Issuu on Google+


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

3

$wüj·T dü÷∫ø£ sêVüQ˝Ÿ ø√dü+ sêeDø±wüº+

12˝À X¯+ø£sY e÷CÒ{Ï` 98 66 44 66 99

400 @fi¯¢sTTHê ôV’≤<äsêu≤<˚ sê»<Ûëì

59˝À uÛ≤s¡‹` 98484 47039

d”e÷+Á<ÛäT\T eT∞¢ nHê<∏ä˝ÒHê?

ø√s¡\T #êdüTÔqï Á&Ü>∑Hé

21˝À

26˝À mdt.|ü˙ïsY ôd\«+` 97002 55855

Á|ü|ü+#·+˝À Vü‰kÕ´düŒ<äyÓTÆq #·{≤º\T

41˝À dæ. qs¡dæ+Vü‰sêe⁄` 93467 74294

_.\ø°åà|ü‹ ` 98665 13995

Ä>∑düTº 15 H˚ m+<äT≈£î?

51˝À mHé$ sêC≤ `93463 28561


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

4

‘Ó\T>∑T e÷dü|üÁ‹ø£

Äs¡T edü+‘ê\T |üP]Ô #˚düT≈£îì @&√ edü+‘·+˝À n&ÉT>∑Tô|{Ϻq dü\Vü‰ e÷dü|üÁ‹ø£

www.salaha.co.in

dü\Vü‰ Áu≤+#Y

N|òt m&ç≥sY

X¯+ø£sY e÷CÒ{Ï

ndæôdº+{Ÿ m&ç≥sY C≤õ‘·

98 66 44 66 99

m&ç{À]j·T˝Ÿ uÀs¡T¶ m&ç{À]j·T˝Ÿ n&É«sTT»sY düuŸ m&ç≥sY q÷´dt m&ç≥sY Á|ü‘˚´ø£ Á|ü‹ì~Û

SALAHA BRANCH 7-65/B, 1st cross Subbareddy Nagar, Akkarampally, mangalamroad, Tirupati

|ü_¢πøwüHé ø£q‡˝…º+{Ÿ ¬ø.s¡|òüTTsêeTsêE

98493 50555

dæ.qs¡dæ+Vü‰sêe⁄ _. \ø°åà|ü‹ ¬s&ç¶ Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ¬s&ç¶ mHé$.sêC≤

yêsêÔ Á|ü‹ì<ÛäT\T |ü˙ïsY ôd\«+ ($˝Òø£]) uÛ≤s¡‹ (s¡#·sTT‘·) e÷CÒ{Ï Vü≤]ø£èwüí ($X‚¢wüD) ø√¬s|ü⁄ lVü≤] (Á|ü‘˚´ø£ Á|ü‹ì~Û) dæôV≤#Y.sêeTø£èwüí X¯s¡à (sê»ø°j·T $X‚¢wüD) e÷¬sÿ{Ï+>¥ Äq+<é @C…˙‡dt

98484 28516

˝Ò ne⁄{Ÿ &çC…’ì+>¥ C≤õ‘· ÁøÏj˚TwüHé‡ ÁøÏj˚T{Ïyé ˝…’Hé‡

Edited, Printed, Published and owned by M.Bheem Shankar, Printed at Varnamala Graphics,1-8-213, Chikkadapally, Hyderabad. A.P. Published at 1-1-336/23/B, Chikkadpally, Hyderabad - 500020. Editor: M.Bheem Shankar. E-MAIL: views@salaha.co.in, salaha.monthly@gmail.com, www.salaha.co.in


dü\Vü‰

5

Ä>∑düTº 13


dü\Vü‰

6

Ä>∑düTº 13

ñeTà&ç sê»<Ûëìô|’ dü+<˚Vü‰\T

‘Ó\+>±D sêÁwüº @sêŒ≥T≈£î dü+ã+~Û+∫ z ô|<ä› n&ÉT>∑T eTT+<äT≈£î |ü&É&É+, Çø£ sêÁwüº @sêŒ≥T nqï~ ˝≤+#Û·qy˚Tqì ‘˚*b˛e&É+‘√, $T–*q n+XÊ\T Ç|ü⁄Œ&ç|ü⁄Œ&˚ ‘Ós¡ô|’øÏ edüTÔHêïsTT. ø£*dæ ñ+<ëe÷? $&çb˛<ëe÷? n+≥÷ #·s¡Ã\ MT<ä #·s¡Ã\T #˚düT≈£îqï yê]øÏ, Ç|ü⁄Œ&ÉT yê{Ïì $&ç∫ô|fÒº düeTj·T+ ÄdüqïyÓTÆ+~. sêÁwüº+ ø£*dæ ñ+&Ü\ì d”e÷+Á<Ûä˝À ìs¡düq\T ô|\T¢_øÏHê ø=~› s√E\ ‘·sê«‘· nsTTHê ne˙ï ‘·>∑TZeTTK+ |ü&ÉT‘êj·Tì ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ uÛ≤$k˛Ô+~. sê»ø°j·T+>± ˇø£ ìs¡íj·T+ rdüT≈£îHêïø£, <ëìï yÓqøÏÿ rdüT≈£îH˚ |ü]dæú‹ ñ+&É<äT. á kÕ] #˚dæq ‘Ó\+>±D sêÁwüº Á|üø£≥q Äy˚X¯+‘√H√, ne>±Vü≤Hê sêVæ≤‘·´+‘√H√ rdüT≈£îqï~ ø±<äT. m+‘√ ø£düs¡‘·TÔ #˚dæq ‘·sê«‘· ˝≤uÛÑqcÕº\qT uÒØE y˚düT≈£îì ∫es¡øÏ ‘Ó\+>±D sêÁwüº @sêŒ≥T≈£î ø±+Á¬>dt dæ<ä∆yÓTÆ+~. B+‘√ sêÁwüº @sêŒ≥T n+X¯+ ø£+fÒ ≈£L&Ü ‘·<äq+‘·s¡ |ü]D≤e÷\ô|’ Ç|ü⁄Œ&ÉT #ê˝≤eT+~˝À #ê˝≤ dü+<˚Vü‰\T ñHêïsTT. yê{Ï˝À ø=ìï ôV’≤<äsêu≤<é˝À dü<äTbÕj·÷\T mes¡T ø£*Œ+#ê*?

eTq~ ø±ì ôV’≤<äsêu≤<é≈£î d”e÷+Á<ÛäT\T Ks¡Tà #˚kÕÔsê?

ñeTà&ç sê»<Ûëì ø±e&É+‘√ Çø£ÿ&É e#˚à Ä<ëj·÷ìï ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê\ yê]øÏ düe÷q+>± |ü+#·T‘ês¡T. Ä<ëj·T+ |ü+#·&É+ n+fÒ, dü<äTbÕj·÷\ ø£\Œq≈£î yê{≤\T y˚düTø√yê*‡ ñ+≥T+~. Bìô|’ nuÛÑ´+‘·sê\T e´ø£ÔeTe⁄‘êsTT. XÊX¯«‘· ìsêàD≤\≈£î ‘êeTT Ks¡Tà #˚j·T&É+ e\¢ ‘êeTT qwüºb˛‘êeTqï yê<äq ‘Ós¡ô|’øÏ edüTÔ+~. eT<Û˚´e÷s¡Z+>± dü<äTbÕj·÷\ ø£\Œq≈£î ˇø£ bÕ´πøJ ‘·j·÷s¡T #˚dæ, d”e÷+Á<ÛäT\≈£î e#˚à Ä<ëj·T+˝À <ëìï $TqVü‰sTT+∫ $T–*q yÓTT‘êÔìï Ç#˚à neø±XÊ\T m≈£îÿe.

d”e÷+Á<ÛäT\≈£î.. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·yêdüT\ eT<Ûä´ $uÛÒ<ë\≈£î ø±s¡DeTj˚T´ n+XÊ˝À¢ Ç<=ø£ÿ{Ï. sê»<Ûëì˝À ø=+‘·ø±\+ ¬>dtº\T>± ñ+&É&Éy˚T ‘·|üŒ XÊX¯«‘·+>± kı+‘·+ ø±<äT. n˝≤+≥|ü⁄&ÉT d”e÷+Á<Ûä Á|ü»˝À¢q÷, Hêj·T≈£î˝À¢q÷ ‘·eT ÁbÕ+‘· Á|üjÓ÷»Hê\ MT<ä <äèwæº ô|&É‘ês¡T. n<˚ düeTj·T+˝À ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·yêdüT\T ≈£L&Ü Ç˝≤+{Ï yê<äqH˚ ‘Ós¡ô|’øÏ ‘ÓkÕÔs¡T. Ç|üŒ{Ïπø d”e÷+Á<ÛäT\ô| ’ <√|æ&û nH˚ eTTÁ<ä y˚dæq ‘Ó\+>±D H˚‘·\T, á $wüj·T+˝À d”e÷+Á<Ûä≈£î nqT≈£L\+>± e´eVü≤]+#˚ ø£+fÒ Bìï sê»ø°j·÷+


dü\Vü‰

7

Ä>∑düTº 13

X¯+>± e÷πsà neø±XÊ\T ñHêïsTT. ˇø£y˚fi¯ πø+Á<ä+ $düŒwüºyÓTÆq yÓTT<ä{À¢ n+fÒ, ‘=* ¬s+&˚fi¯¢˝À e\dü\T ‘·≈£îÿe>±H˚ ñ+{≤sTT. $~Û$<ÛëHê\qT Ksês¡T #˚ùdÔ #ê˝≤ düeTdü´\T |ü]cÕÿs¡+ ø±e#·TÃ. ôV’≤<äsêu≤<é ø£+fÒ ≈£L&Ü u…+>∑fi¯Ss¡T yÓ’|ü⁄ <äèwæº kÕ]+#=#·TÃ. Ç|üŒ{Ïπø #·<äTe⁄\ ø√dü+ ‘·$Tfi¯Hê&ÉT, ◊{° ñ<√´>∑T\T u…+>∑fi¯Ss¡T d”e÷+Á<ÛäT\T ø=‘·Ô>± sê»<Ûëì n_Ûeè~∆ yÓ’|ü⁄ eT≈£îÿe #·÷|ü⁄‘·THêïs¡T. ndæús¡‘· ñ+≥T+<äqï uÛÑj·T+‘√, #˚düT≈£î+≥Tqï|ü⁄&ÉT ¬s+&ÉT sê»<ÛëqT\ô|’ Ks¡Tà ô|{≤º˝≤? ø=+‘·ø±\+ ôV’≤<äsêu≤<é sês¡T. πød”ÄsY #Ó|æŒq≥T¢>± m˝≤+{Ï d”e÷+Á<ÛäT\T ñ+&˚~ |ü<˚fi¯¢ dü«\Œ ø±\|ü]$T‹˝Àù| ø±ã{Ϻ, Çã“+~ ˝Òì |üø£å+˝À Hê\T¬>’<äT @fi¯¢≈£î |ü]dæú‹ e÷eT÷\T≈£î e#˚à ôV’≤<äsêu≤<é n_Ûeè~∆ Ks¡TÃ˝À d”e÷+Á<ÛäT\ uÛ≤>∑kÕ«eT´+ ñ+&É<äT. neø±X¯+ ñ+~. Çø£ ôV’≤<äsêu≤<é n_Ûeè~∆ MT<ä yÓqTyÓ+≥H˚ kı+‘· Ç+{Ïì ø£≥Tº≈£î+≥÷ n<Ó› Ç+{À¢ ñ+&É&É+ m˝≤H√ Á|üuÛ≤e+ ø£ì|æ+#·<äT. ø±˙ ]j·T˝Ÿ mùdº{Ÿ uÛ≤Ø ≈£î<äT|ü⁄q≈£î <ë<ë|ü⁄>± n˝≤+{Ï |ü]dæú‘˚ ñ+≥T+~. ø±ø£b˛‘˚, ‘êeTT ø£*Œ+#˚ ˝Àqe⁄‘·T+~. yÓTT<ä{Ï ¬s+&˚fi¯ó¢ rÁe ˇ‹Ôfi¯ó¢ m<äTs√ÿyê*‡ eTÚ[ø£ dü<äTbÕj·÷\≈£î (Ç+{ÏøÏ n<Ó› #Ó*¢+∫q≥T¢>±) Çø£ÿ&É e#˚à ñ+≥T+~. uÛ≤>∑´q>∑]øÏ sêqTqï ¬s+&˚fi¯ó¢ |üØøå±ø±\+. Ä<ëj·T+˝À ø=+‘·uÛ≤>±ìï Ä edü‘·T\ ø£\Œq øÏ+~ $TqVü‰sTT n+‘·sê®rj·T $e÷HêÁX¯j·T+ ø=‘·Ô sê»<Ûëì˝À kÕ<Ûä´e÷? kÕÔs¡T. Ä $wüj·T+˝À πø+Á<ä+ ø°\ø£ bÕÁ‘· b˛wæ+#ê*‡ ñ+≥T+~. á eT<Ûä´q ø=‘·Ô $e÷HêÁX¯j·÷\ @sêŒ≥T ø√dü+ düπs« n<˚ düeTj·T+˝À ø=‘·Ô sê»<Ûëì eTÚ*ø£ dü<äTbÕj·÷\T, n_Ûeè~∆ ø√dü+ πø+Á<ä+ bÕ´πøJ ÇdüTÔ+~. n<Ó+‘·qï~ ≈£L&Ü ‘˚˝≤*‡ ñ+~. »]–+~. ì]à+#˚+<äT≈£î ø£düs¡‘·TÔ yÓTT<ä˝…’+~. nsTT‘˚, ø=‘·Ô sê»<Ûëì <ä>∑Zs¡ j·TT<ä∆ ÁbÕ‹|ü~ø£ msTTsY b˛s¡Tº e÷Á‘·y˚T @sêŒ≥T d”e÷+Á<Ûä ñ<√´>∑T\T ñ+&Ü˝≤? yÓ[¢b˛yê˝≤? #˚j·T>∑\T>∑T‘ês¡T. Ç+≥πs«wüq˝Ÿ msTTsYb˛s¡TºøÏ Á{≤|òæø˘ ø°\ø£+. ˇø£ Äy˚X¯ø±y˚XÊ\≈£î <ë] rùd n+X¯+ ñ<√´>±˝Ò. ÄX¯Ãs¡´ø£s¡ y˚fi¯ ˇ+>√\T sê»<Ûëì nsTT‘˚, yê]øÏ eTÁ<ëdüT #ê˝≤ <ä>∑Zs¡ yÓTÆq $wüj·÷\T Ç|ü⁄Œ&ç|ü⁄Œ&˚ yÓ\T>∑T˝ÀøÏ edüTÔHêïsTT. ‘Ó\+>±D ne⁄‘·T+~. ˇø£y˚fi¯ $XÊK |ü≥ï+ nsTT‘˚, |ü<˚fi¯¢≈£î n≥÷ Ç≥÷>± ñ<ä´eT+ ‘·T~ <äX¯≈£î #˚s¡T≈£îì ‘Ó\+>±D @sêŒ≥T≈£î dü+ã+~Û+∫ Ç+≥πsïwüq˝Ÿ msTTsYb˛s¡Tº edüTÔ+~. n<˚ $»j·Tyê&É sê»<Ûëì ø°\ø£ Á|üø£≥q yÓ\Te&ܶø£, ‘Ó\+>±D yê<äT\T #ÓãT‘·Tqï ø=ìï nsTT‘˚ e÷Á‘·+ X¯+cÕu≤<é MT<˚ Ä<Ûës¡|ü&Ü*‡ edüTÔ+~. ```0``` n+XÊ˝À¢ Ç<=ø£{Ï. 610Jy√qT neT\T #˚j·Tø£b˛e&É+ e\¢ ‘Ó\+>±DyêdüT\T rÁe+>± qwüºb˛j·÷s¡qï yê<äq #ê˝≤eT+~øÏ düT|ü]∫‘·y˚T. ø±˙, Ç~ neT\T ø±≈£î+&Ü ñ+&˚+<äT≈£î d”e÷+Á<Ûä≈£î #Ó+~q Hêj·T≈£î\T ˝≤;sTT+>¥ #˚XÊs¡qï Äs√|üD\T ñHêïsTT. nsTT‘˚ á ˝≤;sTT+>¥˝À ‘Ó\+>±D yê<äT\T, sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\T ñ+&É&É+ ÄX¯Ãs¡´ø£s¡yÓTÆq $wüj·T+. n<Ó˝≤>∑+fÒ 610 Jy√qT neT\T #˚ùdÔ, ‘Ó\+>±D˝À n_Ûeè~∆ #Ó+~q ø£Ø+q>∑sY, es¡+>∑˝Ÿ yêdüT\T ô|<ä› m‘·TÔq Çã“+~ |ü&É‘ês¡T. ‘Ó\+>±D˝À n_Ûeè~∆ ¬s+&ÉT eT÷&ÉT õ˝≤¢\πø |ü]$T‘·yÓTÆ+~. Bì e\¢ n_Ûeè~∆ #Ó+~q Ä õ˝≤¢\ yêfi¯ó¢ ‘·eTqT ∫qï#·÷|ü⁄ #·÷kÕÔs¡qï~ ‘Ó\+>±D yêdüT˝À¢ n+‘·s¡Z‘·+˝À ñqï Äs√|üDÒ. ñ<ä´eT bÕغ nsTTq {°ÄsYmdt Ç˝≤+{Ï yêdüÔyê\qT eTs¡T>∑Tq |ü]∫ ‘êqT nqT≈£îqï \øå±´ìøÏ #˚]+~. nsTT‘˚ d”e÷+Á<ÛäHêj·T≈£î\T Ç˝≤+{Ï n+XÊ\ MT<ä <äèwæº ô|≥º≈£î+&Ü ô|<ä› ‘·|æŒ<ä+ #˚XÊs¡T. ã~©\ô|’ yÓfi≤¢*‡ eùdÔ, ‘Ó\+>±D˝Àì yês¡T≈£L&Ü n+<äT˝ÀøÏ ekÕÔs¡T ø±ã{Ϻ sêJ e÷s¡Z+˝À e´eVü‰s¡+ q&ç#˚ neø±X¯+ ñ+~.

ôV’≤<äsêu≤<é≈£î Ä+Á<Ûë qT+∫ e\dü\T ‘·–Z‘˚ Ä Á|üuÛ≤e+ n_Ûeè~∆ MT<ä |ü&ÉT‘·T+<ë? e\dü\T ‘·π>Z $wüj·T+˝À ¬s+&ÉT n+XÊ\T ñ+{≤sTT.


dü\Vü‰

8

Ä>∑düTº 13

ø±+Á¬>dt˝À ª$uÛÑ»qµ »qT´e⁄\T $uÛÑ÷‹ |üf…º\T ô|≥Tº≈£î+fÒ, $wüßíeT÷]Ôy˚ qqT≈£îHêïH˚,

Ä+»H˚j·TT&ç e{ÀjYT, yÓ+ø£fÒX¯«s¡÷¢, nì yÓqø£{Ïø=ø£ ô|<ä›eTìwæ ô|<ä$ $]#ê&É≥! Ä qeTàø±ìøÏ, Jesê• \ø£åD≤*ï, eTqT>∑&ÉqT ìs¡ísTT+#˚$ »qT´ø£D≤\ì (&çmHém, ÄsYmHém) ãVüQXÊ Ä ô|<ä›eTìwæøÏ ‘Ó*j·Tø£b˛e&Éy˚T ø±s¡DyÓTÆ ñ+&Ü*! »qT´ø£D+ qT+#˚ $uÛÑ»q ø√]ø£ ≈£L&Ü »ìdüTÔ+~. ñ|üK+&É+ $uÛÑ»q (<˚X¯ $uÛÑ»q) düeTj·÷ìπø uÛ≤s¡‘· C≤rj·T ø±+Á¬>dt nÁ>∑Hêj·Tø£‘·«+˝Àì ø=+<äs¡T eTTKT´\≈£î Á_{Ïwt kÕÁe÷»´ e\dü Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ yÓqï‘√ô|{Ϻq $<ä´ nsTTq $uÛÑõ+∫ bÕ*+#˚ »qT´ ø£D≤\T (JHé‡) yês¡dü‘·«+>±H˚ dü+Áø£$T+#êsTT! <˚X¯ Á|ü»\÷, Á|üC≤u≤VüQfi¯´+ Á|üjÓ÷»Hê\‘√ m+‘·e÷Á‘·+ ì$T‘·Ô+˝Ò≈£î+&Ü rdüT≈£îH˚ ìs¡íj·÷\≈£î e\dü bÕ\≈£î\T #·]Á‘·˝À m+‘·>± Á|üdæ~∆ #Ó+<ës√ n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ sêuÀj˚T <˚oj·T bÕ\≈£î\T (ôd≈£î´\sY eTTdüT>∑T y˚düT≈£îqï ø±+Á¬>dt nsTTHê, Væ≤+<ä÷‘·« eTTdüT>∑T˝À _C…|æ nsTTHê) ≈£L&Ü n<˚u≤≥˝À q&Ée&ÜìøÏ n\yê≥T |ü&ܶs¡T.

n~Ûø±s¡ |ü<äe⁄\≈£î m>∑u≤>∑{≤ìøÏ |ü&çq ‘ê|üÁ‘·j·T+˝À uÛ≤>∑+>± Ç+‘·≈£îeTT+<äT ø±+Á¬>dt Hêj·Tø£‘·«+, Á_{Ïwt bÕ\≈£î\ ‘·s¡|òü⁄q n|üŒ{ÏøÏ e´eVü≤]düTÔqï Ç+&çj·÷ ÄK] yÓ’ÁkÕsTT nsTTq ˝≤sY¶ eTÚ+{Ÿu≤≥Hé <˚XÊìï ndæús¡|üs¡#˚+<äT≈£î |üìïq <˚X¯ $uÛÑ»q |ü<∏äø £+ e\˝À dü«#·Ã¤+<ä+>±H˚ ∫≈£îÿã&çb˛j·÷s¡T. Ä e\qT+∫ ãj·T≥|ü&É˝Òì »eVü≤sY˝≤˝Ÿ HÓÁVüA e\¢uÛ≤jYT |üfÒ˝Ÿ ˝≤+{Ï ãVüQø=~›eT+~ nÁ>∑Hêj·T≈£î\T <˚X¯ $uÛÑ»qqT e´‹πsøÏdüTÔqï C≤‹|æ‘· >±+BÛJì, kÕ«‘·+Á‘·´ Á|üø£≥q≈£î düTe÷s¡T ¬s+&ÉT HÓ\\ eTT+<äT(1947pHé14) »]–q nœ\ uÛ≤s¡‘· ø±+Á¬>dt ø£$T{° düe÷y˚XÊ\ dü+<äs¡“¤+>± Á|üXÊ+‘·+>± |üø£ÿ≈£î HÓfÒºXÊs¡T. |ü{Ϻ+#·Tø√ ≈£î+&Ü e~˝≤s¡T. ø±+Á¬>dt Hêj·Tø£‘·«+ ‘êqT>± <˚XÊìøÏ #˚j·T uÀj˚T Á<√Vü‰ìøÏ >±+BÛJì n&ɶ+øÏ>± ø=~›eT+~ nÁ>∑Hêj·T≈£î\T uÛ≤$+#ês¡T. ø±s¡D+? <˚X¯ $uÛÑ»q |ü<∏äø±ìï >±+BÛJ e´‹πsøÏdüTÔqï düeTj·T+˝À n+fÒ 1947 pHé 3 Hê{Ïπø eTÚ+{Ÿu≤≥Hé |üìïq $uÛÑ»q ≈£îÁ≥ |ü<∏äø±ìøÏ HÓÁVüA |üfÒ˝Ÿ Á|üuÛÑè‘·T\T nqT≈£L\+>± ‘·\˝≤&ç+#ês¡T. dü+|üPs¡í kÕ«‘·+Á‘·´+ø√dü+ b˛sê{≤ìï ø=qkÕ–+


dü\Vü‰ #·e\dæq ‘·s¡TD+˝À kÕÁe÷»´ Á|ü‹ì~Û eTÚ+{Ÿ u≤≥Hé‘√ ø±+Á¬>dt Hêj·Tø£‘·«+ uÒs¡kÕsê\≈£î ~>∑&É+ <˚X¯ Á|üjÓ÷»Hê\≈£î Vü‰ìø£s¡eTì uÛ≤$+∫qyês¡T >±+BÛJ! <ä«+<ä« |ü]bÕ\q n~Ûìy˚X¯ Á|ü‹|ü‹Ô (&=$Tìj·THé ùdº≥dt) ù|]≥ e\dü Á|üuÛÑT‘·«+ Á|ü‹bÕ~+∫q ∫{≤ÿ \T @s¡÷|ü+˝À, @ ù|s¡T‘√ ñHêï n$ <˚X¯ dü+|üPs¡í kÕ«‘·+Á‘ê´ìøÏ Á|ü‘ê´e÷ïj·÷\T m+‘· e÷Á‘·+ ø±C≤\eì >±+BÛJ uÛ≤$+#ês¡T. nsTTHê düπs Äj·Tq e÷≥qT uÒU≤‘·sY #˚dü÷Ô HÓÁVüA Á|üuÛÑè‘·T\T eTÚ+{Ÿu≤≥Hé <˚X¯ $uÛÑ»q ≈£îÁ≥ |ü<∏äø±ìøÏ m+<äTø£+‘· Vü≤&Ü&ÉT&ç>± n+^ø£]+#ê*‡ e∫Ã+~? s¡Vü≤dü´+>± Hêj·Tø£‘·«+ n˝≤ n+^ø£]+∫q ‘·s¡Tyê‘·H˚ 1947 Ä>∑wüߺ 15q kÕ«‘·+Á‘·´ Á|üø£≥q dü+<äs¡“¤+>± &Ûç©¢˝À »]–q kÕ«‘·+Á‘·´ ~H√‘·‡e y˚&ÉTø£\qT >±+BÛJ ãVæ≤wüÿ]+#ê*‡ e∫Ã+<äì #ê˝≤ eT+~øÏ ‘Ó*j·T<äT! ÄHê{Ï y˚&ÉTø£\˝À bÕ˝§Zq≈£î+&ÜH˚ Äj·Tq, <˚X¯ $uÛÑ»q Á|üø£≥q |òü*‘·+>± ø£\ø£‘êÔ˝À ¬s+&ÉT esêZ\ eT<Ûä´ ô|<ä› m‘·TÔq #Ó\πs–q Væ≤+kÕø±+&É dü+<äs¡“¤+>± ø£å‘·>±Á‘·T\qT ø£\>∑T+&ÉT |ü&çb˛sTTq bÂs¡T\qT >∑T+&Ó ãs¡Te⁄‘√ kÕqTqj·T |ü\ø£]+|ü⁄\‘√, $XÊ«dü+ ø£*–+#·&ÜìøÏ $X¯«Á|üj·T‘·ï+ #˚j·T&Üìπø ø£\ø£‘êÔ yÓfi≤fls¡T.nsTT‘˚ n|üŒ{ÏøÏ eTÚ+{Ÿu≤≥Hé ≈£îÁ≥≈£î |òü*‘·+>± @s¡Œ&˚ ‘ê‘êÿ*ø£ Á|üuÛÑT‘·«+ @sêŒ≥T˝À uÛ≤>∑+>± yÓ’ÁkÕsTT‘√ HÓÁVüA Á|üuÛÑè‘·T\T ˝ÀbÕj·Tø±Ø>± sêJ|ü&çb˛j·÷s¡T! Ä $wüj·÷ìï yÓ+≥H˚ ãj·T≥≈£î bıø£ÿìe«˝Ò<äì #·]Á‘·ø±s¡T\T qyÓ÷<äT #˚XÊs¡T! n~Ûø±s¡ |ü<äe⁄*ï Ä<äsêu≤<äsê>± n~Ûwæº+#˚ ‘·|üq˝À $uÛÑ»q e\¢ sê>∑\ $wüeT |ü]D≤e÷\qT HÓÁVüA Á|üuÛÑè‘·T\T U≤‘·s¡T #˚j·T˝Ò<äT. ø±+Á¬>dt Hêj·Tø£‘·«+˝À >∑÷&ÉTø£≥Tº≈£îqï |ü<äM˝≤\düqT eTÚ+{Ÿu≤≥Hé eTT+<äT>±H˚ |üdæø£≥º>∑*>±&ÉT, Hêj·Tø£‘·«+ ø£fi¯fl≈£î n~Ûìy˚X¯ Á|ü‹|ü‹ÔH˚ kÕ«‘·+Á‘·´+ eTuÛÑ´ô|{Ϻ >∑+‘·\T ‘=&ç>±&ÉT. ìC≤ìøÏ Ç≥Te+{Ï ∫{≤ÿqT Ç<˚ ø±+Á¬>dt n+‘·≈£î eTT+<äT >∑+|ü>∑T‘·Ô>± ‹s¡düÿ]+∫+~! ø±ì n≥Te+{Ï Hêj·Tø£‘·«+, eTÚ+{Ÿu≤≥Hé n~Ûø±s¡ e÷]Œ&ç ù|]≥ Á|ü‹bÕ~+∫q <˚X¯ $uÛÑ»q ‘êsTT\+‘√ dü+‘·è|æÔ|ü&çb˛sTT Ä>∑y˚T|òü÷\ MT<ä ÄyÓ÷~+|ü #˚dæ+~! á $uÛÑ»q ‘·+‘·TqT H˚{Ï _C…|æ |üPs¡«|ü⁄ eTTdüT¬>’q Væ≤+<ä÷ eTVü‰düuÛÑ, »qdü+|òtT ˝≤+{Ï dü+düú\T >√&ÉMT~ |æ*¢yê≥+>± Äq+~dü÷Ô e#êÃj˚T>±ì <˚X¯ $uÛÑ»qqT e´‹πsøÏ+#·˝Ò<äT. uÛ≤s¡rj·T düe÷»+˝Àì ¬s+&ÉT Á|ü<Ûëq kÕe÷õø£ esêZ\ eT<Ûä´ eT‘·|üs¡yÓTÆq $uÛÑ»q≈£î ø±+Á¬>dt m˝≤\+{Ï ;C≤\T Hê≥T‘·÷ e∫Ã+B $uÛÑ»q |ü⁄≥Tº|üPsê«\qT Hê{Ï Á_{Ïwt Á|üuÛÑT‘·« n~Ûø±s¡ |üÁ‘ê\˝À ñqï ]ø±s¡T¶\q÷ |ü]XÀ~Û+∫q |æeTà≥, n~Ûø±s¡ e÷]Œ&çøÏ eTT+<äT ÄK] 200 s√E\˝À >∑T≥TºeT≥Tº>± »]–q uÛ≤>√‘êìï dü$es¡+>± $X‚¢wæ+∫ #·÷|æq düTÁ|üdæ<ä∆

9

Ä>∑düTº 13

bÕÁ‹πøj·TT\T nõ‘Y uÛÑ{≤º#êØ®, uÛ≤s¡‘· bÕÁ‹πøj·TT\˝À ≈£îs¡Teè<äT∆&ÉT, Ç+&çj·THé mø˘‡Áô|dt |üPs¡« dü+bÕ<ä≈£î&ÉT, Áô|dt ÇHédæº≥÷´{Ÿ Ä|òt Ç+&çj·÷ dü+düú Á|ü<Ûëq dü+#ê\≈£î&Ó’q uÛÑ{≤º#êØ® s¡∫+∫q øö+{Ÿ&ÍHé ≥T bÕ]ºwüHé: ~ ô|ò’q˝Ÿ&˚dt (<˚X¯ $uÛÑ»q≈£î eTTVüAs¡Ô+: ÄK] |òüT&çj·T\T) nqïÁ>∑+<∏ä+˝À ø±+Á¬>dt JH釽À e\dü bÕ\HêeX‚wü+>± Á|üy˚•+∫q $uÛÑ»q •X¯óe⁄ >∑T]+∫ <˚X¯ Á|ü»\T ns¡ú+ #˚düTø√&ÜìøÏ M˝…’q $X‚cÕ\T nH˚ø£+ ñHêïsTT. <˚X¯ $uÛÑ»qqT n~Ûø±]ø£+>± Á|ü‹bÕ~dü÷Ô C≤rj·T ø±+Á¬>dt e]ÿ+>¥ ø£$T{° ÄyÓ÷~+∫q rsêàHêìï (1947 pHé 14) >±+BÛJ }Væ≤+#·˝Òø£b˛j·÷s¡˙, ‘·q˝Àì Äy˚<äqqT n<˚ rsêàHêìï e´‹πsøÏ+∫q bÕغ˝Àì ø=\~eT+~ ø±+Á¬>dt k˛wü*düTº\‘√ |ü+#·T≈£î+≥÷, á $wüeT |òüT&çj·T˝À¢ MT¬s’Hê ø±+Á¬>dt bÕغì, n~ @sêŒ≥T #˚j·TuÀ‘·Tqï Á|üuÛÑT‘ê«˙ï MT kÕ«BÛq+˝ÀøÏ ‘Ó#·TÃø√>∑\ ã\+ MT≈£î ñqï≥ºsTT‘˚ H˚q÷ MT‘√ #˚‘·T\T ø£\T|ü⁄‘êq˙ m+‘√ Äy˚<äq‘√ >±+BÛ #ÓbÕŒs¡ì uÛÑ{≤º#ê]® kÕ~Ûø±]ø£+>± n+<äT˝À yÓ\¢&ç+#ês¡T! n+‘˚>±<äT, >±+BÛJ Ä düeTj·T+˝À ø£fi¯¢˙fi¯ó¢ ô|≥Tº≈£î+≥÷H˚ Hê≈£î nì|æ+∫ ñ+fÒ, Hê≈£î H˚qT>±H˚ bÕغ˝À ‹s¡T>∑Tu≤≥T |ü‘êø±ìï m>∑Ts¡y˚dæ ñ+&˚yê&çqì, ø±ì n+‘· ã\+ Hê≈£î ˝Ò<ä˙ >±+BÛ yÓTT‘·TÔ≈£îHêïs¡ì Äj·Tq sêXÊ&ÉT! nsTT‘˚,


dü\Vü‰

10

eTÚ+{Ÿ u≤≥Hé <˚X¯ $uÛÑ»q ≈£îÁ≥ |ü<∏äø±ìøÏ Hêj·Tø£‘·«+ ‘·˝§–Zq |òü*‘·+>± <˚X¯ $uÛÑ»q @sêŒ≥¢˙ï #·ø£#·ø± dæ<ä∆eTe⁄‘·Tqï düeTj·T+˝À, n|üŒ{Ïπø ‘ê‘êÿ*ø£ Á|üuÛÑT‘·«+˝ÀøÏ (Ç+≥ØyéT >∑es¡ïyÓT+{Ÿ) HÓÁVüA Á|üuÛÑè‘·T\T Á|üy˚•+∫, |ü<äe⁄\qT n\+ø£]+#˚dæq düeTj·T+˝À ø±+Á¬>dt Hêj·T≈£î*ï eT]+‘·>± ã\V”≤q|üs¡#·&ÜìøÏ n~ dü¬s’q düeTj·T+ ø±<äì uÛ≤$+∫q >±+BÛ e]ÿ+>¥ ø£$T{° rsêàHêìï ñ>∑Zã≥Tº≈£îì düeTà‹+#ê*‡ e∫Ã+<äì uÛÑ{≤º#Ûê]® ù|s=ÿHêï&ÉT. n~Ûø±s¡ |ü<äe⁄\qT ô|+<ä˝≤&˚ #˚õøÏÿ+#·Tø√&ÜìøÏ HÓÁVüA, Äj·Tq düVü≤#·s¡T\÷ Á_{Ïwt bÕ\≈£î\ wüs¡‘·T\≈£î ˇù|ŒdüT≈£îHêïs¡ì sêXÊ&ÉT! n+‘·ø£Hêï dæ>∑TZ#˚f…Æq e´eVü‰s¡+ ø±+Á¬>dt Hêj·T≈£î\‘√ »]|æq #·s¡Ã˝À¢ Á_{Ïwt yÓ’ÁkÕj˚T ø°\ø£yÓTÆq ìs¡íj·÷\T ‘êH˚ #˚dü÷Ô #·s¡Ã˝À¢ ô|‘·Ôq+ #Ó˝≤sTTdü÷Ô e#êÃ&Éì ]ø±s¡T¶\T Ä<Ûës¡+>∑‘ê uÛÑ{≤º#ÛêØ® |üPdü>∑T∫Ãq≥Tº ìs¡÷|æ+#ê&ÉT. n˝≤π>, 1947 Ä>∑wüߺ 15q <˚XÊìï (ñ|üK+&Üìï @ø°ø£è‘· e´edüú>± ñqï uÛ≤s¡‘·<˚XÊìï) $uÛÑõdü÷Ô #˚dæq kÕ«‘·+Á‘·´ Á|üø£≥qqT $&ÉT<ä\ #˚ùd eTT+<äT ≈£L&Ü, ø±+Á¬>dt Hêj·T≈£î\‘√ eTÚ+{Ÿ u≤≥Hé ndü‡\T #·]Ã+#·ø£b˛e≥+ eTs√ $X‚wü+! m+<äTø£+fÒ n+‘· y˚>∑+>± n~Ûø±sêìï ø±+Á¬>dt Hêj·Tø£‘ê«ìøÏ ã~©#˚j·T&É+ <ë«sê Ç+&√ Á_{Ïwt dü+ã+<Ûë\qT (ø±eTHéyÓ˝ŸÔ >∑T~ã+&É <ë«sê) #Ó≈£îÿ#Ó<äs¡≈£î+&Ü ø±bÕ&ÉTø√e&É+, ‘·<ë«sê ‘·eT

Ä>∑düTº 13 |ü≥TºqT+∫ ø±+Á¬>dü÷, ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘·«eT÷ C≤]b˛≈£î+&Ü #·÷&ɶeT÷ yÓ’ÁkÕsTT eP´Vü≤+! ãVüQXÊ n+<äTø£H˚ düTÁ|üdæ<ä∆ Ä<ÛäT ìø£ uÛ≤<ä‘· #·]Á‘ê#ês¡T´\÷, |üPs¡«|ü⁄ ªÁb˛µyÓ’dt #êHé‡\sY nsTTq Ábıô|òdüsY eTTwæs¡T˝Ÿ Vü‰düHé <˚X¯ $uÛÑ»q ˇø£ eTVü‰ $cÕ<äø£s¡ |ü]D≤eT+. <˚XÊìï $uÛÑõ+#·&É+ e\¢ sê>∑\ nqsêú\q÷, |ü]D≤e÷\q÷ Á>∑Væ≤+#·&É+˝À $|òü\yÓTÆq sê»ø°j·Ty˚‘·Ô\T (Væ≤+<ä÷, eTTdæ¢+ Hêj·T≈£î\T) ‘Ó∫Ãô|{Ϻq e÷qe ø£*Œ‘·yÓTÆq |òüTÀs¡ø£* nì ñ+{≤s¡T! ø£qTø£H˚ ø±+Á¬>dt˝Àì ø±+Á¬>dt k˛wü*düTº\qT ñ<˚›•+∫ <˚X¯ $uÛÑ»qqT >∑T]+∫ e÷{≤¢&ÉT‘·÷ >±+BÛJ m+‘√ øå√uÛÑ‘√ $uÛÑ»q >∑T]+∫ Ä˝À∫düTÔqï dü+<äs¡“¤+˝À, n~ Á|ükÕÔeq≈£î e∫Ãq|ü&É˝≤¢ á eTTdæ*yê&ÉT m+‘·{Ï øå√uÛÑ≈£L, eTH√y˚<äq≈£L >∑T¬s’ ñ+{≤&√ uÛ≤$‘·sê\ yês¡T ‘Ó\TdüTø=qT>±ø£! uÛ≤s¡‘· ñ|üK+&É+ N*b˛e&É+˝À H˚qT uÛ≤>∑yÓTÆq+<äT≈£î sêqTqï ‘·sê\yês¡T qqTï X¯|æ+#·≈£î+&Ü ñ+<äTs¡T>±ø£ nì >∑T+&Ó ãs¡Te⁄‘√ yêb˛e\dæ e∫Ã+<äì eTs¡∫b˛sê<äT! Ç˝≤ ÄHê{ÏqT+∫ ás√E <ëø±, <˚X¯ $uÛÑ»q≈£î |ü⁄Hê<äT\T |ü&çqHê{Ï qT+N á ø£åD+<ëø± ø±+Á¬>dt Hêj·Tø£‘·«|ü⁄ s¡ø£Ôø£D≤˝À¢ dü+#·]düTÔqï$ e\dübÕ\≈£î\ qT+∫ dü+Áø£$T+∫q $uÛÑ»q »qT´e⁄ ˝Òq+fÒ mes¡÷ H=#·TÃø√qø£ÿs¡˝Ò<äT! ∫e]øÏ á $uÛÑ»q »qT´e⁄, ìs¡+‘·s¡ ø£D $uÛÑ»q≈£î <ë]rj·T&Éy˚T >±ø£,


dü\Vü‰

11

kı+‘· ø±+Á¬>dt bÕغ˝ÀH˚ $uÛÑ»q sê»ø°j·÷\qT Á|üy˚X¯ô|{Ϻ+~! á »ãT“ eTs√ $<˚o ø£DyÓTÆq Væ≤≥¢sY eTTk˛‡*˙\ dü+j·TTø£Ô »qT´e⁄ uÛ≤s¡rj·T »q‘êbÕغ˝À ≈£L&Ü Væ≤+<ä÷‘·« s¡÷|ü+˝À #√≥T#˚dü÷ñø=ì nB <˚X¯ düeTÁ>∑‘·≈£L, ôd≈£î´\sY e´edüú≈£L Vü‰ìø£s¡+>± e÷]+~. á ñuÛÑj·T bÕغ (ø±+Á¬>dt, _C…|æ\T) ˝À bÕ‘·T≈£îb˛sTTq $uÛÑ»q »qT´e⁄\≈£î Á|üC≤u≤VüQfi¯´+‘√q÷, yê] eTÚ* Á|üjÓ÷»Hê\‘√q÷ |üs¡düŒs¡ dü+ã+<Ûä+ ø£*– J$‘ê\qT Á|üuÛ≤$‘·+ #˚ùd yê]Á|ü<Ûëq düeTdü´\ô|’q »qyêø£´ ùdø£s¡D (]|òü¬s+&É+) <ë«sê düeTdü´\ |ü]cÕÿsêìøÏ sê>∑\ Á|üC≤kÕ«$Tø£ dü+Á|ü<ëj·T+‘√ m˝≤+{Ï bı‘·÷Ô ˝Ò<äT. πøe\+ e´øÏÔ>∑‘· kÕúsTT˝Àq÷, bÕغ\ n~ÛcÕºHê\ >∑T&ÉT>∑T&ÉT >∑T+#·|ü⁄ |üfÒº sê>±\‘√q÷ dü]ô|≥Tº≈£îì bÕøÏåø£ ìs¡íj·÷\qT Á|ü»\ HÓ‹Ô ô|’øÏ s¡T<˚› Á|üC≤kÕ«eT´ $s¡T<ä∆ dü+düÿè‹øÏ n\yê≥T|ü&çb˛ j·÷sTT! á¬s+&ÉT s¡ø±\ bÕ\ø£ |üøå±\÷ ‘·eT bÕغ˝À¢ ‘·˝…‘˚Ô Hêj·Tø£ düeTdü´\≈£L, ˝Ò<ë sê»ø°j·T dü+øå√uÛ≤\≈£L |ü]cÕÿsêìï, n~Ûø±s¡ ˝≤\dü˝À uÛ≤>∑+>± b˛{≤b˛{°\‘√ ñs¡TeTT]$T eT+>∑fi¯+ MT<ä |ü&çq≥Tº düT\TyÓ’q ∫{≤ÿ>± <˚X¯ $uÛÑ»q dü÷Á‘·+ Ä<Ûës¡+>± sêÁcÕº\qT N*à ‘·eT ‘·eT Á|üuÛ≤$‘· ÁbÕ+‘ê\øÏ+<ä eT\T#·Tø√&ÜìøÏ yÓs¡e&É+˝Ò<äT. Ç+<äT≈£î ñ<ëVü≤s¡D\T ø±+Á¬>dt bÕ\ø£ |üø£å+ yÓs¡e&É+˝Ò<äT. Ç+<äT≈£î ñ<ëVü≤s¡D\T ø±+Á¬>dt bÕ\ø£ |üø£å+ |ü+C≤uŸqT N*à |ü+C≤uŸ, Vü≤sê´Hê\T>±q÷, ø±+Á¬>dt $»j·÷eø±XÊ\ ø√dü+ ∫qïbÕ{Ï ◊ø£´ \&ÉUŸ ÁbÕ+‘êìï eT÷&ÉT Hê\T>∑T õ˝≤¢\T>±q÷ $uÛÑõ+#·&É+. m+<äT≈£î? z≥T d”≥T Á|üjÓ÷»Hê\ø√dü+. ø±ì rsê n≥T |ü+C≤uŸ˝À ø±+Á¬>dt ìs¡+‘·s¡ dü+øå√uÛÑ+˝À á<äT˝≤&ÉT‘√+~. nedüs¡+ ˝Òø£b˛sTTHê kÕ«s¡ú ∫+‘·q‘√ \&ÉUŸqT $uÛÑõùdÔ mìïø£˝À¢ ¬>\TkÕÔeTqT≈£îqï ø±+Á¬>dt |òüTÀs¡ |üsê»j·T+ bÕ\sTT+~. n˝≤π> _C…|æ bÕ\ø£|üø£å+>± ñqï|ü&ÉT ‘·q sê»ø°j·T Á|üjÓ÷»Hê\ø√dü+ eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ, ;Vü‰sY, ñ‘·Ôs¡Á|ü<˚XŸ\qT N*à #·rÔdt|òüT&é, C≤s¡â +&é, ñ‘·Ôsê+#·˝Ÿ\qT @s¡Œs¡#·>±, n$ ì‘·´+ eTTK´eT+Á‘·T\ <ä>∑Zs¡ qT+∫ øÏ+~kÕúsTT ø±´&ÉsY es¡≈£L n$˙‹ #·]Á‘· yÓHêï&ÉT‘·÷ ñ+&É&É+‘√bÕ≥T, @ Ä~yêdüT\ J$‘ê\qT yÓTs¡T>∑T|üs¡#·&É+ø√dü+ á ∫qï sêÁcÕº\qT @sêŒ≥T #˚XÊeTì _C…|æ ø√‘·\T ø√dæ+<√ Ä Ä~yêdüT\ J$‘ê\qT |üø£ÿ≈£îHÓ{Ϻ, Ä~yêdüT\≈£î n+&É<ä+&É\T>± ñHêïs¡qï $Twüô|’q e÷y√sTTdüTº\ MT<ä ø±\T<äTe⁄«‘·÷ Á|üC≤ JeHêìï ø£\Twæ‘·+ #˚dæ ≈£Ls¡TÃ+~! <˚X¯+˝À @ bÕغ n~Ûø±s¡+˝À ñHêï n~ ô|≥Tºã&ç<ëØ sê»ø°j·÷]úø£ #·Á≥+˝À >±qT¬><äT›˝≤>±H˚ ‹s¡>∑e\dæq nedüs¡+ ñqï+<äTq Ä e´edüú ø=qkÕ–q+‘·ø±\+ <˚X¯ düeTdü´\≈£î, sê»ø°j·T dü+øå√uÛ≤\≈£L |ü]cÕÿsê\qT á $uÛÑ»q »qT´e⁄ Ä<Ûës¡+>±H˚ bÕ\ø£ X¯≈£îÔ\T yÓ‘·Tø√ÿpkÕÔsTT! á

Ä>∑düTº 13

‘·‘·+>±\≈£î X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡ mø£ÿ&√˝Ò<äT Á|üC≤u≤VüQfi¯´+ #˚‘·T˝À¢ ñ+~. ÇqTeT&ç+∫q yê] #Ó’‘·q´+˝À ñ+≥T+~. Ä&É˝Òø£ eT<Ó›\ y√{Ï<äqï≥Tº>±, n_Ûeè~∆ eT+Á‘·eT÷, $uÛÑ»q ‘·+Á‘·eT÷ ≈£îVü≤Hê sê»ø°j·T dü+düÿè‹øÏ yÓTT*∫q ¬s+&ÉT |ü⁄#·TÃø=eTà\T! C≤‹eT÷\TZ*ï |”\TÃ≈£î‹+≥Tqï ñeTà&ç X¯Á‘·Te⁄qT >∑T]Ô+#·˝Òì uÛ≤e<ë]Á<ä´|ü⁄ |æ+<Ó\T! á uÛ≤e <ë]Á<ë´ìøÏ ‘êC≤>± ‘√&ÉT ˙&Ée⁄‘·Tqï yêfi¯ófl yêeT|üø£åeTì #Ó|ü≈£îH˚ ø£eT÷´ìdüTº\T. <˚X¯ $uÛÑ»qqT e´‹πsøÏ+∫q ˇø£Hê{Ï $T*f…+{Ÿ ø£eT÷´ìdüTº\T uÛ≤cÕ Á|üj·TTø£Ô sêÁcÕº\qT $∫äqï+ #˚j·T&ÜìøÏ yÓqTø±&ɶ+ ˝Ò<äT!

` @_πø Á|ükÕ<é d”ìj·TsY bÕÁ‹πøj·TT&ÉT ‘Ó\T>∑T uÛ≤cÕ dü+|òüT+ e÷J n<Ûä´≈£åî&ÉT


dü\Vü‰

12

Ä>∑düTº 13

sêVüQ˝Ÿ ø√dü+ sêeD ø±wüº+ X¯+ø£sY e÷CÒ{Ï

q+<äeT÷]

"

Vü≤]ø£èwüí #Ó|æŒq≥T¢>± ‘ê‘· ô|[¢ #˚ùdÔ, eTqesê\T $&Ü≈£î\T eT+ps¡T #˚dæ+~. B+‘√ |æ\¢\T ‘·*¢ ø√dü+ ø=≥Tºø√e&É+ yÓTT<ä\Tô|{≤ºs¡T. nsTT‘˚ á ø={≤¢≥ eT<Ûä´˝À qT+∫ ‘·q ≈£îe÷s¡T&çøÏ |ü{≤º_Ûùwø£+ #˚j·÷\ì Ä eTqesê\T ñ$«fi¯S¢s¡T ‘√+~. ÄHê{Ï Á|ü<ÛëqeT+Á‹

»eVü≤sY˝≤˝Ÿ HÓÁVüA $XÊ˝≤+Á<Ûä ø√dü+ Ä+Á<Ûä, ôV’≤<äsêu≤<é sêÁcÕº\qT ø£*|æ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ @sêŒ≥T #˚dæ ‘Ó\T>∑TC≤‹ì ˇπø >=&ÉT>∑T øÏ+<ä≈£î ‘Ó#êÃs¡T. 56 @fi¯¢ ‘·s¡Tyê‘· yê]ì k˛ìj·÷>±+BÛ $&ÉBXÊs¡T. B+‘√ sê»<Ûëì ø√dü+ ˇø£ ÁbÕ+‘·|ü⁄ Á|ü»\T ø={≤¢&ÉT‘·THêïs¡T. ø£˙dü+ ◊<˚fi¯¢ sê»ø°j·T nqTuÛÑe+ ˝Òì ˇø£ ≈£îÁsê&çì sêÁwüº+˝À m<äTs√ÿ˝Òì ø±+Á¬>dt bÕغøÏ, n‘·´+‘· düeTs¡Tú&Ó’q, nqTuÛÑeE„&Ó’q qπs+Á<ä yÓ÷&ûøÏ m<äTs¡T ì\ã&É˝ÒeTì ns¡úyÓTÆ+~. B+‘√ m˝≤¬>’Hê sêVüQ˝Ÿ >±+BÛì Á|ü<Ûëìì #˚j·÷\+fÒ Ä+Á<Û ä Á |ü < ˚ X Ÿ q T eTTø£ ÿ \T #˚j·Tø£ ‘·|üŒ<äì uÛ≤$+ ∫+~. ‘Ó\T>∑T sêÁwüº+ sêeD ø±wüº+˝≤ ‘·>∑\ã&ç b˛sTTHê düπs sêVüQ˝Ÿ>±+BÛì Á|ü<Ûëì#˚dæ rsê*‡+<˚qì eTT+ <äT≈£î yÓ[¢+~. B+‘√ sêÁwüº+˝Àì d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+ <Ûäsêï\T, sêkÕÔs√ø√\‘√ p˝…’ 31 qT+∫ n≥Tº&çøÏb˛‘√+~. sêeDø±wüº+˝≤ e÷]+~. nsTTHê yê] >∑T]+∫ Ä˝À∫+#˚ z|æø£ ø±+Á¬>dt bÕغøÏ ˝Òø£b˛sTT+~. eTs√ yÓ’|ü⁄ sêj·T\ ‘Ó\+>±D >∑T]+∫ Ä˝À∫kÕÔeT+≥÷ yÓT*ø£ ô|{Ϻ+~ ø±+Á¬>dt bÕغ. Ç˝≤ mìï s¡ø±\T>±HÓ’Hê düπs n~Ûø±s¡+ <äøÏÿ+#·Tø√e&Éy˚T |üs¡e÷e~Û>± uÛ≤$k˛Ô+~.


dü\Vü‰

‘Ó\+>±DqT

$&ÉBj·÷\ì 1970e <äX¯ø£+˝À eTÁ] #ÓHêï¬s&ç¶ ñ<ä´e÷ìï ˝ÒeBXÊs¡T. nsTT‘˚ HÓÁVüA ≈£îe÷¬sÔ Ç+~sê>±+BÛ eTÁ] #ÓHêï¬s&ç¶øÏ eTTK´eT+Á‹ |ü<ä$ Ç∫à <ëìï ˙s¡T >±πsÃXÊs¡T. Ç|ü⁄Œ&ÉT Ç+~sê ≈£îe÷s¡T&çì Áù|$T+∫q Ç≥© eì‘· k˛ìj·÷ >±+BÛ ø±+Á¬>dt bÕغ kÕs¡~∏>± n~Ûø±s¡+˝À ø=qkÕ>∑T‘·T Hêïs¡T.á ‘=$Tà<˚fi¯¢˝À ø±+Á¬>dt bÕغ #˚dæq nsê#·ø±\T, nÁø£e÷\≈£î ø=<äe˝Ò<äT. n~Ûø±s¡y˚T |üs¡e÷e~Û>± Á|üC≤kÕ«eT´ e´edüúqT bÕ‘êfi¯+˝ÀøÏ ‘=πøÿdæ+~. B+‘√ Á|üC≤ e´‹πsø£‘· ô|\T¢ãT≈£î‘·Tqï düeTj·T+˝À mìïø£\T edüTÔHêïsTT. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À yÓ’mdt »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶, πød”ÄsY ã\yÓTÆq sê»ø°j·TX¯≈£îÔ\T>± e÷sês¡T. n<˚ düeTj·T+˝À πø+Á<ä+˝À ;CÒ|” qT+∫ qπs+Á<äyÓ÷&û ãT˝…¢{Ÿ˝À <ä÷düT≈£îedüTÔHêïs¡T. Mfi¯¢+<ä]˙ m<äTs√ÿyê\+fÒ sêÁcÕºì ï $&É>={≤º*‡+<˚qqï ìs¡íj·÷ìø=∫Ã+~.

n~Ûø±s¡+ ø√dü+ eP´Vü≤+

Ä>∑düTº 13

13

˝Òì sêÁwüº+ô|’ Áù|eT mH√ï nwüºø£cÕº\T |ü&ç |ü⁄{Ϻq _&ɶqT 56 @fi¯¢ bÕ≥T n|ü⁄s¡÷|ü+>± ô|+#·T≈£îHêïs¡T. B+‘√ ≈£î≥T+ã düuÛÑT´\+<äs¡÷ Ä _&ɶô|’ Áù|eT #·÷|ü&É+ düs¡«kÕ<Ûës¡D+. nsTT‘˚ ø=+<äs¡T y˚sêŒ≥T yê<äT\T |ü⁄≥ºuÀj˚T _&ɶqT }Væ≤+#·T≈£îì Ä_&ɶô|’ Áù|eTqT ô|+#·T≈£îHêïs¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ ne‘·s¡D≈£î eTT+<äT ñqï sêÁcÕºìï }Væ≤+#·T≈£îì, ‘Ó\+>±D @sêŒ≥T nsTTq ‘·s¡Tyê‘· m˝≤ ñ+≥T+<√ }Væ≤+#·T≈£îì, <ëìô|’ Áù|eT ô|+#·T≈£îì, Ä sêÁwüº+ ø√dü+ ñ<ä´eT+ #˚düTÔHêïs¡T y˚sêŒ≥Tyê<äT\T. nsTT‘˚ ñqï sêÁwüº+ô|’ Áù|eT ô|+#·T≈£îì ñ<ä´eT+ #˚düTÔHêïs¡T düyÓTÆø£´yê<äT\T. Ç<˚ $wüj·÷ìï ‘·+ãfi¯¢|ü*¢ e÷J myÓTà˝Ò´ Á|üMDY≈£îe÷sY ¬s&ç¶ ≈£L&Ü #ÓbÕŒs¡T. y˚sêŒ≥Tyê<äT\≈£î sêuÀj˚T sêÁwüº+ô|’ m+‘· Áù|eT ñ+<√ düyÓTÆø£´ yê<äT\≈£î ñqï sêÁwüº+ô|’ n+‘· ø£+fÒ m≈£îÿe Áù|eT ñ+<äì yê´U≤´ì+#ês¡T.

Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸqT $&É>=≥º&É+ e\¢ ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê˝À¢q÷ \_∆ bı+<äe#·Ãì eP´Vü≤+ |üìï+~. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝À sê»ø°j·T X¯øÏÔ>± ù|s=+~q πød”ÄsYqT ø±+Á¬>dt˝ÀøÏ ÄVü‰«ì+∫, Ä bÕغì $©q+ #˚düT≈£î+fÒ nø£ÿ&É bÕغ ñìøÏì ø±bÕ&ÉTø√e#·Ãì sêø£b˛sTTHê »>∑Hé bÕغ mìïø£˝À¢ $»j·Tu≤e⁄{≤ m>∑Ts¡y˚düTÔ+<äì uÛ≤$k˛Ô+~. n<˚ $<Ûä+>± d”e÷+Á<Ûä˝À »>∑Hé≈£îqï Ä<äs¡D #·÷dæ Ç|üŒ{Ï es¡≈£î »]–q mìïø£\T #ÓbÕŒsTT. B+‘√ »>∑Hé≈£î u…sTT˝Ÿ Äj·TqTï @&Ü~ qT+∫ C…’˝À¢H˚ ô|{Ϻ+~. Äj·Tq ãj·T≥≈£î e∫ÃHê, sêyê\+fÒ j·T÷|”@≈£î eT<䛋yê«\ì yÓT*ø£ ô|{Ϻ Ä bÕغì Vü≤À+eT+Á‹ ˝Òì sêÁwüº+ ‘·eTyÓ’|ü⁄ ‹|ü⁄Œ≈£î+≥T+~. n+fÒ eT∞¢ sêÁwüº+˝À e∫Ãq d”≥¢˙ï eT∞¢ sêÁcÕºìøÏ Vü≤À+ eT+Á‹ì ìj·T$T+ j·T÷|”@πø eT<䛑·TìkÕÔsTT. ø±ø£b˛‘˚ yês¡T ø±+Á¬>dt m+|”\T>± #·˝Òì n~ÛcÕºq+ sêÁwüº $uÛÑ»qô|’ ø±≈£î+&Ü ÁbÕ+rj·T bÕغ m+|”\T>± ñ+&ç eT<䛑·TìkÕÔs¡T n+‘˚ ìs¡íj·T+ rdüTø√e&É+ Vü‰kÕ´düŒ<ä+. ‘˚&Ü. Ç<˚ eP´Vü≤+‘√ k˛ìj·÷ >±+BÛ ‘Ó\+>±DqT $&É>={≤ºs¡T. n+‘˚ø±ì πød”ÄsYqT #·÷k˛, nø£ÿ&É Á|ü»\T #˚düTÔqï ñ<ä´eT+ kı+‘· bÕغ˝À ndü+‘·è|ü⁄Ô\qT dü+‘·è|æÔ |üs¡#·˝Òì ø±+Á¬>dt e\¢H√ ø±<äT. e+<ä˝≤~ eT+~ ‘Ó\+>±D ñ<ä´eTø±s¡T\T n~ÛcÕºq+ eT÷&ÉT HÓ\\T>± U≤∞>± ã*<ëHê\T #˚düT≈£î+fÒ düŒ+~+#·ì ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘·«+, HÓ\ ñqï sêÁwüº Vü≤À+eT+Á‹ |ü<ä$ì uÛÑØÔ #˚j·T˝Òø£ #˚‘·T\T s√E\bÕ≥T ìs¡e~Ûø£+>± düø£\ »qT\ düyÓTà #˚ùdÔ |ü{Ϻ+#·Tø√ì eTT&ÉT#·T≈£îì ≈£L#·T+~. nsTT‘˚ mH√ï düeTdü´\T, ∫≈£îÿeTT&ÉT\T, ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘·«+ Ç|ü⁄Œ&ÉT m+<äT≈£î düŒ+~+∫+~ n+fÒ dü«˝≤uÛÑ+ $uÛÒ<ë\T, u≤+<Ûäyê´\T ø£\>∑*|æ ñqï sêÁcÕºìï n\y√ø£>± ø√düy˚T. sêVüQ˝Ÿì Á|ü<Ûëì>± #˚j·T&ÜìøÏ sêÁcÕºìï @+ Ks¡à <˚XÊìï $uÛÑõdü÷Ô ìs¡íj·T+ rdüT≈£î+~. yÓ’mdt »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ nÁø£e÷ ≈£L&Ü k˛ìj·÷ eTTø£ÿ\T #˚ùdkÕÔs¡ì ‘Ó\+>±D qT+∫ ÁbÕ‹ì<Ûä´+ düTÔ\ πødüT˝À¢ |ü≥Tºã&çq Vü≤À+eT+Á‹ dü_‘ê¬s&ç¶ eT÷&ÉT HÓ\\ eVæ≤düTÔqï πø+Á<ä eT+Á‹, ø±+Á¬>dt bÕغ d”ìj·TsY Hêj·T≈£î&ÉT ù|s=ÿ øÏ+<ä≥ |ü<ä$øÏ sêJHêe÷ #˚XÊs¡T. |ü≥Tºã&çq eT+Á‘·T\qT Hêïs¡T. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘êìπø #Ó+~q e÷J eT+Á‹ dü+‘√wt ¬s&ç¶ ãj·T{ÏøÏ rdüT≈£îsê˝Òø£ ˝À|ü*øÏ HÓ≥º˝Òø£ nedüú\T |ü&ÉT‘·Tqï Ä πø+Á<ä eT+Á‹ì ø£*dæq|ü⁄Œ&ÉT Äj·Tq n˝≤ #ÓbÕŒs¡T. n+fÒ ø±+Á¬>dt bÕغ sêÁwüº+˝À n‘·´+‘· ø°\ø£yÓTÆq Vü≤À+ XÊKqT eTTK´ ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘êìøÏ #Ó+~q ø±+Á¬>dt bÕغ d”ìj·TsY Hêj·T≈£î˝À¢ eT+Á‹øÏ n|üŒ–+#˚dæ+~. sêÁwüº+˝À n\¢ø£˝À¢˝≤ìøÏ ø±s¡DyÓTÆq bÕغ n~ÛH˚Á‹ô|’ m+‘· ÄÁø√X¯+ ñ+<√ ns¡ú+ #˚düTø√e#·TÃ. ø±˙ ø±+Á¬>dt bÕغ, XÊ+‹ uÛÑÁ<ä‘·\T ø£*Œ+#·&É+˝À eTTK´bÕÁ‘· ãj·T≥|ü&ç‘˚ sê»ø°j·T uÛÑ$wü´‘·TÔ ñ+&É<äì »>∑Hé≈£î |ü{Ϻq >∑‘˚ ‘·eT≈£L |ü&ÉT‘·T+<äqï uÛÑj·T+‘√ k˛ìj·÷ uÛÑ»q #˚düTÔHêïs¡T. b˛wæ+#˚ Vü≤À+eT+Á‹ì ìj·T$T+#·ø£b˛e&É+ <ës¡TD+.


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

14

Ç<ä›s¡÷ ÁãVü≤à#ês¡T˝Ò πø+Á<ä+˝À k˛ì j·÷ ≈£îe÷s¡T&ÉT sêVüQ˝Ÿ >±+BÛøÏ b˛{°>± ;CÒ|” ˇø£ ãT˝…¢{Ÿ ˝≤+{Ï e´øÏÔì ã]˝ÀøÏ ~+|æ+~. sêVüQ˝Ÿ m+‘· ndüeTs¡Tú&√ n+<ä]ø° ‘Ó*dæq $wüj·Ty˚T. Äj·Tq kı+‘· sêÁwüº+˝À, ‘êqT ÁbÕ‹ì<Ûä´+ eVæ≤düTÔqï õ˝≤¢˝À ≈£L&Ü ø±+Á¬>dt bÕØºì ¬>*|æ+#·Tø√˝Òø£b˛j·÷s¡T. n<˚ qπs+Á<äyÓ÷&û eT÷&ÉT kÕs¡T¢ >∑T»sê‘Y eTTK´eT+Á‹>± Vü‰´Á{Ïø˘ kÕ~Û+#ês¡T. ô|’>± bÕ\Hê<äø£å‘·, nqTuÛÑe+, düeTj·Tdü÷Œ¤]Ô, <˚X¯uÛÑøÏÔ >∑\

‘Ó\T>∑T Á|ü»\≈£î XÊ|ü+ k˛ìj·÷ ‘Ó\T>∑T Á|ü»\≈£î k˛ìj·÷ ˇø£ XÊ|ü+˝≤ e÷sês¡T. ø±+Á¬>dt bÕغ n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ sêe&ÜìøÏ ø±s¡DyÓTÆq Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁcÕºìï ÄyÓT ø£]y˚bÕ≈£î˝≤ yê&ÉT‘·THêïs¡T. yÓTT<ä{À¢ sêÁwüº m+|”\≈£î πø_HÓ{Ÿ˝À ÁbÕ<Ûëq´‘· Çe«≈£î+&Ü yÓTT+&ç #˚sTT #·÷bÕs¡T. ‘·s¡Tyê‘· es¡<ä u≤~Û‘·T\qT Ä<äTø√e&ÜìøÏ ì<ÛäT\ ø√dü+ n|üŒ{Ï eTTK´eT+Á‹ s√X¯j·T´ #˚sTT#ê∫Hê |ü{Ϻ+#·Tø√ ≈£î+&Ü m+–* yÓT‘·T≈£î\T $~*+#ês¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· ‘Ó\+>±D ‘˚HÓ ‘·Tf…ºqT ø£~|æ ‘Ó\+>±D Á|ü»\≈£î ø£+{Ï MT<ä ≈£îqT≈£î ˝Ò≈£î+&Ü #˚XÊs¡T. Á|ü»\T ìÁ<ëVü‰sê\T e÷H˚dæ s√&ÉT¶ møÏÿHê |ü{Ϻ+#·Tø√ ˝Ò<äT. B+‘√ ¬s+&ÉT HÓ\\ bÕ≥T ‘Ó\+>±D <Ûäsêï\‘√ <ä<ä›]*¢ b˛sTT+~. Á|üuÛÑT‘·«, Á|üsTTy˚≥T ÄdüTÔ\˙ï ‘·>∑\ã&çb˛sTTHê ˙s√ #·Áø£e]Ô˝≤ k˛ìj·÷ e´eVü≤]+#ês¡T. (s√yéT q>∑s¡+ ‘·>∑\ã&çb˛ ‘·T+fÒ <ëìï bÕ*+#˚ ˙s√ #·Áø£e]Ô |òæ&˚\T yêsTT+#·T≈£î+≥÷ ≈£L#·THêïs¡≥.)

Ç|üŒ&ÉT d”e÷+Á<Ûä e+‘·T nsTT‘˚ mìïø£\qT <äèwæº˝À ñ+#·T≈£îì Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ qT+∫ ‘Ó\+>±DqT $uÛÑõdü÷Ô ø±+Á¬>dt bÕغ ìs¡íj·T+ rdüT≈£î+~. n+<äT˝À m˝≤+{Ï düŒwüº‘ê ˝Ò<äT. 50 @fi¯¢ qT+∫ n_Ûeè~∆ #Ó+~q sê»<Ûëì q>∑s¡+ ôV’≤<äsêu≤<é ‘Ó\+>±Dπø #Ó+<äT‘·T+<äì Á|üø£{Ï+∫+~. $<äT´‘Y, ì<ÛäT\T, ˙fi¯ó¢ e+{Ï n+XÊ\ CÀ*πø b˛≈£î+&Ü πøe\+ yÓTT≈£îÿã&ç Á|üø£≥q #˚dæ+~. B+‘√ d”e÷+Á<Ûä uÛÑ>∑TZeT+~. yÓTTqï{Ï es¡≈£î ‘Ó\+>±D m˝≤ n≥Tº&çøÏ+<√ n<˚

Hêj·T≈£î&ÉT. Ç<ä›]ø° b˛*ø£ mø£ÿ&ÉT+<ä+fÒ Ç<ä›s¡÷ Ç|üŒ{Ï es¡≈£î ÁãVü≤à#ês¡T˝Ò. qπs+Á<äyÓ÷&û düHê´dæ>± Á|ü ø £ { Ï + #· T ≈£ î Hêïs¡ T . 40@fi¯ó¢ <ë{Ïq sêVüQ˝Ÿ >±+BÛ j·TTe≈£î&ç>±H˚ ø=qkÕ >∑T‘·THêïs¡T. ndü˝Ò <ä<ä›eTà nsTTq ‘·q ≈£îe÷s¡T&çøÏ ô|[¢ #˚ùdÔ Ç+{Ïπø |ü]$T‘· yÓTÆb˛‘ê&˚yÓ÷qì, k˛ìj·÷ >±+BÛ uÛ≤$+∫q≥T¢+~. Ç|üŒ{Ïø° ø±+Á¬>dt˝À kÕ«$T uÛÑ≈£îÔ\T ‘·|üŒ $T>∑‘êyês¡T sêVüQ˝ŸqT Hêj·T≈£î&ç>± n+^ø£]+#· ˝Òø£b˛‘·THêïs¡+fÒ Äj·Tq düeTs¡ú‘·qT ns¡ú+ #˚düTø√e#·TÃ. $<Ûä+>± d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+ ≈£L&Ü sêeD ø±wüº+˝≤ ‘·j·÷¬s’+~. ‘Ó\+>±D nsTTHê, d”e÷+Á<Ûä nsTTHê Çã“+<äT\T |ü&ÉT‘·Tqï<Ó’‘˚ ‘Ó\T>∑T Á|ü»˝Ò ø£<ë! düeTdü´qT kÕeTs¡dü´+>± |ü]wüÿ]+#·≈£î+&Ü Ç˝≤ n&ɶ>√\T ìs¡íj·÷\T rdüT≈£îì ‘Ó\T>∑T Á|ü»\ J$‘ê\‘√ Ä≥˝≤&ÉT≈£î+{À+~ á ø±+Á¬>dt bÕغ.

¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê\≈£L nHê´j·T+ »]–+~ sê»<Ûëì $wüj·T+˝À d”e÷+Á<ÛäT\≈£î nHê´j·T+ »]–‘˚, ñ<√´>±\T, eTTK´eT+Á‘·T\ $wüj·T+˝À ‘Ó\+>±D≈£î nHê´j·T+ »]–+~. ñ<√´>±\ |ü+|üø£+˝À d”e÷+Á<ÛäT\T m≈£îÿe>± ˝≤uÛÑ|ü&ܶs¡T. n~ Á|ü‹uÛÑ ÁbÕ‹~ø£Hê, ÁbÕ+rj·Tyê<äe÷ nH˚~ |üø£ÿq ô|&ç‘˚, yÓTT‘·Ô+>± d”e÷+Á<ÛäT\T m≈£îÿe>± ñ<√´>±\T kÕ~Û+#·T≈£îHêïs¡T. n˝≤π> eTTK´eT+Á‹ |ü<äe⁄\T ≈£L&Ü m≈£îÿe>± yêπs nqTuÛÑ$+#ês¡T. nsTT‘˚ ñ<√´>∑T\T, eTTK´eT+Á‘·T\T d”e÷+Á<ÛäT˝…’q|üŒ{Ïø° yês¡T ôV’≤<äsêu≤<é n_Ûeè~∆πø ÁbÕ<Ûëq´+ Ç#êÃs¡T. ñ<√´>∑T\T, eTTK´eT+Á‘·T\+<äs¡÷ sê»<Ûëì q>∑s¡+˝À ‹wüºy˚dæ @ bÕغ n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ e∫ÃHê ôV’≤<äsêu≤<éqT e÷Á‘·+ n_Ûeè~∆ #˚dæ d”e÷+Á<ÛäT\≈£î rs¡ì Á<√Vü≤+ #˚XÊs¡T. >∑‘·+˝À n_Ûeè~∆ #Ó+~q q>∑s¡+ eTÁ<ëdüTqT e<äT\T≈£îqï d”e÷+Á<ÛäT\≈£î, á kÕ] ≈£L&Ü ôV’≤<äsêu≤<éqT e<äT\Tø√yê*‡ sêe&É+ J]í+#·Tø√ ˝Òø£b˛‘·THêïs¡T. n+<äTπø ñ<ä´eT+ u≤≥ |ü{≤ºs¡T. n+<äTπø me] \ø£å´+ ø√dü+ yês¡T ñ<ä´e÷\T #˚|ü&ÉT‘·T+&É&É+‘√ sêÁwüº+ sêeD ø±wüº+˝≤ e÷s¡T‘√+~.


dü\Vü‰

15

Ä>∑düTº 13

ø±+Á¬>dt eTs√ y˚dtº ø£$T{° $uÛÑ»q H˚|ü<∏ä´+˝À s¡–*q d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\ ÄÁ>∑Vü‰ìï

#·˝≤¢s¡Ã&ÜìøÏ ø±+Á¬>dt bÕغ eTs√ y˚dtº ø£$T{°ì y˚dæ+~. n~ d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\ n_ÛÁbÕj·÷\qT ùdø£]düTÔ+<ä≥. n~ á ø£$T{°˝À ñqï~ d”&Éã÷¢´d”˝À ñqïyêπs. d”&Éã÷¢´d” ìs¡íj·T+ rdüT≈£îHêïø£, n+<äT˝À ñqï düuÛÑT´\‘√H˚ eTs√ ø£$T{° y˚dæ ‘Ó\T>∑T yê]ì ‘Ó*$ ‘·≈£îÿe <ä<ä›eTà\qT #˚dæ+~ ø±+Á¬>dt bÕغ. Ä ø£$T{°ì ã÷∫>± #·÷|æ+∫ |üã“+ >∑&ÉT|ü⁄ø√yê\ì #·÷düTÔHêïs¡T d”e÷+Á<Ûä Á|üC≤ Á|ü‹ì<ÛäT\T. Á|ü»\ n_ÛÁbÕj·÷\qT ôV’≤˝…e˝Ÿ ø£$T{° yÓ\¢&çkÕÔ+ n+≥÷ Á|ü»\qT eTuÛÑ´ ô|&ÉT‘·THêïs¡T d”e÷+Á<Ûä bÕ\≈£î\T. á ø£$T{° $uÛÑ»q≈£î dü+ã+~Û+∫q nuÛÑ´+‘·sê\qT |ü]o*düTÔ+<ä≥. n<˚+{Ï ìs¡íj·T+ rdüT≈£îHêïø£ Ç|ü⁄Œ&ÉT |ü]o*+#·&Éy˚T+{Ï nqT≈£î+≥THêïsê? n<˚ ø±+Á¬>dt bÕغ sê»ø°j·T+. ‘·\ <ä>∑Z] qT+∫ yÓTT<ä\Tô|{≤º*‡q |üì ‘√ø£ qT+∫ yÓTT<ä\T ô|≥º&É+ ø±+Á¬>dt bÕغøÏ n\yêfÒ eT]. yÓTT<ä{À¢ πø+Á<ä Vü≤À+eT+Á‹ Á|üø£≥q. Ä ‘·sê«‘· nìï yÓ’|ü⁄\ qT+∫ Nyê≥T¢ e#˚Ãdü]øÏ... ‘·÷#Y nì+~. ‘·sê«‘· #·s¡Ã\≈£î ‘Ós¡ Bdæ+~. lø£èwüí ø£$T{°ì ~+|æ ‘Ó\+>±DqT HêìÃ, Ä ø£$T{° ìy˚~ø£qT Hêqu…{Ϻ+~. mìïø£\T e#˚à eTT+<äT d”&Éã÷¢´d” rsêàq+ #˚dæ+~. eT∞¢ d”e÷+Á<Ûä˝À >∑+<äs¡>√fi¯+ yÓTT<ä˝…’+~. #˚ùd~ ˝Òø£ n+<äT˝À q\T>∑Ts¡T düuÛÑT´\‘√ Ç+ø√ ø£$T{° y˚dæ+~. Ä ø£$T{°˝À πø+Á<ä s¡ø£åD eT+Á‹ @πø Ä+{À˙ H˚‘·è‘·«+˝À |üì #˚düTÔ+~. n+<äT˝À düuÛÑT´\T ~–«»jYT dæ+>¥, nVü≤à<é |üfÒ˝Ÿ, Ms¡|üŒ yÓTTsTT© Ms¡+<äs¡÷ eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ, ø±oàsY, ø£sêí≥ø£≈£î #Ó+~q düuÛÑT´\T πø s¡fi¯≈£î #Ó+~q Hêj·T≈£î&ç H˚‘·è‘·«+˝À Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|ü»\ n_ÛÁbÕj·÷\T ‘Ó\TdüT≈£î+{≤s¡≥. m+‘· Vü‰kÕ´düŒ<ä+ ø±ø£b˛‘˚ eTπs+{Ï. ndü\T á ø£$T{° m˝≤ ñ+<ä+fÒ, e÷‘ê.. _Ûøå±+ <˚V”≤ n+≥÷ yêøÏ≥ ì\TÃqï _#·Ã>±&ÉT, $&Ée≈£î+&Ü ns¡Tdü÷Ô b˛s¡T‘·Tqï|ü⁄Œ&ÉT, yê&ç u§#ÓÃ˝À z eTT<ä› |ü&˚ùd ñ<˚›X¯+ Ä Ç+{Ï Ç˝≤¢*øÏ m+‘·e÷Á‘·eT÷ ˝Òq|ü⁄Œ&ÉT, yê&ç yÓTTVü‰q m+–*#˚‹ì $~*+∫... Ä yÓT‘·T≈£î\T #ê˝Ò¢ Çø£ #Û·˝À n+≥÷ N<ä]+#·T≈£îqï ≥T¢>± ñqï~. ªªMT @&ÉT|ü⁄\T @y√ nø£ÿ&É @&Ée+&ç. Çø£ÿ&É n<˚ |üì>± @&ÉT|ü⁄\T $q&ÜìøÏ Hê≈£î #Óe⁄\T U≤∞ ˝Òe⁄µµ n+≥÷, d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î\ yÓTTVü≤+ MT<ä ø={Ϻ »q|ü<∏é 10 π>≥T yÓ’|ü⁄ ≈£L&Ü sêy=<ä›ì ¬>+fÒdæq≥T¢>± ñ+~. n‘·´+‘· ì|ü⁄DT˝…’q d”ìj·TsY ◊@mdt n~Ûø±s¡T\T, Hê´j·TeT÷s¡TÔ\‘√ ≈£L&çq lø£èwüí ø£$T{° ìy˚~ø£πø ~≈£îÿ˝Ò<äT. ø±˙

bÕغ Hêj·T≈£î\T Ç#˚à ìy˚~ø£qT m+‘· e÷Á‘·+ |ü]o*düTÔ+<√ ns¡ú+ #˚düTø√e#·TÃ. bÕ|ü+ Ä+{À˙ ø£$T{° n+fÒ n+<ä] ø√dü+, n+<ä] u≤<Ûä\qT $q&É+ ø√dü+ y˚XÊπsyÓ÷ nqT≈£îì ø=ìï ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ ø√sTT\\T eTT+<˚ ≈£LùdXÊsTT. yêfi¯¢ bÕغ ø£$T{° y˚düT≈£î+fÒ y˚T+ m+<äT≈£î n_ÛÁbÕj·÷\T #ÓbÕŒ* nì Á|ü•ï+#êsTT. nsTT‘˚ yêfi¯¢≈£î dü]>± ns¡ú+ ø±˝Ò<äT >±˙... yêfi¯¢qT e∫à n_ÛÁbÕj·÷\T #Ó|üŒe\dæ+~>± Ä ø£$T{° ø√s¡&É+ ˝Ò<äT. n~ πøe\+ bÕغ ø£$T{° e÷Á‘·y˚T á d”e÷+Á<Ûä ø±+Á¬>dt Hêj·T≈£î\T Ä #Óù|Œ<˚<√ Mfi¯¢ <ä>∑Z s¡ #ÓbÕŒ* n+‘˚. m+<äTø£+fÒ d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î\T #Óe⁄\T yÓT˝Òdæ... HÓ‹Ôq z yÓTT{Ϻø±j·T ø={Ϻ... ãj·T≥≈£î yÓ[¢ @&çùdÔ ‘√\T rkÕÔq+≥÷ düŒwüºyÓTÆq ôV≤#·Ã]ø£‘√ |ü+|æ+∫+~ n~ÛcÕºq+. B+‘√ ôV’≤ ø£e÷+&é yê<äq\≈£î CÀ ø=≥º&ÜìøÏ @sêŒf…Æq ø£$T{° nH˚ $wüj·T+ eTqy˚T ns¡ú+ #˚düTø√yê*. eTq+ ø£$T{°øÏ @+ #Ó|æŒHê, Ä ø£$T{° n~ÛcÕºHêìøÏ @+ ìy˚~+∫Hê #Ó${Ï yê&ç eTT+<äT X¯+K+ }~qfÒ¢ ˝…ø£ÿ.


dü\Vü‰

16

Ä>∑düTº 13

Á|ü‘·´s¡Tú\qT ø£ã&û¶ Ä&ÉT≈£îqï ø±+Á¬>dt

ø±+Á¬>dt bÕغ ìs¡íj·T+ yÓqTø£ ô|<ä› eP´Vü‰H˚ï neT\T

#˚dæ+~. ìs¡íj·T Á|üø£≥q eTT+<äT ∫Á‘· $∫Á‘·yÓTÆq dü+πø‘ê\qT $&ÉT<ä\ #˚dü÷Ô sêÁwüº+˝Àì Á|ü‘·´]ú bÕغ\‘√ n#·Ã+ ø£ã&û¶ Ä&ÉT≈£î+~. m+<äTø£+fÒ ø£ã&û¶ Ä≥˝À z eP´Vü≤+ ñ+≥T+~. Á|ü‘·´]ú »≥Tº ‘·s¡|ü⁄q ≈£L‘· ô|≥Tº≈£î+≥÷ eTq >∑&ç˝ÀøÏ e#˚à Ä≥>±&çì.. M˝…’q+‘· es¡≈£î u≤>± ˝À|ü\≈£î sêìyê«*. ¬s+&√ yÓ’|ü⁄ qT+∫ e\j·T+˝À ø£esY #˚dü÷Ô ñ+&Ü*. Ä≥>±&ÉT ˇø£ÿkÕ]>± ]e⁄«q yÓq≈£îÿ ‹]– ^‘· es¡≈£î |üs¡T¬>‘·Ô>∑*π> |ü]dæú‹ ˝Òì düeTj·T+˝À ˇø£ÿ ñ<äT≥Tqï MT<ä|ü&ç |üfÒºdüTø√yê*. ø±+Á¬>dt bÕغ á ìs¡íj·T+ $wüj·T+˝À n#·Ã+>± Ç˝≤+{Ï eP´Vü‰H˚ï nqTdü]+∫+~. ‘Ó\+>±D $wüj·T+˝À ø±+Á¬>dt ìs¡íj·T+ rdüTø√e&É+ Ksês¡T nH˚ |ü⁄ø±s¡T u≤>± yê´|æ+∫q ‘·s¡Tyê‘·... sêj·T\ ‘Ó\+>±D nH˚ n+X¯+ ©≈£îqT ø±+Á¬>dt bÕغ dü«j·T+>± ãj·T≥≈£î bıπøÿ˝≤ #˚dæ+~. Bì e\¢ yês¡T ãVüQeTTK eP´Vü‰\qT s¡÷bı+~+#ês¡T. Á|ü‘˚´øÏ+∫ sêj·T\d”eT yêdüT\T ‘·eT ÁbÕ+‘êìï N\Ãø£+&ç. ø±yê\+fÒ |ü~ õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D Ç#·TÃø√+&ç nH˚ uÒsêìøÏ e#˚Ã

es¡≈£î á dü+πø‘ê\qT |ü+|æ+∫+~. ô|’>± sêj·T\ ‘Ó\+>±D≈£î m+◊m+ bÕغ ≈£L&Ü eT<䛑·T Çe«&É+ $X‚wü+. B+‘√ ø±+Á¬>dt bÕغ nqT≈£îqïfÒ¢ Hêj·T≈£î\+‘ê <ë]øÏ e#êÃs¡T. n<˚eT+fÒ ø±yê\+fÒ ‘Ó\+>±D Ç#·TÃø√+&ç. sêj·T\d”eTqT e÷Á‘·+ $&ÉBj·Tø£+&ç nH˚ |ü]dæú‹øÏ e#˚ÃXÊs¡T. {°ÄsYmdt, ;CÒ|”\qT ‘·|ü⁄Œ<√e |ü{Ϻ+#·&É+. sêj·T\ ‘Ó\+>±D nH˚ e÷≥ $ì|æ+#·q|üŒ{Ï qT+∫ á ¬s+&ÉT bÕغ\T #ê˝≤ rÁe kÕúsTT˝À ø±+Á¬>dtqT ‘·÷\Hê&É&É+ ÁbÕs¡+_Û+#êsTT. ;CÒ|” Ç+ø± ø±düÔ m≈£îÿy˚ #˚dæ+~. m+<äTø£+fÒ m+◊m+‘√ b˛sê&É{≤ìπø Ç<˚ dü¬s’q e÷s¡ZeTeTì ìs¡ísTT+#·T≈£î+~. ô|’>± bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À _\T¢ bÕdt ø±yê\+fÒ ;CÒ|” eT<䛑·T nedüs¡+ ø±ã{Ϻ Ä bÕغ MTdü+ yÓT˝Òdæ+~. |ü~ õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D Çyê«*‡+<˚qì &çe÷+&é #˚dæ+~. {°ÄsYmdt ≈£L&Ü sêj·T\ ‘Ó\+>±D me«s¡&ç>±s¡T n+≥÷ Á|ü•ï+#·&É+ yÓTT<ä\Tô|{Ϻ+~. ô|’>± ø£s¡÷ï\T, nq+‘·|ü⁄s¡+ õ˝≤¢˝ Á|ü»\qT ‘Ó\+>±D˝À n&ÉT>∑Tô|≥ºìe«eT+ ≥÷ u…~]+|ü⁄\≈£î ~–+~. Ç˝≤ á ¬s+&ÉT bÕغ\T sêj·T\ ‘Ó\+>±DqT ‘êeTT m{Ϻ |ü]dæú‘·T˝À¢q÷ ÄyÓ÷~+#·&É+ nì, ôV’≤<äsêu≤<é sê»<Ûëì>± |ü~ õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D ‘·|üŒ, eT¬s˝≤+{Ï Á|ü‹bÕ<äqqT ‘êeTT bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À düeT]ú+#·uÀeTT nì ;sê\T b˛j·÷sTT. sêj·T\ ‘Ó\+>±D nH˚~ ø±+Á¬>dt ≈£îÁ≥ n+≥÷ ‘·eT bò˛ø£dt n+‘ê Ä bÕsTT+{Ÿô|’ ô|{≤ºsTT. rsê ìs¡íj·T+ e#˚à düeTj·÷ìøÏ n#·Ã+>± á ¬s+&ÉT bÕغ\T {°ÄsYmdt, ;CÒ|” ø√s¡T≈£îqï $<Ûä+>±H˚ ôV’≤<äsêu≤<é sê»<Ûëì>±, |ü~ õ˝≤¢\‘√ ≈£L&çq ‘Ó\+>±D e÷Á‘·y˚T Á|üø£{Ï+#ês¡T. á Á|üø£≥q yÓ\Te&çq yÓ+≥H˚ {°ÄsYmdt, ;CÒ|” >=+‘·T˝À |ü∫à yÓ\ø±ÿj·T |ü&çq≥¢sTT+~. ìC≤ìøÏ yês¡T á ìs¡íj·÷ìï Vü≤]¸+ ∫.... n+<äT˝À ‘·eT bÕÁ‘˚ ô|<ä›<äì kı+‘· &Éu≤“ ø=≥Tºø√yê*. ø±˙ Vü≤]¸+#·&ÜìøÏ yê]øÏ H√s¡T sê˝Ò<äT. ndü\T @+ e÷{≤¢&É&ÜìøÏ ≈£L&Ü H√s¡T sê≈£î+&Ü yê] H√s¡T ø£fÒºdæ+~ ø±+Á¬>dt bÕغ. n#·Ã+ ø£ã&û¶ Ä≥˝À e÷~]>± Á|ü‘·´]ú |ü~õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D nH˚ ≈£L‘·‘√ ‘êeTT ^dæq eTT>∑TZ˝ÀøÏ bÕsTT+{Ÿ Ä|òt H√ ]≥sYï es¡≈£î e#˚Ãdæq ‘·s¡Tyê‘· ˇø£ÿkÕ]>± MT<ä≈£î \+|òæT+∫, e&çdæ |ü≥Tº≈£îì ne⁄{Ÿ #˚dæq Ábıô|òwüq˝Ÿ ø£ã&û¶ Áø°&Ü»≥Tº˝≤>± ø±+Á¬>dt bÕغ Ç‘·s¡ bÕغ\‘√ Ä&ÉT≈£î+~. ```0```


dü\Vü‰

17

Ä>∑düTº 13

nìï+{Ïø° k˛ìj·÷ ø±fi¯ó¢ |ü≥Tºø√yê˝≤? ‘Ó\+>±Dô|’ Á|üø£≥q e#˚Ãdæ+~. Ç~ &çôd+ãsY 9 Hê{Ï

H˚‘·è‘·«+ eVæ≤düTÔqï ø±+Á¬>dt bÕغ 2014 ‘·sê«‘· n~Ûø±s¡+˝À ñ+≥T+<ë? ne˙ï ø=‘·Ô>± @s¡Œ&ÉuÀj˚T Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ ã~© Á|üø£≥q˝≤+{Ï ndüeTÁ>∑ Á|üø£≥H˚. ø=‘·Ô>± #˚]Ãq<˚$T≥+fÒ #˚düTÔ+<ë? n~Ûø±s¡+ n+‘·yÓTÆ ø=ìï HÓ\˝À¢ mìïø£\T e#˚Ãy˚fi¯ ôV’≤<äsêu≤<é 10 @fi¯¢ bÕ≥T ñeTà&ç sê»<Ûëì nì. ‘·øÏÿqe˙ï Ç|ü⁄Œ&û ãT~› |ü⁄{Ϻ+<˚$T{Ï? n+<äTπø áyÓTqT Á>±+~∏ø£ uÛ≤wü˝À ‘·sê«‘· #·÷düT≈£î+<ë+ nH˚XÊs¡T. ÇH˚ïfi¯ó¢ Ä>±+ ø£<ë, Ç$ ≈£L&Ü <√e÷&É ø£s¡D+ n+{≤s¡T. ‘˚˝ÒÃdæ ˇπøkÕ] bÕ´πøõ ÇùdÔ dü]b˛j˚T~ ø£<ë. ne˙ï eT∞¢ $yê<ë \T>± e÷]à eT∞¢ k˛ìj·÷ ø±fi¯¢ <ä>∑Zs¡≈£î yÓ[¢ ã‹e÷\Tø√yê\qï <√e÷&É ø£s¡D+ @+ #˚ùdyê&É+fÒ.... e÷≥. qB »˝≤\ |ü+|üD° düeTdü´ sêÁcÕº\ eT<Ûä´ @fi¯ó¢>± ˇø£ ePs√¢ ø£s¡D+ Á|ü»\+<ä]ø° yêfi¯¢˝À yêfi¯¢πø ‘·>∑Te⁄\T kÕ>∑T‘√+~. <äXÊu≤›\T |ü{ϺHê #ê˝≤ n+XÊ\T ‘˚\e⁄. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ ô|{Ϻ, yês¡T ø=≥Tº≈£î+≥T+fÒ #·÷dæ Äq+~+#˚yê&ÉT. yÓTT<ä{À¢ n‘·ì (ø√kÕÔ, d”eT) sê»<Ûëì ôV’≤<äsêu≤<äT˝À |ü<˚fi¯ó¢ ñ+≥T+~ düπs. ø±˙ e÷≥\T $ì b˛{≤¢&ÉT≈£îqï yêfi¯ó¢ ø=Hêïfi¯¢≈£î n‘·ì ãT~∆ Á>∑Væ≤+∫ ôV’≤<äsêu≤<é |ü]bÕ\q mes¡T #˚kÕÔs¡T. <ëì Ä<ëj·÷ìï Çs¡T yÓ* y˚XÊs¡T. n|üŒ{Ï qT+∫ n+<äs¡÷ düTKXÊ+‘·T\‘√ sêÁcÕº\T m˝≤ |ü+#·Tø√yê* nqï<ëìô|’ ≈£L&Ü düŒwüº‘· ˝Ò<äT. ã‘·ø£kÕ>±s¡T. n~ ˇ+≥]>± ã‘·T≈£î‘·Tqï n‘·qT ôV’≤<äsêu≤<é˝À ‘Ó\+>±DÒ‘·s¡T\ s¡ø£åD≈£î πø+Á<ä+ #·≥º+ #˚düTÔ+<ä ≥. ≈£î$T*b˛j·÷&ÉT. eTè‘·T´e⁄ eTT+#·Tø=#˚à y˚fi¯ }s√¢ n+<ä]ø° eT] <ëìï neT\T #˚ùd~ mes¡T. XÊ+‹uÛÑÁ<ä‘·\T sêÁwüº u≤<Ûä´‘· ø£ãTs¡T ô|{≤º&ÉT. ˇø£ÿkÕ] #·÷dæ bı+~ nì. e#êÃø£ ªªqqTï ø£<ë! #·≥º+ neT\T #˚j·T≈£î+&Ü s¡ø£åD ø£*Œ+#·ø£b˛‘˚ sêÁcÕºìï ø£å$T+∫ Hê ÄK] ø√]ø£ rs¡Ã+&ç. Hê X¯yêìï eTTdæ¢eTT\ πø+Á<ä+ <ä+&çdüTÔ+<ë? á ø=*$T s¡–*+∫q k˛ìj·÷ >±+BÛ

düyÓTÆø±´+Á<Ûä ñ<ä´eT+˝À uÛ≤>∑+>± k˛ìj·÷ yÓ’K]ì #ê≥T‘·Tqï≥T¢>± yÓ*dæq ô|ò¢ø°‡


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13 ø£ã]kÕÔHé˝À |üP&ÉÃ+&çµµ nì ã‹e÷˝≤&ÉT. #·∫Ãb˛‘·THêï&ÉT ø£<ë ÁbÕ+rj·TT\qT H=|æŒ+#˚ n+XÊ\T #ê˝≤ ñHêïsTT. yês¡T nì C≤*|ü&ç düπsqHêïs¡T. n‘·qT #·∫Ãb˛j·÷ø£ X¯yêìï rdüT≈£îì düyÓTÆø£´+>± ñ+&Ü\ì ÄX¯|ü&ܶs¡T. n~ kÕ<Ûä´+ ø±ì |üø£å+˝À ø=ìï ø£ã]kÕÔHé≈£î yÓfi≤¢s¡T. bÕ‹ô|≥ºuÀ‘·÷ ñ+fÒ }s√¢ ñqï eTTdæ¢eTT\T $wüj·÷˝À¢HÓ’Hê Hê´j·T+ »s¡T>∑T‘·T+<äqT ≈£îHêïs¡T. nB »s¡>∑˝Ò<äT. n&ÉT¶≈£îHêïs¡T. ˇø£ ø±|òæsY X¯e+ Çø£ÿ&Ó˝≤ bÕ‹ô|&É‘ês¡T. nì >∑<äe÷sTT+#ês¡T. Væ≤+<äTe⁄\≈£î ø√|ü+ e∫Ã+~. MT ø£ã]kÕÔHé˝À d”e÷+Á<ÛäT\T Ä•+∫q$ ôV’≤<äsêu≤<é Á|ü‘˚´ø£ Á|ü‹|ü‹Ô ø±bÕ&É‘ês¡ì yêfi¯ó¢ Ä•+#ês¡T. n&ÉT>∑Tô|{≤º*‡q Ks¡à e÷πø$T{Ï @<√ ô|<ë›j·Tq ø√sê&ÉT ø£<ë nì e#êÃ+ ø±˙ nHêïs¡T. e÷{≤ e÷{≤ ô|]–+~. e÷ eT‘·+ πø+Á<äbÕ*‘· ÁbÕ+‘·+>±H√, ˝Òø£ <˚X¯|ü⁄ ¬s+&√ sê»<Ûëì>±H√, nB >=|üŒ<ä+fÒ e÷ eT‘·+ >=|üŒ<äì nqT≈£îH˚ kÕúsTTøÏ e#˚ÃkÕÔs¡T. }s√¢ ˝Ò≈£î+fÒ, ôV’≤<äsêu≤<äTqT $&ç>± sêÁwüº+>± #˚kÕÔs¡ì Ä•+∫ ñqï yês¡+<äs¡÷ ¬s+&ÉT esêZ\T>± e÷sês¡T. n+‘˚ n+<äs¡÷ ñ+{≤s¡T. ny˚MT »s¡>∑˝Ò<äT. düyÓTÆø£´+>± ñ+#ê\+fÒ ‘Ó\+>±D≈£î bÕ´πøJ ÇkÕÔs¡ì yês¡Ô\T ø=≥Tº≈£îHêïs¡T. ‘·\\T |ü–˝≤sTT. }s√¢ ñqïyês¡+<ä] ‘·\\T |ü–˝≤sTT. n+<äs¡÷ ÄdüŒÁ‹øÏ |üs¡T>∑T\T rXÊs¡T. nø£ÿ&É &Üø£ºsYøÏ e#êÃsTT. Ç|ü⁄Œ&ÉT $&É>={≤ºs¡T. nìï edü‘·T\T uÛÀ>∑uÛ≤>±´\T e⁄qï nqTe÷q+ e∫Ã+~. }s√¢ ñqï yêfi¯¢+<äs¡÷ m˝≤ ø=≥Tº≈£îHêïs¡ì ôV’≤<äsêu≤<éqT ‘Ó\+>±D≈£î ø£≥ºu…{≤ºs¡T. Ä+Á<Ûä sêÁwüº+ n&ç>±s¡T. yês¡T $wüj·T+ #ÓbÕŒs¡T. yÓTT‘êÔìøÏ MT ø£s¡D+ ã‹øÏ ø±sê´\j·÷\T ñqï uÛÑeHê\≈£î ≈£L&Ü n<Ó› ø£{≤º˝ÒyÓ÷ ‘Ó*j·T<äT. kÕ~Û+#ê&ÉT. #·∫à ≈£L&Ü kÕ~Û+#ê&Éj·÷´ nHêï&ÉT &Üø£ºsY. n|üŒ{ÏøÏ eT] n˝≤+≥|ü⁄Œ&ÉT Ä+Á<Ûä≈£î bÕ´πøJ Ç∫à ñ+&Ü* ø£<ë. nB ø±˙ ‘·\ |üì#˚j·T˝Ò<äT yê]øÏ. Ä ø£s¡D+ ~≈£îÿe÷*q ø√]ø£‘√ Çe«˝Ò<äT. Ä+Á<Ûä≈£î sê»<Ûëì mø£ÿ&√ dü+Á|ü~+|ü⁄\T »s¡>∑˝Ò<äT. Ä e÷˝À e÷πø eT∞¢ ∫#·TÃπsbÕe⁄ ø£<äsê nì >∑T+&Ó\T u≤<äT≈£îHêïs¡T. k˛ìj·÷ ≈£L&Ü eTq ‘Ó\T>∑Tyêfi¯¢ bÕ*≥ ø£s¡D+ e÷~]>±H˚ $wüj·T+ô|’ Ä+Á<Ûä˝À Vü≤ÀsêVü≤ÀØ b˛sê≥+ »s¡T>∑T‘·T+~. Ä eT<Ûä´ ‘·j·÷¬s’+~. &çôd+ãsY 9 Á|üø£≥q‘√ ì|ü⁄Œ sêCÒdæ+~. n˙ï >∑T+≥÷s¡T yêfi¯ó¢ ôV’≤ø√s¡Tº u…+#Y ø√dü+ ìs¡düq ÁbÕs¡+_ÛùdÔ yÓ+≥H˚ ≈£L\+≈£îwü+>± Ä˝À∫+∫ #˚kÕÔ+ nH˚ &çôd+ãsY 23Hê{Ï Á|üø£≥q |ü~ #√≥¢ |æ\¢ ìs¡düq\T ÁbÕs¡+uÛÑeTj·÷´sTT. Ç|ü⁄Œ&ÉT $»j·Tyê&É, Ä s√E #˚dæ ñ+fÒ n˙ï |ü<ä∆‹ Á|üø±s¡+ »]π>$. ‘Ó\+>±D >∑T+≥÷s¡T, ˇ+>√\T, yÓ’C≤>¥ n+≥÷ &çe÷+&é yÓTT<ä\j·÷´sTT. ñ<ä´eTø±s¡T\T ≈£L&Ü }Væ≤+#·ì $<Ûä+>±, ‘Ó\+>±D sêj·T\ ‘Ó\+>±D ù|s¡T‘√ sêj·T\d”eTqT –*¢ e~*ô|{≤ºs¡T. ø±+Á¬>dtyê<äT\≈£î ôd’‘·+ #Ó|üŒ≈£î+&Ü, @ #·s¡Ã\÷ ˝Ò≈£î+&Ü ø±ã{Ϻ yêfi¯ó¢ ø£s¡÷ï\T sê»<Ûëì #˚j·Tø£b˛‘˚ }s¡Tø√+ ñ+{≤s¡T. ‘Ó\+>±D Á|üø£{Ï+#˚dæ n\¢ø£˝À¢\+ #˚ùddæ+~. á ø=ìï HÓ\\bÕ≥T Ä+Á<ÛäÁbÕ+‘·+˝À ‘Ó\T>∑T yêfi¯¢+<äs¡÷ Vü≤sƒê‘·Œ]D≤e÷ìøÏ Á|ü‹düŒ+<äq ã\+>± sêe&É+‘√ ÁbÕ+‘ê\ n+‘·'ø£\Vü‰˝À¢ eTTq>∑ø£ ‘·|üŒ<äT. sê»<Ûëì ì]à+#·Tø√e&ÜìøÏ ì<ÛäT\T ÇkÕÔ+ n+fÒ mìï y˚\ eT<Ûä´ n|üqeTàø£+ HÓ\ø=+~. n|üŒ{Ï qT+∫ k˛ìj·÷ ‘Ó\T>∑Tyêfi¯¢‘√ Ä&ÉT≈£î+≥÷H˚ ñ+~. Ä ‘·sê«‘· ì<ëì+∫ lø£èwüí ø√≥T¢ ÇkÕÔs¡T. @yÓTÆHê ø£$T{ŸyÓT+{Ÿ ñ+<ë? 2014 ‘·sê«‘· e#˚à ø£$T{° y˚dæ $esê\T sêã{Ϻ, nœ\|üø£å düe÷y˚XÊ\T @sêŒ≥T #˚dæ, Á|üuÛÑT‘·«+ HÓ‹Ôq á uÛ≤sêìï |ü&˚düTÔHêïs¡T. ìs¡íj·T+ MT~, ì<ÛäT \T |ü<ä∆‹ Á|üø±s¡+ #˚k˛Ô+~sê nH˚ Ç+Áô|wüHé ø£*–+∫... Ç|ü⁄Œ&ÉT eT∞¢ yÓ‘·T≈£îÿH˚ uÛ≤s¡+ yêfi¯¢~. b˛\es¡+ ÁbÕC…≈£îºøÏ C≤rjÓ÷ Vü≤À<ë Ç#êÃ+ nì yêfi¯¢qT á ns¡ø=s¡ Á|üø£≥q yÓ\Te]+∫+~. }s¡&ç+∫q{≤¢? ˇ&çXÊ Á|üuÛÑT‘·«+ <ëìøÏ n&ÉT¶‘·>∑T\T‘·÷ ñ+fÒ @ø£|üø£å rs¡TŒ nqTeT‘·T˝Ò sêe⁄. me¬s’Hê eT<Ûä´düÔ+ #˚ùdÔ rs¡TŒ nH˚~ Çs¡T|üøå±\qT ø=+‘· ‘Ó\+>±D ñ<ä´eT+˝À Ä+Á<ÛäyêdüT\qT ñ<˚›•+∫q <ä÷wüD ø=+‘· dü+‘·è|æÔ |ü]#˚˝≤ ñ+≥T+~. Ç<ä›s¡T >=DT≈£îÿHêï @<√ ø=+‘· \T <äèwæº˝À ô|≥Tº≈£îì ‘Ó\+>±DÒ‘·s¡T\ s¡ø£åD≈£î πø+Á<ä+ u≤<Ûä´‘· <äøÏÿ+~ nì düe÷<Ûëq|ü&É‘ês¡T. nsTT‘˚ p˝…’ 30e ‘˚B Á|üø£≥q eVæ≤düTÔ+<äì Á|üø£{Ï+∫+~. n+fÒ ªj·T÷ÄsY ÇHé &˚+»sY CÀHéµ nì |üP]Ô @ø£|üø£å+>± ñ+~. Ä+Á<ÛäyêdüT\≈£î ≈£L&Ü ø=+‘·˝À ø=+‘· #ê{Ï #Ó|æŒqfÒ¢ ø£<ë. Ä s¡ø£åD ø±yê\+fÒ qTe« yÓTT<ä≥ ‘·è|òæÔ |ü]ùdÔ >=&Ée ñ+&˚~ ø±<äT. yÓTTVü≤e÷{≤ìøÏ ˇø£{Ï ¬s+&ÉT ‘Ó\+>±DÒ‘·s¡T&çeì #ê≥Tø√yê*. Væ≤≥¢sY ø±\+˝À j·T÷<äT˝≤¢ ìs¡düq\T #˚dæ }s¡T≈£îH˚yês¡T. ø±˙ n˝≤ »s¡>∑˝Ò<äT. ‘Ó\+>±D #=ø±ÿ\≈£î qø£åÁ‘ê\T ô|≥Tº≈£îì ‹s¡>±*. ‘Ó\+>±D˝À ‘Ó\T>∑T‘·*¢ yês¡T ø√]q≥T¢ ôV’≤<äsêu≤<é sê»<Ûëì>± |ü~ õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D $Á>∑Vü‰\≈£î, {≤´+ø˘ã+&éô|’ Ä+Á<Ûä eTVü≤˙j·TT\ $Á>∑Vü‰\≈£î nqï~ q÷s¡T XÊ‘·+ HÓs¡y˚]+~. ôV’≤<äsêu≤<é ø=+‘·ø±\+ ñeTà&ç ø£+#Ó\T ø£{≤º*. ‘Ó\T>∑Tyêfi¯¢ eT<Ûä´ ñ+≥Tqï ˇø£ ‘Ó\T>∑Tyê&çøÏ sê»<Ûëì ñ+≥T+<äì yêfi¯¢≈£L ‘Ó\TdüT. nsTT‘˚ ˇø£{Ï, ¬s+&˚fi¯ó¢ Ç+‘·ø£+fÒ nee÷q+ ñ+≥T+<ë? ø£sêí≥ø£˝À, ‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝À, ø±≈£î+&Ü |ü<˚fi¯ó¢ nqï<˚ yê]ì H=|æŒ+#˚ n+X¯+. ø±˙ Ä+Á<Ûä ˇ&çXÊ˝À, eTVü‰sêÁwüº˝À ñ‘·Ôsê~q mø£ÿ&Ü ‘Ó\T>∑Tyê&çøÏ s¡ø£åD 18


Ä>∑düTº 13

19

d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î\ ndüeTs¡ú‘·≈£î ∫Vü≤ï+>± düyÓTÆø±´+Á<Ûä ñ<ä´eT+˝À yÓ\dæq ô|ò¢ø°‡\T

nedüs¡+ |ü&É˝Ò<äT. ‘Ó\+>±D˝À |ü&ÉT‘√+<ä+fÒ |ü]dæú‹ m+‘· |òüTÀs¡+>± ñ+<√ y˚πs #ÓbÕŒ˝≤? á $wüj·÷\ìï+{Ïì |üsêeT]Ùdü÷Ô ˇø£ düeTÁ>∑ $<ÛëHêìï Á|üø£{Ï+∫ ñ+fÒ Ä+Á<ÛäÁbÕ+‘· Á|ü»\T ≈£L&Ü q#·Ã#Ó|ü⁄Œ≈£îH˚yês¡T. n˝≤ ø±≈£î+&Ü ‘·eT≈£î nHê´j·T+ »]–+<äqï uÛ≤e+ yêfi¯¢˝À ø£*π>˝≤ k˛ìj·÷ Á|üø£≥q yÓ\Te]+#ês¡T. <ëìe\¢ nø£ÿ&É Á|üC≤Á|ü‹ì<ÛäT\qT Á|üC≤Á>∑Vü‰ìøÏ ã* #˚XÊs¡T. Bìô|’ nôd+;¢ #·]Ã+#ê\ì ~–«»jYT dæ+>¥ #ÓbÕŒs¡T. nø£ÿ&É s¡Ds¡+>∑y˚T #·÷&Ée#·TÃ. ÁbÕ+‘ê\yêØ>± N*b˛‘ês¡T. Bìô|’ me¬s’Hê ø√s¡TºøÏ yÓfi¯¢e#·TÃ. Ç\T ‘Ó\+>±D˝À düyÓTÆø£´yê<äT\ uÛÑs¡‘·+ |ü&É‘ês¡T. yê]øÏ Á|üuÛÑT‘·«+ n+&É ≈£L&Ü ñ+≥T+~. á $<Ûä+>± k˛ìj·TeTà eTq*ï ø=*$T˝ÀøÏ HÓ{≤ºs¡T. eTq˝À eTq+ ø=≥Tº≈£îì #·#˚à yê‘êes¡D ø£*Œ+#ês¡T.

yÓ’mkÕ‡sY d”|”πø ˝≤uÛÑ+ düyÓTÆø£´yê<ëìøÏ #ê+|æj·THé>± ne‘·]+∫q yÓ’mkÕ‡sY ø±+Á¬>dt bÕغøÏ Ä ÁbÕ+‘êìï ã+>±s¡T |üfiË¢+˝À ô|{Ϻ n+~+#ês¡T. ø√kÕÔ, d”eT ÁbÕ+‘·+˝Àì ø±+Á¬>dt bÕغ Hêj·T≈£î\ sê»ø°j·T J$‘ê\qT ndüÔe´düÔ+ #˚dæ, Á|üXÊïs¡úø£+˝À |ü&˚XÊs¡T. ndü˝…’q Çã“+~ ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ<˚. ‘Ó\+>±D Ç∫Ãq Á¬ø&ç{Ÿ Ç~ ø£¢sTTyéT #˚düTø√˝Ò<äT. ‘êeTT ì$T‘·Ô e÷Á‘·T\y˚Tqì #Ó|ü⁄Œ≈£î+~. n+<äTe\¢q ‘Ó\+>±D ø√s¡T≈£îqïyêfi¯ó¢ <ëìøÏ z≥T¢ y˚j·÷*‡q |üì˝Ò<äT.

düyÓTÆø£´yê<ëìøÏ ì\ã&Éq+<äT≈£î>±qT ø√kÕÔ d”e÷˝À ù|s¡T #Ó&É>=≥Tº≈£î+≥T+~. ‘·≥düú $<Ûëq+ e\¢ @+ u≤e⁄≈£î+≥T+<√ Ä u≤ãTπø ‘Ó*j·÷*.

u≤ãT ø£fi¯ó¢ bı&ç#˚dæq ø±+Á¬>dt Ç≥T ‘Ó\+>±D˝À ‘Ó\+>±D sêÁwüº dü$T‹ì ø±+Á¬>dt bÕغ˝À $©q+ #˚j·T&ÜìøÏ Ä bÕغ n<Ûä´≈£åî&ÉT ø£\«≈£î+≥¢ #·+Á<äX‚Ks¡sêe⁄ dæ<ä∆+>± ñHêïs¡T. ø±ã{Ϻ 2014 mìïø£˝À¢ {Ϭø≥¢ πø{≤sTT+|ü⁄ u≤<Ûä´‘·\T e÷Á‘·y˚T Äj·Tq d”«ø£]kÕÔs¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· e#˚à @ mìïø£˝…’Hê {Ϭø{Ÿ ø√dü+ k˛ìj·÷ ø±fi¯¢≈£î qeTdüÿ]+#ê*‡+<˚. ‘Ó\+>±D Ç∫Ãq Á¬ø&ç{Ÿ n+‘ê ø±+Á¬>dt bÕغ #êø£#·ø£´+>± ø=fÒºdæ+~. ˇø£ÿ ô|≥Tº≈£î ¬s+&ÉT |æ≥º\T nqï #·+<ëq sêÁcÕºìï $&É>={Ϻ, ‘Ó\+>±D˝À »>∑Hé bÕغì HêeTs¡÷bÕ˝Ò¢≈£î+&Ü #˚ùddæ+~. n<˚ $<Ûä+>± ¬s+&ÉT ø£fi¯¢ dæ<ë∆+‘·+‘√ yÓfi¯ó‘·Tqï ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ n<Ûä´≈£åî&çì n≥÷ Ç≥÷ ø±≈£î+&Ü njÓ÷eTj·÷ìøÏ >∑T] #˚dæ+~. ~ yÓ÷dtº &Ó’q$Tø˘ ©&ÉsY #·+Á<äu≤ãT ¬s+&ÉT ø£fi¯S¢ bı&ç#˚dæ ndü\T Äj·Tq @ sêÁcÕºìøÏ #Ó+~q yês√ Äj·Tqπø ‘Ó*j·T≈£î+&Ü #˚dæ+~. Á|üdüTÔ‘·+ sêÁwüº+˝À nìï bÕغ\T ø±+Á¬>dt eP´Vü≤+˝À ∫≈£îÿø√>± d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\T sê»ø°j·T H˚‘·\≈£î ~eTà ‹]π> ñ<ä´e÷ìï Äs¡+_Û+#ês¡T. B+‘√ ø±+Á¬>dt bÕغ e÷Á‘·+ eP´Vü≤+ #˚C≤]b˛≈£î+&Ü X¯‘·$<Ûë˝≤ Á|üj·T‹ïdü÷ÔH˚ ñ+~. ```0```


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

20

sê»<Ûëì ˝Ò<äT bı+&ç

|ü<˚fi¯¢bÕ≥T ôV’≤<äsêu≤<éì ¬s+&ÉT sêÁcÕº\≈£î sê»<Ûëì>±

ñ+#·T‘ê+. Ç~ sêÁwüº $uÛÑ»q≈£î nqT≈£L\+>± ø±+Á¬>dt bÕغ #˚dæq Á|üø£q≥˝À d”e÷+Á<ÛäT\≈£î m≈£îÿe>± ˇfi¯ó¢ eT+&çdüTÔqï n+X¯+. ø=‘·Ô sê»<Ûëì @sêŒ≥T ø±yê\+fÒ düeTj·T+ |ü&ÉT‘·T+~ ø±ã{Ϻ nì ø±+Á¬>k˛fi¯ó¢ düeT]ú+#·T≈£î+≥THêïs¡T. b˛H˚¢ ôV’≤<äsêu≤<é ø=Hêïfi¯¢bÕf…ÆHê eTqøÏ <äøÏÿ+<äì d”e÷+Á<ÛäT\T, düyÓTÆø£´yê<äT\T m+‘√ ø=+‘· dü]ô|≥Tºø√e#·TÃ. ø±˙, ø±düÔ ˝À‘·T>± Ä˝À∫ùdÔ, d”e÷+Á<ÛäT\≈£î ø±+Á¬>dt bÕغ _#·Ãy˚Tdæ+<äH˚ $wüj·T+ düŒwüºeTe⁄‘√+~. mø£ÿ&É ôV’≤<äsêu≤<é, mø£ÿ&É d”e÷+Á<Ûä? ôV’≤<äsêu≤<é @eTHêï, d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘êìøÏ bıs¡T>∑TH˚ ñ+<ë? n~Ûø±]ø£ ø±s¡´ø£˝≤bÕ\T ôV’≤<äsêu≤<é qT+∫ »s¡>±\+fÒ, mø£ÿ&√ lø±≈£îfi¯+ qT+∫ ∫‘·÷Ôs¡T qT+∫ n~Ûø±s¡ >∑D+ nsTTHê ne÷‘·T´˝…’q sêe&É+ n+‘· ‘˚*¬ø’q $wüj·T+ ø±H˚ ø±<äT. πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ dæbòÕs¡T‡ #˚düTÔHêï+. nø£ÿ&É $T>∑‘ê $wüj·÷\ô|’ dü Œwüº‘· edüTÔ+<äì ø±+Á¬>dt bÕغ #Ó_‘˚ dü]b˛<äT. $uÛÑ»qô|’ ìs¡íj·T+ rdüT≈£îHêïø£, $T>∑‘ê $wüj·÷\ô|’Hê düŒwüº‘· Çyê«*‡ ñ+≥T+~. b˛\es¡+ ÁbÕC…≈£îºøÏ C≤rj·T Vü≤À<ë ø£*ŒkÕÔ+. nH˚ eTs√ _#·Ã+ ≈£L&Ü y˚ùddæ+~ ø±+Á¬>dt bÕغ d”e÷+Á<ÛäT\øÏ. <äXÊu≤›\T>± HêqT‘√qï á ÁbÕC…≈£îºøÏ Ç|ü⁄Œ&ç˝≤ yÓ÷ø£å+ <äøÏÿ+<äì dü+‘√wæ+#ê ˝≤.. Ç~ ñ‘·Ô Vü‰MT>± $T–*b˛j˚T Á|üe÷<äeTT+<äì Ä+<√fi¯q #Ó+<ë˝≤? #Ó|ü⁄Œ≈£î+≥÷ b˛‘˚ #ê˝≤H˚ ñ+~ dæìe÷. eTT+<äT eTT+<äT ô|’ düeTdü´\ô|’ ø±¢]{° edüTÔ+<√ ˝Ò<√ >±˙, $uÛÑ»q ìs¡íj·T+‘√ d”e÷+Á<Ûä uÛÑ>∑TZeT+{À+~. |ü\Te⁄s¡T Á|üC≤Á|ü‹ì<ÛäT\T ‘·eT |ü<äe⁄\≈£î sêJHêe÷ #˚düTÔHêïs¡T. Ç~ s={°Hé ‘·‘·+>∑y˚T nsTTHê, Ç~ es¡ø£{≤¢ Ç|ü⁄Œ&ÉT d”e÷+Á<ÛäT\T sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\qT qy˚Tà |ü]dæú‘·T˝Ò¢e⁄.

bÕ´πøJ ø√dü+ {°&û|”, ø±+Á¬>dt H˚‘·\ b˛{° Ç|üŒ{Ï es¡≈£î »]–+~ ø±+Á¬>dt bÕغ ìs¡íj·T+. n~Ûø±s¡+˝À ñqï bÕغ ìs¡ísTT+∫Hê, #ê˝≤ n+XÊ\ $wüj·TyÓTÆ #ê˝≤kÕs¡T¢

sê»ø°j·T bÕغ\T n~Ûø±s¡ bÕغ ìs¡íj·÷ìï e´‹πsøÏ+#êsTT. md”‡ md”º düuŸbÕ¢Hé e+{Ï n+XÊ\ $wüj·T+˝ÀH˚ $|üøå±\T n~Ûø±s¡ bÕغ rs¡TqT ìs¡dæ+#êsTT. ø±˙, ‘Ó\+>±D $wüj·T+˝À ø±+Á¬>dt bÕغ ìs¡íj·÷ìï <ë<ë|ü⁄>± K+&ç+#·˝Òì |ü]dæú‹. e÷eT÷\T>± nsTT‘˚ d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘êìøÏ #Ó+~q Á|üC≤ Á|ü‹ì<ÛäT\T ø±+Á¬>dt ìs¡íj·T+ô|’ uÛÑ>∑TZeTHê*. ø=+<äs¡T Ä |üì #˚düTÔqï|üŒ{Ïø° dü+K´ #ê˝≤ ‘·≈£îÿe. yÓTC≤]{° d”e÷+Á<Ûä Á|üC≤ Á|ü‹ì<ÛäT\T düs¡T›≈£îb˛‘·THêïs¡T. sêÁwüº $uÛÑ»qô|’ ìs¡íj·T+ »]–b˛sTT+<äqï n#˚‘·Hêedüú˝ÀøÏ Á|ü»\qT HÓfÒºdüTÔHêïs¡T. n~Ûø±s¡ bÕغ ìs¡íj·T+ »]–b˛‘˚, Ç+πøMT #˚j·T&ÜìøÏ ˝Ò<ë? n+fÒ e÷eT÷\T>± nsTT‘˚ ñ+~. n˝≤ #˚j·TeTì ø±<äT ø±˙, ø=‘·Ô sê»<Ûëì $wüj·T+ >∑T]+∫ ø±˙, bÕ´πøJ >∑T]+∫ ø±˙ m+<äT≈£î &çe÷+&é #˚j·T˝Ò<√ nqï Á|ü•ï+#·T≈£îH˚ düyÓTÆø£´yê<äT\≈£î yÓTÆ+&é u≤¢ø˘ nsTTb˛‘√+~. {°&û|” n~ÛH˚‘· #·+Á<äu≤ãT ìqï ◊<äT \ø£å\ ø√≥¢ s¡÷bÕj·T\ ˝…ø£ÿ #ÓbÕŒs¡T. ø=‘·Ô sêÁwüº sê»<Ûëì ø√dü+ n+‘· Ks¡Ãe⁄‘·T+<äì Äj·Tq n+#·Hê. Ç<˚ d”e÷+Á<Ûä H˚‘·\ eTÚHêìøÏ ø±s¡DeTì nø£ÿ&ç Á|ü»\≈£î ns¡úeTe⁄‘√+~. ø=‘·Ô sê»<Ûëì @sêŒ≥Tπø ◊<äT \ø£å\ ø√≥T¢ ø±yê*‡ eùdÔ, ø=‘·Ô sêÁwüº ìsêàD+ ø√dü+ Ç+¬ø+‘· Ks¡Tà nyê«*. n+fÒ, Ä yÓTT‘·Ô+ z |ü~ \ø£å\ ø√≥T¢ ñ+&=#·TÃ. Ç+<äT˝À πø+Á<ä+ m+‘· uÛÑ]düTÔ+<√ >±˙, e∫Ã+<ë+{À¢ me¬s˝≤ |ü+#·T≈£î+<ëeTqï sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\ ≈£î{Ï\ ˙‹... ø±s¡D+>±H˚ sê»ø°j·T düÔ㛑· d”e÷+Á<Ûä˝À ø£ì|æk˛Ô+<äH˚ nqTe÷Hê\THêïsTT. á bÕ´πøJøÏ ÄX¯|ü&ç, yÓTTqï{Ïes¡≈£î düyÓTÆø±´+Á<Ûä ø√dü+ rÁe+>± b˛sê&çq ø±+Á¬>dt Á|üeTTK Hêj·T≈£î\T, {°&û|” ø°\ø£ H˚‘·\+<äs¡÷ yê{≤\ ø√dü+ b˛{° |ü&ÉT‘·THêïs¡ì d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\T nqTe÷ìdüTÔHêïs¡T. d”e÷+Á<Ûä≈£î sê»<Ûëì ˝Ò<äT bı+&ç nqï≥T¢ nø£ÿ&ç Á|ü»\qT ø±+Á¬>dt bÕغ rÁe+>± nee÷ì+∫q|üŒ{Ïø° sê»ø°j·T bÕغ\ Hêj·T≈£î\T mes¡÷ #·*+#·ø£b˛e&É+ rs¡ì nqTe÷Hê\≈£î ‘ê$k˛Ô+~.


dü\Vü‰

21

Ä>∑düTº 13

ø√s¡\T #ê∫q Á&Ü>∑Hé

uÛ≤s¡‘Yô|’ Á&Ü>∑Hé ø√s¡\T #ê∫+~. |ü<˚ |ü<˚ uÛ≤s¡‘· uÛÑ÷uÛ≤>∑+˝ÀøÏ #=s¡ã&ÉT‘·Tqï #Ó’Hê, eTT‘ê´\düs¡+ ù|s¡T‘√ uÛ≤s¡‘Y #·T≥÷º ñ] ‘ê&ÉT ù|qT‘√+~. ◊<äT y˚fi¯¢ $<Ûëq+ <ë«sê ø£eTTàø=k˛Ô+~. uÛ≤s¡‘Y #·T≥÷º yêj·TT, »\, uÛÑ÷ e÷sêZ\qT ~>∑“+~Ûk˛Ô+~. dü]Vü≤<äT›\ yÓ+ã&ç uÛ≤Ø>± ôd’Hê´ìï yÓ÷Vü≤]+∫+~. uÛ≤s¡‘Y‘√ $T‘·è‘·«+ kÕ–düTÔqï bıs¡T>∑T <˚XÊ\ìï+{Ï˙ ‘·q >∑T|æŒ{À¢øÏ ‘Ó#·TÃ≈£î+~. Çø£ uÛ≤s¡‘YqT ø±\T ø£<ä|ü˙j·T≈£î+&Ü #Ó’Hê nwüº~>∑“+<ÛäHêìï eTTeTàs¡+>± kÕ–k˛Ô+~.

n~ 1962e dü+e‘·‡s¡+. j·TT<ä∆+˝À #Ó’Hê #˚‹˝À

uÛ≤s¡‘Y z≥$TbÕ˝…’+~. <ä]$T˝≤ #Ó’Hê ùdq\T |üPs¡«|ü⁄ dü]Vü≤<äT›\<ëø± @ø£|üø£å+>± ñ|üdü+Vü≤]+#·T≈£îHêïsTT. #Ó’Hê m+‘√ >=|üŒ sê»´+ ø£qTπø Ç+‘· W<ës¡´+ Á|ü<ä]Ù+∫, uÛ≤s¡‘Y e+{Ï ∫qï <˚XÊìï ø£å$T+∫ e~˝Òk˛Ô+<ä+≥÷ nø£ÿ&ç $X‚¢wü≈£î\T >±j·T+ô|’ eT]+‘· ø±s¡+ |üPXÊs¡T. #Ó’Hê |üÁ‹ø£˝…’‘˚ n|üŒ{Ï eTq Á|ü<Ûëì HÓÁVüAqT ãsêà ø±\Œìø£ kÕVæ≤‘·´ jÓ÷<ÛäT&ÉT yÓ÷Hé ÄHé‘√ b˛\Tdü÷Ô yÓ≥ø±sê\T #˚XÊsTT. nø£ÿ&É Á|ü#ês¡+˝À ñqï ø£<∏äq+ Á|üø±s¡+, yÓ÷HéÄHé @&ÉT kÕs¡T¢ #Ó’Hêô|’ <ë&ç »]bÕ&ÉT. Á|ü‹kÕØ |ü≥Tºã&˚yê&ÉT. #Ó’Hê Äj·TqqT ø£å$T+∫, dü«<˚XÊìøÏ ‹|æŒ |ü+ù|~. ∫es¡≈£î ‘·|ü⁄Œ ‘Ó\TdüT≈£îqï yÓ÷HéÄHé rÁe+>±


dü\Vü‰

22

|üXÊÑêÔ|ü+ #Ó+~. #Ó’Hê≈£î u≤ìdü>± e÷sê&ÉT. uÛ≤s¡‘·<˚X¯eTHêï, Çø£ÿ&ç H˚‘·\Hêï #Ó’Hê≈£î n+‘˚ #·T\ø£q. <äTs¡<äèwüºeXÊ‘·÷Ô eTq Hêj·T≈£î\ Á|ües¡ÔHê n+<äT≈£î ‘·>∑Z≥Tº>±H˚ ñ+~. #Ó’Hê‘√ dü‘·‡+ã+<Ûë\ ø√dü+ @fi¯¢ ‘·s¡ã&ç ø£èwæ #˚XÊ+. mø£ÿ&√ @<√ bıs¡bÕ≥T »]–+<äì n+‘ê eè<∏ë #˚düTø√yê˝≤? eTTK+ô|’ mø£ÿ&√ ∫qï yÓTT{ÏeT ñqï+‘· e÷Á‘êq Ä eTTK+ n+<ä+>± ˝Ò<äq>∑\e÷? ˝Ò|üq+ sêùdÔ n<˚b˛‘·T+~ n+≥÷ #Ó’Hê ‘êC≤ #=s¡u≤≥TqT m+‘√ ‘˚*>±Z rdüTø√>∑*–q $XÊ\ Vü≤è<äj·T+ uÛ≤s¡‘· $<˚XÊ+>∑ eT+Á‹ dü˝≤àHé KTظ<é~. yÓTTqï @Á|æ˝Ÿ˝À »eTTà ø±oàsY˝Àì \&Éø˘ ÁbÕ+‘·+˝ÀøÏ #Ó’Hê ôd’ì≈£î\T #=#·TÃ≈£îì e∫à Hê\T>∑T >∑T&Üsê\T @sêŒ≥T #˚düT≈£î+fÒ, n~ #=s¡u≤fÒ ø±<äT bıeTà+≥÷ ø={Ϻ|ü&˚XÊs¡T ôVA+XÊK düVü‰j·TeT+Á‹ ÄsY|”mHé dæ+>¥. uÛ≤s¡‘Y Hêj·T≈£î\ qT+#˚ Ç+‘·{Ï eT<䛑·T \_ÛdüTÔ+fÒ #Ó’Hê ¬s∫Ãb˛≈£î+&Ü ñ+≥T+<ë? Ç|ü⁄Œ&ÉT eTs√kÕ] n<˚ #˚dæ+~. \&ÉUŸ˝Àì #·TeTsY ôdø±ºsY˝ÀøÏ eTs√kÕ] #=s¡ã&É≥y˚T ø±≈£î+&Ü, nø£ÿ&É uÛ≤s¡‘· ôd’q´+ ì]à+∫q ø=ìï ã+ø£s¡¢qT ≈£L*Ãy˚dæ+~. uÛ≤s¡‘· dü]Vü≤<äT› b˛düTºe<ä› @sêŒ≥T #˚dæq ¬øyÓTsê\ yÓ’s¡¢qT ‘Ó+ù|dæ+~. ô|’>± yêdüÔyêBÛq πsKqT <ë≥˝Ò<äì ‘·eT uÛÑ÷uÛ≤>∑+˝ÀH˚ Ç<ä+‘ê #˚XÊeT+≥÷ ãTø±sTT+|ü⁄\≈£î ~–+~. Ç˝≤ mHêïfi¯ó¢.

Ä>∑düTº 13

sTTq|üŒ{Ïø° Ä ^‘· <ë≥sê<äqï~ ñuÛÑj·T|üøå±\T ≈£î<äTs¡TÃ≈£îqï n+^ø±s¡+. Ä e÷≥ @Hê&É÷ ì\T|ü⁄ø√˝Òì #Ó’Hê, m|üŒ{Ïø£|ü⁄Œ&ÉT uÛ≤s¡‘· uÛÑ÷uÛ≤>∑+˝ÀøÏ #=#·TÃ≈£î edü÷ÔH˚ ñ+~. <ëìï Á|ü‹|òüT{Ï+#·≈£î+&Ü Ç+&çj·÷ Ä y˚Ts¡≈£î yÓqTø£&ÉT>∑T y˚düTÔ+&É&É + Ä+<√fi¯q ø£*–+#˚<˚. #Ó’Hê ôd’q´+ >∑&ç∫q ¬s+&˚fi¯¢ ø±\+˝ÀH˚ 478 kÕs¡T¢ uÛ≤s¡‘· dü]Vü≤<äT›*ï n‹Áø£$T+∫+<äì dü«j·T+>± s¡ø£åD eT+Á‹‘·« XÊUÒ sê»´düuÛÑ≈£î ‘Ó*j·TCÒdæ+~. n~ yÓ\¢&ç+∫q $esê\ Á|üø±s¡+ #Ó’Hê ôd’ì≈£î\T 2010˝À 228, 2011˝À 213, 2012˝À 234, 2013˝À |òæÁãe] es¡≈£î 31 kÕs¡T¢ uÛ≤s¡‘Y˝ÀøÏ #=s¡ã&ܶs¡T. n$ πøe\+ n‹Áø£eTD\T e÷Á‘·y˚Tqì uÛ≤$düTÔqï uÛ≤s¡‘· Á|üuÛÑT‘·«+, #=s¡u≤≥T¢ nqï |ü<ä+ yê&É≈£î+&Ü C≤Á>∑‘·Ô |ü&É≥+ ÄX¯ à s¡´+ ø£*–k˛Ô+~. {Ïu…{Ÿ dü«j·T+ bÕ*‘· ÁbÕ+‘·+˝À #Ó’Hê ôd’q´+ Ç|üŒ{Ïπø uÛ≤Ø m‘·TÔq eTÚ*ø£ dü<äTbÕj·÷\T düeT≈£Ls¡TÃ≈£î+~. ◊<äT yÓ’e÷ìø£ kÕúesê\T, $düÔè‘· kÕúsTT˝À ¬s’˝Ò« nqTdü+<Ûëq+, 58 y˚\ øÏ˝ÀMT≥s¡¢ s√&É¢‘√ |ü≥Tº _–+∫+~. uÛ≤s¡‘Y ôd’‘·+ dü]Vü≤<äT› ÁbÕ+‘ê˝À¢ á s¡ø£yÓTÆq kÂø£sê´\T @s¡Œs¡T#·Tø√≈£î+&Ü n&ÉT¶≈£îH˚ \ø£å´+‘√ uÛ≤Ø m‘·TÔq #=s¡u≤≥¢≈£î ‘Ó>∑ã&ÉT‘√+~. ¬s+&˚fi¯¢ ÁøÏ‘·+, 2011 Ä>∑düTº˝À nsTT‘˚ #Ó’Hê ôV≤*ø±|üºs¡T¢ uÛ≤s¡‘· uÛÑ÷uÛ≤>∑+˝ÀøÏ <ä÷düTø=#êÃsTT. yê{Ï˝À qT+∫ øÏ+<ä≈£î ~–q ôd’ì≈£î\T, uÛ≤s¡‘Y ì]à+#·T≈£îqï 17 ã+ø£s¡¢qT <Ûä«+dü+ #˚XÊs¡T. ‘·s¡Tyê‘· ny˚ ôV≤* uÛ≤s¡‘Y ã\V”≤q‘· ø±|òüºs¡¢˝À yÓ[¢b˛j·÷s¡T. #Ó’Hê <äTkÕ‡Vü≤dü+ ø£Hêï eTq #˚‘·>±ì uÛ≤s¡‘Y, #Ó’Hê\ eT<Ûä´ Hê\T>∑T y˚\ øÏ˝ÀMT≥s¡¢≈£î ô|’>± ‘·Hêìπø ì<äs¡Ùq+>± ì*∫q Ç˝≤+{Ï ñ<ä+‘ê˝…H√ï ñHêïsTT. yêdüÔyêBÛq πsK ñ+~. dü]Vü≤<äT› düeTdü´ Ç+ø± |ü]cÕÿs¡+ ø±ø£b˛


dü\Vü‰

<ä÷≈£î&ÉTπøB eTT≈£î‘ê&ÉT?

Ä>∑düTº 13

23

uÛ≤s¡‘· uÛÑ÷uÛ≤>±\ô|’ ø£H˚ïdæq #Ó’Hê, mH√ï <äTsê>∑‘ê\≈£î bÕ\Œ&ÉT‘√+~. uÛ≤s¡‘Y˝À dæøÏÿ+ $©Hêìï n~ ‘=\T‘· >∑T]Ô+#· ˝Ò<äT. Ä sêÁwüº+ uÛ≤s¡‘Y≈£î #Ó+~q<˚qqï yêdüÔyêìï ˙fi¯¢ ‘·s¡ã&ç kÕ– dü+Á|ü~+|ü⁄\ ‘·s¡Tyê‘· e÷Á‘·y˚T n+^ø£]+∫+~. 2003˝À n|üŒ{Ï uÛ≤s¡‘· Á|ü<Ûëì n≥˝Ÿ _Vü‰Ø yêCŸù|sTT ;õ+>¥˝À |üs¡´{Ï+#ês¡T. Ä dü+<äs¡“¤+>± ñuÛÑj·T<˚XÊ\ Hêj·T≈£î\T bÕ˝§Zqï dü+j·TTø£Ô $˝Òø£s¡T\ düe÷y˚X¯+˝À #Ó’Hê Ä$wüÿ]+∫q ∫Á‘·|ü≥+˝À yÓTT≥ºyÓTT<ä{Ï kÕ]>± dæøÏÿ+qT uÛ≤s¡‘Y˝À n+‘·sꓤ>∑+>± #·÷bÕs¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· Äs¡T HÓ\˝…’Hê >∑&Ée≈£ eTT+<˚ #Ó’Hê ‘·q ì»dü«s¡÷bÕìï Á|ü<ä]Ù+#·T ≈£î+~. {Ïu…{Ÿ˝ÀøÏ #=#·TÃ≈£îe∫Ãq≥T¢+&˚ dæøÏÿ+ uÛÑ÷uÛ≤>∑+˝ÀøÏ #=s¡ã&˚+<äT≈£î Á|üj·T‹ï+∫+~. nsTT‘˚ n|ü⁄Œ&ÉT düø±\+˝À uÛ≤s¡‘· ôd’ìø£ <äfi≤\T B≥T>± düŒ+~+#·ã{Ϻ dü]b˛sTT+~. ø±˙, ˝Òø£b˛‘˚ dæøÏÿ+qT #Ó’Hê m|ü⁄Œ&√ kÕ«Vü‰ #˚ùd<˚. 2008˝À ôd’‘·+ #Ó’Hê n<˚ ‘·s¡Vü‰˝À dæøÏÿ+˝ÀøÏ #=#·TÃø=#˚Ã+<äT≈£î Á|üj·T‹ï+∫+~. dæøÏÿ+ qT+∫ ns¡TD≤#·˝Ÿ Á|ü<˚XŸ <ëø± >∑\ uÛ≤s¡‘· uÛÑ÷uÛ≤>±ìï ÄÁø£$T+#·T ≈£îH˚+<äT≈£î rÁekÕúsTT˝À Á|üj·T‹ïdüTÔqï #Ó’Hê, eTs√yÓ’|ü⁄ Ç+&çj·÷ Çs¡T>∑Tbıs¡T>∑T <˚XÊ\ô|’Hê e\ $dæ]+~. ‘·q≈£î @s¡+>∑+˝Àq÷ m˝≤+{Ï b˛{° ˝Ò≈£î+&Ü #·÷düTø√e&É+ ø√dü+ uÛ≤s¡‘YqT uÛÑ÷, »\ e÷sêZ\<ë«sê ~>∑“+~Û+#˚ ~X¯˝À #Ó’Hê <ä÷≈£î&ÉT>± <ä÷düT¬øfi¯ó ‘·T+fÒ, uÛ≤s¡‘· Á|üuÛÑT‘·«+ e÷Á‘·+ ‘·s¡TD√bÕj·÷\ >∑T]+∫ Ä˝À∫+#·≈£î+&Ü ~≈£îÿ\T #·÷düTÔqï <äèX¯´+ ø£\es¡+ ø£*–k˛Ô+~.

Á|üe÷<ä+˝À uÛÑÁ<ä‘·

nyÓT]ø±qT ‘√dæsêyê\ì nÁ>∑sê»´+>± m~π>+<äT≈£î ‘·Vü≤‘·Vü≤˝≤&ÉT‘·Tqï #Ó’Hê ì+–, H˚\, ˙{Ïô|’ Ä~Û|ü‘·´+ ø√dü+ n‘·´+‘· y˚>∑+>± bÕe⁄\T ≈£<äT|ü⁄‘√+~. #·T≥Tº|üø£ÿ\ <˚XÊ˝À¢ ø°\ø£ kÕúesê\T @sêŒ≥T #˚düT≈£îì uÛ≤s¡‘Yq÷ m≥÷ ø£<ä˝Ò¢ì dæú‹˝ÀøÏ HÓfÒº+<äT≈£î n~ |üø£&É“+B eP´Vü≤y˚T |üìï+~. <ëì ù|s¡T <ä Ádæº+>¥ Ä|òt ô|s¡˝Ÿ‡. n#·Ã ‘Ó\T>∑T˝À #ÓbÕŒ\+fÒ eTT‘ê´\ düs¡+ nì ns¡ú+. yêdüÔe+˝À n~ ù|qT‘·Tqï~ ñ]‘ê&ÉT. X¯Á‘·Te⁄≈£î X¯Á‘·Te⁄ $TÁ‘·T&ÉT nqï dü÷Á‘êìï nqTdü]dü÷Ô eTT+<äT>± bÕøÏkÕÔHéqT ã˝Àù|‘·+ #˚k˛Ô+~. u…\÷∫kÕÔHé˝Àì >±«<äsY˝À uÛ≤Ø HÍø±ÁX¯j·T+ ì]à+#·&É+‘√bÕ≥T ¬s+&ÉT »\ $<äT´‘Yπø+Á<ë\T, ôd’ìø£ kÕúesê\T @sêŒ≥T #˚dæ+~. dæ+<Ûé˝Àq÷ #Ó’Hê yêDÏ»´, ôd’ìø£ ø±s¡´ø£˝≤bÕ\T ô|#·TÃMTsêj·Tì uÛ≤s¡‘· s¡ø£åD eT+Á‹ @πø Ä+{À˙ Ç{°e\ ˝Àø˘düuÛÑ≈£î ˇø£ *œ‘· |üPs¡«ø£ düe÷<Ûëq+>± ‘Ó*bÕs¡T. bÕø˘ ÄÁø£$T‘· ø±oàsY˝À Ç|üŒ{Ïπø uÛ≤Ø>± ôd’Hê´ìï yÓ÷Vü≤]+∫q #Ó’Hê, ∫≥º>±+>¥, Vü≤+ãHé{À≥ HÍø±ÁX¯j·÷\qT, ì]à+∫ Çe«&É+ <ë«sê ã+>±¢<˚XŸ, l\+ø£\q÷ <ë]øÏ ‘Ó#·TÃ≈£î+~. H˚bÕ˝Ÿ, eTj·THêàsY, e÷©›e⁄\T, <∏ëjYT˝≤+&é ‘·~‘·s¡ <˚XÊ˝À¢q÷ πse⁄\T, s√&ÉT¢, ¬s’˝Ò« e÷sêZ˝ ìsêàD+˝À #·Ts¡T¬ø’q bÕÁ‘· b˛wæk˛Ô+~. uÛ≤s¡‘Y≈£î ∫s¡ø±\+>± $TÁ‘·<˚X¯+>± ñqï uÛÑ÷{≤Hé #Ó’Hê >±˝≤ìøÏ ∫øÏÿ+~. Ä<˚X¯ Á|ü<ÛëqeT+Á‹ õπ>à ‹H˚¢ ;õ+>¥ •_s¡+˝À #˚]b˛e&É+‘√ uÛ≤s¡‘Y $düàj·T+ #Ó+~+~. uÛÑ÷{≤Hé≈£î dü_‡&û e+≥>±´dt, øÏs√dæHé


dü\Vü‰

24

Ä>∑düTº 13

Ä˝À∫+#ê*‡q ‘·s¡TD$T~. uÛ≤s¡‘Y á düeTdü´qT ãVüQeTTK+>± m<äTs√ÿyê*‡ ñ+≥T+~. yÓT‘·Ô>± ñ+fÒ me]¬ø’Hê yÓTT‘·ÔãT<˚›düTÔ+~. uÛ≤s¡‘Y $wüj·T+˝À Ç|ü⁄Œ&ÉT #Ó’Hê #˚k˛Ô+<ä<˚. Ä]úø£+>±q÷ ôd’ìø£+>±q÷ Ä <˚XÊìï &Ûûø=H˚ kÕúsTTøÏ m~–q|ü⁄Œ&˚, n~ ˇ~– ñ+≥T+~. Ä ~X¯˝À uÛ≤s¡‘Y Á|üj·T‘êï\T Ä•+∫q kÕúsTT˝À kÕ>∑ø£b˛e&É+ ndü\T düeTdü´. Á|üuÛÑT‘·«+ ‘·ø£åD+ ø=ìï #·s¡´\T #˚|ü&ç‘˚ |ü]dæú‹˝À ø=+‘· e÷s¡TŒ sêe#·TÃ. \&ÉUŸ qT+∫ ns¡TD≤#·˝Ÿ Á|ü<˚XŸ es¡≈£î >∑\ dü]Vü≤<äT› ÁbÕ+‘·eT+‘·{≤ $ÁdüÔ‘· kÕúsTT˝À s√&ÉT¶, ¬s’\T e÷sêZ\T @s¡Œs¡#ê*. dü]Vü≤<äT›\≈£î ÄqT≈£î ì ô|<ä› dü+K´˝À yÓ’e÷ìø£ kÕúesê\T ì]à+#ê*. |üs¡«rj·T ôd’ìø£ <äfi≤ìï uÛ≤Ø m‘·TÔq yÓ÷Vü≤]+#ê*. dü]Vü≤<äT›\ yÓ+ã&ç e÷J ôd’ì≈£î\T, bÕsê$T*≥Ø dæã“+~ ÄyêkÕ\T @sêŒ≥T #˚ùdÔ, s¡ø£åD #Û·Á‘êìï ì]à+#·T≈£îqïfÒ¢. {Ïu…˝Ÿ dü]Vü≤<äT›˝À #Ó’Hê nqTdü]düTÔq ï Ä $<Ûëqy˚T Ç+&çj·÷≈£î Ä<äs¡Ù+ ø±yê*. #Ó’Hê qT+∫ ~>∑TeT‘·T\ô|’ uÛ≤s¡‘Y n~Ûø£+>± Ä<Ûës¡|ü&ÉT‘√+~. |òü*‘·+>± Ä <˚X¯+‘√ yêDÏ»´ ˝À≥T ô|]–, <˚X¯ Ä]úø£ e´edüú MT<ä rÁe <äTÁwüŒuÛ≤e+ |ü&ÉT‘√+~. ~>∑TeT‘·T\T ‘·–Z+#·Tø√e&É+ <ë«sê Ä <˚X¯+ô|’ ˇ‹Ô&ç ô|+#˚ neø±X¯+ ñ+~. #Ó’Hê qT+∫ ‘Ó|æŒ+#·T≈£î+≥Tqï yÓTTu…’˝Ÿ bò˛qT¢, ˝≤|t{≤|t\T, ô|HéÁ&Ó’yé\T, Ç‘·s¡ m\Áø±ºìø˘ ñ|üø£s¡D≤\ <ë«sê düeT#ês¡ #Ís¡´+ »s¡T>∑T‘√+~. uÛÑÁ<ä‘· <äècÕº´ yê{Ï~>∑TeT‹ì ìj·T+Á‹+#ê*‡q nedüs¡+ ñ+~. $j·T‘êï+, »bÕHée+{Ï <˚XÊ\‘√ sê»ø°j·T, ôd’ìø£ dü+ã+<Ûë\qT ô|+bı+~+#·Tø√e&É+ #Ó’Hêô|’ ˇ‹Ô&ç ô|+#˚+<äT≈£î eTs√<ë]. ôd’ìø£+>± #Ó’Hê≈£î m<äTs=&ç¶ ì\e˝Òì H˚|ü<∏ä´+˝À Ç˝≤+{Ï Ä]úø£, <Í‘·´|üs¡yÓTÆq #·s¡´\T $<Ûëq+ e÷sê* #Ó’Hê |üìïq |ü<äàeP´Vü‰ìï #Û˚~+#˚<Ó˝≤>∑qï~ rÁe+>± #˚|ü≥º&Éy˚T ÁX‚jÓ÷e÷s¡Z+. düs¡|òüsê\qT VüQ{≤VüQ{Ïq ì*ù|dæ+~. eT+∫ e÷≥\‘√ <ä>∑Zs¡j˚T´ ã<äT\T |æ#·TÃø£MT<ä ÁãVü‰àÁdüÔ+ Á|üjÓ÷–+#·&É+ @s¡ø£ yÓTÆq $<˚XÊ+>∑ ˙‘√ eTq H˚‘·\πø ‘Ó*j·÷*. yêdüÔe+˝À #Ó’Hê ˇπøkÕ] ¬s+&ÉT s¡ø±\ eP´Vü‰\qT neT\T #˚k˛Ô+~. <ä Ádæº+>¥ Ä|òt ô|s¡˝Ÿ‡ n+<äT˝À yÓTT<ä{Ï~. ◊<äT y˚fi¯¢ $<Ûëq+ ¬s+&√~. ns¡TD≤#·˝ŸÁ|ü<˚XŸ, \&ÉUŸ, H˚bÕ˝Ÿ, dæøÏÿ+, {Ïu…{Ÿ\˝À ‘·q ÁbÕã˝≤´ìï eT]+‘· $düÔ]+#·Tø√e&É+ á ¬s+&√ eP´Vü≤+ \ø£å´+. ñ‘·Ôsêq uÛÑ÷uÛ≤>∑+, $T>∑‘ê eT÷&ÉT ~≈£îÿ˝À¢ düeTTÁ<ä e÷s¡Z+ <ë«sê uÛ≤s¡‘Y ~>∑“+<Ûä+ #˚k˛Ô+~. #Ó’Hê nDT»˝≤+‘·sêZeTT\T ‘·s¡#·T>± uÛ≤s¡‘· »˝≤˝À¢øÏ <ä÷düT≈£îe∫à <˚X¯ uÛÑÁ<ä‘·qT eT]+‘· Á|üe÷<ä+˝À |ü&˚düTÔHêïsTT. yÓTTqï |òæÁãe]˝À XÊK≈£î uÛ≤s¡‘· HÍø±<äfi¯+ ‘Ó*|æ+~. nedüs¡yÓTÆ q|ü⁄Œ&ÉT uÛ≤s¡‘· »˝≤˝À¢øÏ #=s¡ã&ç $<Ûä«+dü+ düèwæº+#˚+<äT≈£î M\T>± <äøÏåD #Ó’Hê düeTTÁ<ä+˝À ;õ+>¥ Ç|üŒ{Ïπø n‘ê´<ÛäTìø£ nDT»˝≤+ ‘·sêZeTT\qT dæ<ä∆+>± ñ+∫q≥T¢ edüTÔqï düe÷#ês¡+ uÛÑj·÷+<√fi¯ q\T ø£*–+#˚<˚. Ç+&çj·÷qT <Óã“ rùd+<äT≈£î düe÷#ês¡ kÕ+πø‹ø£ |ü]C≤„Hêìï #Ó’Hê ñ|üjÓ÷–+#·T≈£î+{À+~. uÛ≤s¡‘Y˝À $Áø£sTTdüTÔqï yÓTTu…’˝Ÿ bò˛qT¢ e+{Ï düe÷#ês¡ kÕ+πø‹ø£ kÕ<ÛäHê˝À¢ ñ|üjÓ÷–düTÔq ï |ü]ø£sê\T #ê˝≤ es¡≈£î #Ó’Hê˝À ‘·j·÷s¡j˚T´y˚. n$ #Ó’Hê≈£î düe÷#ês¡ yêVü≤ø±\T>± ñ|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·THêïj·Tì ì|ü⁄DT\T #ÓãT‘·THêïs¡T. bÕøÏkÕÔHé, e÷©›e⁄\T, H˚bÕ˝Ÿ <˚XÊ˝À¢ düe÷#ês¡ e´edüú\qT ìs¡«Væ≤+#·&É+ <ë«sê uÛ≤s¡‘Yô|’ >∑>∑q‘·\ ì|òü÷qT #Ó’Hê eT]+‘· ô|+∫+~. nìï yÓ’|ü⁄\ qT+∫ #Ó’Hê Ç+‘· y˚>∑+>± ≈£eTTàø=düTÔqï|üŒ{Ïø° eTq Á|üuÛÑT‘·«+ y˚T\Tø√ø£b˛e&É+ $∫Á‘·+.


dü\Vü‰

25

Ä>∑düTº 13

Çø£ sêÁwüº+˝À ¬s+&ÉT Á|üuÛÑT‘ê«\T sêÁcÕºìï

$uÛÑõ+∫q ‘·s¡Tyê‘·H˚ mìïø£\≈£î yÓfi≤¢\H˚ Ä˝À#·q˝À ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ Ä˝À∫düTÔqï≥T¢ yês¡Ô\T edüTÔHêïsTT. |ü~ õ˝≤¢˝‘√ ≈£L&çq ‘Ó\+>±D sêÁwüº+ @sêŒ≥T≈£î ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ yÓTT>∑TZ #·÷|ü⁄‘·Tqï≥T¢ yês¡Ô\T edüTÔqï|üŒ{Ïø°, sêj·T\ ‘Ó\+>±D Á|ü‹bÕ<äqqT |üP]Ô>± ø=fÒºj·T&É+ ˝Ò<äT. sêÁwüº $uÛÑ»q Á|üÁøÏj·TqT 90 s√E˝À¢ |üP]Ô #˚dæ, ¬s+&ÉT sêÁcÕº˝À¢ ¬s+&ÉT Á|üuÛÑT‘ê«\qT @sêŒ≥T #˚j·÷\ì, Ä ‘·sê«‘· mìïø£\≈£î yÓfi≤¢\H˚ jÓ÷#·q ø±+Á¬>dt #˚düTÔqï≥T¢ |ü]dæú‘·T\qT #·÷ùdÔ ns¡úeTe⁄‘√+~. sêÁwüº $uÛÑ»q »]–q ‘·sê«‘· ¬s+&ÉT sêÁcÕº\≈£î y˚πs«s¡T Á|ü<˚XŸ ø±+Á¬>dt ø£$T{°\qT n~ÛcÕºq+ ìj·T$TdüTÔ+~. n<˚ düeTj·T+˝À Ç<ä›s¡T eTTK´eT+Á‘·T\T ø=\Te⁄Bs¡T‘ês¡T. XÊdüqdüuÛÑ˝À rsêàq+, πø+Á<ä eT+Á‘·T\ ãè+<ä+ @sêŒ≥T, πø+Á<ä πø_HÓ{Ÿ ‘=*H√{Ÿ, <ëìøÏ eT+Á‹es¡Z+ ÄyÓ÷<ä+, sêÁwüº|ü‹ dæbòÕs¡düT‘√ nôd+;¢øÏ _\T¢, nôd+;¢˝À _\T¢ |ü]o\q, πø+Á<ä Hê´j·TXÊK |ü]o\q≈£î _\T¢ eTTkÕsTT<ë, πø_HÓ{Ÿ ‘·T~ H√{Ÿ, _\T¢≈£î kÕ<Ûës¡D yÓTC≤]{°‘√ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ ÄyÓ÷<ä+, ∫es¡>± sêÁwüº|ü‹ ÄyÓ÷<ä eTTÁ<ä nH˚ 12 <äX¯˝À¢ ø=‘·Ô sêÁwüº+ @s¡Œ&Ü*‡ ñ+≥T+~. á <äX¯˝À¢ nôd+;¢ rsêàq+ nedüs¡+ ˝Ò<äì ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ nqT≈£î+≥Tqï≥T¢ ‘Ó\Tk˛Ô+~. $T–*q 11 <äX¯\T |üP]Ô #˚j·T&ÜìøÏ 215 s√E\T nedüs¡eTì ‘=\T‘· uÛ≤$+∫+~. Ä ‘·sê«‘· á >∑&ÉTe⁄qT 144 s√E\≈£î ≈£î~+∫+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT <ëìï 90 s√E\≈£î ≈£î~+∫q≥T¢ yês¡Ô\T edüTÔHêïsTT. nø√ºãsY˝À ¬s+&ÉT sêÁcÕº\T @s¡Œ&ÉT‘êj·Tì n+≥THêïs¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À Á|üdüTÔ‘· Á|üuÛÑT‘·«+ 2009 y˚T 20q @s¡Œ&ç+~. Bì Á|üø±s¡+ 2014 y˚T 19e ‘˚BøÏ ◊<˚fi¯ó¢ ì+&ÉT‘êsTT. n+fÒ eTs√ ‘=$Tà~ |ü~ HÓ\˝À¢ ø=‘·Ô Á|üuÛÑT‘·«+ @s¡Œ&Ü*. sêÁcÕºìï mìïø£\≈£î eTT+<äT $uÛÑõùdÔ Á|üdüTÔ‘· düuÛÑT´\ dü+K´qT e÷Á‘·y˚T |ü]>∑Dq˝ÀøÏ rdüT≈£î+{≤s¡T. ¬s+&ÉT sêÁcÕº˝À¢ @ bÕغøÏ m≈£îÿe kÕúHê\T ñ+fÒ nø£ÿ&É Ä Á|üuÛÑT‘ê«˝Ò @s¡Œ&É‘êsTT. Ä ‘·sê«‘· 2014˝À ¬s+&ÉT sêÁcÕº\≈£î $&ç$&ç>± nôd+;¢ mìïø£\T »s¡T>∑T‘êsTT. 2000˝À @s¡Œ&çq C≤s¡â+&é, #·rÔdt>∑&Ûé, ñ‘·ÔsêK+&é\ $wüj·T+˝À ≈£L&Ü á s¡ø£+>±H˚ »]–+~.

Ä Á|üø±s¡+ n+#·Hê\T y˚düT≈£î+fÒ, sêj·T\ ‘Ó\+>±D˝À>±˙, |ü~ õ˝≤¢\‘√ ≈£L&çq ‘Ó\+>±D˝À>±˙ ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘·«+ @s¡Œ&˚ neø±X¯+ ˝Ò<äT. U≤∞\T b˛>± sêj·T\ ‘Ó\+>±D nôd+;¢ e÷´õø˘ |òæ>∑sY 74 nsTT‘˚, ø±+Á¬>dt≈£î 63 eT+~ düuÛÑT´\T e÷Á‘·y˚T ñHêïs¡T. |ü~ õ˝≤¢\ ‘Ó\+>±D˝À Á|üuÛÑT‘·« @sêŒ≥T≈£î ø£˙dü+ 60 eT+~ düuÛÑT´\T nedüs¡+ ø±>±, ø±+Á¬>dt≈£î 49 eT+~ e÷Á‘·y˚T ñHêïs¡T. sêj·T\ ‘Ó\+>±D≈£î m+◊m+ eT<䛑·T Ç#˚à neø±X¯+ ñ+~. Ä bÕغøÏ #Ó+~q @&ÉT>∑Ts¡T düuÛÑT´\T Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ eT<䛑·T Ç#˚à neø±X¯+ ñ+~. nsTT‘˚, sêj·T\ ‘Ó\+>±DqT ;CÒ|” e´‹πsøÏk˛Ô+~. ;CÒ|” eT<䛑·T ˝Ò≈£î+&Ü bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À ‘Ó\+>±D _\T¢ HÓ>∑Z<äT. Bìï ã{Ϻ #·÷ùdÔ sêj·T\ ‘Ó\+>±D @sêŒ≥T yÓ+≥H˚ nH˚~ kÕ<Ûä´+ ø±ø£b˛e#·TÃ. ô|’>±, sêj·T\ ‘Ó\+>±D≈£î ø±+Á¬>dt≈£î #Ó+~q Ä ÁbÕ+‘· Hêj·T≈£î\T ≈£L&Ü n+^ø£]+#·&É+ ˝Ò<äT. ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ bÕغ ≈£L&Ü n+^ø£]+#˚ neø±X¯+ ˝Ò<äT. nsTT‘˚, á ˝…ø£ÿ\‘√ nedüs¡+ ˝Ò≈£î+&ÜH˚ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘·«+ ñqï+<äTq $uÛÑ»q ‘·sê«‘· n‘·´~Ûø£ kÕúHê\T ñqï bÕغ>± ø=‘·Ô sêÁcÕº˝À¢q÷ ø±+Á¬>dt Á|üuÛÑT‘ê«˝Ò @s¡Œ&É‘êj·Tì eT] ø=+<äs¡T #ÓãT‘·THêïs¡+≥÷ yês¡Ô\T edüTÔHêïsTT. C≤s¡â+&é, #·rÔdt>∑&Ûé, ñ‘·ÔsêK+&é sêÁcÕº\T @s¡Œ&çq|üŒ&ÉT Ä ÁbÕ+‘ê˝À¢ yÓTC≤]{° ñqï bÕغ˝Ò Á|üuÛÑT‘ê«\qT kÕú|æ+#êsTT. yÓTT‘·Ô+>±, Ä+Á<Ûä sêÁwüº+ ˝Ò<ë d”e÷+Á<Ûä, ôV’≤<äs ê u≤<é sêÁcÕº\T>± @sêŒ≥T #˚ùdÔ ¬s+&ÉT sêÁcÕº˝À¢q÷ ø±+Á¬>dt bÕغ n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ e#˚à neø±X¯+ ñ+<äì n~ÛcÕºq+ uÛ≤$düTÔqï≥T¢>± bÕغ Hêj·T≈£î\T>± dü+πø‘ê\T n+<ësTT. ```0```


dü\Vü‰

26

Ä>∑düTº 13

d”e÷+Á<ÛäT\T eT∞¢ nHê<∏ä˝ÒHê? d”e÷+Á<ÛäT\T m|ü⁄Œ&É÷ nHê<∏ä\T>±H˚ $T>∑T\T‘·THêïs¡T. 50 @fi¯¢ ÁøÏ‘·+ mø£ÿ&√ ‘·$Tfi¯Hê≥ ∫≈£îÿ≈£îqï ‘Ó\T>∑Tyês¡+<ä]ø° Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüº+ @sêŒ≥T #˚j·÷\H˚ ñ<˚›X¯+‘√ bı{Ϻ lsêeTT\T ÁbÕD‘ê´>∑+ #˚dæ Ä+Á<Ûä sêÁcÕºìøÏ |ü⁄s¡T&ÉT b˛XÊs¡T. <ë+‘√ n|üŒ{Ïes¡≈£L ‘·eT sê»<Ûëì nqT≈£îqï eTÁ<ëdüT q>∑s¡+ y˚s¡T|ü&ç+~. Ä ‘·s¡Tyê‘· Ä+Á<Ûä sêÁcÕºìøÏ ø£s¡÷ï\TqT sê»<Ûëì>± ìs¡ísTT+∫ <ëìì n_Ûeè~∆ #˚düT≈£î+≥T+&É>± sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\ kÕ«s¡ú+‘√ $XÊ˝≤+Á<Ûä≈£î ‘Ós¡BXÊs¡T. <ë+‘√ d”e÷+Á<ÛäT\≈£î eT∞¢ sê»<Ûëì ˝Ò≈£î+&Ü b˛sTT+~. Ä ‘·s¡Tyê‘· @s¡Œ&çq Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î ôV’≤<äsêu≤<éqT sê»<Ûëì>± #˚XÊs¡T. eTq sê»<Ûëì nqT≈£îqï d”e÷+Á<ÛäT\T ôV’≤<äsêu≤<é n_Ûeè~∆øÏ ‘√&ÜŒ≥T q+~ùdÔ n+‘·sê®rj·T+>± U≤´‹ >∑&ç+∫+~. Ç|ü⁄Œ&ÉT ‘Ó\+>±D ñ<ä´eTø±s¡T\T eTq ôV’≤<äsêu≤<é ø±<äT e÷ ôV’≤<äsêu≤<é n+≥THêïs¡T. d”e÷+Á<ÛäT\+<äs¡÷ ôV’≤<äsêu≤<é $&ç∫ yÓÓ[¢b˛yê\+≥THêïs¡T. Ç|ü⁄Œ&ÉT d”e÷+Á<ÛäT\≈£î ~¬øÿes¡T?

düT

e÷s¡T ◊<äT <äXÊu≤›\ ÁøÏ‘·+ ‘Ó\T>∑Tyê]øÏ Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüº+ ø±yê\+≥÷ ‘Ó\T>∑T Á|ü»\T >∑fi¯yÓT‘êÔs¡T. n|üŒ{Ï es¡≈£L ‘·$Tfi¯Hê&ÉT‘√ ø£*dæb˛sTT ñqï ‘Ó\T>∑T Á|ü»\qT ‘·$Tfi¯ó\T V”≤q+>± #·÷ùdyês¡T. nsTT‘˚ sêÁwüº sê»<Ûëì eTÁ<ëdüT ø±e&É+‘√ ‘Ó\T>∑Tyê]øÏ nee÷Hê\T uÛÑ]+#·ø£ ‘·|üŒ˝Ò<äT. Ä ‘·s¡Tyê‘· ‘Ó\T>∑T yê] eTH√y˚<äqqT >∑T]Ô+∫q bı{Ϻ lsêeTT\T ‘Ó\T>∑T sêÁwüº+ ø√dü+ >∑fi¯yÓT‘êÔs¡T. C≤rj·T kÕúsTT˝À #·\q+ ˝Òø£b˛e&É+‘√ ÄeTs¡D Bø£å≈£î |üPqT≈£îHêï ∫es¡≈£î ÁbÕD ‘ê´>∑+ #˚XÊs¡T. ÁbÕD ‘ê´>∑ |òü*‘·+>± Ä+Á<Ûä sêÁwüº+ ne‘·]+∫+~. 1953 nø√ºãsY 10e ‘˚Bq Ä+Á<ÛäsêÁwüº ne‘·s¡D ~H√‘·‡e+ »]–+~. Ä ~H√‘·‡e+˝À Ä+Á<Ûä sêÁwüº sê»<Ûëì>± ø£s¡÷ï\TqT m+|æø£ #˚XÊs¡T. sêÁwüº+˝Àì nìï ø±s¡´ø£˝≤bÕ\T ø£s¡÷ï\T πø+Á<ä+>± kÕ>±\ì n|üŒ{Ï Á|üC≤Á|ü‹ì<ÛäT\T ìs¡ísTT+#ês¡T. d”e÷+Á<Ûä Á|ü»\T ≈£L&Ü ø£s¡÷ï\TqT sê»<Ûëì>± uÛ≤$+∫ <ëì n_Ûeè~∆øÏ lø±s¡+ #·T{≤ºs¡T. eT÷&ÉT dü+e‘·‡sê\ ‘·s¡Tyê‘· n|ü⁄Œ&É|ü⁄Œ&˚ ø£s¡÷ï\T≈£î sê»<Ûëì>± ñ+&Ü*‡q s¡÷|ü⁄πsK\T dü+‘·]+#·T≈£î+{À+~. Ç+‘·˝ÀH˚ sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\≈£î eT∞¢ ø£qTï≈£î{Ϻ+~. @<√ ˇø£{Ï #˚j·T≈£î+fÒ yê]øÏ eTqT>∑&É ñ+&É<äT nH˚ ñ<˚›X¯+‘√ <äTkÕ‡Vü≤kÕìøÏ ˇ&ç>∑{≤ºs¡T. ìC≤+ #Ós¡ qT+∫ $eTTøÏÔ bı+~q ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝À ≈£L&Ü ‘Ó\T>∑T uÛ≤wü e÷{≤¢&ÉT‘·T+&É&É+‘√ uÛ≤cÕ Á|üj·TTø£Ô sêÁcÕº \ &çe÷+&éqT ‘Ós¡MT<ä≈£î rdüT≈£îe#êÃs¡T. ˇπø uÛ≤wü e÷{≤¢&˚ ÁbÕ+‘ê\ìï+{Ï˙ ø£*|æ ˇπø sêÁwüº+ |ü]~Û˝ÀøÏ rdüT≈£îsêyê\H˚~ yê] n_ÛeT‘·+. Bìì n|üŒ{Ï C≤rj·T ø±+Á¬>dt Hêj·T≈£î\T ≈£L&Ü düeT]ú+#ês¡T. düHê´dæ, düHê´dæ sêdüT≈£î+fÒ ã÷&ç<ä sê*q#·+<ä+>± Çø£ÿ&ç ø±+Á¬>dt H˚‘·\T, C≤rj·T ø±+Á¬>dt H˚‘·\T ˇø£ÿ{Ï ø±e&É+‘√

$XÊ˝≤+Á<Ûä≈£î ã\+ ô|]–+~. Ä+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+˝Àì Á|ü»\T ø±˙, ‘Ó\+>±D˝Àì Á|ü»\T ø±˙ ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê\qT $©q+ #˚j·÷\ì ø√s¡˝Ò<äT. á sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\ kÕ«s¡ú+ ø√dü+ ¬s+&ÉT ÁbÕ+‘ê \qT $©q+ #˚dæ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ ne‘·s¡D≈£î Hê+~ |ü*ø±s¡T. n|üŒ{Ï es¡≈£L ø£s¡÷ï\T eTq sê»<Ûëì nqT≈£îqï d”e÷+ Á<ÛäT\ HÓ‹Ôq eTs√ |æ&ÉT>∑T |ü&ç+~. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº sê»<Ûëì>± ôV’≤<äsêu≤<éqT Á|üø£{Ï+#ês¡T. <ë+‘√ #˚ùd~ ˝Òø£ ôV’≤<äsêu≤<˚ eTq sê»<Ûëì nqT≈£îì <ëì n_Ûeè~∆øÏ ‘·eT e+‘·T düVü≤ø±sê\+~+ #ês¡T. ôV’≤<äsêu≤<éqT n_Ûeè~∆ #˚dæ C≤rj·T, n+‘·sê®rj·T kÕúsTT es¡≈£î rdüT¬ø[¢+~ ≈£L&Ü d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î˝Ò. Ä Hêj·T≈£î\T ≈£L&Ü m|ü⁄Œ&É÷ ôV’≤<äsêu≤<éqT y˚s¡T>± #·÷&É˝Ò<äT. Ç~ eTq sê»<ÛëH˚ nqTø√e&É+ e\¢ Á|ü>∑‹ |ü<∏ä+˝À |üs¡T>∑T rdæ+~. ø±˙ Ç|ü⁄Œ&ÉT y˚sêŒ≥Tyê<äT\T ôV’≤<äsêu≤<é ‘Ó\+>±D≈£î e÷Á‘·y˚T sê»<Ûëì. Ç~ d”e÷+Á<ÛäT\≈£î #Ó+~q~ ø±<äì ù|s=ÿ+≥T Hêïs¡T. 50 dü+e‘·‡sê\ qT+∫ Ä+Á<Ûä Á|ü<˚XŸqT |ü]bÕ*düTÔqï d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î\T á ôV’≤<äsêu≤<é eTq~ ø±<äT nì ˇø£ÿkÕ] nqT≈£îì ñ+fÒ ôV’≤f…ø˘ dæ{° @ ∫‘·÷Ôs¡T õ˝≤¢˝À H√ @sêŒ≥j˚T´~. Á|üdüTÔ‘·+ X¯+cÕu≤<é˝À ñqï n+‘·sê®rj·T $e÷Hê ÁX¯j·T+ @ πsDÏ>∑T+≥˝ÀH√ ñ+&˚~. <˚X¯+˝ÀH˚ ñqï @¬ø’ø£ n‹ ô|<ä› s¡ø£åD |ü]XÀ<Ûäq dü+düú d”e÷+Á<Ûä≈£î ‘·s¡*b˛j˚T~. uÛ…˝Ÿ, ôV≤#Yd”m˝Ÿ, ôV≤#Y@m˝Ÿ e+{Ï n‹ ô|<ä› |ü]ÁX¯eT\˙ï @Hê&√ nq+‘·|üPsY õ˝≤¢≈£î ‘·s¡*b˛j˚T$. |ü{≤Hé#Ós¡T e<ä› ñqï n‹ô|<ä› bÕ]ÁXÊ$Tø£ yê&É ≈£L&Ü d”eT˝À ñ+&˚~. ø±˙ ôV’≤<äsêu≤<é eTq sê»<Ûëì nqT≈£îqï+<äTe\¢H˚ á |ü]ÁX¯eT\˙ï Çø£ÿ&˚ @sêŒ≥j·÷´sTT. ôV’≤<äsêu≤<é≈£î n+‘·sê®rj·T kÕúsTT˝À >∑T]Ô+|ü⁄ e∫Ã+~. sêÁwüº sê»<Ûëì nsTTq ôV’≤<äsêu≤<é≈£î Ä >∑T]Ô+|ü⁄ ‘Ó∫Ã+~ ≈£L&Ü


dü\Vü‰ d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î˝Ò. ø±˙ Ç+‘· #˚dæHê yÓTTqï yÓTTqï »q+˝ÀøÏ e∫Ãq y˚sêŒ≥Tyê<äT\T d”e÷+Á<ÛäT\T <√#·T≈£î+≥THêïs¡ì Äs√|üD\T >∑T|æŒdü÷Ô H√{Ïø=∫Ãq≥T¢ e÷{≤¢&É≥+ m+‘·es¡≈£î düeT+»dü+? ì»+>± <√#·T≈£îH˚ yêfi¯¢sTT‘˚ ôV’≤<äsêu≤<é m+<äT≈£î n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·T+~? ◊<äT <äXÊu≤›\ ø±\+˝À ø£˙$˙ ms¡T>∑ì Ø‹˝À |ü⁄s√>∑‹ kÕ~Û+∫+~. Ä sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\ Hê≥ø±\qT |üø£ÿqu…&ç‘˚ d”e÷+Á<ÛäT\ |ü]dæú‹ @+{Ï? ˇø£ y˚fi¯ ‘Ó\+>±D $&çb˛‘˚ yê]øÏ ô|<ä› ~¬øÿes¡T? Ç+¬øHêïfi¯ó¢ yês¡T á ~≈£îÿ˝Òì ã‘·T≈£î ã‘·ø±*? á j·÷u…’ @fi¯ó¢ eTq~ nqT≈£îqï sê»<Ûëì Ç|ü⁄Œ&ÉT y˚s=ø£] kı+‘·+ ne⁄‘·T+fÒ eTs√ sê»<Ûëì @sêŒ≥T≈£î >±˙, <ëì n_Ûeè~∆øÏ >±˙ d”e÷+Á<ÛäT\T

27

Ä>∑düTº 13 eTT+<äT≈£î ekÕÔsê? ˇø£ y˚fi¯ ‘Ó\+>±D $&çb˛sTTq nq+‘·s¡+ @sêŒf…Æq sê»<Ûëì ≈£L&Ü XÊX¯«‘·+>± ñ+≥T+<äì qeTàø£+ @+{Ï? y˚sêŒ≥Tyê<äT\T ôV’≤<äsêu≤<éqT e<äT\T≈£î+{≤sê? yê]øÏ ø±e\dæ+~ Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüºy˚T nsTTq|ü⁄Œ&ÉT ôV’≤<äsêu≤<é m+<äT≈£î? ø±˙ yês¡T e<äT\T≈£îH˚+<äT≈£î dæ<ä∆+>± ˝Òs¡T. m+<äTø£+fÒ n_Ûeè~∆ #Ó+~q q>∑sêìï mes¡÷ e<äT\Tø√s¡T ø£<ë! ô|’>± ôV’≤<äsêu≤<é qT+∫ <√#·T¬ø[¢ d”e÷+Á<ÛäqT n_Ûeè~∆ #˚düTÔHêïs¡ì Á|ü>∑˝≤“¤\T |ü\T≈£î‘·THêïs¡T. @~ @yÓTÆHê d”e÷+Á<ÛäT\≈£î XÊX¯«‘· sê»<Ûëì ˝Ò≈£b˛e&É+‘√ yês¡T nHê<∏ä\T>± $T>∑T\T‘·THêïs¡T. @H√ï @fi¯¢ ‘·s¡ã&ç ÁX¯$T+∫ ì]à+#·T≈£îqï sê»<Ûëìì Ç|ü⁄Œ&ÉT MT~ ø±<äT bı+&ç n+≥T+&É &É+‘√ d”e÷+Á<ÛäT\T ~≈£îÿ˝Òì yês¡sTTb˛‘·THêïs¡T. ```0```


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

28

>∑T+&Ó yÓ’<ä´ ì|ü⁄DT&ÉT düC≤®

»]–+<äHêïs¡T. >∑T+&Ó≈£î dü+ã+~Û+∫q yê´~Ûô|’q X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\qT ìs¡«Væ≤+#·&É+‘√bÕ≥T n‘ê´<ÛäTìø£yÓTÆq |ü]C≤„Hêìï n+<äT u≤≥T˝ÀøÏ rdüT≈£îsêe&ÜìøÏ nH˚ø£ |ü]XÀ<Ûäq\qT ≈£L&Ü ìs¡+‘·s¡+ #˚düTÔHêïs¡T. Ç|üŒ{Ïπø yês¡T #˚dæq nH˚ø£ |ü]XÀ<Ûäq\e\¢ Äj·Tq≈£î >∑T]Ô+|ü⁄ sêe&Éy˚T ø±≈£î+&Ü s√>∑T\≈£î ≈£L&Ü yÓ’<ä´+ düT\uÛÑ‘·s¡yÓTÆ+<äHêïs¡T. Ç‘·s¡ <˚XÊ\ yÓ’<äT´\T düVæ≤‘·+ Ms¡T #˚dæq |ü]XÀ<Ûäq\ Ä<Ûës¡+>± H˚&ÉT >∑T+&Ó≈£î yÓ’<ä´+ #˚j·T&É+ ì»+>± Vü≤]¸+#·<ä>∑Z |ü]D≤eT+ nqe#·TÃqT. á dü+ˆˆ Á|ü|ü+#· Á|üU≤´‹>±+∫q nyÓT]ø£Hé nk˛dæj˚TwüHé |òüsY <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø˝À ÁøÏj·÷o\ø£ düuÛÑ´‘·«+ bı+~q @¬ø’ø£ uÛ≤s¡rj·TT&ÉT yêπs kÕºsY Vü‰dæŒ≥˝Ÿ˝À ø±]¶jÓ÷<∏=sêdæø˘ düs¡®Hé>± ùde\+~düTÔqï &Üø£ºsY dü C≤® ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄. áj·Tq ø£èwæ, |ü≥Tº<ä\qT H˚{Ï $<ë´s¡T∆\qT #Ó’‘·q´ |üs¡#·{≤ìøÏ, Ä<äs¡Ù+>± rdüTø√e{≤ìøÏ ªdü\Vü‰µ Á|ü‹ì~Û yê]ì |ü\ø£]+∫q|ü&ÉT yê] düTBs¡È yÓ’<ä´ nqTuÛÑyê\qT $e]+#ês¡T.

≈£î≥T+ã H˚|ü<∏ä´+

n‘·ì Ä˝À#·q nkÕ<Ûës¡DyÓTÆq~. |ü]dæú‘·T\T e÷Á‘·+

n+‘·+‘·e÷Á‘·y˚T. ø±ì @e÷Á‘·+ n<ÛÓ’s¡´ |ü&É˝Ò<äT. ÄHê&˚ >∑T+&Ó yÓ’<äT´&ÉT ø±yê\ì ø£\\T ø£Hêïs¡T. n+<äTø£qT>∑TD+>±H˚ ‘·q |ü+<∏ë Á|üø±s¡+ eTT+<äT¬øfi≤fls¡T. ≈£î≥T+ã |ü]dæú‘·T\T Ä]∆ø£+>± yÓqTø£ã&ç ñHêïsTT. m+‘√ >±sêã+>± ô|+∫q ‘·+Á&ç }|æ]‹‘·TÔ\, {Ï._.yê´~Û‘√ #·ìb˛j·÷s¡T. Ä $cÕ<ëqTï+∫ ‘˚s¡Tø√ø£eTT+<˚ nø£ÿj·T´ >∑T+&Ó »ãT“‘√ eTs¡DÏ+#ês¡T. á dü+|òüT≥q\T Äj·Tìï ø£\∫y˚XÊsTT. Äj·Tq eTqdüT˝À #Ós¡>∑ì eTTÁ<ä |ü&ç+~. Äs√E˝À¢ Äj·Tq 7e ‘·s¡>∑‹ #·<äTe⁄#·THêïs¡T. 1967dü+ˆˆ˝À Á|ü|ü+#·+˝ÀH˚ ‘=*kÕ]>± >∑T+&Óe÷]Œ&ç »]–+<äì yêsêÔ|üÁ‹ø£\ <ë«sê ‘Ó\TdüT≈£îHêï&ÉT. ÄHê{Ï qT+&ç Äj·Tq ≈£L&Ü Vü≤èÁ<√>∑ ì|ü⁄DTì ø±yê\ì nH˚ø£ eT+~ s√>∑T\≈£î ùde\+~+#ê\ì, nH˚ø£ Vü≤è<äj·÷\≈£î düŒ+<äq ø£*–+#ê\ì ÄHê&˚ \øå±´ìï ô|≥Tºø√e&É+ »]–+~. ‘·q nø£ÿ˝≤>± eTs√ e´øÏÔ Vü≤èÁ<√>∑ yê´~Û‘√ eTs¡DÏ+#·sê<äì ìs¡ísTT+#·T≈£îì, <ëìø£qT>∑TD+>±H˚ ‘·–q \øå±´\qT @sêŒ≥T #˚düTø=ì Vü≤èÁ<√>∑ ì|ü⁄DTìï ø±e&É+

Á|üø±X¯+ õ˝≤¢ Nsê\ eT+&É\+ C≤+Á&Éù|≥ nH˚ Á>±eT+˝À ø°.X‚ˆˆ düC≤® Ms¡j·T´, leT‹ øödü\´ nH˚ |ü⁄D´<ä+|ü‘·T\≈£î ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ »ìà+#ês¡T. @&ÉT>∑Ts¡T k˛<äs¡T\T, eTT>∑TZs¡T nø£ÿ#Ó˝…¢fi¯fl eT<Ûä´ ô|]>±s¡T. C≤+Á&Éù|≥˝À |ü<äe ‘·s¡>∑‹ es¡≈£î, y˚≥bÕ˝…+˝À Ç+≥Øà&çj·T{Ÿ, >∑T+≥÷s¡T yÓT&çø£˝Ÿ ø±˝ÒJ˝À m+._._.mdt. |üP]Ô#˚XÊs¡T. »qs¡˝Ÿ düs¡®Ø |”.J bÕ+&ç#˚Ã]˝À õ|üàsY(JIPMER) ˝À nuÛÑ´dæ+#ês¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· ø±]¶j·Tø˘ <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø˝À dü÷|üsY ôdŒwü˝…’CÒwüHé Á|ü‹cÕº‘·àø£yÓTÆq nœ\ uÛ≤s¡‘· Äj·TTsY $C≤„q dü+düú, (AIIMS) q÷´&Ûç©¢˝À #·~yês¡T. yê]~ #˚H˚‘· ≈£î≥T+ã+ ø±e&É+ e\q yê] qs¡qsêq #˚H˚‘· |üì‘·q+ e+≥|ü{Ϻ+<äì #Ó|üŒe#·TÃqT. #˚H˚‘· |üìøÏ #ê˝≤ düVü≤qeT÷, düè»Hê‘·àø£‘· nedüs¡+. eÁdüÔ+ H˚ùd≥|ü&ÉT ø±düÔ+‘· ø£qTï eT*–Hê düπs b˛>∑T #Ó&çb˛‘·T+~. <ëìï n‹øÏ+#·&ÜìøÏ zs¡TŒ, H˚s¡TŒ ø±yê*. n<˚ zs¡TŒ H˚s¡TŒ <ë«sê s¡ø£ÔHêfi≤\qT nqTdü+<Ûëq+ #˚j·T&É+˝À ‘·q ÁbÕMD´‘·qT #ê≥T≈£î+≥THêïs¡T.

>∑T+&Ó»ãT“\T sêe&ÜìøÏ >∑\ ø±s¡D≤\T

eTqX¯Øs¡+˝Àì nDTeDTe⁄øÏ s¡ø£Ô+ nedüs¡+. n+<äTπø eTq >∑T+&Ó n\Tô|s¡>∑ì j·T+Á‘·+˝≤>±, ì]«|òüTï+>±, ìs¡+‘·sêj·T+>± X¯Øs¡eT+‘·{Ïø° s¡ø±Ôìï |ü+|æ+>¥ #˚dü÷ÔH˚ ñ+≥T+~. áHê&ÉT ej·TdüT‘√ dü+ã+<Ûä+˝Ò≈£î+&Ü >∑T+&Ó »ãT“\T sêe&ÜìøÏ Á|ü<ëq ø±s¡D≤\T eT<ÛäTy˚TVü≤+, n~Ûø£ _.|æ., k˛àøÏ+>¥, yê´j·÷eT+


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

29

˝Òø£b˛e&É+, ø=˝…ÁkÕº˝Ÿ ô|s¡>∑&É+, e+X¯|üs¡yÓTÆq \ø£åD≤\T, »qT´˝ÀbÕ\T yÓTTˆˆ yê{Ï e\¢ >∑T+&Ó »ãT“\T m≈£îÿe>± e#˚à neø±X¯+ ñqï<äì &Üø£ºsY düC≤® ‘Ó*bÕs¡T. H˚&ÉT uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À m≈£îÿe>± 40`50 eT<Ûä´ ej·TdüT>∑\yê]øÏ Vü≤èÁ<√>±\ u≤]q |ü&ÉT‘·THêïs¡T.

>∑T+&Ób˛≥T m˝≤ edüTÔ+~:

eTq >∑T+&Ó≈£L&Ü ˇø£ ø£+&És¡y˚T. n~ j·T+Á‘·+˝≤>± ìs¡+‘·s¡+>± |üì#˚düTÔ+&Ü\+fÒ <ëìøÏ s¡ø£Ô+ nedüs¡+. n+<äTπø >∑T+&Ó≈£î s¡ø±Ôìï düs¡|òüsê #˚ùd+<äT≈£î ¬s+&ÉT eTTK´yÓTÆq s¡ø£Ô Hêfi≤\T ñHêïsTT. yê{Ïì ø£s√qØ s¡ø£ÔHêfi≤\+{≤s¡T. M{Ï˝À n&ɶ+≈£î\T, |üP&çø£\T @s¡Œ&ç ñ+&ç >∑T+&Ó≈£î s¡ø£Ô+ Á|ükÕs¡+ ‘·–Z‘˚ @ø£åDyÓT ÆHê >∑T+&Ób˛≥T sêe#·ÃHêïs¡T. <ëìì ìyê]+#·T≥≈£î, s¡ø£Ô Á|üdüs¡DqT |ü⁄qs¡T<ä∆]+#ê\+fÒ ø=‘·Ô>± Á|ü‘ê´e÷ïj·T s¡ø£ÔHêfi≤\qT n‹øÏ+#·&É+(u…’bÕdt düs¡®Ø Á|üÁøÏj·T) <ë«sê >∑T+&Ó≈£î Je+ ø£\T>∑T‘·T+~.

u…’bÕdt düs¡®Ø

s√– X¯Øs¡+˝Àì eTs√ Á|ü<˚X¯+ qT+∫ s¡ø£ÔHêfi≤\qT rdüTø=ì >∑T+&Ó˝Àì eT÷düT≈£îb˛sTTq s¡ø£ÔHêfi≤\≈£î Á|ü‘ê´e÷ïj·T+>± <ëìøÏ düe÷+‘·s¡+>± n‹øÏkÕÔs¡T. á X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡qT ¬s+&ÉT |ü<ä∆‘·T˝À¢ #˚kÕÔs¡T. 1. Vü‰sYº \+>¥ $TwüHé düVü‰j·T+‘√ #˚dü÷Ô ø=+‘· ùd|ü⁄ >∑T+&ÓqT nù|dæ s¡ø£ÔHêfi≤\qT n‹øÏ+#˚ Á|üÁøÏj·TqT |üP]Ô #˚j·T&Üìï u…’bÕdt düs¡®Ø n+{≤s¡T. 2. >∑T+&Ó j·T<ÛëÁ|üø±s¡+ |üì#˚düTÔ+&É+>±H˚ <ëìøÏ s¡ø£ÔHêfi≤\qT n‹øÏ+#˚ Á|üÁøÏj·TqT ;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®Ø n+{≤s¡T. Á|üdüTÔ‘·+ á ¬s+&ÉT u…’bÕdt düs¡®Ø\<ë«sê >∑T+&Ób˛≥T yê´~ÛÁ>∑düTÔ\≈£î X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T ìs¡«Væ≤kÕÔ eTì düC≤® ˝ÀπøX¯«s¡s êe⁄ #ÓbÕŒs¡T.

∫qïHê{Ï ø£\\ kÕø±s¡+

y˚\~ø=~› >∑T+&Ó X¯ÁdüÔ ∫øÏ‘·‡\T (u…’bÕdt düs¡®Ø\T) ìs¡«Væ≤+∫ Á|ü|ü+#·+˝ÀH˚ Á|üU≤´‹ >±+∫q nyÓT]ø±˝Àì f…ø±‡dt≈£î #Ó+~q &܈ˆ &Ó+≥Hé ≈£L© e<ä› >∑T+&Ó X¯ÁdüÔ ∫øÏ‘·‡˝À nH˚ø£ yÓT\≈£îe\T ‘Ó\TdüTø√yê\ì düC≤® m+;;mdt #·~y˚ s√E˝À¢H˚ nqTø=ì &܈ˆ ≈£L© >±]ì dü+Á|ü~+#ês¡T. n+<äT≈£î ‘·>∑Z≥Tº>±H˚ m+._._.j·Tdt. #·<äTe⁄‘·T+&É>±H˚ u…’bÕdt düs¡®Ø ô|’q, >∑T+&Ó e÷]Œ&çô|’q ¬s+&ÉT yê´kÕ\T ÁyêXÊs¡T. yê{Ïì #·~$q ‘·s¡Tyê‘· nH˚ø£ eT+~ düVü≤#·s¡ $<ë´s¡Tú\ qT+&ç düC≤® Á|üX¯+dü\T bı+<ës¡T. 1990 dü+ˆˆ˝À nb˛˝À Vü‰dæŒ≥˝Ÿ˝À ø±]¶j·Tø˘ düs¡®Hé>± |üì#˚düTÔqï|ü&ÉT ˇø£ ø±qŒ¤¬sH釽À bÕ˝§ZH˚+<äT≈£î &Üø£ºsY ≈£L© e#êÃs¡T. n|ü&˚ Á|ü<ÛäeT+>± Äj·Tìï ø£*dæq nqTuÛÑ÷‹ì eTs¡Te˝Òì<äì &Üø£ºsY düC≤® ‘Ó*bÕs¡T. yê]‘√ f…ø±‡dt Vü‰sYº Çìdæº≥÷´{Ÿ˝À ô|ò˝Àwæ|t #˚j·÷\ì Äj·Tq eTqdüT˝À e÷≥ #ÓbÕŒs¡T. Ä eTs¡Tdü{Ï dü+ˆˆ y˚T neø±X¯+

<äø£ÿ&É+ ì»+>± m+‘√ Vü≤è<äj·÷‘·àø£+>± ñ+<äHêïs¡T. &Üø£ºsY ≈£L© >±]‘√ •ø£åD bı+<˚≥|ü⁄Œ&ÉT ø±]¶jÓ÷ <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø˝À düC≤®≈£îqï |ü]C≤„Hêìï ≈£L© Á|üX¯+dæ+#˚yês¡T.

;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®Ø

u…’bÕdt düs¡®ØøÏ ø=ìï yÓTs¡T>∑T\T ~~› s√–øÏ düT\uÛÑ‘·s¡yÓTÆq X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡qT n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ rdüT≈£îsêe&É+ »]–+~. nqyêsTTr>± u…’bÕdt düs¡®Ø Vü‰sYº \+>¥ $TwüHé düVü‰j·T+‘√ >∑T+&ÓqT ‘ê‘êÿ*ø£+>± Ä|æ u…’bÕdt düs¡®Ø #˚ùdyês¡T.nsTT‘˚ Vü‰sYº \+>¥ $TwüHé <ë«sê #˚j·TTq|ü⁄Œ&ÉT ø=ìï düeTdü´\T ‘·˝…Ô‘·TÔ‘·THêïsTT. ø±ì >∑T+&ÓqT ÄbÕ*‡q nedüs¡+ ˝Ò≈£î+&ÜH˚ düŒ+~+#˚ >∑T+&Ó MT<ä ø=‘·Ô s¡ø£ÔHêfi≤\qT n‹øÏ+#˚ ø=‘·ÔÁ|üÁøÏj·T Äs¡+uÛÑyÓTÆq~. BìH˚ ;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®Ø n+{≤s¡T. á düs¡®Ø Á|üdüTÔ‘· ø±\+˝À Á|ü|ü+#· yê´|üÔ+>± ÁbÕ#·Ts¡´+˝ÀøÏ e∫Ã+~. >∑T+&ÓMT<ä s¡ø£ÔHêfi≤\T ¬s+&ÉT ˝Ò<ë m≈£îÿe #√≥¢ eT÷düT≈£îb˛‘˚ á |ü<䛋 <ë«sê yê≥ìï+{ÏøÏ Á|ü‘ê´e÷ïj·T s¡ø£ÔHêfi≤\qT n‹øÏ+#˚ HÓ’|ü⁄D´+ e∫Ã+~.

Á|üjÓ÷»Hê\T:

;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®Ø˝À >∑T+&ÓqT ÄbÕ*‡q |üì˝Ò<äT.


dü\Vü‰

30

ø±ã{Ϻ u≤~Û‘·T\T ‘·«s¡>±q÷, y˚>∑+>±q÷ ø√\T≈£î+{≤s¡T. Ä|üπswüHé ‘·sê«‘· |üø£åyê‘·+ e#˚à neø±X¯+ ≈£L&Ü ‘·≈£îÿe. s√–øÏ Ä|üπswüHé düeTj·T+˝À≈£L&Ü s¡ø£Ô+ møÏÿ+#·e\dæq nedüs¡+ ‘·≈£îÿe>± ñ+≥T+~. øÏ&ûï yê´~ÛÁ>∑düTÔ\≈£î kÕ<Ûës¡D u…’bÕdt düs¡®Øø£+fÒ ≈£L &Ü ;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®Ø <ë«sê <äTwüŒ*‘ê\T ‘·>∑TZ‘êsTT. ô|<ä› ej·TdüT yê]øÏ á |ü<䛋 m+‘√ y˚T˝…’q~. ø±ì s¡ø£ÔHêfi≤˝À¢ n&ɶ+≈£î\T m≈£îÿe #√≥¢ ñqï yêfi¯fløÏ, s¡ø£Ô |”&Éq+ ‘·≈£îÿe>± ñqï yê]øÏ á |ü<ä∆‹ n+‘· düT\Te⁄ø±<äT.

¬s+&√kÕ] u…’bÕdt m+<äT≈£+fÒ

Ä>∑düTº 13 |”&ÉqeTT ‘·≥Tº≈£îH˚ X¯øÏÔ ‘·≈£îÿe. n$ 10qT+&ç15 dü+ˆˆ\ ‘·sê«‘· eTs¡\ eT÷düT≈£îb˛‘êsTT. ‹]– eTs¡\ u…’bÕdt #˚j·Te\dæ edüTÔ+~. ás√E˝À¢ n‘·´n<ÛäTHê‘·q |ü]C≤„Hêìï ñ|üjÓ÷–+#·Tø=ì #Ûê‹øÏ ˝À|ü\ >∑T+&Ó≈£î <ä>∑Zs¡>± ñ+&˚ ¬s+&ÉT s=eTTà <ÛäeTqT\qT (Internel Mammary Arteries)yê&ÉT‘·THêïs¡T. M{ÏøÏ eTìïø£ m≈£îÿe. Ç$ eT÷düT≈£îb˛j˚T neø±X¯+ #ê˝≤ ‘·≈£îÿe. Ç|ü&ÉT n+<äs¡÷ á s=eTTà <ÛäeTìH˚ Á>±|òtº>± n‘·T≈£î‘·THêïs¡T. ø±ã{Ϻ Ç{°e\ ø±\+˝À u…’bÕdt #˚sTT+#·T≈£îqïyê]øÏ eT] ø=Hêïfi¯¢≈£î ¬s+&ÉekÕ] Ä|üπswüHé #˚j·÷*‡q nedüs¡+ ˝Ò<äT. ø=ìï kÕs¡T¢ m≈£îÿe #√≥¢ nes√<Ûë\T ñqï q&çej·TdüTyê]øÏ s=eTTà <ÛäeTqT\‘√bÕ≥T, eTDÏø£≥Tº <ä>∑Zs¡ ñqï πs&çj·T˝Ÿ <ÛäeTqT\qT ≈£L&Ü ñ|üjÓ÷–kÕÔs¡T. ¬s+&ÉT s=eTTà <ÛäeTqT\qT ñ|üjÓ÷–+#·&É+ e\q 40 dü+ˆˆ\ es¡≈£î u…’bÕdt düs¡®Ø nedüs¡+ ˝Ò<äHêïs¡T.

ˇø£kÕ] u…’bÕdt düs¡®Ø #˚dæq ‘·s¡Tyê‘· ¬s+&√ kÕ] u…’bÕdt düs¡®Ø #˚j·T&ÜìøÏ nH˚ø£ ø±s¡D≤\T ø£\eì &Üø£ºsY düC≤® ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ nHêïs¡T. s√– ÄVü‰s¡ ìj·Te÷\T bÕ{Ï+#·ø£b˛e&É+, &Üø£ºsY dü\Vü‰\T ô|&É#Ó$q ô|≥º&É+, eT<ÛäTy˚TVü≤+, ø=˝…ÁkÕº˝Ÿ ô|s¡>∑&É+, bı>∑ ‘ê>∑&É+, n~Ûø£ãs¡Te⁄ ô|s¡>∑&É+ yÓTTˆˆ ø±s¡D≤\ì X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T $»j·Te+‘·+>± ìs¡«Væ≤düTÔqï düC≤® >∑T+&Ó u…’bÕdt düs¡®Ø Á|üÁøÏj·T˝À düT\uÛÑ+>± düs¡®Ø #˚j·T&ÜìøÏ #Ó|üŒe#·TÃqT. n+‘˚ ø±≈£î+&Ü |üPs¡« ø±\+˝À u…’bÕdt Ä|üπswüHé\≈£î m≈£îÿe>± ø±fi¯flqT+∫ rdæq dæs¡\qT yê&˚yês¡T. dæs¡\≈£î n~Ûø£ nqTyÓ’q |ü]ø£s¡+ MASP (s=eTTà <ÛäeTqT\ nqTdü+<Ûëq+


dü\Vü‰

31

Ä>∑düTº 13

Á|üÁøÏj·TqT ìs¡«Væ≤+#·T≥≈£î) s¡÷bı+~+∫, uÛ≤s¡‘· Á|üuÛÑT‘·«+#˚ ù|f…+{ŸqT dü+bÕ~+#ês¡T. BìøÏ >∑T]Ô+|ü⁄>± 2012 dü+ˆˆ j·T÷s√|æj·THé nk˛dæj˚TwüHé |òüsY ø±]¶jÓ÷ <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø yês¡T ÇH=ïy˚wüHé (Innovation)nyês¡T¶øÏ Á|ü‹bÕ~+#ês¡T. Ç|üŒ{Ïes¡≈£î &Üø£ºsY ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ 10 y˚\T ô|’>± >∑T+&Ó Ä|üπswüHé\qT ìs¡«Væ≤+#ês¡T. yê{Ï˝À¢ 99XÊ‘·+ ô|’>± $»j·Te+‘·yÓTÆqeì ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T. sêJyé Äs√>∑´l |ü<∏äø£+ øÏ+<ä ù|<ä˝…’q Vü≤èÁ<√>∑T\≈£î X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T $»j·Te+‘·+>± ìs¡«Væ≤+∫ kÕe÷õø£ ùdeqT #ê{Ï#ÓbÕŒs¡T.150 ô|’>± Vü≤èÁ<√>∑ |ü]XÀ<ÛäHê |üÁ‘ê\qT $$<Ûä n+‘·sê®rj·T dü<ädüT‡˝À¢ Á|üdü+–+∫ Á|üeTTK eTqïq\qT bı+<ës¡T, Ä ‘·s¡Tyê‘· yê{Ïì nH˚ø£ Ç+≥πsïwüq˝Ÿ »s¡ï˝Ÿ‡˝À ≈£L&Ü Á|ü#·T]+#·&É+ »]–+<äHêïs¡T.

düuÛÑ´‘ê«\T ` Á|üX¯+dü\T

á dü+e‘·‡s¡y˚T nyÓT]ø£Hé nk˛dæj˚TwüHé |òüsY <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø˝À M]øÏ düuÛÑ´‘·«+ \_Û+∫q~. uÛ≤s¡‘·<˚X¯+ qT+&ç Ç|üŒ{Ï es¡≈£î q\T>∑T]πø düuÛÑ´‘·«+ ø£\<äT. yê]˝À ˇø£s¡T ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄. Bì˝À düuÛÑ´‘·«+ sêyê\+fÒ $»j·Te+‘·+>± >∑T+&Ó X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T ìs¡«Væ≤+#·&ÉeTT, >ös¡e Á|ü<ä¡yÓTÆq eè‹Ô ôVA<ë ø£*–j·TT+&É≥eTT, n+‘·sê®rj·T kÕúsTT˝À Hêj·Tø£‘·« \ø£åD≤\T ø£*– ñ+&É≥eTT, ø±]¶j·÷]ø˘ düs¡®Ø |ü⁄s√>∑‹øÏ bÕ≥T|ü&É≥+, nH˚ø£ |ü]XÀ<Ûäq\T #˚dæ n$ Á|ü#·T]+#·&ÉeTT, eT]j·TT ejÓ÷ |ü]$T‹ 70 dü+ˆˆ\T ˝À|ü⁄ ñqï yê]πø á dü+düú˝À düuÛÑ´‘·«+ <=s¡T≈£î‘·T+~. 2013 dü+ˆˆ &Üø£ºsY ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ >±s¡T á dü+düú˝À düuÛÑ´‘·«+ bı+~q @¬ø’ø£ uÛ≤s¡rj·TT&ÉT, Á|üÁ|ü<ÛäeT Ä+Á<ÛäT&ÉT ø±e&É+ ì»eTT>± Vü≤]¸+#·<ä–q |ü]D≤eT+ nqe#·TÃqT. &Üø£ºsY ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ >±]øÏ nyÓT]ø± nk˛dæj˚TwüHé |òüsY <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø düuÛÑ´‘·«+‘√bÕ≥T, j·T÷s√|æHé nk˛dæj˚TwüHé |òüs Y ø±]¶j·÷ <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø, <ä k˛ôd’{° Ä|òt <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø (j·TTmdt@), @wæj·THé kıôd’{° |òüsY ø±]¶j·÷ yêdüTÿ\sY düs¡®Ø, Ç+&çj·THé nk˛wæj˚TwüHé Ä|òt ø±]¶j·÷ yêdüTÿ\sY ` <∏=sêdæø˘ düs¡®H釽À düuÛÑ´‘·«+ ñqï~. Á|üdüTÔ‘·+ yês¡T Ç+&çj·THé »qs¡˝Ÿ Ä|òt <∏=sêdæø˘ n+&é ø±]¶j·÷ yêdüÿ\sY düs¡®ØøÏ ndæôdº+{Ÿ m&ç≥sY>± ùde\+~düTÔHêïs¡T. yês¡T @wæj·THé ø±]¶j·÷ yêdüTÿ\sY <∏=sêdæø˘ @q˝Ÿ‡≈£î Ç+≥πsïwüq˝Ÿ n&Ó’«»Ø uÀs¡T¶ düuÛÑT´&ç>± ñHêïs¡T. &Üø£ºs Y ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ <ë<ë|ü⁄ 100≈£î ô|’>± |ü]XÀ<ÛäHê |üÁ‘ê\qT

n+‘·sê®rj·T, C≤rj·T dü<ädüT‡˝À¢ Á|üdü+–+∫ 50øÏ ô|’>± yê´kÕ\qT n+‘·sê®rj·T eT]j·TT C≤rj·T ø±]¶jÓ÷ <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø »s¡ï˝Ÿ‡˝À Á|ü#·T]+#ês¡T. n˝≤π> &Üø£ºsY düC≤® nH˚ø£ n+‘·sê®rj·T ø±]¶jÓ÷ <∏=sêdæø˘ düs¡®Ø »s¡ï˝Ÿ‡≈£î düMTø£å≈£î&ç>± |üì#˚dæ 150øÏ ô|’>± yê´kÕ\qT düMTøÏå+#ês¡T. Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ Á|üuÛÑT‘·«+ qT+&ç yÓ’<ä´ s¡+>∑+˝À m.|æ. ôd’+{Ïdtº nyês¡T¶qT ¬ø’eX¯+ #˚düT≈£îHêïs¡T. *e÷ÿ ãTø˘˝À ≈£L&Ü yês¡T kÕúq+ dü+bÕ~+#ês¡T. uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À>∑\ Vü≤èÁ<√>∑T\ nedüsê\≈£î nqT>∑TD+>± ø=‘·Ô yÓ’<ä´ |ü<ä∆‘·T\T ø£qTø=ÿq{≤ìøÏ eT]j·TT n‹ ‘·≈£îÿe Ks¡TÑ√ yÓ’<ä´ ùde\+~+#·{≤ìøÏ düC≤® Vü‰sYº bòÂ+&˚wüHéqT @sêŒ≥T #˚j·T&É+ »]–+<äHêïs¡T. Bìì ‘·«s¡˝ÀH˚ ÁbÕs¡+_ÛkÕÔeTHêïs¡T.

Äj·Tq $»j·T+ yÓqø£ düreTDÏ &Üø£ºsY s¡a≤˙‡yêDÏ

&Üø£ºsY düC≤® ˝ÀπøX¯«s¡sêe⁄ <∏=sêdæø˘ $uÛ≤>∑+˝À m+‘√ ù|s¡T Á|üU≤´‘·T\T ‘Ó#·TÃ≈£îqï|üŒ{ÏøÏ, Ä $»j·÷ìøÏ ø±s¡D+ Äj·Tq düreTDÏ &Üø£ºsY s¡a≤˙‡yêDÏ nì m+‘√ >∑s¡«+>± #ÓbÕŒs¡T. Á|ü‹ eT>∑yêì $»j·÷ìøÏ ø±s¡D+ Ä&É<˚ nq&ÜìøÏ Ç<√ ‘êsêÿD+. s¡a≤˙‡yêDÏ >±s¡T ≈£L&Ü uÛÑs¡Ô u≤≥˝ÀH˚ |üj·Tìdü÷Ô πøsY Vü‰dæŒ≥˝Ÿ ˝À yÓTÆÁø√ ãjÓ÷\õdüTº>± ùde\+~düTÔHêïs¡T. M] ≈£îe÷s¡T&ÉT |üeHé ÄyÓT]ø±˝À $<ä´quÛÑ´dæ+∫ Á|üdüTÔ‘·+ nø£ÿ&˚ Ç+»˙s¡T>± ùde\+~düTÔHêïs¡T.

` Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ¬s&ç¶


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

32

>∑T+&Ó≈£î s¡Vü≤<ë] eTTfi¯¢|üP&ç

ôdŒwü˝Ÿ |æ.õ.\T $<˚XÊ˝À¢ #˚dæ nø£ÿ&É ñqï yÓ’<ä´ |ü]C≤„Hêìï eTq<˚XÊìøÏ ‘Ó∫à nH˚ø£ eT+~øÏ ÁbÕD+b˛ùd n|üs¡ÁãVü≤à>± Á|üdæ~∆¬øøÏÿqyêπs ñcÕeTTfi¯fl|üP&ç Vü‰dæŒ≥˝Ÿ m+.&ç. &Üø£ºsY eTTfi¯fl|üP&ç s¡‘·ïyéT, ªdü\Vü‰µ |üÁ‹ø£≈£î Ç∫Ãq Ç+≥s¡÷«´˝À yê] düTBs¡È yÓ’<ä´ nqTuÛÑyê\qT |ü+#·T≈£îHêïs¡T.

≈£î≥T+ã Á|ükÕúq+

|ü•ÃeT>√<ëe] õ˝≤¢ ø=eP«s¡T ‘ê\÷ø±˝Àì, >öØ|ü≥ï+ Á>±eT+˝À eTTfi¯fl|üP&ç sêeTqï, nj·T´eTà nH˚ <ä+|ü‘·T\≈£î 1937 ôdô|º+ãsY 9q s¡‘·ïyéT »ìà+#ês¡T. Ms¡T m+._._.mdt. $XÊK|ü≥ï+ Ä+Á<Ûë yÓT&çø£˝Ÿ ø±˝ÒJ˝À |üP]Ô#˚XÊs¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· ñqï‘· #·<äTe⁄\¬ø’ nyÓT]ø± yÓ[fl »qs¡˝Ÿ düs¡®Hé>±, ø±]¶j·÷ø˘ düs¡®Hé>± 1964`71 es¡≈£î $<ä´quÛÑ´dæ+#ês¡T. yê] Á|ü‹uÛÑqT >∑T]Ô+∫ nyÓT]ø±˝ÀH˚ #ê˝≤ ø±\+bÕ≥T >∑T+&ÓyÓ’<ä´ ì|ü⁄DT\T>± ùde\+~+#ês¡T. 1995`97 es¡≈£î ìyéT‡ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ˝À ø±]¶j·÷\õdüTº $uÛ≤>∑+˝À ùde\+~+#ês¡T. 1972 qT+&ç 2000 dü+ˆˆ es¡≈£î nyÓT]ø±˝À $$<Ûä ùde\T n+~+∫q nq+‘·s¡+ $<˚o |ü]C≤„Hêìï »qàuÛÑ÷$TøÏ n+~+#ê\H˚ ‘·|üq‘√ e÷‘·è<˚X¯+ ‹]– e#êÃqHêïs¡T.

kÕe÷q´ ≈£î≥T+ã+˝À kÕ«‘·+Á‘·´+ sêø£ |üPs¡«y˚T yês¡T

»ìà+#ês¡T. Äs√E˝À¢ n‘ê´<ÛäTìø£ |ü]C≤„q+ ≈£L&Ü n+<äTu≤≥T˝À ˝Ò<äT. #·<äTe⁄≈£îH˚ yêfi‚fl #ê˝≤ ‘·≈£îÿe. <ëìøÏ ø±s¡D+ neø±XÊ˝Ò¢ø£b˛e&É+, ≈£î≥T+ã Jeq |ü]dæú‘·T\T ø±s¡DeTì #Ó|üŒe#·TÃqT. yês¡T ô|<ä› #·<äTe⁄\T #·<äyê\ì yÓ’<ä´eè‹Ô #˚|ü{≤º\ì, ∫qïHê&˚ Äø±+øÏå+#ês¡T. mìï Ä≥+ø±\T m<äT¬s’q|üŒ{ÏøÏ yê≥ìï{Ïì ≈£L&Ü |ü⁄Hê~sêfi¯ófl>± eT\#·Tø=ì nqT≈£îqï Á|üø±s¡+ yÓ’<ä´ $<ä´qT nuÛÑ´dæ+∫Hês¡T. >∑T+&Ó≈£î dü+ã+~Û+∫q #·<äTe⁄ #·~$ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸqT Á|ü|ü+#·+ q\TeT÷\\≈£î #ê{Ï#Ó|æŒHês¡T. Vü≤èÁ<√>∑ yÓ’<ä´+˝À ñqï n<ÛäTHê‘·q |ü]C≤„Hêìï eTq<˚XÊìøÏ rdüT≈£îsêe&É+˝À M] ø£èwæ nyÓ÷|òüT+ nqe#·TÃqT. Á|ü‹ e´øÏÔøÏ >∑T+&Ó nH˚~ e÷qe X¯Øs¡+˝À n‘·´+‘· Á|ü<ÛëqyÓTÆq~. X¯Øs¡+˝À Á|ü‹ nej·TeTTq≈£î m+‘√ ø=+‘· düeTj·T+ $ÁXÊ+‹ <=s¡T≈£î‘·T+~. ø±ì >∑T+&Ó≈£î $ÁXÊ+‹ ÇùdÔ eTìwæì X¯e+ n+{≤s¡T. n+fÒ >∑T+&Ó m+‘· düTìï‘·yÓTÆq<√ eTqø£s¡∆eTe⁄‘·T+~. n˝≤+{Ï <ëìøÏ »ãT“#˚ùdÔ qj·T+ #˚ùd &Üø£ºsYøÏ m+‘√ zs¡TŒ, H˚s¡TŒ ñ+&Ü*. yês¡T Äs√E˝À¢H˚ ø±]¶j·÷ø˘ düs¡®Ø˝À

≈£îe÷¬sÔ ù|s¡T‘√ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ HêeTø£s¡D+

n|üŒ{Ï es¡≈£î $<˚XÊ˝À¢ yÓ’<ä´ ùde\+~düTÔqï ‘·s¡TD+˝À ˇø£ $cÕ<ä |òüT≥q #·$#·÷XÊs¡T. m+‘√ >±sêã+>± ô|+#·T≈£îqï eTT<äT›\ ≈£îe÷¬sÔ ñcÕ ñqï‘· #·<äTe⁄\T #·~$, Á|üjÓ÷»≈£îsê\T ne⁄‘·T+<äqT≈£îqï ‘·s¡TD+˝À nqTø√≈£î+&Ü ¬s’\T Á|üe÷<ä+˝À ÁbÕD≤\T bı>=≥Tº≈£îqï~. á dü+|òüT≥q Hê J$‘·+˝À $cÕ<ëìï ì+|æ+<äHêïs¡T. 2000 dü+ˆˆ˝À e÷≈£îe÷¬sÔ C≤„|üø±\≈£î nqT>∑TD+>± ñcÕ eTTfi¯fl|üP&ç ø±]¶j·÷\õø˘ ôd+≥sYqT kÕú|æ+#êqHêïs¡T. e÷ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ ùdyê<äèø£Œ<Ûä+‘√, e÷qe‘ê ø√D+˝À s√>∑T\≈£î ‘·≈£îÿe Ks¡TÃ\‘√ ùde\+~düTÔHêïeTHêïs¡T.

ej·TdüT‘√ ì$T‘·Ô+ ˝Ò≈£î+&Ü >∑T+&Ó »ãT“\T

Á|üdüTÔ‘· s√E˝À¢ >∑T+&Ó »ãT“\T ej·TdüT‘√ ì$T‘·Ô+ ˝Ò≈£î+&Ü |ü⁄{Ϻq |æ\¢qT+∫ 80 dü+ˆˆ\T ej·TdüTqïyê] ôd’‘·+ edüTÔHêïj·THêïs¡T. ∫qï |æ\¢\≈£î >∑T+&Ó »ãT“\T sêe&ÜìøÏ Á|ü<Ûëq ø±s¡DeTT >∑s¡“¤e‹ nsTTq ‘·*¢ b˛wüø±Vü‰s¡ ìj·Te÷\qT bÕ{Ï+#·ø£b˛e&É+, yÓ’<äT´\ dü\Vü‰\qT Ä#·]+#·ø£b˛e&É+ nHêïs¡T. 5`18dü+ˆˆ\ yê]øÏ ≈£L&Ü >∑T+&Ó »ãT“\T sêe&ÜìøÏ Á|ü<Ûëq ø±s¡D+ ∫s¡T‹+&ÉT¢ ‹q&É+, e÷qdæø£ e‹Ô&ç, y˚Tq]ø£+ e\¢


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

33

Ç‘·s¡Á‘ê ø±s¡D≤\ì #Ó|üŒe#·TÃqT. ø±\Twü´+ e\q≈£L&Ü >∑T+&Ó»ãT“\T e#˚à neø±X¯+ ñ+<äHêïs¡T. ô|<ä› ej·TdüTyê]øÏ bı>∑Á‘ê>∑&É+, ø=˝…ÁkÕº˝Ÿ ô|s¡>∑&É+, yê´j·÷eT+ ˝Òø£b˛e&É+, eT<ÛäTy˚TVü≤+, e÷qdæø£ e‹Ô&ç ø£\yê]øÏ, øÏ&ûï dü+ã+~Û‘· s√>∑T\≈£ î >∑T+&Ó»ãT“\T e#˚à neø±X¯+ m≈£îÿeHêïs¡T.

yê´~ÛÁ>∑düTÔ\≈£î ≈£L&Ü á düs¡®Ø e\¢ m˝≤+{Ï Á|üe÷<ä+ ñ+&É<äHêïs¡T. ás√E˝À¢ me¬s’Hê u…’bÕdt Ä|üπswüHé #˚j·÷\+fÒ ;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®ØH˚ m+#·T≈£î+≥THêïs¡T. n~ kÕ<Ûä´+ ø±ì yê]øÏ >∑T+&ÓHê|æ u…’bÕdt düs¡®Ø #˚kÕÔs¡T.

Vü≤èÁ<√>±ìï >∑T]Ô+#·&ÉyÓT˝≤

ˇø£kÕ] u…’bÕdt düs¡®Ø #˚dæq yê]øÏ &Üø£ºsY dü\Vü‰\qT bÕ{Ïdü÷Ô, ÄVü‰s¡ ìj·Te÷\T n<äT|ü⁄˝À ñ+#·T≈£î+≥÷, ì‘·´+ yê´j·÷eT+ #˚düTÔ+fÒ ¬s+&√kÕ] u…’bÕdt düs¡®Ø nedüs¡+ ˝Ò<äHêïs¡T. ø±ì yÓ’<ä´ dü\Vü‰\T bÕ{Ï+#·ø£, ø±\TcÕ´ìøÏ >∑T]ø±e&É+, bı>∑ ‘ê>∑&É+, rÁe e‹Ô&çøÏ >∑T]ø±e&É+, >∑T+&ÓMT<ä dü]jÓÆTq ne>±Vü≤q ˝Òø£b˛e&É+ e\q ¬s+&√kÕ] u…’bÕdt düs¡®Ø\T #˚j·Te\dæ ek˛Ô+<äì &Üø£ºsY s¡‘·ïyéT ‘Ó*bÕs¡T.

>∑T+&Ó b˛≥T e#˚à eTT+<äT m˝≤+{Ï \ø£åD≤\T ≈£L&Ü düŒwüº+>± ø£ì|æ+#·e⁄. eTqy˚T ‘Ó\TdüTø=ì yÓ’<äT´\qT dü+Á|ü~+#ê\ì &Üø£ºsY s¡‘·ïyéT ‘Ó*bÕs¡T. Äj·÷dü+>± ñ+&É≥eT÷, #Ûêr˝À HÓ|æŒ, >∑T+&Ó˝À¢ eT+≥, |ü+{Ï˝À, #˚‹˝À HÓ|æŒ, q&ÉTdüTÔqï|ü&ÉT >∑T+&Ó˝À¢ HÓ|æŒ ñ+&É≥eTT, Ä–b˛‘˚ HÓ|æŒ ‘·>∑Z&ÉeT÷, Ç˝≤+{Ï \ø£åD≤\T ñ+fÒ >∑T+&Ó b˛≥ì ìsê∆]+#·e#·TÃ. yÓqTyÓ+≥H˚ s√>∑T\T yÓ’<äT´ì dü+Á|ü~+#ê\ì nHêïs¡T. eTT+<äT>± >∑T]ÔùdÔ eT+<äT\‘√ ìyê]+#·e#·Tà nì, m˝≤+{Ï X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T nedüs¡+ ˝Ò<äHêïs¡T. >∑T+&Ób˛≥T e∫Ãq yê]øÏ X¯ÁdüÔ∫øÏ‘·‡\T #˚dæ ñ|üX¯eTq+ ø£*–+#·e#·ÃHêïs¡T. H˚{Ï s√E˝À¢ 70 XÊ‘·+ Áôdº+{Ÿ <ë«sê ìyês¡D #˚j·T&É+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. $T–*q 30 XÊ‘·+ u…’bÕdt düs¡®Ø\<ë«sê qj·T+ #˚kÕÔeTHêïs¡T.

¬s+&√kÕ] u…’bÕdt m+<äT≈£î ?

eT<Ûä´‘·s¡>∑‹øÏ n+<äTu≤≥T˝À

ñcÕeTTfi¯¢|üP&ç Vü‰dæŒ≥˝Ÿ ùde\T kÕe÷q´ e÷qe⁄&çøÏ n+<äTu≤≥T˝À ñ+{≤j·Tì &Üø£ºsY s¡‘·ïyéT ‘Ó*bÕs¡T. e÷ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ≈£î e#˚à s√>∑T˝…≈£îÿe>± kÕe÷q´ Á|ü»\T, {°#·s¡T¢ ñ+{≤s¡T. Ç‘·s¡ sêÁcÕº\qT+∫ (#Û·rÔdt|òüT&é, eTVü‰sêh, eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ)≈£L&Ü Vü≤èÁ<√>∑ u≤~Û‘·T\T e∫à dü«düú‘· u…’bÕdt düs¡®Ø bı+<äT‘·THêïs¡Hêïs¡T. s√>∑T\ e<äHê˝À¢ yÓ*¢$]ùd Äq+<ëìï #·÷dæ yÓTsTTHés√&ÉT¶ô|’ yÓfi¯ó‘·Tqï|ü&ÉT ñqï≥T¢+&ç s√&ÉT¶ MT<ä Hê eTqdüT≈£î dü+‘·è|æÔìdüTÔ+<äHêïs¡T. yêVü≤Hê\T ì*∫b˛sTT, Á{≤|òæø˘ yÓTT‘·Ô+ C≤eTsTT‘˚ n|ü&ÉT eTq+ eTTfi¯fl|üP&ç ã¢&é u≤´+ø˘ |üø£ÿqTqï n&ɶs√&ÉT¶˝ÀøÏ Á|üy˚•kÕÔ+. n˝≤ ø=+‘· <ä÷s¡+ e÷ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ˝À s¡ø£Ôì~Û n+<äTu≤≥T˝À ñ+~. s√>∑T\≈£î Á|üj·÷DÏ+∫ s¡B› ˝Ò<äì ‘Ó\TdüT≈£îqï#√≥ eTs¡\ n‘·´edüs¡ düeTj·÷˝À¢ nedüs¡yÓTÆq s¡ø±Ôìï ñ∫‘·+>± yÓTsTTHés√&ÉT¶MT<ä≈£î ekÕÔ+. eTq e÷sêZìøÏ n&ÉT¶>±ñqï ÇkÕÔeTHêïs¡T. e÷ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ˝À n‘ê´<ÛäTìø£ yÓ’<ä´ |ü]C≤„Hêìï ÄyêVü≤Hê\qT ‘·|æŒ+#·Tø=ì <ëH˚ï u…’bÕdt n+{≤s¡T. >∑T+&Ó≈£î #˚ùd n+<äTu≤≥T˝ÀøÏ ‘Ó∫à s√– kÂø£sê´s¡∆eTT yÓ’<ä´+ düeT≈£Ls¡TdüTÔHêï u…’bÕdt Ä|üπswüHé≈£L&Ü n+‘˚. >∑T+&Ó≈£î s¡ø±Ôìï düs¡|òüsê #˚j·÷*‡q eTHêïs¡T. s¡ø£ÔHêfi≤˝À¢ n&ɶ+≈£î\T m<äT¬s’‘˚ yê{Ïì u…’bÕdt #˚dæ ‘·«s¡˝À eT©º ôdŒcÕ*{° Vü‰dæŒ≥˝Ÿ Á|ü‘ê´e÷ïj·T+>± |üø£ÿqT+∫ eTs√ Hêfi≤ìï nqTdü+<Ûëì+∫ s¡ø£Ô Ç|üŒ{Ï es¡≈£î πøe\+ >∑T+&Ó≈£î dü+ã+~Û+∫q yÓ’<ä´y˚T düs¡|òüsê ìsê|òü÷≥+>± |ü⁄qs¡T<ä∆]+#·&Éy˚T Bì \ø£å´eTT. q&ÉTk˛Ô+<äì ‘·«s¡˝À nìï s¡ø±\ yê´<ÛäT\≈£î ‘·–q ∫øÏ‘·‡\qT Á|ü|ü+#·+˝À ø=ìï \ø£å\ ÁbÕD≤\qT á düs¡®Ø ì\u…≥º >∑\<äT. #˚j·T&ÜìøÏ 300 |ü&Éø£\ ÄdüT|üÁ‹ì HÓ\ø=\TŒ‘·THêïeTHêïs¡T. Vü‰sYº ;{Ï+>¥ düs¡®Ø ÁbÕs¡+uÛ≤ìøÏ dæ<ä∆+>±H˚ ñ+<äHêïs¡T. á ÄdüT|üÁ‹˝À Ä&Éyê]øÏ á Ä|üπswüHé ≈£L&Ü |ü<˚fi¯flqT+&ç m+‘√ ÁbÕ#·Ts¡´+ dü+ã+~Û+∫q ¬>’qø±\õ yÓ’<ä´+ ≈£L&Ü n+~kÕÔeTHêïs¡T. Ç|üŒ{Ï bı+~+<äì #Ó|üŒe#·TÃ. eTTK´+>± >∑T+&Ó ø=≥Tº≈£îH˚≥|ü&˚ <ëìøÏ es¡≈£î e÷ Vü‰dæŒ≥˝Ÿ˝À 30 eT+~ ø±]¶j·÷\õdüTº\#˚ yÓ’<ä´ eTs¡eTà‘·T #˚ùd Á|üÁøÏj˚T ;{Ï+>¥ Vü‰sYº düs¡®Ø n+{≤s¡T. ùde\+~+#·&É+ »s¡T>∑T‘·T+<äHêïs¡T. Ç|üŒ{Ï es¡≈£î 15 y˚\ u…’bÕdt ø=≥Tº≈£î+≥Tqï >∑T+&ÓqT ÄbÕ*‡q |üì˝Ò≈£î+&ÜH˚ <ëì MT<ä ø=‘·Ô düs¡®Ø\T #˚XÊeTHêïs¡T. s¡ø£ÔHêfi≤\qT n‹øÏ+#·&É+, >∑T+&ÓMT<ä s¡ø£ÔHêfi≤\øÏ mø£ÿ&Ó’‘˚ ø=‘· Ô >∑T+&ÓqT Äs√>∑´+>± ñ+#·Tø=qT≥≈£î 5 dü÷Á‘ê\qT s¡ø£ÔHêfi≤\T n‹øÏ+#ê*‡ edüTÔ+<√ Ä Á|ü<˚XÊìï {ÏwüO´ ôdº_˝…’»sY bÕ{Ï+#ê*. |ü]ø£s¡+‘√ ø£<ä\≈£î+&Ü #˚dæ Ç+Á{≤ \÷$Tq˝Ÿ Áôdº+{Ÿ 1. ø=˝…ÁkÕº˝Ÿ ø±+b˛HÓ+{Ÿ‡: ñ|üjÓ÷–dü÷Ô ø=‘·Ô s¡ø£ÔHêfi≤\qT ≈£îfÒºkÕÔs¡T. eT<ÛäTy˚TVü≤+, øÏ& ûï m˝Ÿ.&ç.m˝Ÿ. ø=˝…ÁkÕº˝Ÿ 70% ñ+&Ü*. m≈£îÿe>± ñ+fÒ


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

34

k˛ºsYyêdt 40 j·TyéTõ rdüTø=qe˝…qT. ‘·<äT|ü] |üØø£å nq+‘·s¡+ m˝Ÿ.&ç.m˝Ÿ 70 ø£+f… m≈£îÿe ñ+fÒ k˛ºsYyêdt 80 j·T+.õ rdüTø=qe˝…qT. Áf…–¢|ü¬s’&é‡ 70 ñ+&Ü*. n+‘·ø£+fÒ m≈£îÿe ñ+fÒ kÕº|t*dt 145 j·T+õ rdüTø=qe˝…qT. $.m˝Ÿ.&ç.m˝Ÿ 15 ñ+&Ée˝…qT. m≈£îÿe ñ+fÒ kÕºHé*dt 145 j·T+õ rdüTø=qe˝…qT.

2. ôV’≤u…¢&é düT>∑s¡T

düT>∑s¡T yê´~Û ìj·T+Á‘·D #˚j·÷\+fÒ HBAIC 6% es¡≈£î ñ+&Ée#·TÃ. n+‘·ø£+fÒ m≈£îÿe ñ+fÒ ÇqT‡*Hé dü÷~ eT+<äT eT]j·TT e÷Á‘·\T rdüTø=qe˝…qT. Á|ü‹ 6 HÓ\\≈£î á HBAIC |üØø£å ‘·s¡T#·÷ #˚sTT+#·Tø=H˚ düT>∑s¡T (|üs¡>∑&ÉT|ü⁄q/‹qï ‘·s¡T yê‘·) ‘√bÕ≥T #˚sTT+#·Tø=qe˝…qT.

3. <∏Ó’sêsTT&é

<∏Ó’sêsTT&é (TSH) kÕúsTT 5 ø£+fÒ m≈£îÿe ñqï#√ ‘Ó’s√H=sYà 25mcg / 59mcg / 100mcg e÷Á‘· rdüTø=qe˝…qT.

4. ôVAyÓ÷d”dtf…ÆHé

ôVAyÓ÷d”dtf…ÆHé kÕúsTT 17 $T+∫q|ü&ÉT ôVAyÓ÷ #Óø˘ s√E≈£î ˇø£{Ï #=|üq rdüTø=qe˝…qT. >∑T+&ÓqT Äs√>∑´+>± ñ+#·Tø=qT≥≈£î ô|’q ù|s=ÿqï $wüj·÷\qT |ü]>∑D˝ÀìøÏ rdüTø=qe˝…qT.

5. j·T÷]ø˘ j·÷dæ&é

j·T÷]ø˘ j·÷dæ&é kÕúsTT 5.8 ø£+fÒ m≈£îÿe ñqï#√ C…’˝À]ø˘

100mcg rdüTø√e˝…qT.

- Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ ¬s&ç¶

düyÓTÆø±´+Á<Ûä ñ<ä´eT+˝À uÛ≤>∑+>± d”e÷+Á<Ûä˝À |ü¢ø±s¡T¶\T Á|ü<ä]ÙdüTÔqï ∫Hêïs¡T\T


dü\Vü‰

35

Ä>∑düTº 13

ã÷s¡TZ\≈£î rs¡ì nee÷q+ ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄ nH˚ ù|s¡T ≈£L&Ü á ‘·s¡+˝À dü>∑+ eT+~øÏ ‘Ó*j·Tø£b˛e#·TÃ. m+<äTø£+fÒ Äj·TqqT Ä kÕúsTT˝À $düà]+#ês¡T eTq Hêj·T≈£î\T, bÕ\≈£î\T. nedüs¡+ ˝Òì yê]øÏ, eTq sêÁcÕºìøÏ #Ó+<äì yê]øÏ HêeTe÷Á‘·|ü⁄ ùde\T #˚dæq yê]øÏ ≈£L&Ü Á|üdüTÔ‘· düe÷»+˝À ñqï‘· kÕúq+ ø£*Œ+#ês¡T. ø±˙ ‘Ó\+>±D, Ä+Á<Ûä Hêj·T≈£î\ ≈£îÁ≥\ |òü*‘·yÓ÷, πø+Á<ä+ Ä<˚X¯yÓ÷, d”«j·T ìs¡íj·TyÓ÷, @<Ó’‘˚ H˚+ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ @sêŒ≥T ø√dü+ ‘êqT eTTK´eT+Á‹ |ü<ä$ì ‘ê´>∑+ #˚XÊs¡T. n˝≤+{Ï H˚‘·qT ø£˙dü+ á ‘·s¡+˝À Hêj·T≈£î\T, Á|ü»\T ≈£L&Ü >∑Ts¡TÔ #˚düTø√ø£b˛e&É+ m+‘· $#ês¡ø£s¡+. $©q+ ø√dü+ ÄHê&ÉT d”m+ |ü<ä$H˚ ‘ê´>∑+ #˚ùdÔ, á Hê&ÉT Ä |ü<ä$ ø√dü+ sêÁcÕºìï N˝≤Ãs¡T. B+‘√ Äj·Tq #˚dæq ‘ê´>±ìøÏ ns¡ú+ ˝Ò≈£î+&Ü b˛sTT+~.

1

953˝À ø£s¡÷ï\T sê»<Ûëì>± Ä+Á<Ûä sêÁwüº+ @sêŒ≥sTT+~. ôV’≤<äsêu≤<é sêÁcÕºìøÏ ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄ eTTK´eT+Á‹>± ñ+&˚ yês¡T. nsTT‘˚ n|ü⁄Œ&ÉT ‘·˝…‹Ôq |ü]dæú‘·T˝À¢ $XÊ˝≤+Á<Ûä &çe÷+&é }|ü+<äT≈£î+~. á H˚|ü<∏ä´+˝À ‘Ó\T>∑T C≤‹ n_Ûeè~∆øÏ e÷sêZìï düT>∑eT+ #˚dü÷Ô ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄ eTTK´eT+Á‹ |ü<ä$ì ‘ê´>∑+ #˚XÊs¡T. ø±˙ Ä ‘·s¡Tyê‘· @sêŒ≥sTTq Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ≈£î ˙\+ dü+Je¬s&ç¶ eTTK´eT+Á‹ nj·÷´s¡T. n|üŒ{Ï qT+∫ sêÁwüº+˝À ¬s&ç¶ esêZìøÏ ÁbÕ<Ûëq´‘· ô|]–+~ ø±˙, ‘Ó\+>±D≈£î #Ó+~q ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄qT |üP]Ô>± $düà]+#ês¡T. Äj·Tq ù|s¡T ≈£L&Ü H˚{Ï ‘·sêìøÏ ‘Ó*j·Tø£b˛e&É+ n‘·´+‘· $#ês¡ø£s¡+. n+<äTπø Äj·Tq $Á>∑Vü‰ìï nôd+;¢ m<äT≥ Á|ü‹wæº+#·ø£b˛ sTTHê ø£˙dü+ {≤´+≈£î ã+&éô|’q nsTTHê Á|ü‹wæº+#ê*‡q nedüs¡+ ñ+~. m+‘√ eT+~ ùde\T #˚dæHê, ùde\T #˚j·Tø£b˛sTTHê ã&Ü Hêj·T≈£î\ $Á>∑Vü‰\T mø£ÿ&É+fÒ nø£ÿ&É yÓ\TdüTÔqï H˚{Ï ‘·s¡TD+˝À sêÁwüº+ ø√dü+, sêÁwüº Á|ü»\ n_Ûeè~∆ ø√dü+ eTTK´eT+Á‹ |ü<ä$ì ‘ê´>∑+ #˚dæq @¬ø’ø£ Hêj·T≈£î&ÉT ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄qT

$düà]+#·&É+ Á|üC≤H˚‘·qT nee÷ì+#·&É+ ø±<ë? m|ü⁄Œ&É÷ kÕ«s¡ú+ ø√dü+ sêÁcÕº\qT $&ÉBùd, ˝Òø£ ø£*ù| Hêj·T≈£î\≈£î <äøÏÿq >ös¡e+ ≈£L&Ü á eTVü‰H˚‘·≈£î <äø£ÿø£b˛e&É+ XÀ#·˙j·T+. ‘·eT dü«Á|üjÓ÷»Hê\ ø√dü+ ñ<ä´e÷\T #˚dæ, Á|ü»\ ÁbÕD≤\qT ã* rdüT≈£îH˚ Hêj·T≈£î\Tqï á düe÷»+˝À |ü<äM ‘ê´>∑+ #˚dæq ‘Ó\+>±D H˚‘·qT |ü{Ϻ+#·Tø√e&É+ <äTs¡<äèwüºø£s¡+. n|üŒ{À¢ $XÊ˝≤+Á<Ûä ø√dü+ d”m+ |ü<ä$ì ‘·´õ+∫q ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄ $Á>∑Vü≤+ ô|≥º&ÜìøÏ {≤´+≈£îã+&éô|’ düú\+ dü] b˛˝Ò<ë? X¯‘êu≤›\≈£î eTT+<äT ñqï Hêj·T≈£î\T, ø£e⁄\ $Á>∑Vü‰\T {≤´+ø˘ã+&éô|’ @sêŒ≥T #˚dæq eTq bÕ\≈£î\T ã÷s¡TZ\qT m+<äT≈£î $düà]+#ês¡T? Äj·Tq á X¯‘êã›|ü⁄ Hêj·T≈£î&˚ nsTTHê ≈£L&Ü Äj·TqqT m+<äT≈£î |ü{Ϻ+#·Tø√˝Ò<äT. m+‘√eT+~ eTTK´eT+ Á‘·T\T>± |üì#˚dæq yê] ù|s¡¢‘√ ôV’≤<äsêu≤<é q>∑s¡+˝À bÕs¡Tÿ\T, s√&ÉT¢ ì]à+#ês¡T. ø±˙ ã÷s¡TZ\ ù|s¡T‘√ ˇø£ÿ bÕs¡Tÿ nsTTHê ñ+<ë? bÕs¡Tÿ\T, s√&ÉT¢ ì]à+#·ø£b˛sTTHê ø£˙dü+ {≤´+ø˘ã+&éô|’q nsTTHê ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕísêe⁄ $Á>∑Vü≤+ @sêŒ≥T #˚j·Tø£b˛e&É+ ‘ê´>∑o*ì nee÷ì+#·&Éy˚T! ```0```


dü\Vü‰

36

Ä>∑düTº 13

sêÁwüº |ü‘·HêìøÏ eT÷\yÓTÆq Äs√E

eTq sêÁwüº #·]Á‘·qT düeT÷\+>± e÷]Ãq s√E 2009,

ôdô|º+ãsY 2. 2004 qT+∫ n|üŒ{Ïes¡≈£î q˝Ò¢s¡T MT<ä q&Éø£˝≤>± kÕ>∑T‘·Tqï eTq sêÁwüº Á|üj·÷D+ ˇø£ÿkÕ]>± düTHêMT˝À ∫≈£îÿ≈£îqï |ü&Ée˝≤>± ‘·j·÷¬s’+~. @+ »s¡T>∑T‘·T+<√, meπs$T #˚düTÔHêïs√ ‘Ó\TdüT≈£îH˚ ˝À>± 2013 e∫Ã+~. ø£\˝À ≈£L&Ü }Væ≤+#·˝Òq+‘· ˙#· kÕúsTTøÏ sê»ø°j·÷\T ~>∑C≤sêsTT. ø±+Á¬>dt bÕغ ndü\T sê»ø°j·÷\T m˝≤ ñ+{≤jÓ÷ sêÁwüº Á|ü»\≈£î ‘Ó*dæ e∫Ã+~ sê»X‚Ks¡¬s&ç¶ eTs¡D+ ‘·sê«‘˚. Ç|ü⁄Œ&ÉTqï ≈£îÁ≥\T, ≈£îeTà≈£îÿ\T #·]Á‘·qT e÷]Ãq Ä s√E≈£î eTT+<äT }Væ≤+#·˝ÒeTT. <˚X¯+, düe÷»+ $\Te\T @yÓTÆb˛sTTHê |òüsê«˝Ò<äT ø±˙ e÷≈£î n~Ûø±s¡+ ø±yê* nH˚ $<ÛëHêìï ø±+Á¬>dt bÕغ sê»ø°j·T ‘Ós¡ô|’ Ä$wüÿ]+∫+~. Hê´j·Te´edüúì, nôd+;¢ d”Œø£sY n~Ûø±sê\ì, >∑es¡ïsY, sêÁwüº|ü‹ Vü≤À<ë\ì øÏ+#·|üs¡T#·T≈£î+≥÷ kÕ>∑T‘·Tqï <äeTq ø±+&É≈£î n&˚¶ ˝Ò≈£î+&Ü b˛‘√+~. n~Ûø±s¡+ ø√dü+ mìï ‘·|ü⁄Œ&ÉT |üqT˝…’Hê #˚jÓTT#·Tà nì ìdæ‡>∑TZ>±, >∑s¡«+>± Á|üø£{ÏdüTÔHêïs¡T. 1975 meT¬s®˙‡ì $T+∫q |ü]dæú‘·T\T sêÁwüº+˝À HÓ\ø=HêïsTT. ˇø£ Á|üC≤ Hêj·T≈£î&çì ‘·eT n&ÉT¶ ‘=\–+#·Tø√e&ÜìøÏ n~Ûø±s¡ Á|ü‹|üøå±\T sê»ø°j·T e´_Û#ês¡+ #˚j·T&ÜìøÏ yÓqTø£&ÉT>∑T y˚j·T&É+ ˝Ò<äT. Á|üuÛÑT‘·« <äsê´|ü⁄Ô dü+düú\qT n‘·´+‘· ˙#· kÕúsTTøÏ ~>∑C≤s¡Ã&ÜìøÏ ˇø£ÿ ø£åD+ ≈£L&Ü Ä˝À∫+#·&É+ ˝Ò<äT. eTT+<äT ‘·sê\øÏ Ç+‘· nHê´j·T+ #˚j·T&ÜìøÏ ø±+Á¬>dt bÕغ, ‘Ó\T>∑T<˚X¯+, m˝À¢ »s¡ï*C≤ìï |ü⁄]>=˝≤ŒsTT. dü]>±Z Hê\Tπ>fi¯¢≈£î eTT+<äT ôdô|º+ãsY 2 e ‘˚Bq sêC≤´+>∑ã<ä∆+>± »s¡T>∑T‘·Tqï |ü]bÕ\q ˇø£ÿkÕ]>± ndü+ã<ä∆+>± nsTTb˛sTT+~. Ç˝≤ m+<äTø£sTT+~? eTTK´eT+Á‹ &Üø£ºsY yÓ’mdt sê»X‚Ks¡¬s&ç¶ Á|ü»\ ø√dü+ ‘·\ô|{Ϻq Á|üC≤ dü+πøåeT |ü<∏äø±\

neT\T m˝≤ »s¡T>∑T‘·THêïj·Tì ‘·s¡∫ #·÷&É{≤ìøÏ s¡#·Ãã+&É ø±s¡´Áø£e÷ìøÏ yÓfi¯ó‘·÷ e÷s¡ZeT<Ûä´+˝À nqTe÷q |ü]dæú‘·T˝À¢ ndüTe⁄\T u≤ùdÔ, ø±+Á¬>dt bÕغ˝À Äj·Tq kÕúHêìï uÛÑØÔ #˚j·T&ÜìøÏ dü¬s’q Hêj·T≈£î&ÉT ø£q|ü&Éø£b˛‘˚ 150øÏ ô|’>± myÓTà˝Ò´\T yÓ’mdt »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ eTTK´eT+Á‹ ø±yê\ì dü+‘·ø±\T #˚XÊs¡T. Bìï k˛ìj·÷ >±+BÛ, ø±+Á¬>dt ô|<ä›\T ô|<ä› ~Ûø±ÿs¡+>± uÛ≤$+#ês¡T. yÓ+≥H˚ s√X¯j·T´qT d”m©Œ Hêj·T≈£î&ç>± mìïø£ ø±≈£î+&ÜH˚, eTTK´eT+Á‹>± >∑es¡ïsY Á|üe÷D+ #˚sTT+#ês¡T. Çø£ÿ&É Ç+ø√ $wüj·T+ @$T≥+fÒ Ç+~sê>±+BÛ eTs¡DÏ+∫q|ü⁄Œ&ÉT ≈£L&Ü sêJyé>±+BÛ ø±+Á¬>dt bÕs¡¢yÓT+≥Ø bÕغ Hêj·T≈£î&ç>± mìïø£j·÷´s¡T nì ˝ÒK Ç#˚Ães¡≈£î sêÁwüº|ü‹ C…’˝Ÿ dæ+>¥ Äj·Tq‘√ Á|üe÷D+ #˚sTT+#·˝Ò<äT. s√X¯j·T´ nÁø£eT Á|üe÷D+ô|’ ˇø£ Hê´j·Tyê~ ôV’≤ø√s¡Tº˝À πødüT y˚ùdÔ, ø√s¡Tº $wüj·÷ìï eT÷&ÉT HÓ\\T kÕ–+~. ∫e]øÏ s√X¯j·T´ d”m©Œ Hêj·T≈£î&ç>± mìï¬ø’q ‘·s¡Tyê‘· πødüTì ø={Ϻy˚dæ+~. &Üø£ºsY yÓ’mkÕ‡sY J$‘·+, eTs¡D+ ì»+>±H˚ eTs¡|ü⁄sêì |òüT{≤º\T. n~Ûø±s¡+˝À ñHêï ˝Òø£b˛sTTHê Äj·Tq »qVæ≤‘êìï ø±+øÏå+#ês¡T. Á|üC≤uÛÑT´qï‹øÏ ìs¡+‘·s¡+ |ü]‘·|æ+#ês¡T. ø√≥¢eT+~ Á|ü»\ Ä<äsê_Ûe÷Hê\ì n\y√ø£>± ≈£L&É>∑≥Tº≈£îHêïs¡T. Á|üC≤ ùde˝À ‘·]+∫q <Ûäq´J$, neTs¡ J$. Äj·Tq #êe⁄˝À ≈£L&Ü Ä <˚e⁄&ÉT eTq+<ä]ø° Äj·Tq #Ó]–b˛sTTq qe⁄«ì #·÷|æ+#·≈£î+&Ü, Ä qy˚« e÷sêEH˚ $T–˝≤Ã&ÉT. |ü+#·uÛÑ÷‘ê\ kÕøÏå>± lXË’\ eT\¢qï düìï~Û˝À ~$πø–q Äj·Tq eTs¡D+ ≈£L&Ü Ä»sêeTs¡+. Á|üe÷<ä+ »]–q ‘·sê«‘· 24 >∑+≥\ es¡≈£î Äj·Tq Ä#·÷ø° ‘Ó*j·Tø£ Á|ü»\ >∑T+&Ó\T $\$˝≤¢&çb˛j·÷sTT. ø=ìï ã\V”≤qyÓTÆq >∑T+&Ó\T Ä–b˛j·÷sTT. ø√{≤¢~eT+~ Á|ü»\T ‘·eT Ä|ü⁄Ô&çì *|üÔbÕ≥T˝À,


dü\Vü‰

37

nqTø√≈£î+&Ü ø√˝ÀŒe&É+‘√ yê] eTqdüT\T >±j·T|ü&ܶsTT. Ç~ ns¡ú+ #˚düT≈£îqï »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ q\¢ø±\Te˝À ‘·q ‘·+Á&ç eTs¡D+‘√ Ä–b˛sTTq, u≤<Ûä|ü&çq Á|ü‹ >∑T+&ÓqT z<ës¡TkÕÔqì e÷≥ Ç#êÃs¡T. Äe÷≥ì ì\u…≥Tºø√ìe«≈£î+&Ü #˚dæq yÓ’mkÕ‡sY ≈£î≥T+u≤ì≈£îqï $X¯«dü˙j·T‘·qT <Óã“rj·T&ÜìøÏ ø±+Á¬>dt ô|<ä›\T rÁe Á|üj·T‘·ï+ #˚XÊs¡T. Ç~ >∑eTì+∫q »>∑HéyÓ÷Vü≤Hé¬s&ç¶ ‘·q e÷≥ ì\u…≥Tºø√yê \+fÒ ø±+Á¬>dt≈£î >∑T&éu…’ #ÓbÕŒ*‡+<˚qì ìs¡ísTT+#·T≈£îHêïs¡T. |òü*‘·+>± yÓ’mkÕ‡sY ø±+Á¬>dt bÕغ |ü⁄s¡T&ÉT b˛düT≈£î+~. ø±˙ 2011 es¡≈£î ‘=+<äs¡|ü&É≈£î+&Ü z<ës¡TŒ j·÷Á‘· #˚dæ sêÁwüº+˝Àì #ê˝≤ ÁbÕ+‘ê\qT #·T{Ϻe#êÃs¡T. j·÷Á‘·øÏ e∫Ãq $|üØ‘·yÓTÆq Ä<äs¡D #·÷dæ ø±+Á¬>dt ‘Ó\T>∑T<˚X¯+ Hêj·T≈£î\T n~ bÕ\bı+>∑ì $X‚¢wæ+#ês¡T. ø±˙ Á|ü»\ Hê&çì ø£qTø√ÿe&É+‘√ ‘·+Á&çì $T+∫q ���·qj·TT&ç>±, Á|üC≤ Hêj·T≈£î&ç>± »>∑Hé Á|ü|ü+#êìøÏ |ü]#·j·TeT j·÷´&ÉT. @ õ˝≤¢≈£î b˛sTTHê ñô|Œq˝≤ e#˚à Á|üC≤ düŒ+<äq sê» ø°j·T $X‚¢wü≈£î\ì nãT“s¡|ü]∫+~. ø£&É|ü bÕs¡¢yÓT+{Ÿ mìïø£˝À¢ ◊<äTqïs¡ \ø£å\ yÓTC≤]{°, |ü⁄*yÓ+<äT\ nôd+;¢ mìïø£˝À¢ \ø£å ]ø±s¡T¶ yÓTC≤]{°\T ˇø£ m‘·ÔsTT‘˚, HÓ\÷¢s¡T bÕs¡¢yÓT+{Ÿ mìïø£˝À¢ e∫Ãq yÓTC≤]{° eTs√ m‘·TÔ. á HÓ\÷¢s¡T |òü*‘·+ ‘·sê«‘˚ ø±+Á¬>dt, {°&û|” eT+<äãT<äT∆\≈£î ns¡úeTsTT+~... »>∑Hé e´øÏÔ ø±<äT ˇø£ X¯øÏÔ nì.18 nôd+;¢, HÓ\÷¢s¡T bÕs¡¢yÓT+{Ÿ kÕúHê˝À¢ ñ|ü mìïø£\≈£î eTT+<äT, mìïø£˝À¢ »>∑ìï Á|ü#ês¡+ #˚j·Tìe«≈£î+&Ü n&ÉT¶≈£î+fÒ »>∑ìï z&ç+#·e#·Tà nqï dæ<ë∆+‘·+‘√ Äj·Tìï n¬sdüTº #˚XÊs¡T. ø±˙ $∫Á‘·+>± |òü*‘ê˝À¢ ‘˚&Ü sê˝Ò<äT. ‘·s¡Tyê‘· ≈£L&Ü ‘˚&Ü sêe&É+ ˝Ò<äT. ø±+Á¬>dt, {°&û|” eT<䛑·T‘√ qsê‡|ü⁄s¡+, sêeT#·+Á<ë|ü⁄s¡+ ¬>\Tbı+~+~. n<˚ ‘Ó\T>∑T<˚X¯yÓTÆ‘˚ 2009 ‘·s¡Tyê‘· »]–q nôd+;¢, bÕs¡¢yÓT+{Ÿ ñ|ü mìïø£˝À¢ ˇø£ÿ≥+fÒ ˇø£ÿ d”≥T ≈£L&Ü ¬>\eø£b˛>±, dü>∑+ kÕúHê˝À¢ &çbÕõ≥T¢, |ü<äT\ dü+K´˝À myÓTà˝Ò´\qT ø√˝ÀŒsTT+~. {°&û|” Hêj·T≈£î\≈£î bÕغ n~ÛH˚‘·ô|’ qeTàø£+ b˛sTT yÓ’mkÕ‡sYd”|”˝ÀøÏ, {°ÄsYmdt˝ÀøÏ yÓfi¯¢&ÜìøÏ nÁs¡T\T #êdüTÔHêïs¡T. n~Ûø±s¡+ yÓ\>∑u…&ÉT‘·Tqï ø±+Á¬ >dt bÕغ˝Àq÷ n<˚ |ü]dæú‹. m˝≤>∑÷ yÓ’mdtÄsY ¬sø£ÿ\ ø£wüº+ MT<=∫Ãq á Á|üuÛÑT‘·«+ Ç+ø√ dü+e‘·‡s¡+ ñ+≥T+~ ø±ã{Ϻ n|üŒ{Ï<ëø± k˛ìj·÷, sêVüQ˝Ÿ uÛÑ»q #˚düT≈£î+≥÷, yê] yÓT|ü⁄Œ ø√dü+ eTVü‰H˚‘· yÓ’mkÕ‡sYqT n&ɶ+>± $eT]Ù+#·T≈£î+≥÷ Á|ü»\ @Vü‰´ìøÏ >∑T¬s’ J$‘êìï yÓfi¯¢ãT#·TÑ·THêïs¡T. yÓ’mdtÄsY eTs¡D+. »>∑Hé ø±+Á¬>dt bÕغ M&ç ã\|ü&É&É+‘√ ø±+Á¬>dt n~ÛHêj·Tø£‘ê«ìøÏ #˚wüº\T&ç– ˇπø ˇø£ Á|üC≤ Hêj·T≈£î&çì m<äTs√ÿe&ÜìøÏ d”;◊ ˝≤+{Ï e´edüú\qT <äT]«ìjÓ÷>∑+ #˚j·T&Éy˚T ø±≈£î+&Ü ‘Ó\+>±D ‘˚HÓ‘·Tf…ºqT ø£<ä|ü &ÜìøÏ ≈£L&Ü yÓqTø±&É˝Ò<äT. 2009˝À ‘Ó\+>±D ÇdüTÔqï≥T¢ Á|üø£≥ q #˚dæ <˚X¯+˝À n\¢ø£˝À¢\+ πs|æ+~. mìïø£˝À¢ ñìøÏì

Ä>∑düTº 13 #ê≥Tø√e&ÜìøÏ eT∞¢ sêÁwüº $uÛÑ»q Á|üø£≥q #˚dæ+~. sê»qï yÓ[¢q |ü⁄Œ&ÉT ‘Ó\T>∑Tyê&ç >∑T+&Ó eTTø£ÿ˝…’+~. Ç|ü⁄Œ&˚yÓ÷ ‘Ó\T>∑T sêÁwüºy˚T eTTø£ÿ˝…’+~. sê»Hêï.. ˙e⁄ bÕ*+∫q á düyÓTÆø£´ sêÁwüº+˝À »]–q ∫≥º ∫e] kÕs¡«Á‹ø£ mìïø£\qT ˇ+{Ï #˚‘√Ô m<äTs√ÿ>∑*>±e⁄. ø±˙ Ä dü‘êÔ ˙≈£î ‘·|üŒ &Ûç©¢ bÕ\≈£î\≈£î ˝Ò<äì ‘˚*b˛sTT+~. mìïø£\≈£î uÛÑj·T|ü&ç düyÓTÆø£´ sêÁcÕºìï ˙‘√H˚ |ü+|æ+#˚düTÔHêïs¡T. ˙ dü‘êÔ eTT+<äT &Ûç©¢ ô|‘·Ôq+ ã˝≤<ä÷sY! Vü‰´{≤‡|òt sê»Hêï...


dü\Vü‰

38

Ä>∑düTº 13

ôV’≤<äsêu≤<é˝À eTT>∑TZs¡T >∑es¡ïsê¢? ‘Ó\+>±DqT Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüº+>± @sêº≥T #˚ùdÔ

ôV’≤<äsêu≤<é˝À ñ+&˚ >∑es¡ïs¡¢ dü+K´ m+‘· eT+~ ˇø£sê Ç<ä›sê eTT>∑TZsê á $wüj·T+˝À nH˚ø£ #·s¡Ã\T »s¡T>∑T‘·THêïsTT. sêÁcÕºìï ¬s+&ÉT>± $uÛÑõùdÔ, ôV’≤<äsêu≤<é˝À ˇø£fÒ sêCŸuÛÑeHé ñHêï Ç<ä›s¡T >∑es¡ïs¡T¢ ñ+&Ü*. ˇø£s¡T ‘Ó\+>±D sêÁcÕºìøÏ, eTs=ø£s¡T d”e÷+Á<Ûä sêÁcÕºìøÏ á ¬s+&ÉT sêÁcÕº\≈£L ôV’≤<äsêu≤<˚ sê»<Ûëì ø±ã{Ϻ, >∑es¡ïs¡T¢ Çø£ÿ&˚ ñ+{≤s¡T. nsTT‘˚, Ç{°e\ ~–«»jYTdæ+>¥ #˚dæq Á|üø£≥qqT ã{Ϻ ôV’≤<äsêu≤<é˝À eT÷&√ >∑es¡ïsY eTø±+ ô|&É‘ê&ÉT. Äj·TH˚ ˝…|òæºHÓ+{Ÿ >∑es¡ïsY. ôV’≤<äsêu≤<é s¡ø£åD u≤<Ûä´‘·\T πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·« ÄBÛq+˝À ñ+{≤j·Tì, πø+Á<ä+ Á|ü‹ì~Û>± Çø£ÿ&É ˇø£ ˝…|òæºHÓ+{Ÿ >∑es¡ïsY ñ+{≤&Éì ~–«»jYT nHêïs¡T. B+‘√ ôV’≤<äsêu≤<é˝À eTT>∑TZs¡T >∑es¡ïs¡T¢ ñ+{≤sê nH˚ #·s¡Ã »s¡T>∑T‘√+~. eT] á eTT>∑TZ] ø√dü+ ñqï sêCŸuÛÑeHéqT $uÛÑõkÕÔsê? ˝Òø£ eTs√¬s+&ÉT sêCŸuÛÑeHé\T ì]àkÕÔsê nH˚ <ëìô|’ düŒwüº‘· ˝Ò<äT.

‘Ó\+>±D Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁcÕº\≈£L ˇπø >∑es¡ïsY ñ+{≤&ÉH˚ yê<äq\T ˝Òø£b˛˝Ò<äT. Ç|üŒ{Ïπø <˚X¯+˝À ø=+‘· eT+~ >∑es¡ïs¡¢≈£î ¬s+&ÉT sêÁcÕº\ u≤<Ûä´‘·\T n|üŒC…ù|Œ |ü]dæú‘·T\T ≈£L&Ü ñHêïsTT. &Ó|üP´{°\T>± ¬s+&ÉT ô|<ä› ô|<ä› sêÁcÕº\≈£î u≤<Ûä´‘·\T ìs¡«]ÔdüTÔ+{≤s¡T. m+<äTø£+fÒ >∑es¡ïs¡¢≈£î ô|<ä› |üqT˝Ò+ ñ+&Ée⁄. Ä e÷≥ø=ùdÔ ndü\T yê] #˚ùd |üH˚ ñ+&É<äT. e÷eT÷\T>±H˚ sêÁwüº >∑es¡ïsY n+fÒ ù||üsY yÓsTT{Ÿ nì s¡#·Ã ã+&É <ä>∑Zs¡ Á|ü»\T yê´U≤´ìdüTÔ+{≤s¡T. ù|s¡T≈£î e÷Á‘·+ >∑es¡ïsY |ü<ä$, eTTK´eT+Á‹ ø£+fÒ ô|<ä›~. nsTTHê bÕ\q˝À ø±˙, sê»ø°j·÷˝À¢ ø±˙ yê] Á|üy˚Tj·T+ #ê˝≤ ‘·≈£îÿe. nsTT‘˚ eTq sêÁcÕºìøÏ >∑es¡ïsY>± qs¡dæ+Vü≤Hé e∫Ãq|üŒ{Ï qT+∫ |ü]dæú‹ e÷]+~. ‘Ó\+>±D $wüj·T+˝À eTTK´eT+Á‹ ø£Hêï ø°\ø£+>± e´eVü≤]+#ês¡T. B+‘√ |ü<˚ |ü<˚ >∑es¡ïsY ù|s¡T e÷s√à–b˛sTT+~.

Ç+f…*C…Hé‡ ìy˚~ø£‘√ πø+Á<ä+ Vü≤&É˝Ÿ sêÁwüº $uÛÑ»q nq+‘·s¡+ d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+˝À #Ó\πs–q Ä+<√fi¯q ø±s¡´Áø£e÷\ >∑T]+∫ ì|òü÷ $uÛ≤>∑+ Ç∫Ãq ìy˚~ø£\T πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ <ä&É |ü⁄{ϺdüTÔHêïsTT. $uÛÑ»q á kÕúsTT˝À n\¢s¡¢≈£î ø±s¡D+ ne⁄‘·T+<äì ‘êeTT }Væ≤+#·˝Ò<äì ø√sY ø£$T{° düuÛÑT´˝Ò ìyÓ«s¡b˛j·÷s¡ì düe÷#ês¡+. yêsêÔ |üÁ‹ø£˝À¢q÷, q÷´dt #êHÓfi¯¢˝Àq÷ edüTÔqï yês¡Ô\qT $X¯«dæ+#·ø£ πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ Á|ü‘˚´ø£+>± Ç+f…*»Hé‡ $uÛ≤>∑+ ìy˚~ø£\qT ‘Ó|æŒ+#·T≈£î+~. á ìy˚~ø£˝À¢ d”e÷+Á<Ûä˝Àì |ü]D≤e÷\ô|’ Ç+f…*C…Hé‡ $uÛ≤>∑+ Ä+<√fi¯q e´ø£Ô+ #˚dæ+~. düyÓTÆø£´ ñ<ä´eT+ ñÁ>∑s¡÷|ü+ <ë\Tk˛Ô+<äì, Bìe\¢ eTTqTà+<äT XÊ+‹ uÛÑÁ<ä‘·\≈£î $|òü÷‘·+ ø£*π> neø±XÊ\T m≈£îÿe>± ñHêïj·Tì Ç+f…*C…Hé‡ esêZ\T πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ düŒwüº+ #˚XÊsTT. d”e÷+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+˝À s¡yêD≤ e´edü ú |üP]Ô>± düÔ+_Û+∫b˛sTT+<äì, Hêj·T≈£î\ nedüs¡+ ˝Ò≈£î+&Ü Á|ü»˝Ò dü«#·Ã¤+<ä+>± á ñ<ä´eT+˝À |ü\T |ü+#·T≈£î+≥THêïs¡ì ì|òü÷

esêZ\ ìy˚~ø£ ù|s=ÿ+~. ñ<ä´eT rÁe‘·≈£î sê»ø°j·T Hêj·T≈£î˝Ò uÛÑj·T|ü&ÉT‘·THêïs¡ì, »Hê˝À¢øÏ sêe&ÜìøÏ yÓqTø±&ÉT‘·THêïs¡ì πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘ê«ìøÏ ‘Ó*bÕsTT. á ìy˚~ø£qT #·÷dæ πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ cÕø˘≈£î >∑T¬s’+~. Ç<ä+‘ê ‘êeTT }Væ≤+#·˝Ò<äì ø±+Á¬>dt n~ÛcÕºq+ nqT+>∑T\T n+≥THêïs¡T. ô|’>± Ä ÁbÕ+‘êìøÏ #Ó+~q m+|”\T, eT+Á‘·T\T, ìs¡íj·÷ìï yÓq≈£îÿ rdüTø√≈£î+fÒ, Ä ÁbÕ+‘·+˝À n&ÉT>∑T ô|≥º˝ÒeTì yêb˛‘·THêïs¡≥. Hêj·T≈£î\ |ü]dæú‹ì n~ÛcÕºq+ ns¡ú+ #˚düT≈£îqï |üŒ{Ïø° $uÛÑ»q≈£î e÷Á‘·+ düTeTTK+>±H˚ ñqï≥T¢ ‘Ó\Tk˛Ô+~. yÓq≈£îÿ rdüT≈£î+fÒ ‘Ó\+>±D˝À Ä+<√fi¯q\T wüßs¡÷ ne⁄‘êj·Tì uÛ≤$k˛Ô+~. ø=+<äs¡T kÕ«$T uÛÑ≈£îÔ˝…’q d”e÷+Á<Ûä Hêj·T≈£î\T ‘Ó\+>±D Ç∫ÃHê qwüº+ ˝Ò<äì #Ó|üŒ&É+ e˝Ò¢ n~ÛcÕºq+ eTT+<ä&ÉT>∑T y˚dæ+<äì düe÷#ês¡+. á düeTj·T+˝À d”e÷+Á<ÛäqT #·˝≤¢s¡Ã&ÜìøÏ @+ #˚j·÷˝À ns¡ú+ ø±ì |ü]dæú‹˝À |ü&çb˛sTT+~.


dü\Vü‰

39

Ä>∑düTº 13

eTVü‰‘êà... Ç≥T #·÷&ÉT

1947 Ä>∑düTº 15 es¡≈£î ... <˚X¯eT+‘ê eTVü‰‘·Tà&ç n&ÉT>∑T C≤&É˝À¢ q&ç∫+~. Äj·Tq |æ\T|ü⁄ìùdÔ <˚X¯+ ø£~*e∫Ã+~. Äj·Tq Ä<˚•ùdÔ •s¡kÕeVæ≤+∫+~. q÷\T e&çøÏ+~. K<ä›s¡T ø£{Ϻ+~. C…’\T ¬ø[¢+~. ÁbÕD‘ê´>±\≈£î dæ<ä∆ |üü&ç+~. j·÷e‘Y Á|ü|ü+#êìøÏ Ä<äs¡Ù+>± ì*∫+~. eT] Ç|ü⁄Œ&ÉT? <˚X¯+ m˝≤ ñ+~? eTVü‰‘êà Ç≥T #·÷&ÉT.. ªªÇ~ ˙e⁄ q&ç∫q H˚˝Ò? uÛÑs¡‘·e÷‘· ì\TyÓ˝≤¢ >±j·÷\‘√ s¡ø£Ô|ü⁄ eTs¡ø£\‘√ ì+&çb˛sTT+~. ì$TcÕìø√ s√&ÉT¶ Á|üe÷<ä+... s√Eø√ ¬s’\T Á|üe÷<ä+... y˚\ ø√≥T¢ <ë{Ï \ø£å\ ø√≥¢≈£î #˚]q ≈£î+uÛÑø√D≤\T... kÕe÷qT´\qT <√#·T≈£î+≥Tqï nÁø£e÷s¡Tÿ\T... eT‘·+ ù|s¡T‘√ e÷s¡DVü≤Àe÷\T.. Áù|eT ù|s¡T‘√ ñHêà<äT\T... n_Ûeè~∆ ù|s¡T‘√ ÄÁø£eTD\T.. Çy˚M bÕ\≈£î\≈£î ø£ì|æ+#·e⁄. yêfi¯¢≈£î ø£ì|æ+#˚~ ˙ $Á>∑Vü‰\T... yê] Ä˝À#·q\T kÕ«s¡ú|üP]‘·+..! Ç+ø±

eTVü‰‘êà... ˙ ù|s¡T ø±yê*, z≥T¢ sê\TÃø√e&ÜìøÏ, ˙ uÀ<Ûäq\T ø±yê*, y˚~ø£\ MT<ä e*¢+#·&ÜìøÏ, n+‘˚ n+‘·≈£î$T+∫ ˙ nedüs¡+ ˝Ò<äT. n+<äTπø ìqTï u§eTàqT #˚dæ ≈£Ls√Ãu…{≤ºs¡T. e÷ Hêj·T≈£î\ \ø£å´+ ˇø£fÒ. mìïø£˝À¢ ¬>\yê*. n~ mìï ø√≥T¢ Ks¡ÃsTTHê düπs, m+‘· eT<ä´+ b˛sTT+∫ nsTTHê düπs, mìï ‘·\\T yÓ\ø£{Ϻ nsTTHê düπs, mìï ìã+<Ûäq\≈£î bÕ‘·πsdæ nsTTHê düπs, mìï nã<ë∆\T #Ó|æŒ nsTTHê düπs, mìï $<˚«cÕ\T ¬s#·Ã>={Ϻ nsTTHê düπs... ¬>\yê*. ¬>*∫ rsê*. Ä ô|’q n$˙‹ kÕÁe÷C≤´\T ì]à+#·Tø√yê*. yês¡düT\≈£L yêfi¯¢ yês¡düT\≈£L uÛÑÁ<ä+>± n|üŒC…bÕŒ*.

nsTT‘˚ Á|ü»˝Ò+ #˚düTÔHêïs¡T n+{≤yê? u≤|üP.. qe⁄« <ä+&çj·÷Á‘· #˚|ü{Ϻq|ü⁄&ÉT <ä+&ç>± ‘·s¡* e∫Ãq »q+, qTe⁄« XÊqdü ñ\¢+|òüTq≈£î |æ\T|ü⁄ìùdÔ düsêÿØ ø=\Te⁄\÷ Ç+^¢wüß #·<äTe⁄\÷ e~˝Òdæq »q+, qTe⁄« ‹\ø˘ ì~ÛøÏ

ø√{Ï s¡÷bÕj·T\T ø±yê\+fÒ ˇ+{Ï MT<ä ‘ê[u§≥Tº‘√ düVü‰ ˇ*∫ ∫Ãq »q+, qTe⁄« ôd’>∑ #˚ùdÔ #ê\T øÏ«{Ÿ Ç+&çj·÷ nì >∑]®+∫q »q+. Ç|ü⁄Œ&Édü\T düŒ+~+#·&Éy˚T e÷H˚XÊs¡T. Á|ü•ï+#·&É+ eT]∫b˛j·÷s¡T. dü‘ê´Á>∑Vü≤ e÷sêZìï ìdü‡‘·TÔe #˚XÊs¡T. Vü≤sêÔfi¯ó¢ , Ä+<√fi¯q\T, ìsêVü‰s¡ Bø£å\T MT&çj·÷ ¬øyÓTsê\ ø√dü+ kÕπ> \|òüTT ∫Á‘ê\T>± e÷]b˛j·÷sTT. kÕ<Ûës¡D Á|ü»\‘√ nkÕ<Ûës¡D ñ<ä´e÷\T q&ç|æq eTVü‰H˚‘ê! ˇπø ˇø£ÿ e÷≥ #Ó|ü⁄Œ @yÓTÆ+~ yêfi¯¢≈£î. sêsTT˝≤ s¡|üŒ˝≤, #Ós¡Te⁄˝À ø£|üŒ˝≤ e÷]b˛j·÷¬s+<äT≈£î? <Ûäs¡\T ô|]–‘˚ |ü{Ϻ+#·Tø√s¡T. ‘·eTKs¡à nqT≈£îì düs¡T›≈£îb˛‘ês¡ +‘˚! n$˙‹ »]–‘˚ ÄÁ>∑Væ≤+#·s¡T. ø£*ø±\eTì ‘·\ ‹|ü⁄Œ≈£î+{≤s¡+‘˚! ‘√{Ï eTìwæì #·+ù|düTÔHêï eTq¬ø+<äT≈£î˝Ò nqT≈£î+{≤s¡T. mø£ÿ&É kÕø£å´+ #ÓbÕŒ*‡ edüTÔ+<√qì eDøÏb˛‘ês¡T. düe÷#·s¡ Vü≤≈£îÿ #·{≤º\THêïsTT ø±˙ düe÷#ês¡eT&çπ> Hê<∏äT&ÉT ˝Ò<äT. Á|üC≤Á|üjÓ÷»q yê´C≤´\THêïsTT. Á|üC≤ Á|üjÓ÷»HêìøÏ ñ|üjÓ÷–+#˚ ∫‘·ÔX¯ó~∆ ˝Ò<äT. z≥T.. MT Vü≤è<äj·T düŒ+<äq, >∑T+&Ó #·|ü⁄Œ&ÉT, Äj·TT<Ûä+. yÓ[¢


dü\Vü‰

40

Ä>∑düTº 13

zfÒj·T+&ç. y˚*MT<ä dæsê #·Tø£ÿ‘√ <äsê®>± ‹]–s¡+&ç. nì #Ó|æŒHê $qπs! <ë<ë|ü⁄ 40 XÊ‘·+ uÛ≤s¡rj·TT\T z{Ï+>¥ Á|üÁøÏj·T≈£î <ä÷s¡+>± ñ+≥THêïs¡T. $\TyÓ’q z≥T ã÷&ç<äbÕ\T ne⁄‘√+~. Ä ã÷&ç<ä˝À+∫ uÛÑkÕàdüTs¡T\T |ü⁄≥Tºø=düTÔHêïs¡T. e´edüúqT eT]+‘· ÁuÛÑwüߺ|ü{Ϻ+#˚düTÔHêïs¡T. e÷s¡TŒ ˙ qT+#˚ yÓTT<ä\e⁄‘·T+~ nì #Ó |æŒ q qTe⁄« #˚dæq ñ|ü<˚X¯+ e÷¬øe]ø° >∑Ts¡TÔ ˝Ò<äì #Ó|üŒ&ÜìøÏ dæ>∑TZ|ü&ÉT‘·THêï+. ø£å$T+#·T u≤|üP! Ä ì]¢|üÔ‘·ì e÷ yêfi¯¢ eT+∫‘·qeTH√, eTsê´<ädüTÔ\ \ø£åDeTH√ ÁuÛÑeT|ü&ÉT‘·THêïπsyÓ÷, ø±H˚ø±<äT. n~ nø£åsê˝≤ |æ]øÏ‘·q+. Væ≤+dü, |æ]øÏ‘·q+, ¬s+&ç+{À¢ @<√ ˇø£<ëìï m+#·Tø√yê*‡ eùdÔ H˚qT Væ≤+düπø zfÒkÕÔqT. nì qTe⁄« #Ó|æŒq e÷≥˝À z ôV≤#·Ã]ø£ ñ+~. qTe⁄« Væ≤+düqT Áb˛‘·‡Væ≤+#·˝Ò<äT. |æ]øÏ‘·Hêìï ì]¢|üÔ‘·˙ n+‘·ø£+fÒ rÁe+>± >∑]Ω+#êe⁄.

|ü˝…¢ d”eT\T Á|ü>∑‹ #·÷&ÉT ‘ê‘ê |ü˝…¢ d”eT˝Ò <˚XÊìøÏ |ü≥Tº>=eTà\T nì q$Tàq ˙e⁄ |ü˝…¢ ≈£î e∫à #·÷&ÉT... @ |ü˝…¢˝À n&ÉT>∑Tô|{ϺHê ø£s¡Te⁄ |”&ç‘·T\T, es¡<ä u≤~Û‘·T\T, eTT+|ü⁄ u≤~Û‘·T\T ø£ì|ækÕÔs¡T. nø£ÿ&É ¬s’‘·T˝Ò¢s¡T... n+‘ê ≈£L©˝Ò.. bı˝≤˝Ò¢e⁄.. n˙ï ôdE®˝Ò. bÕ&ç bÕ&ÓøÏÿ+~. |ü+≥ eT+≥>∑*dæ+~. n|ü⁄Œ&Ó|ü⁄Œ&√ ø£\sê sêø£ådæ }fi¯¢≈£î }fi¯ó¢ $T+π>dæ+ <ä+{≤s¡T. |ü˝…¢*ï e\¢ø±fi¯ó¢>± e÷πsÃdæ+<ä+{≤s¡T. uÛÑ÷ ãø±düTs¡T\B n<˚ rs¡T. bòÕ´ø£ºØ\ ù|s¡T‘√ uÛÑ÷ <ëVü≤+ rs¡TÃ≈£î+≥THêïs¡T. |ü#·Ãì bı˝≤*ï ˝≤≈£îÿ+≥THêïs¡T. n&ç–‘˚ πødüT\T.. ì\BùdÔ ˝≤؃ <Óã“\T.. ø£HÓïÁs¡ CÒùdÔ ø±\TŒ\T.. ÇB H˚{Ï |ü˝…¢\ Á|ü>∑‹.

Ç≈£ düe÷»+ m˝≤ ñ+<√ ‘Ó\TkÕ Áù|$T+#·q+fÒ j·÷dæ&é <ë&ç, zfÒj·Tq+fÒ u≤+ãT <ë&ç ø£≥ï+ #ê\ø£b˛‘˚ Vü≤‘ê´j·T‘·ï+, ÄdüTÔ\T neTàq+fÒ ˝≤´+&é e÷|òæj·÷ u…~]+|ü⁄\T, qTe⁄« <˚«wæ+∫q Væ≤+dü e÷ J$‘ê\qT XÊdæk˛Ô+~. mìïø£\ q>∑sê‘√bÕ≥T u≤+ãT\ yÓ÷‘ê $ì|ædüTÔ+~. b˛©düT\ ˝≤؃\≈£î m<äTπs ˝Ò≈£î+&Ü b˛sTT+~. XÊ+‹j·TT‘·+>± »s¡>±*‡q ñ<ä´e÷\T |üø£ÿ<ë] |ü&ÉT‘·THêïsTT. Äغd” ãdüT‡\T ã÷&ç<äe⁄‘·THêïsTT. uÛÑe+‘·T\ n<ë›\T ∫ÛÁ<äeTe⁄‘·THêïsTT. mìï <äVü≤Hê\T #˚ùdÔ n+‘· >=|üŒ. mìï J$‘ê\T ndüÔe´düÔyÓTÆ‘˚ n+‘· $»j·T+. ø£+{ÏøÏ ø£qTï nqT≈£î+≥÷ b˛‘˚ ∫e]øÏ Nø£fÒ $T–*b˛ ‘·T+~. nHêïe⁄ ø£<ä÷. ì»y˚T, y˚T$T|ü⁄Œ&ÉT Nø£{Ï sê»´+˝ÀH˚ ñHêï+. yÓ\T>∑T\T ì+ù| e÷s¡TŒ ø√dü+ ÄX¯>± m<äTs¡T#·÷düTÔHêï+. ˙ eTs¡D+ ‘·sê«‘· düsê›sY |üfÒ˝Ÿ nqï e÷≥*ï ˇø£ÿkÕ] >∑Ts¡TÔ #˚düTø√yê\ì|æk˛Ô+~. ªªeTVü‰‘·Tà&ÉT ã‹≈£îqï+‘· ø±\+ eTq+ Äj·Tìï nqTqdü]+#·˝Òø£b˛j·÷+. ø£˙dü+ Äj·Tq #·ìb˛j·÷ø£ nsTTHê Äj·Tq <ës√¢ q&ÉT<ë›+.µµ nì Äj·Tq |æ\T|ü⁄ì#êÃ&ÉT.

uÛ≤s¡‘·<˚XÊìøÏ ‘·ø£åD+ ø±yê*‡+~ #·eTTs¡T ì\«˝À, dæ«dt u≤´+≈£î ˝À eT÷\T>∑T‘·Tqï ì<ÛäT˝À ø±<äT. ndü\T düeTdü´ »HêuÛ≤ ô|]–b˛ e&ÉyÓ÷, düVü≤»eqs¡T\T ‘·]–b˛e&ÉyÓ÷ ø±<äT. ù|<ä]ø£+, nHês√ >∑´+ ø±H˚ ø±<äT. düeTs¡Tú&Ó’q Hêj·T≈£î&ÉT ˝Òø£b˛e&Éy˚T. <˚X¯+ ¬s+&ÉT eTTø£ÿ˝…’b˛sTT, eT‘· ø£˝À¢˝≤\T n\¢ø£˝À¢\+ #˚düTÔqï düeTj·T+˝À eTÚ+{Ÿu≤≥Hé ìqTï ñ<˚›•+∫ z >=|üŒ e÷≥ nHêï&ÉT. |ü+C≤uŸ˝À 50y˚\ eT+~ kÕj·TT<ÛäT\T #˚j·T˝Òì |üì, u…+>±˝Ÿ˝À ˇø£ ãø£ÿ |ü\à eTìwæ #˚dæ #·÷|æ+#ê&ÉT. XÊ+‹ì HÓ\ø= ˝≤Œ&ÉT. n+‘· X¯øÏÔeT+‘·T\T @Ø? mø£ÿ&Ü? |ü<äe⁄\ ø£+fÒ Á|ü»\H˚ m≈£îÿe>± Áù|$T+#˚yê&ÉT. @ n~Ûø±s¡+ ˝Òø£b˛sTTHê Áù|eT‘√ Ä<˚•+#·>∑\ düs¡«X¯øÏÔ eT+‘·T&ÉT, ø±Hê«jYT\ ø±øÏ>√\ |ü≥ºì ìsê&É+ãs¡T&ÉT, $\Te\≈£î ÁbÕD$T#˚à ˙‹eT+‘·T&ÉT. eTT+<äT+&ç C≤‹ì q&ç|æ+#˚ e÷s¡Z<ä]Ùì eT∞¢ #·÷&É>∑\e÷? nk��<Ûä´+. n+‘Ó+ <äT≈£î... u≤|üPJ kÕø屑·÷Ô qTy˚« Ç|ü⁄Œ&ÉT ne‘·]+∫Hê ˙≈£î \+#·+ Ç∫à y˚πs <˚XÊìøÏ ‘·]y˚TkÕÔs¡T. ˝Ò≈£î+fÒ ‘·|ü⁄Œ&ÉT πødüT\T yÓ÷|æ C…’˝À¢ ô|&É‘ês¡T. ˝Ò≈£î+fÒ á <˚XÊìøÏ kÕ«‘·+Á‘·´+ ‘Ó∫à ‘·| ü⁄Œ #˚XÊeì ìqTï <˚X¯ ãVæ≤wüÿs¡D #˚kÕÔs¡T. e÷≈£î ùd«#êä yêj·TTe⁄\T |”\TÃ≈£îH˚ uÛ≤>±´ìï Á|ükÕ~+∫ q+<äT≈£î ˙≈£î y˚T$T#˚à ø±qTø£*y˚ rdüT≈£î+{≤yê... rdüTø√>∑\yê eTVü‰‘êà....! q>∑ï dü‘ê´\qT #Ó|æŒq á ∫s¡T bÕ|æì eTìï+#·T!

`_.\ø°åà|ü‹


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

41

Á|ü|ü+#·+˝À Vü‰kÕ´düŒ<äyÓTÆq #·{≤º\T ô|<ä›\ nqTeT‹ ñHêï ˝Ò≈£îHêï ô|[¢ø±ì »+≥\T XÊØs¡ø£ dü+ã+<Ûä+ ø£*– ñqï≥¢sTT‘˚ yêfi¯¢øÏ ô|[¢ nsTTqfÒºqì uÛ≤$+#·e#·Ãì eTÁ<ëdt ôV’≤ ø√s¡Tº Ç{°e\ rs¡TŒ #Ó|æŒ+<äì yês¡Ô\T #·ø£ÿs¡T¢ ø=&ÉT‘·THêïsTT. ÄHé˝…’Hé MT&çj·÷‘√bÕ≥T k˛wü˝Ÿ MT&çj·÷˝À á yês¡Ô\T ãVüQ ÁbÕ#·Ts¡´+ bı+<ësTT. nsTT‘˚, ‘·«s¡>±H˚ á |ü]dæú‹ dü<äT›eTDÏ–+~. ÄX¯Ãs¡´ø£s¡yÓTÆq, Vü‰kÕ´düŒ<äyÓTÆq #·{≤º\T ø=ìï Ç‘·s¡ <˚XÊ\T neT\T #˚düTÔHêïsTT. C≤]b˛j˚T bÕ´+{Ÿ‡ y˚düTø√≈£L&É<äT $T∫>±Hé <˚X¯+˝À C≤]b˛j˚T$<Ûä+>± bÕ´+ {Ÿ‡ y˚düTø√≈£L&É<äT. Ç~ Ä<˚X¯+˝À ñqï $∫Á‘· yÓTÆq #·≥º+. nø£ÿ&É eT>∑ yêfi¯ó¢ C≤]b˛j˚T $<Ûä+>± ñqï bÕ´+{Ÿ‡ y˚düTø√≈£L&É<äT. nsTT‘˚, á n\yê≥T nø£ÿ&ç C…’fi¯¢˝À qT+∫ ÁbÕs¡+uÛÑ yÓTÆ+~. Væ≤|tVü‰|t Ä]ºdtº, sêù|‡sY‡ qT+∫ Ç≥Te+{Ï bòÕwüHé e∫à Hê yÓTT<ä≥>± Ç≥Te+{Ï n\yê≥T C…’fi¯¢˝Àì U…’B\ qT+∫ yÓTT<ä˝…’+<äì ‘Ó\Tk˛Ô+~. nø£ÿ&ç U…’B\T yê] bòÕ´+{Ÿ‡ì øÏ+<äøÏ y˚düTø√e&É+ <ë«sê Ç‘·s¡ U…’B\øÏ dü«*+>∑ dü+|üs¡ÿ+ >∑T]+∫ s¡Vü≤dü´ düe÷#ês¡+ n+~+#˚yês¡≥.

{≤|t˝…dt eTVæ≤fi¯˝Ò #˚|ü\T ne÷à\≥ *esY|üP˝Ÿ <˚X¯+˝À #˚|ü\T ny˚Tà eTVæ≤fi¯\T yê] düúq dü+|ü<äqT ãj·T≥ô|{≤º\≥. Ç˝≤+{Ï eTVæ≤fi¯\H˚ nq´<˚X¯ #˚|ü\T $Áø£sTT+#·&ÜìøÏ Ä <˚X¯+ nqTeT‹ ÇdüTÔ+<ä≥. Ç+ø√ $wüj·T+ @+≥+fÒ nø£ÿ&É me¬s’Hê {≤|t˝…dt>± ‹]π> eTVæ≤fi¯\qT nq´<˚X¯ #˚|ü\T $Áø£sTT+#˚yês¡T>±H˚ nø£ÿ&ç Á|ü»\T uÛ≤$kÕÔs¡≥. Ç+ø√ $wüj·T+ @+≥+fÒ eT>∑yêfi¯ó¢ á #˚|ü\qT $Áø£sTT+#·≈£L&É<ä≥. Ç~ Vü‰kÕ´düŒ<ä+ ø±ø£b˛‘˚ eTπs+{Ï?

»bÕHé˝À ˝≤e⁄>± ñ+fÒ #·≥º$s¡T<ä∆+ ‘·eT bÂs¡T\T Äs√>∑´+>± ñ+&˚˝≤ #·÷düTø√e&É+˝À »bÕHé

m+‘√ ‘ê|üÁ‘·j·T |ü&ÉT‘√+~. n+<äT˝À uÛ≤>∑+>± 40 @fi¯¢ ej·TdüT <ë{ÏHê eT>∑yê] q&ÉTeTT ø=\‘·\T yês¡T #Ó|æŒq≥T¢>±H˚ ñ+&Ü*. eT>∑yê] q&ÉTeTT #·T≥Tº ø=\‘· 32 Ç+N\T>±H˚ ñ+&Ü\≥. Ä&Éyê] q&ÉTeTT e÷Á‘·+ 36 Ç+N\T <ë≥≈£L&É<ä≥. ø±˙ ÄX¯Ãs¡´ø£s¡yÓTÆq $wüj·T+ @+≥+fÒ n‹ ÁbÕNq düTyÓ÷ ÁyÓõ¢+>¥ b˛{°\qT »bÕHé˝À ìs¡«Væ≤+#·&É+. nsTT‘˚ eTq <˚X¯+˝À sê»ø°j·T Hêj·T≈£î\≈£î, n~Ûø±s¡ bÕغøÏ m˝≤¬>’‘˚ #·{≤º\T e]Ô+#·y√ n˝≤π> á <˚X¯+˝À á #·≥º+ düTyÓ÷\≈£î e]Ô+#·<ä≥.

_\T¢ ø£≥ºqedüs¡+ ˝Ò<äT &ÓHêàsYÿ ˇø£ n+<äyÓTÆq <˚X¯+. Ç+ø± n+<äyÓTÆq~ &ÓHêàsYÿ Ä‹<∏ä´+. m+<äTø£+fÒ nø£ÿ&É @ Vü≤À≥˝Ÿ ¬ø[¢Hê MT≈£î ø£&ÉT|ü⁄ ì+&ç‘˚H˚ _˝Ÿ ø£{≤º*. ˝Òø£b˛‘˚ _\T¢ ø£≥ºqedüs¡+ ˝Ò<äT. ø£&ÉT|ü⁄ ì+&ç+<ë ˝Ò<ë nqï~ ‘Ó\TdüTø√e&ÜìøÏ ˇø√ÿ Vü≤À≥˝Ÿ ˇø√ÿ ÁbÕe÷DÏø±ìï nqTdü]kÕÔj·T≥. Ä ÁbÕe÷DÏø±ìï Vü≤À≥˝Ÿ eTT+<˚ H√{°dtuÀs¡T¶˝À ñ+#·T‘ês¡≥.

<=+π> b˛©düT\≈£î bò˛Hé #˚j·÷\≥ yêwæ+>∑ºHé˝Àì ÁøÏ$Tq˝Ÿ‡ @<Ó’Hê H˚s¡+ #˚ùdeTT+<äT b˛©dt


dü\Vü‰

42

Ä>∑düTº 13

N|òtøÏ ø±˝Ÿ #˚dæ yês¡T #˚j·TuÀj˚T H˚s¡+ >∑T]+∫ ‘Ó*j·TCÒj·÷*. n+~+#ê\≥. yêwæ+>∑ºHé˝À n&ÉT>∑T ô|≥ºuÀj˚T eTT+<äT nø£ÿ&ç b˛©dtøÏ ‘êeTT Vü≤düÔÁ|üjÓ÷>∑eT÷ qs¡y˚Tq≥ #˚j·TuÀj˚T H˚s¡+ >∑T]+∫ #Ó|æŒ #˚j·÷\ì nø£ÿ&ç #·≥º+ Ç+&√H˚wæj·÷˝À Vü≤düÔÁ|üjÓ÷>∑+/dü«j·T+ dü+‘·è|æÔ #˚düTø√e #ÓãT‘√+~. n˝≤ #˚ùdÔ •ø£å rÁe‘·qT ‘·–ZkÕÔs¡≥. yês¡T #Ó|üŒ≈£î+&Ü &É+ H˚s¡+. Ç+&√H˚wæj·÷ #·≥º+ Á|üø±s¡+ Ç~ ìwæ<ä∆+. n<äèwüºe H˚s¡+ #˚ùdÔ m˝≤+{Ï •ø£åHÓ’Hê neT\T #˚kÕÔs¡≥. XÊ‘·TÔ u≤‘·Ts¡÷eTT˝À¢ Ç+ø± ¬øyÓTsê\T @sêŒ≥T #˚ùd #·≥º+ sê˝Ò<äT. »ãT“|ü&ç‘˚ #Ó|üŒ≈£L&É<ä≥ ñ+fÒ #·≥º $s√<ÛäT\T m+<äs¡T |ü≥Tºã&˚yês√! yêwæ + >∑ º H é ˝ À #ês¡\ #=ø±ÿ\ô|’ ø£‹Ô $düs¡≈£L&É<äT MTs¡T »ãT“|ü&ç‘˚ Ç~ me] MT<ä ø£‘·TÔ\T ãj·T{ÏøÏ ‘Ó*j·T≈£L ø±Hê‡Hé˝À &É<ä≥. ˇø£y˚fi¯ $dæ]Hê rÁe+>± »ãT“|ü&çHê, ìwæ<ä∆y˚T. nsTT‘˚ Á|ü‘˚´øÏ+∫ ˇ+{À¢ u≤>±˝Ò<äqï #ês¡\ <äTdüTÔ\T y˚düT≈£îqï $wüj·T+ q\T>∑T]ø° eT>∑yê]ô|’ ø£‹Ô $düs¡&É+ ‘Ó*j·T≈£L&É<ä≥. n˝≤ H˚s¡+. >∑‘·+˝À Ä <˚X¯+˝ÀøÏ ‘Ó*j·TCÒùdÔ »]e÷Hê e#˚à #=s¡u≤≥T<ës¡T\T #=ø±ÿ\T $~Û+∫ C…’˝À¢ ô|fÒº #ês¡\ B+‘√ kÕÔs¡T. Çø£ÿ&ç Á|ü»\≈£î <Ûä]+#˚yês¡≥. ‘·eT nHês√>∑´+ n|ü⁄Œ&ÉT yê]ô|’ <ë&ÉT\T $|üØ‘·+>± »]π>$. >∑T]+∫ ãj·T{Ï Á|ü|ü+ #êìøÏ ‘Ó*j·TCÒùd ùd«#·Ã¤ ˝Ò<äT. Áø£eT+>± Ä <˚X¯ bÂs¡T\T #˚|ü\T yê]πø kı+‘·+ ≈£L&Ü #ês¡\ #=ø±ÿ\‘√ Áπ>{Ÿ Á_≥Hé˝À sêj·T˝Ÿ Áù|s√π>{Ïyé 1324 #·≥º+ Á|üø±s¡+ ø£q|ü&ç‘˚ ø£‘·TÔ\T $dæπsyês¡≥. B+‘√ #ês¡\ <äTdüTÔ\T y˚düT≈£îqï ;#Y˝À @<Ó’Hê nq´<˚X¯ #˚|ü ø£q|ü&ç‘˚, n+fÒ @<Ó’Hê #·ìb˛sTTq yê]ô|’ ø£‘·TÔ\T $düs¡≈£L&É<äH˚ #·≥º+ rdüT≈£îe#êÃs¡T. á #·≥º+ y˚˝Ÿ ø£q|ü&ç‘˚ yê{Ïì Ç+{ÏøÏ rdüT¬øfi¯¢≈£L&É<äT. sêj·T˝Ÿ bòÕ´$T©øÏ Ç|üŒ{Ïø° neT˝À¢H˚ ñ+~.


dü\Vü‰

43

Ä>∑düTº 13

E≥Tº sê\≈£î+&Ü ñ+&Ü\+fÒ... Á|üdüTÔ‘· ø±\+˝À JeqXË’* e÷s¡&É+,

Áø£eTã<ä∆‘· ˝Òì ÄVü‰s¡+ rs¡T, <Ûä÷eTbÕq+, eT<ä´bÕq+ ˝≤+{Ï #Ó&ÉT e´düHê\T E≥Tºô|’ rÁe Á|üuÛ≤yêìï #·÷|ækÕÔsTT. n+<äTπø, bÕ‹πøfi¯¢πø E≥Tº sê\&É+ yÓTT<ä\e⁄‘√+~. Á|ü‹ eTìwæø° n+<ä+ ì>∑ì>∑˝≤&˚ q\¢{Ï E≥Tº eTTU≤ìøÏ n+<ëìï#˚à E≥Tº sê\&É+‘√ #ê˝≤ eT+~ Ä+<√fi¯q #Ó+<äT‘·THêïs¡T. kÕ<Ûës¡D+>± s√E≈£î ø=+‘· E≥Tº sê\&É+ düVü≤»+. eT∞¢ M{ÏkÕúq+˝À ø=‘·Ô E≥Tº edüTÔ+~. s√E≈£î düTe÷s¡T>± 40 qT+∫ 60 yÓ+Á≥Tø£\T sê\T‘·T+{≤sTT. Ç+‘· ø£+fÒ m≈£îÿe yÓ+Á≥Tø£\T sê*b˛‘˚ ‘·|üŒ≈£î+&Ü C≤Á>∑‘·Ô\T rdüTø√yê*. E≥Tº sê˝Ò düeTdü´qT ø=+‘· eT+~ ãj·T≥≈£î #Ó|ü⁄Œø√˝Òs¡T. <ëì qT+∫ ‘·«s¡>± $eTTøÏÔ bı+<ë\ì e÷¬sÿ{Ÿ˝À \_Û+#˚ s¡ø£s¡ø±\ q÷HÓ\T, cÕ+|ü⁄\T, düãT“\T, Áø°eTT\T, ˝ÀwüHé\ô|’ <äèwæ º kÕ]kÕÔs¡T. M{Ïô|’ dü¬s’q ne>±Vü≤q ˝Òø£ ÄX¯‘√ yê{Ïì m≈£îÿe>± e÷]à e÷]à yê&É&É+ e\¢ E≥Tº sê\&É+ ‘·>∑Zø£b˛>±, düeTdü´ Ç+ø± rÁeeTe⁄‘·T+~. Ç‘·s¡ ÇHÓŒ¤ø£¸q¢≈£î <ë] rdüTÔ+~. b˛wüø£ |ü<ësêú\Tqï ÄVü‰s¡+ rdüTø√ø£b˛e&É+. ø=ìï s¡ø±\ Bs¡Èø±\ yê´<ÛäT\T. <∏Ó’sêsTT&é ˝ÀbÕ\T ñ+&É&É+. e÷qdæø£ ˇ‹Ôfi¯ó¢ m≈£îÿe>± ñ+&É&É+. ìÁ<ä˝Ò$T‘√ u≤<Ûä|ü&É&É+. ø=ìï s¡ø±\ Bs¡Èø±\ yê´<ÛäT\T. <∏Ó’sêsTT&é ˝ÀbÕ\T ñ+&É&É+. e÷qdæø£ ˇ‹Ôfi¯ó¢ m≈£îÿe>± ñ+&É&É+. ìÁ<ä˝Ò$T‘√ u≤<Ûä|ü&É&É+. Vü‰s¡àq¢ düeT‘Í\´+ <Óã“‹q&É+ e\¢ #·s¡à+ Á|üuÛ≤$‘·yÓTÆ E≥Tº sê\T‘·T+~. yÓ+Á≥Tø£\ ≈£î<äTfi¯¢˝À @s¡Œ&˚ |òü+>∑dt ÇHÓŒ¤ø£¸Hé e\¢ ø=e⁄« |ü<ësêú\T m≈£îÿe>± rdüTø√e&É+ e\¢, yÓ+Á≥Tø£\qT X¯óÁuÛÑ+>± ñ+#·Tø√ø£b˛e&É+ e\¢, ø=+<ä]˝À X¯Øs¡‘·‘·«+ e\¢ ≈£L&Ü E≥Tº sê\T‘·T+~. E≥Tº ìsêàD≤ìøÏ, m<ä>∑&ÜìøÏ 97 XÊ‘·+ Áb˛{°q¢ bÕÁ‘˚ ø°\ø£+. Áb˛{°q¢ ˝À|ü+ sê≈£î+&Ü C≤Á>∑‘·Ô|ü&É&É+ eTTK´+. Vü‰s√àq¢ düeT‘Í\´+ ø√dü+ bÂwæºø±Vü‰s¡+ rdüTø√yê*. E≥Tº sê\&Üìï n]ø£{Ϻ, Vü‰s√àq¢ düeT‘·T\´‘·≈£î düVü‰j·T|ü&˚ ø=ìï ÄVü‰sê\T rdüT≈£î+fÒ |òü*‘·+ ñ+≥T+~. #˚|ü\T: düeTTÁ<ä+˝À ñ+&˚ #˚|ü\≈£î eTìwæ E≥Tº≈£î ø=ìï *+ø˘‡ ñHêïsTT. ¬s>∑T´\sY>± #˚|ü\qT ÄVü‰s¡+˝À uÛ≤>∑+ #˚düT≈£î+fÒ E≥Tº ≈£L&Ü ∫≈£îÿ˝À¢ ∫ø£ÿ<äT. #˚|ü˝À¢ ñ+&˚ $≥$THé &ç Äs√>∑´e+‘·yÓTÆq ≈£îs¡T\ ø√dü+ ñ|üjÓ÷>∑ø£s¡yÓTÆqy˚ ø±≈£î+&Ü, ˇyÓT>± 3 bòÕ{° Ädæ&金√ düeTè<ä∆+. Ç~ HêHéyÓCŸ ôV≤sTTsY <∏Ós¡|” . ∫¬øHé ‹+fÒ q÷´Á{°wüH金√bÕ≥T $≥$THé‡ Á|ò”. E≥Tº

m<äT>∑T<ä\≈£î <√Vü≤<ä+ #˚ùd Áb˛{°Hé‡ ≈£L&Ü |ü⁄wüÿ\+>± ñ+{≤sTT. ø±´s¡{Ÿ ‹+fÒ ø£fi¯¢≈£L m+‘√ ñ|üjÓ÷>∑+. πs≥T ‘·≈£îÿe.. πs+CŸ m≈£îÿe. n+<äyÓTÆq ø£fi¯¢≈£î, <äèwæºøÏ ‘√&ÉŒ&É≥+‘√bÕ≥T X¯Øsêìï &ç{≤øχπø{Ÿ #˚düTÔ+~. ∫s¡T‹fi¯ó¢ ‹Hê\ì|æ+∫q|ü⁄Œ&ÉT ˇø£{Ï ¬s+&ÉT ø±´¬s{Ÿ‡qT ‹+fÒ dü]b˛‘·T+~. ø=ìï s√E˝À¢H˚ n+<äyÓTÆq e÷s¡TŒqT >∑eTìkÕÔs¡T. ≈£Ls¡>±j·T\T ‘·≈£îÿy˚+ ø±<äT. Ä≈£î|ü#·Ã s¡+>∑T˝À }]+#˚ Áãø√©, bÕ\≈£Ls¡\ e+{Ï Ä≈£î≈£Ls¡\ e\¢ ¬s+&ÉT s¡ø±\ Á|üjÓ÷»Hê\T. ˇø£{Ï M{Ïì ‘·s¡#·÷ MT ÄVü‰s¡+˝À uÛ≤>∑+ #˚j·T&É+ e\¢ @, d”, πø e+{Ï $≥$Tq¢‘√bÕ≥T ◊s¡Hé, ø±´*¸j·T+ düeTbÕfi¯¢˝À n+<äT‘·T+~. ¬s+&Ée~ MT E≥Tº≈£î eT+∫ ø£+&ûwüqsY>± ≈£L&Ü |üì#˚kÕÔsTT. s√Eø√ Ä|æ˝Ÿ rdüT≈£î+fÒ &Üø£ºsY e<ä›≈£î yÓfi‚¢ nedüs¡+ ˝Ò<äH˚ $wüj·T+ eTq+<ä]ø° ‘Ó*dæ+<˚. á $wüj·T+ u≤<ë+≈£î ≈£L&Ü


dü\Vü‰

e]ÔdüTÔ+~. s√E≈£î >∑Tô|Œ&ÉT u≤<ä+ |ü|ü⁄Œ\qT ‹+fÒ πøe\+ E≥Tºπø ˝≤uÛÑ+ ø±<äT. >∑T+&Ó≈£L eT+∫<˚. E≥Tº≈£î dü]ø=‘·Ô yÓTs¡T|ü⁄qT dü+‘·]+#·Tø√e&É+‘√bÕ≥T, E≥Tº sê*b˛e&É+ ‘·>∑TZ‘·T+~. ‘Ó\¢>± ñ+&˚ bÕ\T q\¢ì E≥TºqT m˝≤+{Ï e÷´õø˘ nsTTHê #˚j·T>∑\e⁄. bÕ\ e\¢ X¯ØsêìøÏ ø±´*¸j·T+‘√bÕ≥T E≥Tº≈£î ≈£L&Ü uÀ˝…&ÉT ˝≤uÛ≤\T. E≥Tº ∫≈£îÿ\T|ü&É≈£î+&Ü <ëìøÏ #˚‘·HÓ’q+‘·>± n~ ø£èwæ #˚j·T&É+‘√bÕ≥T dü]ø=‘·Ô πøX¯ø£fi¯qT n+~düTÔ+~. bı&ç yÓ+Á≥Tø£\qT eT+∫ ø£+&ûwüHé˝À rdüT≈£îsêyê\+fÒ e÷Á‘·+ bÕ\qT qeTTàø√e&É+ u…dtº. eTq≈£î \uÛÑ´eTj˚T´ nìï ÄVü‰s¡ |ü<ësêú˝À¢ ø£+fÒ ñdæ]˝À HêD´yÓTÆq $≥$THé dæ |ü⁄wüÿ\+>± \uÛÑ´eTe⁄‘·T+~. Çø£ ìeTàC≤‹ |ü+&É¢ìï+{Ï˝Àq÷ $≥$THédæ m≈£îÿe>± ñ+≥T+<äqï $wüj·T+ ‘Ó*dæ+<˚. ã‘êÔsTT, Hê]+» |ü+&ÉT¢ m≈£îÿe>± ‹H˚yê]˝À E≥Tº sê\&É+ ˇøÏ+‘· ‘·≈£îÿy˚. X¯ØsêìøÏ ø±yê*‡q+‘· ô|ò’ãsY ø£+f…+{ŸqT n+~+#·&É+‘√ ≈£îs¡T\≈£î ≈£L&Ü u≤>± ñ|üjÓ÷>∑|ü&ÉT‘·T+~. πøXÊ\qT <äè&ÛÉ+>± ô|]π>˝≤ #˚ùd s¡÷{Ÿ ¬øHê˝Ÿ≈£î ø±e*‡q+‘· ;{≤ ¬øs√{ÏHé n+~düTÔ+~. eTq ÄVü‰s¡+˝À |ü⁄wüÿ\yÓTÆq ◊s¡Hé ø√dü+ >∑T&ÉT¶, Á&Ó’Á|òüP{Ÿ‡, J&ç|ü|ü⁄Œ ˝≤+{Ï q{Ÿ‡, d”|òü⁄&é‡ yê{Ïô|’ Ä<Ûës¡|ü&Ée#·TÃ. Çø£ e÷+kÕVü‰s¡+˝À nsTT‘˚ ø±˝Òj·T+. øÏ&ûï˝À¢ ◊s¡Hé #ê˝≤ m≈£îÿe. XÊø±Vü‰s¡T˝…’‘˚ eTT<äTs¡T Ä≈£î|ü#·Ã s¡+>∑T˝À ñ+&˚ bÕ\≈£Ls¡ e+{Ï Ä≈£î≈£Ls¡˝À¢ ◊s¡Hé m≈£îÿeì ‘Ó\TdüT≈£îì ÄVü‰s¡+˝À yê{Ï bÕfi¯ó¢ m≈£îÿe>± ñ+&˚˝≤ #·÷düTø√+&ç. eTq X¯Øs¡ Äs√>±´ìøÏ n‘·´+‘· Äs√>∑´ø£s¡yÓTÆq ÄVü‰sê˝À¢ >∑T&ÉT¶ Á|ü<ÛëqyÓTÆq~. >∑T&ÉT¶˝À ø±e*‡qìï n‘·´edüs¡ b˛wüø£ Äe÷¢\T, õ+ø˘, ◊s¡Hé ø£*– ñ+{≤sTT. eTs√ eTTK´ $wüj·T+˝À Ç+<äT˝À \_Û+#˚ õ+ø˘ E≥Tº Äs√>±´ìøÏ #ê˝≤ eT+∫~. ø£s¡T\T ÁkÕº+>¥ ñ+∫ ôV≤sTTsYbÕ˝ŸqT n]ø£&ÉT‘·T+~.

44

Ä>∑düTº 13

yê˝Ÿq{Ÿ‡ #ê˝≤ eT+~øÏ ‘Ó*düT+&Éø£b˛e#·TÃ. nsTT‘˚ Ç~ eTq+ ∫s¡T‹+&ç>± ‹H˚≥≥Te+{Ï z q{Ÿ. Bì˝À ≈£L&Ü $≥$THé á n~Ûø£+>± ñ+&ç, ‘·\e÷&ÉT≈£î s¡ø£Ô Á|üdüs¡DqT u≤>± n+<äCÒdüTÔ+~. n+‘˚ø±<äT yê˝Ÿq{Ÿ‡˝À õ+ø˘ n~Ûø£XÊ‘·+ ø£*– ñ+≥T+~. õ+ø˘ X¯ØsêìøÏ n+~+#·&É+ e\¢ πøXÊ\≈£î eT+∫ yÓTs¡T|ü⁄ edüTÔ+~. yÓT^ïwæj·T+ ≈£L&Ü Äs√>∑´ø£s¡yÓTÆq ≈£îs¡T\T ô|s¡T>∑T<ä\≈£î u≤>± <√Vü≤<ä|ü&ÉT‘·T+~. n+<äT≈£î ns¡{Ï|ü+&ÉT˝À ø±yê*‡qìï $Tqs¡˝Ÿ‡ n+<äT‘êsTT. ‘·sê«‘· n‹Ô|ü+&ÉT¢, Ä]º#√ø˘‡˝À≈£L&Ü n~Ûø£+>± yÓT^ïwæj·T+ ñ+&É&É+ e\¢ M{Ïì m≈£îÿe>± rdüTø√e&É+ eT+∫~. E≥Tº≈£î nedüs¡yÓTÆq õ+ø˘ ø√dü+ @<√ ˇø£ s¡÷|ü+˝À >∑TeTà&ç –+»\T ÄVü‰s¡+>± rdüTø√yê*. m+<äTø£+fÒ E≥Tº $|üØ‘·+>± sê*b˛j˚Tyê] ÄVü‰s¡+˝À õ+ø˘‘√bÕ≥T ◊s¡Hé |ü⁄wüÿ\+>± ñ+&Ü\ì Á_{°wt q÷´Á{°wüHé bòÂ+&˚wüHé dæbòÕs¡T‡ #˚k˛Ô+~. õ+ø˘≈£î ÄVü‰s¡ |ü<äsêú\ìï+{Ï˝Àq÷ |ü⁄wüÿ\yÓTÆq eqs¡T >∑TeTà&ç –+»˝Ò. bÕ\ ñ‘·Œ‘·TÔ\qT s√Eyê] ÄVü‰s¡+˝À rdüTø√e&ÜìøÏ Çwüº|ü&És¡T. ø±˙ ã\yÓTÆq, bı&ÉyÓ’q E≥Tº ô|s¡T>∑T<ä\≈£î á ôV≤©Ô |òü⁄&é‡qT rdüTø√yê*‡q nedüs¡+ ñ+~. &ÓsTTØ ÁbÕ&Éø˘º‡˝À _5, $≥$THé &ç m≈£îÿe ø±´*¸j·T+ ñ+≥T+~. bò˛*ø˘ j·÷dæ&é n+fÒ $≥$THé _ ˝À|ü+ e\¢ ≈£L&Ü E≥Tº sê\&É+ »s¡T>∑T‘·T+≥T+~. ø±ã{Ϻ rdüT≈£îH˚ ÄVü‰s¡+˝À bò˛*ø˘ j·÷dæ&é ñqï ÄVü‰sê\qT n~Ûø£+>± rdüTø√yê*. n+<äT≈£î Ĭs+CŸ, ÁkÕºu…ÁØ, <√düø±j·T, |ü⁄#·Ãø±j·T, sêdtu…ÁØ, neø±&√, ns¡{Ï |ü+&É¢qT ‹q&É+ e\¢ ≈£îs¡T\≈£î ø±e*‡q+‘· bò˛*ø˘ j·÷dæ&é n+<äT‘·T+~. <ë+‘√ ≈£îs¡T\T Äs√>∑´+>± ô|s¡>∑&ÜìøÏ düVü‰j·T|ü&ÉT‘·T+~.


dü\Vü‰

45

Ä>∑düTº 13

y˚s¡T|ü&ç‘˚ ªyÓqTø£u≤≥Tµ b˛<äT ªªyÓqTø£u≤≥T‘·Hêìï ÁbÕ‹|ü~ø£>± rdüT≈£îì sêÁcÕº\ $uÛÑ»q #˚j·Tsê<äT. n˝≤ nqT≈£î+fÒ <˚X¯+˝À yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘·+, õ˝≤¢ ˝Òì sêÁwüºy˚T ˝Ò<äT. n˝≤+{Ï ÁbÕ+‘ê\ìï+{Ï˙ Á|ü‘˚´ø£ sêÁcÕº\T>± Á|üø£{Ï+#·&É+ kÕ<Ûä´e÷? n˝≤ #˚ùdÔ BìøÏ n+‘·+ ñ+&É<äT. Ä ‘·s¡Tyê‘· uÛ≤s¡‘Y˝À sêÁcÕº\≈£î Vü≤<äT›\T ^j·T˝Ò+. eTq <˚X¯+ ‹]– bÕ‘·ø±\|ü⁄ ∫qï sêC≤´\ kÕúsTTøÏ yÓ[¢b˛‘·T+~. |üPs¡«|ü⁄ ôV’≤<äsêu≤<é sêÁwüº+˝Àì Ç‘·s¡ ÁbÕ+‘ê\‘√ b˛*ÃHê ˝Òø£ <˚X¯+ yÓTT‘·Ô+ MT<ä nìï sêÁcÕº\‘√ b˛*ÃHê ‘Ó\+>±D˝À yÓqTø£u≤≥T‘·q+ m≈£îÿy˚qì n+^ø£]+#·e#·TÃ. n˝≤π> Hê\T>∑T sêj·T\d”eT õ˝≤¢\T, eT÷&ÉT ñ‘·Ôsê+Á<Ûä õ˝≤¢\T ≈£L&Ü <˚X¯+˝ÀH˚ n‘·´+‘· yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘ê\T. yê≥ìï+{Ï˙ y˚πs #˚j·÷\ì &çe÷+&ÉT¢ eùdÔ |ü]dæú‹ @+{Ï? Ç|ü⁄Œ&ÉT rdüTH˚ ìs¡íj·T+ uÛÑ$wü´‘Y≈£î e÷s¡Z<äs¡Ùø£+>± ñ+&Ü*. Ä ÁbÕ+‘ê\qT y˚s¡T #˚dæq+‘· e÷Á‘êq yÓqTø£u≤≥T‘·q+ b˛<äT.µµ ` leT‹ Ç+~sê>±+BÛ

C≤õ‘·

"

πø+

Á<äÁ|üuÛÑT‘·«+ ø=‘·Ô sêÁwüº+ @sêŒ≥T≈£î dü+ã+~Û+∫ rdüT≈£îH˚ m˝≤+{Ï ìs¡íj·T+ nsTTHê bÕs¡<äs¡Ùø£+>±, düeTs¡ú˙j·T+>±, Ä<äs¡Ùe+‘·+>± ñ+&Ü*. 1947 ‘·sê«‘· sêÁcÕº\ @sêŒ≥T≈£î ˇø£ ÁbÕ‹|ü~ø£ ñ+~. ~e+>∑‘· Á|ü<ÛëqeT+Á‹ leT‹ Ç+~sê >±+BÛ 21.12.1972q eTT©ÿ ìã+<Ûäq\ô|’ »]–q #·s¡Ã˝À bÕ˝§Z+≥÷ ªªsêÁcÕº\ @sêŒ≥T˝À ÄyÓ÷<äjÓ÷>∑´yÓTÆq ÁbÕ‹|ü~ø£ ñ+~. á |ü⁄Hê~ì uÛÑ$wü´‘·TÔ˝À m{Ϻ |ü]dæú‘·T˝À¢q÷ $düà]+#·sê<äT. ø£åDÏø±y˚XÊ\ |ü≥¢ nÁ|üeT‘·Ô+>± ñ+&Ü*. Á|ü»\ ø£åDÏø±y˚XÊ\qT |ü]>∑Dq˝ÀøÏ rdüTø=ì ìs¡íj·÷\T #˚j·T&É+ Á|üuÛÑT‘ê«\≈£î ‘·>∑<äTµµ nHêïs¡T. Ä‘·à>ös¡e+ nH˚~ Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüº+ @sêŒ≥T≈£î ÁbÕ‹|ü~ø£ nj˚T´ |üø£å+˝À πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ uÛÑ$wü´‘·TÔ˝À ø=‘·Ô sêÁcÕº\ @sêŒ≥T≈£î e#˚à nH˚ø£ e‹Ô&ÉT\qT ‘·≥Tºø√e\dæ ñ+≥T+~. <˚X¯+˝À ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+ ø£+fÒ yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘ê\T, sêÁcÕº\T nH˚ø£+ ñHêïsTT. Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüº @sêŒ≥T≈£î yÓqTø£u≤≥T‘·qy˚T ÁbÕ‹|ü~ø£>± πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ rdüT≈£î+≥T+<äqT ≈£î+fÒ, eTq sêÁwüº+˝ÀH˚ n‘·´+‘· yÓqTø£ã&çq sêj·T\d”eT, ñ‘·Ôsê+Á<Ûä ÁbÕ+‘ê\qT Á|ü‘˚´ø£ sêÁcÕº\T>± @sêŒ≥T #˚kÕÔsê? leT‹ Ç+~sê >±+BÛ eTT©ÿ ìã+<Ûäq\ô|’ »]–q #·s¡Ã˝À Ç+ø± á $<Ûä+>± e÷{≤¢&Üs¡T. Á|üdüTÔ‘· |ü]dæú‹øÏ _ÛqïyÓTÆq ìs¡íj·T+ rdüTø√e&ÜìøÏ πøe\+ ˇø£ ÁbÕ+‘· yÓqTø£u≤≥T‘·qy˚T ø±s¡D+

ø±sê<äT. n˝≤ #˚ùd |üø£å+˝À á |ü]dæú‹øÏ n+‘·+ mø£ÿ&É? me¬s’Hê mø£ÿ&É Vü≤<äT› ^j·T>∑\T>∑T‘ês¡T? Á|ü‹ õ˝≤¢ Á|ü‘˚´ø£ sêÁwüº+ ø√s¡T‘·T+<ë? eTq+ ‹]– bÕ‘· ø±\|ü⁄ ∫qï sêC≤´\ kÕúsTTøÏ yÓfi≤›e÷? mø£ÿ&√ ˇø£#√≥ ^‘· ^j·÷*µµ yêdüÔyêìøÏ <˚X¯+˝À yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘·+ ˝Ò<ë õ˝≤¢ ˝Òì sêÁwüº+ ˝Ò<äT. n˝≤π> yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘ê\T ˝Òì õ˝≤¢\T <˚X¯+˝À n‹ ø=~›


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

46

ÁbÕ+‘·+˝Àì 8 õ˝≤¢\ ø±s¡D+>±H˚ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº+ <˚X¯+˝Àì $T>∑‘ê sêÁcÕº\‘√ b˛*ùdÔ yÓqTø£ã&ç ñ+~. sêj·T\d”eT ÁbÕ+‘·+ ªÄ+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ |ü⁄≥º&Éy˚T ˇø£ ìs¡+‘·s¡+ ø£s¡Te⁄ |”&ç‘· ÁbÕ+‘·+ ø±e&É+ e\¢ n‘·´+‘· yÓqTã&ç ñ+~. nq+‘·|üPsY õ˝≤¢ <˚X¯+˝ÀH˚ n‹ ‘·≈£îÿe yÓ’ø£\´+‘√ |ü⁄{Ϻ+~. |üPs¡«|ü⁄ eTÁ<ëdüT, es¡¸bÕ‘·+ ñqï ÁbÕ+‘·+. ªuÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À ø£s¡Te⁄µ nH˚ ôV’≤<äsêu≤<é sêÁcÕº˝À¢ì yÓqTø£ã&çq ÁbÕ+‘ê˙ï ‘·q |ü⁄düÔø£+˝À l ;mHé >∑+>∑÷© Ç˝≤ sêXÊs¡T ªªuÛ≤s¡‘·<˚X¯ ø£s¡Te⁄ |ü≥+˝À sêj·T\d”eT ÁbÕ+‘·+ ø£*dæ á sêÁwüº+ |ü⁄{Ϻ+~. ôV’≤<äsêu≤<é sêÁwüº+ <äøÏåD ´+‘· <äTs¡“¤s¡yÓTÆq ÁbÕ+‘·+. ‘·s¡#·T>± e#˚à uÛ≤s¡‘· <˚X¯+˝ÀH˚ e÷qe n_Ûeè~∆˝À yÓqTø£ã&ç ñqï sêÁwüº+. n‘· ø£s¡e⁄ nø£ÿ&É e´ekÕj·T s¡+>±ìï, e´ekÕj·T á ôV’≤<äsêu≤<é sêÁwüº+˝ÀH˚ eT]+‘· yÓqTø£ã&çq ‘Ó\+>±D <ës¡T\qT n#˚‘·q+ #˚dæ+~. Bìe\¢ ø£s¡Te⁄, <ë]Á<ä´+ ìs¡+‘·s¡+ Çø£ÿ&É ‘ê+&É$düTÔ+{≤sTT. ÁbÕ+‘·+ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À $©q+ nsTT+~. á e´‘ê´dü+ <äTs¡<äèwüºe+‘·T&Ó’q ¬s’‘·T Çø£ÿ&É ˇø£ <ëì Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À eTqdüŒs¡ú\≈£î <ë] rdæ n$ Ç|üŒ{Ïø° düeTdæb˛˝Ò<äT. ‘·sê«‘· eTs=ø£{Ï>± e#˚à ø£s¡Te⁄≈£î ã\e⁄‘·THêï&ÉTµµ nHêïs¡T. n≥T Ä+Á<Ûä, Ç≥T Ä+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+˝À n_Ûeè~∆ #Ó+~q ø√kÕÔ rs¡+ ø£ècÕí, >√<ëe] ôV’≤<äsêu≤<é sêÁcÕº\ XÊdüqdüuÛÑ˝À¢ì eT÷&ÉT &Ó˝≤º ÁbÕ+‘ê\‘√ bÕ≥T yÓqTø£ã&çq sêj·T\d”eT, ñ‘·Ôsê+Á<Ûä e+‘·T\ eT+~ XÊdüqdüuÛÑT´\T n+^ø£]+∫q MT<ä≥H˚ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ sêÁwüº+ @s¡Œ&ç+<äH˚ ÁbÕ+‘ê\T ñHêïsTT. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝À nø£åsêdü´‘·, ñeTà&ç $wüj·T+ n+<ä]ø° ‘Ó*dæ+<˚.

ôV’≤<äsêu≤<é sêÁwüº+˝Àì Ç‘·s¡ ÁbÕ+‘ê\ø£+fÒ, j·÷e‘Y uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝Àì nø£åsêdü´‘ê XÊ‘·+ ø£+fÒ n‘·´+‘· ‘·≈£îÿeµµ

$uÛÑõùdÔ n_Ûeè~∆ #Ó+<äe⁄

á dü+<äs¡“¤+>± Ç+~sê>±+BÛ bÕs¡¢yÓT+{Ÿ˝À eTT©ÿ ìã+<Ûäq #·s¡Ã˝À bÕ˝§Zqï ôV’≤<äsêu≤<é e÷J dæ$˝Ÿ düØ«dt #˚dæq Á|üdü+>±ìï ñ<äVü≤]+#·&É+ nedüs¡+. ªªy˚˝≤~ n~Ûø±] l ;|”ÄsY $sƒ¡˝Ÿ, ôV’≤<äsêu≤<é Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À dü+e‘·‡sê\T>± ø=qkÕ>∑T‘·Tqï $•wüº dü+düÿè‹øÏ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ ì<äs¡Ùq+. #·]Á‘·˝À Á|üdüTÔ‘·+ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À $©q+ ø±e&ÜìøÏ eTT+<äTqï Ä]úø£ |ü]dæú‹ì uÛ≤>∑+>± ñqï ÁbÕ+‘ê\˙ï ø=ìï y˚\ dü+e‘·‡sê\ bÕ≥T ˇπø $e]dü÷Ô á $<Ûä+>± #ÓbÕŒs¡T. >=&ÉT>∑T øÏ+<ä, ˇπø bÕ\q˝À ñ+&˚$. sêÁcÕº\ |ü⁄q]«uÛÑ»q ø£$TwüHé ìy˚~ø£ yÓ\¢&ç ø±e&ÜìøÏ eTT+<˚ H˚qT <äøÏåD≤~ sêÁcÕº˝À¢ì |ü\T ÁbÕ+‘ê˝À¢ |üs¡´{Ï+#êqT. n|üŒ{À¢ Hê≈£î $ì|æ+∫q dü+K´˝À e÷Á‘·y˚T ñHêïsTT. ‘Ó\+>±D yÓqTø£u≤≥T‘·HêìøÏ Ä $XÊ˝≤+Á<Ûä ìHê<ë\T Ç|üŒ{Ïø° Hê #Óe⁄˝À¢ e÷s¡T yÓ÷>∑T‘·THêïsTTµµ. ÁbÕ+‘êìï Ä+Á<Ûä˝À $©q+ #˚j·T&Éy˚T ø±s¡De÷ nqï Á|üX¯ï á nq+‘·s¡ |ü]D≤e÷\T #·÷dæq≥ºsTT‘˚ $XÊ˝≤+Á<Ûä ø√dü+ s√Eq n+<ä] yÓT<äfi¯¢qT ‘=\TdüTÔqï~. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+ bÕ≥T|ü&çq yê] ÄX¯\T eeTTà ø±˝Ò<äT. ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·+˝À 1956˝À »]–q $©HêìøÏ eTT+<äT n‘·´+‘· n_Ûeè~∆ #Ó+~q, yÓqTø£u≤≥T ‘·q+ ˝Ò<äì ø±<äT. ñ+~. ø±˙ C≤rj·T <äèø£Œ<∏ä+‘√ Á|ü>∑‹|ü<∏ä+˝À q&ÉTdüTÔqï ÁbÕ+‘·e÷? #·÷ùdÔ ˇ]kÕ‡, ;Vü‰sY, eT<Ûä´Á|ü<˚XŸ, |ü•ÃeT u…+>±˝Ÿ e+{Ï |üPs¡«|ü⁄ ôV’≤<äsêu≤<é sêÁwüº+˝Àì Ç‘·s¡ ÁbÕ+‘ê\‘√ b˛*ÃHê ˝Òø£ sêÁcÕº˝À¢ì ø=ìï ÁbÕ+‘ê\T ‘Ó\+>±D ø£+fÒ yÓqTø£ã&çñHêïsTT. <˚X¯+ yÓTT‘·Ô+ MT<ä nìï sêÁcÕº\‘√ b˛*ÃHê ‘Ó\+>±D˝À n_Ûeè~∆ #Ó+~q eTVü‰sêÁwüº‘√ b˛*ùdÔ, eTT+u…’, |üPHÓ q>∑sê\qT yÓqTø£u≤≥T‘·q+ m≈£îÿy˚. n˝≤π> Hê\T>∑T sêj·T\d”eT õ˝≤¢\T, |üø£ÿq u…&ç‘˚, #ê˝≤ õ˝≤¢\T ‘Ó\+>±D ø£+fÒ yÓqTø£ã&˚ ñHêïsTT. eT÷&ÉT ñ‘·Ôsê+Á<Ûä õ˝≤¢\T ≈£L&Ü <˚X¯+˝À n‘·´+‘· yÓqTø£ã&çq n_Ûeè~∆ #Ó+<äT‘·Tqï sêÁcÕºìï $uÛÑõ+#·&É+ e\¢ Á|üdüTÔ‘·+ ñqï ÁbÕ+‘ê\T. ø£ècÕí, >√<ëe], >∑T+≥÷s¡T, HÓ\÷¢s¡T õ˝≤¢˝Àì düeTdü´\T @M |ü]cÕÿ s¡+ ø±ø£b˛>± n$ eT]+‘· »{Ï\+ nj˚T´ ˙{ÏbÕs¡T<ä\ neø±XÊ\T ø±s¡D+>± 1953 Hê{Ïπø u≤>± n_Ûeè~∆ Á|üe÷<ä+ ñ+~. kÕ~Û+#êsTT. πøe\+ Ä+Á<Ûä ÁbÕ+‘·+˝Àì 7 õ˝≤¢\T, ‘Ó\+>±D ```0```


dü\Vü‰

47

Ä>∑düTº 13

Ä]ÿf…ø£ÃsY≈£î ñ»«\ uÛÑ$wü´‘·TÔ H˚&ÉT $<ë´s¡T∆\T Ç+»˙]+>¥, |æ.õ.\T #˚dæq ‘·s¡Tyê‘·

ñ<√´>∑ neø±XÊ\ø√dü+ nH˚ø£ bÕ≥T¢ |ü&ÉT‘·THêïs¡T. <ëìøÏ ø±s¡D+ ñbÕ~Û neø±XÊ\T ‘·≈£îÿe>± ñ+&É≥+, ø√s¡T‡\T |üP]Ô#˚dæq yê] dü+K´ m≈£îÿe>± ñ+&É≥+ ø±s¡D+. n+‘˚ ø±≈£î+&Ü ø=ìï kÕs¡T¢ $<ë´s¡Tú\ e<ä› dü]jÓÆTq düu…®≈£îºô|’q ne>±Vü≤q ˝Òø£b˛e&É+ e\q ñbÕ~Û neø±XÊ\qT ø√˝ÀŒe≥+ »s¡T>∑T‘·T+~. ø±ì u≤´∫\sY Ä|òt ÄsYº‡ ø√s¡T‡˝À¢ ñbÕ~Û neø±XÊ\T m≈£îÿe>± ñHêïsTT. ø±ì $<ë´s¡T∆\≈£î á ø√s¡T‡\ |ü≥¢ ‘Ó*j·Tø£b˛e&É+ e\¢>±ì, #˚ùdÔ düe÷»+˝À >ös¡e eTsê´<ä\T ‘·≈£îÿe ñ+{≤j·Tqï <Û√s¡DÏ‘√ <ä÷s¡+>± ñ+≥THêïs¡T. _.m|òt.m. ø√s¡T‡ |üP]Ô #˚ùdÔ yÓqTyÓ+≥H˚ ñbÕ~Û neø±XÊ\T \_Û+#·&É+‘√bÕ≥T, n~Ûø£ Ä<ëj·TeTT, düe÷C≤ìøÏ ùde #˚ùd neø±X¯+ \_ÛdüTÔ+<äì »eVü≤sY˝≤˝Ÿ HÓÁVüA Ä]ÿf…ø£ÃsY n+&é ô|ò’Hé ÄsYº‡ ]õÁkÕºsY Ä#ês¡´ &Üø£ºsY mHé.ø£$‘ê <Ûäsê´ìsêe⁄, &Ó’¬sø£ºsY nø£&É$Tø˘ n+&é bÕ¢ì+>¥ Ä#ês¡´ mdt.Á|üB|t ≈£îe÷sY ªdü\Vü‰µ |üÁ‹ø£≈£î Ç∫Ãq Ç+≥s¡÷«´˝À j·T÷ìe]Ù{° Ä|òüsY #˚düTÔqï ø√s¡T‡\ >∑T]+∫, ñbÕ~Û neø±XÊ\ >∑T]+∫ ‘Ó*j·TCÒXÊs¡T. ô|sTT+{Ï+>¥, bò˛{ÀÁ>±|ò” eT]j·TT $Ee˝Ÿ ø£eT÷´ìπøwüHé¥, &çbı¢e÷ qT+&ç |æ.ôV≤#Y.&ç. es¡≈£î Ç+{°]j·TsY &çC…’Hé, •\Œø£fi¯, j·÷ìy˚TwüHé, &çõ≥˝Ÿ f…øÏïø˘‡, Ä]ÿf…ø£ÃsY n+&é ô|ò’Hé ÄsYº‡ ø√s¡T‡\˙ï ≈£L&Ü eè‹Ô $<ë´ ô|òdæ*{°dt   bÕ¢ì+>¥ ø√s¡T‡\≈£î neø±X¯+ ø£*Œk˛Ô+~. ø√s¡T‡\T. B+{À¢ u≤´∫\sY‡ Ä|òt ô|ò’Hé ÄsYº‡˝À &çÁ^≈£L&Ü Ç+≥Øà&çj·T{Ÿ |üP]Ô #˚dæq yê]øÏ ≈£L&Ü á ø√s¡T‡qT #·~y˚ ñ+≥T+~. á ø√s¡T‡˝À ø±\|ü]$T‹ Hê\T>∑T dü+ˆˆ\ es¡≈£î neø±X¯+ ø£\<äì &Ó’¬sø£ºsY mdt.Á|üB|t ≈£îe÷sY ‘Ó*bÕs¡T. ñ+≥T+~. M{Ïì nuÛÑ´dæ+#·&É+ e\q eè‹Ô HÓ’|ü⁄D´yÓTÆq |ü≥Tº Hê{≤ Á|üy˚X¯ |üØø£å˝À ns¡Ω‘· dü+bÕ~+#ê*. dü+bÕ~+#·&Éy˚T ø±≈£î+&Ü, düe÷»+˝À >ös¡e eTsê´<ä\T Ä]ÿf…ø£ÃsY ø√s¡T‡˝À¢ Á|üy˚X¯+ bı+<ë\+fÒ eTT+<äT>± ñ+{≤sTT, eT+∫ Ä<ëj·T e÷sêZ\T≈£L&Ü \_ÛkÕÔsTT. H˚{Ï Ä*+&çj·÷ kÕúsTT˝À ìs¡«Væ≤+#˚ Hê{≤ Á|üy˚X¯ |üØø£å˝À¢ ns¡Ω‘· $<ë´s¡Tú\T _.m|òt.@. ø√s¡T‡\ |ü≥¢ Ç|ü&ç|ü&˚ ‘Ó\TdüTø=ì dü+bÕ~+#ê*. á ø√s¡T‡ ø±\ |ü]$T‹ 5 dü+ˆˆ\T e⁄+≥T+~. Ä Á|üy˚X¯+ ø±e&É+ ì»+>± dü+‘√wæ+#·<ä>∑Z |ü]D≤eT+ nHêïs¡T. ‘·s¡Tyê‘· Ç+≥Øà&çj·T{Ÿ e÷s¡Tÿ\qT ≈£L&Ü ÁbÕe÷DÏø£+>± ˇø£|ü&ÉT á ô|ò’Hé ÄsYº‡ ø√s¡T‡\˙ï≈£L&Ü C…mHé{Ïj·TT rdüTø=ì øöì‡*+>¥ ìs¡«Væ≤+#·&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. á dü+ˆˆ 85 j·T÷ìe]Ù{°øÏ nqTã+<Ûä ø£fi≤XÊ\>± ñ+&˚$. Á|üuÛÑT‘·«+ eè‹Ô d”≥¢≈£î n&çàwüqT¢ ìs¡«Væ≤+#·&É+ »]–+<äHêïs¡T. Ä]ÿf…ø£ÃsY $<ë´ ø√s¡T‡\qT Áb˛‘·‡Væ≤+#·&Üì¬ø’ 2008˝À Á|ü‘˚´ø£+>± bÕ¢ì+>¥˝À á dü+ˆˆ qT+&ç |æ.ôV≤#Y.&ç kÕúsTT˝À ≈£L&Ü n&çàwüqT¢ C….mHé.m.m.m|òt.m.j·T÷ìe]Ù{°>± s¡÷bı+~+#·ã&ç+~. ÄHê{Ï ìs¡«Væ≤+#êeTì &Ó’¬sø£ºsY Á|üB|t ≈£îe÷sY ‘Ó*bÕs¡T. qT+&ç Ä]ÿf…ø£ÃsY n+&é ô|ò’HéÄsYº‡ ø√s¡T‡\˙ï ≈£L&Ü j·T÷ìe]Ù{° n<˚ $<Ûä+>± ô|ò’Hé ÄsYº‡ n+&é &çC…’ì+>¥ ø√s¡T‡\≈£î dü+ã+ ìã+<Ûäq\≈£î nqT>∑TD+>± Á|üy˚XÊ\T »s¡>∑&É+, n<˚ $<Ûä+>± ~Û+∫ Á|üy˚X¯+ bı+<ë\+fÒ j·T÷ìe]Ù{° ìs¡«Væ≤+#˚ ns¡Ω‘ê ñrÔs¡í‘· kÕ~Û+∫q $<ë´s¡Tú\≈£î |ü{≤º\T |ü+|æD° #˚kÕÔeTHêïs¡T. |üØø£å˝À¢ ‘·|üŒì dü]>± ns¡Ω‘· bı+<ë*. á dü+e‘·‡s¡+ p˝…’˝À Á|ü‘˚´ø£+>± eè‹Ô$<ë´ ø√s¡T‡\ n_Ûeè~∆ø√dü+ á j·T÷ìe]Ù{° ìs¡«Væ≤+∫q Á|üy˚X¯ |üØøå± |òü*‘ê\qT $&ÉT<ä\ #˚j·T&É+ nH˚ø£ ø√s¡T‡\qT Ä|òüsY #˚dæ+~. n$ Ä]ÿf…ø£ÃsY, nô|’¢&é ÄsYº‡, »]–+<äHêïs¡T. M{ÏøÏ dü+ã+~Û+∫q øöì‡*+>¥qT Ä>∑wüߺ 16e


dü\Vü‰

‘êØKT qT+&ç ìs¡«Væ≤+#·&É+ »s¡T>∑T‘·T+<äì ‘Ó*bÕs¡T.

e÷s¡T‘·Tqï ø±˝≤ìøÏ nqT>∑TD+>± ø√s¡T‡\T ÁbÕs¡+uÛÑ+ ô|ò’Hé n+&é ÄsYº‡ ø√s¡T‡\T ìC≤+ bÕ\q˝ÀH˚ Á|üy˚X¯ô|{≤ºs¡+fÒ n‹X¯jÓ÷øÏÔ ø±<äT. ÄsYº‡ m&ÉT´πøwüHé ô|’q eTT+<äT#·÷|ü⁄‘√ Äs√E˝À¢H˚ á ø√s¡T‡\T Á|üy˚X¯ô|≥º&É+ ì»+>± Vü≤]¸+#·<ä>∑Z |ü]D≤eT+ nHêïs¡T. M{Ï˝À ô|sTT+{Ï+>¥, •\Œø£fi¯, nô|’¢&é ø√s¡T‡\T yÓTTˆˆ$ ñHêïsTT. Á|üdüTÔ‘· ø±\+˝À e÷s¡T‘·Tqï f…ø±ï\J, kÕ|òtºy˚s Y &Óe\|t yÓT+{Ÿ≈£î nqT>∑TD+>± ø=‘·Ô ‘·s¡+ ø√s¡T‡\T>± s¡÷bı+~+#·&É+ »]–+~. j·÷ìy˚TwüHé, &çC…’Hé, eT©ºMT&çj·÷, |òæ*+ y˚TøÏ+>¥, ôdŒwü˝Ÿ mô|òø˘º‡, π>$T+>¥ eT]j·TT bòÕ´wüHé &çC… ’ì+>¥ e÷s¡T‘·Tqï f…ø±ï\JøÏ nqT>∑TD+>± ô|ò’Hé ÄsYº‡ ø√s¡T‡˝À¢ ≈£L&Ü ø=‘·Ô |ü⁄+‘·\T ne\+_ÛdüTÔHêïs¡T. M{Ï˝À HÓ’|ü⁄D´‘· e\q nH˚ø£ eT+~øÏ ñbÕ~Û neø±XÊ\T \_ÛkÕÔj·THêïs¡T.

Áô|’y˚≥T Çìdæº≥÷´{Ÿ\≈£î nqTeT‘·T\T ô|ò’Hé ÄsYº‡ ø√s¡T‡\ |ü≥¢ $<ë´s¡Tú\T <äèwæº kÕ]+#ê\ì ]õÁkÕºsY mHé. ø£$‘ê <Ûäsê´ìsêe⁄ ‘Ó*bÕs¡T. á ø√s¡T‡\T ‘·≈£îÿe HÓ’|ü⁄D´eTT, yê´bÕs¡ |üs¡+>± ø£qã&É‘êsTT >±ì düe÷C≤ìøÏ m+‘√ ñ|üjÓ÷>∑ ø£s¡yÓTÆq$. M{Ï˝À ÁøÏj˚T{Ï${° dü‘êÔ ñqïyês¡T nH˚ø£eT+~ Ä]ºdüTº\T>± m~–Hês¡T. Ç‘·s¡ j·T÷ìe]Ù{°\ nqTã+<Ûä ø£fi≤XÊ\˝≤π> y˚TeTT ≈£L&Ü Áô|’y˚≥T Çìdæº≥÷´{Ÿ\≈£î ô|ò’Hé ÄsYº‡ ø√s¡T‡\ nqTeT‹ m+.z. j·TT

Ä>∑düTº 13

48

<ë«sê Çe«&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. á nqTeT‘·T\T bı+<ë\+fÒ nH˚ø£ eqs¡T\qT, eTÚ*ø£ dü<äTbÕj·÷\qT |ü]>∑D˝ÀìøÏ rdüT≈£î+{≤s¡T. n+‘˚ ø±≈£î+&Ü nø£ÿ&É ñqï HÓ’|ü⁄D´‘·qT ≈£L&Ü Ä<Ûës¡+>± #˚düTø=ì j·T÷ìe]Ù{° nqTeT‘·T\T eT+ps¡T #˚düTÔ+~. ìj·TeT ìã+<Ûäq\T nìï ≈£L&Ü j·T÷ìe]Ù{°øÏ ˝Àã&˚ |üì#˚kÕÔsTT. Á|üdüTÔ‘êìøÏ eTq sêh+˝À 6 Áô|’y˚≥T Çìdæº≥÷´{Ÿ\T ø£\eHêïs¡T. M{ÏøÏ nqTeT‹ Çe«&ÜìøÏ Á|ü<Ûëq ø±s¡D+ ô|ò’Hé ÄsYº‡ ø√s¡T‡\ |ü≥¢ $<ë´s¡Tú˝À¢ #Ó’‘·q´+, ñbÕ~Û e÷sêZ\qT ø£*Œ+#·&ÜìøÏ. |òæ*+ y˚TøÏ+>¥, Ç+{°]j·TsY &çC…’Hé, bòÕ´wüHé &çC…’Hé, π>$T+>¥, $Ee˝Ÿ mô|òø˘º‡, eT]j·TT j·÷ìy˚TwüHé ø√s¡T‡˝À¢ ≈£L&Ü j·T÷ìe]‡{° ìã+<Ûäq\≈£î nqT>∑TD+>± Áô|’y˚≥T dü+düú\≈£î nqTeT‘·T\T eT+ps¡T #˚j·T&É+ »s¡T>∑T‘·T+~. M{Ï˝À¢ ≈£L&Ü ñbÕ~Û neø±XÊ\T yÓT+&ÉT>± ñHêïj·THêïs¡T. eTq sêh+˝À ôV’≤<äsêu≤<äT q+<äT sêe÷Hêj·TT&ÉT |òæ*+ Çìdæº≥÷´{Ÿ, nøÏÿH˚ì Hêπ>X¯«s¡sêe⁄ |òæ*+ Çìdæº≥÷´{Ÿ, &çõ¬ø«dtº nø±&ÉMT yÓTTˆˆ yê{ÏøÏ nqTeT‘·T\T eT+ps¡T #˚j·Tã&ܶsTT. á dü+düú\T nìï ≈£L&Ü j·T÷ìe]Ù{° ìã+<Ûäq\≈£î nqT>∑TD+>± q&ÉTkÕÔsTT.

uÛÑ$wü´‘·TÔ &çõ≥˝Ÿ s¡+>±ì<˚ sêuÀe⁄ s√E˝À¢ eè‹Ô $<ë´ ø√s¡T‡\≈£î >∑D˙j·TyÓTÆq uÛÑ$wü´‘·TÔ ø£\<äHêïs¡T. s√E s√E≈£î $|ü¢yê‘·àø£yÓTÆq e÷s¡TŒ\T edüTÔqï ‘·s¡TD+˝À &çõ≥˝Ÿ s¡+>±ìøÏ ÁbÕeTTK´‘· ô|]–+<äHêïs¡T. kÕ|òtºy˚sY, Ç‘·s¡ ñ<√´>±\ ø£+fÒ ≈£L&Ü &çõ≥˝Ÿ, j·÷ìy˚TwüHé s¡+>±˝À¢ ñbÕ~Û neø±XÊ\‘√bÕ≥T Ä<ëj·T e÷sêZ\T m≈£îÿe. eTØ eTTK´+>± düe÷C≤ìøÏ ùde #˚ùd neø±X¯+ M]πø ñ+≥T+<äì ]õÁkÕºsY ø£$‘ê <Ûäsê´ìsêe⁄, &Ó’¬sø£ºsY Á|üB|t ≈£îe÷sY ‘Ó*bÕs¡T.

` Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ¬s&ç¶


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

49

ãVüQeTTK Á|üC≤„XÊ* _.»j·T @ e´øÏÔ nsTTq ˇø£ s¡+>∑+˝ÀH˚ sêDÏkÕÔs¡T. ø±ì ÄyÓT

nH˚ø£ s¡+>±\˝À sêDÏdü��Ô e#êÃs¡T. düyêfi¯flì Ä‘·à $XÊ«dü+‘√ d”«ø£]+∫, nqT≈£îqï \øå±´\qT kÕ~ÛdüTÔHêïs¡T. ˇø£ »s¡ï*düTº>± Á|ükÕúeq ÁbÕs¡+_Û+∫ dæ˙ Á|ü|ü+#·+˝À ‘·qø£+≥÷ ˇø£ Á|ü‘˚´ø£ kÕúHêìï @sêŒ≥T #˚düT≈£îHêïs¡T. ˇø£Hê&ÉT dæ˙ Á|üeTTKT\Tï Ç+≥s¡÷«´ #˚dæq ÄyÓT H˚&ÉT nH˚ø£ ∫Á‘ê\qT ‘Ós¡¬øøÏÿdü÷Ô dü÷|üsY Væ≤{Ÿ ø=&ÉT‘·THêïs¡T. n+<äs¡÷ yÓfi‚fl <ë] e~* ‘·qø£+≥÷ ˇø£ Á|ü‘˚´ø£ u≤≥qT @sêŒ≥T#˚düTø=ì |ü\T s¡+>±\˝À eTT+<äT≈£î kÕ>∑T‘·THêïs¡T. <˚X¯ #·]Á‘·˝ÀH˚ ˇø£ eTVæ≤fi≤ »s¡ï*düTº <äs¡Ù≈£îsê*>±, ìsêà‘·>± ‘·q Á|ü‹uÛÑqT ìs¡÷|æ+#·T≈£îqï Á|ü<ÛäeT e´øÏÔ. kı+‘· }s¡Tô|’ ñqï eTeTø±s¡+ #ê{Ï#ÓãT‘·÷ ‘·q eT<ÛäTsêqTuÛÑ÷‘·T\≈£î nqT>∑TD+>± #·+{Ï>±&ÉT ∫Á‘êìï ≈£L&Ü ‘Ós¡¬øøÏÿ+∫q |òüTq‘· áyÓT<˚. <äs¡Ù≈£îsê*>±, ìsêà‘·>±, dü÷|üsY Væ≤{Ÿ dæ˙ yês¡|üÁ‹ø£ m&ç≥sY>± $»j·÷ìï kÕ~Û+#ês¡T. ÄyÓT ˝Ò&û &Ó’q$Tø˘ dæ˙ <äs¡Ù≈£îsê\T _. »j·T ªdü\Vü‰µ |üÁ‹ø£≈£î Ç∫Ãq Ç+≥s¡÷«´˝À düTBs¡È »s¡ï*»+, dæ˙ nqTuÛÑyê\qT |ü+#·T≈£îHêïs¡T.

≈£î≥T+ã H˚|ü<∏ä´+ õ.qs¡dæ+Vü≤sêE, leT‹ $eT˝≤<˚$ nH˚ <ä+|ü‘·T\≈£î »j·T »ìà+#ês¡T. |ü⁄e⁄« |ü⁄≥º>±H˚ |ü]eT[düTÔ+<äqï≥Tº ∫qï Hê{Ï qT+&˚ ø£wüº|ü&˚ ‘·‘ê«ìï n\yê≥T #˚düT≈£îHêïs¡T. <ëìøÏ ‘·>∑Z≥Tº>±H˚ nH˚ ø£ Á|üD≤[ø£\‘√ eTT+<äT¬øfi≤fls¡T. 20 dü+ˆˆ\ ej·TdüT˝ÀH˚ 2 |æ.õ.\T (myéT.@. Ç+^¢wt, myéT.@. ôd’ø±\J˝À) |ü{≤º bı+<ës¡T. n˝≤π> »s¡ï*»+ MT<ä ÄdüøÏÔ‘√ &çbı¢e÷ #˚kÕs¡T. ñqï‘· #·<äTe⁄\T #·~$q|üŒ{ÏøÏ düe÷»+˝À »s¡T>∑T‘·Tqï nHê´j·÷\qT n$˙‹ì m+&É>∑{≤º\H˚ ñ<˚›X¯+‘√ mH√ï ñqï‘· neø±XÊ\T e∫Ãq|üŒ{Ïø° yê{Ïì e<äT\Tø=ì »s¡ï*»+ eè‹Ôì #˚|ü{≤ºs¡T.

dæ˙ Á|üeTTKT\‘√ Ç+≥s¡÷«´\T

Á|ü‹ ù||üsYyêfi¯ó¢ dæ˙ Á|üeTTKT\+fÒ V”≤s√, V”≤s√sTTHé, <äs¡Ù≈£î&ÉT, ìsêà‘·qT e÷Á‘·y˚T Ç+≥s¡÷«´\T #˚dæ yêfi¯¢e\¢H˚ dæìe÷ ì]à+#·ã&ÉT‘·T+<äì düe÷C≤ìøÏ #Ó|üŒ≥+ »s¡T>∑T‘·T+~. ø±ì ˇø£ dæìe÷qT ‘Ós¡¬øøÏÿ+#ê\+fÒ 24 $uÛ≤>±\T ø£*ùdÔH˚ Ä ∫Á‘·+ ìsêàD+ ne⁄‘·T+~. $T>∑‘ê ù||üs¡¢ »s¡ï*düTº\≈£î _Ûqï+>± V”≤s√\qT, V”≤s√sTTqT¢, <äs¡Ùø£, ìsêà‘·\‘√bÕ≥T nH˚ø£ eT+~ HÓ’|ü⁄D´+>∑\ f…ø°ïwæj·THé\ Ç+≥s¡÷«´\T ≈£L&Ü rdüTø=ì CÀ´‹∫Á‘·ì eTT+<ä+»˝À ñ+#·&Éy˚T ø±≈£î+&Ü ‘·q Á|ü‘˚´ø£‘·qT Ä+Á<ÛäCÀ´‹øÏ düuŸ m&ç≥sY>± #ê≥T≈£îHêïs¡T. ÄHê{Ï qT+&ç ˇø£ dæìe÷ yÓqø£ nH˚ø£ eT+~ ¬s+&ÉT |æ.õ.\T #˚dæq|üŒ≥øÏ »s¡ï*»+ MT<ä ÄdüøÏÔ‘√ f…ø°ïwæj·TqT¢ ñ+fÒH˚ dæìe÷ ìsêàD+ »s¡T>∑T‘·T+<äì Á|ü»\≈£î Ä+Á<ÛäCÀ´‹˝À ]b˛s¡ºsY ø£yéT düuŸ m&ç≥sY>± ùde\+~+#ês¡T. ‘Ó*dæ+~. Ä|üŒ{Ï s√E˝À¢ düe÷»+˝À »s¡T>∑T‘·Tqï nHê´j·÷\MT<ä, nÁø£e÷\MT<ä <ÛÓ’s¡´+>± yês¡Ô\qT sêdæq |òüTq‘· »j·Tπø <äøÏÿ+~. Ä HÓ’|ü⁄D´‘·‘√ $»j·÷\T ¬ø’eX¯+ ‘·s¡Tyê‘· Ä+Á<ÛäCÀ´‹ j·÷»e÷q´eTT »j·T≈£î ªªCÀ´‹∫Á‘·µµ nH˚ dæìe÷ s¡+>∑+˝À sêDÏ+#ê\+fÒ &ÉãT“+fÒH√, ≈£î≥T+ã dæìe÷≈£î dü+ã+~Û+∫q u≤<Ûä´‘·\qT n|üŒ#ÓbÕŒs¡T. n|ü&ÉT ‘·q düuÛÑT´\ n+&É ñ+fÒH√ sêDÏkÕÔeTH˚<˚ yêdüÔe+ ø±<äT. Ç~ πøe\+ Á|ü‹uÛÑqT, HÓ’|ü⁄D≤´ìï ñ|üjÓ÷–+∫ CÀ´‹∫Á‘·qT düs¡Tÿ´˝ÒwüHéqT ˇø£{Ï ˝Ò<ë ¬s+&ÉT dæìe÷\es¡πø |ü]$T‘· eTe⁄‘·T+~. düTBs¡Èø±\+ \ø£å≈£îô|’>± #˚]à j·÷»e÷q´+ yê]‘√ Á|üX¯+dü\T bı+<ës¡T.


dü\Vü‰

p˝…’ 13

50

yê]øÏ $T–˝Ò~ qwüºy˚T nHêïs¡T. Áù|ø£å≈£î\T 2 >∑+≥\bÕ≥T $H√<ëìï bı+<ë\+fÒ eT+∫ ø£<∏ë+X¯+‘√ ∫Á‘ê\qT ì]àùdÔH˚ Áù|ø£åø±<äs¡D bı+<äT‘·T+<äHêïs¡T. dæìe÷ s¡+>∑+˝À dü¬ø‡dt πs≥H˚~ ˇø£ XÊ‘·+ e÷Á‘·y˚T nHêïs¡T.

»j·T rdæq ∫Á‘ê\˙ï eT+∫ ≈£î≥T+ã ø£<∏ë ∫Á‘ê˝Ò! >∑‘· 20 dü+ˆˆ\ qT+&ç »s¡ï*düTº>± dæ˙ s¡+>∑+˝À |üì#˚dæ nH˚ø£ yÓTfi¯ó≈£îe\qT ‘Ó\TdüTø=ì, ã&Ó®{Ÿ ø£+Á{À\T, &çÁdæºã÷´wüHé s¡+>±\ |ü≥¢ nqTuÛÑe+ kÕ~Û+∫ 6 ∫Á‘ê\qT ‘Ós¡¬øøÏÿ+∫q |òüTq‘· áyÓT<˚. eT+∫ ø£<∏ë+X¯+‘√, ≈£î≥T+ã düy˚T‘·+>± #·÷&É<ä–q ∫Á‘ê\qT ‘·≈£îÿe Ks¡TÑ√ ì]à+∫, m≈£îÿe ˝≤uÛ≤\qT Ä]®+#·{≤ìøÏ ø±s¡DeTT dæ˙ s¡+>∑+ |ü≥¢ ne>±Vü≤q ñ+&É≥y˚T nHêïs¡T. ÄyÓT ì]à+∫q ∫Á‘ê\ìï{Ïø° ≈£L&Ü ìsêà‘·>±, <äs¡Ù≈£îsê*>± |üì#˚XÊs¡T. ‘=*∫Á‘·+ ªªÁù|eT˝À bÕeì ø£fi≤´DYµµ <ë«sê ∫Á‘· d”eT≈£î |ü]#·j·TeTj·÷´s¡T. >√<ëe] rsêìï, ‘·q ∫qïHê{Ï nqTuÛÑ÷‘·T*ï, J$‘êìï ôdMT Ä{ÀÁ>∑|ò”>± s¡÷bı+~+∫ ªª#·+{Ï>±&ÉTµµ nH˚ ∫Á‘êìï ì]à+∫ ø£\ HÓs¡y˚s¡TÃ≈£î+~. Ä ∫Á‘·+ Hê J$‘·+˝À eT]∫b˛˝Òì<äì »j·T ‘Ó*bÕs¡T. n˝≤π> ªÁù|$T≈£î\Tµ, ª>∑T+&ÉeTà>±] eTqe&ÉTµ, ªdüyê˝Ÿµ ∫Á‘ê\T ≈£L&Ü n‘·´+‘· Áù|ø£åø±<äs¡D bı+<ëj·THêïs¡T. ‘·≈£îÿe Ks¡TÑ√ ª\y驵 ∫Á‘êìï ì]à+∫ 18 ôd+≥s¡¢˝À e+<ä s√E\T |üP]Ô#˚düT≈£î+~. Ä düeTj·T+˝À nH˚ø£ ô|<ä› V”≤s√\ ∫Á‘ê\T ñqï|üŒ{ÏøÏ á ∫Á‘êìï Á|ü»\T ∫Á‘·d”eT˝À yÓ\T>=+<ë\+fÒ {≤˝…+{Ÿ ‘·|üŒìdü] nHêïs¡T. áHê&ÉT Ä<ä]+#ês¡+fÒ <ëìøÏ ø±s¡D+ eT+∫ ø£<∏ë+X¯y˚T qHêïs¡T. e+<ä m+‘√ ù|s¡Tqï V”≤s√\ ∫Á‘ê\T ≈£L&Ü ô|òsTT\e⁄‘·THêïsTT. <ëìøÏ s√E\ |òü+ø£åHé˝À dæ˙ q≥T&ÉT Hê>±s¡T®q eTTK´ n‹~∏>± $#˚Ãdæ ø±s¡D+ eT+∫ ø£<∏ä, ø£<∏äq+ ˝Òø£b˛e&É+ e\q Áù|ø£åø±<äs¡D ás√E˝À¢ ∫qï dæìe÷ 18 s√E\T Ä&É≥y˚T >∑>∑qyÓTÆq s√E˝À¢ bı+<ä≥+ ˝Ò<äHêïs¡T. ª\y驵 18 ôd+≥s¡¢˝À X¯‘· ~H√‘·‡e+ »s¡T|ü⁄≈£î+{À+<ä+fÒ <ëìøÏ dæìe÷ ø£fi¯‘√ ≈£L&çq yê´bÕs¡+ ø±s¡D+ »j·T ìsêàD‘· nHêïs¡T. . H˚&ÉT nH˚ø£ eT+~ ã&Ü bÕ]ÁXÊ$Tø£ y˚‘·Ô\T, _õHÓdt y˚THé\T, n‘ê´X¯‘√ n‹ ‘·«s¡>± <ÛäHêìï dü+bÕ~+#ê\H˚ ñ<˚›X¯+‘√ ∫Á‘·d”eT˝ÀøÏ ìsêà‘·\T>± Á|üy˚•düTÔHêïs¡T. yês¡T nH˚ø£ yê´bÕsê˝À¢ sêDÏ+#·e#·TÃqT. ø±ì Ç+&ÉÁd”º˝À $»j·T+ kÕ~Û+#ê\+fÒ ‘·|üŒìdü]>± dæìe÷\ |ü≥¢ ne>±Vü≤q, ã&Ó®{Ÿ ø£+Á{À˝Ÿ ñ+&Ü*. mes√ #Ó|æŒq e÷≥\T $ì nqTuÛÑe+ ˝Ò≈£î+&Ü ∫Á‘ê\T ì]àùdÔ

∫qï ìsêà‘·\≈£î ne>±Vü≤Hê ˝À|ü+ dæ˙ Á|ü|ü+#·+˝À ∫qï ìsêà‘·\qT nD>∑<=ø£ÿã&ÉT‘·THêïs¡q &É+ |üP]Ô>± ì»+ ø±<äT. bÕøÏåø£+>± yêdüÔe+. ∫Á‘· |ü]ÁX¯eT n‹ø=~›eT+~ #˚‘·T\MT<äH˚ q&ÉTdüTÔ+<äq&É+ |ü⁄ø±πsqHêïs¡T. ‘·≈£îÿe Ks¡TÑ√ ∫Á‘ê\qT ì]à+∫ >∑D˙j·TyÓTÆq ˝≤uÛ≤\T kÕ~Û+∫q ìsêà‘·\T m+<äs√ e⁄Hêïs¡T. eT+∫ dæìe÷\qT rùdÔ


dü\Vü‰

Áù|ø£åø±<äs¡D dü+bÕ~+#·e#·ÃHêïs¡T. ô|<ä› V”≤s√, V”≤s√sTTq¢‘√ dæìe÷\T rdæHê ≈£L&Ü Áù|ø£å≈£î\T Ä<ä]+#·ø£b˛‘˚ qcÕº\T e∫Ãq ô|<ä› ìsêà‘·\÷ e⁄Hêïs¡T. dæìe÷ s¡+>∑+˝À ∫qï ìsêà‘·\qT nD>∑<=≈£îÿ‘·THêïs¡ì Á|ü#ês¡+ #˚j·T&É+ <äTs¡<äèwüºø£s¡eTHêïs¡T. &ÉãT“ ˝Òø£b˛sTTHê {≤˝…+{Ÿ ñ+fÒ ∫Á‘· |ü]ÁX¯eT˝À sêDÏ+#·e#·ÃHêïs¡T.

j·TTe‘· Ä<Ûës¡+>±H˚ ∫Á‘·+ {Ï$ sêø£|üPs¡«+ dæìe÷\˙ï ≈£î≥T+ã kÕ+Á|ü<ëj·T+>± ñ+&˚$. ø±ì H˚&ÉT edüTÔqï dæìe÷\˙ï≈£L&Ü {°H˚CŸ ej·TdüT yê]ì Ä<Ûës¡+>±H˚ ì]àdüTÔHêïs¡Hêïs¡T. dæìe÷ Væ≤{Ÿ ø±yê\+fÒ ‘·|üŒìdü]>± j·TTe‘·≈£î q#˚à $<Ûä+>± rùdÔ dæìe÷ {Ϭøÿ≥T¢ ‘Ó>∑T‘·THêïsTT, ìsêà‘·\T ≈£L&Ü n~Ûø£ ˝≤uÛ≤ìï Ä]®düTÔHêïs¡T. dæ˙ <äs¡Ù≈£î\T, s¡#·sTT‘·\T ≈£L&Ü H˚&ÉT j·TTe‘· Ä<Ûës¡+>±H˚ ø£<∏ä\T sêdüTÔHêïs¡T.

MT&çj·÷ bÕÁ‘· nyÓ÷|òüT+

Ä>∑düTº 13

51

H˚&ÉT dæ˙ Á|ü|ü+#·+ô|’q MT&çj·÷ nyÓ÷|òüT+ nHêïs¡T. nH˚ø£eT+~ ø=‘·Ô ìsêà‘·\T, <äs¡Ù≈£î\T, V”≤s√\T, V”≤s√sTTqT¢ Áù|ø£å≈£î\≈£î |ü]#·j·T+ ø±e&ÜìøÏ MT&çj·÷H˚ Á|ü<Ûëq bÕÁ‘· nHêïs¡T. H˚&ÉT dæìe÷ |ü]ÁX¯eT n_Ûeè~∆ #Ó+<ä&ÜìøÏ ø±s¡D+ MT&çj·÷H˚ nHêïs¡T.

uÛÑs¡Ô n&ÉT>∑TC≤&É˝À¢H˚ »j·T Ä+Á<ÛäuÛÑ÷$T˝À »s¡ï*düTº>± |üì#˚düTÔqï _.m.sêEqT »j·T $yêVü≤e÷&Üs¡T. Ä ‘·sê«‘· Ms¡T dü÷|üsY Væ≤{Ÿ dæ˙ yês¡|üÁ‹ø£qT kÕú|æ+∫ sêh yê´|üÔ+>± ù|s¡Tbı+<ës¡T. sêE>±s¡T ≈£L&Ü $»j·Te+‘·yÓTÆq ìsêà‘·>± ù|s¡Tbı+<ës¡T. M]øÏ Ç<ä›s¡T ≈£îe÷s¡T\T. yê]˝À ˇø£s¡T <äs¡Ùø£‘·«+ XÊK˝À |üì#˚düTÔ+&É>±, eTs=ø£s¡T $<˚XÊ˝À¢ ñqï‘· ñ<√´>∑+ #˚düTÔHêïs¡T. ∫Á‘·|ü]ÁX¯eT˝À <äs¡Ùø£, ìsêà‘·\T>±, $»j·Te+‘·yÓTÆq uÛ≤sê´uÛÑs¡Ô\T>± ù|s¡Tbı+<ës¡T.

` Ç+<ä÷] yÓ+ø£{Ÿ¬s&ç¶


dü\Vü‰

52

Ä>∑düTº 13

uÛ≤s¡rj·TT&ç #˚‹˝À ªádæº+&çj·÷µ 400 @fi¯¢ ÁøÏ‘·+ uÛ≤s¡‘·<˚XÊH˚ï >∑T|æŒ≥ _–+∫q ádæº+&çj·÷ ø£+ô|˙ Ç|ü⁄&ÉT uÛ≤s¡rj·TTì >∑T|æŒ{À¢øÏ e∫Ã+~. 1660˝À ‘Ó\¢yês¡T yê´bÕs¡ Ø‘ê´ uÛ≤s¡‘Y˝À n&ÉT>∑Tô|{Ϻ ádæº+&çj·÷ ø£+ô|˙ì @sêŒ≥T #˚XÊs¡T. Áø£eT Áø£eT+>± yê´bÕs¡+‘√ bÕ≥T <˚XÊìï ÄÁø£$T+#˚XÊs¡T. ádæº+&çj·÷ uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝À @¬ø’ø£ n‹ ô|<ä› ø£+ô|˙>± e+<˚fi¯¢ bÕ≥T e]∆*¢+~. nsTT‘˚ >∑‘· ¬s+&˚fi¯ó¢>± HÓ\ø=qï Ä]úø£ e÷+<ä´+‘√ ø£+ô|˙ qcÕº˝À¢ ≈£Ls¡T≈£îb˛sTT+~. <ë+‘√ $~Û˝Òø£ Ä ø£+ô|˙ì neTàø±ìøÏ ô|≥º>± uÛ≤s¡rj·TT&ÉT <ëìì <äøÏÿ+#·T≈£îì #·]Á‘·qT ‹s¡>∑sêXÊ&ÉT.

]Á‘· eT\T|ü⁄\T m˝≤ ñ+{≤jÓ÷ #·‘·Ts¡TàKT&ÉT ≈£L&Ü #Ó|üŒ˝Ò&˚yÓ÷! ádæº+&çj·÷ ø£+ô|˙ uÛ≤s¡‘· dü+‘·‹øÏ #Ó+~q Ç+>∑¢+&é yê´bÕs¡y˚‘·Ô dü+Jyé yÓTVü≤‘ê ÄBÛq+˝ÀøÏ e∫Ã+~. 1857 es¡≈£î uÛ≤‘·<˚XÊìï ‘·q ÄBÛq+˝À ñ+#·T≈£îqï á Ç+–¢wt yêDÏ»´ dü+düú uÛ≤s¡‘·dü+‘·‹ e´øÏÔ #˚‹˝ÀøÏ sêe&É+ #·]Á‘·≈£î n+‘·T|ü≥ºì dü+>∑‘˚. Hê\T>∑T e+<ä\ dü+e‘·‡sê\ #·]Á‘· ñqï ádæº+&çj·÷ ø£+ô|˙ì yÓTVü≤‘ê 2004˝À ø=qT>√\T #˚XÊs¡T. ªÇ~ H˚qT ô|+∫q Áu≤+&é ø±<äT, #·]Á‘· düèwæº+∫q Áu≤+&éµ nì yÓTVü≤‘ê Á|üø£{Ï+#ês¡T. Ç+<äT≈£î ø±e#·TÃ. Ç˝≤+{Ï #·]Á‘ê‘·àø£yÓTÆq Áu≤+&éì düèwæº+#·&É+ Hêe\¢ ne⁄‘·T+<ë nì ≈£L&Ü Äj·Tq n+≥THêïs¡T. ì»y˚T &çôd+ãsY 16,1660 dü+e‘·‡s¡+˝À ø=+<äs¡T ∫qï yê´bÕs¡T\T HÓ\ø=*Œq á ø£+ô|˙ sêãsYº ¬ø’¢yé Hêj·Tø£‘·«+˝À eTq <˚XÊìøÏ e∫à mìï ìsê«ø±\T

#˚dæ+<√, 1857 Á|ü<∏äeT kÕ«‘·+Á‘·´ düeTs¡+˝À yÓ\T>∑T˝ÀøÏ e#êÃsTT. eTÁ<ëdt, u≤+&˚, ø£\ø£‘êÔ\˝À ∫qï∫qï yê´bÕs¡ dü+düú\T ÁbÕs¡+_Û+∫, yê{Ï s¡ø£åD ø√dü+ ø√≥\T ø£{Ϻ ˝À|ü\ Äj·TT<Ûë\T <ë∫ ô|{Ϻq #·]Á‘· ø£+ô|˙~. <˚X¯+˝À sê»ø°j·÷\T yÓTT<ä˝…’q ‘·s¡Tyê‘· <ë<ë|ü⁄ q\uÛ…’ dü+e‘·‡sê\˝À ø£+ô|˙ yê´bÕs¡+ yÓTT‘·Ô+ 75 \ø£å\ $T*j·THé bÂ+&É¢≈£î m>∑u≤øÏ+~. n|üŒ{Ï yê´bÕsê\˝À Ç~ n‘·´+‘· m≈£îÿe yÓTT‘·Ô+. bÕXÊÑ·´ <˚XÊ\˝À {°, ø±|ò”\qT |ü]#·j·T+ #˚dæq |òüTq‘·, Á|ü|ü+#·+˝À #ê˝≤ <˚XÊ\øÏ düT>∑+<Ûä Á<äyê´\qT s¡T∫ #·÷|æ+∫q |ü⁄D´+ á ø£+ô|˙<˚. uÛ≤s¡‘˚X¯+˝À n$˙‹ C≤&Ü´ìï ô|+∫ b˛wæ+∫q U≤´‹ ≈£L&Ü yê]<˚. á dü+düú ‘·«s¡˝À ø±|ò”, {°, düT>∑+<Ûä Á<äyê´\T, <äTdüTÔ\T ]f…Æ˝Ÿ e÷¬sÿ{Ÿ˝ÀøÏ e∫Ã, eTs√ Hê\Tπ>fi¯¢˝À Äs¡Tqï ø√≥¢ &Ü\s¡¢ yê´bÕs¡+ ìs¡«Væ≤+#ê\qï~ yÓTVü≤‘ê bÕ¢Hé. ```0```


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

53

Ä>∑düTº 15H˚ m+<äT≈£î Ç#êÃs¡T?

1947

|òæÁãe] 20e ‘˚Bq Hê{Ï Á_{Ïwt Á|ü<Ûëì ¬ø¢yÓT+{Ÿ n{°¢, düyÓTÆø£´ uÛ≤s¡‘· <˚XÊìøÏ ˝Ò<ë N*b˛<ä\#·T≈£î+fÒ uÛ≤s¡‘·, bÕøÏkÕÔHé\≈£î düTe÷s¡T dü+e‘·‡s¡ ø±\+˝À|ü⁄>± kÕ«‘·+Á‘ê´ìï Çe«<ä\∫q≥T¢ Á_{Ïwt ø±eTHé‡ düuÛÑ˝À Á|üø£{Ï+#ê&ÉT. Hê&ÉT uÛ≤s¡‘· <˚XÊìøÏ yÓ’ÁkÕsTT>± ñqï ˝≤sY¶ bÕyÓ˝Ÿ kÕúq+˝À m*»u…‘Y sêDÏøÏ ã+<ÛäTe⁄, HÓÁVüA≈£î ùdïVæ≤‘·T&ÉT nsTTq ˝≤sYº\÷sT÷ eTÚ+{Ÿu≤f…HéqT yÓ’ÁkÕsTT>± ìj·T$T+#ês¡T. Hê\T>∑sTT<äT HÓ\˝À¢H˚ kÕ«‘·+Á‘ê´ìïe«e#·TÃqì u≤f…Hé uÛ≤$+ #ê&ÉT. düyÓTÆø£´+>± ñ+&É&ÜìøÏ eTTdæ¢+ ©>¥ Hêj·T≈£î\T ˇ|ü⁄Œø√ q+<äTq, ø±+Á¬>dt Hêj·T≈£î˝Ò <˚X¯ $uÛÑ»q≈£î ã\e+‘·+>± n+^ ø£]+#·e\dæ e∫Ã+~. u≤f…Hé Äπ>ïj·÷dæj·÷˝À $TÁ‘· sêC≤´\ düs¡« ùdHêì>± ñqï|ü⁄Œ&ÉT ¬s+&Ée Á|ü|ü+#· j·TT<ä∆+˝À »bÕHé ôd’Hê´\T 1945 Ä>∑düTº˝À Äj·Tq≈£î ˝§+–b˛j·÷sTT. ø£qTø£ Ä>∑düTº 15e ‘˚Bq uÛ≤s¡‘·<˚XÊìøÏ kÕ«‘·+Á‘ê´ìï Çe«qTqï≥T¢ u≤f…Hé Á|üø£{Ï+ #ê&ÉT. á s√E eT+∫ s√E ø±<äì, ‘˚Bì e÷sêÃ\ì CÀ´‹wü

XÊÁdüÔy˚‘·Ô\T u≤f…HéqT ø√]Hês¡≥. düsê›sY |üfÒ˝Ÿ, u≤ã÷ sêCÒ+Á<ä Á|ükÕ<é yÓTT<ä˝…’qyês¡T ≈£L&Ü ‘˚Bì e÷sêÃ\ì yê~+#ês¡≥. Væ≤+<ä÷ Hêj·T≈£î\ qeTàø±\ ø√dü+ bÕøÏkÕÔHé Hêj·T≈£î\T ‘˚Bì e÷s¡Ã{≤ìøÏ n+^ø£]+#·˝Ò<äì n+{≤s¡T. eT<Û˚´ e÷s¡Z+>± 1947 Ä>∑düTº 14e ‘˚B ns¡∆sêÁ‹ sêC≤´+>∑ |ü]wü‘·TÔ <ë«sê Ç+&çj·÷≈£î n~Ûø±s¡ Á|ü<ëq+>± »]–+~. n<˚ düeTj·÷ìøÏ eTÚ+{Ÿ u≤f…Hé bÕøÏkÕÔHé≈£î kÕ«‘·+Á‘·´ Á|ü<ëq+ #˚dæ, Ä>∑düTº 15 ñ<äj·÷ìøÏ ‹]– e∫à uÛ≤s¡‘· kÕ«‘·+Á‘·´ y˚&ÉTø£\˝À bÕ˝§ZHêïs¡T. nsTT‘˚ kÕ«‘·+Á‘·´ düeTs¡+˝À bÕ˝§Zqï H˚‘·˝À¢ Ç<ä›] >∑T]+∫ eTq+ ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+.

düeTs¡ uÛ≤s¡‹ qT<äT{Ï ‹\ø£+ uÛ≤s¡rj·TT\+<ä] <äèwæº˝À ª˝Àø£e÷qT´&ÉTµ ø±ã{Ϻ Á_{Ïwt Á|üuÛÑT‘·«+ ø£+{ÏøÏ ªuÛ≤s¡‘· nXÊ+‹ |æ‘·µ>± ø£ì|æ+#·&É+ ÄX¯Ãs¡´+ ø±<äT. Äj·TH˚ u≤\>∑+>±<Ûäs¡ ‹\ø˘. Á|ü<∏äeT uÛ≤s¡‘· kÕ«‘·+Á‘·´ dü+Á>±eT+ ã<ä›\T ø±e&ÜìøÏ ˇø£ dü+e‘·‡s¡+ eTT+<äT s¡‘·ï–]


dü\Vü‰

54

õ˝≤¢, øÏU≤©˝À ‹\ø˘ »ìà+#ê&ÉT. ~«rj·T ÁX‚DÏ bÂs¡dü‘·«+, nD∫y˚‘· Äj·Tq #·T≥÷º ñqï kÕe÷õø£, sê»ø°j·T |ü]dæú‘·T\T, <˚oj·TyÓTÆq $\Te\÷, $<ä´\÷ \T|üÔyÓTÆb˛‘·÷, |üsêsT÷ø£s¡D eTTeTàs¡eTe⁄‘·Tqï yê‘êes¡D+˝À ô|]>±&ÉT. ny˚ ªdü«sê»´+ Hê »qàVü≤≈£îÿ. <ëìì kÕ~Û+∫ rs¡T‘ê!µ n+≥÷ ø£˝≤˙ï, >∑fi≤˙ï m‹Ô+#êsTT. ‹\ø˘ eTVü≤sêCŸ uÛ≤s¡‘·<˚XÊìï >=|üŒ>± ns¡ú+ #˚düT≈£îHêï&ÉT. ø±˙ ‘·s¡Tyê‹ ‘·s¡+ uÛ≤s¡rj·TT\T Äj·TqqT m+‘· es¡≈£î ns¡ú+ #˚düT≈£îHêïs¡÷ n+fÒ n<√ n+‘·T ∫ø£ÿì Á|üX‚ï. Ä<ÛäTìø£ $<ä´qT nuÛÑ´dæ+∫q ‘=*‘·s¡+˝À ˇø£s¡T ‹\ø˘. ø±˙ bÕXÊÑ·´ $<ë´Ø‘·T\qT ìs¡dæ+#ê&ÉT. <˚oj·TyÓTÆq Á|ü‹ e´edüúqT neùV≤fi¯q #˚j·T&É+ Ä $<ä´ ñ<˚›X¯eTì ‹\ø˘ ìXÊÑê_ÛÁbÕj·T+. Äj·Tq m˝Ÿm˝Ÿ; #·~yês¡T. dü+düèÿ‘·+˝À ~≥º. K>√fi¯XÊÁdüÔ+‘√ n_Ûìy˚X¯+ ñ+~. >∑DÏ‘·+ n_Ûe÷Hê+X¯+. Äj·Tq >∑DÏ‘·+ uÀ~Û+#˚ ñbÕ<Ûë´j·TT&ÉT. s¡Tπ>«<ës¡T´\ ø±˝≤ìï ìsê∆]+∫ #·]Á‘·ø±s¡T&Éì|æ+#·T≈£îHêïs¡T. ¬s+&ÉT |üÁ‹ø£\T ªπødü]µ (eTsê؃) , ªeTsêsƒêµ (Ç+^¢wüß, 1881) |üÁ‹ø£\T q&ç|æ |üÁ‹ø± s¡#·sTT‘·>±

Ä>∑düTº 13 #·]Á‘·¬øø±ÿs¡T. kÕ«‘·+Á‘√´<ä´eT+˝À ø£ì|æ+#˚ ‘=* Á|üC≤H˚‘·. ‘·q |üÁ‹ø£\ XË’* @ $<Ûä+>± ñ+&Ü˝À ‹\ø˘ ÄHê&ÉT ø=ìï dü÷#·q\T Ç#êÃs¡T. n$ Ç|üŒ{Ïø° ‘êC≤>±H˚ nì|ækÕÔsTT. ªMTs¡T $X¯« $<ë´\j·T kÕúsTT $<ë´s¡Tú\ ø√dü+ sêj·T&É+ ˝Ò<äT. ˇø£ Á>±MTDT&ç‘√ e÷{≤¢&ÉT‘·Tqï≥Tº uÛ≤$+#·T≈£îì sêj·÷*. sêdüTÔqï <ëì˝À yêdüÔe+ |ü{Ïwüº+>± ñ+&Ü*. sêùd |ü<ë\T |ü>∑{Ï dü÷s¡T´&ç yÓ\T>∑+‘· düŒwüº+>± ñ+&Ü*µ nì #ÓbÕŒsêj·Tq. eTsêsƒê dü+Á|ü<ëj·÷\ |ü⁄Hê~>± Væ≤+<ä÷<Ûäs¡à kÕú|üq »s¡>±\ì Ä•+∫Hê, Á_{Ïwt sê»ø°j·T #Ó’‘·q´+‘√ dü«sê»´qT Äø±+øÏå+∫q Ä ø±\|ü⁄ Á|ü‹ì~Û ‹\ø˘. Ä<ÛäTìø£ <äèwæº˝À ≈£L&Ü Äj·Tq<˚ nÁ>∑kÕúq+, Ád”Ô $<ä´, u≤\´$Vü‰\qT ìs¡dæ+#êsêj·Tq. ‘·q ≈£îe÷¬sÔ\≈£î |ü<äVü‰s¡T dü+e‘·‡sê\T e#êÃø£ $Vü‰\T #˚XÊ&ÉT. nsTT‘˚ @CŸ Ä|òt ø£HÓ‡+{Ÿ _\T¢qT e´‹πsøÏ+#ês¡T. Bì Á|üø±s¡+ u≤*ø£\ ô|[¢ ej·TdüTqT Á|üuÛÑT‘·«+ |ü~ qT+∫ |üHÓï+&ÉT dü+e‘·‡sê\≈£î ô|+∫+~. Çø£ÿ&É ‹\ø˘ ñ<˚›X¯+ @$T{Ï? uÛ≤s¡rj·T eT‘·, kÕ+düèÿ‹ø£ $wüj·÷\˝À Á_{Ïwt Á|üy˚Tj·÷ìï ìs¡dæ+#·&Éy˚T. n˝≤π> ‹\ø˘ kÕs¡«»ìø˘ >∑DÒXŸ ñ‘·‡yê\T Äs¡+_Û+∫Hê, •yêJ ñ‘·‡yê\T »]|æ+∫Hê sê»ø°jÓ÷<ä´e÷ìøÏ Á|üuÛÑT‘·«+ n&ÉT¶ ô|≥º≈£î+&Ü #·÷düTø√e&Ü ìπø. 1890˝À uÛ≤s¡‘· C≤rj·T ø±+Á¬>dt˝À #˚]Hê ‹\ø˘ m<äTØ <äø£ ‘·|üŒ˝Ò<äT. >√bÕ\ø£èwüº >√K˝Ò $<ÛëHê\‘√ $uÛÒ~+#·&É+ e\¢ dü+düú qT+∫ nø£åsê˝≤ HÓ{Ϻy˚‘·≈£î >∑Ts¡j·÷´s¡T. u…+>±˝Ÿ $uÛÑ»q ‘·s¡Tyê‘· ‘·q n_ÛÁbÕj·÷\‘√ @ø°uÛÑ$+#˚ \»|ü‹sêjYT, _|æHébÕ˝Ÿ\‘√ ø£*dæ ñ<ä´$T+#ês¡T. á eTT>∑TZπs ˝≤˝Ÿu≤˝ŸbÕ˝Ÿ Á‘·j·T+. KTBsê+uÀdt, Á|ü|ü⁄\¢ #êøÏ #·s¡´qT düeT]údü÷Ô ‘·q |üÁ‹ø£˝À sêdæq+<äT≈£î Äj·Tq≈£î Äπsfi¯ó¢ C…’\T •ø£å|ü&ç+~. á πødüT≈£î Vü‰»s¡T ø±e\dæ+~>± õHêïqT ‹\ø˘ ø√sês¡T. nsTTHê •ø£å ‘·|üŒ˝Ò<äT. 1906 qT+∫ 1915 es¡≈£î Äj·Tq e÷+&É˝Ò C…’\T˝À >∑&çbÕs¡T.1907 dü÷s¡‘Y ø±+Á¬>dt˝À ãj·T≥ø=#êÃs¡T. ‹\ø˘ eT∞¢ õHêï ø£èwæ‘√ 1919 ÁbÕ+‘êìøÏ >±ì ø±+Á¬>dt≈£î <ä>∑Zs¡ ø±˝Òø£b˛j·÷s¡T. ‹]– e∫Ãq ‘·s¡Tyê‘· 1916˝À CÀôd|òt u≤|òæºkÕº, n˙_ôd+{Ÿ, eTVü≤à<ë* õHêï e+{Ï yê]‘√ ø£*dæ Vü≤À+s¡÷˝Ÿ ©>¥ ÁbÕs¡+_Û+#ês¡T. »*j·THéyê˝≤u≤>¥ <äTs¡+‘·+˝À rÁe eTqkÕÔ|ü+ #Ó+~q ‹ø£˝Ÿ XÊØs¡ø£+>±, e÷qdæø£+>± ∫‹øÏb˛j·÷s¡T. Ä>∑düTº 1, 1920q eTT+u…’˝À ‘·T~XÊ«dü $&ç#ês¡T. >±+BÛJ düVü‰j·T ìsêø£s¡D ñ<ä´eT+ ‘=*s√EH˚ á $cÕ<ä+ #√≥T #˚düT≈£î+~. Ä s√Eq #ÍbÕ{Ï ;#Y˝À dü+‘ê|ü+ Á|üø£{Ï+#ê&ÜìøÏ ¬s+&ÉT \ø£å\ eT+~ Vü‰»s¡j·÷´s¡T. ñ<ä´e÷ìøÏ ‹\ø˘ @sêŒ≥T #˚dæ ô|{Ϻq Á|üC≤ |ü⁄Hê~ >±+BÛJ Á|üj·÷D≤ìï düT\uÛÑ‘·s¡+ #˚dæ+~.


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

55

ùd«#êä ìHê<ä+ ªÄC≤<éµ »*j·THéyê˝≤u≤<é (1919) s¡ø£Ôø±+&É, >±+BÛJ düVü‰j·Tø£ ìsêø£s¡D ñ<ä´e÷ìï ì*|æy˚j·T&É+ nH˚ ¬s+&ÉT |ü]D≤e÷\T dü«sê»´ düeTs¡ <äèXÊ´ìï e÷]Ãy˚XÊsTT. Á_{Ïwt Á|üuÛÑT‘·«+ MT<ä nqTe÷Hê\T rÁeyÓTÆHêsTT. uÛ≤s¡‘· C≤rj·T ø±+Á¬>dt $T‘·yê<ä <Û√s¡DÏô|’ @e–+|ü⁄ yÓTT<ä˝…’+~. j·TTe≈£î\T rÁe C≤rj·T yê<ä+ yÓ’|ü⁄ yÓTT>±Zs¡T. n˝≤+{Ï yê]˝À #·+Á<äX‚KsY ÄC≤<é ˇø£s¡T. ÄC≤<é eT+&˚ ø±>∑&Ü e÷Á‘·y˚T ø±<äT, eT]ø=ìï ~yÓ«\qT yÓ*–+∫qyê&ÉT. kÕ«‘·+Á‘·´ düeTs¡+˝À $|ü¢e |ü+<∏ë≈£î, kÕj·TT<Ûä b˛sê≥ |ü<∏ëìøÏ Á|ü‹ì~Û. ÄC≤<é p˝…’ 23, 1906q ñ‘·Ôs¡Á|ü<˚XŸ˝Àì uÛÑÁ<äø£˝À |ü⁄{≤º&ÉT. ndü\T ù|s¡T #·+Á<äX‚KsY d”‘ês¡+ ‹yêØ. dü+düèÿ‘· $<ä´≈£î ø±o yÓ[¢q|ü⁄&ÉT nø£ÿ&˚ >±+BÛJ düVü‰j·T ìsêø£s¡D ñ<ä´eT+‘√ Á|üuÛ≤$‘·yÓTÆ sê»ø°j·÷\˝À Á|üy˚•+#ês¡T. n+<äT≈£î Hê´j·TeT÷]Ô |ü~ùV≤qT ø=s¡&Ü <Óã“\T •ø£å $~Û+#ê&ÉT. nHê{ÏøÏ Äj·Tq ej·TdüT |ü~ùV≤H˚fi¯ó¢. düVü‰j·T ìsêø£s¡DqT ì*|æy˚dü÷Ô >±+BÛJ rdüT≈£îqï ìs¡íj·T+‘√ ÄC≤<é rÁe ndü+‘·è|æÔøÏ >∑Ts¡j·÷´s¡T. #·≥ºã<ä∆ sê»ø°j·÷\ MT<ä, $T‘·yê<ä

<Û√s¡DT\ MT<ä $XÊ«dü+ b˛sTT+~. rÁe C≤rj·Tyê<äT\‘√ ø£*XÊs¡T. uÛ≤s¡‘· kÕ«‘·+Á‘·´+ m&É\, Çø£ÿ&É <Ûäs¡à\ m&É\ Äj·Tq≈£ î |üP]Ô uÛ≤eq ñ+~. <˚XÊìøÏ ø±e\dæ+~ |üPs¡í kÕ«‘·+Á‘·´eTì, kÕeT´yê<ä dü÷Á‘ê\ Ä<Ûës¡+>± ‘Ó#·TÃø√yê\ì qe÷à&ÉT. Væ≤+<ä÷kÕúHé k˛wü*düTº ]|ü_¢ø£Hé nk˛dæj˚TwüHéqT @sêŒ≥T #˚XÊ&ÉT. #·]Á‘· @Hê{Ïø° eTs¡Te˝Òì uÛÑ>∑‹‡+>¥, sê»>∑Ts¡T, düTK<˚yé, uÛÑ≥TπøX¯«s¡<ä‘·TÔ e+{Ï yê]ì r]à ~~›q |òüTq‘· ÄC≤<é<˚. ø£ø√] ¬s’\T <√|æ&û (1925), \»|ü‹sêjYTô|’ ˝≤؃ m‹Ôq kÕ+&ÉsY‡ Vü≤‘·´(1926), yÓ’ÁXÊjYT Á|üj·÷DÏdüTÔqï ¬s’\T ù|*Ãy˚‘· ≈£îÁ≥ e+{Ï yê{Ï‘√ ÄC≤<é≈£î dü+ã+<Ûä+ ñ+~. |òæÁãe] 27, 1931q Ç<ä›s¡T $TÁ‘·T\qT ø£\TdüTø√e&ÜìøÏ ÄC≤<é nÁ˝…Œ¤&é bÕs¡Tÿ (n\Vü‰u≤<é) edüTÔqï≥Tº b˛©düT\≈£î ‘Ó*dæb˛sTT+~. #·T≥TºeTT{Ϻ ˝§+–bıeTàì Ä<˚•+#ês¡T. ø±˙ ‘·q ]yê\«sY‘√H˚ ø£D‘·ô|’ ø±\TÃ≈£îì #·ìb˛ j·÷&ÉT. ‘·q ù|s¡T ∫es¡ ‘·–*+#·T≈£îqï e÷≥˝Àì n‘·T´qï‘· Ä<äs¡ÙìøÏ ‘·>∑ZfÒº b˛©düT\≈£î ∫ø£ÿ˝Ò<äT. ÄC≤<é n+fÒH˚ ùd«#·Ã¤. ```0```


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

56

~H√‘·‡yê\T ‘Ó\TdüT≈£î+<ë+

Ä>∑düTº 1 : ‘·*¢bÕ\ ~H√‘·‡e+

Á|üyÓ÷wüHé\qT á #·≥º+ ìùw~ÛdüTÔ+~. $sêfi≤\<ë«sê ˝Ò<ë Ç‘·s¡ kÕ<ÛäHê\ <ë«sê á ñ‘·Œ‘·TÔ\qT |üs√ø£å+>± Áb˛‘·‡Væ≤+#·&É+ ≈£L&É ◊m+mdt #·≥º+˝Àì ôdø£åHé 10 ìùw~ÛdüTÔqï~. ◊m+mdt #·≥º+˝Àì ôdø£åHé 3,4,5,7,8,9, 10,11 (2˝Àì n+XÊ\qT ñ\¢+|òæT+#˚yê]øÏ 3dü+.\ es¡≈£î C…’\T •ø£å ˝Ò<ë 5000/` es¡≈£î n|üsê<Ûä s¡TdüT\T (˝Ò<ë ¬s+&É÷) $~Û+|üã&É ‘êj·Tì á #·≥º+˝Àì 20e ôdø£åHé ‘Ó\T|ü⁄‘·Tqï~. ‘·*¢bÕ\T ˙fi¯¢ $πs#·Hê\T, qT´yÓ÷ìj·÷, n˝…Ø®, ÄdüÔe÷ yÓTT<ä˝…’q yê{Ïì ìs√~Û kÕÔs¡T. nsTT<˚fi¯¢ ˝À|ü⁄ dü+uÛÑ$+#˚ •X¯ó eTs¡D≤\˝À 13 qT+∫ 16 XÊ‘·+ es¡≈£î ø±bÕ&˚ kÕeTsê∆´ìï ‘·*¢bÕ\T ø£*– ñ+{≤sTT.

Ä>∑düTº 6 : yÓTÆÁ‹ ~H√‘·‡e+

|æ\¢\≈£î bÕ*∫à b˛wæ+#˚ »+‘·Te⁄\qT ªªdüÔq´ »+‘·Te⁄\Tµµ nì n+{≤s¡T. Ç˝≤+{Ï »+‘·Te⁄\≈£î yÓHÓïeTTø£ ñ+≥T+~. eTìwæ ≈£L&É düÔq´J$. •X¯óe⁄\≈£î bÕ*ùdÔ ‘·eT kÂ+<äs¡´+ ‘·]– b˛‘·T+ <äH˚ n_ÛÁbÕj·T+‘√ ø=+<äs¡T ‘·\T¢\T •X¯óe⁄\≈£î bÕ*e«&ÜìøÏ dü+ø√∫düTÔHêïs¡T. ‘·*¢bÕ\˝Àì b˛wüø£ $\Te\T |æ\¢˝À¢ #·Ts¡T≈£î<äHêìï ‘Ó*$ ‘˚≥*ï ô|+#·T‘êsTT. ‘·*¢bÕ\˝Àì bòÕ{° Äe÷¢\T |æ\¢\ eTdæÔwüÿ+ n_Ûeè~∆ #Ó+<ä&É+˝À u≤>± ‘√&ÉŒ&É‘êsTT. ‘·*¢ ‘·q |æ\¢\≈£î m+‘· m≈£îÿe ø±\+ bÕ\T ÇùdÔ, Ä |æ\¢˝À¢ n+‘· m≈£îÿe>± ◊.≈£î´. ô|s¡T>∑T‘·T+~. }|æ] ‹‘·TÔ\ yê´<ÛäT\T, s¡ø£Ôb˛≥T yÓTT<ä˝…’q$ sê≈£î+&Ü ‘·*¢bÕ\T ìs√~Û+#·>∑\T>∑T‘êsTT. _&ɶ\≈£î bÕ\T Çe«ø£ b˛e&É+ e\q ‘·*¢øÏ Äs√>∑´ düeTdü´\T @s¡Œ&˚ neø±X¯eTTqï~. ‘·*¢bÕ\ e\¢ •X¯óeTs¡D≤\ dü+K´ ‘·>∑TZ‘·T+~. _&ɶ\≈£î bÕ*#˚à ‘·\T¢\≈£î Áu…dtº ø±´q‡sY e#˚à neø±X¯+ 50 XÊ‘·+ ‘·>∑TZ‘·T+~. Ç˝≤+{Ï $wüj·÷\qT ‘·\T¢\≈£î ne>±Vü≤q ø£*–+#·&É+ ø√dü+ Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ Ä>∑düTº 1e ‘˚Bq ‘·*¢bÕ\ ~H√‘·‡e+ ìs¡«Væ≤düTÔ+{≤s¡T. uÛ≤s¡‘Y˝À 2003˝À ªª~ ÇHéô|ò+{Ÿ $T˝Ÿÿ düuŸdæº≥÷´{Ÿ‡, |ò”&ç+>¥ u≤{Ï˝Ÿ‡ n+&é ÇHéô|ò+{Ÿ |òü⁄&釵µ nH˚ dües¡D #·≥º+ (◊m+mdt) #˚j·Tã&ç+~. •X¯óe⁄\ bÕ\ Á|ü‘ê´e÷ï j·÷\qT, bÕ\T |üfÒº d”kÕ, •X¯ó ÄVü‰s¡+ >∑÷]Ãq Á|üø£≥q\qT,

Á^{Ï+>¥ø±sY¶‡ ‘·j·÷s¡T #˚ùd ªVü‰˝Ÿe÷sYÿµ nH˚ dü+düú kÕú|ü≈£î&ÉT CÀjYT‡ ùdïVü≤uÛ≤yêìï eT]+‘· ô|+bı+~+#ê\qï ñ<˚›X¯´+‘√ 1953˝À nyÓT]ø± ø±+Á¬>dt ªÁô|ò+&éwæ|t &˚µ ìs¡«Væ≤+#ê\ì ˇø£ rsêàq+ #˚dæ+~. nyÓT]ø± <˚X¯düTú\T 1935 Ä>∑düTº 6q C≤rj·T ùdïVü≤ ~H√‘·‡yêìï »s¡T|ü⁄≈£îHêïs¡T. Ä ‘·s¡Tyê‘· dü+e‘·‡sê\˝À á ~H√‘·‡yêìï Ä>∑düTº ¬s+&ÉT, Hê\T>∑T, Äs¡T ‘˚B˝À¢ »s¡T|ü⁄≈£îqï≥T¢ ‘Ó\TdüTÔqï~. á ‘˚B\˙ï Ä~yêsê˝Ò. á ‘·sê«‘·, ‘˚B\‘√ ì$T‘·Ô+ ˝Ò≈£î+&Ü Á|ü‹ @{≤ Ä>∑düTº HÓ\˝À e#˚à yÓTT<ä{Ï Ä~yês¡+ s√Eq nyÓT]ø£qT¢ á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤+#·T≈£î+≥THêïs¡T. Áø£eT+>± Á|ü|ü+#·+˝Àì $$<Ûä <˚XÊ\≈£î á ~H√‘·‡e+ yê´|æ+ ∫+~. 2006˝À Ä>∑düTº 6q, 2007 Ä>∑düTº 5q, 2008˝À Ä>∑düTº 3q, 2009˝À Ä>∑düTº 2, 2010˝À Ä>∑düTº 1q á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤+#·T≈£î+{≤s¡T.


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

57

Ä>∑düTº 9 : øÏ«{Ÿ Ç+&çj·÷ &˚

j·TTe»qT\ <ë«sêH˚ ø=qkÕ>∑T‘êsTT. ªªes¡˝Ÿ¶ ø±qŒ¤¬sHé‡ Ä|òt $TìwüºsY‡ ¬skÕŒì‡ãT˝Ÿ |òüsY j·T÷‘Yµµ (8`12 Ä>∑düTº 1998) yê] dü÷#·qqTdü]+∫ Ä düe÷y˚X¯+ eTT–dæq s√C…’q Ä>∑düTº 12q Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ á ~H√‘·‡e+ ìs¡«Væ≤+#ê\ì ◊ø£´sê»´dü$T‹ kÕ<Ûës¡D düuÛÑ 17.12.1998q (dü+K´.54/120) rsêàì+∫+~.

Ä>∑düTº 13 : Ç+≥πsïwüq˝Ÿ ˝…|òtº Vü‰+&ÉsY‡ &˚

9.8.1942q øÏ«{Ÿ Ç+&çj·÷ ñ<ä´eT+ ÁbÕs¡+uÛÑyÓTÆ+~. 1857 Hê{Ï dæbÕsTT\ ‹s¡T>∑Tu≤≥T ø£Hêï Ç~ Á|üe÷<äø£s¡yÓTÆq<äì ÄHê{Ï Á_{Ïwt bÕ\≈£î\T uÛ≤$+#ês¡+fÒ á ñ<ä´eT Á|üuÛ≤eyÓT+ ‘·{Ï<√ }Væ≤+#·Tø√e#·TÃ. 1942 ∫e]Hê{ÏøÏ 60,229 eT+~ n¬sdüºj·÷´s¡T. 18y˚\ eT+~ C…’\T bÕ\j·÷´s¡T. b˛©düT\ ø±\TŒ˝À¢ 940 eT+~ #·ìb˛j·÷s¡T. 1,630 eT+~ ø£å‘·>±Á‘·T \j·÷´s¡T. ñ<ä´eT ø±s¡T\T 208 b˛©düT ùdºwüqT¢, 300 ¬s’˝Ò« ùdºwüqT¢, 900 b˛kÕº|ò”düT\qT <Ûä«+dü+ #˚XÊs¡T. øÏ«{Ÿ Ç+&çj·÷ ñ<ä´eT+ Á_{Ïwt dæ+Vü‰düHêìï ø£~*+∫+~.

Ä>∑düTº 12 : n+‘·sê®rj·T j·TTe»qT\ ~H√‘·‡e+

Äs¡ZHÓ’CÒwüHé Ä|òt ˝…|òtº Vü‰+&ÉsY‡ Ç+≥πsïwüq˝Ÿ nH˚ dü+düú 1976˝À Á|ü‹ dü+e‘·‡s¡+ Ä>∑düTº 13q á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤+ #ê\ì Á|üø£{Ï+∫+~. á dü+düú m&ÉeT #˚‹yê≥+ ø£*–q yês¡T ñ|üjÓ÷–+ #·&ÜìøÏ |üìøÏ e#˚à edüTÔe⁄\qT ‘·j·÷s¡T#˚dæ neTTà‘·T+&˚~. eTq+ <Ó’q+~q J$‘·+˝À yê&˚ edüTÔe⁄\˙ï ≈£î&ç#˚‹yê≥+ ø£*–q yê] ø√dü+ ‘·j·÷s¡T #˚j·Tã&çqy˚. m&ÉeT #˚‹yê≥+ ø£*–q yê]˝À q÷´q‘·qT, Á|ü»\˝À á $wüj·÷ìøÏ dü+ã+~Û+∫q eT÷&ÛÜ_ÛÁbÕj·÷\qT ‘=\–+#·&É+ ø√dü+ ˇø£ |üÁ‹ø£qT ≈£L&Ü q&ÉT|ü⁄‘·THêïs¡T. m&ÉeT#˚‹yê≥+ ø£*–q yê]ì ªSouth Pawsµ nì ≈£L&Ü |æ\TkÕÔs¡T. Á|ü|ü+#·+˝À 15 XÊ‘·+ eT+~ m&ÉeT#˚‹ yê≥+ ø£*–qyês¡THêïs¡T. ø°«Hé m*õu…‘Y, _˝ŸøÏ¢+≥Hé, {≤yéTÁ≈£LsTTCŸ, p*j·÷ sêãsYº‡ yÓTT<ä˝…’q yês¡+‘ê m&ÉeT#˚‹ yê≥+ ø£*–q yêπsq≥.

Ä>∑düTº 14 : bÕøÏkÕÔHé kÕ«‘·+Á‘·´ ~q+

j·TTHÓk˛ÿ á ~H√‘·‡yêìï Á|üø£{Ï+∫+~. 1999 qT+∫ »s¡T |ü⁄‘·THêïs¡T. 15 qT+∫ 24 @fi¯¢ eT<Ûä´ ej·TdüT‡ ø£*–q j·TTer j·TTe≈£î\ nedüsê\ô|’, ÁbÕ<Ûëq´‘·\ô|’ <äèwæº kÕ]+#·&É+ á ~H√‘·‡e \ø£å´+. Á|ü|ü+#· »HêuÛ≤˝À ◊<äee+‘·T j·TTe»qT˝Ò ñHêïs¡T. ìs¡T<√´>∑+, ôV≤#Y◊$ ˝≤+{Ï yê´<ÛäT\ e\¢ nHê<∏ä\T>± e÷s¡≥+ yÓTT<ä˝…’q $wüj·÷\|ü≥¢ j·TTe»qT\≈£î á ~H√‘·‡e+ <ë«sê ne>±Vü≤q ø£*–kÕÔs¡T. Äj·÷ <˚XÊ\ dü+düèÿr Hê>∑]ø£‘·\T


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

58

14.8.1947q Á_{Ïwt Ç+&çj·÷ qT+∫ $&çb˛sTT kÕ«‘·+ Á‘·´+ bı+~+~. 23.3.1956q Á|ü‘˚´ø£ ÇkÕ¢+ sêC≤´+>±ìï @sêŒ ≥T #˚düTø=qï~. 1962˝À nj·T÷uŸU≤Hé n<Ûä´ø£å ‘·s¡Vü‰ bÕ\qqT Á|üø£{Ï+#ê&ÉT. 26.3.1971q uÛ≤s¡‘· <˚X¯ düVü≤ø±s¡+‘√ ‘·÷s¡TŒ u…+>±˝Ÿ bÕøÏkÕÔHé qT+∫ $&çb˛sTT ªã+>±¢<˚XŸµ>± ne‘·]+∫+~. bÕøÏkÕÔHé yÓ’XÊ\´+ 7,96,095 #·.øÏ.MT. <˚XÊìøÏ kÕ«‘·+Á‘·´+ e∫Ãq ~q+. düTe÷s¡T ¬s+&ÉT X¯‘êu≤›\ bÕ≥T bÕ*+∫q Á_{°wüß yê] ø£ã+<Ûä Vü≤kÕÔ\ qT+∫ uÛ≤s¡‘·<˚XÊìøÏ $eTTøÏÔ \_Û+∫q s√E. eT+Á‹ nj·÷´s¡T. 1991 y˚T 21e ‘˚Bq ‘·$Tfi¯Hê&ÉT˝Àì l BìH˚ C≤rj·T C…+&Ü ~H√‘·‡e+ nì ≈£L&Ü |æ\TkÕÔs¡T. ô|s¡+ãT<ä÷sY e<ä› ˇø£ mìïø£\ düuÛÑ˝À Á|üdü+–+#·uÀj˚T eTT+<äT u≤+ãT (e÷qeu≤+ãT) ù|\T&ÉT e\¢ <äTs¡às¡D+ bÕ\j·÷´s¡T. Ä>∑düTº19 : Á|ü|ü+#· #Ûêj·÷∫Á‘· ~H√‘·‡e+ M]|ü⁄{Ϻq s√EqT ªdü<들eHê~edtµ>±qT, Ms¡T eTs¡DÏ+∫q s√E qT ªñÁ>∑yê<ä e´‹πsø£ ~q+µ>±qT bÕ{ÏdüTÔHêïs¡T. eTs¡D≤q+ ‘·s¡+ ªuÛ≤s¡‘·s¡‘·ïµ nyês¡T¶ ãVüAø£]+|üã&ç+~.

Ä>∑düTº 29 : H˚wüq˝Ÿ k˛ŒsYº‡ &˚

1800 dü+ˆˆ ÁbÕ+‘·+˝À ÁbòÕH釽À \÷sTTdt C≤¬ø«dt e÷+&˚ &Ü>∑Tπs nH˚ ∫Á‘·ø±s¡T&ç #˚‘· <Ûäqe+‘·T\T, sê»≈£î≥T+;≈£î\T ‘·eT ∫Á‘ê\qT ^sTT+#·T≈£îH˚yês¡T. ˇø√ÿ ∫Á‘·+ ^j·T&ÜìøÏ mì$T~ >∑+≥\T |üfÒº~. 1827 ÁbÕ+‘·+˝À CÀôd|òt HÓdüŒ¤sY ˙ù|‡ nH˚ XÊÁdüÔy˚‘·Ô C…˝Ÿu≤˝Ÿ‡qT ñ|üjÓ÷–+∫ ‘·q Ç+{Ï eTT+<äTqï bÕe⁄s¡+ >∑÷&ÉTqT ∫Á‹+#ê&ÉT. Ç+<äT≈£î n‘·qT mì$T~ >∑+≥\ bÕ≥T Áù|òyéT‡qT mø˘‡bò˛CŸ #˚j·÷*‡ e∫Ã+<ä≥. á Á|üÁøÏj·T≈£î ª˙ù|‡ V”≤*jÓ÷Á>∑|ò”µ nì ù|s¡T ô|{≤ºs¡T. á $wüj·T+ ‘Ó\TdüT≈£îqï &Ü>∑Tπ s ˙ù|‡‘√ ø£*dæ Á|üjÓ÷>±\T #˚dæ bòı{ÀÁ>∑|ò”øÏ ˇø£ s¡÷bÕìï#êÃs¡T. Áø£eT+>± mø˘‡bò˛CŸ #˚ùd düeTj·÷ìï mì$T~>∑+≥\ qT+∫ ˇø£ >∑+≥≈£î ‘·–Z+#·>∑*>±s¡T. Bìô|’ &Ü>∑Tπs 19.8.1839q Áô|ò+∫ Á|üuÛÑT‘·«+ qT+∫ ù|f…+{Ÿ Vü≤≈£îÿqT bı+<ës¡T. n+<äTe\¢ Á|ü‹ @{≤ Ä>∑düTº 19q á ~H√‘·‡yêìï ìs¡«Væ≤düTÔHêïs¡T.

Ä>∑düTº 20 : dü<들eHê ~edt 20.8.1944q sêJyé >±+BÛ »ìà+#ês¡T. dü+»jYT >±+BÛ eTs¡D≤+‘·s¡+ sê»ø°j·÷\˝À Á|üy˚•+∫ 1981˝À ny˚TB∏qT+∫ bÕs¡¢yÓT+≥T düuÛÑT´˝…’Hês¡T. Ç+~sê>±+BÛ eTs¡D≤+‘·s¡+ Á|ü<Ûëq

Á|üeTTK Vü‰ø° Áø°&Üø±s¡T&ÉT <Ûë´Hé#·+<é »j·T+‹ì |ü⁄s¡düÿ]+ #·Tø=ì á C≤rj·T Áø°&Ü~H√‘·‡e+ @sêŒ≥T #˚j·Tã&ç+~. áj·Tq ndü\T ù|s¡T <Ûë´Hédæ+>¥, yÓHÓï\˝À Vü‰ø° Ä≥qT ÁbÕø°ºdt #˚ùd áj·Tq n\yê≥TqT >∑eTì+∫q Á_{Ïwt ôd’Hê´~Ûø±s¡T\T <Ûë´Hé#·+<é nì |æ*#˚yês¡≥. n˝≤ Äj·Tq ù|s¡T e÷]+~. Á_{Ïwt uÛ≤s¡‘· ôd’q´+˝À ôd’ì≈£î&ç>± |üì#˚XÊ&ÉT. 1926˝À uÛ≤s¡‘· ôd’q´|ü⁄ Vü‰ø° »≥Tº≈£î ÁbÕ‹ì<Ûä´+ eVæ≤+#ê&ÉT. 1928, 1932 ˇ\+|æø˘‡ b˛{°\˝À uÛ≤s¡‘Y dü«s¡í |ü‘·ø±\qT ¬>\T#·Tø√e&É+˝À ø°\ø£ bÕÁ‘· b˛wæ+#ê&ÉT. 1934˝À <Ûë´Hé#·+<é uÛ≤s¡‘· Vü‰ø° »≥Tº ¬øô|ºHé>± ìj·T$T+|üã&çHê&ÉT. 1948˝À Vü‰ø° Ä≥ qT+∫ ]f…Æs¡j·÷´&ÉT. uÛ≤s¡‘·Vü‰ø° Áø°&ÉqT dü÷Œ¤] Ô <ëj·T≈£î>± |ü]>∑DÏkÕÔs¡T. 29.8.1905˝À n\Vü‰u≤<é˝À »ìà+#ê&ÉT. 3.12.1979q eTs¡DÏ+#ê&ÉT. Äj·Tq≈£î |ü<äàuÛÑ÷wüDY |ü⁄s¡kÕÿs¡ Á|ü<ëq+ »]–+~. ```0```


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

59

400 @fi¯¢sTTHê ôV’≤<äsêu≤<˚ sê»<Ûëì >√˝§ÿ+&É dü+kÕúqyÓTÆHê, ìC≤+ sê»´yÓTÆHê, $XÊ˝≤+Á<Ûä nsTTHê, Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ nsTTHê, ‘Ó\+>±D ÁbÕ+‘·yÓTÆHê, sêÁcÕº\T ø£*dæb˛sTTHê, $&çb˛sTTHê sê»<Ûëì e÷Á‘·+ ôV’≤<äsêu≤<˚. ∫e]øÏ πø+Á<ä bÕ*‘· ÁbÕ+‘·yÓTÆHê ôV’≤<äsê u≤<é≈£î sê»<Ûëì Vü≤À<ë e÷Á‘·+ b˛<äT. Ç|üŒ{Ïes¡≈£î Hê\T>∑T X¯‘êu≤›\T>± á Vü≤À<ë˝ÀH˚ ñ+~ eTq sê»<Ûëì q>∑s¡+. eTs√ 400 @fi¯¢sTTHê ôV’≤<äsêu≤<äT≈£î sê»<Ûëì Vü≤À<ë ‘·>∑Z<äT. á 400 dü+e‘·‡sê˝À¢ m+‘√ |ü⁄s√>∑‹ì kÕ~Û+∫ <˚X¯ #·]Á‘·˝ÀH˚ ø=‘·Ô |ü⁄≥qT ‘Ó]∫+~. n+<äT˝À mH√ï eT<ÛäTs¡ düèà‘·T\T, #˚<äT >∑Ts¡TÔ\T, mH√ï n+<ë\T, ]ø±s¡T¶\T kı+‘·+ #˚düT≈£îì ‘·q<Ó’q eTTÁ<äqT y˚dæ+B eTVü‰q>∑s¡+.

»<Ûëì q>∑s¡+ Vü≤À<ë‘√ ø=ìï <äXÊu≤›\T>± #·]Á‘·qT qyÓ÷<äT #˚düT≈£îqï<ä+fÒH˚ ôV’≤<äsêu≤<é ÁbÕ<Ûëq´+ @$T{À ns¡úeTe⁄‘·T+~. mH√ï Á|üuÛÑT‘ê«\ø°, m+<äs√ Á|üuÛÑTe⁄\ø° Ç<˚ kÕúes¡+. ø=ìï e+<ä\ sê»ø°j·T eT+Á‘ê+>±\T, ‹s¡T>∑Tu≤≥T¢, Ä~Û|ü‘·´ b˛sê{≤\T, ≈£îÁ≥\T, yÓqTïb˛≥T¢, sê»ø°j·T Vü≤‘·´\qT #·÷dæq |ü⁄sê‘·q q>∑s¡+ ôV’≤<äsêu≤<é. Á|üuÛÑTe⁄\ø° á q>∑s¡y˚T sê»<Ûëì>± ñ|üjÓ÷>∑|ü&ç+~. Á|üC≤kÕ«e÷´ìø° Ç<˚ bÕ\Hê πø+Á<äyÓTÆ+~. eTT‘ê´\≈£î Á|üdæ~∆>±+∫q ôV’≤<äsêu≤<é <äø£ÿqT |”sƒ¡uÛÑ÷$T˝ÀH˚ eT+∫ eTT‘·´+ e+{Ï eTT#·Ãf…Æq q>∑s¡+. eT÷d” q~ <äøÏåDrs¡+˝À Hê\T>∑T X¯‘êu≤›\ ÁøÏ‘·+ |ü⁄{Ϻq ôV’≤<äsêu≤<é uÛÖ>√[ø£+>± ˇø£ ø°\ø£yÓTÆq Á|ü<˚X¯+˝À ñ+~. ‘√≥\÷ (u≤>¥) #Ós¡Te⁄ (‘·˝≤uŸ)\‘√ n+<ë\≈£î Á|üdæ~∆ >±+#·&É+‘√ |ü\T bÕ\Hê

j·T+Á‘ê>±\≈£î eT≈£î{≤j·Te÷q+>± ì*∫+~. &Ûç©¢, ø√˝Ÿø£‘ê, eTT+u…’, #ÓHÓ’ï, bÕ{≤ï, C…’|üPsY, \ø√ï Ç˝≤ mH√ï q>∑sê\T eT<Ûä´j·TT>±\ qT+∫ sê»<ÛëqT\T>±, sê»ø°j·T πø+Á<ë\T>± ñ+≥÷ Á_{°Ïwt Ç+&çj·÷˝À ≈£L&Ü n<˚ Vü≤À<ëqT nqTuÛÑ$+#êsTT. ôV’≤<äsêu≤<é ≈£L&Ü n˝≤+{Ï<˚. ≈£î‘·TuŸ cÕV”≤ e+oj·TT\ bÕ\q‘√ ôV’≤<äsêu≤<é #·]Á‘·|ü⁄≥\˝À ø£ì|æ+#·&É+ yÓTT<ä\Tô|{Ϻ+~. 1512˝À ãVü≤eT˙\ Ä~Û|ü‘ê´ìï ~Ûø£ÿ]+∫ düT˝≤ÔHé ≈£î© ‘·TuŸcÕ >=\¢ø=+&É(Ç|üŒ{Ï >√˝§ÿ+&É)˝À sê»´+ kÕú|æ+ #ê&ÉT. Ç‘·s¡ ãVü≤eT˙\ qT+∫ kÕ«‘·+Á‘·´+ Á|üø£{Ï+#·T≈£îqïyê&˚. n|üŒ{Ï qT+∫ ôV’≤<äsêu≤<é sê»ø°j·T ‹s¡T>∑Tu≤≥¢qT #·$#·÷dü÷ÔH˚ ñ+<äqïe÷≥. ø±˙ #ê*q+‘· eT+∫˙s¡T ˝Òø£b˛e&É+, ø£\sê, ù|¢>∑T e+{Ï yê´<ÛäT\ ø±s¡D+>± ≈£î© ≈£î‘·TuŸ cÕV”≤ e+oj·TT\˝À Hê\Ze Á|üuÛÑTe⁄ eTVü≤eTà<é ≈£î© ≈£î‘·TuŸ cÕ (1580`1611) ø=‘·Ô

<äøÏåD uÛ≤s¡‘·<˚X¯+˝Àì @¬ø’ø£ n‘·´+‘· Ä<ÛäTìø£yÓTÆq $H√<ä πøåÁ‘·+ ôV’≤<äsêu≤<é˝À ø=\Te⁄B]q ◊e÷ø˘‡ dæ˙ ~∏j˚T≥sY


dü\Vü‰

60

ôV’≤<äsêu≤<é ∫Vü≤ï+ #ê]àHêsY

q>∑s¡+ ì]à+#·T≈£îHêï&ÉT. #ê]àHêsY≈£î #·T≥Tº≈£îì ñqï Ä n+<äyÓTÆq q>∑sêìøÏ Äj·TH˚ Áø°düTÔX¯ø£+ 1590˝À |ü⁄Hê~ y˚XÊ&ÉT. #ê]àHêsY ìsêàD≤ìøÏ Ä<˚XÊ\T Ç∫Ãq~ ≈£L&Ü Äj·TH˚. n|ü⁄Œ&ÉT q>∑sêìï #·T{ϺeTT{Ϻq ù|¢>∑T eTVü≤e÷à] ‘·>∑TZeTTK+ |ü&ç‘˚ Ç˝≤+{Ï ìsêàD+ #˚|ü&É‘êqì Äj·Tq yÓTT≈£îÿ≈£îHêï&ÉT. Ä y˚Ts¡≈£î Á|üeø£Ô eTqTeT&É T VüQùd‡Hé düe÷~Û Äø£è‹˝À #ê]àHêsY (1591) ì]à+#ês¡T. yÓTT<ä≥ á q>∑sêìøÏ uÛ≤>∑´q>∑s¡+ nqï ù|s¡T+&˚~. <äø£ÿ˙ >±<∏ä\˝À >∑»˝Ÿ Ä˝≤|üq e+{Ï eTVü≤à<é ≈£î© ≈£î‘·TuŸ cÕ Áù|j·Tdæ uÛ≤>∑eT‹ ù|s¡T MT<ä Ä q>∑s¡+ s¡÷|ü⁄~<äT›≈£î+~. Ä ‘·s¡Tyê‘· uÛ≤>∑eT‹ì ÇkÕ¢+ eT‘·+˝ÀøÏ e÷]Ãq eTVü≤eTà<é ≈£î© ÄyÓT≈£î ôV’≤<äsYeTVü≤˝Ÿ nH˚ ù|s¡T ô|{≤º&ÉT. ÄyÓT eTs¡D+ ‘·s¡Tyê‘· uÛ≤>∑´q>∑sêìøÏ n˝≤ ôV’≤<äsêu≤<é nqï ù|s¡T Áø£eT+>± e∫Ã+<äì ˇø£ ø£<∏äq+. ù|s¡T≈£î ‘·–q≥Tº Ç~ HêHê{Ïø° »q+‘√ e]ú*¢+~. nsTT‘˚ eTVü≤eTà<é Á|üeø£Ô n\T¢&ÉT n© ÇãHé n; ‘·©uŸ ù|s¡T q>∑sêìøÏ ô|{≤ºs¡ì eTs√ ø£<∏äq+. Äj·Tq≈£î ôV’≤<äsY nqï eTs√ ù|s¡T ≈£L&Ü ñ+~. ≈£î‘·TuŸ cÕV”≤ e+X¯+ ÇkÕ¢+˝À wæj·÷ XÊKqT nqTdü]+∫q ÇsêHé ‘Ó>∑≈£î #Ó+~q~. á e+X¯+ nø£ÿ&ç qT+#˚ e∫Ã+~. Ms¡T @&ÉT>∑Ts¡T bÕ\ ≈£î\T. düT˝≤ÔHé ≈£î© ≈£î‘·TuŸcÕV”≤ (1518`1543)‘√ yÓTT<ä\j˚T´ á bÕ\q uÛÑÁ<ë#·\ sêeT<ëdüT ø£<∏ä˝À ø£ì|æ+#˚ ñ<ës¡ eTTdæ¢+ Á|üuÛÑTe⁄ düT˝≤ÔHé nã÷ Vü≤düHé ‘ê˙cÕ(1672`1687)‘√ Ä X¯ø£+

Ä>∑düTº 13 eTT–dæb˛sTT+~. uÛÑÁ<ëÁ~˝À uÛÑe´yÓTÆq sêeTeT+~s¡+ ì]à+#· &ÜìøÏ #˚j·T÷‘·ì∫Ãq düVü≤qo* ‘ê˙cÕ. bÕ\≈£î\ ‘·s¡|ü⁄q qT+∫ uÛÑÁ<ë#·\ d”‘êsêeT#·+Á<äkÕ«$TøÏ eTT‘ê´\ ‘·\+Áu≤\T yÓfi¯¢&É+ n|ü⁄Œ&˚ yÓTT<ä˝…’ Ç|üŒ{Ïø° ø=qkÕ>∑T‘√+~. 1687˝ÀH˚ Ws¡+>∑CÒãT >√˝§ÿ+&ÉqT eTT≥º&ç+#ê&ÉT. ÄX¯´s¡´+>± Áπ>≥sY yÓTT>∑˝Ÿ‡˝À Ws¡+>∑ CÒãT ≈£L&Ü ÄK]yê&˚. düT˙ï XÊK≈£î #Ó+~q Ws¡+>∑CÒãT Væ≤+<äT e⁄\H˚ ø±<äT, wæj·÷\qT ≈£L&Ü $&ç∫ô|≥º˝Ò<äT. ≈£î‘·TuŸcÕV”≤ e+X¯+ MT<ä ø£ø£å ≈£L&Ü n+<äTπø. Ç+<äT˝À Ç+ø=ø£ ø√D+ ≈£L&Ü ñ+~. ‘ê˙cÕ Á|üuÛÑTe⁄ Væ≤+<äTe⁄\≈£î ô|<ä›|”≥ y˚j·T&É+ ≈£L&Ü ∫e] yÓTT>∑˝Ÿ #·Áø£e]ÔøÏ q#·Ã˝Ò<äT. eTsêsƒê\qT nD∫y˚ùd+<äT≈£î yÓfi¯ó‘·÷ <ë]˝À dü«‘·+Á‘· <äø£ÿHé sêC≤´\qT z&ç+#ê&ÉT. ‘ê˙cÕqT z&ç+#· &Éy˚T ø±<äT, nø£ÿqï, e÷<äqï\qT @qT>∑T\‘√ ‘=øÏÿ+∫q ø£s¡ÿX¯ <äèXÊ\qT ≈£L&Ü ôV’≤<äsêu≤<é q>∑s¡+ MøÏå+∫+~. Ç~ ≈£L&Ü ˇø£ ≈£îÁ≥ |òü*‘·y˚T. >√˝§ÿ+&É‘√ bÕ≥T, _C≤|üPsY ≈£L&Ü Ws¡+>∑CÒãT kÕ«BÛq+ #˚düT≈£îHêï&ÉT. n|üŒ{Ï qT+∫ dü«\Œø±\+ (bÕ‹πøfi¯ó¢) Ws¡+>∑CÒãT eTqTeT&ÉT eTVü≤eTà<é cÕ n~Ûø±s¡+˝ÀøÏ e#˚à es¡≈£î >√˝§ÿ+&É yÓTT>∑\T\ ÄBÛq+˝À ñ+~. á ã\V”≤q bÕ\≈£î&ç ø±\+ ˝ÀH˚ >∑es¡ïsY\ eT<Ûä´ ø£\Vü‰\T yÓTT<ä˝…’HêsTT. Ç+<äT˝À <äøÏåD≤~ Ä~Û|ü‘·´ b˛s¡T˝À $CÒ‘·>± ì*∫q yê&˚ Ädü|òt C≤. Ç‘·&ÉT Äs¡T düTu≤\≈£î Ws¡+>∑CÒãT ìj·T$T+∫q düTuÒ<ësY. ø£sêí≥ø£˝À yÓTT>∑˝Ÿ bÕ*‘· ÁbÕ+‘ê\≈£î bòÂCŸ<ësY. Ç‘·&˚ 1724˝À ìC≤+ (ñ˝ŸeTT˝Ÿÿ) Á|üuÛÑTe⁄ _s¡T<äT‘√ ‘·qqT ‘êqT Á|üø£{Ï+#·T≈£îHêï&ÉT. n˝≤ ôV’≤<äsêu≤<é Ädü|òt C≤\ @\Tã&ç˝ÀøÏ e∫Ã+~. Ms¡T ≈£L&Ü @&ÉT>∑Ts¡T bÕ\≈£î˝Ò. MTsY ø£ÁeTTB›Hé n©U≤Hé Ädü|òt C≤ (1724` 1748) qT+∫ MTsY ñkÕàHé n©U≤Hé Ädü|òt C≤ (1911`1947) es¡≈£î yês¡T bÕ*+#ês¡T. dü+kÕúHê\ $©q+˝À uÛ≤>∑+>± düsê›sY |üfÒ˝Ÿ ôV’≤<äsêu≤<é dü+kÕúHêìï kÕ«BÛq+ #˚düT≈£îqï~ MTsY ñkÕàHé n©U≤Hé Ädü|òt C≤ qT+#˚. ìC≤ìøÏ eTTdæ¢+ bÕ\≈£î\≈£î eTT+<äT ôV’≤<äsêu≤<é ÁbÕ+‘·+ s¡ø£s¡ø£ø±\ eTTdæ¢y˚T‘·s¡ e+XÊ\÷, bÕ\≈£î\ @\Tã&ç˝À ñ+~. Áø°düTÔ|üPs¡«+ eT÷&√ X¯‘êã›+˝À eTÚs¡´ #·Áø£e]Ô nXÀ≈£îì ÄBÛq+˝À ñqï á uÛÑ÷uÛ≤>∑+ ‘·s¡Tyê‘· Væ≤+<ä÷, uÖ<ä∆ eT‘·düTú\ #˚‘·T\˝ÀøÏ e÷]+~. ø£˝≤´DÏ #êfi¯ó≈£î´\T, ‘·s¡Tyê‘· ø±ø£rj·TT\T ≈£L&Ü ÁbÕ+‘êìï bÕ*+#ês¡T. ‘·s¡Tyê‘· ø=~›ø±\+ ãVü≤eT˙\ @\Tã&ç˝À ñ+~. ≈£î‘·TuŸ kÕV”≤\T, Ädü|òtC≤V”≤\ ø±\+˝À á sê»´+ düT$XÊ\yÓTÆq~. ø±˙ |ü<Ó›ì$T<√ X¯‘êã›+˝À Ç+^¢wüß ádæº+&çj·÷ ø£+ô|˙øÏ, Áô|ò+#Y ádæº+&çj·÷ ø£+ô|˙øÏ »]–q Ä~Û|ü‘·´ b˛s¡T˝À ø√kÕÔ ÁbÕ+‘ê\qT á bÕ\≈£î\T e<äT\T≈£îHêïs¡T. Áô|ò+#Y yê]øÏ ôV’≤<äsêu≤<é bÕ\≈£î\T e‘êÔdüT |ü*øÏq |òü*‘·+>±. n+<äT˝À uÛ≤>∑+>±H˚ 1753˝À lø±≈£îfi¯+, sê»eTùV≤Á<äes¡+, @\÷s¡T


dü\Vü‰

Ä>∑düTº 13

61

#ê]Á‘ê‘·àø£yÓTÆq >√˝§ÿ+&É ø√≥

|üs¡>∑D≤\qT Áô|ò+∫ ùdHêì ãTd”‡øÏ düeT]Œ+#·Tø√e\dæ e∫Ã+~. ¬s+&√ ìC≤+ Vü≤j·÷+˝À Ç~ »]–+~. ∫e]øÏ Ä~Û|ü‘·´ b˛s¡T˝À Áô|ò+#Y yês¡T M–b˛j·÷s¡T. Áô|ò+#Y yê]ì düTeT]ú+∫q |òü*‘·+>± ‘·s¡Tyê‘· ñ‘·Ôs¡ düsêÿs¡T õ˝≤¢\qT Ç+^¢wüß á dæº+&çj·÷ ø£+ô|˙øÏ <äK\T |üs¡#·e\dæ e∫Ã+~. ñ‘·Ôs¡ düsêÿs¡T õ˝≤¢\T eTÁ<ëdüT Áô|dæ&Ó˙ï øÏ+<ä≈£î yÓfi≤¢sTT. BìH˚ ‘·s¡Tyê‘· ø√kÕÔ+Á<Ûä>± |æ*#ês¡T. ‘·s¡Tyê‘· <ä‘·ÔeT+&É˝≤\T>± |æ*#˚ ◊<äT ÁbÕ+‘ê\qT ≈£L&Ü Ç+^¢wüß ø£+ô|˙øÏ n|üŒ–+#·e\dæ e∫Ã+~. n<˚ sêj·T\d”eT nsTT+~. yÓ’C≤>∑|ü≥ï+, >√<ëeØ rs¡+, eT∫©|ü≥ï+, ø£s¡÷ï\T, HÓ\÷¢s¡T, ø£&É|ü, nq+‘·|ü⁄s¡+, ˇ+>√\T HÓeTà~>± Ä+π>¢j·TT\ #˚‹øÏ yÓ[¢HêsTT. n+fÒ eTÁ<ëdüT Áô|dæ&Ó˙‡ ã\|ü&ç+~. nø£ÿ&˚ kÕ«‘·+Á‘√´<ä´eT+ yÓ*¢$]dæ+~. nsTT‘˚ ôV’≤<äsêu≤<é q>∑sêìï Ä<ÛäT˙ø°ø£]+#·&É+ |ü≥¢ eTTdæ¢+ bÕ\≈£î\T ìs¡¢ø£å´+ eVæ≤+#·˝Ò<äT. #ÍyÓTTVü≤˝≤¢ (Hê\T>∑T uÛÑe+‘·T \ düeTT<ëj·T+) 1750˝À ¬s+&Ée ndü|òt C≤ MTsY ìC≤+ n©U≤Hé (eTø±ÿeTd”<äT yÓqTø£) ì]à+#ê&ÉT. ìC≤+ bÕ\q≈£î πø+Á<ä _+<äTe⁄>± á n<äT“¤‘· ø£≥º&É+ e÷πs Áø£eT+ n|ü⁄Œ&˚ yÓTT<ä˝…’+~. Äs√ Ädü|òt C≤ MTsY yÓTVü≤ã÷uŸ n©U≤Hé ø=+‘·ø±\+ Çø£ÿ&˚ ìedæ+#ê&ÉT. n+‘·≈£î eTTqT|ü⁄ ÇÁãV”≤+ ≈£î‘·TuŸcÕ Vü≤j·÷+˝À VüQùd‡Hé Vü≤j·÷+˝À VüQùd‡Hé kÕ>∑sY #Ós¡Te⁄qT ì]à+#ês¡T. MTsY Ä\+ #Ós¡Te⁄qT MTsY nø£“sY n©U≤Hé (1804) ì]à+#ê&ÉT. 1846˝À Hê\Ze Ädü|òt C≤ ôV’≤<äsêu≤<é yÓT&çø£˝Ÿ dü÷ÿ˝Ÿ

HÓ\ø=˝≤Œ&ÉT. Ç‘·&ç Vü≤j·÷+˝ÀH˚ 1856˝À ≥+ø£kÕ\ @sêŒ≥sTT+~. q>∑sêìøÏ 1867˝À Á|æ{Ï+>¥ Áô|dtqT ‘Ó∫Ãq |òüTq‘· ◊<äe Ädü|òt C≤ ‘·Vü≤ìj·÷‘Y n©U≤Hé≈£î <ä≈£îÿ‘·T+~. Äs√ Ädü|òt C≤ yÓTVü≤ã÷uŸ n©U≤Hé 1869˝À ìC≤+ ¬s’˝Ò« e´edüú ìsêàD+ ÁbÕs¡+_Û+#ê&ÉT. Ç~ 1874˝À |üì #˚j·T&É+ ÁbÕs¡+_Û+∫+~. 1876˝À Äj·TH˚ dü+kÕúq+˝À dürdüVü≤>±e÷Hêìï ìùw~Û+#ê&ÉT. q>∑sêìøÏ >∑TÁs¡|üŒ+<ë\ $H√<ëìï (1879) ‘Ó∫Ãqyê&ÉT ≈£L&Ü Äj·TH˚. 1884˝À |ü]¸j·THé≈£î n~Ûø±s¡ ôVA<ë b˛sTT, ñs¡÷›≈£î e∫Ã+~. n~ ≈£L&Ü yÓTVü≤ã÷uŸ bÕcÕ ø±\+˝ÀH˚ »]–+~. #ê]àHêsY≈£î Hê\T>∑T yÓ’|ü⁄˝≤ >∑&çj·÷sê\ @sêŒ≥T(1889), Ädü|òæj·÷ Á>∑+<∏ë\j·T+ (dæ{° ôd+Á≥˝Ÿ ˝…’ÁãØ 1890) ìsêàD+ ≈£L&Ü Äj·Tq Vü≤j·÷+˝ÀH˚ »]>±sTT ôV’≤<äsêu≤<é q>∑s¡+ ∫e] ìC≤+ MTsY ñkÕàHé n©U≤Hé ø±\+˝À oÁ|òüT>∑‹q n_Ûeè~∆ #Ó+~+~. s¡yêD≤ s¡+>∑+˝ÀH˚ (¬s’˝Ò«, s√&ÉT¶, $e÷qj·÷q+) ø±ø£, bÕ]ÁXÊ$Tø£ s¡+>∑+˝Àq÷ ôV’≤<äsêu≤<é 1920`47 eT<Ûä´ø±\+˝À X¯s¡y˚>∑+‘√ eè~∆ #Ó+~+~. |ü]ÁX¯eT\ kÕú|üq ø√dü+ Ä»e÷u≤<é, düq‘Yq>∑sY bÕ]ÁXÊ$Tø£ yê&É\qT HÓ\ø=*Œq Bs¡È<ä]Ù ìC≤+ dæ+>∑πsDÏ u§>∑TZ >∑qT\T(1921), ìC≤+ #·¬øÿs¡ >∑sêà>±s¡+ (1937), n*«Hé yÓT≥˝ŸesYÿ‡(1921), ÁbÕ>±≥÷˝Ÿ‡ (1943), düsYdæ˝Ÿÿ (1946), ôV’≤<äsêu≤<é \ôd“kÕºdt (1947)` ìC≤+ kÕú|æ+∫q |ü]ÁX¯eT\˝À eTTK´yÓTÆq$. $<ä´, yÓ’<ä´ s¡+>±\ô|’ ìC≤+ Á|ü‘˚´ø£ ÁX¯<ä∆ ø£qã]#ês¡T. ñkÕàìj·÷ yÓ’<ä´


dü\Vü‰

62

n+‘·sê®rj·T+>± f…ø±ï\J˝À b˛{°|ü&ÉT‘·÷ yÓTs¡T|ü⁄y˚>∑+‘√ <ä÷düT≈£îb˛‘√+<äq&ÜìøÏ ì<äs¡Ùqy˚T á ôV’≤f…ø˘ dæ{°

Ä>∑düTº 13

ôV’≤<äsêu≤<é ù|s¡T #Ó|üŒ>±H˚ >∑Ts¡TÔ e#˚à VüQùd‡HékÕ>∑sY˝Àì ãT<ä∆ $Á>∑Vü≤+

ø£fi≤XÊ\, Ç+»˙]+>¥ ø£fi≤XÊ\, dæ{° ø±˝ÒCŸ e+{Ï ñqï‘· $<ë´ dü+düú\T, ñkÕàìj·÷ Vü‰dæŒ{Ï˝Ÿ, Á|üdü÷‹ yÓ’<ä´XÊ\(»JZ U≤Hê), ˙˝À|òüsY |æ\¢\ ÄdüŒÁ‹, $ø±sêu≤<é˝À ø£åj·T ÄdüŒÁ‹, Äj·TTπs«<ä, j·TTHê˙ yÓ’<ä´XÊ\\ @sêŒ≥T Ç+<äT≈£î ì<äs¡Ùq+>± ñHêïsTT. ∫e] ìC≤+ Vü≤j·÷+˝Àì ôV’≤<äsêu≤<é ùdº{Ÿ˝À Á|üdüTÔ‘· ‘Ó\+>±D, ø£sêí≥ø£, eTVü‰sêÁwüº ÁbÕ+‘ê\T 16 õ˝≤¢\T>± $düÔ]+∫ ñ+&˚$. Ws¡+>±u≤<é, ;&é, Hê+<˚&é, |üs¡“¤ì õ˝≤¢\T 1956 ‘·s¡Tyê‘· eTVü‰sêÁwüº˝À $©q+ ø±>±, ;<äsY >∑T\“sêZ, ñkÕàHêu≤<é, sêj·T#·÷sY õ˝≤¢\T ø£sêí≥ø£˝À ø£*dæb˛j·÷sTT. ‘Ó\+>±D õ˝≤¢\T Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ˝À #˚]b˛j·÷sTT. 1948 ôdô|º+ãsY 17q ªÄ|üπswüHé b˛˝Àµ ù|s¡T‘√, πø+Á<ä Vü≤À+eT+Á‹ düsê›sY e\¢u≤jYT|üfÒ˝Ÿ ø£qTdüqï˝À¢ »]–q ôd’ìø£ #·s¡´ |òü*‘·+>± ôV’≤<äsêu≤<é ùdº{Ÿ dü«‘·+Á‘· uÛ≤s¡<˚X¯+˝À $©qyÓTÆ+~. 1911 qT+∫ 1948 <ëø± düTBs¡Èø±\+ ôV’≤<äsêu≤<éqT bÕ*+∫q ∫e] ìC≤+ MTsY ñkÕàHé n©U≤Hé ªsêCŸÁ|üeTTUŸµ (Hê{Ï >∑es¡ïsY Vü≤À<ë) ˝À mì$T<˚fi¯¢bÕ≥T ø=qkÕ>±s¡T. 1948 qT+∫ 1952 <ëø± πø+Á<ä Á|üuÛÑT‘·«+ ìj·T$T+∫q dæ$˝Ÿ n&çàìÁùdº≥sY yÓ˝À¢&û Vü≤j·÷+˝À s¡C≤ø±s¡¢ <äTsêàsêZìøÏ >∑T¬s’q Á|ü»\≈£î }s¡≥ \_Û+∫+~. eTVü‰sêÁwüº, ø£sêí≥ø£, ‘·$Tfi¯Hê&ÉT, sêÁcÕº\≈£î #Ó+~q $<ë´~Ûø£ ≈£î≥T+u≤\T ôV’≤<äsêu≤<é q>∑sêìøÏ e\dü e∫à Á|üuÛÑT‘·« ñ<√´>±˝À¢ ô|<ä› m‘·TÔ q #˚s¡&É+ yÓqø£ yÓ˝À¢&ç düsêÿs¡T bÕÁ‘· ñ+<äì #·]Á‘· #ÓãT‘·Tqï~.

yÓ˝À¢&ç nq+‘·s¡+, 1952˝À ‘=* kÕs¡«Á‹ø£ mìïø£\T »]–, ã÷s¡TZ\ sêeTø£ècÕí sêe⁄ Hêj·Tø£‘·«+˝À ôV’≤<äsêu≤<é ùd��{Ÿ˝À ‘=* Á|üC≤kÕ«$Tø£ Á|üuÛÑT‘·«+ @s¡Œ&ç+~. ã÷s¡TZ\ Vü≤j·÷+˝À s¡Vü≤<ës¡T\T, eT+∫˙{Ï düs¡|òüsê, eTTs¡T>∑T e´edüú e+{Ï eTÚ*ø£, bÂs¡ dü<äTbÕj·÷\T ôV’≤<äsêu≤<é q>∑s¡+˝À yÓTs¡T>∑T|ü&ܶsTT. n|üŒ{Ï ns¡úX¯‘ê_›>± kÕ–q Ä+Á<Û√<ä´eT+ |òü*‘·+>± 1956˝À ø=‘·Ô>± @s¡Œ&çq Ä+Á<Ûä sêÁwüº+˝À ‘Ó\+>±D ‘=$Tà~ õ˝≤¢\T ø£*dæ Ä+Á<ÛäÁ|ü<˚XŸ ‘=*uÛ≤cÕ Á|üj·TTø£Ô sêÁwüº+>± ne‘·]+ ∫+~. Ä $<Ûä+>± ‹]– ôV’≤<äsêu≤<é q>∑s¡+ ø=‘·Ô>± s¡÷bı+~q sêÁcÕºìøÏ sê»<Ûëì nsTT+~. >∑‘· 53 @fi¯¢˝À ôV’≤<äsê u≤<é ˇø£ eTVü‰q>∑s¡+>± m~– ‘êC≤>± Áπ>≥sY ôV’≤<äsêu≤<é>± s¡÷|ü⁄~<äT› ≈£î+~. ÇH˚ïfi¯¢˝À q>∑s¡+ mH√ï ø=‘·Ô n+<ë\qT dü+‘·]+#·T≈£î+~. ô|s¡T>∑T‘·Tqï nedüsê\ Ø‘ê´ Á|üuÛÑT‘·«, Áô|’y˚{Ÿ s¡+>±\˝À uÛÑeq ìsêàD+ $Tqï+≥&É+‘√ >∑‘· 20 @fi¯¢ ø±\+˝À ôV’≤<äsêu≤<é q>∑s¡+ s¡÷|ü⁄πsK\T düeT÷\+>± e÷]b˛j·÷j·Tì #Ó|üŒe#·TÃ. <äXÊã›+ô|’>± q>∑s¡+ XÊÁdüÔ, kÕ+πø‹ø£ s¡+>±\≈£î HÓ\e⁄>± e÷] ôd’ãsY dæ{°>± Á|ü|ü+#· Á|üU≤´‹ >±+#·&É+ ‘Ó*dæ+<˚. Á|üdüTÔ dü+≈£ åî_‘· sê»ø°j·T düìïy˚X¯+˝À sê»<Ûëì>± ôV’≤<äsêu≤<é <äX¯`~X¯ m˝≤ ñ+&ÉuÀ‘·Tqï~! ```0```



Salaha (Issue August 2013)