~Ûø±s¡+ e÷Á‘·y˚T bÕغ n<Ûä´≈£åî&ÉT sêCŸHê<∏é dæ+>¥πø e~˝ÒXÊs¡T. Ç˝≤ πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘ê«ìï ≈£L\Ã&ÜìøÏ, Vü≤dæÔq˝À bÕ>± y˚j·T&ÜìøÏ ;CÒ|”øÏ uÛÑ˝Ò #êHé‡ ø£*kı∫Ã+~. ```0```


dü\Vü‰

19

&çôd+ãsY 13

n$XÊ«dü+‘√ ø±+Á¬>dtπø \_∆ ‘Ó\+>±D n&ÉT¶≈£îH˚+<äT≈£î Á|üy˚X¯ô|&ÉT‘·Tqï n$XÊ«dü+ ≈£L&Ü ø±+Á¬>dt≈£î ˝≤uÛÑy˚T nqï n_ÛÁbÕj·÷\T ≈£L&Ü sê»ø°j·T esêZ˝À¢ e´ø£ÔeTe⁄‘·THêïsTT. n<˚Ç+{Ï n$XÊ«dü+ rsêàq+ Á|ü‹bÕ<äq‘√ j·T÷|”@ n‘·˝≤≈£î‘·\+ ne⁄‘√+~. ø±+Á¬>dt ~>∑ZC≤\qT s¡+>∑+˝ÀøÏ ~+∫ n~ M–b˛j˚T+<äT≈£î ‘Ó>∑ Á|üj·T‘êï\T #˚k˛Ô+~ nqï yês¡Ô\T $ì|ædüTÔqï H˚|ü<∏ä´+˝À n$XÊ«dü+ ø±+Á¬>dt≈£î m˝≤ ˝≤_ÛdüTÔ+~ nqï uÛ≤e+ ø£\>∑&É+˝À ‘·|ü⁄Œ˝Ò<äT. ø±˙ @|” $wüj·T+˝À e÷Á‘·+ ø±+Á¬>dt≈£î Ç~ Á|üjÓ÷»Hê\T ø£*–+#˚ neø±XÊ\THêïj·TH˚~ $X‚¢wü≈£î\ n_ÛÁbÕj·T+. <˚X¯ yê´|üÔ+>± Ç~ ø±+Á¬>dt≈£î <Óu≤“ ø±<ë nqï~ |üø£ÿq ô|&ç‘˚ eTq sêÁwüº+ $wüj·÷ìøÏ e#˚Ãdü]øÏ n$XÊ«dü+ m˝≤ \_∆ #˚≈£Ls¡TdüTÔ+<√ |ü]o*<ë›+. Ç|ü⁄Œ&ÉT n$XÊ«dü+ ô|{Ϻ+~ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ m+|”˝Ò. n~ ≈£L&Ü eTq sêÁwüº $uÛÑ»qqT n&ÉT¶ø√e&Üìπø. Ç+<äT˝À n$XÊ«dü+ ô|{Ϻq yês¡T $»j·T+ kÕ~ÛkÕÔsê, n~ M–b˛sTT ø±+Á¬>dt $»j·T+ kÕ~ÛdüTÔ+<ë nqï~ |üø£ÿq u…&ç‘˚ @$T $wüj·T+˝À ø±+Á¬>dt≈£î e÷Á‘·+ qwüº+ ˝Ò<äH˚ yê<äq $ì|æk˛Ô+~. n$XÊ«dü+ M–b˛sTT+<äqTø√+&ç, @+ |òüsê«˝Ò<äT, $uÛÑ»qô|’ eTT+<äT≈£î b˛‘·T+~. $uÛÑ»q $wüj·T+˝À

ø±+Á¬>dt ôV’≤ø£e÷+&é $»j·T+ kÕ~ÛdüTÔ+~. B+‘√ ø±+Á¬>dt nqT≈£îqï~ kÕ~Û+∫qfÒ¢. Çø£ n$XÊ«dü+ HÓ–Z ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘·«+ ≈£L*b˛sTT+~ nqT≈£î+<ë+. n|ü⁄Œ&ÉT ≈£L&Ü n~ @|”˝À ø±+Á¬>dt≈£î \_∆ #˚≈£Ls¡TÑ·T+~. m˝≤ n+fÒ n$XÊ«dü+ ô|{Ϻ+~ d”e÷+Á<Ûäyês¡T, n~ ≈£L&Ü ‘Ó\+>±D Çe«≈£î+&Ü ø±+Á¬>dtqT ì\e]+#·&ÜìøÏ, Bìì ø±+Á¬>dt ‹|æŒø=fÒº+<äT≈£î X¯‘·$<Ûë\ Á|üj·T‘êï\T #˚düTÔ+~. #˚k˛Ô+~ ≈£L&Ü. nsTTHê düπs ø±+Á¬>dt á $wüj·T+˝À dü¬ø‡dt ø±ø£ Á|üuÛÑT‘·«+ ≈£L*b˛‘·T+~. n|ü⁄Œ&ÉT ‘Ó\+>±D @sêŒ≥T Ä–b˛‘·T+~. <ë+‘√ ø±+Á¬>dt≈£î @+ ˇs¡T>∑T‘·T+~. nH˚ ø£<ë ndü\T Á|üX¯ï. n+fÒ @+ ˇ]π>~ ˝Ò<äT n+≥THêïs¡T. ø±s¡D+ n|ü⁄Œ&ÉT ‘Ó\+>±D Çe«≈£î+&Ü n&ÉT¶≈£îqï~ {°&û|”, yÓ’ø±bÕ, d”e÷+Á<Ûä˝Àì ø=+<äs¡T ø±+Á¬>dt H˚‘·˝Ò n+{≤s¡T ‘·|üŒ Çe«≈£î+&Ü ‘·|æŒ+#·T≈£îqï~ ø±+Á¬>dt ø±<äT nqï n_ÛÁbÕj·Ty˚T ‘Ó\+>±D˝À HÓ\ø=+≥T+~. n+fÒ ‘Ó\+>±D Ç∫ÃHê, Ç˝≤ Çe«≈£î+&Ü b˛sTTHê ‘Ó\+>±D≈£î ø±+Á¬>dt ø£≥Tºã&ç ñ+<äH˚ uÛ≤ey˚T ñ+≥T+~. ø±ã{Ϻ ‘Ó\+>±D˝À ø±+Á¬>dt |ü≥¢ $XÊ«dü+ ‘Ó\+>±D ÇùdÔ m+‘· ñ+≥T+<√, Ç˝≤ Ä–b˛‘˚ ≈£L&Ü n+‘˚ ñ+≥T+~ nqï~ $X‚¢wü≈£î\ n+#·Hê.


dü\Vü‰

20

&çôd+ãsY 13

Vü‰dü´ q≥T&ÉT <Ûäs¡àes¡|ü⁄ Çø£˝Òs¡T $\ø£åD q≥q‘√ ‘Ó\T>∑T dæìe÷ Áù|ø£å≈£î\≈£î n\]+∫q

Á|üeTTK q≥T&ÉT <Ûäs¡àes¡|ü⁄ düTÁãeTD´+(59) Çø£ ˝Òs¡T. Äs¡T HÓ\\T>± ø±˝Òj·T πøq‡sY‘√ u≤<Ûä|ü&ÉT‘·Tqï Äj·Tq &çôd+ãsY 7e ‘˚B X¯¯ìyês¡+ sêÁ‹ 10.30 >∑+≥\≈£î Çø£ÿ&ç #Ó’‘·q´|ü⁄]˝Àì ^‘ê ÄdüŒÁ‹˝À eTè‹ #Ó+<ës¡T. |ü]dæú‹ $wü$T+#·&É+‘√ Hê\T>∑T s√E\ øÏ+<ä≥ Äj·Tq qT ÄdüŒÁ‹øÏ ‘·s¡*+#ês¡≥. Äj·Tq≈£î uÛ≤s¡´ ø£èwüí», Ç<ä›s¡T ≈£îe÷s¡T\T s√Vü≤Hé dü+B|t, s¡$ÁãVü≤à ‘˚» ñHêïs¡T. dü+B|t $yêVæ≤‘·T&ÉT ø±>±, s¡$ ÁãVü≤à‘˚» &çÁ^ #·<äTe⁄‘·THêïs¡T. <Ûäs¡àes¡|ü⁄ ≈£î≥T+ã+ ~˝ŸdüTUŸq>∑sY˝Àì XÊs¡<ëq>∑sY˝À ìyêdü+ ñ+{À+~. <Ûäs¡àes¡|ü⁄ düTÁãeTD´+ 1954 ôdô|º+ãsY 20q Á|üø±X¯+ õ˝≤¢˝Àì ã*¢≈£îs¡e eT+&É\+ ø=$TàH˚ìyê] bÕ˝…+˝À »ìà+#ês¡T. ˇ+>√\T˝Àì d”mdtÄsY ø£fi≤XÊ\˝À |”j·T÷d” es¡≈£î #·~yês¡T. n˝≤ #·<äTe⁄‘·Tqï s√E˝À¢H˚ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|üC≤Hê≥´eT+&É* sêÁwüº >ös¡yê<Ûä´≈£åî&ÉT q\÷¢] yÓ+ø£fÒX¯«s¡T¢‘√ |ü]#·j·T+ @s¡Œ&ç+~. >±*yêq Hê≥ø£+˝Àì »>∑Hé bÕÁ‘·‘√ <Ûäs¡àes¡|ü⁄ 18@fi¯¢ ej·TdüT ˝ÀH˚ q≥q˝À dü‘êÔ #ê{≤s¡T. ‘·sê«‘· dæìe÷ neø±XÊ\ ø√dü+ Á|üj·T‹ï+#ês¡T. $˝ÒCŸ &Óe\|tyÓT+{Ÿ Ä|ò”düsY‡ ñ<√´>±ìøÏ

m+|æ¬ø’q Äj·Tq ôV’≤<äsêu≤<é˝À •ø£åD bı+<äT‘·Tqï düeTj·T+˝À <ä÷s¡<äs¡ÙHé˝À Äq+<√ÁãVü≤à d”]j·T˝Ÿ˝À q{Ï+∫ >∑T]Ô+|ü⁄ bı+<ës¡T. ‘·sê«‘· mH√ï {°M d”]j·Tfi¯¢˝À q{Ï+#ês¡T. »+<Ûë´\ ∫Á‘·+ »j·TeTTà ìX¯Ãj·TeTTàsê ‘√ <Ûäs¡àes¡|ü⁄ ‘Ós¡+π>Á≥+ #˚XÊs¡T. qTe⁄« H˚qT ‘·~‘·s¡ ∫Á‘ê\T Äj·Tq≈£î ù|s¡T ‘Ó#êÃsTT. Äj·Tq qπswt q{Ï+∫q ‘√ø£˝Òì|æ≥º ∫Á‘êìøÏ <äs¡Ùø£‘·«+ eVæ≤+#ês¡T. Vü‰dü´+‘√bÕ≥T ø±´¬sø£ºsY Ä]ºdüTº>±q÷ ‘·qø£+≥÷ Á|ü‘˚´ø£ Çy˚TCŸqT kı+‘·+ #˚düT≈£îHêïs¡T. Äj·Tq ø=H˚ïfi¯ó¢>± kÕøÏå {°M˝À ìs¡«Væ≤düTÔqï sê»ø°j·T e´+>∑´ ø±s¡´Áø£eT+ &ç+>¥&Ü+>¥ Áù|ø£å≈£î\qT m+‘·>±H√ Äø£≥Tº≈£î+~. <Ûäs¡àes¡|ü⁄ sêÁwüº kÕ+düÿè‹ø£ eT+&É* #Ó’s¡àHé>± |üì#˚XÊs¡T. Ä\dü´+ neTè‘·+≈£î ñ‘·ÔeT ø£yÓT&çj·THé Ä]ºdüTº>± q+~ nyês¡T¶ n+<äT≈£îHêïs¡T. >∑TDX‚KsY <äs¡Ùø£‘·«+˝À s¡÷bı+<äT‘·Tqï sêDÏs¡TÁ<äeT #ê]Á‘ê‘·àø£ dæìe÷‘√bÕ≥T eT]ø=ìï dæìe÷\˝À <Ûäs¡àes¡|ü⁄ Á|üdüTÔ‘·+ q{ÏdüTÔHêïs¡T. es¡Tdüô|{Ϻ {≤©e⁄&é dæìe÷ |ü]ÁX¯eTqT cÕø˘≈£î >∑T] #˚düTÔqï Á|üeTTK q≥T\ eTs¡D≤\‘√ dæ˙ Á|üeTTKT\T $cÕ<ä+ qT+∫ ‘˚s¡Tø√˝Òø£b˛‘·THêïs¡T.


dü\Vü‰

21

&çôd+ãsY 13

‘Ó\+>±D sêhy˚T Hê »qàVü≤≈£îÿ ø=+&Ü $X‚«X¯«sY¬s&ç¶

H˚&ÉT

sê»ø°j·÷˝À¢øÏ e#˚à e´≈£îÔ\T >±ì, ñ<ä´e÷˝À¢ bÕ\T|ü+#·T≈£îH˚ Hêj·T≈£î\T >±ì @<√ ˇø£ ø±s¡D+‘√ sêe&É+ »s¡T>∑T‘·Tqï~. |ü<ä$ø√dü+ ˇø£s¡T, dü+bÕ<äqø√dü+ eTs=ø£s¡ì sêe&É+ »>∑yÓT]–q dü‘·´eTT. ø±ì á ¬s+&ç+{ÏøÏ e´‹πsø£+>± Á|üC≤ùde #˚j·T&Üìπø M] ≈£î≥T+ã+ ø£+ø£D+ ø£≥Tº≈£îqï~. yÓTTqï{Ï es¡≈£î Á|ü‘˚´ø£ ‘Ó\+>±D ñ<ä´eT+˝À |üs√ø£å+>± eT<䛑·T ‘Ó\T|ü⁄‘·÷ ‘Ó\+>±D n_Ûeè~∆ø√dü+ nH˚ø£ ø±s¡´Áø£e÷\qT #˚|ü{≤ºs¡T. Ç|üð&ÉT Á|ü‘·´ø£å sê»ø°j·÷˝À¢øÏ n&ÉT>∑Tô|{Ϻ Á|üC≤ùde #˚j·T&Éy˚T ø±≈£î+&Ü ‘Ó\+>±D˝À »]–q nHê´j·÷\qT j·TTe‘·≈£î $e]+#·&É+˝À M] bÕÁ‘· mq˝Òì~. M] ‘ê‘·>±s¡T ø=+&Ü yÓ+ø£≥ s¡+>±¬s&ç¶ kÕ«‘·+Á‘·´ düeTs¡jÓ÷<ÛäT&ÉT>± m+‘√ ù|s¡TÁ|üU≤´‘·T\T bı+~Hês¡T. ìC≤+ qyêãT ø±\+˝ÀH˚ #·≥ºdüuÛÑ\≈£î Hê$TH˚{Ÿ nj·÷´s¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· &ç|üP´{° dæ.m+. |”sƒêìï≈£L&Ü ¬ø’eX¯+ #˚düT≈£îHêïs¡T. n˝≤π> Hêqï >±s¡T ø=+&Ü e÷<Ûäe¬s&ç¶ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ ôV’≤ø√s¡Tº, eTVü‰sêh ôV’≤ø√s¡Tº N|òt »dæºdt>±, eTVü‰sêh >∑es¡ïsY>± ˙‹ ìC≤sTTr\‘√, düeTs¡∆e+‘·+>± ùde\+~+#ês¡T. yê] ≈£î≥T+ã+ mH√ï s¡ø±\ |ü<äe⁄\qT n\+ø£]+∫q|üŒ{ÏøÏ @Hê&ÉT ≈£L&Ü n$˙‹ Äs√|üD\T n+{Ïq <ëK˝≤\T ˝Òe⁄. ìC≤sTTrj˚T }|æ]>± |üì#˚düTÔqï ≈£î≥T+ã+. yê] ‘ê‘·\ ø±\+Hê{Ï qT+&ç H˚{Ï es¡≈£î ≈£L&Ü ‘Ó\+>±D sêh+ ø√dü+, á ÁbÕ+‘·+˝À »s¡T>∑T‘·Tqï nHê´j·÷\ô|’q düeTÁ>∑+>± b˛sê≥+ #˚düTÔHêïs¡T. ‘ê‘·, ‘·+Á&ç (ø=+&Ü yÓ+ø£≥ s¡+>±¬s&ç¶, e÷<Ûäe¬s&ç¶) n&ÉT>∑TC≤&É˝À¢ |üj·Tìdü÷Ô ‘Ó\+>±D n_Ûeè~› yÓqø£u≤≥TqT Á|ü»\≈£î $e]+#ê\H˚ \ø£å´+‘√ n˝≤π> Á|ü‘˚´ø£ sêh ÄeX¯´ø£‘·qT ‘Ó\bÕ\H˚ ñ<˚›X¯+‘√ {ÏÄsYmdt bÕغ˝ÀøÏ #˚] Á|ü‘·´ø£å sê»ø°j·T s¡+>∑ Á|üy˚X¯+ #˚XÊs¡T. yêπs dæ≥&Ó˝Ÿ ØôdsYà kı\÷´wüHé‡ *$Tf…&é dæ.Ç.z., #˚yÓfi¯fl bÕs¡¢yÓT+≥Ø ìjÓ÷»ø£es¡Z ÇHé#Ûê]® ø=+&Ü $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ªdü\Vü‰µ |üÁ‹ø£≈£î Ç∫Ãq Ç+≥s¡÷«´˝À düTBs¡È yê´bÕs¡, sê»ø°j·T nqTuÛÑyê\qT ‘Ó*bÕs¡T.

≈£î≥T+ã H˚|ü<∏ä´+:

ù|s¡TH˚ M]øÏ ‘ê‘·>±s¡T ¬ø.$. s¡+>±¬s&ç¶ HêeTø£s¡D+ #˚XÊs¡T. yê] ÄX¯j·÷\≈£î nqT>∑TD+>±H˚ Ç+»˙]+>¥ $<ä´qT nuÛÑ´dæ+∫ ‘·*¢<ä+Á&ÉT\T ô|{Ϻq ù|s¡TqT kÕs¡∆ø£+ #˚XÊs¡T. nyÓT]ø±q+<äT myÓTàdt˝À Ç+»˙]+>¥ |ü≥ºuÛÑÁ<äT˝…’Hês¡T. $<ë´uÛ≤´kÕq+‘·s¡+ nø£ÿ&˚ ˇø£ yê´bÕs¡ dü+düúqT (m\Áø±ºìø˘‡ ø£+ô|˙) HÓ\ø=˝≤Œs¡T. Bì˝À s¡ø£åD, $e÷j·÷q, sê¬ø{Ÿ‡ dü+ã+~Û+∫q m\Áø±ºìø˘‡ ‘·j·÷s¡j˚T´$. nH˚ø£ q÷‘·q |ü]ø£sê\qT ø£qT>=q&Éy˚T ø±≈£î+&Ü nH˚ø£ |ü]ÁX¯eT\˝Àì HÓ’|ü⁄D´eTTqT ô|+bı+~+#·&É+˝À Ms¡T ø°\ø£bÕÁ‘· b˛wæ+#ês¡T. 1989 dü+ˆˆ˝À nb˛˝À Á>∑÷|t #ÛÓ’s¡àHé &܈ˆ dæ. Á|ü‘ê|t¬s&ç¶>±] ≈£îe÷¬sÔ dü+^‘ê¬s&ç¶ì $yêVü≤e÷&çHês¡T. yê´bÕs¡ s¡+>∑+˝À $»j·T+ kÕ~Û+∫q|üŒ{Ïø°, nø£ÿ&É ñqï |ü]C≤„Hêìï eTq <˚XÊìøÏ n+~+#ê\H˚ dü+ø£\Œ+‘√, nH˚ø£ |ü]XÀ<Ûäq |òü*‘ê\qT eTq <˚X¯ $<ë´s¡Tú\≈£î n+~+#ê\H˚ ‘·|üq‘√ dü«<˚XÊìøÏ ‹]– e#êÃs¡T.

»dæºdt ø=+&Ü e÷<Ûäe¬s&ç¶, leT‹ »j·T\‘· nH˚ |ü⁄D´<ä+|ü‘·T\≈£î »ìà+∫q $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ‘·+Á&ç Hê´j·Tyê~ nH˚ø£ ø£+ô|˙\≈£î dæ.Ç.z. m+.&ç.\T>± @e´¬ø’ÔHê ˇø£ s¡+>∑+˝ÀH˚ ‘·q Á|ü‹uÛÑqT ø£qãs¡∫ nø£ÿ&É ø±e&É+‘√ M]˝À ∫qï|üŒ{Ï qT+&ç ˙‹ ìC≤sTTr\T n_“HêsTT. Ç+»˙]+>¥ $<ë´s¡Tú\≈£î >∑Ts¡TyÓ’q yÓ÷ø£å>∑T+&É+ $X‚«X¯«s¡j·T´ yê]≈£îqï |ü]C≤„Hêìï ñ|üjÓ÷–+∫ ù|s¡T Á|üU≤´‘·T\T bı+<ä&É+


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

22

düVü≤»+. ø±ì $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ‘·q≈£îqï ‘Ó*$‘˚≥\qT n+~|ü⁄#·TÃø=ì $$<Ûä s¡+>±˝À¢ eTT+<äT¬øfi≤fls¡T. nH˚ø£ s¡ø±\ kÕ|òtºy˚sY\qT ø£ìô|{Ϻ $Áb˛˝≤+{Ï dü+düú˝À¢≈£L&É n_Ûq+<äq\T bı+<ës¡T. Ms¡T ø£ìô|{Ϻq kÕ|òtºy˚sY\T H˚&ÉT $$<Ûä <˚XÊ˝À¢ ñ|üjÓ÷–düTÔHêïs¡ì dü>∑s¡«+>± ‘Ó*bÕs¡T. $Áb˛ ôV≤˝ŸÔπøsY ◊{Ï *$Tf…&é≈£î, õÇ yÓT&çø£˝Ÿ dædüºyéT‡ ÇqŒ¤πsàwüHé f…ø±ï\J ˝≤+{Ï dü+düú\≈£î dæÇz m+.&ç.\T>± düeTs¡∆e+‘·yÓTÆq u≤<Ûä´‘· ìs¡«Væ≤+#ês¡T. n˝≤π> dæºô|òHé &çC…’Hé   Ç+»˙]+>¥ f…øÏïø˘ Ç+&çj·÷ *$Tf…&é≈£î m+.&ç>± e´eVü≤]+#ês¡T. Äs√>∑´ |ü]s¡ø£åD ø√dü+ m\Áø±ºìø˘‡ n+&é yÓTø±ìø£˝Ÿ $uÛ≤>±\qT ‘·j·÷s¡T#˚XÊs¡T, n<˚$<Ûä+>± düe÷C≤ìøÏ ñ|üjÓ÷>∑|ü&˚ $TwüqØ\qT ø£ìô|{≤ºs¡T. ø£+ô|˙\˝Àì $q÷‘·ïyÓTÆq f…ø±ï\Jì n_Ûeè~∆ #˚dæ <˚X¯$<˚XÊ˝À¢ m+‘√ eT+~øÏ ñ|üjÓ÷>∑|ü&˚ $<Ûä+>± ø£èwæ#˚XÊs¡T. Á|üdüTÔ‘·+ kı+‘·+>± ªdæ{&Ó˝Ÿ ØôdsYà n+&é kı\÷´wüHé‡ ≈£î dæÇz>± e´eVü≤]düTÔHêïs¡T. yÓ’<ä´ |ü]C≤„Hêìï kÕe÷qT´\≈£î n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘Ó#˚à $<Ûä+>± $q÷‘·ï f…ø±ï\Jì ø£ìô|{Ϻ yê{Ï MT<ä nH˚ø£ ù|f…+{Ÿ Vü≤≈£îÿ\qT bı+~q |òüTq‘· $X‚«X¯«sY¬s&ç¶<˚.

ø=+&Ü yÓ+ø£≥ s¡+>±¬s&ç¶ ù|s¡TMT<ä õ˝≤¢ HêeTø£s¡D+ : ¬ø.$. s¡+>±¬s&ç¶ <˚XÊìøÏ kÕ«‘·+Á‘·´+ ‘˚e≥+˝À ø°\ø£bÕÁ‘·qT b˛wæ+#ês¡T. kÕ«‘·+Á‘·´ düeTs¡jÓ÷<ÛäT&ç>± m+‘√ ù|s¡T Á|üU≤´‘·T\qT bı+~Hês¡T. sê»ø°j·÷˝À¢ nH˚ø£ |ü<äe⁄\qT n\+ø£]+∫, ˙‹ ìC≤sTTr\‘√, m+‘√ düeTs¡úe+‘·+>± ùde\+~+#ês¡T. ÄHê&ÉT ìC≤+ bÕ\q˝ÀH˚ ø=+&Ü yÓ+ø£≥ s¡+>±¬s&ç¶ myÓTੇ>± mìï¬ø’Hês¡T. ¬syÓq÷´ eT+Á‹>±, &ç|üP´{° dæ.m+.>± #˚dæq |òüTq‘·≈£L&Ü M]<˚. n˝≤π> $<ë´_Ûeè~∆¬ø’ @.$. ø±˝Òõì kÕú|æ+#ês¡T. H˚{ÏøÏ ≈£L&Ü Ä ø±˝ÒJ m+‘√eT+~ ñqï‘· $<ë´e+‘·T\qT düe÷C≤ìøÏ n+~+#·&É+ m+‘√ >∑s¡«ø±s¡D+.

n˝≤π> eTVæ≤fi¯\ ø√dü+ Á|ü‘˚´ø£+>± ÄHê&˚ eTVæ≤fi≤ &çÁ^ ø±˝ÒJì @sêŒ≥T#˚dæq |òüTq‘· yê]<˚. n˝≤π> ‘Ó\+>±D ø√dü+ Ms√∫‘·+>± b˛sê&çq |òüTq‘·qT ≈£L&Ü <äøÏÿ+#·T≈£îHêïs¡T. H˚&ÉT ‘Ó\+>±D ñ<ä´eT+ ñyÓ«‘·TÔq m>∑dæ|ü&É{≤ìøÏ ÄHê&ÉT yês¡T y˚dæq ;»y˚T. yê] ‘ê´>∑|òü˝≤ìï, ìC≤sTTrì >∑T]Ô+∫ n|üŒ{Ï Á|üuÛÑT‘·«+ yê] ù|s¡TMT<äT>± s¡+>±¬s&ç¶ õ˝≤¢ HêeTø£s¡D+ #˚XÊs¡T. n|üŒ{Ï qT+&ç H˚{Ïes¡≈£î ø=qkÕ>∑T‘·÷H˚ ñqï~.

»dæºdt ø=+&Ü e÷<Ûäe¬s&ç¶ bòÂ+&˚wüHé @sêŒ≥T ø=+&Ü e÷<Ûäe¬s&ç¶ Hê´j·Tyê<ä eè‹Ô˝ÀøÏ n&É«πø{Ÿ>± Á|üy˚•+∫ NÛ|òt »dæºdt kÕúsTTøÏ #˚sês¡+fÒ Hê´j·Tyê<ä eè‹Ô˝À yê]≈£îqï Á|ü‹uÛÑ, HÓ’|ü⁄D´+, ìC≤sTTr @$T{À eTq≈£î ‘Ó\TdüTÔ+~. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ, eTVü‰sêh ôV’≤ø√s¡Tº\≈£î N|òt »dæºdt #˚dæq |òüTq‘· e÷<Ûäe¬s&ç¶πø <äøÏÿq~. Ä düeTj·T+˝À nH˚ø£ dü+#·\Hê‘·àø£yÓTÆq rs¡TŒ\qT ìs¡“¤j·T+>±q÷, ìø£ÿ∫Ã>±q÷, <ÛÓ’s¡´kÕVü≤kÕ\‘√ Çe«&É+ »]–q~. n˝≤π> Hê´j·T+ Hê\T>∑T bÕ<ë\MT<ä q&ç#˚˝≤>± #Ój·T´&É+˝À Ms¡T Á|ü<ÛäeTT\T. eTT©ÿ ìã+<Ûäq\T ø√s¡Tºø=∫Ãq|ü⁄&ÉT ◊<äT>∑Ts¡T »&Ó®dt u…+#Y y˚XÊs¡T. n+<äT˝À q\T>∑Ts¡T Ä+Á<Ûä yê¬s’‘˚ e÷<Ûäe¬s&ç¶ ˇø£ÿ&˚ ‘Ó\+>±D e´øÏÔ nsTTHê <ëìï e´‹πsøÏ+#ês¡T.ø±˙ eTT©ÿ s¡÷˝Ÿ‡ ¬>*#êsTT. Ä ‘·s¡Tyê‘· Ä πødüT düTÁ|”+ø√s¡Tº≈£î yÓ[fl+~. n|ü⁄&ÉT M] yê<äH˚ ¬>*Ã+~. 1980˝À dü«sêCŸbÕ˝Ÿ ≈£î dü+ã+~Û+∫q rs¡TŒ˝À Ç+~sê>±+BÛ n+‘·{Ï yê] e÷≥≈£L&Ü $q≈£î+&Ü »dæºdt e÷<Ûäe¬s&ç¶ ˙‹ ìC≤sTTr\‘√, ìø£ÿ∫Ã>± rs¡TŒì#êÃs¡T. ø=+‘·ø±\+ eTVü‰sêh >∑es¡ïsY>± ≈£L&Ü m+‘√ düeTs¡úe+‘·+>± ùde\+~+∫Hês¡T. düTÁ|”+ø√s¡Tº˝À d”ìj·TsY n&É«πø{Ÿ>± ù|s¡Tbı+<ës¡T. n˝≤π> ôd+Á≥˝Ÿ n&çàìÁùdº{Ïyé Á{ÏãT´q˝Ÿ (ø±´{Ÿ) ≈£î #Ó’s¡àHé>± e´eVü≤]+#ês¡T. ∫qï sêÁcÕº\ øöì‡˝Ÿ≈£î yÓT+ãsY>± |üì#˚XÊs¡T, n˝≤π> Hê´j·Tyê<ä eè‹Ô˝ÀH˚


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

23

ø±≈£î+&Ü $T>∑‘ê s¡+>±˝À¢ ≈£L&Ü $<ä´ , ø£fi≤s¡+>±\ n_Ûeè~∆¬ø’ Ms¡T ø£èwæ#˚j·T&É+ »]–+~. ø±ø£rj·T j·T÷ìe]‡{°øÏ &ûHé>±, yÓT+ãsY>± |üì#˚XÊs¡T. ñkÕàìj·÷, Hê>±s¡T®q j·T÷ìe]‡{°\≈£î yÓT+ãsY>±, n˝≤π> #Ó’‘·q´uÛ≤s¡‹ m&ÉT´πøwüHé ÇHédæº≥÷´{Ÿ\≈£î #Ó’s¡àHé>± ñHêïs¡T. ≈£L∫|üP&ç ÄsYº nø±&ÉMTøÏ #Ó’s¡àHé, Ç+&çj·THé Vü‰ø° ô|ò&ÉπswüHé yÓT+ãsY>± ùde\+~+∫ Äj·÷ s¡+>±\ n_Ûeè~∆øÏ m+‘√ bÕ≥T|ü&çHês¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· yê] ùde\≈£î >∑T]Ô+|ü⁄>± yê] ‘·qj·TT&Ó’q $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ »dæºdt ø=+&Ü e÷<Ûäe¬s&ç¶ bòÂ+&˚wüHéqT kÕú|æ+#·&É+ »]–+~. ìs¡T<√´>∑ $<ë´s¡Tú\≈£î j·T÷‘Y Áf…Æì+>¥ Áb˛Á>±yéT‡˝À $$<Ûä s¡+>±˝À¢ (k˛Œ¬øHé Ç+^¢wt, ø£eT÷´ìπøwüHé dæÿ˝Ÿ‡, &çC…’ì+>¥, uÀ{Ï+>¥, ø±sY Á&Ó’$+>¥, dæÿ˝Ÿ‡ &Óe\|tyÓT+{Ÿ, k˛ŒsYº‡, n&Ó«+#·sY k˛ŒsYº‡ ,ô|sTT+{Ï+>¥) •ø£åD Çdü÷Ô nq+‘·s¡+ ñ<√´>±eø±XÊ\T ø£*Œ+#·≥+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. Bì˝À •ø£åD bı+<ë\+fÒ |ü<äe ‘·s¡>∑‹ bÕôd’, Ç+≥Øà&çj·T{Ÿ ô|òsTT\sTTq yê]øÏ neø±X¯+ ø£*ŒkÕÔeTHêïs¡T. Ç|üŒ{Ïes¡≈£î nH˚ø£ eT+~ $<ë´s¡Tú\≈£î ñ<√´>±eø±XÊ\qT ø£*Œ+#·≥+ »]–+<äHêïs¡T. á bòÂ+&˚wüHé <ë«sê nH˚ø£ ñ∫‘· yÓ’<ä´•_sê\qT ìs¡«Væ≤+∫ s√>∑T\≈£î ñ∫‘·+>± eT+<äT\T |ü+|æD°#˚j·T&É+ »]–+<äHêïs¡T. uÛÑ$wü´‘·TÔ˝À á bòÂ+&˚wüHé <ë«sê nH˚ø£ dü+πøåeT ø±s¡´Áø£e÷\qT #˚|ü≥º&É+ »s¡T>∑T‘·T+<äì $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ‘Ó*bÕs¡T.

Áb˛Á¬>dæyé ‘Ó\+>±D bòÂ+&˚wüHé ‘Ó\+>±D sêh+ jÓTTø£ÿ eTTK´ ñ<˚›X¯´+ ‘Ó\bÕ\H˚ <Û˚´j·T+‘√ Áb˛Á¬>dæyé ‘Ó\+>±D bòÂ+&˚wüHéqT @sêŒ≥T#˚j·T&É+ »]–q~. Ä+Á<ÛëbÕ\≈£î\ ø±\+˝À ‘Ó\+>±D≈£î »]–q nHê´j·÷\qT ($<ä´, ñ<√´>∑+, ˙{Ï eqs¡T\T, düVü≤» eqs¡T\T, $<äT´‘·TÔ yÓTTˆˆ) $<ë´s¡Tú\≈£î ‘Ó*j·TCÒj·T&É+˝ÀqT, n˝≤π> Á>±MTD ÁbÕ+‘ê˝À¢ ‘Ó\+>±D sêh eTTK´ ñ<˚›XÊìï $e]+#·&É+˝À á bòÂ+&˚wüHé ø°\ø£bÕÁ‘· b˛wæ+∫+~. Á>±MTD ÁbÕ+‘ê˝À Á|üC≤˙ø±ìøÏ ‘Ó\+>±D ÄeX¯´ø£‘·qT ‘Ó*j·TCÒdæ yê] n_ÛÁbÕj·÷\qT rdüTø=ì lø£èwüí ø£$T{°øÏ ]b˛s¡Tº s¡÷|ü+˝À n+<äCÒj·T&É+ »]–+<äHêïs¡T. n˝≤π> ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝Àì $˝Òõ uÀs¡T¶\qT @sêŒ≥T#˚dæ Ä }]ù|s¡T, Ä õ˝≤¢ ù|s¡T, ‘Ó\+>±D sêheTì sêsTT+∫q |òüTq‘· $X‚«X¯«sY¬s&ç¶<˚. H˚&ÉT n<˚ ø£\ ‘Ó\+>±D Á|üC≤˙ø±ìøÏ kÕø±s¡+ ø±uÀ‘·T+<äì ‘Ó*bÕs¡T. á

bòÂ+&˚wüHé <ë«sê ‘Ó\+>±D ñ<ä´e÷ìï |üs√ø£å+>± q&ç|æ+#·&É+˝À M] bÕÁ‘· nyÓ÷|òüTyÓTÆq~.

ô|’dü\≈£î ` z≥T¢ |ü&Ée⁄ 2011˝À »]–q ñ|ü mìïø£˝À¢ {ÏÄsYmdt nuÛÑ´s¡T∆\ø√dü+ ‘êqT Á|ü#ês¡+ #˚XÊqì n|üð&ÉT Hêj·T≈£î\ø£+fÒ Á|ü»˝À¢H˚ ñ<ä´eT ø±+ø£å qs¡qsêq J]í+#·T≈£îb˛sTTq~. Ä mìïø£˝À¢ ø±+Á¬>dt, {Ï&ç|æ bÕغ\T yê] nuÛÑ´s¡Tú\ ¬>\T|ü⁄ø√dü+ eT<ë´ìï @s¡T˝…’ bÕ]+∫Hê,


dü\Vü‰

24

&çôd+ãsY 13

&ÉãT“\T $#·Ã\$&ç>± |ü+|æD° #˚dæHê $»j·T+ e÷Á‘·+ {ÏnsYmdt rdüTø√yê\ì $qï$+#ês¡T. nuÛÑ´s¡Tú\H˚ e]+∫+~. ÄHê&˚ Hê≈£î ns¡úyÓTÆq~. sê»ø°j·÷\øÏ {Ï&ç|æ, yÓ’.j·Tdt.ÄsY.dæ.|æ. bÕغ\ô|’ qeTàø£+ ø=s¡e&ç+~ &ÉãT“\ø£+fÒ ≈£L&Ü Á|üC≤ø±+ø£å ñ+fÒ $»j·T+ ‘·<∏ä´eTì ‘Ó*bÕs¡T. ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ, yÓ’.j·Tdt.ÄsY.dæ.|æ. \qT ‘Ó\+>±D ô|’dü\≈£î z≥T¢ sê\eH˚ <ëìøÏ Hê{Ï mìïø£˝Ò ì<äs¡Ùq+. Á|ü»\T qy˚Tà |ü]dæú‘·T˝À¢ ˝Òs¡ì $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T. ôd{Ï\sY‡≈£î |üP]Ô s¡ø£åD ‘Ó\+>±D sêh+ @s¡Œ&É≈£î+&Ü n&ÉT¶≈£î+≥THêïs¡ì, e#˚à mìïø£˝À¢ d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\≈£î, yê´bÕs¡ y˚‘·Ô\≈£î, yê] ÄdüTú\≈£î |üP]Ô M{ÏøÏ #·s¡eT^‘·+ bÕ&É≥+ U≤j·TeTHêïs¡T. n˝≤π> yÓ’mdtÄsYdæ|æ s¡ø£åD ø£*ŒkÕÔeTì ‘Ó*bÕs¡T. ‘Ó\+>±D sêh+ @s¡Œ&ç‘˚ ôd{Ï\sY‡≈£î ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝À <äTø±D+ ã+<Ó’+<äì ábÕغøÏ ˇø£ÿ d”≥T s¡ø£åD ñ+&É<äì d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î\T <äTÁwüŒ#ês¡+ #˚düTÔHêïs¡T ‘·|üŒ ≈£L&Ü e#˚à <ëK˝≤\T ˝Òeì ‘Ó*bÕs¡T. ‘Ó\+>±D Á|üC≤˙ø£+ ì»+ ˝Ò<äHêïs¡T. ñ<ä´eT+ rÁe kÕúsTT˝À ñqï|üð&ÉT ‘Ó\+>±D yÓTT‘·Ô+ {ÏÄsYmdtyÓ’ù| ñHêïs¡ì nH˚<ëìøÏ nH˚ø£ ñ|ü mìïø£˝À¢ ÁbÕ+‘êìøÏ #Ó+~q j·TTe≈£î˝Ò Ä‘·àã*<ëq+ #˚düT≈£îHêïs¡T ‘·|üŒ e∫Ãq |òü*‘ê˝Ò ì<äs¡Ùq+. d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\ô|’ø±ì , H˚‘·\ô|’ø±ì <ë&ÉT\T #˚dæq dü+|òüT≥q\T e#˚à mìïø£˝À¢ #˚yÓfi¯¢qT+&ç b˛{° ˝…e«ì ‘Ó\TdüTø√yê\Hêïs¡T. ñ<ä´eT+˝À uÛ≤>∑+>± nìï s¡ø±\T>± 2014 mìïø£˝À¢ {Ï.ÄsY.mdt. bÕغ ‘·s¡|ü⁄q #˚yÓfi¯fl qwüºb˛sTTq~ ‘Ó\+>±D Á|ü»˝Ò‘·|üŒ d”e÷+Á<Ûä yês¡T ø±<äH˚ bÕs¡¢yÓT+≥T ìjÓ÷»ø£ es¡Z+ qT+&ç b˛{° #˚j·T&ÜìøÏ dü+dæ<ä∆+>± $wüj·÷ìï Á>∑Væ≤+#ê\Hêïs¡T. ñHêïqì $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ‘Ó*bÕs¡T. >∑‘·+˝À ø±+Á¬>dt bÕ\≈£î\T á õôV≤#Ym+dæ, ôV’≤<äsêu≤<äTô|’ Vü≤≈£îÿ\T ‘Ó\+>±Dπø bÕs¡¢yÓT+{Ÿ ìjÓ÷»ø£ esêZìï n_Ûeè~∆ #˚dæq <ëK˝≤\T ˝ÒeHêïs¡T. &çX¯+ãsY 5Hê&ÉT πø+Á<ä ø±´_HÓ{Ÿ ÄyÓT~+∫q ‘Ó\+>±D≤ yê] ÄdüTÔ\qT ô|+#·Tø√e&Éy˚T ‘·|üŒ Á|ü»\qT |ü{Ϻ+#·T≈£îqï eTTkÕsTT<ë _\T¢˝À |ü~õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D Çe«&É+ Vü≤]¸+#·<ä–q <ëK˝≤\T ˝ÒeHêïs¡T. e÷ ≈£î≥T+u≤ìøÏ mH√ï dü+e‘·‡sê\qT+∫ |ü]D≤eT+ nHêïs¡T. õôV≤#Ym+dæ, ôV’≤<äsêu≤<äTô|’ n~Ûø±s¡eTT Çø£ÿ&ç Á|üC≤˙ø£+‘√ düìïVæ≤‘· dü+ã+<Ûë\T ø£\eì ‘Ó*bÕs¡T. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+ yê]πø ñ+&Ü\ì >∑es¡ïsY #˚‹˝À ñ+&Ésê<äì Áb˛Á¬>dæyé ‘Ó\+>±D bòÂ+&˚wüHé <ë«sê nH˚ø£ dü+πøåeT $»„|æÔ #˚XÊs¡T. ôV’≤<äsêu≤<äTô|’ e#˚à ¬s$q÷´ n+‘ê≈£L&Ü ø±s¡´Áø£e÷\qT #˚|ü≥º&É+ »]–+<äHêïs¡T. n˝≤π> nø£ÿ&ç ‘Ó\+>±D sêÁcÕºìπø #Ó+<˚˝≤>±, b˛©düT (˝≤ Äs¡¶sY), XÊ+‹ Á|ü»\T≈£L&Ü q÷‘·q Hêj·Tø£‘ê«ìï ø√s¡T≈£î+≥THêïs¡ì n~ uÛÑÁ<ä‘·\≈£î |üP]Ô n~Ûø±sê\T ø£*Œ+#˚$<Ûä+>± πø+Á<ä+ ìs¡íj·T+ {ÏÄsYmdt <ë«sêH˚ kÕ<Ûä´eTì uÛ≤$düTÔHêïs¡ì ‘Ó*bÕs¡T. #˚yÓfi¯fl


dü\Vü‰

25

&çôd+ãsY 13

Á|ü»\ ÄodüT‡\‘√ {ÏÄsYmdt m+.|æ>± b˛{°#˚dæ |òüTq$»j·T+ yÓTT<ä{Ï sêh+>± ñ+≥T+<äì $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ ‘Ó*bÕs¡T. ‘Ó\+>±D≈£î e#˚à yÓTT‘·Ô+ Ä<ëj·÷ìï Ä+Á<ÛëbÕ\≈£î\T yê] ÁbÕ+‘ê\ kÕ~ÛkÕÔqì $XÊ«dü+ e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. n_Ûeè~∆øÏ $ìjÓ÷–+#·Tø=ì e÷>∑T]+∫ |ü{Ϻ+#·T≈£îqï Hê<ÛäT&˚ <˚X¯+˝ÀH˚ #˚yÓfi¯¢qT •UsêÁ>±ìøÏ #˚yÓfi¯fl ìjÓ÷»ø£ esêZìï n_Ûeè~∆ |ü<Ûä+˝À q&É|ü&ÜìøÏ ˝Ò&ÉHêïs¡T. Á|ü‘˚´ø£ sêh+ <ë«sê ‘·eT ¬s$q÷´ì ‘êy˚T eqs¡T\T ñHêïj·Tì ø±ì bÕ\≈£î\ ìs¡¢ø£å´+ e\¢H˚ $ìjÓ÷–+#·Tø=ì $<ä´, yÓ’<ä´ ñ<√´>∑ s¡+>±˝À¢, nkÕ<Ûës¡D Á|ü>∑‹ ≈£î+≥T|ü&ç+<äHêïs¡T. e#˚à mìïø£˝À¢ nø£ÿ&ç Á|üC≤˙ø£ kÕ~Û+∫ Á|ü|ü+#· |ü≥+˝ÀH˚ ‘Ó\+>±D sêh+ >∑T]Ô+|ü⁄ n+&É<ä+&É\‘√ m+|æ>± ¬>\Tbı+~ nH˚ø£ ì<ÛäT\qT ‘Ó∫Ã, ñqï bı+<äT‘·T+<äHêïs¡T. eqs¡T\qT ñ|üjÓ÷–+∫ n<˚$<Ûä+>± ôV’≤<äsêu≤<é q>∑sêìøÏ n‹ dü«#·Ã¤+<ä dü+düú\T ` |ü⁄s¡kÕÿsê\T düMT|ü+˝À ñqï~ ø±e⁄q ◊{Ï ø£+ô|˙\ @sêŒ≥T≈£î, ‘·<ë«sê ø=+&Ü $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ yê´bÕs¡+, sê»ø°j·T s¡+>±˝À¢ÀH˚ ìs¡T<√´>∑T\≈£î ñ<√´>∑ neø±XÊ\T ø£*ŒkÕÔeTHêïs¡T. n˝≤π> ø±≈£î+&Ü nH˚ø£ dü«#·Ã¤+<Ûä dü+düú\qT ≈£L&Ü ìs¡«Væ≤düTÔHêïs¡T. yê] Á|ü»\≈£î ≈£L&Ü yÓTs¡T¬>’q kÂø£sê´\qT ø£*ŒkÕÔeTHêïs¡T. uÛÑ$wü´‘·TÔ˝À ‘·+Á&ç ù|s¡TMT<äT>± »dæºdt ø=+&Ü e÷<Ûäe¬s&ç¶ bòÂ+&˚wüHéqT #˚yÓfi¯fl ìjÓ÷»ø£ esêZìï <˚X¯+˝ÀH˚ ñqï‘· ìjÓ÷»ø£es¡Z+>± @sêŒ≥T#˚dæ BìøÏ #Ó’s¡àHé>±qT, n˝≤π> Áb˛Á¬>dæyé ‘Ó\+>±D r]Ã~<äT›‘êeTHêïs¡T. Ç+<äT≈£î #˚yÓfi¯¢ Á|üC≤˙ø£+ ‘·q≈£î m+|æ>± bÂ+&˚wüHé #Ó’s¡àHé>±qT u≤<Ûä´‘·\T ìs¡«Væ≤dü÷Ô mH√ï dü«#·Ã+<ä neø±X¯+ Çyê«\ì $»„|æÔ#˚XÊs¡T. ø±s¡´Áø£e÷\qT #˚|ü&ÉT‘·THêïs¡T. ÇHédæº≥÷´{Ÿ Ä|òt ôV≤˝ŸÔ dædüºyéT‡≈£î m–®≈£L´{Ïyé yÓT+ãsY>±, ôV’≤<äsêu≤<é f…Hé ¬ø s¡Hé bòÂ+&˚wüHé ≈£î ‘Ó\+>±D Á¬ø&ç{Ÿ ¬ødæÄsYπø ‘Ó\+>±D Á|ü»\ Äø±+ø£å y˚Ts¡≈£î {ÏÄsYmdt bÕغì HÓ\ø=*Œ e´ekÕú|ü≈£î\T>±, ôV’≤<äsêu≤<é j·÷{Ÿ‡ ø£¢uŸ≈£î bòÂ+&ÉsY |ü⁄wüÿs¡ ø±\+qT+&ç mH√ï kÕ<Ûäø£u≤<Ûäø±\T |ü&ÉT‘·÷ bÕغì yÓT+ãsY>±qT, m.$. m&ÉT´πøwüHé kıôd’{°øÏ yÓT+ãsY>±qT, nb˛˝À $»j·T|ü⁄ u≤≥˝À q&ç|æ+#·&Éy˚T ø±≈£î+&Ü H˚&ÉT Á|ü‘˚´ø£ sêh+ e#˚à m&ÉT´πøwüHé ØôdsYà bòÂ+&˚wüHé≈£î yÓT+ãsY>±qT ùde\+~düTÔHêïs¡T. $<Ûä+>± ø£èwæ #˚dæq |òüTq‘· ¬ødæÄsY<˚. &Ûç©¢ ô|<ä›\ yÓT&É\T e+∫ n+‘˚ø±≈£î+&Ü |ü]XÀ<ÛäHê s¡+>∑+˝À Ms¡T ø£ìô|{Ϻq $$<Ûä $q÷‘·ï Á|ü‘˚´ø£ sêh+ ‘Ó∫Ãq Á¬ø&ç{Ÿ ¬ø.#·+Á<äX‚KsYsêe⁄ nqï dü+>∑‹ &çC…’ì+>¥≈£î ù|f…+{Ÿ Vü≤≈£îÿ\qT ≈£L&Ü bı+<ës¡T. Ms¡T sêdæq ‘Ó\+>±D Á|üC≤˙ø±ìøÏ ‘Ó\TdüHêïs¡T. Á|ü‘˚´ø£ sêh+ @s¡Œ&ç‘˚ nH˚ø£ |ü]XÀ<Ûäq\≈£î ≈£L&Ü ø±|”¬s’{Ÿ‡ ≈£L&Ü dü+bÕ~+#ês¡T. ‘Ó\+>±D˝À 80ô|’>± nôd+;¢, 13 ô|’>± bÕs¡¢yÓT+≥T kÕúHê\qT yê{Ï˝À (ôôV’≤|üsY, ôV’≤¬s|t‡, ôV’≤ø√sY) yÓTTˆˆq$. @ s¡+>∑+˝À {ÏÄsYmdt ¬ø’eX¯+ #˚düTø=+≥T+<äì ‘·<ë«sê dæj·T+ ø±e&É+ ñHêï≈£L&Ü ‘·q Á|ü‹uÛÑ≈£î |ü<äTqTô|{Ϻ $q÷‘·ï f…ø±ï\Jì ø£qT>=ì n_Ûeè~∆ #˚j·T&É+‘√bÕ≥T, Á|ü»\≈£î ùde#˚j·T&É+˝À $X‚«X¯«sY¬s&ç¶ U≤j·TeTHêïs¡T. m\¢|üð&ÉT dæ<ä∆+>± ñ+{≤s¡T.

Á|ü|ü+#· |ü≥+˝À ‘Ó\+>±D

‘Ó\+>±D sêh+ @s¡Œ&ç‘˚ n_Ûeè~∆ $wüj·T+˝À <˚X¯+˝ÀH˚

- Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ ¬s&ç¶


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

26

Á|ü>‹∑ s¡<k∏ä Õs¡~∏ yÓm’ dt »>∑Hé y˚Tø£bÕ{Ï >ö‘·+¬s&ç¶ sê»ø°j·÷˝À¢ $XÊ«dü˙j·T‘·, qeTàø£+ ñ+fÒ $»j·T+ yÓqï+fÒ ñ+≥T+<äì yês¡T ìs¡÷|æ+#ês¡T. q$Tàq yê]øÏ #˚‘·HÓ’q düVü‰j·T+ #˚j·T&Éy˚T ‘·|üŒ, yê]ì qfÒº≥ eTT+#·≥+ ‘·eT≈£î ‘Ó*j·T<äHêïs¡T, sê»ø°j·T Áø°&É˝À Á|ü‘·´s¡Tú\qT ∫‘·TÔ#˚j·T&Éy˚T ‘Ó\TdüTø±ì ne÷j·Tø£ Á|ü»\ J$‘ê\‘√ Ä&ÉTø√e&É+ ‘·eT ‘·‘·«+ ø±<äHêïs¡T, n&ÉT>∑T\≈£î eT&ÉT>∑T˝§‘·Ô&É+ yê]øÏ #˚‘·ø±<äT, n&ç– yês¡+<ä]øÏ düVü‰j·T+ CÒj·T&Éy˚T $~Û>± uÛ≤$kÕÔs¡T, qeTàø±ìï eeTTà#˚ùd eTqdüÔ‘·«+ ø±<äT., qeTàø±ìï ì\u…≥º&Éy˚T ‘·eT ‘·‘·«eTì ìs¡÷|æ+#ês¡T, nHê´j·÷\≈£î, nÁø£e÷\≈£î bÕ\Œ&É≥+ ‘Ó*j·T<äT. Ä|ü<ä˝À ñqïyê]ì Ä<äTø√e&Éy˚T ‘·eT u≤<Ûä´‘·>± uÛ≤$kÕÔs¡T. #˚ùd |üì˝À bÕs¡<äs¡Ùø£‘· bÕ{Ï+#·&É+, Ä‘·à$XÊ«dü+‘√ eTT+<äT¬øfi¯fl&É+, Ç∫Ãq e÷≥ø√dü+ m+‘·{Ï ‘ê´>±ì¬ø’Hê dæ<ä∆|ü&É≥+ yê]øÏ ‘Ó*dæq $<ä´. Á|ü»\‘√ ñ+fÒ |ü<äe⁄\T ekÕÔsTT. Hêj·T≈£î\ uÛÑ»q\T #˚ùdÔ |ü<äe⁄\T b˛‘êsTT nì $X¯«dækÕÔs¡T, Á|üC≤ J$‘·+˝À |ü<äe⁄\T ekÕÔsTT, b˛‘êsTT. Á|ü»\øÏ∫Ãq e÷≥ø√dü+ m+‘·{Ï ‘ê´>±ì¬ø’Hê dæ<ä∆|ü&˚yê&˚ ì»eTsTTq sê»ø°j·T Hêj·T≈£î&Éì ìs¡÷|æ+#ês¡T. @ sê»ø°j·T Hêj·T≈£î&ç <ë«sê <˚X¯ yê´|üÔ+>± >∑T]Ô+|ü⁄ bı+~Hê&√, H˚&ÉT n<˚ ≈£î≥T+u≤ìøÏ y˚TeTTHêïqì uÛÑs√kÕ Ç#êÃs¡T. sê»ø°j·T ìsê&É+ãs¡‘·≈£î, ìã<ä∆‘·≈£î sê»yÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ ì\T¬ø‘·TÔ ì<äs¡ÙqeTì #Ó|üŒe#·TÃ. e÷≥˝À #·Ts¡T≈£î<äq+, |üqT\˝À #·˝≤ø°‘·q+ yê] HÓ’»+. $eTs¡Ù≈£î\ô|’q, Á|ü‘·´s¡Tú\ ô|’q m<äTs¡T<ë&ç #˚j·T&É+ yê]øÏ ‘Ó*j·T<äT. n˝≤+{Ï yê]ì ≈£L&Ü eT+∫ eTqdüT‘√ eTy˚Tø£+ #˚düTø√e&É+ e÷Á‘·+ yê]øÏ ‘Ó\TdüT. >∑‘· ø=~›ø±\eTT>± sê»ø°j·÷˝À¢ mH√ï ˇ&ç<äT&ÉT≈£î\T m<äTs=ÿ+≥Tqï|üŒ{ÏøÏ ‘·eT eTqkÕ, yê#ê q$Tàq Hêj·T≈£îì (sê»qï) ≈£î≥T+u≤ìøÏ n+&É>± ì*∫ $XÊ«dü˙j·T‘·≈£î Á|ürø£>± ì*#ês¡T. ~e+>∑‘· eTVü‰H˚‘· yÓ’.j·Tdt.ÄsY ù|s¡Tq dæ._.◊. ‘·q #ê]®w”≥T˝À nÁø£eT+>± #˚]Ãq+<äT≈£î rÁe eTqkÕÔ|üeTT #Ó+~ ‘·q m+.|æ. |ü<ä$ì ôd’‘·+ ‘·èDÁbÕj·T+>± e<äT\Tø=Hêïs¡T. n<˚ m+.|æ. kÕúHêìøÏ »]–q mìïø£\˝À Ms¡T b˛{° #˚dæ >∑‘·+˝À ‘êqT kÕ~Û∫q yÓTC≤غ ø£+fÒ (2,91,745 z≥T¢) Äs¡T ¬s≥T¢ n~Ûø£ yÓTC≤غ kÕ~Û+#ês¡T. HÓ\÷¢s¡T bÕs¡¢yÓT+{Ÿ mìïø£\ #·]Á‘·˝À Ç+‘·es¡≈£î @ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ düuÛÑT´ìøÏ sêq+‘· yÓTC≤غ kÕ~Û+∫q |òüTq‘·

sê»yÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶πø <äøÏÿ+~. Ä ≈£î≥T+ã+ qT+&ç j·TTeøÏXÀs¡+ , $<ë´e+‘·T&ÉT, ¬ø.j·T+.dæ. ø£Hé‡Ádüºø£åHé‡ *$Tf…&é j·T+.&ç., sê»ø°j·Ts¡+>∑ Á|üy˚X¯+ #˚XÊs¡T. yêπs dæ+Vü≤|ü⁄] dæ+Vü≤+ nsTTq y˚Tø£bÕ{Ï sê»yÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ ‘·qj·TT&ÉT y˚Tø£bÕ{Ï >ö‘·+¬s&ç¶ ªªdü\Vü‰µµ |üÁ‹ø£øÏ∫Ãq Ç+≥s¡÷«´˝À Á|üdüTÔ‘· sê»ø°j·÷\ô|’q e÷{≤¢&Üs¡T.

sê»ø°j·T ns¡+π>Á≥+ y˚Tø£bÕ{Ï >ö‘·+¬s&ç¶ Ç+»˙]+>¥ $<ä´qT j·TT.¬ø. ˝À e÷+#ÓwüºsY˝À |üP]Ô#˚dæHês¡T. nq+‘·s¡+ ¬ø.j·T+.dæ. ø£Hé‡Ádüºø£åHé‡ *$Tf…&é≈£î m+.&ç.>± e´eVü≤]dü÷Ô ˇø£|üø£ÿ yê´bÕs¡ s¡+>∑+˝À $»j·T|ü<∏ä+˝À <ä÷düT¬øfi¯SÔ, eTs√yÓ’|ü⁄ Á|üC≤ùde #˚j·÷\H˚ dü+ø£\Œ+‘√ sê»ø°j·T ns¡+π>Á≥+ #˚XÊs¡T. >∑‘·+˝À »]–q nìï mìïø£˝À¢ ‘·q ‘·+Á&ç sê»yÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ , u≤u≤sTT #·+Á<äX‚KsY¬s&ç¶\ ¬>\T|ü⁄ ø√dü+ |üs√ø£å+>± ø£èwæ#˚j·T&É+ »]–+~. n|üŒ{Ï qT+&ç HÓ\÷¢s¡T ìjÓ÷»ø£es¡Z Á|ü»\‘√ >ö‘·+¬s&ç¶øÏ düìïVæ≤‘· dü+ã<Ûë\T ø£\e⁄. n<˚$<Ûä+>± e#˚à mìïø£˝À¢ b˛{° #˚j·÷\H˚ ñ<˚›X¯´+‘√


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

27

Á|ü‘·´ø£å+>± sê»ø°j·T s¡+>∑Á|üy˚X¯+ #˚XÊs¡T. »>∑H√àVü≤Hé¬s&ç¶ yÓ’.j·Tdt.ÄsY.ø±\+˝À sêh+ n_Ûeè~∆|ü<∏ä+˝À |üs¡T>∑T\TrùdÔ ÄodüT‡\‘√ HÓ\÷¢s¡T õ˝≤¢ Ä‘·à≈£Ls¡T ìjÓ÷»ø£es¡Z düeTq«j·Tø£s¡Ô>± øÏs¡DY Vü≤j·÷+˝À Á|ü>∑‹ |ü&Éπødæ+<äì ‘Ó*bÕs¡T. ø±+Á¬>dtbÕغì u≤<ä´‘·\qT ìs¡«Væ≤düTÔHêïs¡T. Á|ü»\T qy˚Tà |ü]dæú‹˝À ˝Òs¡ì, ø±+Á¬>dt bÕغøÏ ∫≥º∫e] eTTK´eT+Á‹ øÏs¡DY≈£îe÷sY ¬s&ç¶ nì >ö‘·+¬s&ç¶ ‘Ó*bÕs¡T. ø±+Á¬>dt $»j·TeTà, wü]à\eTà ùde\T n_Ûq+<ä˙j·T+ bÕغ ø£wüºø±\+˝À ñqï s√E˝À¢ yÓ’.j·Tdt.$»j·TeTà, Hêj·T≈£î≥T |ü<äe⁄\T ø±bÕ&ÉTø√e&ÜìøÏ &Ûç©¢ j·÷Á‘· #˚düTÔHêïs¡T wü]à\eTà ø±s¡´ø£s¡Ô˝À¢ eTH√<ÛÓ’s¡´+ ì+|ü≥y˚T ø±≈£î+&Ü Á|ü»\ ‘·|üŒ Á|ü»\ dü+πøåe÷ìï |ü{Ϻ#·TÃ≈£îH˚ Hê<ÛäT&˚ ˝Ò&ÉHêïs¡T. sêh düeTdü´\ô|’q düeTÁ>∑+>± b˛sê&É≥+, yês¡T b˛sê{≤\ |òü*‘·+>± #·]Á‘·˝ÀH˚ ndüeTs¡ú dæ.m+.>± øÏs¡DY ù|s¡Tbı+<ës¡T. Á|üuÛÑT‘·«+ nH˚ø£ düeTdü´\qT |ü]wüÿ]+#·≥+ »]–+<äHêïs¡T. yÓqTïb˛≥T≈£î ∫s¡THêe÷ #·+Á<äu≤ãT wü]à\eTà bÕ<äj·÷Á‘· <˚X¯ #·]Á‘·˝ÀH˚ ˇø£ q÷‘·q n<Ûë´j·÷ìøÏ #·+Á<äu≤ãT Hêj·TT&çì Á|ü»\T qy˚Tà |ü]dæú‹˝À ˝Òs¡ì Hê+~ |ü*øÏ+~. ÄyÓT bÕ<äj·÷Á‘· <ë«sê yÓ’j·TdtÄsYdæ|æ y˚Tø£bÕ{Ï >ö‘·+¬s&ç¶ ‘Ó*bÕs¡T. yê] e÷≥\˙ï ≈£L&Ü ˙{ÏMT<ä sêhyê´|üÔ+>± ã˝Àù|‘·yÓTÆ+<äì ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T. $»j·TeTà, wü]à\ ãT&É>∑˝≤¢+{Ïeì ‘Ó*bÕs¡T. 9 dü+ˆˆ\T eTTK´eT+Á‹>± |üì#˚dæq #˚dæq ùde\T n_Ûq+<ä˙j·TeTHêïs¡T. u≤ãT sêÁcÕºìøÏ #˚dæ+<˚MT ˝Ò<äHêïs¡T. eTØ eTTK´+>± kÕe÷q´ ¬s’‘·T >∑T]+∫ Ä˝À∫+∫q <ëK˝≤\T ˝ÒeHêïs¡T. n˝≤+{Ï e´øÏÔ ndüeTs¡ú eTTK´eT+Á‹>± øÏs¡DY eTs¡˝≤ qqTï dæ.m+. #˚j·T+&ç e´ekÕj·÷ìï n_Ûeè~∆ #˚kÕÔqT, ¬s’‘·TqT sêE #˚kÕÔqì #Ó|üŒ≥+ <Ój·÷´\T y˚<ë\T e*¢+∫q≥T¢+<äì ‘Ó*bÕs¡T.

¬s+&ÉT ø£fi¯¢ dæ<ë∆+‘êìï ne\+_düTÔqï u≤ãT : #·+Á<äu≤ãT Hêj·TT&ÉT sêh $uÛÑ»q $wüj·T+˝À ¬s+&ÉT ø£fi¯fl dæ<ë∆+‘êìï ne\+_düTÔHêïs¡T. 2008˝À ‘Ó\+>±D≤≈£î nqT≈£L \+>± ˝ÒK Ç∫à dæ.&ÉãT¢´.dæ ìs¡íj·T+ ‘·sê«‘· d”e÷+Á<Ûä≈£î Á|ü‘˚´ø£ bÕ´πøJ Çyê«\ì Á|üø£≥q*∫Ã Ä ‘·s¡Tyê‘· d”e÷+Á<Ûä˝À düe÷q Hê´j·T+ ù|]≥ ãdüT‡j·÷Á‘· #˚j·T&É+ Ä j·÷Á‘·˝À sêÁcÕºìï düyÓTÆø£´+>± ñ+#·+&ç nì #Óù|Œ <ÛÓ’s¡´+ #˚j·T˝Òø£b˛e&É+ yê] ¬s+&ÉT ø£fi¯fl dæ<ë∆+‘êìøÏ ì<äs¡Ùq+ nHêïs¡T.

k˛ìj·÷ n&ÉT>∑TC≤&É˝À¢H˚ øÏs¡DY, u≤ãT : k˛ìj·÷>±+BÛ #Ó|æŒq e÷≥qT ‘·T.#·. ‘·|üŒ≈£î+&Ü bÕ{ÏdüdüTÔqï øÏs¡DY n<˚$<Ûä+>± ÄyÓT e÷≥qT •s¡kÕeVæ≤düTÔqï #·+Á<äu≤ãT M]<ä›s¡T ÄyÓT n&ÉT>∑TC≤&É˝À¢ q&ÉTdü÷Ô sêhÁ|ü»\qT n+<Ûäø±s¡+˝ÀøÏ HÓ&ÉT‘·THêïs¡ì >ö‘·+¬s&ç¶ yêb˛j·÷s¡T. k˛ìj·÷ e÷≥≈£î m<äTs¡T #Ó_‘˚ mø£ÿ&É ‘·eTô|’q dæ._.◊.ì ñdæ>=\TŒ‘·T+<äì uÛÑj·T|ü&ç #˚dæq ‘·|üð\qT ø£|æŒ|ü⁄#·TÃø√&ÜìøÏ ÄyÓTqT düeT]údüTÔHêïs¡T. sêh $uÛÑ»q $wüj·T+˝À k˛ìj·÷ Ä&çdüTÔqï Á&Üe÷˝À øÏs¡DY, #·+Á<äu≤ãT<˚ Á|ü<ÛëqbÕÁ‘· nHêïs¡T.

sêVüQ˝ŸqT Á|ü<Ûëì #˚j·T&Üìπø sêh $uÛÑ»q : k˛ìj·÷ >±+BÛ ‘·qj·TT&ÉT sêVüQ˝Ÿ>±+BÛì Á|ü<ÛëqeT+Á‹ì #˚j·T&Üìπø ‘Ó\T>∑T Á|ü»\ eT<Ûä´ ∫#·Tà πs|æ+<äì >ö‘·+¬s&ç¶ Äs√|æ+#ês¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À ø±+Á>∑dt bÕغ eT{Ϻø£]∫ b˛sTT+<äì Á>∑Væ≤+∫ ˇø£ ÁbÕ+‘·+˝ÀHÓ’Hê z≥T¢, d”≥T¢ sêã≥Tºø√&ÜìøÏ k˛ìj·÷ Á|ü‘˚´ø£ sêÁcÕºìøÏ lø±s¡+ #·T{Ϻ+<äHêïs¡T. ø±˙


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

28

Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|üC≤˙ø£+ yÓTT‘·Ô+ ø±+Á¬>dt bÕغøÏ zfÒùd |ü]dæú‹ ˝Ò<äHêïs¡T. ‘·q ø=&ÉT≈£î uÛÑ$wü´‘·TÔ ø√dü+ ø√{≤¢~eT+~ eTq _&ɶ\ uÛÑ$wü´‘·TÔ‘√ Ä≥˝≤&ÉTø√e&É+ ì»+>± #ê˝≤ u≤<ëø£s¡ $wüj·TeTHêïs¡T.

#·+Á<äu≤ãT ≈£L&Ü Ç|üŒ{Ϭø’Hê <˚X¯yê´|üÔ+>± |üs¡´≥q\T #˚dæ $$<Ûä bÕغ\ eT<䛑·T ≈£L&É>∑{Ϻ sêh $uÛÑ»qqT ÄbÕ\ì yês¡T Væ≤‘·e⁄ |ü*ø±s¡T.

Hê\T>∑T sêÁcÕº\ z≥s¡¢ rs¡TŒ‘√ K+>∑T‹qï k˛ìj·÷ :

yÓ’.j·Tdt.sê»X‚KsY¬s&ç¶ ô|{Ϻq _Ûø£å‘√ Äq+ k˛<äs¡T\T (sê+Hêsêj·TD¬s&ç¶, $y˚ø±q+<ä¬s&ç¶)\T H˚&ÉT |ü<äe⁄\T nqTuÛÑ$dü÷Ô Ä eTVü‰H˚‘· ô|’q $eTs¡Ù\T #˚j·T&É+ yê] sê»ø°j·T ~>∑C≤s¡T&ÉT‘·HêìøÏ ì<äs¡Ùq+ nHêïs¡T. yÓ’.j·Tdt.ÄsY ñqï|ü⁄&ÉT »>∑Hé ô|’q á>∑ ≈£L&Ü yê\˙j·Tì Äq+ Áã<äsY‡ H˚&ÉT yê]ô|’ Äs√|üD\T #˚j·T&É+ dü]ø±<äHêïs¡T. n~Ûø±sêìï n&ɶ+ô|≥Tºø=ì y˚˝≤~ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\T dü+bÕ~+#·Tø=Hêïs¡T ‘·|üŒ, HÓ\÷¢s¡T õ˝≤¢ Á|üC≤˙ø±ìøÏ #˚dæ+<˚MT ˝Ò<äHêïs¡T. yê] Ä>∑&Ü\qT n]ø£&É‘êeTì >ö‘·+¬s&ç¶ |òüT+{≤|ü<Ûä+>± ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T.

Hê\T>∑T sêÁcÕº\˝À Á|ü»\T Ç∫Ãq rs¡TŒ‘√ ø±+Á¬>dt bÕغ ≈£î<˚\sTTb˛sTT+<äì, k˛ìj·÷, sêVüQ˝Ÿ K+>∑T‹Hêïs¡ì ‘Ó*bÕs¡T. k˛ìj·÷ nVü≤+ø±sêìøÏ Á|ü»\T z≥¢ s¡÷|ü+˝À ãT~∆ #ÓbÕŒs¡Hêïs¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|üC≤˙ø£+ e#˚à kÕs¡«Á‹ø£ mìïø£˝À¢ k˛ìj·÷>±+BÛøÏ, #·+Á<äu≤ãT ≈£L&Ü Ç˝≤+{Ï rs¡TŒìkÕÔs¡ì >ö‘·+¬s&ç¶ ÄXÊuÛ≤e+ e´ø£Ô+#˚dæHêïs¡T.

»>∑Hé #˚düTÔqï ø£èwæ n_Ûq+<ä˙j·T+ sêÁcÕºìï düyÓTÆø£´+>± ñ+#ê\H˚ ñ<˚›X¯´+‘√ »>∑Hé <˚X¯+˝Àì nìï bÕغ\ eT<䛑·T ≈£L&É>∑fÒº uÛ≤>∑+>± <˚X¯yê´|üÔ+>± |üs¡´{Ï+#·≥+ ì»+>± Vü≤]¸+#·<ä–q |ü]D≤eT+ nHêïs¡T. sêC≤´+>±ìøÏ $s¡T<ä∆+>± $uÛÑ»q »s¡T>∑T‘·T+<äì <ëìì n&ÉT¶ø√yê\ì nH˚ø£eT+~ $$<Ûä bÕغ\ ô|<ä›\ (sêh|ü‹ Á|üDuŸeTTKØ®, e÷J Á|ü<Ûëì <˚e>ö&É, X¯s¡<é|üyêsY, eTeT‘êu…q]®, »j·T\*‘·, ø£s¡TD≤ì~Û, qMHé|ü{≤ïj·Tø˘, nœ˝ÒXŸj·÷<äyé, ñ<ä∆yé <∏ëø£πs, Á|üø±XŸø±s¡‘Y, eTT˝≤j·T+ dæ+>¥ j·÷<äyé, X¯s¡<éj·÷<äyé) ‘·~‘·s¡T\ eT<䛑·T ≈£L&É>∑≥º≥+˝À Ms¡T $»j·Te+‘·eTj·÷´s¡T. øÏs¡DY,

Äq+ k˛<äs¡T\ Ä>∑&Ü\qT n]ø£&É‘ê+ :

m˝À¢ MT&çj·÷ Ä≥\T kÕ>∑e⁄ : »>∑Hé≈£î edüTÔqï Á|üC≤<äs¡D #·÷dæ m˝À¢ MT&çj·÷\T áHê&ÉT, Ä+Á<ÛäCÀ´‹, {Ï$9 ‘·|üð&ÉT ø£<ÛäHê\qT, Á|ükÕs¡+ #˚j·T&É+ , ‘·|üð&ÉT sê‘·\qT sêj·T≥+ Á|ü»\T >∑eTìdüTÔHêïs¡Hêïs¡T. yê] sê‘·\ e\q »>∑Hé≈£î Á|üC≤<äs¡D ô|s¡T>∑T‘·T+<˚ ‘·|üŒ @e÷Á‘·+ ‘·>∑Z≥+ ˝Ò<äHêïs¡T. Ç|üŒ{Ϭø’Hê m˝À¢ MT&çj·÷ yêdüÔyê\qT Á>∑Væ≤+∫ j·T<Ûës¡ú dü+|òüT≥q\qT, düe÷C≤ìøÏ ñ|üjÓ÷>∑|ü&˚ yês¡Ô\qT sêj·÷\Hêïs¡T. |ü#·Ãfi¯ófl neTTà≈£îqï sêyÓ÷Jsêe⁄ ù||üsY n~ÛH˚‘·>±


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

29

m˝≤ m~>±s√, n˝≤π> kÕ<Ûës¡D ]b˛s¡ºsTTq sê<Ûëø£èwüí Ä+Á<ÛäCÀ´‹ m+.&ç. >± m˝≤ nj·÷´s√, kÕe÷q´ e´øÏÔ nsTTq s¡$Á|üø±XŸ {Ï$9 m˝≤ kÕú|æ+#ês√ Á|ü»\≈£î $e]+#ê\Hêïs¡T. >∑Ts¡T$+<ä≈£î <ëì q\T|ü⁄ ‘Ó*j·T<äqï≥T¢ Ç‘·s¡T\ô|’q nuÛ≤+&Ü\T y˚j·T≥+ ‘·>∑<äHêïs¡T. »>∑Hé, wü]à\\≈£î $uÒ<Ûë\THêïj·Tì ‘·|üð&ÉT sê‘·\T sêj·T≥+ n+‘ê ndü‘·´ Á|ü#ês¡+ ‘·|üŒ eTs=ø£{Ï ø±<äHêïs¡T. Á_CÒwt≈£îe÷sY Áf…ÆãT´q˝Ÿ rs¡TŒô|’ ≈£L&Ü m˝À¢ MT&çj·÷ yÓ’.j·Tdt. ô|’q ‘·|üð&ÉT Á|ü#ês¡+ #˚j·T&É+ uÛ≤e´+ ø±<äHêïs¡T. sêh Á|üC≤˙ø£+ M] Ä≥\qT >∑eTìdü÷ÔHêïs¡ì mìïø£\ düeTj·T+˝À Á|ü»˝Ò z≥T¢ s¡÷|ü+˝À ‘·–ì düe÷<Ûëq+ #ÓãT‘ês¡Hêïs¡T. M] Ä≥\T m+‘√ ø±\+ kÕ>∑eì >ö‘·+¬s&ç¶ ôV≤#·Ã]+#ês¡T.

nHêï#Ó˝…¢fi¯fl ù|s¡T #Ó_‘˚ yÓqTï˝À eDT≈£î : <˚X¯+˝À n‘·´+‘· Á|üC≤<äs¡D bı+~q e´øÏÔ »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé ¬s&ç¶ nì >ö‘·+¬s&ç¶ ù|s=ÿHêïs¡T. bÕغ ø£wüºø±\+˝À ñqï s√E˝À¢ »>∑qqï e~*q u≤DeTì wü]à\ sêhyê´|üÔ+>± |üs¡´{Ï+∫ n+‘·T˝Òì Á|üC≤<äs¡DqT ¬ø’edü+ #˚düT≈£îqï~. nHêï#Ó˝…¢fi¯¢ Ms√∫‘· kÕVü≤dü+ #·÷dæ <˚X¯ Hêj·T≈£î˝Ò ìe«s¡b˛j·÷s¡T. nHêï#Ó˝…¢fi¯ó¢ (»>∑Hé, wü]à\) \ ù|s¡T #Ó_‘˚H˚ ‘·*¢ ø=&ÉT≈£î(k˛ìj·÷>±+~Û, sêVüQ˝Ÿ)≈£î yÓqTï˝À eDT≈£î |ü⁄≥Tºø=düTÔ+<äì >ö‘·+¬s&ç¶ #ÓbÕŒs¡T. yÓ’.j·Tdt. ô|{Ϻq _ø£å e\¢H˚ H˚&ÉT πø+Á<ä+˝Àq÷, sêh+˝Àq÷ ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘ê«\T q&ÉTdüTÔHêïj·Tqï dü+>∑‹ k˛ìj·÷ eT]Ãb˛sê<äHêïs¡T.

e#˚à mìïø£˝À¢ Ä‘·à≈£Ls¡T qT+&ç b˛{°øÏ dæ<ä∆+ : »>∑Hé ÄodüT‡\‘√, HÓ\÷¢s¡T õ˝≤¢ Ä‘·à≈£Ls¡T Á|ü»\ n+&É<ä+&É\‘√ e#˚à mìïø£˝À¢ Ä‘·à≈£Ls¡T qT+&ç b˛{° #˚j·T{≤ìøÏ dü+dæ<ä∆+>± ñHêïqì >ö‘·+¬s&ç¶ ‘Ó*bÕs¡T. Á|üdüTÔ‘·+ eT+Á‹>± ø=qkÕ>∑T‘·Tqï sê+Hêsêj·TD¬s&ç¶ Çø£ÿ&ç Á|üC≤˙ø±ìøÏ #˚dæ+<˚MT ˝Ò<äHêïs¡T. s√&É¢˙ï ≈£L&Ü ndüÔe´düÔ+>± ñHêïj·Tì, n_Ûeè~∆ n≥¬øøÏÿ+<äì eT+Á‹>± sê+Hêsêj·TD¬s&ç¶ ‘·q dü+bÕ<äqπø ÁbÕ<Ûëq´‘·˙j·T&É+ »]–+~ ‘·|üŒ ìjÓ÷»ø£esêZìøÏ #˚dæ+<˚MT ˝Ò<äHêïs¡T. e#˚à mìïø£˝À¢ Ä‘·à≈£Ls¡T Á|ü»\ ÄodüT‡\‘√ myÓTà˝Ò´ >± b˛{°#˚dæ n‘·´~Ûø£ yÓTC≤غ‘√ |òüTq$»j·T+ kÕ~Û+#·&É+ U≤j·TeTì >ö‘·+¬s&ç¶ $XÊ«dü+ e´ø£Ô|ü]#ês¡T. ‘·<ë«sê ìjÓ÷»ø£esêZìï <˚X¯kÕúsTT˝ÀH˚ n_Ûeè~∆ $wüj·T+˝À Á|ü<ÛäeTkÕúq+˝À ñ+#·T‘êqì ‘Ó*bÕs¡T.

Á|üC≤dü+πøåeT+ yÓTs¡T>∑T|üs¡#˚ $<Ûä+>± n_Ûeè~∆#˚j·T≥+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. Ä‘·à≈£Ls¡T ìjÓ÷»ø£esêZìï Á|ü>∑‹|ü<∏ä+˝À q&ç|æ+∫ yÓ÷&É˝Ÿ ìjÓ÷»ø£es¡Z+>± r]Ã~<äT›‘êqì >ö‘·+¬s&ç¶ $XÊ«kÕìï e´ø£Ô+#˚XÊs¡T. eT+∫ eTqdüT‘√ Ä‘·à≈£Ls¡T Á|üC≤˙ø£+ yÓ’.j·Tdt.ÄsY.dæ.|æ. øÏ |ü≥º+>∑{≤º\ì $»„|æÔ #˚XÊs¡T.

ø±uÀj˚T dæ.m+. yÓ’.j·Tdt. »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ :

2014 mìïø£˝À¢ yÓ’.j·Tdt.ÄsY.dæ.|æ. n‘·´~Ûø£ kÕúHê\qT ¬ø’edü+ #˚düT≈£î+≥T+<äì Ç|üŒ{Ïπø nH˚ø£ düπs«\T #Ó|æŒq$. sêh+˝À 200 ô|’>± nôd+;¢ 35 ô|’>± bÕs¡¢yÓT+{Ÿ kÕúHê\qT ¬ø’edü+ #˚düTø=ì ‘·<ë«sê »>∑Hé dæ.m+. ø±e&É+ U≤j·TeTì ‘Ó*bÕs¡T. Ä‘·à≈£Ls¡TqT yÓ÷&É˝Ÿ ìjÓ÷»ø£es¡Z+>± r]Ã~<äT›‘êqT : πø+Á<ä+˝À Á|üuÛÑT‘·«+ @sêŒ≥T˝À ≈£L&Ü yÓ’.j·Tdt.ÄsY.dæ.|æ. <˚ Ä‘·à≈£Ls¡T Á|üC≤˙ø£+ qqTï e#˚à mìïø£˝À¢ myÓTà˝Ò´>± Á|ü<ÛëqbÕÁ‘· b˛wædüTÔ+<äì >ö‘·+¬s&ç¶ #ÓbÕŒs¡T. ¬>*|æùdÔ sêh #·]Á‘·˝À @ ìjÓ÷»ø£es¡Z+˝À #Ój·T´qìï n_Ûeè~∆ - Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ ¬s&ç¶ ø±s¡´Áø£e÷\qT #˚kÕÔqì >ö‘·+¬s&ç¶ nHêïs¡T. $<ä´, yÓ’<ä´+, s√&ÉT¢,


dü\Vü‰

30

&çôd+ãsY 13

>∑es¡ïsY |ü<ä$ sêC≤´+>∑ã<ä›yÓTÆq~ sêÁcÕº\≈£î #Ó+~q >∑es¡ïsY |ü<ä$ sêC≤´+>∑ ã<ä›yÓTÆq<äì

á |ü<ä$˝À ñqï >∑es¡ïsY sêC≤´+>±ìøÏ nr‘·T\T>± e´eVü≤]+#·≈£L&É<äì Ä $wüj·T+˝À ‘·$Tfi¯Hê&ÉT >∑es¡ïsY>± |ü<ä$˝À ñqï H˚qT sêC≤´+>∑ã<ä›+>±H˚ H˚qT $<ÛäT\qT ìs¡«]ÔdüTÔHêïqì Ç{°e\ Ä˝ŸÇ+&çj·÷ Á|ò”˝≤Hé‡ »s¡ï*dtº‡ nk˛dæj˚TwüHé Á|ü<Ûëq ø±s¡´<ä]Ù>± m+|æ¬ø’q dü+<äs¡“¤+>± {Ï.düTπs+<äsY ‘·$Tfi¯Hê&ÉT >∑es¡ïsY s√X¯j·T´qT #ÓHÓ’ï sêCŸuÛÑeHé˝À ø£*dæq dü+<äs¡“¤+>± ªdü\Vü‰µ |üÁ‹ø£ ôV’≤<äsêu≤<é Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|ü‹ì~Û‘√ ø=~›ùd|ü⁄ eTT#·Ã{Ïdü÷Ô ‘·q n_ÛÁbÕj·÷ìï #ÓbÕŒs¡T. ‘·$Tfi¯Hê&ÉT XÊdüqdüuÛÑ˝À ‘êeTT ã&Ó®{Ÿ Á|üdü+>∑+ #˚düTÔqï|ü⁄&ÉT ‘·eT XÊdüqdüuÛÑT´\T dü+j·TeTq+ bÕ{ÏkÕÔsê? ˝Ò<ë Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝Àì XÊdüqdüuÛÑ˝À »]–q dü+|òüT≥q\T m<äTs¡j·÷´j·÷ nì Á|ü•ï+#·>± Hê ã&Ó®{Ÿ Á|üdü+>∑+ düuÛÑ˝À ø=qkÕ>∑T‘·Tqï|ü⁄&ÉT XÊdüqdüuÛÑT´\T Hê Á|üdü+>±ìï dü+j·TeTq+>± $+{≤s¡T. ø±>± düuÛÑ˝À Á|ü‹|üø£å+ ‘·≈£îÿe>± ñ+&É≥+ e\¢ ˇø£ y˚fi¯ yê]øÏ Á|üdü+>∑+˝Àì n+XÊ\T q#·Ãì#√ düuÛÑ qT+&ç ãj·T≥≈£î yÓ[flb˛‘ês¡T. ø±˙ m˝≤+{Ï ìs¡düq\T ‘Ó*j·T#˚j·Ts¡ì $e]+#ês¡T. >∑es¡ïsY>± ‘êqT $~Ûìs¡«Vü≤D˝À ns¡eT]ø£\T ˝Ò≈£î+&Ü Ç|üŒ{Ï es¡≈£î $<ÛäT\T ìs¡«Væ≤düTÔHêïqT ìs¡«Væ≤kÕÔqT ≈£L&Ü nì s√X¯j·T´ ìsY<ä«+<ä+>± yÓ\¢&ç+#ês¡T. $<ë´~Û≈£î\T XÊdüqdüuÛÑT´\T>±, bÕs¡¢yÓT+{Ÿ düuÛÑT´\T>± b˛{° #˚düTÔHêïs¡T ø±˙ yê]øÏ y˚T<ÛëX¯øÏÔ n~Ûø£+>± ñ+&É&É+ düuÛÑ˝À yê] $<ë´ãT <äT∆\T ñ|üjÓ÷–+#·&É+ e\¢ yê] |ü<ä$øÏ Hê´j·T+ #˚j·T˝Òø£ b˛‘·THêïs¡ì Äy˚<äq e´ø£Ô+#˚dü÷Ô nHêïs¡T. Bs¡Èø±*ø£+>± sê»ø°j·÷˝À¢ ‘·\|ü+&çq bÕs¡¢yÓT+fÒ] j·TqT¢ yê] düuÛÑ˝À¢ #ê˝≤ VüQ+<ë>± e´eVü≤]dü÷Ô ‘·eT |ü<ä$øÏ Hê´j·T+ #˚düTÔHêïs¡ì, $<ä´ eTT+<äT nqTuÛÑe+ Áø£eT•ø£åD yê]ì Ä |ü~$˝À sêDÏ+|ü CÒdüTÔHêïj·Tì >∑es¡ïsY s√X¯j·T´ düŒwüº+ #˚XÊs¡T. ñqï‘· $<ä´qT nuÛÑ´dæ+∫q, yês¡T #·~$q $<ä´‘√ #·ø£ÿ>± ñ<√´>±\T #˚dæ <˚XÊìøÏ ùde#˚ùdÔ u≤>∑T+≥T+<äì

$<ë´e+‘·T˝…’q yês¡T sê»ø°j·÷˝À¢øÏ e∫à $|òü\yÓTÆ ¬s+{ÏøÏ #Ó&ɶ πse&ç˝≤ ‘·j·÷s¡e«<ä›ì $<ë´e+‘·T˝…’q j·TTerj·TTe≈£î\≈£î πøe\+ H˚qT Væ≤‘·e⁄ e÷Á‘·y˚T #ÓãT‘·THêïqì n+<äT≈£î H˚qT e´‹πsøÏ ø±qì πøe\+ H˚qT n_ÛÁbÕj·T+ e÷Á‘·y˚T yÓ\¢&ç+#êqì, j·TTe‘· Bìï ‘·|üð>± ns¡∆+#˚düTø√e<ä›ì Äj·Tq nHêïs¡T. ‘·$Tfi¯Hê&ÉT sêh+˝À Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î #Ó+~qyês¡T ø=ìï dü+e‘·‡sê\T>± ìedædüTÔqï yês¡T ñHêïs¡T. MTs¡T Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ qT+&ç ‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝À >∑es¡ïsY>± |ü<äMu≤<Ûä´‘·\T #˚|ü{Ϻqyês¡T. yê]øÏ MT e+‘·T düVü‰j·TdüVü≤ø±sê\T @yÓTÆHê n+~+#·sê nqï Á|üX¯ï≈£î yês¡T düe÷<Ûëq$Tdü÷Ô yês¡T ø√]q ø√]ø£\qT H˚qT sêh eTTK´eT+Á‹ ≈£îe÷] »j·T\*‘·‘√ e÷{≤¢&ç yê{Ïì |ü]wüÿ]+|üCÒXÊqì s√X¯j·T´ düe÷<Ûëq$T#êÃs¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î #Ó+Çq ‘·$Tfi¯Hê&ÉT yêdüT\T >∑es¡ïsY e÷≈£î düVü‰j·T düVü≤ø±sê\+~+∫ q+<äT≈£î yês¡T >∑es¡ïsY ø=DÏCÒ{Ï s√X¯j·T´≈£î ø£è‘·»„‘·\T ‘Ó*bÕs¡T. MT Á|”˝≤Hé‡ »s¡ï*dtº‡ dü+|òü÷ìøÏ e÷ düVü≤ø±s¡+ ñ+≥T+<äì á dü+<äs¡“¤+>± >∑es¡ïsY s√X¯j·T´ Vü‰MT Ç#êÃs¡T.

`{Ï. ø£fi≤düTπs+<äsY


dü\Vü‰

31

&çôd+ãsY 13

ø±ø£rj·T j·TTe»H√‘·‡yê\T ø£˙$˙ ms¡T>∑ì Ø‹˝À zs¡T>∑\T¢ ø±ø£rj·T $X¯«$<ë´\j·T+˝À j·TTe»H√‘·‡yê\T ÁbÕs¡+uÛÑyÓTÆ Ä<ä´+‘·+ q>∑s¡ yêdüT\qT $$<Ûä sêÁcÕº\ $X¯«$<ë´\j·÷\ $<ë´s¡T∆\T Á|ü<ä]Ù+∫q $$<Ûä ø£fi¯\qT #·÷dæ $düTÔb˛j·÷s¡T. ø£fi¯\≈£î ø±D≤∫ nsTTq zs¡T>∑\T¢˝À m+<äs√ ø£fi≤ø±s¡T\T ñHêïs¡T. yê] ø£fi¯\ø£qï $_ÛqïØ‘·T\˝À ø£fi¯\qT Á|ü<ä]Ù+∫ j·TTe≈£î\T yê] ‘·èwüíqT y˚H√fi¯fl bı–&˚˝≤ Á|ü<äs¡Ùq Çe«&É+ |ü]o*ùdÔ quÛÑ÷‘√ quÛÑ$wü´‘Y nqï $<Ûä+>± ñ‘·‡yê\T »]>±j·Tì q>∑s¡ yêdüT\T bı–&Üs¡T. ø±ø£rj·T $X¯«$<ë´\j·T n~Ûø±s¡T\T nVü≤]ïX¯\T ÁX¯$T+∫ @sêŒ≥T #˚dæq á ñ‘·‡yê˝À¢ ôV’≤<äsêu≤<äT ˝Àì ‘Ó\T>∑T $X¯«$<ë´\j·T $<ë´]∆˙ $<ë´s¡Tú\T ø=ìï ø£fi¯˝À¢ Á|ü<ÛäeT, ~«rj·T ãVüQeT‘·T\T bı+<ä&É+ $<ë´\j·T $dæ n_Ûq+~+#ês¡T. <˚X¯ uÛÑ$wü´‘Y j·TTe‘· #˚‘·T˝À¢H˚ ñ+<äì ôV’≤ø√s¡Tº »&ç® »dæºdt m˝Ÿ. q]‡+Vü‰¬s&ç¶ nHêïs¡T. 29e n+‘·sY j·T÷ìe]Ù{° ôd+Á≥˝Ÿ CÀHé j·TTe»H√‘·‡yêqT Ç{°e\ ø±ø£rj·T j·T÷ìe]Ù{°˝Àì q÷‘·q Ä&ç{À]j·T+˝À Äj·Tq ÁbÕs¡+_Û+∫ e÷{≤¢&Üs¡T. j·TTeX¯øÏÔ m+‘√>=|üŒ<äì, $y˚ø±q+<äT&çì dü÷Œ¤]Ô>± rdüTø=ì j·TTe‘· eTT+<äT≈£î kÕ>±\ì |æ\T|ü⁄ ì#êÃs¡T. <˚X¯+˝Àì |ü\Te⁄s¡T XÊÁdüÔy˚‘·Ô\qT ñ≥+øÏdü÷Ô yês¡T ø£qT>=qï dæ<ë∆+‘ê\qT $<ë´s¡T∆\≈£î $e]+#ês¡T. n˝≤π> e+<˚e÷‘·s¡+ >=|üŒ<äq+

>∑T]+∫ ‘Ó*bÕs¡T. ø±ø£rj·TT\ dü+düÿèr dü+Á|ü<ëj·÷\‘√bÕ≥T yê] kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„q+ ≈£L&Ü m+‘√>=|üŒ<äì ø=ìj·÷&Üs¡T. X¯‘êu≤›\ ÁøÏ‘·+ ì]à+∫q ø£≥º&Ü\T, <˚yê\j·÷\T, ˙{ÏbÕs¡T<ä\ e´edüú yê] <ä÷s¡<äèwæºøÏ ì<äs¡Ùq+>± ì\TdüTÔHêïj·THêïs¡T. Á|ü‹uÛÑqT yÓ*øÏ rùd+<äT≈£î j·TTe»H√‘·‡yê\T <√Vü≤<ä+ #˚kÕÔj·Tì, Bìì dü~«ìjÓ÷>∑+ #˚düTø√yê\ì Äj·Tq ù|s=ÿHêïs¡T. $$<Ûä sêÁcÕº\qT+∫ e∫Ãq $<ë´s¡Tú\≈£î 5s√E\ bÕ≥T m˝≤+{Ï kÂø£s¡´+ ø£\>∑≈£î+&Ü C≤Á>∑‘·Ô\T rdüT≈£î+{≤eTHêïs¡T. eTVæ≤fi¯\


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

32

uÛÑÁ<ä‘·≈£î b˛©düT\ düVü≤ø±s¡+ rdüT≈£îqï≥Tº ù|s=ÿHêïs¡T. πøj·T÷ ]õÁcÕºsY Ábıô|òdüsY ¬ø.kÕsTT\T e÷{≤¢&ÉT‘·÷ Á|ü|ü+#· <˚XÊ\‘√ b˛*ùdÔ eTq<˚X¯+˝À j·TTe‘· m≈£îÿe>± ñ+<äHêïs¡T. j·TTe»H√‘·Ôdüyê\ ø£\ÃsY ø√Ä]¶H˚≥sY Ábıô|òdüsY õ.<ëyÓ÷<äsY e÷{≤¢&ÉT‘·÷ πøj·T÷˝À ôd+Á≥˝ŸCÀHé j·T÷‘Y ô|òdæºe˝Ÿ≈£î yÓTT<ä{Ïs√E 19 j·T÷ìe]Ù{°\ qT+∫ 800 eT+~øÏ ô|’>± $<ë´s¡T∆\T e#êÃs¡ì ‘Ó*bÕs¡T. 25 áyÓ+{Ÿ\˝À ñ‘·‡yê\T »s¡T>∑T‘êsTTì, Bìø√dü+ 4 ìy˚~ø£\qT dæ<ä∆+ #˚XÊeTHêïs¡T. ôw&É÷´˝Ÿ Á|üø±s¡+ eT+>∑fi¯ yês¡+ qT+∫ b˛{°\T ø=qkÕ>∑T‘·THêïj·THêïs¡T. Á|üeTTK $T$TÁø° ø£fi≤ø±s¡T&ÉT |ü<äàl &Üø£ºsY H˚¬sfi¯fl y˚DTe÷<Ûäyé e÷{≤¢&ÉT‘·÷ $T$TÁø° ÁbÕeTTK´‘·qT $e]dü÷ÔH˚ $T$TÁø° #˚dæ Äø£≥Tº≈£îHêïs¡T. düuÛÑ˝À ø±´+|üdt Á|æì‡bÕ˝Ÿ Ábıô|òdüsY mHé.sêeTkÕ«$T Ábıô|òdüsY sê~Ûø±sêDÏ e÷{≤¢&Üs¡T. ø±>± ôV’≤ø√s¡Tº »&ç® q]Ù+Vü‰¬s&ç¶ì Ç‘·s¡ n‹<∏äT\qT πøj·T÷ Mdæ Ábıô|òdüsY _.yÓ+ø£≥s¡‘·ï+, ]õÁcÕºsY kÕsTT\T XÊ\Tyê ø£|æŒ |üP\e÷\‘√ dü‘·ÿ]+#ês¡T. nq+‘·s¡+ ø±ø£rj·T j·T÷ìe]Ù{° $<ë´s¡T∆\T Á|ü<ä]Ù+∫q kÕ+düÿè‹ø£ ø±s¡´Áø£e÷\T eT]j·TT ñkÕàìj·÷ $X¯«$<ë´\j·T Ábıô|òdüsY ñy˚Twt á ø±s¡´Áø£eT+˝À Ä<ä´+‘·+ 5 s√E\T Á|ü‘˚´ø£ dü\Vü‰<ës¡T>± e´eVü≤]+#ês¡T. á dü+<äs¡“¤+>± $d” eT]j·TT ]õÁcÕºs¡T, ñ‘·‡yê\ ø£˙«qsY Á|ü‘˚´ø£+>± bÕ≥\T bÕ&ÉeTì ø√s¡&É+‘√ ñy˚Twt bÕ≥\T bÕ&ç ÄVüA‘·T\qT n\]+#ês¡T.

ø±ø£rj·T j·T÷ìe]Ù{°˝À j·TTeø£fi≤s¡‘·ï+`2013 ôd+Á≥˝ŸCÀHé j·T÷ìe]Ù{°\ j·TTe»H√‘·‡yê\T Ä&ç{À]j·T+˝À ñ‘ê‡Vü≤+>± ÁbÕs¡+uÛÑeTj·÷´sTT. 22es¡≈£î »]–q á ñ‘·‡yê\≈£î 6 sêÁcÕº\ qT+∫ ‘=*s√E 19 j·T÷ìe]Ù{°\ $<ë´s¡TÈ\T Vü‰»s¡j·÷´s¡T. Äq+‘·s¡+ $<ë´s¡T∆\+<äs¡÷ ‘·eT dü+düÿ è‹ dü+Á|ü<ëj·÷\qT Á|ü‹_+_+#˚ y˚wü<Ûës¡D\‘√ |ü_¢ø˘>±¬s¶Hé #˚s¡T≈£îì qè‘ê´\‘√ n\]+#ês¡T. |ü_¢ø˘ >±¬s¶Hé qT+∫ kÕj·T+Á‘·+ XÀuÛÑj·÷Á‘·qT πøj·T÷ Mdæ Ábıô|òdüsY _.yÓ+ø£≥s¡‘·ï+ »+&ç }|æ ÁbÕs¡+_Û+#ês¡T. b˛©dt ôV≤&éø±«s¡ºsY‡, qsT÷+q>∑sY MT<äT>± <ä÷s¡$<ë´πø+Á<ä+ Áø±dt s√&é qT+∫ ø±´|ü+dt˝Àì q÷‘·q Ä&ç{À]j·T+ es¡≈£î XÀuÛ≤j·÷Á‘· ø=qkÕ–+~.

áyÓ+≥T¢ ø±¢dæø£˝Ÿ zø£˝Ÿ (Væ≤+<äTkÕÔ˙, ø£sêí≥ø£) ø±¢dæø£˝Ÿ ÇHéÁdüTºyÓT+≥˝Ÿ k˛˝À, øÏ«CŸ, bò˛ø˘ ĬsÿÁkÕº, $T$TÁø°, dæÿ{Ÿ, kÕŒ{Ÿ ô|sTT+{Ï+>¥, kÕŒ{Ÿ bò˛{ÀÁ>∑|ò”, ø±˝ÒCŸ ÇHékÕº˝ÒwüHé, b˛düºsY y˚TøÏ+>¥, πø¢ yÓ÷&É*+>¥, ø±s¡÷ºì+>¥, s¡+>√[, Á>∑÷|t&Ü´Hé‡\T, bò˛ø˘, Áf…Æã˝Ÿ &Ü´Hé‡, yÓdüºsYï y√ø£˝Ÿ k˛˝À, bò˛ø˘ Äs¡ÿÁkÕº, yÓTÆyéT eHéj·÷ø˘ºù|¢ ‘·~‘·s¡ n+XÊ˝À¢ b˛{°\T »s¡T>∑qTHêïsTT.

øÏøÏÿ]dæq Ä&ç{À]j·T+ πøj·T÷˝À ôd+Á≥˝ŸCÀHé j·T÷ìe]Ù{° j·TTe»H√‘·‡yê\qT Á|ü‹cÕº‘·àø£+>± ìs¡«Væ≤+#˚+<äT≈£î q÷‘·q Ä&ç{À]j·T+qT


dü\Vü‰

33

Ä>∑y˚T|òü÷\MT<ä ôV’≤<äsêu≤<é˝ÀH˚ eT+Á‹ <ëyÓ÷<äs¡ sê»q]Ù+ Vü≤‘√ ÁbÕs¡+_Û+|üCÒdæ Á|ü<Ûëq y˚~ø£>± Ä&ç{À]j·T+˝À ñ‘·‡yê\qT ÁbÕs¡+_Û+#ês¡T. $$<Ûä áyÓ+{Ÿ\˝À uÛ≤>∑kÕ«eTT\j˚T´ $<ë´s¡Tú\ qT ‘=\T‘· ˝ÀìøÏ nqTeT‹+#ês¡T. B+‘√ bÕdt\T ˝Òì $<ë´s¡T∆\T ≈£L&Ü Ä&ç{À]j·T+˝ÀøÏ yÓfi‚fl Á|üj·T‘·ï+ #˚j·T>± b˛©düT\T n&ÉT¶≈£îHêïs¡T. |ü\Te⁄s¡T bÕÁ‹πøj·TT\qT ≈£L&Ü nqTeT‹+#·ø£b˛ e&É+‘√ dü+ã+~Û‘· n~Ûø±s¡T\ <äèwæºøÏ rdüT¬øfi¯fl&É+‘√ ‘·sê«‘· nqTeT‹+#ês¡T. ñ‘·‡yê\qT ‹\øÏ+#˚+<äT≈£î e∫Ãq e+<ä˝≤~ $<ë´s¡Tú\T ˝À|ü*øÏ yÓfi‚fl+<äT≈£î Á|üj·T‹ï+#·&É+‘√ b˛©düT\T n&ÉT¶≈£îHêïs¡T. B+‘√ j·T÷ìe]Ù{° n~Ûø±s¡T\≈£î e´‹πsø£+>± ø=+<äs¡T ìHê<ë\T #˚XÊs¡T. ∫es¡≈£î #˚ùd~ ˝Òø£ ˝À|ü*øÏ nqTeT‹+∫q d”≥T¢ ì+&çb˛e&É+‘√ ì\ã&˚ ñ|üHê´kÕ\T $Hêïs¡T. Ç+ø=+<äs¡T ãj·T≥ @sêŒ≥T #˚dæq Ád”ÿHé˝ÀH˚ ø±s¡´Áø£e÷ìï MøÏå+#ês¡T. j·TTe»H√‘·‡yê\qT ìs¡«Væ≤+#˚+<äT≈£î 18 ø£$T{°\qT @sêŒ≥T #˚XÊs¡T. ñ‘·‡yê\≈£î dü+ã+~Û+∫q Çì«fÒwüHé ‘·eT≈£î n+<ä˝Ò<äì ø=+<äs¡T πøj·T÷ ñ<√´>∑T\T ø±s¡´Áø£e÷ìøÏ Vü‰»s¡T ø±˝Ò<äT.

&çôd+ãsY 13

»]–+<äHêïs¡T. $d” Á|üdü+–düTÔ+&É>± Ä&ç{À]j·T+˝À ñqï $<ë´]∆˙ $<ë´s¡TÈ\T Äj·Tq Á|üdü+>±ìøÏ πø]+‘·\T ø={≤ºs¡T. #ê˝≤ ñ<˚«>∑+‘√ nìï ø√D≤\qT s¡+>∑]+∫ düŒwüº+>± nìï $wüj·÷\qT @ø£s¡Te⁄ ô|&ÉT‘·÷ Ä<ä´+‘·+ ‘·q Á|üdü+>∑+˝À |ü\T n+XÊ\qT $e]dü÷Ô dü_Û≈£î\qT n‹<ÛäT\qT $d” yÓ+ø£≥s¡‘·ï+ Äø£]¸+|ü CÒXÊs¡T. mqï&É÷ »s¡>∑ì $<Ûä+>± Ä&ç{À]j·T+ ÁbÕs¡+uÛÀ‘·‡e ø±s¡´Áø£eT+ ôV’≤Á<ëu≤<é˝À ñ|üeTTK´eT+Á‹ <ëyÓ÷<äs¡ sê»q]‡+Vü≤ >∑èVü≤+˝À ìs¡«Væ≤+#·&É+ q÷‘·q|ü+<Ûë>± ì*∫+~. á $wüj·T+˝À |ü\T $eTs¡Ù\T ‘·˝…‘êÔsTT ø±>± ø=ìï yêsêÔ |üÁ‹ø£\T ªuÛÑfi≤µ $d” nì dü+uÛÀ~Ûdü÷Ô Ä&ç{À]j·T+ ÁbÕs¡+uÛÀ‘·‡+ ôV’≤Á<ëu≤<é˝À »]–q ø±s¡´Áø£eT+ô|’ yêsêÔ ø£<∏äq+ yês¡T Áyêdæq <ëìô|’ j·TTe»H√‘·‡yê\ áyÓ+≥¢qT ‹\øÏ+#·T≥≈£î ôdÁØø£\ÃsY &çbÕs¡TºyÓT+{Ÿ≈£î $#˚Ãdæq|ü⁄&ÉT ªdü\Vü‰µ Á|ü‹ì~Û‘√ ñ≥+øÏdü÷Ô mes¡T @$T ÁyêùdÔ @$T{Ï? H√ ÁbÕã¢yéT nì $d” ø={ϺbÕπsXÊs¡T. πøj·T÷˝À q÷‘·q+>± ì]à+∫q Ä&ç{À]j·T+ ˝≤+{Ï~ áØõj·THé˝À eTs=ø£{Ï ˝Ò<äHêïs¡T. j·TTe»H√‘·‡yê\qT $»j·Te+‘·+ #˚ùd+<äT≈£î n+<ä] düVü≤ø±s¡+‘√ eTT+<äT¬øfi¯ó ÔHêïeTHêïs¡T. á q÷‘·q Ä&ç{À]j·T+˝À sêuÀj˚T q+~ nyês¡Tº Ç˝≤+{Ï Ä&ç{À]j·T+ eT¬sø£ÿ&Ü ˝Ò<äT. düuÛÑ≈£î n<Ûä´ø£å‘· eVæ≤+∫q πøj·T÷ $d” Ábıô|òdüsY ø±s¡´Áø£e÷ìï ìs¡«Væ≤+#ê\H˚ jÓ÷#·q˝À Á|üuÛÑT‘·«+ ñ+<äì _.yÓ+ø£≥s¡‘·ï+ e÷{≤¢&ÉT‘·÷ ôd+Á≥˝ŸCÀHé j·T÷‘Y ô|òdæºe˝ŸqT ‘Ó*bÕs¡T. `{Ï. ø£fi≤düTπs+<äsY Á|ü‹cÕº‘·àø£+>± ìs¡«Væ≤+#˚+<äT≈£î ø=ìï s√E\T>± ø£èwæ


dü\Vü‰

34

&çôd+ãsY 13

Á|ü»\ eTìwæ: s¡+>∑qï ‘·|üð#˚dæq

e´øÏÔ m+‘·{Ïyê&Ó’Hê ‘·|üð nì yê]+#˚ eTqdüÔ‘·«+ yê]~. ù|<ä\≈£î, ã&ÉT>∑T ã\V”≤q esêZ\‘√ bÕ≥T me]øÏ nHê´j·T+ »]–Hê yê]øÏ Hê´j·T+ »]π> es¡≈£î ø£èwæ #˚kÕÔs¡T. mø£ÿ&É n$˙‹, nÁø£e÷\T »]–Hê yê{ì ìyê]+#·&ÜìøÏ ‘·q e+‘·T Á|üj·T‘·ï+ #˚düTÔHêïs¡T. kÕe÷õø£ Hê´j·T+ n+~+#·&Éy˚T yê]øÏ ‘Ó*dæq $<ä´. bÕغ\≈£î nr‘·+>± ≈£î\, eT‘·, ÁbÕ+‘ê\‘√ dü+ã+<Ûä+ ˝Ò≈£î+&Ü nìï esêZ\ Á|ü»\≈£î Hê´j·T+ »]π>˝≤ Á|üj·T‘·ï+ #˚j·T&Éy˚T yê] Á|ü‘˚´ø£‘·. @bÕغ Á|üuÛÑT‘ê«\THêï, mes¡T eTTK´eT+Á‘·T\T>± e⁄Hêï yê]ô|’ m|üŒ{Ïø£|üð&ÉT ˇ‹Ô&ç‘Ódü÷Ô Á|üC≤ düeTdü´\T |ü]cÕÿs¡+ #˚sTT+#·≥+˝À yê]yêπs kÕ{Ï. Á|ü»\ ø√dü+ @ |üì #˚|ü{ϺHê n~ |üP]Ô nj˚T´+‘·es¡≈£î |ü≥Tº$&Éeì $Áø£e÷s¡Tÿ˝≤¢>± b˛sê&É‘ês¡T. n+<äTπø mìïø£\˝À¢ yê]ô|’ b˛{° #˚dæq sTT‘·s¡ bÕغ\ nuÛÑ´s¡Tú\T mìï Á|ü˝Àu≤\T ô|{ϺHê, &ÉãT“\T $#·Ã\$&ç>± yÓ<ä»*¢Hê Ä ìjÓ÷»ø£es¡Z Á|ü»\T e÷Á‘·+ ˝§+>∑≈£î+&Ü p\ø£+{Ïπø |ü≥º+>∑{Ϻ nôd+;¢øÏ |ü+|ü⁄‘·THêïs¡+fÒ Á|ü»\ Vü≤è<äj·÷˝À¢ yê]≈£îqï kÕúq+ @$T{À ns¡ú+ ne⁄‘·T+~. ∫qï‘·q+˝ÀH˚ ø£eT÷´ìdüTºbÕغ dæ<ë›+‘ê\≈£î Äø£]¸‘·T&Ó’ dæ|æ◊(m+) <ë«sêH˚ á <˚X¯+˝À n+<ä]ø° Hê´j·T+ ø£*–+#˚ <√|æ&û˝Òì düeTdüe÷»+ kÕ<Ûä´eTÚ‘·T+<äì u≤$+∫, bÕغ˝À kÕe÷q´ ø±s¡´ø£s¡Ô qT+&ç sêh Hêj·T≈£î\T>± m~– nH˚ø£ Á|üC≤ dü+|òü÷\≈£î Hêj·Tø£‘·«+ eVæ≤dü÷Ô, yê] düeTdü´\ |ü]cÕÿs¡+ ø=s¡≈£î ìs¡+‘·s¡+ b˛sê&ÉT‘·÷H˚ eTTì‡|ü˝Ÿ yês¡T¶ øöì‡\sY kÕúsTT qT+&ç yÓ’dt #ÛÓ’s¡àHé>±, eT÷&ÉT kÕs¡T¢ XÊdüq düuÛÑT´&ÉT>± nôd+;¢˝À dæ|æm+ bÕغ Á|ü‹|üø£å Hêj·T≈£î\T>± nH˚ø£ u≤<Ûä´‘·\T ìs¡«Væ≤dü÷Ô edüTÔHêïs¡T. Á|üdüTÔ‘·+ dæ|æm+ bÕغ qT+&ç ˇø£ÿπs XÊdüq düuÛÑT´\T>± e⁄Hêï, ‘·eT bÕغ $<ÛëHê\qT $ì|ædü÷Ô, Á|üuÛÑT‘·« yÓ’|òü˝≤´\qT m+&É>∑&ÉT‘·÷ XÊdüq düuÛÑ˝À Á|üC≤ yêDÏì >∑{Ϻ>± $ì|ædüTÔqï $Tsê´\>∑÷&É XÊdüq düuÛÑT´\T l p\ø£+{Ï s¡+>±¬s&ç¶ dü\Vü‰ |üÁ‹ø£≈£î sTT∫Ãq Ç+≥s¡÷´˝À düTBs¡È sê»ø°j·T nqTuÛÑyê\qT, õ.z.m+. $X‚cÕ\qT $e]+#ês¡T.

düe÷y˚X¯+˝À e÷ bÕغ uÛ≤cÕ Á|üj·TTø£Ô sêÁcÕº\πø ø£≥Tºã&˚ e⁄qï+<äTq eTs=ø£kÕ] |ü⁄qs¡T<ëÈ{Ïdü÷ÔH˚, sêh+ ˇø£{Ï>± e⁄Hêï, ¬s+&ÉT>± e⁄Hêï yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘ê\T, ≈£s¡Te⁄ ÁbÕ+‘ê\qT Á|ü‘˚´ø£+>± >∑T]Ô+∫ Ä ÁbÕ+‘ê\ n_Ûeè~› nedüs¡yÓTÆq ÁbÕC…≈£îº\T, |ü]ÁX¯eT\T kÕú|æ+∫ n<äq+>± πø+Á<ä+ ì<ÛäT\T πø{≤sTT+∫ n_Ûeè~›|üs¡Ãø£b˛‘˚ ÁbÕ+rj·T, Ä]úø£ ndüe÷q‘·\T ô|]– nH˚ø£ s¡÷bÕ˝À¢ ÁbÕ+rj·T ñ<ä´e÷\T ô|s¡>∑{≤ìøÏ neø±X¯+ @s¡Œ&ÉT‘·T+~. n+<äTπø ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê˝À¢ Á|ü»\ jÓTTø£ÿ sTTã“+<äT\qT, eTH√uÛ≤yê\qT <äèwæº˝À ô|≥Tºø=ì n+<ä]ø° Hê´j·T+ »]π> $<Ûä+>± XÊX¯«‘· |ü]cÕÿs¡+ #·÷sTT+#˚ $<Ûä+>± ‘·>∑T #·s¡´\T #˚|ü{Ϻ, sêh+˝À @s¡Œ&çq sê»ø°j·T nì•Ã‘· |ü]dæú‹ì &Ûç©¢˝À »]–q õ.z.m+. düe÷y˚X¯+. õ.z.m+. düe÷y˚XÊìøÏ e÷ bÕغ ‘·s¡|ü⁄q H˚qT, bÕغ ‘=\–+#ê\ì ø√s¡≥+ »]–+~. ø±s¡´<ä]Ù sê|òüTe⁄\T >±s¡T Vü‰»s¡T ø±e≥+ »]–+~. n{Ϻ ø±+Á¬>dt bÕغ~ |ü∫à neø±X¯yê<ä sê»ø°j·T+.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

35

ø±+Á¬>dt bÕغ yÓTT<ä{Ï qT+&ç z≥T¢, d”≥¢ ø√dü+ @ neø±X¯yê<ëì¬ø’Hê dæ<ä›yÓTÆ |üì#˚düTÔ+~. sêh+˝À ‘Ó\+>±D $uÛÑ»q düeTdü´qT eT]+‘· »]ƒ\+ #˚dü÷Ô >∑‘· Hê\T>∑Tqïs¡ dü+e‘·‡sê\ ø±\+˝À •K+&ç bÕÁ‘· b˛wædü÷Ô ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê˝À¢ ∫#·TÃô|{Ϻ düeTdü´qT |ü]wüÿ]+#·≈£î+&Ü HêqTÃ&ÉT <Û√s¡DÏ ne\+_Ûdü÷Ô, nH˚ø£ Hê≥ø±˝≤&ÉT‘·÷ sêÁcÕºìï düs¡«HêX¯q+ #˚dæ+~. πø+Á<ä eT+Á‘·T\T, sêÁwüº eT+Á‘·T\T, eTTK´eT+Á‹‘√ düVü‰ m+.|æ.\T, myÓTà˝Ò´\T ÁbÕ+‘ê\ yê]>± $&çb˛sTT ˇø£]ô|’ ˇø£s¡T Äs√|üD\T #˚düT≈£î+≥÷ Á|üC≤ düeTdü´\T @e÷Á‘·+ |ü{Ϻ+#·T ø√≈£î+&Ü |ü]bÕ\q ø=qkÕ–dü÷Ô |üã“+ >∑&ÉT|ü⁄≈£î+≥THêïs¡T. n$˙‹, nÁø£e÷\T, n~Ûø£ <Ûäs¡\T, ø£¬s+≥T #ÛêØ®\T, ø£¬s+≥T ø√‘· $~Û+#·&É+, n‹eèwæºøÏ, nHêeèwæºøÏ >∑T¬s’q Á|ü»\qT Ä<äTø√ø£b˛e≥+, nôd+;¢˝À sTT∫Ãq Vü‰MT\qT eTTK´+>± md”‡, md”º düuŸ bÕ¢HéqT HÓs¡y˚s¡Ãø£b˛e≥+, Á|ü»\qT nH˚ø£ düeTdü´\T |ü{Ϻ |”&çdüTÔHêï Ms¡T @e÷Á‘·+ |ü{Ϻ+#·Tø√≈£î+&Ü &Ûç©¢ #·T≥÷º #·ø£ÿs¡T¢

ø=&ÉT‘·÷, sêh $uÛÑ»q, düyÓTÆø£´‘· nH˚ ù|s¡T‘√ ø±\+ yÓ\¢BdüTÔHêïs¡T. M]øÏ Á|ü»˝Ò >∑TDbÕsƒ¡+ #Óù|Œ s√E\T <ä>∑Zs¡|ü&ܶsTT. Ç{°e\ 4 sêÁcÕº˝À¢ »]–q mìïø£˝À¢ ø±+Á¬>dt bÕغì Á|ü»\T ∫‘·TÔ∫‘·TÔ>± z&ç+#·&Éy˚T BìøÏ ì<äs¡Ùq+.

‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ: ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغøÏ sêÁwüº+ $uÛÑ»q, düyÓTÆø£´‘·\ô|’ ˇø£ düŒwüºyÓTÆq $<Ûëq+ ˝Òø£ yês¡T >∑+<äs¡>√fi¯+˝À |ü&ç n+<äØï >∑+<äs¡>√fi¯|üs¡TdüTÔHêïs¡T. ˇø£ bÕغøÏ ˇø£ $<Ûëq+ ø±≈£î+&Ü <ä«+<ä« $<Ûëq+ nqTdü]+#·≥+ e\q neø±X¯yê<ä sê»ø° bÕغ>± eTTÁ<ä|ü&ç+~. Ç~ ÄbÕغøÏ qwüº<ëj·Tø£+. eT‘√Hêà<ä _.C….|æ. bÕغ‘√ ùdïVü≤+ #˚j·÷\H˚ Ä˝À#·q eT]+‘· neø±X¯yê<äy˚T ‘·|üŒ eTs=ø£{Ï ø±<äT. n~ yês¡T >∑eTìùdÔ eT+∫~. ˝Ò≈£î+fÒ Á|ü»\T yê]ì ns¡ú+ #˚düTø√e&É+ ø£wüº+>± e⁄+≥T+~.

_.C….|æ. _.C….|æ.≈£L&Ü sêh $uÛÑ»q, düyÓTÆø£´‘·\ $wüj·T+˝À ÁbÕ+‘ê\ yê]>± Ä+Á<Ûë˝À ˇø£s¡ø£+>±, ‘Ó\+>±D≤˝À ˇø£s¡ø£+>± neø±X¯yê<ä+>± e´eVü≤]düTÔqï~. ‘·q bÕغ $<Ûëq+ ø±≈£î+&Ü e´øÏÔ $<Ûëq+‘√ qs¡Vü≤+‘·ø£ yÓ÷&ûì eTT+<äTô|{Ϻ eTT+<äT¬øfi≤fl\ì nqTø√e&É+ yê] sê»ø°j·T ~yêfi≤ø√s¡T‘·Hêìï ‘Ó*j·TCÒdüTÔqï~. _.C….|æ., ø±+Á¬>dt ¬s+&ÉT bÕغ\T ã\+>± e⁄qï sêÁcÕº˝À¢ e÷Á‘·y˚T ˇø£kÕ] yês¡T, ˇø£kÕ] Ms¡T eT÷&√ Á|ü‘ê´e÷ïj·T+ ˝Òø£ yê]øÏ zfÒ¢dæ ¬>*|ædüTÔHêïs¡T. ø±+Á¬>dt, _.C….|æ.j˚T‘·s¡ bÕغ\T ã\+>± e⁄qï sêÁcÕº˝À¢ ø±+Á¬>dt, _.C….|æ.bÕغ\qT z&ç+∫ ø±+Á¬>ùd‘·s¡ bÕغ\T ¬>\TdüTÔHêïsTT. yÓTTqï 4 sêÁcÕº˝À¢ »]–q mìïø£˝À¢ ø±+Á¬>dt, _.C….|æ bÕغ˝Ò ã\+>± e⁄+&É≥+ e\q ø±+Á¬>dt yÓ’|òü˝≤´\T _.C….|æ. $»j·÷\≈£î ‘√&ÉŒ&ܶsTT. &Ûç©¢˝À ã\+>± e⁄qï ÄyéT ÄBà bÕغ n‘·´~Ûø£ kÕúHê\T ¬>\T#·Tø=ì ¬s+&Ée kÕúq+˝À ì*∫+~. Ç~ eTq≈£î ì<äs¡Ùq+>± ø£ì|ædüTÔ+~. ø±+Á¬>dt, _.C….|æ.bÕغ\≈£î $<ÛëHê˝À¢>±˙, n$˙‹, nÁø£e÷˝À¢>±ì @MT ‘˚&Ü ˝Ò<äT. <=+<ä÷ <=+<˚. n<äq+>± _.C….|æ.øÏ eT‘√Hêà<ä+ e⁄+&É≥+ eTØ Á|üe÷<äø£s¡+. Á|ü»\T á yêdüÔyêìï ‘·|üŒø£ >∑eTìkÕÔs¡T.

yÓ’.mdt.ÄsY.dæ.|æ. sêh $uÛÑ»q, düyÓTÆø£´‘· $wüj·T+˝À dæ.&ÉãT¢´.dæ.ìs¡íj·T+ rdüTø=ì Á|üø£{Ï+#˚es¡≈£î yÓ’.mdt.ÄsY.dæ.|æ. ˇø£s¡ø£+>± e´eVü≤]+∫+~. Ç|üð&ÉT düyÓTÆø£´‘· ìHê<ëìï m‘·TÔø=ì >∑>√Z\T ô|&ÉT‘·THêïs¡T. Bìe\¢ ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝À M] ñìøÏ Á|üXÊïs¡úø£yÓTÆ+~. nH˚ø£ n$˙‹, nÁø£e÷\≈£î, neø±X¯yê<ä sê»ø°j·÷\≈£î bÕ\Œ&ÉT‘·THêïs¡ì Á|ü»\T, $$<Ûä bÕغ\ qT+&ç Äs√|üD\T m<äTs=ÿ+≥THêïs¡T.


dü\Vü‰

36

&çôd+ãsY 13

{Ï.ÄsY.mdt. {Ï.ÄsY.mdt. Hêj·T≈£î\T ø=ìï ÁbÕ+‘ê\ Á|ü»\qT ¬s#·Ã>=fÒº $<Ûä+>± Á|üø£≥q\T #˚j·T≥+ dü¬s’+~ ø±<äT. sêh $uÛÑ»q düeTdü´ düTìï‘·yÓTÆq~. n~ |ü]cÕÿs¡+ ø±e&ÜìøÏ n+<ä] n_ÛÁbÕj·÷\qT, nìï ÁbÕ+‘ê\ Á|ü»\ eTH√u≤yê\qT <äèwæº˝Àô|≥Tºø=ì me]ø° sTTã“+~ ˝Ò≈£î+&Ü, düeTdü´ eT]+‘· »]ƒ\+ ø±≈£î+&Ü $uÛÑ»q düeTdü´qT dü+j·TeTq+‘√, kÕeTs¡dü´|üPs¡«ø£+>± |ü]wüÿ]+#·Tø√yê˝Ò ‘·|üŒ, ¬s#·Ã>=fÒº Á|üø£≥q\T #˚j·T≥+ e÷qTø√yê*.

yêeT|üøå±\ bÕÁ‘·. sêh $uÛÑ»q |ü≥¢ yêeT|üø£å bÕغ˝À¢ ø=ìï uÒ<ë_ÛÁbÕj·÷\THêï, nH˚ø£ Á|üC≤ düeTdü´\ô|’ ø£*dæ ñ<ä´e÷\T q&ÉT|ü⁄‘·Tqï dü+<äsꓤ\THêïsTT. dæ|æm+ bÕغ>± á ø±\+˝À md”‡, md”º düuŸ bÕ¢Hé ø=s¡≈£î, uÛÑ÷ düeTdü´, Ç+&É¢ düú˝≤\T, ndü+|òüT{Ï‘·s¡+>∑ ø±]à≈£î\ düeTdü´\T, ô|+&ç+>¥ ÁbÕC…≈£îº\T |üP]Ô #˚j·÷\ì, ¬s’‘ê+>∑ düeTdü´\T, ø£¬s+≥T #ÛêØ®\T e+{Ï nH˚ø£ düeTdü´\ |ü]cÕÿs¡+ ø=s¡≈£î ñ<ä´e÷\T kÕ–düTÔqï~. sêuÀj˚T mìïø£˝À¢ me]‘√ bı‘·TÔ ô|≥Tº≈£î+{≤s¡T ? yêeT|üø£å bÕغ\‘√ ø£*dæ mìïø£˝À¢ b˛{°#˚j·T&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. n<˚$<Ûä+>± mìïø£\T Á|üø£{Ï+∫q ‘·sê«‘· n|üð&ÉTqï |ü]dæú‹ì ã{Ϻ _.C….|æ., ø±+Á¬>ùd‘·s¡ u≤ekÕs¡÷|ü´+ ø£*–q, Á|ü‘ê´e÷ïj·T $<ÛëHê\‘√ ø£*dæ e#˚à bÕغ\‘√ ø£*dæ b˛{° #˚j·T&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. ‘Ó\TdüTø=ì bÕ\≈£î\≈£î, neø±X¯yê<ä bÕغ\≈£î e´‹πsø£+>± b˛sê&˚ <˚XÊìøÏ kÕ«‘·Á‘·´+ e∫à 66 dü+e‘·‡sê\T >∑&ÉTdüTÔHêï, s√E\T ekÕÔsTT. á Áø£eT+˝ÀH˚ dæ|æm+ bÕغ>± y˚TeTT Á|ü»\qT sêh+ @s¡Œ&ç 56 j˚T+&ÉT¢ >∑&ÉTdüTÔHêï Hê{Ï qT+&ç H˚{Ï es¡≈£î mø£ÿ&çø£ø£ÿ&É dü+|òüT{Ï‘·|ü]à n+<ä]ø° Hê´j·T+ ø£*–+#˚ πø+Á<ä+˝À, sêh+˝À n~Ûø±s¡+˝À e⁄+&ç |ü]bÕ*düTÔqï bÕغ\T düeTdüe÷»+ e#˚à es¡≈£î b˛sê{≤\T kÕ–dü÷ÔH˚ e⁄+{≤+. yês¡T nqTdü]+∫q ~yêfi≤ø√s¡T $<ÛëHê\ e\¢ ÁbÕ+rj·T s¡+>±¬s&ç¶ s¡+>∑qï>± düT|ü]∫‘·T\T : ndüeTq‘·\T, Ä]úø£ ndüe÷q‘·\T ô|]– nH˚ø£ ‘·‘ê«\T nH˚ø£ ù|<ä\ düeTdü´˝Ò \ø£å´+>±, ã&ÉT>∑T\ nuÛÑT´qï‘˚ <Û˚´j·T+>± s¡÷bÕ˝À¢ ñ<ä´e÷\T eTT+<äTø=düTÔHêïsTT. ìs¡ø£åsêdü´‘·, |ü>∑\qø±, πsj·Tqø± b˛sê{≤\T #˚dü÷Ô Á|ü»\ eTìwæ>± ù|s¡T ìs¡T<√´>∑+, n$˙‹, nÁø£e÷\T, eT‘√Hêà<ä+, ñÁ>∑yê<ä+, bı+~q p\ø£+{Ï s¡+>±¬s&ç¶ì $Tsê´\>∑÷&É Á|üC≤˙ø£+ m+‘√ XÊ+‹uÛÑÁ<ä‘·\T e+{Ï nH˚ø£ düeTdü´\T Á|ü»\qT |ü{Ϻ|”&çdüTÔHêïsTT. Áù|e÷_Ûe÷Hê\‘√ s¡+>∑qï>± |æ\TkÕÔs¡T. $Tsê´\>∑÷&É ìjÓ÷»ø£ M{ÏøÏ ø±s¡D+ Ç+‘·ø±\+ n~Ûø±s¡+˝À e⁄+&ç |ü]bÕ*düTÔqï es¡Z+˝À ñ<äj·T+ 5>∑+≥\ qT+&ç sêÁ‹ 11>∑+≥\ es¡≈£î bÕ\≈£î\ bÕ|üy˚T. Á|üC≤ùde˝À |ü]‘·|ædü÷Ô $düT>∑T#Ó+<ä≈£î+&Ü yê] düeTdü´\qT bÕغ\T, C…+&Ü\ s¡+>∑T\T y˚¬s’Hê yê] $<ÛëHê\T |ü]wüÿ]düTÔHêïs¡T. n+<äTπø Á|ü»\ eTìwæ>± Ä ìjÓ÷»ø£es¡Z Á|ü»\ e÷Á‘·+ ˇø£ÿfÒ. Á|ü»\qT Äø£]¸+#˚ ‘ê‘êÿ*ø£ |ü<∏äø±\‘√ eTuÛÑ´ô|{Ϻ Vü≤è<äj·÷˝À¢ p\ø£+{Ï düTdæús¡ kÕúq+ dü+bÕ~+#ês¡T. z≥T¢ y˚sTT+#·Tø=ì n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ e∫Ãq ‘·sê«‘· yês¡T e÷Á‘·+ nH˚ø£ n$˙‹, nÁø£e÷\≈£î bÕ\Œ&ÉT‘·÷ ø√≥T¢ <ä+&ÉT≈£î+≥THêïs¡T. - Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ ¬s&ç¶ Ç~ m+‘·ø±\+ Á|ü»\T uÛÑ]+#·˝Òs¡T. á yêdüÔyê\qT Á|ü»\T

uÛÑ÷s¡T®yê bÕغ\ bÕ\q\ e\¢ ndüe÷q‘·\T


dü\Vü‰

37

&çôd+ãsY 13

Ä\à{ÏºÏ m‘·TÔ ô|+∫ Ä+Á<ÛäqT eTT+∫... ÁãCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝Ÿ... ø£ècÕí »˝≤\ |ü+|æD°... Ä+Á<Ûë≈£î nHê´j·T+.. >∑‘· ø=H˚ïfi¯ó¢>± $ì|ædüTÔqï e÷≥*$. ndü˝Ò+{° >=&Ée n+fÒ.. Á|üø£è‹ eqs¡T nsTTq ˙{Ï $wüj·T+˝À ø£sêí≥ø£ Ä\à{Ϻ &Ü´+ ì]à+∫ Ä+Á<Ûë H√{À¢ eT{Ϻ ø={Ϻ+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT <ëì m‘·TÔ ô|+#·&É+ <ë«sê Ä+Á<ÛäqT eTT+#˚k˛Ô+~. eTq Á|üuÛÑT‘·«+ ø£sêí≥ø£ düsêÿsY eP´Vü≤+˝À ∫≈£îÿ≈£îì nHê˝À∫‘· ìs¡íj·÷\T rdüTø√e&É+ e˝Ò¢ Á|üdüTÔ‘·+ sêÁwüº+ n<Û√>∑‹ bÕ\e⁄‘√+~.

eT

Vü‰sêÁwüº˝À |ü⁄{Ϻq ø£ècÕíq~ ø£sêí≥ø£ >∑T+&Ü eTq sêÁwüº+˝ÀøÏ Á|üeVæ≤+∫ ø£ècÕí õ˝≤¢˝Àì Vü≤+dü\B$ e<ä› düeTTÁ<ä+(ã+>±fi≤U≤‘·+)˝À ø£\Tk˛Ô+~. yÓTT‘·Ô+ eT÷&ÉT sêÁcÕº\ >∑T+&Ü ø£èwüíy˚DeTà Á|üeVæ≤+#˚ <ä÷s¡+ <ë<ë|ü⁄>± 1400 øÏ.MT. eTVü‰sêÁwüº˝Àì |ü&ÉeT{Ï ø£qTeT˝À¢ ∫qï <Ûës¡>± |ü⁄fÒº ø£èwüíeTà Ä sêÁwüº+˝À 306 øÏ˝ÀMT≥s¡T¢ Á|üeVæ≤+∫ Ä ‘·sê«‘· u…˝≤Z+ õ˝≤¢ ◊Hê|üPsY Á>±eT+ <ä>∑Zs¡ ø£sêí≥ø£˝ÀøÏ Á|üy˚•düTÔ+~. Ä sêÁwüº+˝À ø£ècÕíq~ Á|üyêVü≤ <ä÷s¡+ 484 øÏ˝ÀMT≥s¡T¢. ‘·sê«‘· eTVü≤ã÷uŸ q>∑sY õ˝≤¢˝Àì ‘·+>∑&ç e<ä› eTq sêÁwüº+˝ÀøÏ Á|üy˚•düTÔ+~. nø£ÿ&ç qT+∫ ø£s¡÷ï\T >∑T+&Ü q\¢eT\ ˝Àj·T˝À¢øÏ Á|üeVæ≤+∫ lXË’˝≤ìøÏ #˚s¡T≈£î+≥T+~. ‘·sê«‹ eTõ© Hê>±s¡T®qkÕ>∑sY. á <ë]˝À

ø£èwüíeTà ÄKs¡T eTõ© $»j·Tyê&É. nø£ÿ&É Á|üø±X¯+ u≤´πsJ π>≥T¢ m‹Ôy˚ùdÔ H˚s¡T>± yÓ[¢ düeTTÁ<ä+˝À ø£*dæb˛‘·T+~. ÇB ø£ècÕíq~ Á|ükÕÔq+. düVü≤» eqs¡T nsTTq ˙s¡T ùd«#·Ã¤>± Á|üeVæ≤+∫q+‘· ø±\+ @ u≤<Ûä\÷ ñ+&Ée⁄. m|ü⁄Œ&Ó’‘˚ Äqø£≥º\T ø£{≤º\qï Ä˝À#·q edüTÔ+<√ nø£ÿ&ç qT+#˚ >=&Ée\T yÓTT<ä\e⁄‘êsTT. n˝≤>∑ì Äqø£≥º\T ø£≥º&É+ ‘·|üŒìø±<äT. Äqø£≥º\T Ä<ÛäTìø£ <˚yê\j·÷\ì e÷J Á|ü<Ûëì »eVü≤sY˝≤˝Ÿ HÓÁVüA #Ó|æŒq e÷≥ nø£ås¡dü‘·´+. ø±˙ @<Ó’Hê ˇø£ sêÁwüº+ bıs¡T>∑T sêÁwüº Á|üjÓ÷»Hê\qT eT]∫b˛sTT ‘·eT kÕ«s¡ú+ e÷Á‘·+ #·÷düT≈£î+fÒH˚ ndü\T ‘·+{≤ yÓTT<ä\e⁄‘·T+~. ø£ècÕíq~ $wüj·T+˝Àq÷ n<˚ »]–+~. n+‘·ÁsêÁwüº »\ $yê<ë\ #·≥º+(1956) Á|üø±s¡+, Ä+Á<Ûä,


dü\Vü‰

38

ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº\ eT<Ûä´ ñqï $yê<ëìï |ü]wüÿ]+#˚+<äT≈£î 1963˝À ø£ècÕí»˝≤\ $yê<ä Á{ÏãT´q˝ŸqT ìsTTeT+∫+~ uÛ≤s¡‘· Á|üuÛÑT‘·«+. düTÁ|”+ ø√s¡Tº e÷J Hê´j·TeT÷]Ô ÄsY.mdt.ã#êe‘YqT Ä ø£$T{°øÏ n<Ûä´≈£åî&ÉT>± ìj·T$T+∫+~. Ä ø£$T{° @+ #˚dæ+<ä+fÒ... eT÷&ÉT sêÁcÕº˝À¢q÷ |üØyêVü≤ø£ ÁbÕ+‘ê©ï e+<˚fi¯¢˝À dü>∑≥T ˙{Ï \uÛÑ´‘·qT ‘·~‘·s¡ n+XÊ\qT ˝…øÏÿ+∫ yÓTT‘·Ô+ eT÷&ÉT sêÁcÕº˝À¢q÷ ø£*|æ @&Ü~øÏ düsêdü] 2060 {°m+d”\ ˙s¡T \uÛÑ´eTe⁄‘√+<äì n+#·Hê y˚XÊs¡T.(|ü⁄q]«ìjÓ÷>∑ »˝≤\T eTs√ 70{°m+d”\T. n+fÒ yÓTT‘·Ô+>± 2130 {°m+d”\T.) <ëìï eT÷&ÉT sêÁcÕº\≈£î |üØyêVü≤ø£ ÁbÕ+‘ê\ Ä<Ûës¡+>± πø{≤sTT+#ês¡T. n|ü⁄Œ&ÉT »]–q πø{≤sTT+|ü⁄˝À¢ (n+fÒ ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ y˚dæq yê{≤˝À¢) uÛ≤>∑+>± eTVü‰sêÁwüº≈£î 560 {°m+d”\T, ø£sêí≥ø£≈£î 700{°m+d”\T, Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î 800 {°m+d”\T e#êÃsTT. |ü⁄q]«ìjÓ÷>∑ »˝≤\qT eTT>∑TZ]ø° es¡Tdü>± 25,34,11 {°m+d”\T πø{≤sTT+∫+~ (n+fÒ eTq≈£î yÓTT‘·Ô+>± 811{°m+d”\T G$T>∑T\T»˝≤\T). á $T>∑T\T »˝≤˝Òndü\T ø°\ø£+. á πø{≤sTT+|ü⁄\T ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ s¡÷bı+~+∫q d”ÿyéT`@ Á|üø±s¡+ »]–q πø{≤sTT+|ü⁄\T. á d”ÿeTT Á|üø±s¡+ πøe\+ ìø£s¡ »˝≤\qT e÷Á‘·y˚T πø{≤sTT+#ês¡T. d”ÿeTT`_ Á|üø±s¡+ nsTT‘˚ $T>∑T\T »˝≤\qT ≈£L&Ü |ü+#ê*.

&çôd+ãsY 13 n+fÒ 2060 {°m+d”\ø£Hêï n~Ûø£+>± edüTÔ+<äì uÛ≤$+#˚ »˝≤\H˚ $T>∑T\T »˝≤\ øÏ+<ä ˝…øÏÿkÕÔs¡qïe÷≥. ìø£s¡ »˝≤\+fÒ q÷{ÏøÏ 75 XÊ‘·+ @&Ü~øÏ ìø£s¡+>± ñ+&˚ »˝≤\T. n+‘·≈£î $T+∫ n&ÉbÕ<ä&ÉbÕ ñ+&˚$ $T>∑T\T »˝≤\qïe÷≥. dü<äs¡T $T>∑T\T »˝≤\T <ë<ë|ü⁄ 311 {°m+d”\ <ëø± ñ+{≤j·Tì ˝…πøÿdæ+~ ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ. á ¬s+&√ d”ÿeTT Á|üø±s¡+ $T>∑T\T »˝≤\qT ≈£L&Ü |ü+#ê*‡ eùdÔ eTVü‰sêÁwüº≈£î 25 XÊ‘·+. ø£sêí≥ø£≈£î 50 XÊ‘·+, eTqøÏ 25 XÊ‘·+ |ü+#ê*‡ e#˚Ã~. nsTT‘˚ q<äT\ $wüj·T+˝À ô|’qTqï yêfi¯¢øÏ ñ+&˚ ø=ìï kÂ\uÛ≤´\T øÏ+<ä ñqï sêÁcÕº\≈£î ñ+&Ée⁄. n+<äTπø d”ÿyéT`@ ì e÷Á‘·y˚T bòÕ˝À nsTT $T>∑T\T »˝≤\qT yê&ÉT≈£îH˚ ùd«#·Ã¤qT $T>∑‘ê ¬s+{Ïø£Hêï ~>∑TeqTqï Ä+Á<ÛësêÁcÕºìøÏ Ç∫Ã+~ ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ. Ç~ ìC≤ìøÏ düVü≤» Hê´j·T+. q~øÏ m|ü⁄Œ&Ó’Hê düπs |ü⁄{Ϻq #√≥T qT+N ˙s¡T bÕs¡T‘·÷ ñ+fÒH˚ Je+ ñ+≥T+~. ø±˙ m|ü⁄Œ&Ó’‘˚ Äqø£≥º\T ø£{Ϻ ˇø£ q~ Á|üyêVü‰ìï ÄbÕs√ n|ü⁄Œ&ÉT <ëì Je\ø£åD+ ‘·>∑TZ‘·T+~. n+fÒ øÏ+~ sêÁcÕº\≈£î ˙s¡T sêe&É+ nH˚~ ô|’qTqï sêÁcÕº\ <äj·÷<ëøÏåD≤´\ MT<ä Ä<Ûës¡|ü&ç ñ+≥T+~. Ä dü+>∑‹ì <äèwæº˝À ñ+#·T≈£îH˚ ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ eTq sêÁcÕºìï <äj·T‘·\∫+~. ø±˙ eTqøÏ˝≤ ùd«#·Ã¤ìe«&É+ ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº\≈£î ø£&ÉT|ü⁄eT+≥


dü\Vü‰

39

ø£*–+∫+~. <ë+‘√ Ä ¬s+&ÉT sêÁcÕº\÷ d”ÿyéT`_ Á|üø±s¡+ $T>∑T\T »˝≤\qT ≈£L&Ü |ü+#ê*‡+<˚ nì |ü≥Tºã{Ϻ ≈£Ls¡TÃHêïsTT. á ˝À>±H˚ ø£sêí≥ø£ ‘·q πø{≤sTT+|ü⁄\ ø£Hêï n~Ûø£+>± yê&ÉT≈£îH˚+<äT≈£î M\T>± nÁø£eT ÁbÕC…≈£îº\T ø£≥Tº≈£îì dæ<ä∆+>± ≈£Ls¡TÃ+~(ø£≥Tº≈£îHêïø£ ø±<ä+{≤sê? ˙[¢e«q+{≤sê? nqï BÛe÷). n+<äT˝À ˇø£{Ï Ä\eT{Ϻ ÁbÕC…≈£îº. ÄÁbÕC…≈£îº e\¢ eTq≈£î $T>∑T\T »˝≤\ dü+>∑‹ <˚e⁄&Ós¡T>∑T ìø£s¡»˝≤\πø mdüs¡T edüTÔ+<äqï uÛÑj·T+‘√ Á|ü‹|üøå±\T m\T¬>‹Ô #ê{≤sTT. á H˚|ü<∏ä´+˝À... ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ rs¡TŒqT ìC≤ìøÏ 2000 dü+e‘·‡s¡+˝À düMTøÏå+#ê*‡ ñ+~. ø±q áeT÷&˚fi¯¢ ‘·sê«‘· 2003 ôdô|º+ãsY˝À πø+Á<ä+ ÁãCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝ŸqT @sêŒ≥T #˚dæ+~. dü<äs¡T Á{ÏãT´q˝Ÿ 2007E˝…’˝À Ábıd”&ç+>¥‡ ÁbÕs¡+_Û+∫ eT÷&˚fi¯¢bÕ≥T eT÷&ÉT |üøå±\ yê<äq\÷ $qï 2010 &çôd+ãsY 31q rs¡TŒ #Ó|æŒ+~. <ëìMT<˚ Ç|ü⁄Œ&ÉT »s¡T>∑T‘·Tqï s¡>∑&É n+‘ê. ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº\T #˚düTÔqï ndü\T >=&Ée $T>∑T\T »˝≤\ πø{≤sTT+|ü⁄‘√ bÕ≥T ø£sêí≥ø£ Á|ü‘˚´ø£ yÓTT‘·TÔø√\T Ä\eT{Ϻ ÁbÕC…≈£îº. á ¬s+&ÉT ñ<˚›XÊ\T HÓs¡y˚sêsTT. $T>∑T\T »˝≤\qT ≈£L&Ü ø£*|æ ˝…øÏÿ+∫ eT÷&ÉT sêÁcÕº\≈£L |ü+#˚dæq ÁãCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝Ÿ ø£qï&ç>∑T\qT Äq+<ä düeTTÁ<ä+˝À eTT+#˚dæ+~. eTq≈£î e÷Á‘·+ UÒ<äy˚T $T–*+~. ø=‘·Ô πø{≤sTT+|ü⁄\ Á|üø±s¡+ eTq≈£î 1001 {°m+d”\ ˙s¡T edüTÔ+~. Ç<ä+‘ê ìø£s¡ »˝≤\øÏ+<˚ ˝…ø£ÿ. n˝≤ ô|]–+<äì dü+ãs¡|ü&çb˛j˚T |ü]dæú‹ ˝Ò<äT. m+<äTø£+fÒ...

&çôd+ãsY 13

ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ πø{≤sTT+∫q ˙{Ï‘√ b˛*ùdÔ ÁuCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝Ÿ #˚dæq πø{≤sTT+|ü⁄\T n~Ûø£+>±H˚ ø£ì|ædüTÔHêï eTq ã‘·T≈£î ø£sêí≥ø£ <äj·÷<ëøÏåD≤´\ MT<ä Ä<Ûës¡|ü&ç ñ+<äqï $wüj·÷ìï eTq+ eT]Ãb˛≈£L&É<äT. >∑‘·+˝À (n+fÒ ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ rs¡TŒ Á|üø±s¡+ 2130 {°m+d”\ ˙{Ï˝À) eTq≈£î 811 {°m+d”\ ˙{Ï πø{≤sTT+|ü⁄\T ñHêï n+<äT˝À 500 {°m+d”\ ˙s¡T ø£sêí≥ø£ $&ÉT<ä\ #˚ùdÔH˚ eTq sêÁwüº+˝ÀøÏ Á|üeVæ≤düTÔ+~. Çø£ $T>∑‘ê 311 {°m+d”\T ˙{Ï ø√dü+ es¡TDT&çì X¯s¡DT y˚&ÉTø√yê*‡+<˚! Ç|ü⁄Œ&ÉT ÁãCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝Ÿ eTqøÏ∫Ãq ìø£s¡ »˝≤\T 1001 {°m+d”\T. n+fÒ <ë<ë|ü⁄ 700 {°m+d”\ ˙{Ïì ø£sêí≥ø£ m|ü⁄Œ&çdüTÔ+<ë nì <˚_] yÓ÷Vü‰\T y˚düT≈£îì m<äTs¡T#·÷&Ü*‡+<˚! ã#êe‘Y Á{ÏãT´q˝Ÿ πø{≤sTT+∫q <ëì Á|üø±s¡+ ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº\≈£î ø£*|æ1319 {°m+d”\ ˙s¡T \uÛÑ´eTe⁄‘·T+~. Á|üdüTÔ‘· πø{≤sTT+|ü⁄\ Á|üø±s¡+ ¬s+&ÉT sêÁcÕº\≈£L ø£*|æ eTs√ 258 {°m+d”\ ˙s¡T \uÛÑ´eTe⁄‘·T+~. Á|üdüTÔ‘· πø{≤sTT+|ü⁄\ Á|üø±s¡+ ¬s+&ÉT sêÁcÕº\≈£L ø£*|æ eTs√ 258 {°m+d”\T $ìjÓ÷–+#·T≈£îH˚ Vü≤≈£îÿ <=]øÏ+~. ˇø£ÿ eTTø£ÿ˝À #Ó|ü⁄Œø√yê\qT≈£î+fÒ ø£ècÕí »˝≤\ô|’ ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº\≈£î Ç|ü⁄Œ&ÉT Vü≤≈£îÿ eT]+‘·>± ô|]–+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT eTq @&ÉT|ü⁄\÷ yÓTT‘·TÔø√fi¯S¢ |ü{Ϻ+#·Tø√yê*‡q nedüs¡+ ˝Ò≈£î+&ÜH˚ n<äq|ü⁄ πø{≤sTT+|ü⁄\ ø√dü+ yêfi¯ó¢ ÁbÕC…≈£îº\T ø£≥Tº≈£îH˚ kÂ\uÛÑ´+ <=]øÏ+~. eTqøÏ e÷Á‘·+... ìø£s¡ »˝≤\


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

40

$ìjÓ÷>±ìøÏ ø£{Ϻq ÁbÕC…≈£îº\πø m>∑Te sêÁcÕº\ <äj·÷<ëøÏåD≤´\ MT<ä Ä<Ûës¡|ü&Ü*‡q <äTdæú‹ @s¡Œ&ç+~. Çø£ $T>∑T\T »˝≤\ Ä<Ûës¡+>± ø£{Ϻq ÁbÕC…≈£îº\≈£î Çø£ <˚e⁄&˚ ~≈£îÿ. ø£sêí≥ø£ eTq MT<ä yÓTT<ä≥Tï+N yÓ÷|ü⁄‘·Tqï n_ÛjÓ÷>∑+ $T>∑T\T »˝≤\ô|’ ÁbÕC…≈£îº\T ø£fÒºdüT≈£î+≥THêïeTH˚. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î #·{≤º \Hêï ø√s¡Tº\Hêï ˝…πøÿ ˝Ò<ä+≥÷ ø£sêí≥ø£ Hê´j·Tyê~ Hê]eTHé yê~+#ês¡T. B+‘√ Á{ÏãT´q˝Ÿ dü<äs¡T ÁbÕC…≈£îº\qT Äù|j·TeTH˚ dæú‹ e∫Ã+~. n|ü⁄Œ&ÉT eTqyêfi¯ó¢ nuÒ“, Ä ÁbÕC…≈£îº\ ø√dü+ y˚TeTdü\T πø{≤sTT+|ü⁄\T ø√s¡+, uÛÑ$wü´‘·TÔ˝À ø√s¡uÀ+ nì n|òæ&É${Ÿ <ëK\T #˚j·÷*‡q <äTdæú‹ |ü{Ϻ+~. n+fÒ <ëqs¡ú+.. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î $T>∑T\T »˝≤\ô|’ ô|<ä›>± ÄdüøÏÔ ˝Ò<äì eTqy˚T #Ó|ü⁄Œø√yê*. eTT+<äT #·÷ùdÔ qTsTT´, yÓqø£ #·÷ùdÔ >=sTT´˝≤>±.. H√{À¢ |ü∫à yÓ\ø±ÿj·T |ü&ɶ≥Tº>± nsTT+~ eTq sêÁwüº |ü]dæú‹. Çø£ eTq sêÁwüº Á|üuÛÑT‘·«+ Á{ÏãT´q˝Ÿ eTT+<äT #˚dæq eTs√ &=\¢ yê<äq... m>∑TeqTqï ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº\≈£î πø{≤sTT+∫q ˙{Ï˝À <ë<ë|ü⁄ 98 XÊ‘·+ \uÛÑ´‘· ñ+≥T+<ä˙... eTq≈£î e÷Á‘·+ 67 XÊ‘·y˚T ˙{Ï \uÛÑ´‘· ñ+≥T+<ä˙ yêb˛sTT+~. n~ yê<äq e÷Á‘·y˚T. n+fÒ H√{Ïe÷≥. >±*øÏ ø=≥Tº≈£îb˛j˚T~. ø±˙ >∑D≤+ø±\T nã<ä∆+ #Ó|üŒe⁄. Á{ÏãT´q˝Ÿ n+<äCÒdæq ]ø±s¡T¶˝À¢ eTq yê{≤ 811 {°m+d”\T nì düŒwüº+>± ñ+~. n+fÒ eTq yê<äq˝À m+‘· &=\¢ ñ+<√ >∑D≤+ø±˝Ò s¡TEe⁄ #˚XÊsTT. á >∑D≤+ø±\T

#·÷XÊø£ ÁãCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝Ò ø±<äT.. ≈£L&çø£\÷ rdæy˚‘·\÷ e∫Ãq ˇø£{À ‘·s¡>∑‹ |æ˝À¢&ÉT ôd’‘·+ Ä+Á<Ûëyêfi¯¢øÏ uÀ˝…&ÉT ˙s¡T+<ä˙ nsTTHê ø±yê\ì Ä sêÁwüº+ ù|N ô|&ÉT‘√+<äì ìs¡íj·÷ìø=#˚ÃkÕÔ&ÉT. ÁuCÒwt≈£îe÷sY Á{ÏãT´q˝Ÿ ≈£L&Ü dü]>±Z n<˚ ìs¡íj·÷ìø=∫Ã+~. Çø£ Ä\eT{Ϻ $wüj·÷ìø=ùdÔ... m{≤¢¬>’Hê Ä\eT{Ϻ m‘·TÔ ô|+#·Tø√yê\qï \ø£å´+‘√ ø£sêí≥ø£ ˇø£ yÓT≥Tº~– eTq sêÁcÕºìøÏ ˇø£ Á|ü‹bÕ<äq ‘Ó∫Ã+~. n<˚+≥+fÒ.. n<äq+>± ì\« #˚ùd ˙{Ï˝À ø=+‘· uÛ≤>∑+ eTq sêÁcÕºìøÏ ÇkÕÔeTì, n|ü⁄Œ&ÉT eTq düsêÿs¡T @+ #˚j·÷*.? nœ\|üøå±ìï düe÷y˚X¯|ü]∫ @+ #˚j·÷˝À #·]Ã+∫ ñ+&=#·TÃ. ø±˙ eTq düsêÿs¡T @+ #˚dæ+<ä+fÒ y˚T+ ~>∑Te sêÁwüº+, e÷≈£î ˙s¡T m|ü⁄Œ&˚ ‘·≈£îÿy˚ ñ+≥T+~. ø±ã{Ϻ Á{ÏãT´q˝Ÿ e÷Á‘·+ ~–sêø£ #·düTÔ+<ë nqï #·#·TÃ|ü⁄#·Tà BÛe÷≈£î ø£≥Tºã&ç ÄÁ|ü‹bÕ<äq≈£î n&ɶ+>± ‘·\÷|æ+~. Ç|ü⁄Œ&˚yÓTÆ+B... Ä\eT{Ϻ m‘·TÔ ô|+#·Tø√e#·Ãqï rs¡TŒ‘√ yÓTT‘êÔìπø yÓ÷dü+ e∫Ã+~. eTqπø+ ø±yê˝À ≈£L&Ü ‘Ó\TdüTø√˝Òì Hêj·T≈£î\qT mqTï≈£îqï+<äT≈£î Á|ü»\T, Á|ü»˝À¢ ø£qTeTs¡T>∑e≈£î+&Ü yê]øÏ yÓT#˚à |üqT\T #˚j·TuÀsTT uÛÑ$wü´‘·TÔqT HêX¯q+ #˚dæq H˚‘·\T, m<äT{Ïyê&ÉT @+ #ÓãT‘·THêï&√ ‘Ó\TdüTø√≈£î+&Ü |üdü˝Òì $wüj·÷\‘√ yÓTT+&ç>± yÓ÷düb˛sTTq Á|üuÛÑT‘·«+ ‘·eT≈£î ‘êy˚T dæ>∑TZ |ü&Ü*! ----0----


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

41

yÓT]ùd <ä+‘ê\ ø√dü+ kÕ<Ûës¡D+>±

<ä+‘ê\T ‘Ó\¢>± yÓTs¡TdüTÔ+&˚˝≤ ñ+#·Tø√e&É+ #ê˝≤ eT+~øÏ Çwüº+. n˝≤ $Ts¡T$T≥T¢ >=*ù| n+<äyÓTÆq qe⁄« ø=ìï $T*j·Tq¢ >∑T+&Ó\qT ø£]–+#˚kÕÔsTT. ø±˙, ‘Ó\¢>± ñ+&˚ yÓT]ùd{Ï <ä+‘ê\ ø√dü+ H√{Ï Äs√>∑´ dü+s¡ø£åD #ê˝≤ nedüs¡+ n+<äT≈£î Á|ü‹ s√p ¬s+&ÉT eT÷&ÉT kÕs¡T¢ Áu…wt #˚j·T&É+ e\¢, ø=ìï dü÷#·q\T bÕ{Ï+#ê*. eTTK+˝À eTs√ n+<äyÓTÆq uÛ≤>∑+ n+<äyÓTÆq |ü\Tes¡Tdü m+‘√ n+<ä+>± ñ+≥T+~. nsTT‘˚ |ü\Tes¡Tdü n+<ä+>± ñHêï, |üfi¯ó¢ |ü#·Ã>± >±s¡ |ü{Ϻ ñ+fÒ q\T>∑T]˝À Vü‰sTT>± qe«˝ÒeTT. n+<äTπø, m|ü⁄Œ&É÷ |üfi¯¢qT X¯ó ÁuÛÑ+>± ñ+#·Tø√yê*.

#ê˝≤ eT+~ yê] <ä+‘· dü+s¡ø£åD ø√dü+ ¬s>∑T´\sY>± &Ó+{ÏdtºqT ø£\TdüTÔ+{≤s¡T. s√E˝À ¬s+&ÉT kÕs¡T¢ Áu…wt #˚düTø√e&É+ #˚düTÔ+{≤s¡T. n+<äTπø yê] <ä+‘ê\T ‘Ó\¢>± $Tfi¯$Tfi¯˝≤&ÉT‘·T+{≤sTT. nsTT‘˚ eT] ø=+<ä]øÏ mìï C≤Á>∑‘·Ô\T rdüT≈£îHêï yê] <ä+‘ê\T n+‘· n+<ä+>± ø£qã&Ée⁄, |üdüT|ü⁄|ü#·Ã>± ø£qã&ÉT‘·T+{≤sTT. nsTT‘˚ @y˚T$T ‹+fÒ MT <ä+‘ê\T n˝≤ Á|üuÛ≤$‘·+ ne⁄‘·THêïjÓ÷ ‘Ó\TdüTø√yê*. MT <ä+‘ê\qT qeT\&ÜìøÏ, e÷{≤¢&É{≤ ìøÏ, e÷Á‘·y˚T ø±<äT, MT n+<ëH˚ï e÷]Ãy˚düTÔ+~. Á|üdüTÔ‘·+ <ä+‘ê\T ‘Ó\¢ã&É{≤ìøÏ e÷¬sÿ{À¢ nH˚ø£ $<ÛëHê\T, KØ<Ó’q <ä+‘· ∫øÏ‘·‡\T ñHêïsTT. nsTT‘˚ KØ<Ó’q ∫øÏ‘·‡‘√ |üì ˝Ò≈£î+&Ü, düVü≤» |ü<ä∆‘·T˝À¢ MT <ä+‘ê\T ‘Ó\¢>± #˚düTø√e&Üìπø á ∫{≤ÿ\T n+~düTÔHêï+. ø±|ò”, k˛&Ü, ø=ìï kÕs¡T¢ eTÚ‘Yyêwt\T ≈£L&Ü <ä+‘ê\T |ü d ü T |ü ⁄ esêí ì øÏ <ë] rkÕÔsTT. n+<ä T e\¢


dü\Vü‰

42

&çôd+ãsY 13 n_Ûeè~∆ ìs¡«Væ≤+#·&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. mHê$T˝ŸqT s¡ø£åD ø£*Œ+#·&É+˝À eT]j·TT ã˝Àù|‘·+ #˚j·T&É+˝À Vü‰sYº NCŸ n+fÒ eTè<äTyÓ’q EqTï |üfi¯¢qT X¯ó~∆ #˚dæ, n‘·´+‘· düeTs¡úe+‘·+>±, ‘Ó\¢>± e÷s¡TÑêsTT. qTe⁄«\T Hê\Tø£ MT<ä u≤´ø°º]j·TqT HêX¯q+ #˚kÕÔsTT. Ç$ |üfi¯¢ mHê$T˝Ÿ ìsêàD≤ìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘êsTT. M{Ï˝À ≈£L&Ü ø±´*¸j·T+ n~Ûø£+>± ñ+≥T+~. Ç~ MT <ä+‘ê\ #·T≥÷º ñqï meTTø£\ s¡ø£åD≈£î düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. bı<äT› ‹s¡T>∑T&ÉT $‘·ÔHê˝À¢ ô|ò’ãsY Ábı{°Hé‡, $≥$THé á n~Ûø£+>± ñ+{≤sTT. Ç$ Ç+ø± eTTK´yÓTÆq yÓT^ïwæj·T+ n+~kÕÔsTT. bı<äT›‹s¡T>∑T&ÉT $‘·ÔHê\T qeT\&É+ e\¢ #Ó&ÉT XÊ«düqT ìyê]kÕÔsTT. <ä+‘ê\ MT<ä m≥Te+{Ï eTs¡ø£\T ˝Ò≈£î+&Ü s¡ø£åD ø£*ŒkÕÔsTT.

ÁkÕºqT ñ|üjÓ÷–+#ê*

eTq+ yê{ÏøÏ <ä÷s¡+>± ñ+&Ü*. ˇø£ s√E≈£î ø£˙dü+ ¬s+&ÉT kÕs¡T¢ Áãwt #˚düTø√e&É+ #ê˝≤ nedüs¡+. n+<äTe\¢ MT <ä+‘ê˝À¢, Hê\Tø£ MT<ä n‘·Tø=ÿì ñqï u≤´ø°º]j·÷qT ‘=\–düTÔ+~. <ä+‘ê\ MT<ä m≥Te+{Ï eTs¡ø£\T ˝Ò≈£î+&Ü düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. n+<äTe\¢ m˝À¢ eTs¡ø£\T ìyê]+ #ê\+fÒ, s√E≈£î ¬s+&ÉT kÕs¡T¢ Áu…wt #˚j·T&É+ ‘·|üŒìdü].

ô|ò’ãsY rdüTø√yê* ø=ìï kÕs¡T¢ @<√ Ä‘·è‘·‘√ ñqï|ü⁄Œ&ÉT dü]>± Áu…wt #˚j·Ts¡T. n≥Te+≥|ü⁄Œ&ÉT MTs¡T ô|ò’ãsY n~Ûø£+>± ñqï ÄVü‰sê\qT rdüTø√e&É+ e\¢ <ä+‘ê\T düVü≤»+>± X¯óÁuÛÑ|ü&ÉT‘êsTT. dæÁ≥dt |ü+&ÉT¢ düVü≤»+>± <ä+‘ê\ MT<ä m≥Te+{Ï eTs¡ø£\T ˝Ò≈£î+&Ü X¯ó ÁuÛÑ+ #˚kÕÔsTT. n+<äT≈£î nedüs¡eTj˚T´ dü*yêqT Ç$ ñ‘·Œ‹Ô #˚kÕÔsTT. Ç~ MT <ä+‘ê\T X¯óÁuÛÑ|üs¡#·&ÜìøÏ, <ä+‘ê\qT ‘Ó\¢>± e÷s¡Ã&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&É‘êsTT. |ü+&É¢˝À $≥$THé dæ ñqï ÁkÕºu…ÁØ, øÏ$ MT <ä‘ê\qT ã˝Àù|‘·+ #˚kÕÔsTT. Ä|æ˝Ÿ, |æj·TsY‡ e+{Ï$ #ê˝≤ ñ|üjÓ÷>∑ø£s¡yÓTÆq$, M{Ï˝À n~Ûø£+>± ˙s¡T ñ+≥T+~. Ç~ ˝≤˝≤»\+ ñ‘·Œ‹ÔøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. bÕ¢dæ+>¥ #˚j·T&É+ e\¢ ∫>∑Tfi¯¢ qT+∫ s¡ø£ÔÁkÕe+ ne⁄‘·T+<äì #ê˝≤eT+~ Ä+<√fi¯q #Ó+<äT‘ês¡T. ø±˙ C≤Á>∑‘·Ô>± eT]j·TT z|æø£>± #˚j·T&É+ e\¢ MT <ä+‘· Äs√>±´ìï ìs¡«Væ≤+#·&ÜìøÏ, MT <ä+‘ê\T MTs¡T m≥Te+{Ï eTs¡ø£\T ˝Ò≈£î+&Ü ìyê]+#·&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. bÕ\ ñ‘·Œ‘·TÔ\T <ä+‘·ø£åj·÷ìï ‘·–ZkÕÔsTT. <ä+‘ê\ dü«#·Ã¤‘·,

ÁkÕºqT ñ|üjÓ÷–+#·&É+ e\¢ MT <ä+‘ê\ MT<ä eTs¡ø£\T |ü&É≈£î+&Ü ìs√~Û+#·e#·TÃ. @<Ó’Hê ø£\sY Á&ç+ø˘ ‘ê>∑T‘·Tqï|ü⁄Œ&ÉT, <ä+‘ê\ MT<ä eTs¡ø£\T |ü&É≈£î+&Ü ìs√~Û+#·&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. ÁkÕº\qT ñ|üjÓ÷–+#·&É+e\¢ <ä+‘ê\≈£î ‘·>∑\≈£î+&Ü H√{À¢øÏ b˛e&É+ e\¢ <ä+‘ê\ MT<ä eTs¡ø£\T @s¡Œ&É{≤ìøÏ neø±X¯+ ñ+&É<äT. Á^Hé ©|òt yÓõ≥ãT˝Ÿ‡ Áãø√©, ø±´¬s{Ÿ, >∑TeTà&ç e+{Ï yê{Ï˝À $≥$THé ¬ø düeTè~∆>± ñ+≥T+~. Ç~ |üfi¯¢ mHê$T˝Ÿ ìsêàD≤ìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. á ≈£Ls¡>±j·T\T |ü∫Ã>± ñqï|ü⁄Œ&˚ ‹q&É+ e\¢ |üfi¯¢ eT<Ûä´ düVü≤»+>±H˚ eTkÕCŸ #˚kÕÔsTT. <ë+‘√ |üfi¯¢ eT<Ûä´ X¯óÁuÛÑ+ ne⁄‘·T+~. Ç+ø± <ä+‘ê\qT ‘Ó\¢>± e÷s¡Ã&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. ìeTà düVü≤»+>± dæÁ{Ïø˘ j·÷dæ&é ø£*– ñ+≥T+~. á dæÁ{Ïø˘ j·÷dæ&é≈£î ñ|ü⁄Œ #˚s¡Ã&É+ e\¢ á ¬s+&ç+{Ï $TÁX¯eT+ düVü≤»+>±H˚ <ä+‘ê\T ‘·fi¯‘·fi¯˝≤&˚˝≤ #˚düTÔ+~. MT <ä+‘ê\T ‘Ó\¢>± e÷sê\+fÒ á ¬s+&ç+{Ï $TÁX¯eT+‘√ ¬s>∑T´\sY>± Áu…wt #˚j·÷*.


dü\Vü‰

43

ñ‘·ÔeT |òü*‘ê\T bı+<ä&É+ ø√dü+ ¬s>∑T´\sY>± ¬s+&ÉT HÓ\\ø√kÕ] ≥÷‘Y ÁãwtqT e÷s¡TÑ·T+&Ü*. ˇø£ ìØí‘· ø±\+ ‘·sê«‘· ≥÷‘Y Áãwt Á_düº˝Ÿ‡ #ê˝≤ ø£]ƒq+>± e÷s¡T‘êsTT. <ë+‘√ MT <ä+‘ê\ mHê$T˝ŸqT bÕ&ÉT #˚kÕÔsTT. <ë+‘√ <ä+‘ê\ MT<ä eTs¡ø£\T @s¡Œ&É{≤ìøÏ <ë] rdüTÔ+~. ‘·–q+‘· ø±´*¸j·T+ rdüTø√e&É+ e\¢ <ä+‘ê\T ã\+>± ñ+{≤sTT. <ä+‘ê\ neT]ø£ ì\u…≥º&ÜìøÏ ≈£L&Ü düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. <ä+‘ê\T X¯óÁuÛÑ+ #˚düT≈£îH˚ Áãwt\T {≤sTT˝…{Ÿ qT+∫ ø£˙dü+ 6 n&ÉT>∑T\ <ä÷s¡+>± ñ+#ê*. m+<äTø£+fÒ >±*˝À Á|üj·÷DÏ+#˚ ø£D≤\T ìyê]+#˚+<äT≈£î Ç˝≤ ñ+&Ü\ì >∑{Ϻ>± dæbòÕs¡T‡ #˚XÊs¡T. Ç~ <ä+‘· |ü]X¯óÁuÛÑ‘·qT ì\u…≥º&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. <ä+‘ê\≈£î m≥Te+{Ï Vü‰ì »s¡>∑≈£î+&Ü ñ+≥T+~. Áø£eT+ ‘·|üŒ≈£î+&Ü <ä+‘· yÓ’<äT´&çì dü+Á|ü~ùdÔ ñ‘·ÔeT |òü*‘ê\T kÕ~Û+#·e#·TÃ. me¬s’Hê dü+e‘·‡s¡+ bı&Ée⁄Hê |ü]X¯óÁuÛÑ+ #˚j·T≈£î+&Ü ñ+{≤s√, yê]øÏ ìC≤ìøÏ n|ü⁄Œ&ÉT bÕ&Ó’b˛‘·Tqï <ä+‘ê\≈£î nø£ÿ&˚ eTT–+|ü⁄ |ü*πøj·T#·TÃ. ≥÷‘Y yÓ’{Ÿì+>¥ ∫øÏ‘·‡\T ÄyÓ÷<äjÓ÷>∑´yÓTÆq$ ø±e⁄. ˇø£ y˚fi¯ MT |üfi¯ó¢ #ê˝≤ #Ó&ɶ>± eTs¡ø£\T |ü&çq|ü⁄Œ&ÉT, Çø£ yê{Ïì qj·T+

&çôd+ãsY 13

#˚j·T&É+ ø±<äT nqï|ü⁄Œ&ÉT ôVA+ ¬syÓT&ûdt #ê˝≤ u≤>± düVü‰j·T|ü&ÉT‘êsTT. <ä+‘ê\qT ‘Ó\¢ãs¡#·T‘êsTT. |ü⁄BHê‘√ ‘·j·÷s¡T #˚dæq ≥÷‘Y ù| #ê˝≤ Á|üjÓ÷»qø±], Ç~ MT <ä<ä+‘ê\qT ‘Ó\¢>± e÷s¡Ã&ÜìøÏ n<äT“‘·+>± düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. Ç~ ‘·ø£åDy˚T |òü*‘ê\qT #·÷|æ+#·˝Òø£b˛e#·TÃ. ø±˙ ø=+‘· ø±\+ ‘·sê«‘· kÕqT≈£L\ |òü*‘ê\qT #·÷|ædüTÔ+~. nH˚ø£ kÕs¡T¢ Á|ü»\T yê] yês¡dü‘·« ø±s¡D+>± yê] <ä+‘ê\T eTs¡ø£>± ñ+{≤sTT. n+<äTe\¢ <ä+‘·yÓ’<äT´&çì dü+Á|ü~+#·+&ç. MT |üfi¯¢ MT<ä eTs¡ø£\T @s¡Œ&É{≤ìøÏ >∑\ ø±s¡D≤\T ‘Ó\TdüTø√e&É+ #ê˝≤ eTTK´+. n~Ûø£ yÓ÷‘ê<äT ø£*–q j·÷+{°ãj·÷{Ïø˘‡ rdüT≈£î+fÒ <ä+‘ê\ s¡+>∑T e÷πsÃdüTÔ+~. n+<äTe\¢, nqedüs¡+>± j·÷+{°ãj·÷{Ïø˘‡ rdüTø√e&É+ ìyê]+#·&É+ #ê˝≤ eTTK´+. ˇø£ k˛ìø˘ ≥÷‘Y Áãwt MT |üì #ê˝≤ ‘˚*ø£ #˚düTÔ+~. e÷qT´e˝Ÿ ≥÷‘Y Áãwt‘√ Vü‰sY¶>± ñ|üjÓ÷–düTÔ+{≤s¡T. <ë+‘√ <ä+‘ê\T eT]+‘· <Óã“ rkÕÔsTT. á ìC≤ìøÏ >∑yéT ÁbÕ+‘·+˝À ø√‘·≈£î <ë]rdüTÔ+~. ≥÷‘Yy˚sYqT ô|+#·T‘·T+~. nsTT‘˚, k˛ìø˘ ≥÷‘Y Áãwt ñ|üjÓ÷–+#·&É+ e\¢ á düeTdü´\qT ìyê]+#·&ÜìøÏ, MT <ä+‘ê\qT ‘Ó\¢>± e÷s¡Ã&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~. ---0---


dü\Vü‰

44

&çôd+ãsY 13

o‘êø±\+˝À #·s¡à dü+s¡ø£åD o‘êø±\+ e∫Ã+<ä+fÒ #ê\T #·s¡à+ #ê˝≤ düeTdü´\≈£î

>∑Ts¡e⁄‘·T+~. #·s¡à dü+ã+<Ûä düeTdü´\T u≤~ÛkÕÔsTT. #·*ø±\+˝À ‘˚eT ‘·–Zb˛e&É+‘√ #·s¡à+ Je+ ø√˝ÀŒ‘·T+~. #·s¡à+ ìØ®e+>± ø£ì|ædüTÔ+~. #·s¡à+ Äø£s¡¸D ø√˝ÀŒe&É+‘√ <äTs¡<ä düeTdü´\T yÓTT<ä\e⁄‘êsTT. #·s¡à+ ìØ®e+>± e÷s¡&É+ ô|]–‘˚ #·s¡à+ô|’ eTT&É ‘·\T ekÕÔsTT. Ç˝≤+{Ï düeTj·T+˝ÀH˚ #·sêàìï ø±bÕ&ÉTø√e&É+ #ê˝≤ nedüs¡+. dü÷s¡T´ì qT+∫ yÓ\Te&˚ n‹˙\˝À Væ≤‘· øÏsêD≤\T #·s¡à+ô|’ rÁeÁ|üuÛ≤e+ #·÷|ü⁄‘êsTT. á ø±\+˝À m+&É˝À ãj·T≥≈£î yÓfi‚¢ eTT+<äT @MT$T C≤Á>∑‘·Ô\T rdüTø√yê˝À ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+. mdt|”m|òt 15 qT+∫ 30 XÊ‘·+ es¡≈£î ñqï ˝ÀwüHéqT yê&É&É+ m+‘√ y˚T\T. m+&É˝À ãj·T≥≈£î yÓfi‚¢ eTT+<äT ˝ÀwüHéqT X¯ØsêìøÏ |ü{Ϻ+#ê*. B+‘√ m+&Éu≤] qT+∫ ñ|üX¯eTq+ \_ÛdüTÔ+~. #·*ø±\+˝À d”{°m+, ø°¢ì‡+>¥, {Àì+>¥‘√ ≈£L&ç e÷sTTX¯Ã¬s’»sYqT s√p sêdüT≈£îH˚ n\yê≥T #˚düTø√yê*. Ç+<äT˝À ˝≤yÓ+&ÉsY, s√CŸ nsTT˝Ÿ $≥$THé ÄsTT˝Ÿ‡ nìï+{Ï˙ Hê\T>∑T #·Tø£ÿ\T>± ø£*|æ ô|≥Tºø√yê*.

kÕïq+ #˚dæq ‘·s¡Tyê‘· $+≥sY πøsY, u≤&û ˝ÀwüHé @<Ó’Hê X¯Øs¡+ô|’ sêdüTø√yê*. eTTK+ô|’ ø√˝Ÿ¶ Áø°yéT ˝Ò<ë ÄsTT˝Ÿ‘√ ≈£L&çq Áø°eTTqT sêdüTø√yê*. $≥$THé\‘√ ≈£L&çq Áø°yéTqT yê&ÉTø√e#·TÃ. n~ #·sêàìï dü+s¡øÏådüTÔ+~. Çø£ #·* ø±\+˝À y˚~Û+#˚ eTs√ düeTdü´ bÕ<ë\ |ü>∑Tfi¯ó¢, #˚‘·T\T bı&çu≤s¡&É+, bÕ<ë\≈£î HêD´yÓTÆq |ü⁄{ŸÁø°yéTqT yê&Ü*. HÓ\ø√kÕ] ã÷´{°bÕs¡¢sY≈£î yÓ[¢ ô|&ç≈£L´sY #˚sTT+#·Tø√e&É+ ‘·|üŒìdü]. ô|&ç≈£L´sY‘√ ø±*>√fi¯¢ eTè‘·ø£D≤\T ‘=\–+#·Tø√e#·TÃ. bÕ<ë\T eTè<äTe⁄>± e÷s¡‘êsTT. ù|sê|òæHéyê´ø˘‡‘√ Ç+{À¢ ≈£L&Ü eT&ÉeT\≈£î ∫øÏ‘·‡ #˚düTø√e#·TÃ. Vü‰{Ÿ yê´ø˘‡qT eT&ÉeT\ô|’ n|ü¢sTT #˚dæ 10, 15 ì$TcÕ\ ‘·sê«‘· øÏ¢+>¥ |òæ˝Ÿà‘√ rùdj·÷*. B+‘√ eT&ÉeT\T kÕ|òtº>± e÷s¡‘êsTT. –¢»]HéqT ìeTàs¡dü+, s√CŸyê≥sY˝À ø£*|æ ñ+#ê*. á $TÁX¯e÷ìï yês¡+˝À ¬s+&ÉT kÕs¡T¢ eTTU≤ìøÏ sêdüTø√yê*. B+‘√ eTTK+ ‘˚CÀe+‘·eTe⁄‘·T+~. Çø£ ô|<äe⁄\ dü+s¡ø£åD≈£î, |ü>∑Tfi¯¢ qT+∫ ø±bÕ&ÉTø√e&ÜìøÏ *|tu≤yéT sêdüTø√yê*. >∑T˝≤;πs≈£î\qT ù|dtº>± #˚düT≈£îì ô|<äe⁄\≈£î sêdüTø√e#·TÃ. Ç˝≤ #˚ùdÔ ô|<äe⁄\ q\T|ü⁄<äq+ ‘·–Zb˛‘·T+~. n+<äs¡÷ yê&˚ yÓTVü≤+Bì #·*ø±\+˝À yê&Éø£b˛e&Éy˚T eT+∫~. yÓTVü≤+B E≥TºqT ìØ®e+>± e÷]Ãy˚düTÔ+~. n‘·´edüs¡eTqT≈£î+fÒ yÓT+ B˝À ô|s¡T>∑T ø£*|æ ‘·\≈£î |ü{Ϻ+#ê*. E≥Tº≈£î ø£+&ûwüqsY yê&Ü*. ôV≤sTTsY kÕŒ #˚sTT+#·Tø√yê*. o‘êø±\+˝À y˚Tø£|t y˚düT≈£îH˚≥|ü⁄Œ&ÉT eTT+<äT eTTU≤ìï ø£&ÉT≈£îÿì Ä ‘·sê«‘· e÷sTTX¯Ã¬s’»sY n|ü¢sTT #˚dæ 15 ì$TcÕ\T n˝≤π> e~˝Òj·÷*. ‘·sê«‘· Áø°+ uÒdt¶ bòÂ+&˚wüHé sêdüTø√yê*. bÕHéπø≈£îH˚ ˙fi¯¢˝À ø£*|æ eTTK+ô|’ y˚düT≈£î+fÒ y˚Tø£|t˝À Áø±ø˘‡ sê≈£î+&Ü ñ+{≤sTT.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

45

á H=|ü⁄Œ\ô|’ nÁX¯<ä∆ e<äT› Äs√>∑´ \ø£åD≤\T ø=ìï ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+.

‘·\H=|æŒ Äø£dæàø£+>± MT yÓT<ä&ÉT˝À ˇø£ ÁeDeTT s¡ø£ÔHêfi≤\T ∫≥¢&É+ e\¢ dü&ÓHé>± ˇø£ u≤<Ûëø£s¡yÓTÆq ‘·\H=|æŒ >∑T] #˚düTÔ+~. BH˚ï n]–q mq÷´]»+ nì. BìøÏ ‘·ø£åD ÁX¯<ä∆ rdüTø√e&É+ #ê˝≤ nedüs¡+. Ç˝≤ »]–q|ü⁄Œ&ÉT n<äq|ü⁄ \ø£åD≤\T #Ûê‹H=|æŒ, n\dü≥, ø°åDÏdüTÔqï <äèwæº ø£*– ñ+{≤sTT. >∑T+&Ó yÓT<ä&ÉT˝À bı&ç∫q≥T¢>± b˛≥T ˝Ò<ë Hê&û eT+&É\ |ü⁄≥\qT dü÷∫düTÔ+~. MT≈£î m≥Te+{Ï \ø£åD≤\‘√ ‘·\H=|æŒ edüTÔ+<√ $X‚¢wæ+∫, |üØø£å\T #˚j·÷*‡ ñ+≥T+~.

#ÛêrH=|æŒ ø=ìï s¡ø±\ ÄVü‰sê\T >∑T+&Ó˝À¢ eT+≥qT ˝Ò<ë nJ]Ôì ø£*–kÕÔsTT. nsTT‘˚ yê{Ï eT<Ûä´ ‘˚&ÜqT q˝À #ê˝≤eT+~ n|ü⁄Œ&É|ü⁄Œ&ÉT ñqï |ü\+>± K∫Ñ·+>± >∑T]Ô+#ê*‡ ñ+≥T+~. M{Ï˝À Bì e\¢ n~Ûø£+>± H=|æŒ nHês√>∑´+ bÕ\e⁄‘·T+{≤s¡T. eTTK´+>± ñqï≥T¢+ &ç H=|ü⁄Œ\T ø£*–düTÔ+<√ ‘Ó\TdüTø√ e&É+ e\¢ Á|üe÷<ëìï n]ø£≥ºe#·TÃ. #Ûêr yÓTT<ä\e⁄‘êsTT. Ç$ Á|ü‹ ˇø£ÿ]ø° düs¡« kÕ<Ûës¡D+>± ñ+{≤sTT. nsTT‘˚ ø=ìï \ø£åD≤\T e÷Á‘·+ n$ m+<äT≈£î edüTÔ+{≤jÓ÷ ‘Ó*j·T<äT. ø=ìï H=|ü⁄Œ\≈£î e÷Á‘·+ XÊØs¡ø£ ˇ‹Ô&ç, n\dü≥, nHês√>∑´ø£s¡yÓTÆq Jeq XË’*, n|üÁø£eT yê´j·÷e÷\T Ç˝≤ #ê˝≤ ø±s¡D≤\T+{≤sTT. eTq≈£î ‘Ó*j·T≈£î+ &Ü eT]j·TT eTq+ ø£ìô|≥º˝Òq≥Te+{Ï \ø£åD≤\T @yÓ’Hê eTq˝À ø£ì|æ+∫q|ü⁄Œ&ÉT eTq X¯Øs¡+˝À eTq≈£î ‘Ó*j·T≈£î+&Ü, eTq+ ø£ìô|≥º˝Òq≥T e+{Ï \ø£åD≤\T @yÓ’Hê eTq˝À ø£ì|æ+∫q|ü⁄Œ&ÉT eTq X¯Øs¡+˝À @<√ »s¡>∑≈£L&É<äì~ »s¡T>∑T‘√+<äì |üdæ>∑{≤º*. u≤&û ô|sTTHé‡ nH˚$ düVü≤»y˚T nsTTHê, yê{Ïì ‘˚*ø£>± rdüTø√≈£L&É<äT. ‘·s¡#·÷ |ü<˚ |ü<˚ e#˚à u≤&û ô|sTTHé‡ eTq X¯Øs¡ JeÁøÏj·T˝À¢ ø=ìï düeTdü´\T ‘Ó*j·TCÒkÕÔsTT. Äs√>∑´|üs¡+>± ‘·\H=|æŒ, ø°fi¯¢H=|ü⁄Œ&ÉT, u≤&ûô|sTTHé‡ nH˚$ kÕ<Ûës¡D+>± e∫ÃHê ≈£L&Ü, Ç$ Bs¡Èø±\+ bÕ≥T ø=qkÕ–Hê ˝Ò<ë m≈£îÿe H=|æŒ u≤~ÛdüTÔHêï yê{Ïì ìs¡¢ø£å´+ #˚j·T≈£L&É<äT. m+<äTø£+fÒ Ç≥Te+{Ï \ø£åD≤\T, yÓTÆÁπ>Hé ˝Ò<ë yÓT<ä&ÉT≈£î dü+ã+~Û#˚ Äs√>∑´ düeTdü´\T nj·TT´+&Ée#·TÃ. n$ ÁbÕD≤ìπø eTT|ü⁄Œ rdüT ø=kÕÔsTT. ø±ã{Ϻ n≥Te+{Ï yê{Ï˝À¢ eTq+ @ e÷Á‘·+ ìs¡¢ø£å´+ #˚j·T≈£L &Éì ø=ìï

eT


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

46

ø±s¡D+ ø±e#·TÃ. ø=ìï kÕs¡T¢, Ád”Ô\˝À s¡T‘·TÁø£eT düeTj·T+˝À ≈£L&Ü ø±fi¯¢ H=|ü⁄Œ\≈£î ø±s¡D+ ø±e#·Tà ø±*H=|挑√ ø±fi¯ó¢ yê|ü⁄ ñqï≥¢sTT‘˚ s¡ø£Ô+ >∑÷&ÉTø£≥º&É+ e\¢ »s¡>∑e#·TÃ. ¬s>∑T´\sY>± e#˚à yÓ÷ø±fi¯¢ H=|ü⁄Œ\T, yÓ÷ø±fi¯¢ u§|æŒ, kÕïj·TTe⁄ düeTdü´\T dü+ã+~Û+∫q~. eTq X¯Øs¡+˝À ø±fi¯ó¢ #ê˝≤ eTTK´yÓTÆq uÛ≤>∑+. nu≤¶$Tq˝Ÿ ô|sTTHé ø±ã{Ϻ ø±fi¯ó¢ H=|ü⁄Œ\T dü+ã+~Û+∫q H=|ü⁄Œ\qT |ü{Ϻ+#·Tø√≈£î+&Ü ìyê]+#·˝Òì ø£&ÉT|ü⁄ ñ+&Éø£+&ç. ñã“s¡+, ø£&ÉT|ü⁄ H=|æŒ, u≤´ø˘ ô|sTTHé |ü⁄s¡Twüß˝À¢ ø£+fÒ eTVæ≤fi¯˝À¢ á \ø£åD≤\T m≈£îÿe>± ø£ì|ædüTÔ+{≤sTT. n+<äT≈£î ø±s¡D+ s¡T‘·TÁø£eT+ e\¢ n˝≤ »s¡>∑e#·TÃ. ø±˙ n+‘·ø£+fÒ m≈£îÿe kÕs¡T¢ MTs¡T ø£&ÉT|ü⁄ ñã“s¡+ düeTdü´‘√ u≤<Ûä|ü&ÉT‘·T qï≥¢sTT‘˚ n+<äT≈£î >∑\ ø±s¡D≤ìï eTTK´+>± ‘Ó\TdüTø√yê*. ‘·sê«‘· bı≥º˝À >±´dtqT e~*+#·Tø√yê*. ø£&ÉT|ü⁄ ñ<äs¡uÛ≤>∑+ H=|æŒ>± ñqï|ü⁄Œ&ÉT ‹q&ÜìøÏ nkÂø£s¡´+ ø£*–+#·e#·TÃ. Ç~ ˇø£ n+‘·Ø¢q Ád”Ô »qH˚+Á~j·T düeTdü´ ø±s¡D+ dü]>± ≈£Ls√Ãø£b˛e&É+ ˝Ò<ë |ü&ÉTø=qï|ü⁄Œ&ÉT dü¬s’q ø±e#·TÃ. Bìï |üØøÏå+#ê*‡ ñ+≥T+~. n+<äT≈£î yÓ+≥H˚ uÛÑ+–eT˝À |ü&ÉTø√ø£b˛e&É+ e\¢, bòÕ´{Ÿ ˝Òj·TsY‡ ì]à+|üã&É≥+ ¬>’qø±\õdüTºqT dü+Á|ü~+#ê*. e\¢ ˝Ò<ë Ç‘·s¡ ø±sêD≤\ e\¢ ≈£L&Ü yÓqTï H=|æŒ sêe#·TÃ. ø±˙ ø±fi¯¢ H=|ü⁄Œ\T á H=|æŒ ‘·s¡#·T>± u≤~ÛdüTÔ+fÒ, yÓHÓïeTTø£ yê´<ÛäT\‘√ u≤<Ûä|ü&˚ ø±fi¯¢ H=|ü⁄Œ\T, yÓ÷ø±fi¯¢ H=|ü⁄Œ\T ˇ‹Ô&ç n|üÁø£eT ÄVü‰s¡ neø±XÊ\T ñHêïsTT. yÓqTï H=|æŒ #ê˝≤ u≤<Ûëø£s¡+>± ñ+≥T+~. ìj·Te÷\T, b˛wüø£ ˝ÀbÕ\ e\¢ ø±fi¯¢ H=|ü⁄Œ\T, yÓ÷ø±\¢ H=|ü⁄Œ\≈£î ø±ã{Ϻ á ì|”Œì ìs¡¢ø£å´+ #˚j·Tø£+&ç. H=|æŒ @ s¡ø£+>±q÷ $düà]+#·≈£î+&Ü yÓ+≥H˚ &Üø£ºsYqT dü+<ä]Ù+#·&É+ eT+∫~. MT >∑T+&Ó ø=+#Ó+ ãs¡Te⁄>± nì|æ+#·&É+ ˝Ò<ë H=|æŒ e+{Ï$ >∑T+&Ób˛≥T‘√ ñqï nH˚ø£ ∫Vü‰ï˝À¢ ˇø£{Ï ø±e#·TÃ.

ìs¡¢ø£å´+ eTq X¯Øs¡+˝À á H=|ü⁄Œ\T #ê˝≤ eTTK´yÓTÆq$ eT]j·TT M{Ïì m|üŒ{Ïø° ìs¡¢ø£å´+ #˚j·T≈£L&É<äT. Ç‘·s¡ H=|ü⁄Œ\T |ü+{Ï, ø£fi¯ó¢, meTTø£ ø°fi¯ó¢, ø£+&Ésê\T Ç‘·s¡ H=|ü⁄Œ\T ≈£L&Ü ìs¡¢ø£å´+ #˚j·T≈£L&É<äT. MTs¡T m\¢|ü⁄Œ&É÷ C≤Á>∑‘·Ô>± ñ+&Ü*. MT X¯Øs¡+˝À H=|æŒ Bs¡Èø±*ø£+>± u≤~ÛdüTÔ+fÒ &Üø£ºsYqT ‘·|üŒìdü]>± yÓfi≤¢*. m\¢|ü⁄Œ&É÷ Äs√>∑´ø£s¡+>± ñ+&Ü\+fÒ Äs√>∑´ø£s¡yÓTÆq ÄVü‰s¡+ rdüTø√yê*. ‘·|üŒìdü]>± Á|ü‹s√p yê´j·÷eT+ #˚j·÷\ì n+<äs¡÷ >∑Ts¡TÔ+#·Tø√yê*. ```0```


dü\Vü‰

47

&çôd+ãsY 13

es¡∆e÷q ‘ês¡ $<äs¡Ù ‘=+<äs¡bÕ≥T ìs¡íj·÷\‘√ Çã“+<äT\T ‘Ó#·TÃø√≈£L&É<äì Hê dæ<ë∆+‘·+. ìsêà‘·>±, >√$+<éesêVü≤ <äs¡Ù≈£î&ç>±, nø£åjYT‘˚CŸ $<äs¡Ù #Ísêdæj·÷. á ‘ês¡ dü\Vü‰ |üÁ‹ø£‘√ ‘·q nqTuÛÑyê\qT V”≤s√>± ªeTqTwüß\‘√ C≤Á>∑‘·Ôµ dæìe÷ #˚XÊqT. á HÓ\˝À n&çjÓ÷ eT]j·TT ‘·q e´øÏÔ>∑‘· düe÷#êsêìï |ü+#·T≈£î+~. ÄyÓT #Ó|æŒq ˝≤+#Y &ç.sêe÷Hêj·TT&ÉT >±s¡T Ä$wüÿ]+#ês¡T. á dæìe÷˝À $X‚cÕ\T ÄyÓT e÷≥˝À¢H˚... d”ìj·TsY q≥T\T q≥øÏØ{Ï sêCÒ+Á<äÁ|ükÕ<é j·TeTT&ç>±, qπswt, ø£èwüí eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ˝À |ü⁄{Ϻ ô|]>±qT. e÷≈£î≥T+ã+ n+‘ê sê»ø°j·÷˝À¢ ñ+~. ‘·+Á&ç u≤ãTsê+ #Ísêdæj·÷ õ˝≤¢ |ü]wü‘·TÔ˝À ø±+Á¬>dt bÕغ #Ó’s¡àHé>± |üì#˚dæq nqTuÛÑe+ ñ+~. ‘·*¢ ≈£L&Ü eTVæ≤fi≤ ø±+Á¬>dt˝À |üì #˚düTÔ+~. yÓTT‘·Ô+ eTT>∑TZs¡T dü+‘êq+˝À $<äs¡Ù ∫e]~. Hê≈£î Ç<ä›s¡T nø£ÿ\THêïs¡T. yês¡T Ç<ä›s¡T &Üø£ºπs¢. ô|[¢fi¯ó¢ #˚düT≈£îì dæús¡|ü&ܶs¡T. ∫qï|üŒ{Ï qT+∫ dæìe÷ n+fÒ Hê≈£î #ê˝≤ Çwüº+. m|üŒ{Ϭø’Hê ˇø£ kÕºsYqT ne⁄‘êqì ø£\\T ø£H˚<ëìï. ãT+<˚˝ŸK+&é, ‘·$Tfi¯+, ‘Ó\T>∑T, Væ≤+B, Ç+^¢wt uÛ≤wü\T H˚s¡TÃ≈£îHêï. Hê≈£î es¡Tdü≈£î |æìï nsTTq »j·To\ ˇø£|üŒ{Ï ‘ês¡ ≈£L&Ü. ÄyÓT Á|üdüTÔ‘·+ #ÓHÓ’ï˝À ñ+≥THêïs¡T. ø±¢dæø£˝Ÿ &Ü´H釽À ÁbÕMD´+ dü+bÕ~+#êqT. Hê‘√bÕ≥T Ç+{À¢ yês¡+‘ê XÊø±Vü‰s¡T˝Ò. ‘·$Tfi¯+˝À s¡»˙ø±+‘Y, ø£eT˝Ÿ Vü‰düHé Hê n_Ûe÷q q≥T\T. ‘Ó\T>∑T˝À Á|üuÛ≤dt n+fÒ Çwüº+. qqTï ã+<ÛäTe⁄\T ∫qï|ü⁄Œ&ÉT u≤>± eTT<äT› #˚ùdyês¡T. Hê˝À Ä‘·à $XÊ«dü+ yÓT+&ÉT>± ñ+~. Ç~ n+<ä+>± ñHêïqqï uÛ≤eq ø£+fÒ ≈£L&Ü @<Ó’Hê #˚j·T>∑\qqï qeTàø£+ Hê≈£î+~. #ê˝≤ eT+~ Hê ø£fi¯ó¢ yÓTs¡T|ü⁄ ñ+~ n+≥THêïs¡T. Ç+ø=+<äs¡T ∫s¡Tqe⁄« u≤>∑T+<ä+≥THêïs¡T. ø±˙ Hê≈£î H˚qT>± dæìe÷ s¡+>∑+˝À ì\<=≈£îÿø√yê\qï Äø±+ø£å m≈£îÿe>± ñ+~. ø£<∏ëã\+ ñqï dæìe÷\T #˚j·÷\ì nqT≈£î+≥THêï. kÕ<Ûës¡D+>± @ q{Ï nsTTHê n˝≤π> ø√s¡T≈£î+≥T+~. H˚q÷ n+‘˚. Áù|ø£å≈£î˝À¢ #Ós¡>∑ì eTTÁ<ä y˚ùd m˝≤+{Ï bÕÁ‘·\T nsTTHê ˇ|ü⁄Œø=+{≤qT. á s¡+>∑T‘√ bÕ≥T sê»ø°j·T s¡+>∑+ ≈£L&Ü Çwüºy˚T. Hê ‘·*¢<ä+Á&ÉT*<ä›s¡÷ sê»ø°j·÷˝À¢ ñHêïs¡T. Ä s¡+>∑+˝À ≈£L&Ü ø=H˚ïfi¯¢ ‘·s¡Tyê‘· Á|üy˚X¯+ #˚kÕÔ.

dæìe÷ Á|ü|ü+#·+˝À ø=‘·Ô>± yÓ\T>∑T‘·Tqï ˇø£ j·TTe‘ês¡

|ü⁄{Ϻq s√E E˝…’ 9 H˚qT Ç+{À¢ ÄKs¡T ne÷àsTT ø±ã{Ϻ >±sêã+>± ô|+#ês¡T. e÷ Ç+{À¢ m|ü⁄Œ&ÉT dü+<ä&ç dü+<ä&ç>± ñ+&˚~. H˚qT dü÷ÿ˝À¢ u≤>± #·~y˚<ëìï. m|ü⁄Œ&É÷ H˚H˚ |òüdtº. Ä∫‘·÷∫ n&ÉTπ>kÕÔqT.


dü\Vü‰

48

uÛÑ>∑yêHé >±s¡T, myÓTàdt Hêsêj·TD Á|üdæ<ä› q≥T\T q{Ï+#ês¡T. á ∫Á‘·+ qe+ãsY HÓ˝≤Ks¡Tq $&ÉT<ä˝…’+~. n+<ä+‘√ bÕ≥T n_Ûqj·T+ ñ+fÒ Ä ‘ês¡ ù|s¡T Á|ü‹wüº\T n+ãsêìï n+≥T‘êsTT. á s¡ø£yÓTÆq \ø£åD≤\T eTq ‘Ó\T>∑T ∫Á‘· |ü]ÁX¯eT˝À Hê{Ï kÕ$Á‹ qT+∫ H˚{Ï nqTwüÿ es¡≈£î Á|üø£å≈£î\≈£î ø£qã&ܶsTT. dü+‘√wü+, <äT:K+, u≤<Ûä, Äq+<ä+, ø√|ü+, ∫*|æ‘·q+, Vü‰dü´+ Ç˝≤+{Ï s¡kÕ\˙ï ˇ*øÏ+#·&É+ ø£wüºyÓTÆq |üH˚, nsTT‘˚ H˚q÷ Ç˝≤+{Ï uÛ≤yê\ì ˇ*øÏ+∫ Áù|ø£å≈£î\qT yÓT|æŒ+#·>∑\qT. H˚qT Ç+‘·es¡≈£î 3 dæìe÷˝À¢ q{Ï+#ês¡T. n˙ï yÓ’$<Ûä´ uÛÑ]‘·yÓTÆq bÕÁ‘·\T b˛wædü÷Ô e#êÃqT. eTTK´+>± ‘·$Tfi¯+˝À q{Ï+∫q dæìe÷˝À n<äT“¤‘·yÓTÆq q≥qT ‘·$Tfi¯ Áù|ø£å≈£î\T Äq+<ä+‘√ ˙sê»q+ |ü*ø±s¡T. á dæìe÷\T $»j·T<äT+<äT_Û yÓ÷–+∫ u≤ø±‡|ò”düT e<ä› ô|<ä› m‘·TÔq ø£˝…ø£¸qT¢ sêã{Ϻ+~. ô|<ä› V”≤s√ Á|üø£ÿq |ü]ÁX¯eT≈£î |üP]Ô>± ø=‘·Ô>± nsTTHê m+‘√ nqTuÛÑe+ ø£\ V”≤s√sTTHé˝≤ q{Ï+∫ Áù|ø£å≈£î\ eTqïq\T bı+<ëqT. <äs¡Ù≈£î&ÉT #Ó|æŒq $<Ûä+>± bÕÁ‘·≈£î |üs¡ø±j·TÁ|üy˚X¯+ #˚dæ |ü]ÁX¯eT ô|<ä›\#˚ ≈£L&Ü X¯uÛ≤wt nì|æ+#·T≈£îHêïqT. Ç˝≤+{Ï bÕÁ‘·˝…’‘˚H˚ #˚j·÷* nqï ø£≥Tºu≤≥T¢ @MT ô|≥Tºø√˝Ò<äT. ø£<∏ä q∫Ñ˚ #ê\T, Ä bÕÁ‘·≈£î H˚qT @ y˚Ts¡≈£î

&çôd+ãsY 13 dü]b˛‘êqT nqï<˚ Ä˝À∫kÕÔqT. Hê MT<ä Ç+‘· ô|≥Tºã&ç ô|{Ϻ dæìe÷ rùd <äs¡Ùø£ ìsêà‘·\≈£î |üP]Ô>± düVü≤ø±s¡+ n+~kÕÔqT. me]˙ mø£ÿ&Ü Çã“+~ ô|≥º≈£î+&Ü Áø£eT•ø£åD‘√ q&ÉT#·T≈£îHêïqT. n+<äTπø qqTï mes¡÷ Ç+‘·es¡≈£î á $wüj·T+˝À ‘·|ü⁄Œ |ü≥º˝Ò<äT. wüO{Ï+>¥ f…ÆyéTøÏ ôd{Ÿ˝À ñ+{≤qT. Ç+{À¢ ≈£L&Ü ]Vü‰s¡‡˝Ÿ #˚düTÔ+{≤qT. wüO{Ï+>¥˝À ≈£L&Ü m≈£îÿe n\dæb˛≈£î+&Ü C≤Á>∑‘·Ô |ü&ÉT‘·T+{≤qT. @~ @yÓTÆHê nqT≈£îqï düeTj·÷ìøÏ wüO{Ï+>¥ |üP]Ô nsTTb˛‘˚H˚ Hê≈£î dü+‘·è|æÔ>± ñ+≥T+~. Ç+ø± sêuÀj˚T dæìe÷˝À¢ eT+∫ ì&ç$ ø£\ bÕÁ‘·\T Ä|òüsY e∫Ãq≥Tº ‘Ó*|æ+~. ‘Ó\T>∑T˝À ≈£L&Ü Á|üeTTK Á|üeTTK ìsêàD dü+düú\ qT+&ç ≈£L&Ü neø±XÊ\T edüTÔHêïsTT. yê≥ìï+{Ïø° ‘·–q Ø‹˝À Hê´j·T+ #˚j·÷\qT≈£î+≥THêï. ` ;Û+ùdHé eT÷]Ô


dü\Vü‰

49

&çôd+ãsY 13

$TdüºØ>± e÷]q eTs¡D≤\T ôd\Á_{°\ J$‘·+ ˇø£ |òüõ˝Ÿ˝≤ ñ+≥T+~. n~ |ü]wüÿ]+#·&É+ #ê˝≤ ø£wüº+>± ñ+≥T+~. yês¡T ì»J$‘·+˝À @$T m<äTs=ÿ+≥THêïs√ yêdüÔe+>± ‘Ó*j·T<äT. ø=+<äs¡T ôd\Á_{°\T eTs¡D≤\ yÓqTø£ Ä<Ûë´‹àø£ J$‘·+ ñ+≥T+~. eT] ø=+<ä] J$‘ê˝À¢ ‘Ó*j·Tì s¡Vü≤kÕ´\T ≈£L&Ü ñHêïsTT. Ç≥Te+{Ï s¡Vü≤dü´ Vü≤‘·´\T bÕ‘·ø±\+ qT+#˚ ñHêïsTT. n≥Te+{Ï ø=ìï $Td”º]j·Tdt eTs¡D≤\T bı+~q ø=+‘·eT+~ Á|üeTTKT\ >∑T]+∫ ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+. á eTs¡D≤\T m|üŒ{Ïø° ns¡ú+ ø±e⁄, ˝Ò<ë ˇø£ y˚fi¯ yê] ≈£î≥T+ãdüuÛÑT´\T <ë∫ ñ+&Ée#·TÃ. á >±¢eTsY Á|ü|ü+#·+˝À s¡Vü≤dü´+>± ñ+∫q eTs¡D≤\ ø£<∏˚+{À #·÷<ë›+. ˇø£ ôd\Á_{° J$‘·+ ø°]Ô, >±¢eTsY e÷Á‘·y˚T ø±<äT, yê] J$‘·+˝À ø=ìï nÁø£eT dü+ã+<Ûë\T, ˇ+≥]‘·q+, X¯øÏÔ˝Òì ìØ®eyÓTÆq ˇ+≥] J$‘·+ ø£*– ñ+{≤s¡T. yê]øÏ y˚\˝À¢ n_Ûe÷qT\T ñ+{≤s¡T. <ë+‘√ á ôd\Á_{°\T ˇø£ kÕ<Ûës¡D J$‘·+ >∑&É|ü&É+ ø√dü+ j·÷∫düTÔ+{≤s¡T. õj·÷U≤Hé :

áyÓT ˇø£ yÓ÷&É˝Ÿ nsTTq ‘·s¡Tyê‘· q{Ï>± e÷]+~. n$T‘êuŸ ã#·ÃHé dæìe÷˝À q{Ï+∫+~. á dü+e‘·‡s¡+ pHé 3q ‘·q |ü&Éø£>∑~˝À ñ] y˚düT≈£îì Ä‘·àVü≤‘·´ #˚düT≈£î+~. ø±˙ Ç|ü⁄Œ&ÉT eT∞¢ zô|Hé #˚dæ, õj·÷ U≤Hé u≤jYTÁô|ò+&é dü÷s¡CŸ |ü#√*øÏ á Ä‘·àVü≤‘·´≈£î @<√ dü+ã+<Ûä+ ñqï≥T¢ $#ês¡D »s¡T>∑T‘√+~. Ç~ Vü≤‘·´ ˝Ò<ë Ä‘·àVü≤‘ê´ nì Ç+ø± ‘˚\˝Ò<äT.

~e´uÛ≤s¡‹ : 19 @fi¯¢ kÕºsY V”≤s√sTTHé áyÓT. 1993 @Á|æ˝Ÿ 5e ‘˚Bq eTT+u≤sTT˝À yÓs√‡yê˝Àì ◊<ä+‘·düTÔ\ uÛÑeq+ qT+∫ |ü&ç eTs¡DÏ+∫+~. á q{Ï eTs¡D+ ˇø£ Ä‘·àVü≤‘·´ Á|üj·T‘·ï+, nqTø√≈£î+&Ü »]–+<ë nyÓT≈£î e´‹πsø£+>± ≈£îÁ≥ ˝Ò<ë Vü≤‘·´ »]–+<ë nH˚ nqTe÷Hê\T H˚{Ïø° rs¡˝Ò<äT. |üØ«dt u≤_ : 2005 »qe] 20q ‘·q eTT+u…’ bÕ¢{À¢ eTè‹ #Ó+<ës¡T. eT÷&ÉT s√E\T>± bÕ\T, q÷´dtù||üsY‡, ‘·q &√sY e<ä›H˚ |ü&ç ñHêïsTT. M{Ïì ÄyÓT rdüTø√ø£b˛ e&É+‘√, #·T≥Tº|ü ø£ÿ\ñqï yês¡T b˛©düT\≈£î düe÷#ês¡eT+ ~+#ês¡T. ÄyÓT eTs¡D≤ìøÏ ø±s¡D+ ‘Ó*j·Tsê˝Ò<äT. ÄyÓT m˝≤ #·ìb˛sTT+<√ ≈£L&Ü ‘˚\ø£b˛e&É+ >∑eTHês¡Ω+.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

50

dæ˝Ÿÿ dæà‘·:

~ @]{Ïø˘ k‘Y j·÷ø£ºsY‡, áyÓT Ád”ÿHé Á|üC…+fÒwüHé‘√H˚ #ê˝≤ ù|òeTdt nsTT´+~. X¯è+>±s¡ q{Ï>± <äøÏåD≤~ dæìe÷˝À¢ ˇø£ yÓ\T>∑T yÓ*–+~. á q{Ï, 1996 dü+e‘·‡s¡+, 23 &çôd+ãsYq #ÓHÓ’ï˝À ÄyÓT ìyêdü+˝À eTè‹ #Ó+~+~. ÄyÓT eè‹Ô|üs¡yÓTÆq düeTdü´\T, e´øÏÔ>∑‘· düeTdü´\ ø±s¡D+>± Ä‘·àVü≤‘·´ #˚düT≈£î+<äì n+{≤s¡T. ø±˙ <˚ì˝Àq÷ düŒwüº‘· ˝Ò<äT. q|ò”kÕ CÀôd|òt : yÓ÷&É˝Ÿ, m+{°M MCÒ>± ñqï áyÓT

eTT+u…’˝Àì ‘·q ìyêdü+˝À Ä‘·àVü≤‘·´ #˚düT≈£î+~. áyÓT Ä‘êà VüQ‹ yÓqTø£ ø±s¡Dy˚T+{À düŒwüº+>± ‘Ó*j·T<äT. ‘·q≈£î ø±uÀj˚T uÛÑs¡Ô ø±s¡D+>±H˚ áyÓT eTè‹ #Ó+~q≥T¢ #ÓãT‘ês¡T. nqTe÷HêdüŒ<ä+>± eTs¡DÏ+∫q Á|üeTTK ôd\Á_{°˝À¢ áyÓT ˇø£s¡T.

>∑Ts¡T<ä‘Y : ˇø£ eT+∫ q≥T&ÉT ìÁ<äe÷Á‘·\T n~Ûø£+>± y˚düTø√e&É+, <ëìøÏ‘√&ÉT Ä\ÿVü‰˝Ÿ ùd$+#·&É+‘√ 1964 dü+e‘·‡s¡+˝À nø√ºãsY 10q eTs¡DÏ+ #ês¡+{≤s¡T. ø±˙, n~ Á|üe÷<äeXÊ‘·TÔ »]–+<ë ˝Ò<ë Ä‘·àVü≤‘ê´ nì Ç|üŒ{Ïø° $TdüºØ>±H˚ ñ+~. Á|æj·÷ s¡C≤«Hé‡ : 2000 dü+e‘·‡s¡+ e÷]à 27q áyÓT eTs¡DÏ+∫+~. ÄyÓT eTs¡ D≤ìøÏ ø±s¡D+ düŒwüº+>± ˝Ò<äT. ÄyÓT eTs¡DÏ+∫q ‘·s¡Tyê‘· ˇø£ >∑+<äs¡>√fi¯+ ñ+~. ‘·s¡Tyê‘· ÄyÓTqT uÛÑπsÔ Vü≤‘·´ #˚XÊ&Éì Á<ÛäTMø£]+#ês¡T. Á|æHÓ‡dt &Éj·÷Hê: Á|ü|ü+#· Á|üU≤´‹ #Ó+~q Á|üeTTK ôd\Á_{°. ÄyÓT n+<ä+‘√ $qj·T|üP s¡«ø£yÓTÆq Á|ües¡Ôq‘√ ø=ìï $T*j·Tq¢ eTqdüT‡\qT ¬>\T#·Tø=+~. ÄyÓT 1997 Ä>∑düTº 31q eTs¡DÏ+ ∫+~. ÄyÓT eTs¡D+ Á|üe÷<äeXÊ‘·TÔ »]–+<äì n+{≤s¡T. e÷]¢dt eTÁH√: nH˚ø£ eT+~ eTq düT‡\qT <√#˚dæ, yê]ì eT+Á‘·eTT >∑T∆\qT #˚dæq <˚e‘· e÷]¢dt eTÁH√. ÄyÓT 1962˝À eTs¡DÏ+∫+~. ÄyÓT eTs¡D≤ìøÏ düŒwüºyÓTÆq ø±s¡D+ ˝Ò<äT. yÓTT<ä≥ Ä‘·àVü≤‘·´ nì #ÓbÕŒs¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· nqTe÷HêdüŒ<äeTì MT&çj·÷ ù|s=ÿ+~. ø=+‘·eT+~ ÄyÓT~ Vü≤‘˚´q+{≤s¡T. ndü˝…’q ø±s¡D+ @+{À, ÄyÓT m˝≤ #·ìb˛sTT+<√ Ä<Ûësê\T <=s¡ø£˝Ò<äT.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

51

yê&ÉT≈£îì e~˝Òdæq ø±+Á¬>dt

X¯+˝ÀH˚ dü+#·\q+ düèwæº+∫q yÓ’mdt »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé ¬s&ç¶ nÁø£e÷düTÔ\ πødüTqT #˚|ü{Ϻq d”;◊ C≤sTT+{Ÿ &Ó’¬sø£ºsY \ø°åàHêsêj·TD n$˙‹|üs¡T\ dæ+Vü≤dü«|üïeTH˚ ù|s¡T ‘Ó#·TÃ≈£îHêïs¡T. m+‘·{Ï yê]¬ø’Hê ‘·|ü⁄Œ #˚ùd •ø£å ‘·|üŒ<äT nqï $wüj·T+ n+<ä]ø° ns¡úeTj˚T´ $<Ûä+>± ‘·q |üìrs¡T‘√ #ê{Ï #ÓbÕŒs¡T. n|üŒ{Ïes¡≈£î sêÁwüº Á|ü»\≈£î #ê˝≤ eT+~øÏ d”;◊ $uÛ≤>∑+˝À CÒ&û nH˚ b˛düTº ñ+≥T+<äì ≈£L&Ü ‘Ó*j·T<äT. \ø°åàHêsêj·TD nq&É+ ø£+fÒ CÒ&û \ø°åàHêsêj·TD nH˚ yêπs m≈£îÿe. Äj·Tq |ü<äy˚ Äj·Tq Ç+{Ïù|¬s’ ≈£Ls¡TÃ+~. n+fÒ Ä kÕúsTT˝À Äj·Tq ‘·q eè‹ÔøÏ n+øÏ‘·yÓTÆ |üì#˚XÊs¡T. ô|’ n~Ûø±s¡T\T, sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\ qT+∫ m+‘√ ˇ‹Ô&ç ñqï|üŒ{Ïø° u≤<Ûä´‘êj·TT‘·+>±, düeTs¡úe+‘·+>± düø±\+˝À ‘·q |üìì |üP]Ô #˚ùdyês¡T. Äj·Tq |üìrs¡T‘√ sêÁwüº+˝À Äj·Tq≈£î n_Ûe÷qT\T ≈£L&Ü |ü⁄≥Tºø=#êÃs¡T. n+‘˚ø±<äT CÒ&û \ø°åàHêsêj·TD nH˚ ù|s¡T sêÁwüº+ yÓTT‘·Ô+ e÷s√à–b˛sTT+~. MT&çj·÷ ≈£L&Ü Äj·TqTï V”≤s√˝≤>± Á|ü#ês¡+ #˚dæ+~. ‘·q≈£îqï |ü]$T‘·T˝À¢ ñqï‘ê~Ûø±s¡T\ Ä<˚XÊ\ y˚Ts¡≈£î,

d”;◊ e÷J CÒ&û \ø°åàHêsêj·TD

∫‘·ÔX¯ó~∆‘√, Áø£eT•ø£åD‘√ |üì#˚j·T&Éy˚T Äj·Tq≈£î ‘Ó\TdüT. n~ »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé ¬s&ç¶ πødüT nsTTHê, #·+Á<äu≤ãT πødüT nsTTHê eTs√ πødüT nsTTHê düπs \ø°åàHêsêj·TD &û˝Ÿ #˚ùd $<Ûëq+˝À ‘˚&Ü ñ+&É<äT. ø±˙ Äj·Tq #˚‹˝ÀøÏ πødüT yÓ[¢+<ä+fÒ n~ |üP]Ô>± #·≥ºã<ä∆+>±, Hê´j·Tã<ä›+>± kÕ>∑T‘·T+<äqï qeTàø£+ Ç≥T Á|ü»˝À¢q÷, n≥T n~Ûø±s¡T˝À¢q÷ ñ+~. ndü˝Ò Á|üC≤ ã\+, ns¡ú ã\+, sê»ø°j·T ã\+ yÓT+&ÉT>± ñqï Hêj·T≈£î&ÉT yÓ’mdt »>∑Hé yÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶. n˝≤+{Ï Äj·Tq πødüTqT Á|ü‘·´ø£å+>± #˚|ü≥º&ÉeT+fÒ, mH√ï ˇ‹Ôfi¯ó¢, u…~]+|ü⁄\T, Äs√|üD\T, $eTs¡Ù\T edü÷ÔH˚ ñ+{≤sTT. ø±˙ yê{Ïì Äj·Tq @e÷Á‘·+ U≤‘·sY #˚j·T≈£î+&Ü ìU≤s¡‡sTTq <äsê´|ü⁄ÔqT ø=qkÕ–+#ês¡T. Ä πødüT‘√ dü+ã+<Ûä+ ñqï bÕ]ÁXÊ$Tø£ y˚‘·Ô\T, n~Ûø±s¡ bÕغHêj·T≈£î\T, eT+Á‘·T\T Ç˝≤ me]˙ e~*ô|≥º≈£î+&Ü n+<ä]˙ ø√s¡Tº eTT+<äT ì\u…{≤ºs¡T. B+‘√ Äj·Tq ù|s¡T $+fÒH˚ n$˙‹|üs¡T\ >∑T+&Ó˝À¢ ¬s’fi¯ó¢ |üs¡T¬>‘˚Ô |ü]dæú‹ e∫Ã+~. ø=+<äs¡T Äj·Tq ù|s¡T‘√ ô|ò¢ø°‡\T, u≤´q s¡T¢ @sêŒ≥T #˚XÊs¡T. Äj·Tq nÁø£e÷s¡Tÿ\ bÕ*≥ dæ+Vü≤dü«|üïeTì, ndü˝…’q dædü˝…’q n~Ûø±] nì u≤´qs¡¢ô|’ sêdæ n_Ûe÷Hêìï #ê≥T≈£î


dü\Vü‰

52

Hêïs¡T. n+‘·˝ÀH˚ \ø°åàHêsêj·TD≈£î ã~© e∫Ã+~. Äj·TqTï eTVü‰sêÁwüº≈£î ã~© #˚dü÷Ô ñqï‘ê~Ûø±s¡T\T ñ‘·Ôs¡T«\T C≤Ø #˚XÊs¡T. nsTT‘˚ nø£ÿ&É Äj·Tq≈£î b˛dæº+>¥ Çe«˝Ò<äT. Ç|üŒ{ÏøÏ Äs¡THÓ\\T >∑&ç∫b˛j·÷sTT. nsTTHê Ç|üŒ{Ïø° Äj·Tq≈£î b˛dæº+>¥ Çe«≈£î+&Ü ]»sY«˝ÀH˚ ñ+#·&É+ >∑eTHês¡Ω+. á U≤∞ düeTj·T+˝À @+ #˚j·÷˝À ‘Ó*j·Tø£ \ø°åàHêsêj·TD kÕ«$T $y˚ø±q+<ä e÷~]>± uÀ~Û+#·&É+ yÓTT<ä\Tô|{≤ºs¡T. >∑Tfi¯ó¢, >√|ü⁄sê\T ‹s¡T>∑T‘·÷ y˚<ë+‹>± e÷]b˛j·÷s¡T. s√p @<√ ˇø£ <˚yê\j·÷ìøÏ yÓfi¯¢&É+ <˚e⁄ìï <ä]Ù+#·Tø√e&É+, ÄÁX¯e÷\≈£î yÓfi¯¢&É+, ˝Ò≈£î+fÒ dü÷ÿ\T≈£î yÓfi¯¢&É+ nø£ÿ&É yê]øÏ Væ≤‘· uÀ<Ûäq\T #˚j·T&É+ ~q#·s¡´>± e÷s¡TÃ≈£îHêïs¡T. Ç˝≤ sêÁwüº yê´|üÔ+>± |üs¡´{Ïdü÷Ô nìï #√≥¢ düuÛÑ\T, düe÷y˚XÊ˝À¢ bÕ˝§Z+≥÷ ø±\+ yÓfi¯¢ BdüTÔHêïs¡T. Äs¡T HÓ\\ ÁøÏ‘·+ es¡≈£î dæ+Vü≤+˝≤ ñqï \ø°åàHêsêj·TD Ç|ü⁄Œ&ÉT y˚<ë+‹>± e÷]b˛j·÷&ÉT. Bìø£+‘·{Ïø° ø±s¡D+ ø±+Á¬>dt bÕغ. Ä bÕغ ‘Ós¡ yÓqTø£ qT+∫ Ä&çdüTÔqï Á&Üe÷ Ç~. Ä bÕغ kÕ<Ûës¡D+>± y˚πs bÕغ\‘√q÷, kı+‘· bÕغ Hêj·T≈£î\‘√q÷ Ç˝≤ Ä&ÉT≈£î+≥T+~. ø±˙ ◊@mdt, ◊|”mdt n~Ûø±s¡T\‘√ ≈£L&Ü Ä&ÉT≈£î+≥T+<äì á dü+|òüT≥q <ë«sê ‘Ó\Tk˛Ô+~. ø±+Á¬>dt bÕغ kÕ<Ûës¡D+>± @ bÕغHÓ’Hê nedüs¡+ ñqï+‘·es¡≈£î u≤>± yê&ÉT≈£îì Ä ‘·s¡Tyê‘· |üø£ÿq ô|&ÉT‘·T+~. eT∞¢ m|ü⁄Œ&Ó’Hê nedüs¡+ eùdÔ n|ü⁄Œ&ÉT yê&ÉTø√e&ÜìøÏ M\T>± nìï @sêŒ≥T¢ #˚düT≈£î+≥T+~. >∑‘·+˝À mH√ïkÕs¡T¢ düe÷CŸyê~ bÕغì, nHêï &ûm+πø, &ûm+πø, ;md”Œ, mHéd”|”, ‘·èDeT÷˝Ÿ ø±+Á¬>dt, {°ÄsYmdt, {°&û|” Ç˝≤ ˇø£fÒ$T{Ï

&çôd+ãsY 13 nìï bÕغ\qT m|ü⁄Œ&ÉT ø±yê\+fÒ n|ü⁄Œ&ÉT yê&ÉTø√e&É+ ø±+Á¬>dt bÕغ Vü‰;. n<˚ $<Ûä+>± Ç|ü⁄Œ&ÉT ∫‘·ÔX¯ó~∆, Áø£eT•ø£åD, düeTs¡ú‘·, ø±s¡´Bø£å ñqï n~Ûø±s¡T\qT ≈£L&Ü M˝…’q+‘· es¡≈£î yê&ÉTø√e&É+ yÓTT<ä\Tô|{Ϻ+~. Ä n~Ûø±s¡T\ eT+∫ì ≈£L&Ü yê&ÉT≈£îì, eT∞¢ j·T<∏ë‘·<∏ä+>± |üø£ÿq ô|fÒºk˛Ô+~. Ç<˚ ø√e˝À \ø°åàHêsêj·TDqT Äs¡T HÓ\\ ÁøÏ‘·+ es¡≈£î yê&ÉT≈£îqï ø±+Á¬>dt bÕغ, Ç|ü⁄Œ&ÉT ne düs¡+ ˝Òø£b˛e&É+‘√ ø£˙dü+ Äj·Tq≈£î b˛dæº+>¥ ≈£L&Ü Çe«≈£î+&Ü eT÷\q |ü&˚dæ+~. >∑‘·+˝À ◊@mdt n~Ûø±s¡T\qT yê&ÉT≈£îì á n~Ûø±] <ë«sê C…’\T bÕ\T≈£L&Ü #˚dæ+~. n|ü⁄Œ&ÉT >±+Á&ç+#·ø£b˛sTTHê Äj·Tq n&ÉT>∑T\ #·|ü⁄Œ&ÉTπø nÁø£e÷s¡Tÿ\ >∑T+&Ó\~πs$. H˚&ÉT Äj·Tq >=+‘·T ∫+#·T≈£îHêï dü÷ÿ\T |æ\¢\T ≈£L&Ü $q&É+ ˝Ò<äT. s√p @<√ ˇø£ dü÷ÿ\Tø√, ÄÁX¯e÷ìø√ yÓfi¯ó‘·Tqï \ø°åàHêsêj·TD yê]øÏ ñ<√´>∑ u≤<Ûä´‘·\T, J$‘·+˝À m<äTs¡j˚T´ düeTdü´\T, yê{Ïì n~Û>∑$T+#˚ $<ÛëHê\qT m+‘√ z|æ>±Z $<ë´s¡Tú\≈£î $e]düTÔHêïs¡T. ø±˙ Ä |æ\¢\T $+{≤s√ ˝Ò<√ nqï $wüj·T+ |üø£ÿq ô|&ç‘˚ Äj·Tq ndü\T ◊|”mdt n~Ûø±] nqï $wüj·T+ eT]∫b˛sTT Á|üeø£Ô>± e÷]b˛j·÷s¡T. düŒwüº+>± #ÓbÕŒ\+fÒ y˚<ë+‹ ne‘ês¡+ m‘êÔs¡T. m|ü⁄Œ&É÷ @<√ ¬s+&ÉT eT+∫ e÷≥\T #Ó|ü⁄Œ≈£îì ã‹πø<ë›+ nqï Ø‹q Äj·Tq e÷qdæø£ dæú‹ ‘·j·÷¬s’+~. n<˚ ø±+Á¬>dt bÕغ düeTs¡ú‘·. Äj·Tq e÷≥ rs¡TqT, Á|ües¡ÔqH˚ ø±<äT, @ø£+>± yÓTÆ+&é ôd{Ÿ ≈£L&Ü e÷πsÃdæ+~. Ç˝≤ bÕغ\qT, Hêj·T≈£î\qT, Á|ü»\H˚ ø±≈£î+&Ü ñ‘·ÔeT n~Ûø±s¡T \qT ≈£L&Ü ‘·eT kÕ«sêúìøÏ yê&ÉTø√e&É+ ø±+Á¬>dt bÕغ \ø£åD+. ```0```


53

&çôd+ãsY 13


dü\Vü‰

54

&çôd+ãsY 13

Ç~ #·<äe+&ç... ‘Ó\TdüTø√+&ç... u ñ*¢>∑&ɶ\T ø√ùd≥|ü⁄&ÉT me¬s’Hê @&Éyê*‡+<˚. nsTT‘˚

#·÷sTT+>¥>∑yéT qeTT\T‘·÷ ñ*¢>∑&ɶ\T ø√ùdÔ ø£+{À¢ ˙fi¯ó¢ sêe≥. MTs¡÷ ˇø£kÕ] Áf…Æ #˚j·T+&ç. u ∫qï |æ\¢\T 6 HÓ\\ ej·TdüT e#˚à es¡≈£î >±* |”\Ã&É+, e<ä\&É+ ˇπøkÕ] »s¡T>∑T‘·T+<ä≥. u 97 XÊ‘·+ eT+~ ø=‘·Ô ô|qTï‘√ ‘=*kÕ]>± ‘·eT ù|πs sêdüT≈£î+{≤s¡≥. u eT>∑ <√eT\T |üP]Ô>± XÊø±Vü‰s¡T\T. n+<äTπø Ä&É <√eT˝Ò ≈£î≥Tº‘êsTT. u |ü⁄#·Ãø±j·T |ü+&ç+~ ˝Ò<√ ‘Ó\TdüTø√yê\+fÒ... ø±j·Tô|’q y˚*‘√ ø={Ϻq|ü⁄Œ&ÉT Vü‰˝À nì X¯ã›+ eùdÔ n~ |ü+&ÉT nj·TqfÒ¢. u ¬øq&Ü <˚X¯+˝À b˛düTº<ë«sê |ü+ù| ˝…≥s¡¢ô|’H˚ ‘·eT bòı{À\‘√ ≈£L&çq kÕº+|ü⁄\H˚ n‹øÏkÕÔs¡T. u _&ɶ |ü⁄{Ϻq @&Óì$T~ yêsê\ es¡≈£î ø£˙ïs¡T ñ‘·Œ‹Ô ø±<äT. u 1979 |òæÁãe]˝À düVü‰sê m&Ü]˝À eT+#·T

≈£î]dæ+~. ˇø£ @&Ü]˝À eT+#·T ≈£îs¡e&É+ n<˚ ‘=*kÕ] u #·\¢{Ï ˙{Ï‘√ ô|]π> yÓTTø£ÿ\ø£+fÒ yÓ#·Ãì ˙{Ï <ë«sê ô|]π> yÓTTø£ÿ\T #ê˝≤ y˚>∑+>±, bı&Ée⁄>± ô|s¡T>∑T‘êsTT. u eTìwæ ø£qT>∑T&ÉT¢ |ü⁄{Ϻq|üŒ{Ï #·#˚à es¡≈£î ˇπø |ü]e÷D+˝À ñ+{≤sTT. nsTT‘˚ #Óe⁄\T, eTT≈£Lÿ e÷Á‘·+ eTìwæ‘√bÕ≥T ô|s¡T>∑T‘·T+{≤sTT. u eTìwæøÏ y˚*eTTÁ<ä˝≤¢>±H˚ Hê\Tø£eTTÁ<ä\T ˇø=ÿø£ÿ]>± ˇø√ÿs¡ø£+>± ñ+{≤sTT. u 40 &çÁ^\ ñc˛íÁ>∑‘· ñ+&˚ yê‘êes¡D+˝À eTìwæ XÊ«dü |”\Ã&É+ <ë«sê >∑+≥≈£î 14.4 πø\Ø\ X¯øÏÔì ø√˝ÀŒ‘ês¡T. u d”«&ÉHé˝À ˇø£ Vü≤À≥˝ŸqT ◊dt‘√ ì]à+#ês¡T. Bìï Á|ü‹ @&Ü~ |ü⁄q]ï]àdüTÔ+{≤s¡T. u Á|ü|ü+#·+˝À |æ\T¢\T, ˇ+f…\T, õsê|ò”\T e÷Á‘·y˚T eTT+<äT ≈£î&çø±\T ‘·sê«‘· yÓqTø£{Ï ≈£î&çø±\T, eTT+<äT m&ÉeTø±\T ‘·sê«‘· yÓqTø£ m&ÉeTø±\T e÷s¡TÑ·÷ q&ÉTkÕÔsTT.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

55

n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ bÕ\ @{°m+\T m

˙ f…Æ+ eT˙(@{°m+) ø±kÕÔ.. m˙ f…ÆyéT $T˝Ÿÿ>± e÷s¡uÀ‘√+~. ø=~› s√E˝À¢ bÕ\ @{°m+ πø+Á<ë\T n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ sêuÀ‘·THêïsTT. ne⁄q+&û MTs¡T #·<äTe⁄‘·Tqï~ ì»y˚T. ns¡∆sêÁ‹... n|üsêÁ‹ nqï ‘˚&Ü ˝Ò≈£î+&Ü m|ü⁄Œ&ÉT ø±yê\+fÒ n|ü⁄Œ&ÉT u≤´+≈£î qT+∫ &ÉãT“\T rdüT≈£îqïfÒ¢ Çø£ qT+∫ bÕ\qT rùddüTø√e#·TÃ. Çø£.. n|ü⁄Œ&ÉT bÕ\bÕ´¬ø{Ÿ ø√dü+ cÕ|ü⁄ m|ü⁄Œ&ÉT rkÕÔsê nì m<äTs¡T #·÷&Ü*‡q nedüs¡+ ñ+&É<äT. ns¡∆sêÁ‹ |æ˝≤¢&ÉT @&çùdÔ bÕ\T ˝Òeì u≤<Ûä |ü&Ü*‡q |üì ≈£L&Ü ˝Ò<äT. Ç{°e\ ◊{° πø+Á<ä+>± e÷]q |üPDÒ q>∑s¡+˝À Ç˝≤+{Ï kÂø£sê´ìï @sêŒ≥T #˚j·TqTHêïs¡T. eTVü‰sêÁwüº ˝Àì á q>∑s¡+˝À |üPDÒ õ˝≤¢ bÕ\ ñ‘·Œ‹Ô<ës¡T\ dü+|òüT+ Ä<Ûä«s¡´+˝À á ô|’˝…{Ÿ ÁbÕC…≈£îºqT @Á|æ˝Ÿ, y˚T HÓ\˝À¢ ÁbÕs¡+_Û+#ê\ì Á|üj·T‘êï\T #˚düTÔHêïs¡T. á @{°m+\˝À MT≥ H=øÏÿ &ÉãT“\T ñ+∫‘˚ #ê\T nedüs¡yÓTÆq bÕ\ bÕ´¬ø≥T¢ ekÕÔsTT. ‘·sê«‹ <äX¯˝À¢ bÕ\ ñ‘·Œ‘·TÔ\qT ≈£L&Ü ø=qT>√\T #˚düTø√e#·TÃ. Ç|üŒ{Ïπø >∑T»sê‘Y˝Àì Äq+<äsY q>∑sY˝À @sêŒ≥T #˚dæq á @{°m+\qT n<Ûä´j·Tq+ #˚XÊπø |üPD…˝À á πø+Á<ë\qT @sêŒ≥T #˚j·÷\ì |üPDÒ õ˝≤¢ bÕ\

ñ‘·Œ‹Ô<ës¡T\ dü+|òüT+ ø°\ø£ düuÛÑT´\T ìs¡ísTT+#ês¡T. ‘·eT bÕ¢Hé dü¬ø‡dt nsTT‘˚.. <äX¯\ yêØ>± bÕ\T, bÕ\ ñ‘·Œ‘·TÔ\‘√ bÕ≥T ◊dt Áø°+ ‘·~‘·s¡ kÕeTÁ–ì @{°m+˝˝À n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘˚qTHêïs¡T. M]ì dü÷Œ¤]Ô>± rdüT≈£îì $T–*q ÁbÕ+‘ê˝À¢øÏ á dü]ø=‘·Ô @{°m+\T n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ sêqTHêïsTT.

$Ts¡|ü‘√ yê´<ÛäT\T <ä÷s¡+ #·÷&É&ÜìøÏ $Ts¡|ü ‘·q |òü÷≥T‘·Hêìï ñ|üjÓ÷–düTÔ+~. n+<äT˝À q+ ‹H˚ ÄVü‰s¡+˝À ø±düÔ ø±s¡+ m≈£îÿyÓ’‘˚ H√{Ï‘√ ñ+&˚ πøbÕ‡dæHé, &û ôV’≤Á&√ πøbÕ‡dæHé\T BìøÏ u≤>± |üì #˚kÕÔsTT. }<˚kÕÔ+.. $Ts¡|üø±j·T\qT ñ|üjÓ÷–+∫ e+≥ø±˝À¢ s¡T∫ì n+<äTπø Çø£qT+∫ $Ts¡|ü |òü÷≥TqT m≈£îÿe>± ˝≤–+#·+&ç. bı+<ä&É+ #ê˝≤ nedüs¡yÓTÆ+~. n˝≤π> á $Ts¡|ü yê´<ÛäT\qT ≈£L&Ü <ä÷s¡+ #˚j·T&ÜìøÏ ñ|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·T+<ä+fÒ qeTTà‘êsê? ne⁄q+&û Bìì yÓ’<ä´ |ü]XÀ<Ûä≈£î\T ‘Ó*bÕs¡T. ÄÁùdº*j·÷˝Àì ‘·kÕàìj·÷ $X¯«$<ë´\j·÷ìøÏ #Ó+~q |ü]XÀ<Ûä≈£î\T ø±s¡+>± ñ+&˚ $Ts¡|üø±j·T\ e\¢ eT<ÛäTy˚TVü≤ yê´~Û, n˝≤π> Vü≤è<äj·÷ìøÏ dü+ã+~Û+∫q yê´<ÛäT\qT qj·T+ #˚j·T&Üìï |ü]XÀ~Û+#ês¡T. $Ts¡|ü |òü÷≥TqT m≈£îÿe>± ‹H˚ yê]øÏ Ç˝≤+{Ï yê´<ÛäT\T <ä÷s¡+>± ñ+{≤j·Tì |ü]XÀ<Ûä≈£î\T #ÓãT‘·THêïs¡T. uÛ≤s¡rj·T |ü]XÀ<Ûä≈£î&ÉT øÏs¡DY nVüQC≤ Ä<Ûä«s¡´+˝ÀH˚ »]–q á n<Ûä´j·Tq+ eT+∫ |òü*‘ê*ï Ç∫Ã+<äì dü+‘√wü+ e´ø£Ô+ #˚XÊs¡T. eT<ÛäTy˚TVü≤+, s¡ø£Ôb˛≥T yê´<ÛäT\qT n&ÉT¶ø√e&ÜìøÏ $Ts¡|ü |üì#˚düTÔ+<äì ‘Ó*bÕs¡T. s¡ø£Ô+˝À >∑÷¢ø√CŸ ì\«\T ‘·–Z+∫ s¡ø£Ô+ >∑&ɶø£≥º≈£î+&Ü

eT


dü\Vü‰

56

&çôd+ãsY 13

~H√‘·‡yê\T ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+ &çôd+ãsY`1 Á|ü|ü+#· msTT&é‡ ìyês¡D ~H√‘·‡e+ :

(trident) ù|s¡T‘√ ø£sêN πse⁄ô|’ $»j·Te+‘·+>± <ë&ç#˚dæ+~.

msTT&é‡ >∑÷]à Á|ü»\øÏ kÕVü≤k˛ù|‘·yÓTÆq á b˛sê{≤ìøÏ >∑Ts¡TÔ>± Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ ne>±Vü≤q ø£*–+#·&ÜìøÏ ªÁ|ü|ü+#· &çôd+ãsY 4q HÍø±<äfi¯ ~H√‘·‡e+ »s¡T|ü⁄‘·T+{≤s¡T. Äs√>∑´ dü+düúµ dü÷#·q y˚Ts¡≈£î 1988 &çôd+ãsY`7: kÕj·TT<Ûä <äfi≤\ |ü‘êø£ ~H√‘·‡e+: qT+∫ &çôd+ãsY 1q ªÁ|ü|ü+ #· msTT&é‡ ìyês¡D ~q+µ>± bÕ{ÏdüTÔHêïs¡T. 1981 j·TT<ë∆\˝À bÕ˝§Zì, pHé 5q ‘=*kÕ] nyÓT]ø±˝À dü]Vü≤<äT›\˝À bı+∫ q\T>∑Ts¡T dü«*+>∑ dü+|üs¡Tÿ˝À¢ >∑T]Ô+∫q ñqï ñÁ>∑yê<ä+‘√, msTT&é‡ H˚&ÉT Á|ü|ü+#· yê´|üÔ+>± #=s¡ u ≤≥T<ës¡ T \‘√ 3.8ø√≥¢ eT+~øÏ k˛øÏ+~. b˛sê&ç eTè‹ #Ó+~q yê] ≈£î≥T+ã dü+πøåeT+ ø√dü+, $ø£˝≤+>∑T˝…’ |ü<äM $s¡eTD #˚dæq &çôd+ãsY`2 Á|ü|ü+#· ø±\Twü´ ìyês¡D ~H√‘·‡e+ yê] dü+πøåeT+ ø√dü+ Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ á ~H√‘·‡yêìï n+‘·sê®rj·T+>± ô|]– ìs¡«Væ≤kÕÔs¡T. ms¡T|ü⁄, >±&ÛÉyÓTÆq ˙*s¡+>∑T, ˝Ò‘· ˙*s¡+>∑T ø£*–q b˛‘·Tqï ø±\TcÕ´ìï |ü‘êø±ìï m>∑Ts¡∑y˚kÕÔs¡T. uÛ≤s¡‘· ôd’q´+˝Àì eT÷&ÉT <äfi≤\ ùde\≈£î ìyê]+#ê\ì Á|ü|ü+#· á eT÷&ÉT s¡+>∑T\T dü+πø‘ê\T. <˚X¯ Á|ü»\+‘ê ‘·eT yÓqTø£ <˚XÊ\T eTT+<äT≈£î e#êÃsTT. ñHêïs¡H˚ uÛ≤yêìï ø£*–+∫ ôd’ì≈£î\˝À HÓ’‹ø£ ôd’úsê´ìï ô|+#·&É+ <ëìøÏ dü÷#·ø£+>± @{≤ á ~H√‘·‡e \ø£å´+. &çôd+ãsY 2q Á|ü|ü+#· ø±\Twü´ ìyês¡D ~H√‘·‡e+>± bÕ{ÏdüTÔHêïs¡T.

&çôd+ãsY`7: n+‘·sê®rj·T bÂs¡ $e÷qj·÷q ~q+:

&çôd+ãsY`3 uÛÀbÕ˝Ÿ >±´dt Á{≤C…&û &˚: uÛÀbÕ˝Ÿ˝Àì j·T÷ìj·THé ø±¬s’Œ&é bòÕø£ºØ qT+∫ 1984 &çôd+ãsY 3q yÓ\Te&çq $wüyêj·TTe⁄ e\q düTe÷s¡T ¬s+&ÉTy˚\ eT+~ eTs¡DÏ+#ês¡T. y˚˝≤~eT+~ $ø£˝≤+>∑T\j·÷´s¡T. Ä dü+|òüT≥ q˝À eTè‘·T\≈£î dü+‘ê|ü dü÷#·ø£+>± &çôd+ãsY 3q uÛÀbÕ˝Ÿ >±´dt Á{≤C…&û &˚ì bÕ{ÏdüTÔHêïs¡T.

&çôd+ãsY`4 uÛ≤s¡rj·T HÍø± <äfi¯~H√‘·‡e+ : >√yê $eTTøÏÔ ø√dü+ ªÄ|üπswüHé $»jYTµ ù|s¡T‘√ yÓTT<ä{ÏkÕ]>± j·TT<ä∆+˝À bÕ˝§Zqï~. áHÍø±<äfi¯+ &çôd+ãsY 4, 1970q ªÄ|üπswüHé Áf…Æ&Ó+{Ÿµ

&çôd+ãsY 7, 1944q Ç+≥πsïwüq˝Ÿ dæ$˝Ÿ @$j˚TwüHé Äs¡ZHÓ’CÒwüHé (◊d”@z) kÕú|æ+#·ã &ç+~. Ä ‘·sê«‘· á dü+düú ◊sêdü≈£î nqTã+<Ûä dü+düú>± e÷]+~. ◊d”@z 50e yê]¸ø√‘·‡e+ dü+<äs¡“¤+>± 1994˝À á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤+#ê\ì Á|üø£{Ï+#ês¡T. Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ &çôd+ãsY 7q á ~Hêìï bÕ{Ï+#ê\ì ìs¡ísTT+#ês¡T. ◊sêdü 1996 &çôd+ãsY 6q #˚dæq rsêàq+˝À Bìì ÄyÓ÷~+∫+~. ◊sêdü n~Ûø±]ø£+>± ìs¡«Væ≤+#˚ ~Hê\˝À Ç~ ≈£L&Ü ˇø£{Ï. kÕe÷õø£ Ä]úø£ n_Ûeè~∆˝À $e÷qj·÷Hêì≈£îqï ÁbÕ<ÛëHê´ìï ‘Ó*j·TCÒj·T&É+, düTs¡øÏå‘·yÓTÆq, düeTs¡úe+‘·yÓTÆq, düÁø£eTyÓTÆq $e÷qj·÷HêìøÏ eT]ìï #·s¡´\T rdüTø√e&É+ á ~H√‘·‡e \ø£å´+.


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

57

&çôd+ãsY`10 n+‘·sê®rj·T e÷qe Vü≤≈£îÿ\ ~H√‘·‡e+ :

<˚XÊ\T dü+‘·ø±\T #˚XÊsTT. |æ\¢\‘√ #˚ùd á yê´bÕsêìøÏ e´‹πsø£+>± ªªø±´+ô|sTTHé n¬>sTTHÓdtº #Ó’˝Ÿ¶ Á{≤|òæøÏ+>¥µµ nH˚ Á|ü‹ <˚X¯+˝ÀqT Á|ü‹ n+‘·sê®rj·T dü+düú ø£èwæ #˚k˛Ô+~. düe÷»+˝ÀqT C≤‹ù|s¡T‘√H√, es¡í+ ù|s¡T‘√H√ @<√ ˇø£ &çôd+ãsY`14 C≤rj·T Ç+<Ûäq |ü]s¡ø£åD ~H√‘·‡e+: s¡ø£+>± ø=+<ä]ì ‘·≈£îÿe>± #·÷&É&É+ »s¡T>∑T‘·÷H˚ ñqï~. Ä]úø±_Ûeè~∆, |ü⁄q]ïsêàD ◊ø£´sê»´ dü$T‹ &çôd+ãsY s¡+>∑+ eTTK´+>± Ç+<Ûäq+ô|’qH˚ 10,1948q ªªe÷qe Vü≤≈£îÿ\ Ä<Ûës¡|ü&ç ñHêïsTT. ás¡+>±ìøÏ Á|üø£≥qµµ yÓ\Te]+∫+~. á Á|ü‘˚´ø£‘· ø£*Œdü÷Ô yÓTT‘·Ô+ Á|üø£≥qqT s¡÷bı+~+#·≥+˝À H√u…˝Ÿ XÊ+‹ ãVüQeT‹ $CÒ‘· Á|üD≤[ø£˝À 30XÊ‘·+ BìøÏ nsTTq ØHé ø±dæHé Á|ü<Ûëq bÕÁ‘· b˛wæ+#ê&ÉT. ◊ø£´sê»´dü$T‹ πø{≤sTT+#ês¡T. Ä]úø£ s¡+>∑+˝À e÷qe Vü≤≈£îÿ\ ø£$TwüHé Á|ü|ü+#· yê´|üÔ+>± e÷qeVü≤≈£îÿ\ neT\T düs¡∞ø£è‘· $<ÛëHê\ <ë«sê Ç+<Ûäq+ &çe÷+&é n~Ûø£yÓTÆ+~. Ç+<ÛäHêìï bı<äT|ü⁄>± rs¡TqT |üs¡´y˚øÏådüTÔqï~. $ìjÓ÷–+#ê\H˚ \ø£å´+‘√ C≤rj·T Ç+<Ûäq |ü]s¡ø£åD ~H√‘·‡yêìï &çôd+ãsY`11 j·TTìôd|òt ~H√‘·‡e+ @{≤ &çôd+ãsY 14q ìs¡«Væ≤kÕÔs¡T. u≤\\ Vü≤≈£îÿ\qT |ü]s¡øÏå+#˚+ <äT≈£î ø£èwæ #˚j·÷\ì n+‘·sê®rj·T |æ\¢\ n_Ûeè~∆ dü+s¡ø£åD dü$T‹ á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤k˛Ô+~. Bìì Á|ü|ü+#·+˝Àì nìï <˚XÊ\T ìs¡«Væ≤+#˚˝≤ j·TTìôd|òt #·s¡´\T rdüT≈£î+~. Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ &çôd+ãsY 11q á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤+#ê\ì j·TTìôd|òt ìs¡ísTT+∫+~.

&çôd+ãsY`11 n+‘·sê®rj·T |üs¡«‘· ~H√‘·‡e+ ◊.sê.dü. kÕ<Ûës¡D düuÛÑ 2002qT Ç+≥πsïwüq˝Ÿ eTÚ+f…Hé Çj·TsY>± Á|üø£{Ï+∫+~. n˝≤π> 2003˝À á |üs¡«‘· ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤+#ê\ì ìs¡ísTT+∫+~. Á|ü‹ dü+ˆˆ &çôd+ãsY 11q á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤kÕÔs¡T.

&çôd+ãsY`12 u≤\\ nÁø£eT s¡yêD≤ e´‹πsø£ ~H√‘·‡e+ nã<ë∆\T #Ó|æŒ, ã\e+‘·+>± ˝Ò<ë ‘·*¢<ä+Á&ÉT\ qT+∫ ø=qT>√\T #˚dæ ø=+<äs¡T |æ\¢\qT ˇø£#√≥T qT+∫ eTs√ #√≥T≈£î ‘·s¡*+#·&É+ »s¡T>∑T‘·Tqï~. Ç˝≤ »]π> |æ\¢\ yê´bÕsêìï H˚s¡+>± |ü]>∑DÏ+#ê\qï ñ<˚›X¯+‘√ ◊ø£´sê»´dü$T‹ Ä<Ûä«s¡´+˝À 12.12.2002e ‘˚Bq Ç≥©˝À dü<ädüT‡ »]–+~. á H˚sêìï n]ø£{≤º\qï rsêàq+ô|’ H˚{ÏøÏ 127

&çôd+ãsY`15 Á|ü|ü+#· ‘˚j·÷≈£î ~H√‘·‡e+ ‘˚j·÷≈£îqT n‘·´~Û ø£+>± ñ‘·Œ‹Ô #˚düTÔqï ã+>±¢<˚XŸ, H˚bÕ˝Ÿ, Ç+&√ H˚wæj·÷, ¬øHê´, $j·T‘êï+, Ç+&çj·÷, ñ>±+&É, eT˝Òwæ j·÷, {≤+C≤ìj·÷ yÓTT<ä ˝…’q <˚XÊ\˝À á ~H√‘·‡e+ ìs¡«Væ≤+|üã&ÉT‘·Tqï~. Á|ü|ü+#· e÷¬sÿ{Ÿ˝À ‘˚j·÷≈£î yê´bÕs¡+ $wü#·j·T+˝À ñqï ìj·TeT ì+ã+ <Ûäq\qT dü&É*+|ü CÒj·÷\ì, ‘˚j·÷≈£îqT ‘·≈£îÿe yÓ÷‘ê<äT˝À ñ‘·Œ‹Ô #˚ùd ¬s’‘·T\ ø£wüºqcÕº\qT #·]Ã+#·&ÜìøÏ á ~H√‘·‡e+ ìs¡«Væ≤+|üã&ÉT‘·Tqï~. uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À düTe÷s¡T ¬s+&ÉT ø√≥¢ eT+~ ‘˚j·÷≈£î ñ‘·Œ‹Ô, e÷¬sÿ{Ï+>¥ ‘·~‘·s¡ s¡+>±\˝À ñbÕ~Û bı+<äT ‘·THêïs¡T. 2005 &çôd+ãsY 13,14‘˚B\˝À uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À q÷´&Ûç©¢˝Àì ø±Hédæº≥÷´wüHé ø£¢uŸ˝À á ~H√‘·‡e+ ìs¡«Væ≤+|ü&ÉT‘·Tqï~.

&çôd+ãsY`16 $»j·YT ~edt: 1971˝À bÕøÏkÕÔHé‘√ »]–q j·TT<ä∆+˝À uÛ≤s¡‘Y $»j·÷ìøÏ >∑Ts¡TÔ>± á ~Hêìï ìs¡«Væ≤kÕÔs¡T 16.12.1971q


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

58

bÕøÏkÕÔHé ôd’q´+ Ç+&√`ã+>±¢<˚XŸ ôV’≤ø£e÷+&é eTT+<äT (&ÛÜø±˝À) n¬sdüTº #˚XÊs¡T. n+<äTe\¢ #ê\ø±\+ pHé 6e ‘˚Bq ª>√yê ˝§+–b˛sTT+~. ‘=$Tà~ HÓ\\ b˛sê≥+ eTT–dæ+~. ªªã+>±¢<˚XŸµµ $|ü¢e+ ~q+µ >± bÕ{Ï+#˚yês¡T. dü«‘·+Á‘·´ <˚X¯+>± ne‘·]+∫+~. n+<äTe\¢ á ‘˚Bq &çôd+ãsY`22: ô|]^ ~H√‘·‡e+ ã+>±¢<˚oj·TT\T ªª$ø£ºØ &˚µµ>± »s¡T|ü⁄≈£î+{≤s¡T.

&çôd+ãsY`18: yÓTÆHê]{° Vü≤≈£îÿ\ ~H√‘·‡e+ 18.12.1992 ◊.sêdü. yÓTÆHê]{°\ Vü≤≈£îÿ\qT >∑÷]à ˇø£ rsêàq+ #˚dæ+~. <ëìì nqTdü]+∫ <ä Ç+&çj·THé H˚wüq˝Ÿ ø£$TwüHé |òüsY yÓTÆHê]{°dtµµ (mHé.d”.m+) yês¡T Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ &çôd+ãsY 18q yÓTÆHê]{°\ Vü≤≈£îÿ\ ~q+ »s¡T|ü⁄ø√yê\ì ìs¡ísTT+#ês¡T.

&çôd+ãsY`18:n+‘·sê®rj·T e\dü<ës¡T\ ~H√‘·‡e+

á s√Eq |ü>∑{Ï ø±\+ n‘·´\Œ+>± ñ+≥T+~. n+{≤]ÿ{Ïø± e\j·T+˝À á s√»+‘ê |ü>∑˝Ò ñ+≥T+~. á s√Eq uÛÑ÷$T dü÷s¡T´ìøÏ $TøÏÿ* düMT|ü+˝À ñ+≥T+~. áø±˝≤ìï XÊÁdüÔE„\T ô|]^ n+{≤s¡T. uÛÑ÷$T dü÷s¡T´ì qT+∫ bı+<˚ ñwüíX¯øÏÔ m\¢|ü⁄Œ&É÷ düe÷q+>± ñ+&É<äT. uÛÑ÷$T ‘·q#·T≥÷º ‘êqT ‹s¡>∑&Üìï nø£å ÁuÛÑeTDeTì n+{≤s¡T. dü÷s¡T´ì #·T≥÷º ‹s¡>∑&Üìï ø£ø£å´ ÁuÛÑeTD eTì n+{≤s¡T. á nø£å ÁuÛÑeTDy˚>∑+ pHé e÷dü+˝À ø£+fÒ &çôd+ãsY e÷dü+˝Àm≈£îÿe. á ø±s¡D+ e\q &çôd+ãsY˝À pHé ø£+fÒ ~q Á|üe÷D+ m≈£îÿe.

&çôd+ãsY`23 øÏkÕHé ~edt: Ç‘·s¡ <˚XÊ\˝À ìedædüTÔqï e\dü ø±]à≈£î\jÓTTø£ÿ yê] ≈£î≥T+u≤\ jÓTTø£ÿ Vü≤≈£îÿ\qT >∑T]Ô+#·&É+ á ~q+ ñ<˚›X¯+. ÄyÓTïw”º Ç+≥πsïwüq˝Ÿ, >√¢ã˝Ÿ ø£$TwüHé Ä|òt Ç+≥πsïwüq˝Ÿ yÓTÆÁπ>wüHé, Ç+≥πsïwüq˝Ÿ Äs¡ZHÓ’CÒwüHé |òüsY yÓTÆÁπ>wüHé yÓTT<ä˝…’q dü+düú\T e\dü ø±]à≈£î\ dü+πøåeT+ ø√dü+ Á|ü|ü+#·yê´|üÔ+>± ø£èwæ #˚düTÔHêïsTT. 18.12.1990q ◊.sê.dü kÕ<Ûës¡D düuÛÑ e\dü ø±]à≈£î\, yê] ≈£î≥T+u≤\ Vü≤≈£îÿ\qT >∑T]Ôdü÷Ô ˇø£ rsêàq+ (dü+K´:58/220) #˚dæ+~. á ‘˚B≈£îqï ÁbÕ<Ûëq´+ <äècÕº´,ªªÄ]úø£ kÕe÷õø£ eT+&É*µµ 2000 E˝…’˝À #˚dæq dü÷#·qqTdü]+∫ Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ &çôd+ãsY 18q á ~H√‘·‡yêìï bÕ{Ï+#ê\ì 4.12.2000e ‘˚Bq ◊.sê.dü. (dü+K´ 55/220) rsêàì+∫+~.

uÛ≤s¡‘· e÷J Á|ü<Ûëì #·s¡DYdæ+>¥ »qà~q+ dü+<äs¡“¤+>± &çôd+ãsY 23q á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤kÕÔs¡T.

&çôd+ãsY`28 H˚wüq˝Ÿ ø±+Á¬>dt &˚:

n˝…>±®+&ÉsY Äπøº$j·Tdt(m.ˇ) VüA´yéT uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À $<ë´ ~Û≈£î\‘√ ˇø£ düe÷y˚XÊìï @sêŒ≥T #˚j·÷\qT≈£îHêï&ÉT. ø£\ø£‘êÔ ˝Àì |ü≥ºuÛÑÁ<äT\qT ñ<˚›•+∫ ˇø£ ˝Òø£ sêXÊ&ÉT. á ˝ÒK≈£î eT+∫ Á|ü‹düŒ+<äq \_Û+∫+~. 28.12.1885q u§+u≤sTT˝Àì >√≈£î˝Ÿ <ëdt ‘˚CŸbÕ˝Ÿ dü+düÿè‘· ø£fi≤XÊ\˝À 72 eT+~ düe÷y˚X¯yÓTÆHês¡T. á düe÷y˚X¯ ìs¡íj·÷qTkÕs¡+ ªªuÛ≤s¡‘· C≤rj·T ø±+Á¬>dtµµ Ä$s¡“¤$+ ∫+~. ø£\ø£‘êÔ≈£î #Ó+~q u≤]düºsY ñy˚Twt #·+Á<ä (&ÉãT¢´.dæ) u…qØ® n<Ûä´≈£åî&ç>± mìïø£j·÷´s¡T. 1886˝À ø£\ø£‘êÔ˝À »]–q C≤rj·T &çôd+ãsY`19: >√yê $eTTøÏÔ ~q+ ø±+Á¬>dt düe÷y˚XÊ\≈£î 434 eT+~, 1887˝À 607eT+~, 1888 Hê{Ï b˛s¡TÃ^düT bÕ\q≈£î e´‹πsø£+‘ê rÁe+>± ñ<ä´$T+∫q ˝À 1248 eT+~ Vü‰»s¡j·÷´s¡T. Ç˝≤ Áø£eTÁø£eT+>± m~–q s√E 18.6.1946. n<˚ s√E y˚˝≤~eT+~ >√yê Á|üC≤˙ø£+ uÛ≤s¡‘· C≤rj·T ø±+Á¬>dt uÛ≤s¡‘· kÕ«‘·+Á‘√´<ä´e÷ìï eTT+<äT≈£î bÕ˝§Zqï düuÛÑ˝À¢ Á|üdü+–+∫q &Ü. sêeTeTH√Vü≤sY ˝ÀVæ≤j·÷qT q&ç|æ+#·&É+˝À ø°\ø£ bÕÁ‘· b˛wæ+∫+~.


dü\Vü‰

59

&çôd+ãsY 13

ÁøÏdte÷dt qT+#˚ ÁøÏdteTdt |ü⁄{Ϻ+~ Áø°düTÔ n+fÒ s¡ø£å≈£î&ÉT. ˝Àø±ìï s¡øÏå+#·&ÜìøÏ e∫Ãq Á|üuÛÑTyÓ’q jÓ÷Vü≤Àyê ‘·q ≈£îe÷s¡T&ÉT @düTÁø°düTÔqT á ˝Àø±ìøÏ e÷qe s¡÷|ü+˝À |ü+|ækÕÔ&ÉT. ø£q´ø£ nsTTq eT]j·TeTà >∑sꓤq |ü$Á‘ê‘·à #˚‘· u…‘Ó¢Vü‰+˝À Áø°düTÔ »ìàkÕÔ&ÉT. ‘=\T‘· Áø°düTÔqT #·÷&É{≤ìøÏ >=\¢\≈£î, C≤„qT\≈£î Äø±XÊq ñqï qø£åÁ‘·+ <ë] #·÷|ædüTÔ+~. |üX¯óe⁄\ ‘=f…º˝À »ìà+∫q Áø°düTÔqT #·÷dæ yês¡T m+‘√ Äq+~kÕÔs¡T. ÁøÏdteTdt n+fÒ e÷dt ˝Òø£ #·]Ãùde. ÁøÏdte÷ùd nH˚ |ü<ä+ qT+∫ ÁøÏdteTdt e∫Ã+~. 360 @&û˝À s√yéT˝À á y˚&ÉTø£\T ÁbÕs¡+uÛÑeTj·÷´sTT. 440 @&û qT+∫ &çôd+ãsY 25q ÁøÏdteTdt »s¡T|ü⁄ø√yê\ì ìs¡ísTT+#ês¡T. n+<äCÒkÕÔs¡T. #·]Ã\T, >∑èVü‰\ eTT+<äT Áø°düTÔ »Hêìï ‘Ó*j·TCÒùd ÁøÏdüàdt |ü+&ÉT>∑≈£î Á|ü‘˚´ø£ ÁøÏdteTdt Á{°\T Äø£s¡¸D>± ì\T u§eTà\ ø=\Te⁄ @sêŒ≥T #˚kÕÔs¡T. kÕÔsTT. 16e X¯‘êã›+˝À »s¡à˙˝À ÁøÏdteTdt Á{°ì n\+ø£]+#ês¡T. XÊ+‘êø±¢CŸ ÁøÏdteTdt Á{° düèwæº˝À yÓTT<ä{Ï>± düèwüº+∫q Ä<ëeTT, ne«\ C≤„|üø£ Áø°düTÔ X¯ø£+ 4e X¯‘êã›+˝À dü+|üqTï&Ó’q |ü⁄˙‘· ìø√\dt ‘·q ∫Vü≤ïyÓTÆq á&ÓHé>±¬s¶Hé≈£î >∑Ts¡TÔ>± ñ|üjÓ÷–kÕÔs¡T. á Á{°\qT ÄdæÔì ù|<äyêfi¯¢≈£î |ü+∫ XÊ+‘êø±¢CŸ bÕÁ‘·≈£î Ä<äT´&Éj·÷´&ÉT. Hê{Ï @sêŒ≥T #˚j·T&É+˝À Ç≥©, ÁbòÕHé‡, »s¡à˙, s¡cÕ´, yê{Ïø£Hédæ{°\T qT+∫ Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq mÁs¡{Ï <äTdüTÔ\T, mÁ] {À|” <Ûä]+∫q ÁøÏdteTdt Á|üdæ~∆¬øø±ÿsTT. á yÓTs¡T|ü⁄ ø±–‘ê\T, Á{°øÏ >∑+≥\T, yÓTs¡T|ü⁄ ‘ê‘· ÁøÏdteTdt s√Eq Á|ü‘˚´ø£ ãVüQeT‘·T\T, #ê¬ø¢≥¢‘√ ∫Hêïs¡T\≈£î u≤˝Ÿ‡, #ÓMTÿ <ä+&É\T, $$<Ûä s¡+>∑T\ $<äT´‘Y BbÕ\‘√ |ü+#·{≤ìøÏ Äø±X¯+ qT+∫ Á|ü‘˚´ø£yÓTÆq ã+&çô|’ ekÕÔs¡ì Á¬ø’düÔe⁄\ n\+ø£]kÕÔs¡T. Ç≥T πøø˘\T ÁøÏdüàdt˝À Á|ü<Ûëq uÛ≤>∑y˚T. Áø°düTÔ qeTàø£+. XÊ+‘êø±¢CŸqT nqTø£]dü÷Ô ∫Hêïs¡T\T, ô|<ä›\T n<˚ |ü⁄≥Tºø£qT Á|ü‹_+_+#˚ ∫Á‘ê\T, Äø±sê\‘√ ÁøÏdteTdt dü+<ä&ç ‘·s¡Vü‰ <äTdüTÔ\T <Ûä]+∫ #·]Ã˝À¢q÷, >∑èVü‰\ e<ä›≈£î e∫à #ê¬ø¢{Ÿ\T ñ{Ϻ|ü&ÉT‘·T+~. Á¬ø’düÔe⁄\T $TÁ‘·T\≈£î ã+<ÛäTe⁄\≈£î ãVüQeT‘·T\T |ü+#·≥+ ÄqyêsTTr.

Á¬ø’düÔe‘√≥ ÁøÏdüàdt


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

60

Áù|eT ø£ì|æ+#·ì ø±<ä˝Ÿ ∫Á‘·+ $&ÉT<ä\ ‘˚B ‘êsê>∑D+

: Áù|eT Çwtÿ ø±<ä˝Ÿ : &çôd+ãsY 6, 2013 : Vü≤s¡¸es¡∆Hé sêDÒ, l$wüßí, Vü≤Øwt, $‹ø£,Ø‘·÷es¡à, leTTœ, sêCÒwt, dæï>∑∆ dü+^‘·+ : ÁX¯eDY #Ûêj·÷Á>∑Vü≤D+ : ø±ØÔø˘ |òüT≥ºeTH˚ì ìsêà‘· : u…ø£ÿ+ y˚DT>√bÕ˝Ÿ ø£<∏ä, <äs¡Ùø£‘·«+ : |üeHé kÕ~ÛH˚ì

eT÷&ÉT »+≥\ eT<Ûä´ »]π> Áù|eT ø£<∏ä Ç~.

yÓTT<ä{Ï »+≥: dæ+>∑sY |ü¢dt eT÷´Jwæj·THé nsTTq sê+&û(Vü≤s¡¸es¡∆Hé) k˛wü˝Ÿ düØ«dt #˚düTÔ+{≤s¡T. n‘·ì‘√ ‘·eT ø±˝ÒJ˝À c˛ #˚sTT+#ê\ì yÓ+≥ |ü&ÉT‘·T+≥T+~ düs¡j·TT($‹ø£). á Ç<ä›] eT<Ûä´ Áù|eT m˝≤ |ü⁄&ÉT‘·T+~? ‘·s¡Tyê‘· @eTe⁄‘·T+~? ¬s+&√ »+≥ : ndæôdº+{Ÿ &Ó’¬sø£ºsY sêE ($wüßí), ‘·eT dæìe÷øÏ ø±dü÷º´yéT &çC…’qsY>± |üì #˚düTÔqï düMTs¡(Ø‘·÷es¡à)ì Áù|$TkÕÔ&ÉT. m&ÉT´πøwüHé, k˛wü˝Ÿ ùdº≥dt Ç˝≤ nìï+{Ï˝Àq÷ ndü‡\T kÕs¡÷|ü´+ ˝Òì á »+≥ Áù|eT ø£<∏ä m≥TyÓ’|ü⁄ yÓfi¯ó‘·T+~. eT÷&√ »+≥ : ø£ì|æ+∫q Á|ü‹ ne÷àsTTì Áù|$T+#˚ùd eT÷&ÉT »+≥\ Áù|eT ø£<∏ä\‘√ j·TTe <äs¡Ù≈£î&ÉT |üeHé ns¡T®Hé (Vü≤Øwt) #ÓHÓ’ï ne÷àsTT nsTTq XÊ+‹ì (leTTœ) ≈£L&Ü ‘Ós¡¬øøÏÿ+∫q Áù|eT Çwtÿ ø±<ä˝Ÿ ns¡“¤Hé j·T÷‘Yì {≤¬sZ{Ÿ #˚düT≈£î+~. e\˝À y˚düTø√yê\ì #·÷kÕÔ&ÉT. eT] n‘·ì Á|üj·T‘êï\T m+‘·es¡≈£î X‚KsY ø£eTTà\ Áu≤+&é |òæ˝Ÿà˝≤ nì|æ+∫q á ∫Á‘·+ ø£eTTà |òü*kÕÔsTT. dæìe÷˝≤¢ j·TTe‘·qT n<˚ kÕúsTT˝À Ä≈£≥Tº≈£î+≥T+<ë nH˚~ ø£fi≤ø±s¡T\ |üìrs¡T nqTe÷qy˚T. q{°q≥T+<äs¡÷ bÕÁ‘·\øÏ nqT>∑TD+>± ñHêïs¡T. Vü≤s¡¸es¡∆Hé


dü\Vü‰

&çôd+ãsY 13

61

sêø˘kÕºsY ø±´¬sø£ºsY˝À u≤>∑THêï&ÉT. q≥q˝À ≈£L&Ü eTTq|ü* ø£+fÒ yÓTs¡T>∑T|ü&ܶ&ÉT. n‘·ìøÏ »+≥>± q{Ï+∫q $‹ø£ C…˙*j·÷ f…Æ|t ø±´¬sø£º¬s’CÒwüHé‘√ ø±düÔ $dæ–+∫+~. \Tø˘‡, |ü¬sbòÕ¬sàHé‡ |üs¡+>± #ê˝≤ j·÷eπsCŸ j·÷Á¬øºdt. sêj·T˝Ÿ sêE>± q{Ï+∫q l$wüßí >√<ëe] j·÷dü‘√, πøsY Á|ò” Ä{Ï≥÷´&é‘√ #ê˝≤ áJ‘√ #˚XÊ&ÉT. V”≤s√>± m+‘· es¡≈£î dü¬ø‡dt ø±>∑\&√ ø±˙, u≤>± q{Ï+#ê&ÉT. ‘·q bÕÁ‘·øÏ |ü]|üPs¡í Hê´j·T+ #˚XÊ&ÉT. n‘·ì‘√ »+≥>± q{Ï+∫q Ø‘·÷es¡à cÕsYº |òæ*+dt <ë«Hê HÓ{Ï»Hé‡øÏ u≤>± ‘Ó*dæq eTTKy˚T. áyÓT ≈£L&Ü q≥q˝À u≤>± sêDÏ+∫+~. eT÷&ÉT »+≥˝À¢ M]<˚ u≤>± k˛ÿsY #˚dæ+~. ù|¢u≤jYT ns¡T®Hé>± Vü≤Øwt |üsê«˝Ò<äì|æ+#ê&ÉT. leTTœ kÕº]º+>¥ d”H釽À ø£+fÒ ‘·sê«‘· ø±ìŒ¤&Ó+{Ÿ>± #˚dæ+~. Á|ü<Ûëq+>± á Äs¡T>∑T] #·T≥÷ºH˚ yÓTT‘·Ô+ »s¡T>∑T‘·T+~. M] ùdïVæ≤‘·T\ bÕÁ‘·\T b˛wæ+∫q yês¡T, dü‘·´+ sêCÒwt ø±düÔ ø±yÓT&û |ü+&ç+#ê\ì #·÷XÊs¡T.

kÕ+πø‹ø£ es¡Z+ |üìrs¡T ∫qï dæìe÷ nsTTHê ø±˙ kÕ+πø‹ø£+>± #ê˝≤ ñqï‘·+>± ñ+~. dü+^‘·+ á ∫Á‘êìøÏ ô|<ä› |ü¢dt. dæìe÷ &É˝Ÿ ne⁄‘·Tqï Á|ü‹kÕØ ˇø£ eT+∫ kÕ+>¥ e∫à ø£<ä\≈£î+&Ü ≈£Ls√Ãô|&ÉT‘·T+~. H˚|ü<∏ä´ dü+^‘·+ ≈£L&Ü #ê˝≤ u≤>∑T+~. ÁX¯eDY ÁX¯Hêq+<äø£s¡yÓTÆq dü+^‘·+‘√ eTT>∑TZs¡T V”≤s√\Tqï á ∫Á‘êìøÏ dædü˝…’q V”≤s√ nì|æ+#·T≈£îHêï&ÉT. ø±ØÔø˘ |òüT≥ºeTH˚ì dæìe÷{ÀÁ>∑|ò” ≈£L&Ü ô|<ä› |ü¢dt. ∫qï

dæìe÷ì eT+∫ ø±«*{°‘√, ]#Y ø£\sY‡‘√ #ê˝≤ yÓÁu…+{Ÿ>± Áô|C…+{Ÿ #˚dæq n‘·ìøÏ ùV≤{≤‡|òt. Ábı&Éø£¸Hé &çC…’Hé eTs√ uÀqdt. ∫qï ∫Á‘ê\+fÒ N|t>± #·T{Ϻ bÕπsj·T&ÉeTH˚, kÕ+πø‹ø£ |üs¡+>± ô|<ä› ø±«*{° rdüT≈£îsê˝ÒeTì nqT≈£îH˚ yêfi¯¢øÏ á ∫Á‘·+ z ø£qT$|ü⁄Œ. cÕsYº |òæ*+dt‘√ ¬øØsY kÕºsYº #˚dæq |üeHé á∫Á‘·+‘√ <äs¡Ù≈£î&Éj·÷´&ÉT. n‘·ìøÏ nìï Áø±|òtº‡ qT+∫ |üì #˚sTT+#·Tø√e&É+ u≤>± ‘Ó\TdüT. ‘·q Áb˛&Éø˘ºì ]#Y>±, ø£\sY|òü⁄˝Ÿ>± Á|üC…+{Ÿ #˚j·T&ÉeT÷ ‘Ó\TdüT. nsTT‘˚ ‘·q yÓTT<ä{Ï dæìe÷øÏ Ç˝≤+{Ï Mø˘ Ádæÿ|tºì ø±≈£î+&Ü |üø£&É“+B ø£<∏ä‘√ e∫à ñ+&Ü*‡+~. eT÷&ÉT cÕsYº |òæ*+dt ø£*|æ ˇø£ dæìe÷ #˚dæq≥Tº+~. Ádæÿ|ü⁄º≥ô|’ πøsY rdüT≈£î+fÒ |üeHé qT+∫ eT+∫ ∫Á‘ê\T e#˚à neø±X¯+ ñ+~.

ôV’≤˝…’{Ÿ‡ : bÕ≥\T, dæìe÷{ÀÁ≥|ò” Á&Üu≤´ø˘‡ : Mø˘ Ádæÿ|tº $X‚¢wüD Áù|eT Çwtÿ ø±<ä˝Ÿ nì ù|s¡T ô|{Ϻq á ∫Á‘·+˝À Áù|eT ˝Ò<äT. s=e÷Hé‡ Á&Üe÷ CÀq\Y˝ÀøÏ e#˚à á ∫Á‘·+˝À ≥∫+>¥ s=e÷+{Ïø˘ eT÷yÓT+{Ÿ ˇø£ÿ{Ï ≈£L&Ü ˝Ò<äT. eT÷&ÉT »+≥\T Áù|eT˝À|ü&˚ yÓ’Hêìï, yê]øÏ m<äTs¡j˚T´ |ü]dæú‘·T\qT, yê] Áù|eT ‘ê\÷≈£î >∑eTHêìï, >∑e÷´ìï #·÷|æ+#˚ Á|üj·T‘·ï+˝À <äs¡Ù≈£î&ÉT Äø£≥Tº≈£îH˚ düìïy˚XÊ˝ÒMT sêdüTø√˝Ò<äT.


dü\Vü‰

62

ˇø£{Ï ¬s+&ÉT Äø£]¸+#˚ bÕÁ‘·\T $TqVü‰ ¬s’{Ï+>¥ |üs¡+>± Áù|eT Çwtÿ ø±<ä˝Ÿ ô|òsTT˝Ÿ nsTT+~. nìï Áù|eT ø£<∏ä\øÏ <ë<ë|ü⁄>± ˇπø eTT–+|ü⁄ì Çe«&É+, |òæy˚T˝Ÿ ø±´¬sø£ºs¡¢<˚ ‘·|ü⁄Œ nqï≥T¢ #·÷|æ+#·&É+ ø£¬sø˘º ø±<äT. Ç|üŒ{Ï Áù|eT˝À¢ #ê˝≤ es¡≈£î Ç˝≤H˚ ñ+≥÷ ñ+&=#·TÃ. ø±˙ Ä&Éyêfi¯ó¢ Ä˝À∫kÕÔs¡T... eT>∑yêfi¯ó¢ nqTuÛÑ$kÕÔs¡T. nH˚ ø£Hé≈£L¢»Hé |üP]Ô>± eHé ôd’&é »dæº|òæπøwüHé nì|ædüTÔ+~. bÕ≥\T e∫Ãq|ü⁄&ÉT ø±≈£î+&Ü $T>∑‘ê düeTj·T+˝À #ê˝≤ dü+<äsꓤ˝À¢ á∫Á‘·+ uÀsY ø={ϺdüTÔ+~. ˝≤dtº Ø˝Ÿ es¡≈£î n˝≤ nHêdüø£Ô+>± kÕ–b˛sTTq ∫Á‘êìøÏ ∫e] Ø˝À¢ eT\T|ü⁄*∫à ÄdüøÏÔø£s¡+>± e÷sêÃ\ì #·÷XÊs¡T. ø±˙ n~ ø=+‘·es¡πø mô|òøϺyé>± nì|æ+∫+~. nìï ø±´¬sø£ºsY‡ ˇπøkÕ] j·T÷≥sYï rdüTø√e&É+ ø£ì«ì‡+>¥>± ˝Ò<äT. eTTK´+>± |òæy˚T˝Ÿ ø±´¬sø£ºsY‡ n+‘·≈£î eTT+<äT Á|üe]Ô+∫q <ëìø°, ˇπøkÕ] |üP]Ô>± $s¡T<ä∆+>± e÷]b˛e&ÜìøÏ ‘·–q ø±¢]{° ˝Ò<äT. ‘·qøÏ ø±yê*‡q eTT–+|ü⁄ ø√dü+ <äs¡Ù≈£î&ÉT ‘·q bÕÁ‘·*ï n|üŒ{Ïø£|ü⁄Œ&ÉT e÷πsÃdæq≥T¢ nì|ædüTÔ+~. Çø£ ø±yÓT&û ø√düeTì ô|{Ϻq ø±´¬sø£ºsY‡, d”Hé‡ ≈£L&Ü n+‘·>± q$«+#·˝Òø£b˛j·÷sTT. m+≥sYf…ÆHéyÓT+{Ÿ |üs¡+>± Mø˘>± ñqï á ∫Á‘·+ f…øÏïø£˝Ÿ>± e÷Á‘·+ u≤>± Äø£≥Tº≈£î+≥T+~. dü+^‘·+, #Ûêj·÷Á>∑D+, á ∫Á‘êìøÏ Á|ü<Ûëq ã˝≤\T>± ì*#êsTT. ø£<∏ë|üs¡+>± C≤Á>∑‘·Ô\T rdüT≈£îì, Vü≤è<ä´yÓTÆq düìïy˚XÊ\T, ø£ì«Hé‡ #˚ùd ø£¢sTTe÷ø˘‡ ñ+&ç ñ+fÒ á ∫Á‘·+ eTs√ kÕúsTTøÏ yÓfi‚¢~. ---0---

&çôd+ãsY 13


Salaha December 2013  

Salaha Monthly Magazine

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you