Page 1

Türk Futbol Tarihi

TÜRKÝYE FUTBOL FEDERASYONU YAYINLARI

Cilt:1

1


Türk Futbol Tarihi

TÜRK FUTBOL TARÝHÝ (1904-1991) adlý 2 ciltlik bu eser, Gazeteci-Yazar Erdoðan Arýpýnar’ýn Editör ve Koordinatörlüðü’nde, Gazeteci ve Spor Tarihi yazarlarý; Tevfik Ünsi ARTUN Cem ATABEYOÐLU Nurhan AYDIN Ergun HÝÇYILMAZ Haluk SAN Orhan Vedat SEVÝNÇLÝ Vala SOMALI Tarafýndan hazýrlanmýþtýr. Fotoðraflar; Selahattin GÝZ ve Ýsmet GÜMÜÞDERE’nin arþivlerinden alýnmýþtýr. Yapým PROSENTEZ CD Koordinatörü Cüneyt YALINKILIÇ PDF / CD Program ,Tasarým ve Düzenleme Gökhan BAYHAN Dizgi ve Sayfa düzenleme: Gül Basým&Yayýn A.Þ. Baský, Cilt: Grafik Sanatlar Matbaacýlýk A.Þ. Haziran 1992 Bu eserin ana esaslarý TÜRKÝYE FUTBOL FEDERASYONU BÝLGÝ BANKASI’na depolanmýþtýr.

2


TĂźrk Futbol Tarihi

3


Türk Futbol Tarihi ANA SAYFA 1 KÜNYE 2 SUNUM 5 TÜRK FUTBOL TARIHI 7 Futbolun Dogusu 7 Eski Türk Boylarinda Ayak Topu Oyunlari Güney Amerika’da Ayak Topu Izleri 8 Modern Futbola Dogru 8 Modern Futbolun Dogusu 9 Futbolun Türkiye’ye Gelisi 10 Ülkemizde Ilk Futbol Maçlari 11 Ilk Türk Futbol Takimi 12 Ingiliz Adi Tasiyan Türk Futbolcusu 13 Futbol Oynayan Ilk Türk Genci 14 Istanbul’un Ilk Futbol Kulüpleri 14 Istanbul Futbol Ligi’nin Dogusu14 Türk Futbolunun Dogusu 14 Bir Türk Takimi Doguyor 15 Galatasaray’a Bir Kardes Geliyor: Fenerbahçe Galatasaray Sampiyon 15 Türk Futbolunda Önemli Dönemler16 Türk Futbolunda Ilk Kulüpler 19 Istanbul Futbol Ligi (1904) 28 Cuma Ligi 33 Istanbul Futbol Birligi Nizamnamesi 37 Istanbul Futbol Ligi (1923) 45 Ankara’da Futbol 58 Ankara Futbol Ligi 59 Izmir’de Futbol 71 Izmir’in Kulüpleri 72 Eskisehir’de Futbol 75 Eskisehir Futbol Ligi 76 Adana’da Futbol 76 Adana Futbol Ligi 77 Trabzon’da Futbol 77 Trabzon Futbol Ligi 78 Milli Küme Maçlari 79 Türk Futbolunda Profesyonellik 85 Istanbul Profesyonel Futbol Ligi 94 Ankara Profesyonel Ligi 97 TÜRKIYE 1. LIGI 99

4

8

15


Türk Futbol Tarihi

SUNUÞ Türk Dünyasý kitaplýðýna armaðan ettiðimiz TÜRK FUTBOL TARÝHÝ, tamamlamakta olduðumuz yüzyýl içinde; ülkemizde ciddi bir araþtýrma sonucu; en seçkin spor yazarlarýmýz tarafýndan hazýrlanan ve tamamen belgelere dayalý tek resmi eserdir. Çaðýmýzda her konuya, dolayýsýyla futbola ciddi yaklaþýmlar yapanlarýn baþarýya ulaþtýklarý bir gerçektir. Yazýlý tarihi olmayan süreçler; ancak yazýnýn icadýndan önce geçen yüzyýllardýr. Bir devrin incelenmesi, anýlmasý ve ondan dersler çýkarýlmasý ancak tarihin incelenmesiyle mümkündür... Konuya bu açýdan bakarak, federasyonlarýmýzýn görev süresi içinde tamamlamayý baþardýðýmýz bu eseri; Türk futboluna her kademede hizmet verenlerin anýsýna saygý ile sunuyorum. Þenes ERZÝK TÜRKÝYE FUTBOL FEDERASYONU Baþkaný

5


TĂźrk Futbol Tarihi

6


Türk Futbol Tarihi

FUTBOLUN DOÐUÞU Tüm canlýlarda yuvarlanan ve zýplayan þeylerle oynamak; hiç olmazsa onlara dokunmak, vazgeçilmez bir istek içgüdüsüdür. Bir yumakla tatlý bir coþku içinde oynayan bir kedi; zýplayýp giden bir topun peþinden, onu kapmak için çýlgýnca koþan bir köpek; sirklerde burunlarý ucunda top sektiren terbiye edilmiþ foklar bunun en güzel örnekleridir. Ýnsanoðlu da bugün adýna kýsaca “top” dediðimiz yuvarlak cisimlerle oynamaya karþý büyük bir meyil göstermiþtir. Bu eðilimin insanlýkla yaþýt olduðu dahi söylenir. Afrika’nýn balta girmemiþ ormanlarýnda yaþayan en ilkel kabilelerde insan kurukafalarýný ayakla tekmelemek suretiyle bir garip oyun oynandýðýna dahi rastlanmýþtýr. Futbolun da bu istek içgüdüsüyle doðmuþ olduðu muhakkaktýr. Ancak bunun ne zaman ve nerede baþladýðýna dair kesin bilgi verebilecek bir belge bugüne kadar bulunamamýþtýr. Mýsýr’da Merruka mezarlarýndaki duvar resimlerinde çeþitli sporcu figürlerinin þaný sýra ayakla top oynayan insan þekillerine de rastlanmaktadýr. Hatta Mýsýr’ýn kurak iklimi, bu toplardan bir kýsmýnýn günümüze kadar ulaþmasýný da saðlamýþtýr. Kahire, Berlin ve Londra müzelerinde örnekleri bulunan bu toplarýn 7.5 santim çapýnda, deriden veya sýk dokunmuþ ketenden yapýlmýþ ve zikzak dikiþlerle dikilmiþ, içleri kepek ve yosun kurusu gibi maddelerle doldurulmuþ olduðu görülmektedir. Bunlar, yaklaþýk 2500 yýl önceden kalmadýr. Ünlü Yunan þairi Homeros (M.Ö. 8.yy), ünlü eseri, “Odisea”da, top oyunlarýndan bahseder. Sporta’da , 30 yaþýna kadar olan delikanlýlarýn sýnýflara ayrýlarak tecrübeli oyuncularýn nezaretinde top oynadýklarý bilinir. Sümerlilerin de ayakla oynadýklarý bir top oyunundan bahseden tarihi belgeler mevcuttur. Milattan 2500 yýl önce Çin’de imparator Huang-ti’nin, askerlerine, yere dikilmiþ iki mýzrak arasýndan, bir topu ayakla tekmelemek suretiyle geçirmeye çalýþarak çeviklik talimleri yaptýrdýðý eski Çin kaynaklarýnda belirtilmektedir. Yine eski Çin kaynaklarý, Milattan sonraki yýllarda; Ýmparator Cheng-Ti devrinde, topu pagotlarýn üstünden aþýrabilen Chang-Fu ile hünerbaz Wan Ch’son hakkýnda düzenlenmiþ övgü dolu manzumelere rastlanmaktadýr.

7


Türk Futbol Tarihi

ESKÝ TÜRK BOYLARINDA AYAK TOPU OYUNLARI Orta Asya Türkleri ile ilgili “La Tartarie” adlý Fransýzca eserde, Tsang kentinde, kýz ve erkeklerden kurulu takýmlarýn ayak topu oynadýklarý; bu meraklý ve heyecanlý oyunu izleyen Hiuan adlý bir Çinlinin þunlarý anlattýðý yazýlýdýr: “... Büyük mabetlerde sýk sýk ayak topu müsabakalarý yapýlýr. Bu oyunda topa elle dokunulamaz. Ya ayakla, ya da baþla vurulur ve böylece topu hasým kaleden içeri sokmak için uðraþ verilir...”. Öte yandan, ünlü Türk düþünürü Kaþgarlý Mahmud’un 25 Ocak 1072 ila 10 Þubat 1074 tarihleri arasýnda yazdýðý ünlü eseri “Divan-ý Lügat-it Türk”ün ilk cildinin 323’üncü sayfasýnda eski Türk boylarýnýn Orta Asya’da “Tepük” adýyla andýklarý bir ayak topu oyunu oynadýklarýndan bahis vardýr. Türklerin “Tepük” oynarlarken kullandýklarý toplar, ilk dönemlerde oval kalýplara dökülen Ýð arþaðý biçimindeki kurþun kitlesinin üzerine keçi kýlý veya keçe sarýlmak suretiyle yapýldýðý; zamanla bunlarýn deðiþime uðradýðý ve daha yumuþak cisimlerden yapýlmýþ toplarýn tercih edildiði, bunun için de içi hava ile doldurulmuþ ve yuvarlanmýþ kuzu tulumlarýnýn kullanýldýðý yine ayný eserden öðrenilmektedir. Eski Türklerin “Tepük” oyununu, belirli aralýklarla karþýlýklý dikilmiþ mýzraklarýn arasýndan topu, ayakla vurmak suretiyle geçirerek sayý kazanma esasýna göre oynadýklarý bilinmektedir. “Tepük”ün, Orta Asya’da yaþayan Türk boylarýnda yüzlerce yýl oynandýðýna dair, “Hýtay-ý Name” ve “Baybars Tarihi” ile Ayasofya Kütüphanesi’nde 3029 numarada kayýtlý deðiþik kitaplarda da bahis vardýr. Seyyid Ali Ekber’in yazdýðý “Hýtay-ý Name” de bahsedilen “ayak topu”, günümüzün futboluyla büyük benzerlik arzetmektedir. Bu eserin 56. sayfasýnda bu konuda þunlar yazýlýdýr: “... Ve top oyunu Hýtay’da güzeller iþidir. Ve dahi harabeti (düzensiz kalabalýk) çok olan ve sýðýr kursaðýndan top yüzmüþler (yapmýþlar) ve mahbub (erkek) ve mahbubeleri (kadýnlarý) durdurmuþlar. Ve topa ayaklar ile ururlar (vururlar). Þöyle ki; elin ol topa deðdirmeye ve ol topu yere düþürmeye ve nazik ayak ile dürde (ite), saklara (baldýrlara) ve usulsüz vurmak ve yere düþürmek ve daireden taþra (dýþarý) çýkmak vaki olmaz...”. Ayasofya Kütüphanesi’nde 3029 numarada kayýtlý “Tarih-i Timur” adlý eserde de Timur döneminde Türklerin, içi havayla doldurulmuþ kuzu postundan yapýlma toplarla oynadýklarý; bu oyunda topa elle dokunmanýn ve çizgiden dýþarý çýkarmanýn yasak olduðu yazýlýdýr. Ve Timur’un bu oyunu askerlerine bir çeviklik talimi için yaptýrdýðý kaydedilmektedir. Bütün bu belgeler, Türklerin yüzyýllar boyunca Orta Asya’da oynadýklarý ve “Tepük” adýný verdikleri oyunla, günümüzün modern futbolu arasýndaki büyük yakýnlýðýn belirgin belgeleridir. “Tepük”, eski Türk boylarýnda tepmek, tekmelemek anlamýna kullanýlan bir sözcüktür. Türkler bu oyunu yalnýz ayakla oynadýklarý için bu adý vermiþlerdir.

GÜNEY AMERÝKA’DA AYAK TOPU ÝZLERÝ Amerika kýt’asýna futbolun Meksika yoluyla geldiði bilinir. Ancak Meksika’ya nereden geldiði ise bugün için karanlýkta bulunan bir husustur. Ýspanyollar ve Ýtalyanlar, ayak topu oyununu Güney Amerika’ya götürenlerin kendileri olduklarýný iddia ederlerse de, onlardan çok daha önce Meksika ve Peru’da yerlilerin ayak topu oynadýklarý, bazý tapýnak ve anýtlardaki kabartma resimlerden anlaþýlmaktadýr. Hatta bu “ayak topu” oyununun tapýnaklarda kutsal bir oyun olarak oynandýðý da sanýlmaktadýr.

MODERN FUTBOLA DOÐRU... Modern futbolun ne zaman, nerede doðduðu hakkýnda da çeþitli iddialar ileri sürülür. Milattan sonra Roma’da özellikle askerler arasýnda oynanan “Harpatsum”un bugünkü modern futbolun esasýný teþkil ettiði ve Romalýlarýn bu oyunu Elenlerin “Episkyres” adlý oyunlarýndan esinlenerek ortaya çýkardýklarý söylenir. Ancak “Harpatsum”un eski Helencede “el topu” anlamýna geldiði ve bundan da bu oyunun hem elle, hem de ayakla oynanan bir oyun olabileceði düþünülür. Pilla, Follis veya Pagonica adý verilen, içi hava veya kuþtüyü ile doldurulmuþ toplarla oynanan bu oyunun sayý bakýmýndan eþit iki takým arasýnda oynandýðý; amacýn bu topu, karþý takýmýn oyuncularý tarafýndan savunulan sahaya geçirilmesi olduðu bilinmektedir. Bu oyunda iki takýmýn da amacý, önce topu kapmak, sonra da el ve ayak vuruþlarýyla bunu rakip takýmýn savunduðu alana sokmaktýr. Bu amaca ulaþabilmek için iki tarafýnda en sert hareketlerden dahi kaçýnmadýklarý anlaþýlmaktadýr. Bu durumda “Harpatsum”un futboldan çok rugbi (ya da Amerikan futbolu) ile bir benzerliði olabileceði düþünülür. Ortaçað’da Romalý askerler ve Fransýzlar tarafýndan oynanan “Le Soule”ün de futbolla büyük benzerlikler arzettiði bilinir.

8


Türk Futbol Tarihi Bu oyun Romalý askerler tarafýndan Galya’ya götürülmüþ ve oradan yayýlmýþtýr. Bu oyunda her türlü sertliðe müsaade olunduðu, oyun alanýnýn bazen kilometrelerce uzaða dikilmiþ kazýklarla sýnýrlandýrýldýðý anlaþýlmaktadýr. Ve “La Soule” ün zaman zaman Fransa’da yasaklandýðý da bilinmektedir. Futbolun Ýngiltere’de ortaya çýkýþý da ayrý bir tartýþma konusudur. Fransýzlar, bu oyunun Normanlar tarafýndan Ýngiltere’ye götürülen “La Soule”den türetildiði görüþündedirler. Ýtalyanlar ise Ýtalya’dan gitmiþ olduðunu ileri sürerler. Kaynaðý nerede olursa olsun; Ýngiltere’de 12. yüzyýldan beri futbolun oynanmakta olduðu gerçektir. Halk da soylular da bu oyunu pek sevmiþler ve bunun doðal sonucu olarak futbol Ýngiltere adalarýnda çok hýzlý bir yayýlma göstermiþtir. Ancak futbol giderek köyler ve kasabalar arasýnda büyük bir rekabetten doðan çatýþmalara neden olmaya ve bir iç savaþ haline dönüþme tehlikesi dahi arzetmeye baþlayýnca, Kral II. Edward yayýnladýðý bir fermanla Ýngiltere’de futbolu yasaklamak zorunda kalmýþtýr. II. Edward bu fermanýnda þöyle diyordu: “Büyük bir topla þehir içinde gürültüler yapýldýðý, Tanrý korusun bir çok kaza ve hasara sebebiyet vereceði anlaþýlmýþtýr. Tanrý ve Kral adýna, þehir ve kasaba içinde top oynanmasýný yasaklýyorum. Emirlerimizin aksine hareket ederek top oynayanlar en þiddetli cezalara çarptýrýlacaktýr” (13 Nisan 1314) Kral II: Edward’ýn bu fermanýyla futbol, Ýngiltere’de adeta lanetlenmiþ ve futbol oynayanlara kötü gözle bakýlmaya baþlanmýþtýr. Ünlü tiyatro yazarý William Shakespeare’in ünlü yapýtý “Kral Lear”de bu görüþ, bir aktörün söylediði þu söz dile gelir: “You base, football player!” (Seni aþaðýlýk futbol oyuncusu) Ancak futbol zaman zaman böylesine lanetlenmesine raðmen yine de Ýngilizlerin gönlündeki müstesna yerini hiçbir zaman kaybetmemiþtir. Nitekim halkýn futbola böylesine büyük bir tutkuyla baðlanmasý karþýsýnda futbolu yasaklayan ferman dahi kaldýrýlmýþ ve top oyunu gittikçe artan bir hýzla Ýngiltere adalarýnda yayýlmaya devam etmiþtir. 17. yüzyýlda Ýngiltere’de futbol tam anlamýyla “gözde” olmuþ; krallarýn dahi halký ve soylularý bu oyunu oynamaya teþvik ettikleri görülmüþtür. Bu çýðýrý açan hükümdar ise Kral II. Charles olmuþtu. Ýtalya’ya sýðýnan II. Charles ile beraberindeki soylular, ülkelerine döndüklerinde Ýtalya’da gördükleri “Giuocco del Calcio” oyununu Ýngiltere’de, adalarýnda da oynatmak ve bunu ülke sathýnda yaymak için özel bir çaba harcamýþlardýr. II.Charles ile Ýngiliz soylularýnýn Ýtalya’da görüp beðendikleri ve kendi ülkelerine götürdükleri “Giuocco del Calcio”, belirli kurallarý olan ve günümüz futboluna pek benzeyen bir oyundur. Siena’da doðan ve Floransa’ya da giden bu oyunun bu kentlerde yýlda en az iki kez oynandýðý bilinmektedir. Ýki eþit parçaya ayrýlmýþ geniþ bir alanda ve 27’þer kiþilik takýmlar arasýnda oynanan Calcio oyununda amaç, ayakla vurularak götürülen topun, rakibin kalesine sokulmasýdýr. Bu oyun, günümüzde de büyük þölenler halinde ve o devrin giysilerine bürünmüþ gençler arasýnda Siena’nýn tarihi taþ meydanlarýnda yýlda bir kez oynanmaktadýr.

MODERN FUTBOLUN DOÐUÞU... Futbol, bugünkü haline en yakýn þeklini, 17. yüzyýlda Ýngiltere’de almýþtý. Bunda, Ýtalyanlardan alýnan Calcio’nun da önemli etkisinin olduðu söylenebilir. 120x80 metre boyutlarýnda bir alanda oynanan bu oyunda top olarak, üzeri deriyle kaplanmýþ ve içi þiþirilmiþ bir hayvan mesanesi kullanýlmýþtýr. Ve bu topun, birer metre arayla dikiþmiþ iki çubuktan ibaret kalelerin arasýndan geçirilmesiyle takýmlar birer sayý kazanmýþlardýr. Bu sayýlar da özel görevliler tarafýndan bir býçakla kale çubuklarý üzerine atýlan çentiklerle belirlenmiþtir. 1861 yýlýnda, Kral II. Charles’in uþaklarýnýn oluþturduklarý takýmýn, Albemarie Kontu’nun uþaklarýndan kurulu takýmý yenmesi üzerine, bu maçý büyük bir ilgi ve heyecanla izleyen Ýngiltere Kralý, kendi armasýný taþýyan formalarla oynayan uþaklarýnýn armaðanlarýný kendi eliyle vermiþti. Gerek halk tabakalarý arasýnda, gerekse soylular arasýnda ayný büyük ilgiyi gören futbol, Ýngiltere adalarýnda hýzla yayýlýrken büyük bir geliþme de göstermiþ ve önemli aþamalara uðramýþtýr. Bu, futbolun evrimiydi ve þöylesine bir kronolojik geliþme göstermiþti: 1841-Futbol topunun tam bir küre biçiminde olmasýnýn kabulü. 1848-Tüm futbol kurallarýnýn “Cambridge Kurallarý” adý altýnda birleþtirilerek, tüm Ýngiltere’de ayný standartta futbol oynanmasýnýn saðlanmasý ve bu kurallara göre Cambridge’de öðrenciler arasýnda ilk futbol maçýnýn oynanmasý.

9


Türk Futbol Tarihi 1855-Bir Ýngiliz futbol takýmýnýn (üniversite karmasý) futbol maçý oynamak üzere ilk kez Ýngiltere adalarýnýn dýþýna çýkmasý ve Almanya’ya giderek orada yaptýðý maçlarla Almanya’da futbolun ilk tohumlarýný atmasý. 1857- Ýngiltere’de ilk futbol kulübü Sheffield Club’ün kuruluþu. 1863-Futbolun Ýngiltere’de uyandýrdýðý büyük ilgi karþýsýnda 11 kulüp temsilcisinin Londra’da, Great Queen Street’tedi Lincoln Haný altýndaki bir birahanede toplanýp futbol dünyasýnýn ilk federasyonu olan Ýngiltere Futbol Federasyonu “Football Association”u kurmalarý (26 Ekim 1863). Bu tarih, modern futbolun doðuþ tarihi olarak kabul edilmektedir. 1870-Lizbon’da oturan Ýngilizlerin futbolu Portekiz’de oynamaya ve yaymaya baþlamalarý. 1871-Dünya futbolunun ilk büyük organizasyonu olan ve “Kral Kupasý” adýyla da anýlan “Ýngiltere Federasyon Kupasý” maçlarýnýn baþlamasý ve Kennington Park’ta yapýlan final maçýnda Royal Engineers’i 1-0 yenen Wandrers takýmýnýn ilk kupayý kazanmasý. 1872-Glasgow’da, Ýngiltere ile Ýskoçya arasýnda, futbol tarihinin ilk milli maçýnýn oynanmasý ve bu maçýn 0-0 berabere sonuçlanmasý (30 Kasým 1872). 1875-“Football Association” un kalelere üst direk konulmasýný kabulü ve topa kafayla da vurulabilmesine izin vermesi. 1876-Kornerin futbol kurallarý içine konulmasý. 1879-Glasgow’dan Darwen’e, para ve parlak iþ teklifleriyle futbolcu getirtilerek futbolda profesyonellik yolunda ilk adýmýn atýlmasý. 1882-Ýngiltere, Ýskoçya, Galler ve Kuzey Ýrlanda futbol federasyonlarý temsilcilerinin, futbol kurallarýnda deðiþiklikler yapmaya ve selahiyetli “Ýnternational Board”u kurmalarý (6 Aralýk 1882). 1885-Futbolda profesyonelliðin, Ýngiltere Futbol Federasyonu tarafýndan resmen kabulü. 1886-Ofsaytýn futbol kurallarý içine alýnmasý. 1889-Futbolun Ýngiltere adalarýndan taþýp Avrupa’ya yayýlmaya baþlamasý karþýsýnda Danimarka ve Hollanda’da ilk futbol federasyonlarýnýn kuruluþu. 1890-Futbol maçlarýnda tam salahiyetin hakemlere verilmesi. 1891-Penaltýnýn futbol kurallarý içine alýnmasý. 1893-Amerika kýt’asýnda ilk futbol federasyonunun Arjantin’de kurulmasý. 1895-Ýngiltere’de, bayanlardan kurulu takýmlar arasýnda ilk futbol maçýnýn oynanmasý. 1899-Maç süresinin 90 dakika, futbol alaný ölçülerinin 118.4x91.4 metre olarak belirlenmesi. 1901-Bir futbol maçýnýn, tarihte ilk kez 100 bin kiþi üzerinde seyirci toplamasý ve Sheffield United ile Tottenham takýmlarý arasýndaki “Federasyon Kupasý” final maçýný 110.802 kiþinin izlemesi. 1902-Avrupa Kýt’asýnda oynanan ilk milli futbol maçýnda Avusturya’nýn Macaristan’ý 5-0 yeniþi (Viyana. 12 Ekim 1902). 1903-Futbolda “averaj”ýn kabulü. 1904-Paris’te toplanan Fransa, Belçika, Danimarka, Hollanda, Ýspanya, Ýsveç ve Ýsviçre futbol federasyonlarý temsilcilerinin yaptýklarý uzun görüþmeler sonunda “Uluslararasý Futbol Federasyonu olan FIFA’yý resmen kurmalarý (21 Mayýs 1904) 1906-Kýt’alar arasýnda yapýlan ilk milli futbol maçýnda Güney Afrika’nýn Brezilya’yý Sao Paulo’da 5-0 yeniþi. 1907-Kendi sahasýnda bulunan bir futbolcunun ofsayt sayýlmamasýnýn kabulü. 1908-Londra Olimpiyat Oyunlarý ile futbolun ilk kez Olimpiyat Oyunlarý’nda yer almasý ve Ýngiltere’nin þampiyon oluþu.

FUTBOLUN TÜRKÝYE’YE GELÝÞÝ Gerçek menþei neresi olursa olsun, ayakla oynanan top oyununun Ýngiltere’de “Futbol” haline dönüþtüðü ve oradan dünyanýn dört bir yanýna yayýldýðý gerçeðin ta kendisidir. Ve dünyanýn bir çok yerine de bu cazip oyunu götürenler yine Ýngilizler olmuþlardýr. Geçtiðimiz yüzyýlýn özellikle ikinci yarýsý, Ýngilizlerin çeþitli amaçlarla dünyanýn dört yanýna yayýldýklarý bir dönemdir. Baþta Hindistan ve Mýsýr olmak üzere çeþitli müstemlekelerine askeri amaçlarla giden Ýngilizler, bazý yerlere de tamamen ticari amaçlarla gelmiþlerdir. Bunlar, o ülkelerde yetiþen mallarý Ýngiltere’ye yollayan tüccarlardýr. Bu yayýlýþ sýrasýnda Osmanlý ülkesine de tütün ve pamuk ticaretiyle uðraþan Ýngilizler gelmiþler ve bunlar zamanla ailelerini de getirerek Osmanlý Ýmparatorluðu’nun belli baþlý ticaret limanlarýndaki kentlere yerleþmiþlerdir. Ýþte bu Ýngiliz aileleri, futbolu ülkemizin sýnýrlarý içine sokan kiþiler olmuþlardýr.

10


Türk Futbol Tarihi Geçtiðimiz yüzyýl sonlarýna doðru ülkemizde yerleþmiþ bulunan Ýngiliz ailelerin Ýstanbul, Ýzmir ve Selanik gibi liman kentlerini yeðledikleri görülür. Bu ailelerin erkekleri, ülkemize gelirlerken, pipolarý ve viskileri gibi, enikonu tiryakisi olduklarý “futbol”u da beraberlerinde getirmiþlerdir. Bu ailelerin kendi aralarýnda iddialý futbol maçlarý yaparlarken buradaki komþularý veya yakýn dostlarý olan Rumlar da onlara katýlmýþlar, böylece futbol oynayan kiþilerin olduðu gibi takýmlarýn sayýsýnda da önemli bir artýþ görülmüþtü.

ÜLKEMÝZDE ÝLK FUTBOL MAÇLARI Bugüne kadar elde edilebilen belgelerden, ülkemiz topraklarýnda ilk futbol maçlarýnýn 1875 yýlýnda Selanik’te oynandýðý anlaþýlmaktadýr. 1877 yýlýnda ise, Ýzmir’in Bornova çayýrlarý futbolla tanýþmýþtýr. Ve oralarda hafta tatilleri ya da yaz akþamlarýnýn en büyük eðlencesi, Rumlarla takviyeli Ýngiliz takýmlarý arasýnda oynanan bu maçlar olmuþtur. Bu maçlarýn ilk seyircilerinin de bu ailelere mensup kýz ve kadýnlar olduklarý bilinir. Daha sonra semt gençleri de bu cazip oyuna ilgi gösterip maç yapýlan alanlarýn etrafýný çevirmeye baþlamýþlardýr. Ancak ne var ki; Selanik ve Ýzmir’in Müslüman Türk gençleri, bu cazip oyuna karþý büyük bir ilgi ve heves duymalarýna raðmen, gerek aile baskýlarý, gerekse topluma hakim bulunan taassubun etkisiyle futbol oynamaktan uzak kalmýþlardýr. 1890 yýlýna gelindiðinde, Selanik’te futbol faaliyetinin geniþ boyutlara ulaþtýðý görülmüþtü. Bu kentimizde oturan Ýngiliz, Rum ve Ýtalyan delikanlýlarýnýn oluþturduklarý takýmlar arasýnda baþ gösteren büyük rekabet, Selanik’teki futbol heyecanýný büsbütün körüklemiþti. Ýzmir’de ise ilk futbol kulübünün 1894 yýlýnda Ýngilizler tarafýndan “Football Clup Smyrna (Ýzmir Futbol Kulübü)” adý altýnda kurulduðu bilinmektedir. 1895 yýlýnda Ýstanbul’un Kadýköy ve Moda çayýrlarýnda futbol oynamaya baþlandýðý görülmüþtü. Bunda, Ýzmir’den Ýstanbul’a göç eden bazý Ýngiliz ailelerin baþrolü oynadýklarý bilinir. Bu arada yine ayný semtlerde oturmakta olan Rum gençlerinin de Ýngilizlerle çabuk kaynaþýp onlarýn bu cazip oyununu derhal öðrenerek onlara katýldýklarý bilinir. Böylece Ýstanbul’da futbol, hýzlý bir geliþme ve yayýlma göstermiþtir. 1897 yýlýnda, Ýzmir’den bir karma takýmýnýn Ýstanbul’a gelerek burada Ýstanbul karmasýyla karþýlaþmasý, Türk topraklarýndaki futbolun tarihinde bir baþka önemli dönüm noktasý olmuþtur. Ýstanbul ile Ýzmir karma takýmlarý arasýndaki bu maçlarýn ilki 1897 yýlýnda Ýstanbul’da, ikincisi 1898 yýlýnda Ýzmir’de, üçüncüsü 1899 yýlýnda yine Ýzmir’de oynanmýþtýr. Bu üç karþýlaþmanýn da Ýzmir takýmýnýn galibiyetiyle sonuçlandýðý bilinmektedir. 1900-1903 yýllarý arasýnda, artýk gelenekselleþme yoluna girmiþ bulunan bu maçlar birden kesilmiþ; 1904 yýlýnda Ýstanbul’da oynanan dördüncü ve son maçý ise yine Ýzmir karmasý kazanmýþtýr (4-2).

Ýzmir’deki Ýngilizler tarafýndan kurulan ve 1906 yýlýnda Atina’da yapýlan Ara Olimpiyat’a Ýzmir Karmasý adý altýnda katýlan kadro. Bu kadronun önemli bir bölümünü Whittal ve Giraud ailelerinin fertleri teþkil etmekteydi. Bu takým Atina’da da Ara Olimpiyat ikincisi olmuþtu.

11


Türk Futbol Tarihi Ýstanbul’da futbolun mimarlarýndan biri olan James Lafontaine, o günleri þöyle anlatýyordu: “Biz üç beþ Ýngiliz, Moda çayýrýnda bu iþe baþladýk. Ýti takým kuracak sayýda oynadýðýmýz için hem canýmýz sýkýlýyor, hem de Türk gençlerini teþvik etmekten korkuyorduk. Çünkü o zamanki yönetim her þeyden þüphelenir ve üç-beþ Türk’ün bir araya gelmesini istemezdi...”. Aradan yýllar geçtikten sonra James Lafontaine böyle anlatýyordu. Ülkenin içinde bulunduðu durum buydu. Bir yandan ailelerin taassup baskýsý, bir yandan yönetim baskýsý yüzünden Türk gençleri futboldan daha bir süre uzak kalacaklar ve Türkiye’de futbol bu dönemde Ýngilizler ile Rumlara inhisar edecekti... Ülke futbolunda Ýzmir ve Selanik, Ýstanbul’dan çok daha ileri durumda bulunuyorlardý. Bunun sonucudur ki; 1906 yýlýnda Yunanlýlar, Modern Olimpiyat Oyunlarý’nýn 10. yýldönümü münasebetiyle Atina’da bir “Ara Olimpiyat” düzenlediklerinde, Osmanlý Ýmparatorluðu’ndan Selanik ve Ýzmir futbol takýmlarý gitmiþlerdi. Ara Olimpiyat’ta yapýlan futbol maçlarýnda Danimarka Karmasý, Ýzmir Karmasý’ný 5-1, Atina Karmasý’ný 9-0 yenerek birinci olurken, Atina Karmasý da Selanik Karmasý’ný 5-0 maðlup etmiþti. Ancak Atina Karmasý, bilinmeyen bir sebeple Ýzmir Karmasý ile yapacaðý maça çýkmadýðýndan, hükmen yenik sayýlarak diskalifiye edilmiþ, böylece Ýzmir Karmasý ikinci olurken, 3-1 yendiði Selanik Karmasý üçüncülüðü almýþtý. Ara Olimpiyat’ta futbol maçlarýnýn gümüþ madalyasýný kazanan Ýzmir Karmasý’nýn þu oyunculardan kurulu olduðu resmi kayýtlardan öðrenilmektedir: Edwin Charnaud, Zare Kuyumcuyan, Edward Giraud, Jack Giraud, Hanri Joly, Percy Lafontaine, Donald Whittal, Albert Whittal, Godfrey Whittal, Herbert Whittal, Edward Whittal. Bronz madalya kazanan Selanik Karmasý ise þu tertipte idi: Yorgo Vaporis Nikolaos Pindos, A. Tegos, Nikolaos Pençikis, Yani Kyrou, Yorgo Sotiriadis, V. Zarkadis, Dimitrios Miçopulos, A. Karangonidis, Yani Abbot, Yani Saridakis. Bu isimlerden de anlaþýlacaðý üzere; 1906 yýlýnýn Ýzmir Karmasý’nýn hemen tamamý Ýngilizlerden, Selanik Karmasý’nýn ise tamamý Rum futbolculardan kurulu bulunuyordu. Ýzmir Karmasý’nýn büyük çoðunluðunu oluþturan Whittal ailesinin önemli bir bölümü zamanla Ýstanbul’a taþýnmýþ ve yine bu ailenin önemli katkýlarýyla Ýstanbul futbolunda önemli bir canlanýþ olmuþtu. Ýstanbul’un ilk futbolcularý arasýnda; James Lafontaine, Arthur Whittal, Horae Armitage, edward Lafontaine, Comber ilk akla gelen önemli isimler olmaktadýr. Bunlarýn yaný sýra geçilmez bir defans oyuncusu olmasýndan ötürü “Tahtaperde” namýyla anýlan Aleko Kaliya da Ýstanbul futbolunun ilk ünlü Rum futbolcusu idi.

ÝLK TÜRK FUTBOL TAKIMI Ýngiliz ve Rumlarýn kendi aralarýnda Moda, Baklatarlasý ve Kuþdili çayýrlarýnda oynadýklarý futbol maçlarý Kadýköy ve çevresinde oturan Türk gençlerinin de büyük ilgisini çekmekteydi. Ancak ailelerde hakim bulunan taassup zihniyetinin yaný sýra istibdat rejiminin de amansýz baskýsý Türk gençlerini bu yolda frenleyen iki önemli faktördü. Buna raðmen futbola gönül kaptýran Türk gençleri arasýnda her tehlikeyi göze alan karasevdalýlar da çýkmýþtý. Bunlarýn baþýnda, Amiral Hüseyin Hüsnü Paþa’nýn Mekteb-i Bahriye (Deniz Harbokulu) öðrencisi olan oðlu Fuad Hüsnü Bey bulunuyordu. Mükemmel Ýngilizce bildiði için, Moda’da oturan Ýngilizlerle ahbaplýk kuran Fuad Hüsnü Bey, onlardan bir eski futbol topu temin etmiþ ve bununla tek baþýna oynamaya baþlamýþtý. Bir gün kendisini Papazýn Çayýrý mevkiinde, bir duvarýn karþýsýna geçmiþ top oynarken gören en yakýn arkadaþý Reþat Danyal Bey ona takýlmýþtý: -“Ne yapýyorsun Fuad? Duvarý mý yýkmaya çalýþýyorsun?..” Fuad Hüsnü Bey’in, muziplikleriyle ünlü bu yakýn arkadaþýnýn sorusuna cevabý pek kestirme olmuþtu: -“Gel Reþat, biz de bir futbol takýmý kuralým. Ýngilizlere, Rumlara duman attýralým çayýrlarda...” Ýþte bu sözler, ilk Türk futbol takýmýnýn kurulmasý yolunda atýlan ilk büyük adým olmuþtu. Çevrelerinde, kendileri gibi gözlerini budaktan esirgemeyen birçok arkadaþ daha bulan Fuad Hüsnü ve Reþat Danyal beyler derhal faaliyete geçerek ilk Türk futbol takýmýný ortaya çýkarmýþlardý. Ancak bunu büyük bir gizlilik içinde gerçekleþtirdikleri gibi, her türlü tedbiri de elden býrakmamýþlar ve takýmlarýna bir Ýngiliz adýný vererek devrin hafiyelerinin dikkatinden kaçmak yoluna gitmiþlerdi. Ýþte bu nedenle ilk Türk futbol takýmý, “Black Stocking (Siyah Çoraplýlar)” adýyla ortaya çýkmýþtý.

12


Türk Futbol Tarihi Bugünkü Fenerbahçe Stadý’nýn karþýsýndaki “Halil Mahmudiye” Ýlkokulu’nun altýndaki Hurþit Aða’nýn kahvehanesini kendilerine lokal olarak seçen gençler, Papazýn Çayýrý’nda yaptýklarý birkaç idmandan sonra Rum takýmýyla ilk maçlarýný almýþlardý. Bu maç, 26 ekim 1901 günü Papazýn Çayýrý’nda oynanmýþtý. O gün Rum takýmýnýn karþýsýna çýkan “Black Stocking” takýmýnda Fuad Hüsnü ve Reþat Danyal beylerin yaný sýra þu isimlerin yer aldýklarý görülüyordu: Kemal Nuri Bey, Fahri Bey, Nureddin Bey, Hafýz Mehmed, Hafýz Mustafa, Emcet Bey, Þevki Bey ve Tamburacý Osman Pehlivan... Son derece tecrübesiz kiþilerden oluþan Black Stocking bu ilk maçýnda Rumlara 5-1 yenilirken þeref sayýsýný Fuad Hüsnü Bay yapmýþtý. Bu ilk maç ne çare ki Black Stocking’in ayný zamanda son maçý olmuþtu. Kadýköy ve ahalisini kasýp kavuran II. Abdülhamit’in baþ jurnalcisi Hafiye Þamil’in adamlarý bu iþin farkýna varmýþlar ve Papazýn Çayýrý’na ani bir baskýn yapmýþlardý. Kaçabilenler kurtulmuþ , yakalananlar ise aðýr cezalara uðramýþlardý. Fuad Hüsnü Bey, maçý izlemek üzere arabasýyla Papazýn Çayýrý’na gelen babasý Amiral Hüseyin Hüsnü Paþa’nýn faytonuna atayýp kaçmýþ; takýmýn diðer kurucusu Reþat Danyal Bey ise yakayý ele vermiþti. Hariciye Nezareti’nde (Dýþiþleri Bakanlýðý) görevli bulunan Reþat Danyal Bey, cezaen Tahran Sefarethanesi emrine sürgün edilmiþti. Ancak hafiyeler, Fuad Hüsnü Bey’i de tespit ettiklerinden bu genç deniz öðrencisi hakkýnda da askeri mahkemede takibat açýlmýþtý. Kasýmpaþa’daki Askeri Mahkeme’de yargýlanan Fuad Hüsnü Bey orada çok zor saatler yaþamýþtý. Mahkeme müstantiki Raþit Bey tarafýndan okunan jurnal zaptýnda “...Karþýlýklý kaleler kurup, Rumlarla ayný kýyafeti labis olduðu halde, top endahtý ile talim icra etmekte olduklarýndan...” þeklinde bir suçlama yer alýyordu. Rumlarla ayný giysiler içinde, karþýlýklý kaleler kurarak top atýþlarý yapmak kolay affedilebilecek bir suç deðildi. Bu nedenle Fuad Hüsnü Bey, hayli dil dökerek durumu anlatmaya çalýþmýþ, hatta bir ara izin isteyip yandaki odada futbol formalarýný giyerek mahkeme huzuruna çýkmýþtý. Müstantik Raþit Bey, karþýsýnda don-gömlek gördüðü Fuad Bey’e önce kýzmýþ, sonra durumu kavradýðýndan, küçük bir ceza ile dosyayý kapatmýþtý.

ÝNGÝLÝZ ADI TAÞIYAN TÜRK FUTBOLCUSU Ancak bu olay dahi Fuad Hüsnü Bey’in yüreðindeki futbol aþkýný söndürememiþti. Aradan bir yýl geçmeden Fuad Hüsnü Bey, bu kez Ýngiliz arkadaþlarýna yaklaþmýþ ve onlarýn kurmuþ olduklarý Kadýköy takýmýnda Bobby adý altýnda oynamaya baþlamýþtý. Black Stocking’in foyasýný çabucak meydana çýkaran hafiyeler, Kadýköy takýmýnýn golcü futbolcusu Bobby’nin, bir Türk deniz subayý olan Fuad Hüsnü Bey (Kayacan) olduðunu asla fark edememiþlerdi.

Ýngiliz tarafýndan kurulan Kadýköy Futbol Kulübü’nün 1902-1903 sezonundaki kadrosu. Arka sýrada soldan saða: Grigoriadis, Moiz, Vasiliadis, Darui, kulüp baþkaný Mr. Pearce, Yorgo. Ön sýra soldan saða: Todori, Horace, Ýstanbul Futbol Ligi’nin kurucusu James Lafontaine, bu takýmda Boby takma adýyla oynayan ilk Türk futbolcusu Fuad Hüsnü Kayacan ve Kimon.

13


Türk Futbol Tarihi

FUTBOL OYNAYAN ÝLK TÜRK GENCÝ Fuad Hüsnü Kayacan, futbol tarihimize adýný ilk Türk futbolcusu olarak yazdýrmýþtýr. Ancak ondan üç yýl önce bir baþka Türk gencinin de futbol oynamýþ olduðunu biliyoruz. Bu Türk genci, ünlü jimnastik uzmaný ve büyük spor adamýmýz Selim Sýrrý Tarcan’dýr. Bunu, üstadýn çýkardýðý “Terbiye ve Oyun” dergisinin 1922 yýlý Ocak ayýnda yayýnlanan 12. yýl, 6 numaralý sayýsýnýn 107. sayfasýndaki “Ýdman Aleminde 40 Yýl” adlý yazý dizisinden öðrenmiþ bulunuyoruz. Selim Sýrrý Tarcan, 1898 yýlýnda görevli olarak Ýzmir’de bulunurken yaþadýðý futbol olayýný þöyle nakletmektedir: “... Bir gün Mekteb-i Sanayi Müdürü Ahmet Esad Bey beni mektebe davet etti. Yandaki arsada Ýngilizler, football dedikleri oyunu oynuyorlardý. Merakýmý mucip oldu. Ýndim, yanlarýna gittim. Fransýzca olarak “Ben de oynayabilir miyim?” dedim. “Soyun, oyna” dediler. Soyunup oynadým. Futbola merakým böylece zail oldu”. Bu satýrlardan da anlaþýlacaðý gibi; Selim Sýrrý Bey, ilk Türk futbolcusu olmamasýna raðmen futbol oynayan ilk Türk olma özelliðine sahiptir.

ÝSTANBUL’UN ÝLK FUTBOL KULÜPLERÝ Ýstanbul’da ilk futbol kulüpleri de yine Ýngiliz ve Rumlar tarafýndan kurulmuþtur. 1902 yýlýnda James Lafontaine ile Horace Armitage’in Ýngiliz ve Rum gençleriyle birlikte kurduklarý “Cadi-keu Football Clup (Kadýköy Futbol Kulübü)” Ýstanbul’un ilk kulübü olma özelliðini taþýr. 1903 yýlýnda üyeler arasýnda baþ gösteren anlaþmazlýk nedeniyle Ýngilizler bu kulüpten ayrýlmýþlar ve “Moda Football Clup (Moda Futbol Kulübü)”u kurmuþlardýr. 1904 yýlýnda Kadýköylü Rumlar tarafýndan “Elpis” adý altýnda yeni bir takým ortaya çýkarýlmýþ, bunu da Ýngiltere Sefarethanesi’nin gemisi “Imogene”in, ayný adý taþýyan futbol takýmýnýn ortaya çýkýþý izlemiþti.

ÝSTANBUL FUTBOL LÝGÝ’NÝN DOÐUÞU Ýstanbul’da futbol takýmlarýnýn birden hýzla artmasý, James Lafontaine’i yeni bir giriþime itmiþti. Yakýn arkadaþý Henry Pears ile birlikte bir futbol ligi kurmak üzere kollarý sývamýþlardý. Bu arada Horace Armitage de devreye girerek futbolculardan 27’þer kuruþ toplamýþ ve elde edilen parayla Ýngiltere’den deðerli bir þilt getirilmiþti. Bu büyük þiltin üzerinde yürek biçiminde 10 gümüþ levha bulunuyordu. Bu deðerli þilt, 10 yýl içinde þampiyonluðu kazanýp o gümüþ levhalara adýný en fazla yazdýran takýmýn edebi malý olacaktý. Böylece meydana getirilen “Costantinople Football Ligue (Ýstanbul Futbol Ligi)”, 1903 yýlýnda Ýmogene, Moda, Kadýköy ve Elpis takýmlarýnýn iþtirakiyle baþlamýþtý. Tek devreli lig usulüyle oynana maçlar sonunda Ýngiltere Sefarethanesi’nin gemisi Ýmogene’in futbol takýmý ilk ligin þampiyonluðunu kazanmýþtý. Ýstanbul’da bir futbol liginin de kurulmasýyla “futbol”, tam anlamýyla Türkiye’ye gelmiþ ve yerleþmiþ oluyordu. Bundan sonra sýra, iþin önemli yönüne; en gerçek aþamasýna geliyordu. Bu da Türk kulüplerinin kurulmasý ve gerçek Türk futbolunun doðmasýydý. Bunun için de çok deðil; sadece birkaç yýl beklemek gerekecekti.

TÜRK FUTBOLUNUN DOÐUÞU Ýçinde bulunduðumuz yüzyýla girerken, Türk gençleri arasýnda futbol sevgisi hýzla yayýlýyor, buna paralel olarak da bu yolda her türlü tehlikeyi göze alanlarýn sayýsý gitgide artýyordu. “Meþin top” sevgisinin bir salgýn halini almaya baþladýðý bu günlerde Türk gençleri de kendi ülkelerinin topraklarýnda, çayýrlarýnda Ýngilizler ve Rumlar g3ibi serbestçe ve özgürce “ayak topu” oynamak istiyorlardý. Ýstanbul’da futbolun beþiði Kadýköy yakasýnda sallanmaktaydý. Kadýköy’ün Kuþdili, Papazýn Baðý, Baklatarlasý ve Moda çayýrlarý, Ýngilizlerle Rumlarýn oynadýklarý futbol maçlarýnýn heyecanýna sahne olurken, kenardan onlarý tarifsiz bir gýpta içinde izlemekte olan Türk gençleri arasýnda futbol, vazgeçilmez bir tutku halini almýþtý. Yabancýlarýn bizim topraklarýmýzdaki futbol mücadelesi, gittikçe artan sayýda meraklýyý kale arkasýna ve çayýr kenarlarýna çekerken, yakýn geleceðin ilk Türk futbolcularý da onlarýn arasýndan çýkacaktý.

14


Türk Futbol Tarihi

BÝR TÜRK TAKIMI DOÐUYOR Bu yolda ilk cesur adýmlar, Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi) öðrencileri tarafýndan atýlmýþtý. Pek çoðu Kadýköy yakasýnda oturan ailelerin çocuklarý olan bu gençler, tatil günlerinde mesire yerlerinde, çayýrlarda, hiçbir kurala ve düzene tabi olmadan ayak topu oynamaya baþlamýþlardý. Hatta Abidin Daver’in anýlarýnda naklettiði gibi; top, Mekteb-i Sultani’nin kapýsýndan içeri ilk kez 1900 yýlýnda girmiþti. Öðrenciler, okulun “Grand Cour” adýyla anýlan büyük avlusunda, kalabalýk guruplar halinde bir topu tekmelemek suretiyle “ayak topu” oynamaya çalýþmýþlardý. En baþarýlý sayýlanlar ise, ayaklarýyla vurduklarý topu en yüksek noktalara kadar diklemesine çýkaranlardý. Ancak ne var ki bu gençler, bu oyunu kurallarýna göre oynayabilmek için de can atmaktaydýlar. Nihayet 20 Ekim 1905 günü Mekteb-i Sultani’nin 10. sýnýf öðrencilerinden bir grup, arkadaþlarý Ali Sami (Yen)’in önayak oluþuyla, Edebiyat öðretmeni Mehmet Ata Bey’in dersi sýrasýnda bur kulüp kurmuþlardý. Ve o günden sonra bu gençler tamamen bilimsel bir yaklaþýmla bu iþe sarýlmýþlar ve futbolu kurallarýna göre oynayan bir takým ortaya çýkarmýþlardý. Daha sonra “Galatasaray” adýyla anýlacak bu takým, 1905-1906 sezonunda üçüncüsü yapýlan “Ýstanbul Futbol Ligi”ne katýlan ilk Türk takýmý olmak gibi ölümsüz bir þerefe eriþmiþti. Galatasaray ilk kez katýldýðý ligde Kadýköy, Moda ve Imogene takýmlarýnýn arkasýndan dördüncü olurken Rumlarýn Elpis takýmýný gerisinde býrakmýþtý. 1906-1907 sezonunda kadrosunu biraz daha güçlendiren ve forma renklerini Sarý-Kýrmýzý’ya dönüþtürmüþ bulunan Galatasaray bu ligde biraz daha toparlanmýþtý. 1906-1907 Ýstanbul Lig Þampiyonluðu’nu Moda takýmý kazanýrken Kadýköy ikinci, bu iki takýmla 1-1 berabere kalan Galatasaray üçüncü olmuþtu. Dördüncülüðü Elpis, Beþinciliði de Imogene takýmlarý almýþlardý.

GALATASARAY’A BÝR KARDEÞ GELÝYOR: FENERBAHÇE 1907 yýlýnda Kadýköy yakasýnda oturan bir avuç gencin giriþimleriyle yeni bir Türk kulübü doðmuþtu. Fenerbahçe idi bu kulübün adý. Sarý-Lacivert formalý Fenerbahçe takýmý ancak kuruluþunun ikinci yýlýnda Ýstanbul Futbol Ligi’ne katýlabilmiþti. Ünlü Kadýköy takýmýnýn iki gözde futbolcusu Horace Armitage ile bu takýmda uzun yallardan beri Bobby adýyla oynamakta olan ilk Türk futbolcusu Fuad Hüsnü Bey’i kadrosuna dahil eden Galatasaray, 1907-1908 Ýstanbul Ligi’nde büyük bir varlýk göstermiþ ve Ýstanbul Futbol Þampiyonluðu’nu ilk kez yabancý takýmlarýn elinden alarak Türk takýmlarýna mal etmiþti. Bu mutlu olay, Türk futbolunda yabancý takýmlarýn egemenliðine kesin þekilde son vermesi bakýmýndan da ayrý bir anlam ve deðer taþýyordu muhakkak ki.

GALATASARAY ÞAMPÝYON Kadýköy’ü 4-0 gibi farklý bir skorla alt edip þampiyonluðu kazanan Galatasaray’ý; Moda ikinci, Imogene üçüncü, Kadýköy dördüncü, Elpis de beþinci takým olarak izlemiþlerdi. Galatasaray’ýn bu þampiyonluðu ile Ýstanbul Futbol Ligi’nde þampiyonluk da artýk ebediyen Türk takýmlarýnýn malý oluyordu. Bu nedenle Galatasaray’ýn 1907-1908 sezonunda kazandýðý ilk þampiyonluk, Türk futbolu için çok yönlü bir deðer ifade ediyordu. Böylece Türk futbolunda, gerçek Türk futbolcularýnýn ve Türk takýmlarýnýn dönemi baþlamýþ oluyordu. Bu gerçek anlamda “Türk futbolu”nun doðuþuydu ve bu olay ve ayný zamanda Türk sporunda da bir devrimdi...

15


Türk Futbol Tarihi

TÜRK FUTBOLUNDA ÖNEMLÝ DÖNEMLER Türk futbolunda önemli bazý dönemler vardýr. Bu dönemleri, olaylarýyla birlikte þöyle kronolojik sýraya tabii tutmamýz mümkündür: 1.DÖNEM (1895-1908): Osmanlý Ýmparatorluðu sýnýrlarý içinde bulunan Ýzmir ve Selanik’te yerleþmiþ ve ticaretle meþgul bulunan Ýngiliz ailelerin kendi aralarýnda ilk futbol maçlarýný oynamaya baþladýklarý dönemdir bu. Daha sonra Ýstanbul’daki Ýngilizler de onlarý izlemiþlerdir yine bu dönem içinde. Ve Ýngilizlerin kurduklarý takýmlarý hemen arkasýndan Rum, Ermeni ve Musevi gençlerin kurduklarý takýmlar izlemiþ, böylece Türk topraklarýnda futbol baþlamýþtýr. 2. DÖNEM (1908-1923): Galatasaray’ýn Ýstanbul Futbol Ligi Þampiyonluðu’nu yabancý takýmlarýn elinden almasýyla baþlayan bu dönem, ayný zamanda 2. Meþruiyetin ülkeye bir takým özgürlükler ve serbestiler getirdiði dönemdir de. Ülkeye gelen hürriyet havasýyla elde edilen cemiyet kurma serbestisinin sonucu Türk kulüplerinin büyük bir hýzla çoðalmasý ve ülke sathýna yayýlmasýna kadar uzanan ve “gerçek Türk futbolunun doðuþu” olarak nitelendireceðimiz bir dönemdir bu. Ýngilizlerin kurduklarý ve önceleri sadece Ýngiliz ve Rum takýmlarýnýn katýldýklarý Ýstanbul Futbol Ligi de yine bu dönemde Türk takýmlarýnýn egemenliði altýna girmiþtir. Bu ligde Galatasaray’dan sonra Fenerbahçe ve Altýnordu gibi Türk takýmlarý da büyük çapta varlýklarýný kanýtlamýþlardýr. Ýstanbul’un yaný sýra Ýzmir, Ankara, Eskiþehir, Bursa, Adana ve Trabzon gibi illerimizde de futbol bu dönemde hýzlý bir geliþme ve yayýlma göstermiþtir. Pazar Ligi, Cuma Ligi, Ýstanbul Türk Ýdman Birliði Ligi ve Ýstanbul Þampiyonluðu Ligi de bu dönemin önemli futbol organizasyonlarý olarak göze çarpar. Bu, ayný zamanda Ýstanbul’da dört ayrý lig oluþturacak kadar çok sayýda takýmýn ortaya çýktýðýný da gösterir. Bir jimnastik kulübü olarak 1903 yýlýnda kurulmuþ olan Beþiktaþ da yine bu dönemde futbola el atmýþ ve ortaya çýkardýðý Siyah-Beyazlý takým yine bu dönemde adýný futbol alanlarýmýzda duyurmaya baþlamýþtýr. Bu dönem, ayný zamanda Ýtalyan Savaþý, Balkan Savaþý, 1. Dünya Savaþý ve Kurtuluþ Savaþý gibi birbirini izleyen dört büyük savaþýmýzý da içeren bir dönemdir. On bir yýl süren bu savaþlar yüzünden Türk futbolu önemli sektelere uðramýþ, büyük darbeler yemiþ ve nice yetenekli Türk futbolcusu bu savaþlarda vatan uðruna þehit düþmüþlerdi. Bu dönem ayný zamanda Ýstanbul ve Ýzmir’in iþgalleri gibi acý yýllarý da kapsamaktadýr. Özellikle Ýstanbul’da, iþgal kuvvetlerine mensup askeri takýmlarla yapýlan maçlarda Türk takýmlarýnýn kazandýklarý galibiyetler futbolu bir “milli dava” haline getirmiþ ve milletin kýrýk gururunu okþayan olaylar olmuþtur. Ýþti bu yüzden futbol ülkemizde çok geniþ kitleler tarafýndan sevilmiþ; Fenerbahçe, Galatasaray ve Beþiktaþ gibi kulüplerimizin futbol takýmlarý, iþgal kuvvetleri takýmlarý karþýsýnda elde ettikleri zaferlerle milletin gönlünde unutulmaz yerler iþgal etmiþler ve bugün tüm yurdu kaplayan o büyük sevginin ilk tohumlarýný iþte Mütareke’nin o karanlýk günlerinde atmýþlardýr.

Ýlk Türk futbol kulübü olarak 1905 yýlýnda Galatasaray Lisesi öðrencileri tarafýndan kurulan Galatasaray’ýn ilk futbol takýmý. Arka sýrada soldan saða: Mazhar, Asým, Milo, Cevdet, Nikolaf. Orta sýrada soldan saða: Abidin Daver, Ulah Tulliys, Bekir Hoca, Nuri, Celal, Kamil. Ön sýrada soldan saða: Tahsin Nahit, Ali Sami Yen, Emin Bülent, Reþat ve Ali.

16


Türk Futbol Tarihi Ýþte bütün bu nedenlerle bu dönemin Türk futbol tarihinde pek önemli bir yeri bulunmamaktadýr. 3. DÖNEM (1923-1951): Baþta Beþiktaþ, Galatasaray ve Fenerbahçe olmak üzere Ýstanbul kulüpleri temsilcilerinin yaptýklarý uzun görüþmeler sonunda Türk sporunun ilk örgütü olan Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký ile buna baðlý olarak “Türkiye Futbol Heyet-i Müttehidesi” adý altýnda ilk futbol federasyonumuzun kurulmasýyla baþlayan bir dönemdir bu. Yusuf Ziya (Öniþ) Bey’in baþkanlýðýnda kurulan federasyonun ilk olumlu icraatý, Uluslar arasý Futbol Federasyonu “FIFA”ya üyelik için baþvurmasý olmuþtur. Ve Türkiye, 21 Mayýs 1923 tarihinde “FIFA”ya resmen kabul edilmiþtir. Bunun sonucu olarak da Türkiye Futbol Heyet-i Müttehidesi (Federasyonu) bir milli maç için derhal giriþimde bulunmuþ ve ilk kez kurulan Türk Milli Futbol Takýmý, 26 ekim 1923 günü Ýstanbul Taksim Stadý’nda Romanya ile ilk milli maçýmýzý oynamýþ ve 2-2 berabere kalmýþtýr. Bu ilk milli maçýmýzdan hemen üç gün sonra ülkede Cumhuriyetin ilaný gibi pek önemli ve pek mutlu bir olay yaþanmýþ ve böylece Türk sporunda olduðu gibi Türk futbolunda da önemli bir dönüm noktasýna ulaþýlmýþtýr. Genç Türkiye Cumhuriyeti’nin birkaç ay sonra Paris’te yapýlacak Olimpiyat Oyunlarý’nda en iyi biçimde temsili için Atatürk’ün emir ve direktifleriyle Türk sporcularýnýn hazýrlanmasý konusu üzerine önemle eðilinirken, Türk futbolcularýnýn 1924 Paris Olimpiyatlarý’na en iyi biçimde hazýrlanmasý için Ýskoçya’dan Billy Hunter isminde deðerli bir antrenörün getirilmesiyle Türk futbolcularý çaðdaþ çalýþmayý tanýmak imkan ve fýrsatýný bulmuþlardýr. Billy Hunter, Türk futboluna çaðdaþ futbolu getiren ve Türk futbolcularýný ilk kez bilinçli bir çalýþmaya tabii tutan bir kiþi olmakla da ayrýca Türk futbolunda ölümsüz bir yer iþgal eder. Türk Milli Futbol Takýmý’nýn yurtdýþýndaki ilk maçý da 1924 Paris Olimpiyat Oyunlarý’na rastlar (Çekoslovakya’ya 5-2 yenilgi). Bu dönemin diðer önemli futbol olaylarýný þöyle sýralayabiliriz: Ankara’da ilk Türkiye Futbol Þampiyonasý’nýn yapýlmasý ve Harbiye’nin þampiyonluðu kazanmasý. Moskova’da oynanan Sovyetler Birliði-Türkiye milli futbol maçýný FIFA’nýn isteði üzerine Türk Hakemi Hamdi Emin Çap’ýn yönetmesi. Bu, bir Türk futbol hakeminin ilk kez bir milli maçta görev yapmasýydý (1924). Futbol Federasyonu Baþkaný Hamdi Emin Çap’ýn ilk kez Türk futbolunda bir hakem kursu açmasý ve Nüzhet Baba’nýn yönettiði bu kursun diplomalý ilk Türk futbol hakemlerini yetiþtirmesi de bu dönemin bir baþka önemli olayýdýr. Türkiye Futbol Federasyonu tarafýndan Ýngiltere’den getirilen ünlü antrenör Mr. Soots’un Türk futbolunun ilk antrenör kursunu açmasý da bu dönemde gerçekleþen bir olaydýr (1936). Türkiye’nin ilk modern stadyumunun baþkent Ankara’da ünlü Ýtalyan mimarý Vietti Violi’nin planý üzerine yapýmý ve 19 Mayýs Stadý adý altýnda açýlmasý da bu dönemin dikkat çekici bir olayýdýr (1936). Türk futbolunda deplasmanlý lig hüviyetindeki Milli Küme’nin, Ýstanbul’un ilk dört, Ankara ve Ýzmir’in ilk iki takýmý arasýnda oynanmaya baþlamasý da bu döneme rastlayan bir vakadýr (1937). Türk sporu bu dönemde yeni bir hüviyete büründü. Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký’nýn yerine gelen Türk Spor Kurumu’nun kaldýrýlarak 3530 sayýlý kanunla kurulan Beden Terbiyesi Genel Müdürlüðü’nün Türk sporuna hakim olmasý ve Türkiye’de sporla birlikte futbolun da devlet eline geçmesi (1938). Türk futbolunda ilk gece maçý yine bu dönemde oynandý. Ýstanbul taksim Stadý’nda sahanýn çevresine asýlan donanma ampullerinin ýþýðý altýnda kirece batýrýlmýþ beyaz toplarla oynanmasý bu dönemin bir baþka ilginç futbol olayýdýr (1939). Ýstanbul’un ilk dev stadyumu olarak Ýnönü Stadý’nýn yine bu dönemde temeli atýldý (1939) ve Türk futbolunun hizmetine girdi (1947). Türk futbolunun bu döneminde, Fenerbahçe, Galatasaray ve Beþiktaþ’ýn mutlak egemenlikleri dikkat çeken bir gerçektir. Bu arada 1936-1939 yýllarý arasýnda bir saman alevi gibi parlamasýyla sönmesi bir olan Güneþ kulübünün de Türk futbolundaki önemli yeri hiçbir zaman unutulamaz. Bu dönemde Türk futbolu adýna karakteristik olaylardan biri de “Maron Profesyonellik” adýyla anýlan gizli profesyonelliðin Türk futbolunda ortaya çýkmasý ve hýzlý bir yayýlýþ göstermesidir. Türk futbolu bu dönemde pür amatör futbolculardan maddi menfaat karþýlýðý top oynayan futbolcularýn egemenliði altýna girmiþtir.

17


Türk Futbol Tarihi 1910’lu yýllarda Kadýköy’de oynanan bir futbol maçý. Fesli seyirciler saha çizgisi üzerinde, hatta bir kýsmý da içinde heyecanla maçý izliyorlar. Futbolculardan bazýlarýnýn güneþten korunmak için baþlarýna keten baþlýklar giydikleri, maçý yöneten hakemin ise bu görevi üzerindeki subay üniformasýyla yerine getirdiði görünüyor.

4. DÖNEM (1952-1960): Bu dönemin en büyük özelliðinin baþýnda Türk futbolunda profesyonellik olayýnýn resmen kabulü yer alýr. 1952 yýlýnda profesyonelliðin kabulü ile Türk futbolunda yeni bir dönem baþlamýþtýr. Bu dönemin bir baþka önemli olayý da bir çok Türk 1futbolcusunun profesyonel olarak yurt dýþýndaki takýmlarda oynamalarýdýr. Beþiktaþlý Þükrü Gülesin, Fenerbahçeli Lefter Küçükandoniadis, Can Bartu ile kaleci Özcan Arkoç bu futbolcularýmýn baþýnda yer alýr. Ýstanbul, Ankara, Ýzmir’de profesyonel futbol liglerinin kurulmasý, profesyonelliðin yurt sathýnda büyük bir yayýlýþ göstererek yurdumuzun pek çok il ve ilçelerinde o il ve ilçelerin adlarýný taþýyan spor kulüplerine baðlý profesyonel futbol takýmlarýnýn ortaya çýkmasý ve bunun sonucu olarak Türkiye Ligi adý altýnda üç ayrý ligin kurulmasý bu dönemin bir baþka önemli olayýdýr. Türk takýmlarýnýn Avrupa Kupalarý’na katýlmalarý da bu dönemin bir baþka önemli futbol olayýdýr. Türk takýmlarýnýn Avrupa Þampiyon Kulüpler Kupasý, Avrupa Kupa Galipleri Kupasý ve UEFA Kupasý’nda yer alýrken birçok ünlü yabancý rakip karþýsýnda da yüzümüzü aðartan baþarýlar elde etmeleri; Galatasaray’ýn “Avrupa Þampiyon Kulüpler Kupasý”nda, Göztepe’nin “UEFA Kupasý”nda yarý final oynama baþarýlarýný elde etmeleri ve Fenerbahçe’nin “Balkan Kupasý”ný kazanmasý da bu dönemin Türk futbolu açýsýndan gurur verici olaylarý arasýndadýr. Bu dönemde Türk futbolunda, pek çok yabancý asýllý futbolcunun profesyonel olarak Türk takýmlarýnda yer almaya baþladýklarý görüldü. Bunlar arasýnda dünya çapýnda ün yapmýþ isimlerde Türk takýmlarýnýn formalarý altýnda yer aldýlar. Türkiye, 100 bine yakýn seyirci alabilecek kapasitedeki Ýzmir Atatürk Stadý’na da yine bu dönemde kavuþtu.

18


Türk Futbol Tarihi

TÜRK FUTBOLUNDA ÝLK KULÜPLER Fuad Hüsnü (Kayacan) ve Reþad Danyal beylerin “Black Stocking (Siyah Çoraplar)” denemesinin daha ilk maçýn sonunda fiyasko ile neticelenmesi, Türk gençlerinin futbola karþý duyduklarý aþýrý hevesi daha bir süre içlerine gömmeye mahkum etmiþti. Ancak gerek istibdat rejiminin amansýz baskýsý, gerekse ailelerin hakim bulunan koyu taassuba raðmen yine de Türk gençleri, kendi topraklarý üzerinde bu cazip “ayak topu” oyununu oynama arzu ve heveslerine uzun bir süre hakim olamamýþlardý. Ve bu yolda her türlü tehlikeyi göze alan gençler, sonunda bu arzularýný gerçekleþtirebilme imkan ve fýrsatýný cesurca elde etmiþlerdir. Türkiye’de ilk spor kulüplerinin pek büyük bir bölümü tamamen futbola dayalý olarak kurulmuþ; daha gerçekçi bir deyimle, ilk Türk spor kulüplerinin hemen tamamýna yakýn kýsmý futbol takýmlarýndan doðmuþtur. Bunlarýn arasýndan en önemli istisna, “Beþiktaþ Osmanlý Jimnastik Kulübü”dür. Bu kulübümüz, adýndan da anlaþýlacaðý üzere, bir jimnastik kulübü olarak doðmuþ, futbol þubesini ise kuruluþundan yýllar sonra açmýþtýr. Türkiye’de kurulan il Türk futbol kulübü Galatasaray’dýr. Kuruluþu ise 1905 yýlýna rastlamaktadýr. Türk futbolunda ilk kulüpleri, kuruluþ yýllarýna göre þöyle sýralayabiliriz:

GALATASARAY SPOR KULÜBÜ Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi) öðrencileri tarafýndan kurulmuþtur. Büyük çoðunluðu Kadýköy yakasýnda oturan ve orada Ýngiliz ve Rum takýmlarýnýn kendi aralarýnda oynadýklarý iddialý maçlarý izleyerek futbola gönül veren Mekteb-i Sultani 10. sýnýf öðrencilerinden ali Sami (yen), Asým Tevfik (Sonumut), Emin Bülend (Kalpakçýoðlu), Bekir (Bircan), Mehmet Celal (Þehit Celal), Tahsin Nahit, Cevdet (Serdaroðlu), Reþad (Þirvani) ve Abidin Daver (Dav’er), 10 Ekim 1905 günü Edebiyat öðretmeni Mehmet ata Bey’in dersi sýrasýnda, aralarýnda fýsýltýyla konuþup anlaþarak bir futbol kulübü kurmaya karar vermiþlerdir. Forma rengi olarak, milli renklerimiz “Kýrmýzý-Beyaz”ý benimseyen gençler, takýmlarýna verecekleri ad konusunda kolay kolay anlaþmaya varamamýþlardýr. O tarihlerde daha çok yabancý adlar cazibe taþýdýðýndan, gençler; “Gloria (Zafer)”, “Audace (Cüret)” ve Tobler marka çikolatalarýnýn üzerindeki resimlerden etkilenerek “Kartal” gibi isimler üzerinde durmuþlar ve bunlar arasýnda bir tercih yapamamýþlardýr. Bu iþ öylesine uzamýþtý ki; kurduklarý takým Kadýköy’deki ilk maçýna isimsiz olarak çýkmýþtý. Ancak bu maçý izleyenlerin kendilerinden “Galata Saray Efendileri’ diye bahsettiklerini iþittiklerinde bu adý birden benimsemiþler ve böylece “Galatasaray^adýný almýþlardý. Ýlk dört maçýný Kýrmýzý-Beyaz formayla oynayan Galatasaray tamýný oluþturan genç futbolcular daha sonra milli renklerin, hafiye ve zaptiyelerin dikkatini, hatta gazabýný çekeceði endiþesiyle formalarýný Sarý-Siyah renklere dönüþtürmek zorunda kalmýþlardý. Ancak bu yeni formalar, takýmdaki bazý futbolcular arasýnda uðursuz geldiði inancýný uyandýrdýðýndan Galatasaraylýlar yeni bir forma rengi aramak zorunda kalmýþlardýr.

Galatasaray’ýn 1910’lu yýllardaki þampiyon kadrolarýndan biri kupasýný aldýktan sonra Union Club sahasýnda. Takým, bir boks maçý için kurulan ringin üzerinde bu þampiyonluk anýsýný ölümsüzleþtirmiþtir.

19


Türk Futbol Tarihi Bahçekapý’daki “Þiþman Yanko” maðazasýnda kendilerine yeni bir forma rengi ararken, bir rastlantý eseri, sarý ve kýrmýzý kumaþ toplarýnýn yan yana gelmesiyle karþýlarýna çýkan göz alýcý ahenge hayran kalan gençler “Sarý-Kýrmýzý” renklerde karar kýlmýþlardý. Alýnan sarý-kýrmýzý kumaþlar, Ali Sami Bey’in kýz kardeþi Samiye (Erer) Haným tarafýndan dikilmiþ ve Sarý-Kýrmýzý formalý Galatasaray futbol takýmý ilk kez 6 Aralýk 1908 günü Barhau Ýngiliz gemisiyle yapýlan maça çýkmýþtý. Bu, zafer yýllarýnýn baþlangýcý ve ilk adýmý olmuþtu. Mekteb-i Sultaný’de okuyan Sýrp ve Bulgar öðrencilerin de kadrosunda yer aldýklarý Galatasaray ilk kez 1906-1907 Ýstanbul Futbol Ligi’ne ilk Türk takýmý olarak katýlmýþ 1908-1909 sezonunda da Ýstanbul Futbol Ligi’nin þampiyonluðunu ilk kez bir Türk takýmýna mal etme þerefine eriþmiþti. Galatasaray, 1911 yýlýnda Macaristan ve Romanya seyahatine çýkarak yurt dýþýnda Türk futbolunu ilk kez temsil etme þerefini de eline geçirmiþti. Bu seyahatin son duraðý olan Bükreþ’te Bükreþ Karmasý ile yaptýðý maçý 11-1 kazanan Galatasaray, yurt dýþýnda ilk galibiyeti kazanan takým olma öðüncüne de sahip olmuþtu. Galatasaray parlak tarihi boyunca yurt içinde en fazla þampiyonluklar kazanan takýmlardan biri olarak kendini gösterirken, gerek yurt içinde gerekse de yurt dýþýnda yabancý takýmlarla yaptýðý maçlarda da Türk futbolunun yüzünü aðartan sonuçlar elde etmiþtir. Bu özellikleriyle Galatasaray Türkiye’nin en sevilen kulüplerinden biri olmuþ; bir okul camiasý içinde doðan kulübün sevgisi kýsa zamanda tüm yurdu sardýðý gibi yurt dýþýna da taþmýþtýr.

FENERBAHÇE SPOR KULÜBÜ 1907 yýlý ilkbaharýnda, Kadýköylü gençlerden Nurizade Ziya (Songülen), Bahriyeli Necip (Okaner), Hasan Sami (Kocamemi) ve arkadaþlarý arasýnda “Hindli” lakabýyla anýlan Asaf (Beþpýnar) beyler, ne zamandan beri içlerini kor gibi yakmakta olan bir konuda kesin kararlarýný vermiþlerdi: Bir futbol kulübü kuracaklardý...x Necip Bey’in Moda’daki evinde yaptýklarý toplantýda kurmayý kararlaþtýrdýklarý kulüplerine Fenerbahçe adýný vermiþler, forma rengi olarak da, o güzel bahar günlerinde Fenerbahçe çayýrýný süsleyen papatyalarýn rengi sarý-beyazý seçmiþlerdi. Amblemleri ise Fenerbahçe’nin ýþýk saçan feneri olacaktý. Bu yeni kulübün kuruluþ hazýrlýklarý hýzla akýp giden zamana yetiþemediðinden Fenerbahçe takýmý 1907-1908 Ýstanbul Futbol Ligi’ne katýlamamýþ; 1908-1909 sezonunda ise forma renklerini sarý-laciverte çevirmiþ bulunan Fenerbahçe takýmý, Galatasaray’ýn yanýnda ikinci Türk takýmý olarak Ýstanbul Futbol Ligi’ne katýlmýþtý. Fenerbahçe kulübü kuruluþ yýllarýnda çok sýkýntýlý dönemler yaþamýþ ve kulübe yeni katýlan ve çoðu Saint Joseph Fransýz Mektebi öðrencileri olan gençlerin büyük çabalarýyla hayatýný sürdürebilmiþti. Bu konuda Ayetullah ve Elkatipzade Mustafa beylerin unutulmaz hizmetleri olmuþtur. Fenerbahçe kulübü bu sarsýntýlarý atlattýktan sonra hýzla güçlenmiþ ve 1011-1912 sezonunda Ýstanbul Futbol Ligi Þampiyonluðu’nu kazanma baþarýsýna ulaþmýþtýr. Bundan sonra da Türk futbolunda Fenerbahçe ile Galatasaray mutlak üstünlükleri baþlamýþtýr.

Fenerbahçe’nin 1922-1923 sezonunda hiç gol yemeden þampiyon olan takýmý Hilal ile oynadýðý maçtan önce Union Club sahasýnda. Soldan saða: Þekip Kulaksýzoðlu, Ragýp Maðden, Cafer Çaðatay, Zeki Rýza Sporel, Sabih Arca, Alaeddin Baydar, Kadri Göktulga, Hasan Kamil Sporel, Bedri Gürsoy, Beleþ Ömer Tanyeri ve Prof. Fahir Yeniçay.

20


Türk Futbol Tarihi Fenerbahçe yalnýz yurtiçinde kazandýðý þampiyonluklar ve elde ettiði baþarýlarla deðil, gerek yurt içinde gerekse yurt dýþýnda yabancý takýmlarla yaptýðý maçlardaki baþarýlarýyla da kendini göstermiþ ve Türkiye’nin en çok sevilen kulüplerinin baþýnda yer almýþtýr. Fenerbahçe’nin bu büyük sevgiyi kazanmasýnda en önemli amillerinden biri de, Mütareke yýllarýnda iþgal kuvvetlerine mensup askeri takýmlarla yaptýðý maçlarda kazandýðý parlak galibiyetleri de önemli rolü olmuþtur. Bu galibiyetler, iþgal altýndaki Ýstanbul halkýnýn kýrýlmýþ gururunu okþayan, hatta güçlendiren etkenler olmuþ ve Fenerbahçe sevgisi çýð gibi büyümüþtür. Fenerbahçe bugün Türkiye’de en çok taraftara sahip bulunan kulüp olarak tanýnmaktadýr. Yapýlan resmi ve özel istatistikler bunu göstermektedir. Son olarak 1989 yýlý sonunda Gençlik ve Spor Genel müdürlüðü tarafýndan yaptýrýlan kamuoyu araþtýrmasýnda Türkiye’de her 27 kiþiden 1’inin Fenerbahçeli olduðu belirlendi.

BEÞÝKTAÞ SPOR KULÜBÜ 1903 yýlý sonbaharýnda, Medine Muhafýzý ve Þeyhülharem Osman Paþa’nýn oðullarý Mehmet Þamil ve Hüseyin Bereket beyler ile arkadaþlarý Ahmet Fetgeri (Aþeni), Mehmet Ali Fetgeri, Nazým Nazif, Cemil, Haydar, Þevki ve Tayyareci tarafýndan Osman paþa’nýn Beþiktaþ Serencebey Yokuþu’ndaki konaðýn selamlýk kýsmý bahçesinde “Beþiktaþ Bereket Jimnastik Kulübü” adý altýnda bir kulüp kurulmuþtu. Bu gençler, kulüplerinde barfiks, paralel, halter, güreþ, boks ve aletli jimnastik sporlarýyla meþgul olmuþlar, daha sonra da faaliyetleri arasýna eskrimi eklemiþlerdi. Kulübün faaliyeti önceleri sadece kurucularý olan gençlerin kiþisel çalýþmalarýna baðlý kalmýþ, daha sonra semtin bazý gençleri de onlara katýlmýþlardý. Bir süre sonra kulübün adý “Beþiktaþ Osmanlý Jimnastik Kulübü” olarak deðiþtirilmiþ ve 1908 yýlýnda Meþrutiyet’in ilanýndan sonra da bu ad altýnda resmen tescil olunmuþtu. Beþiktaþ kulübüne futbolun girmesi ise 1910’lu yýllarda mümkün olabilmiþti. Daha önce semtte kurulmuþ bulunan Valdeçeþmesi ve Basiret takýmlarý ise Beþiktaþ kulübünde kurulan ilk futbol þubesinin çekirdeðini oluþturmuþlardý. Bunun gerçekleþmesinde ise Ahmet Þerafettin Bey’in büyük payý ve emeði olmuþtu. Beþiktaþ’ýn yaný sýra Fenerbahçe ve Galatasaray kulüpleri de Meþrutiyet’in ilanýyla kabul edilen “Cemiyetler kanunu”na göre resmen tescillerini yaptýrmýþlar ve böylece kulüplerin bundan sonraki tüm faaliyetleri resmi çerçevenin içine girmiþti. Çeþitli spor dallarýnda büyük varlýk gösteren Beþiktaþ, 1920’li yýllarda futbol takýmýnýn güçlenmesiyle kendini tanýtmýþ ve çok geçmeden baþlayan þampiyonluk ve baþarý yýllarý ise kulübün sevgisini Beþiktaþ semtinden çýkarýp tüm yurt sathýna yaymýþtý. Yýllardan beri Galatasaray ve Fenerbahçe arasýnda Türk futbolunda hüküm süren egemenliðe Beþiktaþ’ýn ortak olmasýyla Türk futbolunda bir “Üç Büyükler” saltanatý baþlamýþtý. Bu saltanat yalnýz futbol alanýnda inhisar etmemiþ; çeþitli spor dallarýnda da sürüp gittiðinden bu üç kulübümüz gerçek anlamýyla “Üç büyükler” sýfatýna hak kazanmýþlardýr.

1929 yýlýnýn Beþiktaþ takýmý bur maç öncesinde Taksim Stadý’nda. Selahattin Akeller, Þükrü ve Rüþtü Erkuþ kardeþler, Osman Kaptan’lar, Baba Hüsnü’ler, Eþref’ler ve Ýmam Hayati’lerle SiyahBeyazlý takým Türk futbolunda adýný duyurmaya baþlamýþtý artýk.

21


Türk Futbol Tarihi Beþiktaþ da gerek yurt içindeki baþarýlarý ve þampiyonluklarý, gerekse yurt dýþýnda ve içinde yabancý takýmlara karþý oynadýðý maçlardaki galibiyetleri ve baþarýlarýyla çok geniþ kitlelere yayýlan büyük bir sevgiye sahip olmuþtur. Beþiktaþ bugün de Türkiye’nin en sevilen kulüplerinden biri olma özelliðini taþýmaktadýr.

DÝÐER KULÜPLER Meþrutiyet’in ilanýndan sonra; 1908 yýlýndan itibaren kurulan Türk spor kulüplerine geçmeden, daha önce kurulmuþ bulunan ve Türk futboluna isimlerini yazdýrmýþ olan, yabancýlara ait kulüplerden de bahsetmek gerekir.

KADIKÖY FUTBOL KULÜBÜ Ýstanbul’un ilk futbol kulübü olarak 1902 yýlýnda James Lafontaine ve arkadaþlarý tarafýndan kuruldu. Kadrosunda Ýngiliz ve Rum futbolcular bulunuyordu. Forma rengi düz beyaz olup, göðsünün sol yanýnda kýrmýzý bir kalp þekli üzerinde beyaz renkte Latin harfleriyle “C” bulunuyordu. Kulüp, bir Ýngiliz adý altýnda kurulmuþ bulunduðundan “Cadi-keu Football Clup” adýný taþýyordu. Ýlk Türk futbolcusu Fuad Hüsnü (Kayacan) Bey de bu takýmda Bobby takma adýyla oynamýþ, daha sonra da Büyük Hasan ve Dalaklý Hüseyin gibi Türk futbolcularýnýn bu takýmda yer aldýklarý görülmüþtür. Kadýköy futbol takýmý, 1905-1906 ve 1906-1907 sezonlarýnda arka arkaya iki kez Ýstanbul Futbol Ligi þampiyonu olmuþtu.

MODA FUTBOL KULÜBÜ Kadýköy kulübüne mensup bazý Ýngiliz futbolcularýn, çýkan bir anlaþmazlýk sonucu kulüplerinden ayrýlmalarýyla ve tamamen Ýngilizlerden oluþan bir kadroyla 1903 yýlýnda kurulmuþtur. Forma renkleri Kýrmýzý-Mavi idi. Kadrosunda zamanýn bir çok ünlü futbolcularý yer alýyordu. Moda Football Club’e daha sonra Rum futbolcular da dahil olmuþlardý. Moda 1907-1908 sezonunda Ýstanbul Futbol Ligi Þampiyonluðu’nu kazanmýþtý.

ELPÝS FUTBOL KULÜBÜ Kadýköylü Rumlarýn kulübü olarak 1904 yýlýnda Mavi-Beyaz renkler altýnda kurulmuþtu. Elpis, Rumca da “Ümit” anlamýna geliyordu. Zamanýn en ünlü defans oyuncusu olarak tanýnan Tahtaperde Aleko ile ünlü meyhaneci Todori de bu takýmýn en iyi futbolcularý arasýndaydýlar. Elpis ligde hiçbir zaman baþ sýralarý alamamýþtý.

Ýngilizler tarafýndan kurulan Moda Futbol Kulübü’nün 19041905 sezonundaki kadrosu. Bu kadroyu ismen belirleyebilmek mümkün olamamýþtýr.

22


Türk Futbol Tarihi

ÝMOGENE FUTBOL TAKIMI Bir kulüp deðildi; Ýngiltere Sefareti’nin ayný adý taþýyan gezi gemisinin mürettebatý tarafýndan ortaya çýkarýlan bir futbol takýmýndan ibaretti. Ýmogene takýmý, 1904-1905 sezonunda baþlayan ilk Ýstanbul Futbol Ligi’nin þampiyonluðunu kazanmýþtý. Futbolcularýn tamamý Ýngilizlerdi.

TATAVLA HERAKLÝS JÝMNASTÝK KULÜBÜ 1896 yýlýnda, Ýstanbul Tatavla (bugünkü Kurtuluþ) semtinde, bir Rum kulübü olarak kurulmuþtu. Önceleri jimnastik, atletizm ve güreþ dallarýnda faaliyet gösteren Siyah-Kýrmýzý formalý kulüp, 1910’lu yýllarýn sonlarýnda faaliyeti arasýnda futbola da yer verecekti. Kulüp bugün “Kurtuluþ Gençlik Kulübü” adý ve yine ayný renkler altýnda faaliyetini sürdürmektedir.

MEÞRUTÝYET’ÝN ÝLANINDAN SONRA... Ülkede II. Meþrutiyet’in ilanýyla gelen hürriyet havasý, bir takým haklarla birlikte dernek kurma hakkýný da tanýmýþtý. Ýþte bu serbestinin Türk futbolu üzerinde de pek büyük etkileri olmuþtu. Cemiyet kurma serbestisiyle yeni yeni Türk spor kulüpleri birbirini izlemeye baþlamýþ; semtlerde, mahallelerde, hatta okullarda yeni spor kulüpleri kurulmuþtu. Bunlarýn bir bölümü çeþitli imkansýzlýklar nedeniyle hayatiyetini sürdürememiþ, bazý kulüpler ise hýzla büyüyüp geliþerek kendilerine Türk futbolunda önemli yerler edinmiþlerdi. Burada bahsedeceklerimiz bu kulüplerdir.

ANADOLU SPOR KULÜBÜ 1908 yýlýnda, Meþrutiyet’in ilanýndan hemen sonra, Üsküdar’da semtin tanýnmýþ ve köklü ailelerinden birinin çocuklarý olan Mehmet Bürhaneddin (Burhan Felek) ile kardeþi Dr. Hüdai beyler ve arkadaþlarýnýn giriþimleriyle kurulmuþtu. Yeþil-Sarý formalý kulüp futbolun yaný sýra halat çekme, güreþ ve atletizm gibi sporlara da faaliyetleri arasýnda yer vermiþti. Ýstanbul Futbol Ligi’nde uzun yýllar yer alan Anadolu, futbol faaliyetini günümüze kadar sürdüren bir kulüp olarak dikkati çekmektedir.

VEFA TERBÝYE-Ý BEDENÝYYE KULÜBÜ Meþrutiyet’in ilanýndan hemen sonra Vefa semtinde Zeki Baban tarafýndan “Vefa Mürbi-i Beden”, Vefa Ýdadisi’nde de Saim Turgut (Aktansel) Bey tarafýndan kurulan “Vefa”, Fatih’te de Mebuszade Hamid, Tevfik (Kut) ve Kemal Þirvan beyler tarafýndan kurulan “Mukavvi-i Beden” adlý üç kulüp ortaya çýkmýþtý. Ayrýca Edirnekapý yöresinde de Sudi Cavit, Dokuz Hayri Rasim ve Arif Beyler tarafýndan kurulan “Edirnekapý Futbol Kulübü” vardý.

Türk futbolunun en eski ocaklarýndan biri olan Vefa’nýn 1910’lu yýllarýn sonlarýndaki kadrosu bir maçtan önce Union Club sahasýnda. Soldan üçüncü, kýsa bir zaman sonra futbolu býrakýp atletizmi seçecek ve Türkiye’nin ilk büyük atletizm yýldýzlarýndan biri olacak ünlü rekortmen Ömer Besim Koþalay’dýr.

23


Türk Futbol Tarihi Bu kulüpleri kuranlarýn tümü Vefa Ýdadisi öðrencisiydiler. Saim Turgut Bey’in aracýlýðýyla bu kulüpler birleþip “Vefa Terbiye-i Bedeniyye Kulübü”nü oluþturmuþlardý. Yeþil-Beyaz renkler altýnda kurulan kulüp kýsa zamanda büyük varlýk göstermiþ ve Ýstanbul’un belli baþlý kulüplerinden biri halini almýþtý.

BEYKOZ ZÝNDELER ÝDMAN YURDU Ünlü Edip Ahmet Mithat Efendi’nin 1908 yýlýnda kurduðu “Beykoz Ýttihak ve Teavün Cemiyeti” içindeki “Mümeserat-ý Bedeniyye Þubesi”, 1911 yýlýnda “Beykoz Þark Ýdman Yurdu” adýný alarak spor faaliyetlerini geniþletmiþti. Bu sýralarda yine Beykoz semtinde ortaya çýkan “Beykoz Zindeler Yurdu” ile birleþen kulüp “Beykoz Zindeler Ýdman Yurdu” adýný almýþ ve yine Sarý-Siyah renkler altýnda faaliyetini sürdürmüþtü. Beykoz Çayýrý bu kulübe futbolcu yetiþtiren önemli bir memba olurken, Beykoz kulübü de futbol alanlarýnda büyük bir güce eriþmiþ ve uzun yýllar baþarýlarýný sürdürmeyi de baþarmýþtý.

SÜLEYMANÝYE TERBÝYE-Ý BEDENÝYE KULÜBÜ 1911 yýlýnda, Vefa ve Mercan idadileri öðrencileri tarafýndan, Ýstanbul’un Süleymaniye semtinde, Kurucularýndan Hikmet Barlan’ýn evinde kurulmuþtu. Önceleri Turuncu-Lacivert renkleri taþýyan Süleymaniye daha sonra Siyah-Beyaz renkleri almýþ ve futbol sahalarýnda bu renkler altýnda büyük bir varlýk göstermiþti. Daha 1920’li yýllarda Milli Futbol Takýmýmýza oyuncular vermeye baþlayan kulüp, Ýstanbul Ligi’nde de baþarýlar göstermiþti.

ANADOLUHÝSARI ÝDMAN YURDU 1912 yýlýnda, Anadoluhisarý’nda, semtin gençleri tarafýndan Sarý-Yeþil renkler altýnda kurulan kulüp, futbolun yaný sýra çim hokeyi, atletizm ve kürek dallarýnda da varlýðýný kanýtlamýþ; 1915 yýlýnda açtýðý Er Meydaný adýný taþýyan futbol sahasýnda da pek çok futbolcular yetiþtirmiþti. Futbol takýmý Ýstanbul Ligi’nde uzun yýllar baþarýyla yer almýþtý.

HÝLAL SPOR KULÜBÜ 1912 yýlýnda, Kadýköy yakasýnýn Erenköy semtinde, göðsünün sol yanýnda beyaz bir hilal þekli bulunan bordo rengi formalý bir futbol kulübü olarak doðmuþtu. Kulübün kurucularýndan Halit galip (Ezgü) Bey’in kiþisel çabalarýyla kulüp kýsa zamanda varlýk göstermiþ; Erenköy Tren Ýstasyonu’nun hemen yanýndaki sahasýnda birçok futbolcu yetiþtirmiþ ve uzun yýllar Ýstanbul 1. Ligi’nde yer alan baþarýlý takýmýn bir çok elemaný Fenerbahçe’ye geçip orada parlamýþlardýr.

Bu da Ýstanbul’un Siyah-Beyaz formalý meþhur Süleymaniye takýmý. Orhan Öktem, Arap Hüsnü, Kemal Halim Gürgen ve Hamit Akbay’lý kadrosuyla Süleymaniye takýmý bir maçtan önce Union Club sahasýnda.

24


Türk Futbol Tarihi Ýstanbul’un meþhur Altýnordu takýmý. Kan ve çelik renklerini simgeleyen Kýrmýzý-Mavi formalý Altýnordu’nun, Hamdi Emin Çap’lý, Abdullah Güz’lü Cafer Çaðatay’lý, Balýkçý Tevfik’li kadrosu, Union Club sahasýnda bir maçtan önce taraftarlarý arasýnda.

TELEFONCULAR Ýstanbul telefon Þirketi’ni kuran Ýngiliz teknisyen ve iþçiler tarafýndan 1912 yýlýnda Sarý-Siyah renkler altýnda kurulmuþtu. O yýl Balkan Savaþý’nýn baþlamasý nedeniyle Ýstanbul Futbol Ligi maçlarý oynanamayýnca Telefoncular takýmýnýn faaliyeti özel maçlara dayanmýþ; 1914 yýlýnda, 1. Dünya Savaþý’nýn baþlamasýyla diðer Ýngiliz kulüpleri gibi Telefoncular da “harp hali” nedeniyle hükümet tarafýndan kapatýlmýþtýr.

ALTINORDU ÝDMAN YURDU 1910 yýlýnda baþta Aydýnoðlu Raþid Bey olmak üzere Galatasaraylýlar tarafýndan Galatasaray’a kardeþ kulüp olarak kurulan Progres Ýnternational bu kulübün nüvesini teþkil eder. 1914 yýlýnda Altýnordu Ýdman Yurdu adýný alan ve Mavi-Kýrmýzý renkler altýnda vücut bulan kulüp, bünyesi içinde gayrimüslim futbolcu ve üyeleri tasfiye etmiþ ve zamanýn dahiliye Nazýrý olan, daha sonra da baþbakanlýða geçerek Talat Paþa’yý kulüp baþkanlýðýna getirmek suretiyle günün iktidar partisi “Ýttihat ve Terakki”ye sýrtýný dayamýþtý. Altýnordu, bu sayede büyük parasal imkanlara sahip olduðu gibi futbolcularýný cepheye göndermeyen kulüp olarak da büyük bir ayrýcalýða malik bulunduðundan kýsa zamanda güçlenmiþ ve Fenerbahçe birinci takýmýndan aldýðý 8 futbolcuyla takviye ettiði kadrosu þampiyonluklara ulaþmýþtý. 1. Dünya Savaþý’nýn yenilgiyle sonuçlanmasý üzerine daðýlan Ýttihat ve Terakki Fýrkasý ile birlikte Altýnordu da tüm gücünü yitirmiþ ve bunun sonucu çöküp gitmiþti.

PERA SPOR KULÜBÜ 1914 yýlýnda, Þark-ý Karib Bankasý Müdür Muavini Costas Saviliadis ve arkadaþlarý tarafýndan Beyoðlu’nun Kalyoncukulluðu Mahallesi’nde bir Rum kulübü olarak ve Sarý-Siyah renkler altýnda kurulmuþtu. Önceleri pek varlýk gösteremeyen kulüp, Ýstanbul’un iþgali yýllarýnda Rum zenginleri tarafýndan da desteklenerek güçlü bir kuruluþ halini almýþtý. 1919 yýlýnda parlamaya baþlayan Pera kulübünün futbol takýmý 1920 yýlýnda Pazar Ligi’ne alýnmýþ ve Kurtuluþ Savaþý’nýn sonuna kadar bu durumunu korumuþtu. Büyük Zafer’den sonra kulübün ileri gelen kiþilerinin pek çoðu Yunanistan’a kaçmýþlar, burada kalanlar ise “Beyoðluspor” adýný verdikleri kulübün hayatiyetini sürdürmüþlerdi.

ÝTTÝHAT SPOR KULÜBÜ 1920 yýlýnda, Altýnordu kulübünden ayrýlan kiþiler tarafýndan Union Clup adýyla kurulmuþ, daha sonra Ýttihat Spor adýyla faaliyetini sürdürmüþtü. Bu kulübün ömrü pek uzun sürmemiþ; sahip bulunduðu güçlü kadroya raðmen büyük bir varlýk gösteremeden daðýlmýþtý.

25


Türk Futbol Tarihi

DARÜÞÞAFAKA Adýný taþýyan okulun içinden doðmuþtu. Tamamen Darüþþafaka Lisesi öðrencilerinden oluþan futbol takýmý 1914-1915 sezonundan itibaren Ýstanbul Þampiyonluðu Ligi’ne dahil olmuþ ve 1925 yýlýna kadar yer aldýðý bu ligde Yeþil-Siyah formasýyla baþarýlý maçlar çýkarmýþtý. Okulun mütevazý imkanlarý Darüþþafaka’yý bir kulüp halinde idameye kafi gelmediðinden hayatiyetini sürdürmesi mümkün olmamýþtýr.

BEYLERBEYÝ SPOR KULÜBÜ 1919 yýlýnda Süleymaniye kulübünün Anadolu yakasýndaki þubesi olarak Beylerbeyi semtinde kurulmuþtu. Kurucularý, Süleymaniyeli Hikmet Barlan, Postacý Halit ve Arpacý Ruþen (Erman) beylerdi. Kulüp kýsa bir zaman sonra Süleymaniye ile iliþkisini kesmiþ ve Kýrmýzý-Yeþil forma renkleri altýnda faaliyetlerini sürdürmüþtü. Bu dönemde Arpacý Ruþen Bey’in büyük çabalarýyla ayakta kalan Beylerbeyi Spor Kulübü günümüze kadar faaliyetini sürdürmüþ bulunmaktadýr.

MAKABÝ SPOR KULÜBÜ 1913 yýlýnda Haliç’in Hasköy semtinde Museviler tarafýndan kurulmuþtur. Makabi, Ýbranice’de “beden eðitimi” anlamýna gelmektedir. Mavi-Beyaz forma renkli kulüp, Hasköy sýrtlarýnda güzel bir de futbol sahasý yaptýktan sonra futbol alanýnda varlýk göstermiþ, 1919-1920 sezonundan itibaren Pazar Ligi’nde yer almýþtý. Kulüp 1930’lu yýllarýn sonlarýna kadar gayri federe olarak faaliyetini sürdürmüþtü.

EYÜP SPOR KULÜBÜ 1917 yýlýnda, Ýstanbul’un Eyüpsultan semtinde, eski futbol hakemlerimizden Feridun Kýlýç’ýn babasý Cemal Kýlýç ve arkadaþlarý tarafýndan Eflatun-Sarý renkler altýnda kurulmuþtu. Futbolda uzun yýllan büyük bir varlýk gösteren Eyüp Kulübü, varlýðýný günümüze kadar sürdürmüþ bulunmaktadýr.

KASIMPAÞA SPOR KULÜBÜ

Ýstanbul’un Kasýmpaþa semtinde, birer mahalle takýmý hüviyetinde bulunan Antýntuð ile Kasýmpaþa Terbiye-i Bedeniyye Kulübü’nün birleþmeleri sonucu 1921 yýlýnda “Altýntuð” adý ve Lacivert-Beyaz renkler altýnda kurulmuþtu. Kulüp daha sonra Kasýmpaþa adýný almýþ ve varlýðýný günümüze kadar baþarýyla sürdürmesini bilmiþtir.

TOPKAPI ÝDMAN YURDU 1921 yýlýnda Ýstanbul’un Topkapý semtinde, Dr. Mehmed Reþad Bey adýnda bir müteþebbis tarafýndan kurulan Bordo-Beyaz renkli Ýstiklal Ýdman Yurdu Kulübü’nün ayný yýl içinde bazý siyasi nedenlerle kapanmasýyla,, kulübün futbolcularý yine ayný semtte faaliyet göstermekte olan Maltepe Kulübü’yle birleþerek Kýrmýzý-Beyaz renkler altýnda Topkapý Ýdman Yurdu adý altýnda yeni bir kulüp ortaya çýkarmýþlardýr. Kulüp uzun yýllar futbol alanýnda büyük baþarýlar göstermiþti.

ARMSTRONG-VICKERS Haliç Tersane ve Fabrikalarý’ný Balkan Savaþý sýrasýnda revizyondan geçirmek üzere þehrimize gelen Ýngiliz Armstrong-Vickers firmasýna mensup, Ýngiliz memur, teknisyen ve iþçiler tarafýndan kurulan futbol takýmý, 1912 yýlýndan itibaren futbol sahalarýmýzda boy göstermeye baþlamýþtý. Ancak 1914 yýlýnda 1. Dünya Savaþý’nýn patlamasýyla hükümet tarafýndan, savaþtaki hasmýmýz bulunan Ýngilizlere ait kuruluþlara el konulurken bu firma da onun kulübü de ortadan silindi. Bu takýmýn kadrosunda çok iyi Ýngiliz futbolcular bulunmaktaydý.

TÜRK ÝDMAN OCAÐI

1912’de Ýstanbul’un Divanyolu semtinde, devrin tanýnmýþ sporcularýndan Kalgay Sami (karayel),

26


Türk Futbol Tarihi Muallim Ali Seyfi, Nazmi (Acar), Gülleci Cemal (Erçman), Neyzen Þevki (Sezgin) ve Muallim Zeki beyler tarafýndan kurulan Ýstanbul Jimnastik kulübü 1913 yýlýnda futbola da faaliyeti arasýnda yer verirken Türk Ýdman Ocaðý adýný almýþtý. Cuma Ligi’nde varlýk gösteren bu kulüp ne yazýk ki ömürlü olmamýþ ve 1. Dünya Savaþý’nýn krizli yýllarýnda sönüp gitmiþti.

CUMHURÝYET DÖNEMÝNÝN SPOR KULÜPLERÝ Ýstanbul’da Cumhuriyetin ilanýndan sonra da bir çok spor kulübü ortaya çýktý. Bunlar arasýnda büyük varlýk gösterenler olduðu gibi çok silik kalanlar da oldu. Büyük varlýk gösteren ve hayatiyetini sürdüren kulüpler arasýnda þu isimlere rastlanýr:

SARIYER SPOR KULÜBÜ 1923 yýlýnda bir semt futbol takýmý olarak kurulmuþ ve uzun yýllar gayrý federe bir semt takýmý olarak büyük varlýk göstermiþtir. Nihayet 1940 yýlýnda federe olan Sarýyer’in Lacivert-Beyaz formalý futbol takýmý semtte oturan iki ünlü spor adamý Yusuf Ziya Öniþ ile Nazým Özbay’ýn bu iþe giriþmeleriyle kýsa zamanda büyük güce eriþirken kulüp de geliþim yerini saðlamlamýþtý. Sarýyer bugün Türkiye 1. Ligi’ndedir.

ÝSTANBUL SPOR KULÜBÜ Ýstanbul Erkek Lisesi’nin 7 ve 8. sýnýf öðrencileri tarafýndan Kemal Halim (Gürgen) Bey’in önayak oluþuyla 1926 yýlýnda okul bünyesi içinde kurulmuþtur. Ýstanbul Erkek Lisesi’nin Sarý-Siyah renkleri ve Ýstanbul Spor adý altýnda teþekkül eden kulüp büyük varlýk gösterdi. Uzun yýllar Ýstanbul’un en güçlü takýmlarý arasýnda adýndan bahsettirdi. 1931-1932 sezonunda Ýstanbul Futbol Ligi Þampiyonluðu’nu daha sonra da 1932 Türkiye Futbol Þampiyonluðu’nu kazandý. Türk futboluna ve milli takýmýmýza pek çok elemanlar yetiþtirdi.

KARAGÜMRÜK SPOR KULÜBÜ 1926 yýlýnda Karagümrük semtinde kuruldu. Bir semt futbol takýmý olarak uzun yýllar faaliyet gösterdi. Bu arada semt halký ve kulüp mensuplarýnýn bilfiil çalýþmalarýyla semtte bir de futbol sahasýna sahip oldu. Bu sahaya Selanik’ten takým getirerek maçlar oynandý. 1950’li yýllarýn baþýnda federe oldu. Büyük baþarýlar gösteren kulüp, milli takýma oyuncular verdi.

FERÝKÖY SPOR KULÜBÜ

Adýný taþýdýðý semtin gençleri tarafýndan 1927 yýlýnda Kýrmýzý-Beyaz renkler altýnda kuruldu. Feriköy Kabristaný yakýnýndaki sahasýnda birçok eleman yetiþtirdi. Çok baþarýlý dönemler yaþayan Feriköy Kulübü varlýðýný sürdürmektedir.

GÜNEÞ SPOR KULÜBÜ 1933 yýlýnda Galatasaray Kulübü’nde çýkan bir anlaþmazlýk sonucu bu kulüpten ayrýlan Yusuf Ziya (Öniþ), Sedat Rýza (Ýstek), Sadun Galip (Savcý), Eþref Þefik (Atabey), Nüzhet (Öniþ) ve Kemal Rýfat (Kalpakçýoðlu) ile Ulvi Ziya (Yenal) gibi tanýnmýþ spor adamlarý tarafýndan Ateþ-Güneþ adý altýnda ve Sarý-Kýrmýzý-Beyaz renkler altýnda kuruldu. Atatürk’ün de ilgisini ve teveccühünü kazanan kulüp, kýsa zamanda büyük geliþme gösterdi. Meydana getirdiði güçlü kadrosuyla Ýstanbul ve Milli Küme þampiyonluklarý kazanan Güneþ, iki sezon fýrtýna gibi estikten sonra 1938 yýlý Kasým ayý sonunda faaliyetini tatil etti.

ADALET SPOR KULÜBÜ 1946 yýlýnda Adalet Mensucat Fabrikasý bünyesi içinde kuruldu. Bir süre ikinci ligde mücadele eden Kýrmýzý-Beyaz formalý takým pro1esyonelliðin kabulünden sonra Fenerbahçe takýmýndan çekip aldýðý dördü milli olan altý futbolcusuyla güçlü bir kadro oluþturdu. 10 yýldan fazla bir süre varlýðýný sürdüren kulüp daha sonra daðýldý.

27


Türk Futbol Tarihi 1920’li yýllarýn ortalarýnda Union Club sahasýnda yapýlan bir maçta Galatasaray takýmý seyircilerin arasýndan sahaya çýkýyor. O günlerin adeti olduðu üzere takýmdan önce topun sahaya çýkmasý için yapýlan bir degaj da var.

ÝSTANBUL FUTBOL LÝGÝ “Cadi-Keuy Football Clup (Kadýköy Futbol Kulübü)” kurucularýndan James Lafontaine’in giriþimleriyle 1904 yýlýnda Ýstanbul’da, Türkiye’nin ilk futbol ligi kurulmuþtu. “Constantinople Football Ligue (Ýstanbul Futbol Ligi) adýný taþýyan bu lig için Ýngiltere’den özel olarak bir þilt getirilmiþti. Üzerinde kalp biçiminde, 10 küçük gümüþ levha çakýlý olan bu þilde, þampiyonluðu kazanan takýmlarýn adlarý yazýlacak, on yýl içinde bu þilde en fazla adýný yazdýran takým, bu deðerli ve anlamlý armaðanýn nihai sahibi olacaktý. Ayrýca bu lig ile ilgili olarak James Lafontaine tarafýndan bir de statü hazýrlanmýþ ve bu statü, lige katýlacak takýmlarýn temsilcileri tarafýndan onaylanmýþtý. Constantinople Football Ligue, 1904-1905 sezonunda baþladý.

1904-1905 Ýstanbul Futbol Ligi Ýlk “Constantinople Football Ligue”, dört yabancý takýmýn iþtirakiyle oynandý. Bunlar Ýngiltere Sefarethanesi maiyet gemisi Imogene, Ýngilizlerin takýmý Moda Football Club, Ýngiliz ve Rumlardan kurulu Cadi-Keuy Football Clup ve Rumlarýn Elpis takýmlarýydý. Tek devreli lig usulüyle oynanan maçlar sonunda Imogene, Ýstanbul’un ilk futbol ligi þampiyonluðunu kazandý. 1.Imogene 2.Moda Football Club 3.Cadi-Keuy Football Club 4. Elpis Bu ligde oynanan maçlarda alýnan sonuçlar, nihai puan ve þampiyon takýmýn kadrosu tüm araþtýrmalara raðmen maalesef belirlenememiþtir. Bu lig ile ilgili olarak bilinen en önemli husus, CadiKeuy Football Club takýmýnda, ilk Türk futbolcusu Fuad Hüsnü (Kayacan) Bey’in Bobby takma adý altýnda oynadýðýdýr.

28


Türk Futbol Tarihi 1910’lu yýllarda Kadýköy’de oynanan bir futbol maçý. Baþlarý baþlýklý futbolcular, subay üniformalý hakim ve çizgi üzerindeki seyirciler ile sahayý çevreleyen tahta perdeler. Burasý, bugün Fenerbahçe Stadý’nýn bulunduðu yerdir. Arka planda, sað köþede görülen þahnisli ahþap ev, bugün stadýn maraton tribünü arkasýndaki cadde üzerinde o günlerden bugünlere ulaþabilen tek aný olarak durmaktadýr.

1905-1906 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de dört takým arasýnda oynandý. Ýki devreli lig usulüyle oynanan bu maçlarýn tümünün Kadýköy’ün Kuþdili Çayýrý’nda oynandýðý bilinmektedir. Bu ligde þampiyonluk, Cadi-Keuy (Kadýköy) takýmýnýn oldu. A. 18 11 2 1

1. Kadýköy 2. Imogene 3.Moda 4.Elpis

Y. 3 7 9 13

P. 12 10 2 0

Bu ligde oynanan maçlarda alýnan sonuçlar belirlenememiþtir. Þampiyon Kadýköy takýmý þu oyunculardan kuruluydu: Harris Grigoridis, Morris, Yani Vasiliadis, Anthony Darny, Yorgo Stilianidis, Thistoo, Horace Armitage, James Lafontaine, Bobby (ilk Türk futbolcusu Fuad Hüsnü), Toto Stilianidis, Poliheraniadis.

1906-1907 Ýstanbul Futbol Ligi Tek devreli oynanan bu lige, ilk Türk takýmý olarak Galatasaray da katýldý. Böylece beþ takým arasýnda oynanan ligde Kadýköy takýmý ikinci kez þampiyonluðu kazanýrken, Imogene, Elpis ve Ýzmir seyahatine çýkan Galatasaray takýmlarý son maçlarýný oynamadýlar. 1. Kadýköy 2. Moda 3.Imogene 4.Galatasaray 5. Elpis

4 4 3 3 3

2 2 1 0 0

2 1 1 2 0

0 1 1 1 3

12 10 3 1 0

3 3 1 4 15

6 5 3 2 0

NOT: Bu puan cetveli, o tarihlerde yayýnlanan “The Levant Herald” gazetesinden alýnmýþtýr. Bu ligde oynanan maçlar ve sonuçlarý da belirlenememiþtir. Þampiyon Kadýköy takýmýnýn bir yýl önceki baþarýlý kadrosunu aynen muhafaza ettiði görülmüþtür. Galatasaray ise bu ilk lige þu kadrosuyla katýlmýþtýr. Ali Müsaid, Reþat Þirvani, Emin Bülend (Serdaroðlu), Ali Sami (Yeni), Tahsin Nahit, Kamil, Celal, Talyos, Abidin Daver, Nikolof,Cevdet (Kalpakçýoðlu), Milo, Asým Tevfik (Sonumut), Muzaffer. Not: Ligdeki ilk maçýnda Imogene ile 1-1 berabere kalan Galatasaray daha sonra Kadýköy’e 0-3 yenilmiþ, Moda ile de 0-0 berabere kalmýþtýr.

29


Türk Futbol Tarihi

1907-1908 Ýstanbul Futbol Ligi Bu ligde beþ takým arasýnda, fakat bu kez iki devreli oynanmýþ ve Moda takýmý ilk kez þampiyonluðu kazanmýþtýr. 1.Moda 2.Kadýköy 3.Galatasaray 4.Elpis 5.Imogene Bu ligde oynanan maçlarda alýnan sonuçlar ve nihai puan klasmaný maalesef tespit edilememiþtir. Moda takýmýnýn þampiyonluðu kazanan kadrosu þöyledir: Mavropulo, Yoanidis, Staye Schimall, Porrey Charevand, Trolli, Rubini, Monica, Darney, Fresco, Thalis, Hell, Gunery. Bu ligde oynanan Galatasaray-Moda maçýnda ayaðý kýrýlan Ali Sami (Yen) futbolu býrakmak zorunda kalmýþtýr.

1908-1909 Ýstanbul Ligi Bu lige Rumlarýn Elpis takýmý katýlmadýðýndan dört takým arasýnda ve tek devreli lig usulüyle oynandý. Kadýköy takýmýndan aldýðý Horace Armitage ve Fuad Hüsnü ile kadrosunu güçlendiren Galatasaray, ligde büyük bir baþarý göstermiþ ve Ýstanbul Futbol Ligi’nde þampiyonluðu Türk takýmlarýna mal eden ilk Türk kulübü olmak gibi de ebedi bir þerefe ulaþmýþtýr. 1.Galatasaray 2.Moda 3.Imogene 4. Kadýköy NOT: Bu ligde oynana maçlarda alýnan sonuçlar ve nihai puantaj maalesef tespit edilememiþtir. Ligin en önemli maçý sayýlan Galatasaray-Kadýköy karþýlaþmasý Union Club tarafýndan ortaya konulan kupayý evvelce 0-11 ve 0-7’lik sonuçlarla yenilmiþ olduðu Kadýköy’ü 4-0 maðlup eden Galatasaray, tarihinin ilk kupasý olarak müzesine taþýrken kulübün liglerdeki ilk gol rekortmeni olmuþtur. Horace Armitage’in antrenör ve takým kaptanlýðýný yaptýðý Galatasaray bu ilk þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Ahmet Robenson-Adnan Ýbrahim, Milo Bakiþ,-Sabri Mahir, Hasan, Bekir-Horace Armitage, Fuad Hüsnü, Ýdris, Celal Ýbrahim, Mehmet Ali, Emin Bülent, Comber.

Burasý, bugün yerinde Fenerbahçe Stadý’nýn yükseldiði Kadýköy’deki ünlü Union Club sahasý. Kaleler bugünkü numaralý ile maraton tribünü doðrultusunda sahada maç oynanýyor. Fesli seyirciler saha kenarýndan maçý izliyorlar. Arka plandan görülen binalar bile bugün tarihe karýþmýþ durumda. O günlerden bu yana sadece sað üst köþede görülen taþ okul binasý ulaþabildi.

30


Türk Futbol Tarihi

1909-1910 Ýstanbul Futbol Ligi Kadýköy’de Union Club sahasýnda oynanan bu lige ikinci Türk takýmý olarak Fenerbahçe’nin katýlmasý Türk futbolunda bir ayrý önemli olay teþkil ederken Imogene liglere girmemiþ, buna karþýlýk çoðunluðunu Rumlarýn oluþturduðu Strugglers bu lige dahil olmuþtu. Kadýköy ve Elpis maçlarý hükmen olmak üzere yaptýðý bütün maçlarý kazanan Galatasaray 10 puanla þampiyon olurken, ligde ilk kez yer alan Fenerbahçe 4 yenilgi, 1 beraberlik ve 4’e karþý 11 golle beþinci sýrayý almýþtý. 1.Galatasaray 2.Strugglers 3.Moda 4.Kadýköy 5.Fenerbahçe 6.Elpis Bu ligde oynanan tüm maçlarýn sonuçlarý tespit edilememiþtir. Þampiyon olup tarihi þilde ikinci kez adýný yazdýran Galatasaray’ýn kadrosu þöyledir: Ahmet Robenson-Mustafa, Milo Bakiþ-Neþ’et, Belçef, Sabri Mahir, Hasan, Bekir, Kiril Steryo, Horace Armatige, Fuad Hüsnü, Celal Ýbrahim, Ali, Emin Bülent, Comber, Highton, Ýdris. Fenerbahçe’nin ise ligde ilk kez yer alan takýmýnda þu futbolcular bulunuyordu: Nuri, Hasan, Kamil, Tevfik, Hayri, Galip, Hasan Sami, Mazhar, Fethi, Nevzat, Hasan,. Dalaklý Hüseyin, Sabri, Yahya Berki, Memiþ Ýzzi, Heanny, Nasuhi-Esat, Þefkatli.

1910-1911 Ýstanbul Futbol Ligi Beþ takým arasýnda iki devreli oynanan bu ligde bazý kaynaklarda çeliþkili bir durum göze çarpmaktadýr. Bazý kaynaklar Galatasaray’ýn bu lige iki takýmla katýldýðýný belirtirken bazý kaynaklar bu takýmýn, Aydýnoðlu Raþit Bey’in Baþkanlýðýnda kurulmuþ bulunan Progres olduðuna iþaret etmektedir. Nitekim Ýstanbul Futbol Ligi baþkaný bulunan Ali Sami (Yen) Bey’in ilgili kulüplere gönderdiði 29 Nisan 1911 tarihli yazýya ekli puan cetvelinde de Galatasaray B takýmý deðil de Progres adý yer almaktadýr. Bu puan cetveli þöyledir: 1. Galatasaray 2. Progres 3. Kadýköy 4. Strugglers 5. Fenerbahçe

8 8 8 8 8

8 3 2 2 1

0 2 1 0 1

0 3 5 6 6

26 7 6 6 2

2 18 0 5 22

16 8 5 4 3

Bu puan cetvelinin altýndaki dip notuna göre, ligden çekilen Kadýköy sonuncu sýraya indirilmekte; Strugglers üçüncü, Fenerbahçe ise dördüncü sayýlmaktadýr.

1911-1912 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig beþ takým arasýnda ve iki devreli lig usulüyle oynandý. Lig heyetindeki Rum ve Ýngiliz üyelerinin ýsrarlarýyla, çok sert ve kýrýcý oyunundan ötürü Galatasaraylý Adnan Ýbrahim (Pirioðlu) lig dýþý býrakýldýðýndan, bu kararý protesto eden Galatasaray ligden çekilince Fenerbahçe ile Progres iki Türk takýmý olarak ligin diðer yabancý takýmlarýyla mücadele etmek zorunda kaldýlar. Rumblers ile yapýlacak ve þampiyonu tayin edecek maç için sakat bulunan Arif’in yerine Galatasaray’ýn bir oyuncu vermek teklifi Fenerbahçeliler tarafýndan teþekkürle karþýlandý, fakat kabul edilmedi. Fenerbahçe bu maçýn 82. dakikasýnda Said Selahaddin (Cihanoðlu) Bey’in attýðý golle maçý 1-0 kazandý ve þampiyon oldu. 1. Fenerbahçe 2. Rumblers 3. Strugglers 4. Progres 5. Kadýköy

8 8 8 8 8

5 4 4 1 1

3 3 2 1 0

0 1 2 6 7

16 18 13 10 6

5 9 8 20 21

21 19 18 11 10

Bu ligde ilk kez galibiyete 3, beraberliðe 2, yenilgiye 1 puan verildi.

31


Türk Futbol Tarihi Bu þampiyonluðu ile tarihi þilde adýný ikinci Türk takýmý olarak yazdýran ve tarihinin ilk lig þampiyonluðunu kazanan Fenerbahçe kadrosu þöyleydi: Arslanyan, Hasan Kamil, Asaf, Galip, Kemal Aþki, Topuz Hikmet, Arif, Said Salahaddin, Sabri, Miço, Süreyya, Tevfik.

1912-1913 Ýstanbul Futbol Ligi Balkan Savaþý nedeniyle yapýlamadý.

1913-1914 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig, 6 takým arasýnda ve çift devreli lig usulüyle oynandý. Fenerbahçe takýmý bir önceki ligdeki baþarýsýný bu ligde de tekrarlayarak hiç yenilmeden þampiyonluðu kazanýrken ezeli rakibi Galatasaray’ý; iki kez yenmek (4-2) baþarýsýný da gösterdi. Lige Progres adýyla baþlayan takým ise sonradan Altýnordu adýný alarak ligi bu adla tamamladý. 1. Fenerbahçe 2. Altýnordu (Progres) 3.Rumblers 4. Galatasaray 5. Strugglers 6. Telefoncular

10 10 10 10 10 10

8 5 4 3 2 0

2 2 4 4 2 0

0 3 2 3 6 10

36 18 22 19 9 2

6 8 15 13 26 38

18 12 12 10 6 0

Þampiyon Fenerbahçe bu baþarýya þu kadrosuyla ulaþtý: Vahram, Arslanyan, Galip, Arif, Jan Boris, Kemal, Wilhelm Kohlhamer, Sabri, Süreyya, Konstantin Boris, Topuz Hikmet, Said Selahaddin, Hasan Kamil, Otomobil Nuri, Miço, Nüzhet, Tripo, Sadi.

1914-1915 Futbol Ligleri Ýstanbul’da kulüplerin sayýsýnýn artmasýyla baþ gösteren anlaþmazlýklar yüzünden iki ayrý ligin oluþtuðu görüldü. Galatasaray, Anadolu, Anadolu Ýdman Yurdu, Altýnordu ve Süleymaniye takýmlarý “Ýstanbul Futbol Birliði Ligi”ni oluþtururlarken Fenerbahçe, Türk Ýdman Ocaðý, Darüþþafaka, Hilal ve Darülmuallimin takýmlarý da “Ýstanbul Þampiyonluðu Ligi” adý altýnda bir araya geldiler. Bu iki lig þöyle sonuçlandý. Ýstanbul Futbol Birliði Ligi 1.Galatasaray 2.Anadolu 3.Anadolu Ýdman Yurdu 4.Altýnordu 5.Süleymaniye Ýstanbul Þampiyonluðu Ligi 1.Fenerbahçe 2.Türk Ýdman Ocaðý 3.Darüþþafaka 4.Hilal 5.Darülmuallimin Ýstanbul futbolunun gerçek þampiyonunu belirlemek için iki ligin birincileri Fenerbahçe ile Galatasaray takýmlarý, 11 Þubat 1916 günü karþý karþýya geldiler. Fenerbahçe bu maçý 3-1 kazanarak þampiyonluðunu ilan etti. Fenerbahçe’nin þampiyon kadrosu þu elemanlardan kuruluydu: Arslanyan, Galip, Arif, Jan Boris, Kemal, Wilhelm Kohlhammer, Sabri, Süreyya, Konstantin Boris, Topuz Hikmet, Said Selahaddin, Hasan Kamil, Otomobil Nuri, Miço, Nüzhet, Tripo, Sadi.

32


Türk Futbol Tarihi Taksim Stadý’nýn kýþla avlusu olan zemini karla kaplý da olsa maç oynanacak. Günün Futbol Federasyonu Baþkaný Yusuf Ziya Öniþ’in nezaretinde karlar üzerine dökülen kömür tozuyla çizgiler çiziliyor. Bu iþlem tamamlanýp çizgiler çizildikten sonra takýmlar sahaya çýkacaklar ve maç baþlayacak...

Cuma Ligi Kuruluyor 1915-1916 sezonunda takýmlarýn “Cuma Ligi” adý altýnda toplandýklarý görüldü. Oysa “Cuma Ligi”, elde mevcut belgelere göre 1913 yýlýnda kurulmuþ ve “Cuma Futbol Ligi Nizamnamesi” ise 21 Teþrinisani 1329 (Kasým 1913) “Ýdman” dergisinde yayýnlanmýþtý.

CUMA LÝGÝ FUTBOL NÝZAMNAMESÝ Geçen sene gailei harp ile tamamiyle bir tekemmül göstermeyen Cuma Ligi surettikatiyede teþekkül etmiþ ve bu sene nizamname mücibince birinci lige isimleri hurufueca tertibiyle atide müdrecialtý kulüp iþtirak etmiþtir. 1.Anadolu Spor Kulübü 2.Ýstanbul Jimnastik Kulübü 3.Darülfünun Terbiye-i Bedeniye Kulübü 4.Þehiremini Mümeresatý Bedeniye Kulübü 5.Sanayi Mekteb-i Futbol Kulübü 6.Fenerbahçe Spor Kulübü Cuma Ligi’nin ahihren tekarur eden nizamnamesi berveciasetidir: 1-Türk kulüplerinin þimdiye kadar ihmal edilen umumi müsabakalarýný beyinlerinde icra eylemeleri ve þu suretle bir istifade-i maddiye ve maneviye temin etmeleri maksadýyla “Cuma Ligi” teþkil edilmiþtir. 2-Cuma Ligi’ne dahil olan kulüpler altýsý bir lig olmak üzere adedine ve kuvvetine göre birinci ikinci liglere munkasimdir. 3-Bir kulüp, Cuma Ligi’ne dahil olmak için evvela; yeknesak bir formaya malik olmak, saniyen azasýnýn esamisini havi bir vesikayý lig heyeti idaresine tevdi eylemek, salisen: sene nihayetinde tevdi edilecek mükafatýn tedarikine medar olmak üzere sene bidayetinde yarým lirayý Osmani duhuliye vermek lazýmdýr. 4-Cuma Ligi’ne iþtirak için Aðustos’un on beþinden Eylül bidayetine kadar müracaat olunur. Lig heyeti nihayet bir hafta zarfýnda kabül veya red meselesini tebliðe mecburdur. 5-Her sene birinci ligi teþkil eden altý en kuvvetli kulüp meyanýnda münhal yer olmadýkça bir yedince alýnamaz. 6-Her kulüp ismini lig heyet idaresine bildirdiði oyunculardan baþkasýný lig müsabakalarýna iþtirak ettiremez. Aksi halde mukabil cihetin iddeasý üzerine mesele tahakkuk ederse “galip dahi gelse” bu kaideyi ihlal eden kulüp maðlup addolunur. Tekerrürü halinde ligden hariç býrakýlýr. Eðer lige dahil olmayan bir oyuncu, lige dahil bulunan kulübe sene ortasýnda girerse bunu lig heyeti idaresine tebliðden laakal onbeþ gün sonra o oyuncu resmi müsabakalara iþtirak edebilir.

33


Türk Futbol Tarihi Taksim Stadý’nda maça seyirciler en þýk giysileri içinde gelirdi. Tribünler dolunca, hanýmefendiler ve beyefendiler saha kenarýna konulan iskemlelerden maçý izlerdi. Türkiye’de futbol iþte bu güzellikler içinde yaygýnlaþýp geliþiyordu. Kötü tezahürat diye bir þey stad kapýlarýmýzýn öylesine uzaðýnda idi ki...

7-Cuma Ligi oyuncularýndan biri sene ortasýnda bir kulüpten istifa eder, yine Cuma Ligi kulüplerinden diðerine giremediði gibi bir Cuma oyuncusu da sair liglerde yani Pazar Ligi’nde oynayamaz. Oynarsa diðer cihetin protestosuyla azasý hariçte oyun oynayan kulüp protesto eden kulüp ile yaptýðý müsabakada maðlup addedilir. Yalnýz Pazar Ligi timlerinden herhangisi takýmýyla aynen Cuma Ligi’ne iþtirak edebilir. Ferden iþtirak memnudur. 8-Lige dahil olduktan sonra iki kulüp ihat edemez. 9-Herhangi bir kulübün sene nihayet bulmadan ligden çýkarsa sair kulüplerin o kulüp ile yaptýðý müsabakalar hemen yekün addolunur. 10-Cuma Ligi, futbol mevsimi olarak Eylülün on beþinden Nisan nihayetine kadar yedi buçuk ay kabul eylenmiþtir. 11-Ýþ bu mevsimin mebdeinde o sene zarfýnda icra edilecek müsabakalarýn programý heyeti idarece tanzim olunarak umuma teblið ve ilan olunur. 12-Bitaraulisi ve hukuk maðruf olan zevat beyanýnda heyyet-i idarece tayin olunacak üç kiþi münavebe ile hakem vazifesini ifa ederler. 13-Her kulüp programda tayin edilen eyyam ve saatde ispat-ý vücut eylemeye mecburdur. 14-Vaktimuayyenden on dakika fazla feciken kulüp maðluptur. Ancak hazýr bulunan kulüp vücudunu ispat için on dakika itamýnda sahaya gelip bir hakem tayin ederek bir gol yapmak suretiyle nümayiþ icrasý lazýmdýr. Numayiþe baþlar baþlamaz diðer kulüp gelse de maðluptur. Ýki taraf da gelmezse her ikisinde puaný yoktur. Ýttifak da etseler iþ bu saati teyir edemezler. Herhangi bir kulübün bir mazereti fevkaladeden dolayý bir müsabakaya iþtirak edemeyecek olursa bunun bir hafta evvel heyyet idare katibine ikbal eder. Heyyet idare nezareti kabul ederse müsabakayý tehir eder aksi halde red eder. 15-Oyun sahasýnýn karla mestür olmasý gibi bir sebeble muhalefet-i havadan dolayý gelmeyen bir kulüp maðlup deðildir. Diðeri gelse de galip ad olunamayacaðýndan tarafein puan alamaz. 16-Oyuna mani olacak derecede havanýn kötülüðü dolayýsýyla oyun icra edilemediði taktirde bir tarafýn muhafakatý diðerini oyuna ikbala sebep olamaz. Binaenaleyh bunun tarafeynin arzusu ile aherin vaktýna tecavüz edilmemek þartýna bu müsabaka diðer bir günde icra edilebilir. 17-Her müsabakadan evvel tarafeyn kaptanlarý beyinlerin de bir husumeti þahsiyetleri olmadýðýna iþaret olarak müsafaha ederler ve oyundan sonra tarafeyn yegdiðerinin ismini zikr ederek üç defa (çok çok yaþa) diye baðýrýr. 18-Oyun esnasýnda oyunculardan birini hariçten bir diðer oyuncuyla teptil etmek memnudur. Aksi halde bunu yapan kulüp maðlup addolunur. 19-Hakemi oyun esnasýnda dinlemeyen veya tahkir eden, rakibini tahkir veya darba teþebbüs eden yahut mütakiben kavait ve nizamnameye riayet etmeyen oyuncu oyundan çýkarýlýr ve yerine diðeri alýnmaz. Birinci defasýnda bu oyuncu beþ oyuna iþtirak edemez tekerrürü halinde o sene hiçbir müsabakaya iþtirak edemez.

34


Türk Futbol Tarihi 20-Bir müsabaka muhalefet-i hava gibi bir sebebi fevkaladeden dolayý tatil olunursa hiç icra edilmemiþ gibidir. Binaenaleyh o müsabaka da hiç nazarý itibar alýnmaz. 21-Her müsabakanýn neticesini hakem bir vesika-ý taririye ile heyyet idareye bildirir. 22-Her oyunda mevadýmünderice dairesi galip gelene iki puan verilir. Müsevaat halinde tarafeyn birer puan alýr. Maðlubun puaný yoktur. 23-Senevi müsabakalarýn itamýnda en çok puan alan iki kulübe, o sene ittitasýnda birinci ve ikinci olacak için tayin edilecek hatýraitahsimiye heyyet-i umumiye huzuruda merasim-i mahsusa ile alenen ihta olunur. 24-Sene nihayetinde birince veya ikinci olacak kulüpler arasýnda müsavat asil olursa aralarýnda galip veya maðlup tayin edinceye kadar müsabaka icra olunur. 25-Helyöm cari olan Ýngiliz futbol kavayidi kabul edilmiþtir. 26-Cuma Ligi’nin bir heyyet umumiye ve bir de heyyet idaresi vardýr. 27-Heyyet umumiye lige dahil olan kulüplerin ligde mukayyet olan bütün azasýdýr. Ýþ bu heyyet senede iki defa toplanýr. Birincisi Eylül’ün on beþini ve diðeri Nisan’ýn otuzunu müteakip gelen cumadýr. 28-Her ligin heyyet idaresi ayrýdýr. Binaenaleyh her birinin teþkil eden kulüplerden gelecek birer mürahastan mürekkep olan heyet-i idareler tetvir eder. Heyeti idarenin bir reisievveli, bir reisisanisi, bir katip ve kasadarý vardýr. Umum liglere nezaret etmek üzere birinci lig heyyet idaresinden müntehip bir de müfettiþ-i umumi vardýr. 29-Heyyet-i idarenin vezuifci; müsabakalarýn netayicini tetkik, vuku bulan itirazatý tetkik, niteciye tayin ve müsabaka programýný tanzim, müfettiþ tarafýndan verilecek raporlara göre karar ittisi ve hatýrai tahsiniyeyi tayin ve iþ bu nizamnamede müenerrah olan vaýzaif-i icra ve kulüpler arasýnda ahenki tam usulünü taüyündür. 30-Reisler heyyet idareye riyaset ederler. 31-Katip ve kasadar umurutahririye ve hesabiyeye bakar. 32-Heyyet idare haftada bir iþtima eder. Kararlarýný ekseriyetle ittihaz eyler. 33-Heyyet idare her itiraz ve hüracaatý bir hafta zarfýnda halleder neticeyi müracaat olunan kaðýda zeylen ve tahriren teblið eder. 34-Müfettiþ umumi, oyunlarýn intizamýna kulüplerin ve azasýnýn nizamnameye tamamen riayetine, hakemin bitarafisine hülasa intizamý tam cereyanýna nezaret eder. Vazifesine mütalik hususatý raporla heyyet-i idareye teblið eder. Müracaat dýþý þifaiyeye cevap verir. 35-Heyyet-i umumiyenin mevsim bidayetindeki iþtimaýndan heyyet idare müsabaka programýný teblið eder. Nisan gayesini müteakip son iþtimasýnda da müsabakalarýn neticesi teblið ve tevzi mükafaat olunur. 36-Ýþ bu nizamname icabýnda tadil olunur. 37-Ýþ bu nizamnamenin tatbiki ahkamýna heyyet-i idare memurdur.

Tarihi topçu kýþlasýnýn avlusundaki Taksim Stadý’nýn kapýsý. Burasý vaktiyle kýþlanýn nizamiye kapýsýymýþ. Þimdi ise stad kapýsý olmuþ. Üzerindeki siyah tahtada futbolseverlere bir de duyuru asýlmýþ: “Sparta geliyor!” Bu kara tahtada “Hanýmlara bedava” yazýsý bu müjdeyi verebilmek için silinmiþ. Tabii tekrar yazýlmak üzere...

35


Türk Futbol Tarihi CUMA BÝRÝNCÝ LÝGÝ’NÝN 1329 (1913)-1330 (1914) SENESÝ MÜSABAKA PROGRAMI 25 T. EVVEL (EKÝM) 1329 (1913) 1. T. SANÝ (KASIM) 1329 (1913) 8. T. SANÝ (KASIM) 1329 (1913) 15 T. SANÝ (KASIM) 1329 (1913) 22 T. SANÝ (KASIM) 1329 (1913) 6 K. EVVEL (ARALIK) 20 K. EVVEL (ARALIK) 1329 13 K. EVVEL (ARALIK) 27 K. EVVEL (ARALIK) 3 K. SANÝ (OCAK) 1329 (1914) 10 K. SANÝ (OCAK) 1329 (1914) 17 K. SANÝ (OCAK) 1329 (1914) 24 K. SANÝ (OCAK) 1329 (1914) 31 K. SANÝ (OCAK) 1329 (1914) 7 ÞUBAT (1329) (1914) 14 ÞUBAT (1329) (1914) 21 ÞUBAT (1329) (1914) 28 ÞUBAT (1329) (1914) 7 MART 1330 (1914) 14 MART 1330 (1914) 21 MART 1330 (1914) 28 MART 1330 (1914) 4 NÝSAN 1330 (1914) 4 NÝSAN 1330 (1914) 11 NÝSAN 1330 (1914) 11 NÝSAN 1330 (1914) 18 NÝSAN 1330 (1914) 25 NÝSAN 1330 (1914) 25 NÝSAN 1330 (1914)

ANADOLU-FENERBAHÇE FENERBAHÇE-SANAYÝ DARÜLFÜNUN-ÞEHREMÝNÝ ÝSTANBUL-SANAYÝ ANADOLU-DARÜLFÜNUN ÝSTANBUL-ANADOLU ÞEHREMÝNÝ-ANADOLU SANAYÝ-DARÜLFÜNUN DARÜLFÜNUN-ÞEHREMÝNÝ ÝSTANBUL-ÞEHREMÝNÝ ANADOLU-SANAYÝ ÝSTANBUL-FENERBAHÇE SANAYÝ-ÞEHREMÝNÝ ÝSTANBUL-DARÜLFÜNUN FENERBAHÇE-SANAYÝ ANADOLU-FENERBAHÇE DARÜLFÜNUN-ÞEHREMÝNÝ ÝSTANBUL-SANAYÝ ANADOLU-DARÜLFÜNUN FENERBAHÇE-ÞEHREMÝNÝ ÝSTANBUL-ANADOLU DARÜLFÜNUN-SANAYÝ ÝSTANBUL-ÞEHREMÝNÝ DARÜLFÜNUN-FENERBAHÇE ANADOLU-ÞEHREMÝNÝ ÝSTANBUL-FENERBAHÇE ANADOLU-SANAYÝ ÞEHREMÝNÝ-SANAYÝ DARÜLFÜNUN-ÝSTANBUL

Günde bir oyun olduðu zaman öðleden sonra saat iki buçukta, iki oyun olduðu halde birincisinin birde, ikinci iki buçukta baþlayacaktýr. Reis Darülfünun’dan Sami

Reis-i Sani Þehremini’den Hulusi AZA Fenerbahçe’den Zeki

Ýstanbul Karmasý’nýn Taksim Stadý’nda bir yabancý takýmla oynadýðý maç öncesi seremonide ünlü futbol adamýmýz Beþiktaþlý Þeref Bey (fesli) ve günün ünlü futbolcularý Alaeddin Baydar, Ulvi Yenal, Bedri Gürsoy, Muzaffer Çizer ve Ýsmet Uluð, Ýstanbul Karmasý’nýn göðsü beyaz yýldýzlý kýrmýzý formalarý içinde.

36

Katip ve Kasadar Sanayi’den Hüseyin

Müfettiþ Umumi Anadolu’dan Felek Burhaneddin

AZA Ýstanbul J.K.’den Cemil


Türk Futbol Tarihi Not: Bu bilgi 21 Teþrinisani (Kasým) 1329 (1913) günü yayýnlanan “ÝDMAN” dergisinin 11. sayýsýndan alýnmýþtýr. Ancak fikstürü dahi belirlenmiþ bu ligin oynanamadýðý bilinmektedir. 1915 yýlýnda Antýnordu, Anadolu, Ýdmanyurdu, Süleymaniye, Galatasaray, Fenerbahçe, Erenköy, Türk Ýdman Ocaðý, Turan,Gürbüzler kulüpleri tarafýndan teþkil olunan ve nizamnamesi, 22 Teþrinievvel 1331 (Ekim 1915) tarihli “donanma” dergisinde yayýnlanan Ýstanbul Futbol Birliði’ne dahil kulüplerin iki küme halinde oynadýklarý lig ise haftanýn tatil gününe rastladýðý için “Cuma Ligi” olarak anýldý. Ýstanbul Futbol Birliði’nin sözü geçen nizamnamesi aynen þöyle idi: “Donanma” dergisinin 22 Teþrinievvel (Ekim) 1331 (1915) günü yayýnlanan 115/65 sayýsýndan:

-ÝSTANBUL FUTBOL BÝRLÝÐÝ NÝZAMNAMESÝMadde 1-Ýstanbul’da futbolu terakki, kammüm ettirmek ve futbol müsabakalarýnýn hüsnü suretle cereyanýný temin edip birinciyi tayin eylemek maksadýyla ve “Ýstanbul Futbol Birliði” namýyla bir merkez teþkil edilmiþtir. Madde 2-Birlik müsabakalarýna iþtirak etmek isteyen kulüp evveliemirde Cemiyetler Kanunu mucibince Hükümetçe tanýnmýþ olmak, saniyen birlik müsabakalarýna iþtirak edecek derecede muntazam teþkilata malik ve kýdemli olmak ve bunu hacette tedkik edilmek üzere birlik heyetine bir de nizamname tevdi eylemiþ bulunmak ve bir çeyrek lira duhuliyle vermek lazýmdýr. Madde 3-Gerek birliðe dahil olsun gerek olmasýn birlik müsabakalarýna iþtirak etmek isteyen kulüpler Aðustos’un on beþinden Eylül bidayetine kadar sene-i sabýka heyet-i idare kitabetine tahriren vuku bulacak davetine icabet etmelidir.

Tarz-ý Ýdare Madde 4-Birlik, iþtirak eden kulüplerin murahaslarýndan mürekkep (Heyet-i Ýdare) tarafýndan idare olmak; Madde 5-Bu murahaslar, aralarýnda bir reis, bir reisisani (Lüzumundan kasadarlýk etmek üzere) bar katip, bir müfettiþ intihap ederler. Madde 6-Reis ve gaygubeti halinde reisisani heyete riayaset ve mukarrarat heyetini icra eder. Katip muerraratý yazar ve teblið eder. Rusmane-i müzakeratý tanzim eder. Madde 7-Heyet idarede her kulübün yalnýz bir rey’i vardýr. Müsavat-ý ara vukuunda reisin tarafý tercih olunur. Madde 8-Heyet-i idare, her sene futbol mevsimi bidayetinde yeniden teþkil ve reis, reisisani, katip, müfettiþ yeniden intihap olunur.

Futbolumuzda bir tarihi an. Ýstanbul’un kurtuluþunu izleyen günlerde. Ordu kumandaný Refet Paþa(General Refet Bele), futbol adamlarýmýzla birlikte. Hasan Kamil Sporel, Ali Sami Yen, Nedim Kaleci ve Otomobil Nuri beyler bu unutulmaz anýn heyecan ve mutluluðu içindeler.

37


Türk Futbol Tarihi Madde 9-Heyet idare laakal ayda bir defa DONANMA CEMÝYETÝ Merkezi Umumisi’ndeki dairei mahsusada akditiþtima eder. Ahvalý müstahcele ve fevkalade de reis, azayýheyeti davet eder. Madde 10-Haberdar edildiði halde iþtimahatý adiye ve fevkalade de azasý bulunmayan kulüp o iþtimadaki reyini kaybeder. Madde 11-Bütün icraat ve mükarrat heyet-i idare ekseriyeti arazýyla ittihas ve tatbik olunur. Reye konulmaksýzýn hiçbir karar ittihas edilemez. Müsabakalara Dair Madde 12-Birliðe iþtirak eden kulüpler kuvvet ve adetlerine göre birinci, ikinci kümelere ayrýlýr. Her kümede birinci çýkan, o müsabakanýn birincisi olur. Madde 13-Birlik futbol mevsimi olarak Eylül’ün on beþinden Nisan nihayetine kadar kabul etmiþtir. Madde 14-Her kulüp birlik müsabakalarýna iþtirak edecek oyuncularýnýn isimlerini ve künyelerini mübeyyen cetveli mevsim bidayetinde heyyet idareye teblið eyleyecektir. Aksi halde birliðe iþtirak etmemiþ nazýrýyla bakýlacaktýr. Madde 15-Her mevsim mebdeyinde heyeti idare müsabaka programý tanzim ve ilan eder. Bu programdaki tarihler deðiþmez. Madde 16-Birliðe dahil olan kulüpler programda muayyen günlerde heyet-i idarece tayin ve ilan olunan saatte oyun sahasýnda hazýr bulunacaktýr. Yarým saat tehirden sonra gelmeyen kulüp namevcut addolunur. Diðer taraf hazýrsa çayýrda isbat-ý vücut için hakemin huzurunda mukabil cihete bir hücum yapacaktýr. Aksi halde ona da namevcut nazarýyla bakýlýr. Madde 17-Her kulüp esaminisini birlik heyetine bildirdiði oyunculardan maadasýný birlik müsabakalarýna iþtirak ettiremez. Aksi halde heyet-i idare re’sen veya þikayet üzerine tetkiki mesele ederek tahakkuku halinde o kulüp o müsabakada maðlup, mükabil cihet galip addolunur. Madde 18-Birliðe dahil kulüplerden hiçbirine dahil olmayan oyuncu müsabakalar baþladýktan sonra, bir kulübe girerse bunu birlik katibine tebliðden itibaren ancak on gün sonraki müsabakalara iþtirak edebilir. (Ýþ bu yeni oyuncunun imzasýný veyahut kendisini heyyet-i idare arzu eylediði halde görecektir.) Ýþ bu teblið tarihi teblið mektubunun taahhüt ilmihaberiyle isbat olunmak lazýmdýr. Mektubun tarihi muteber deðildir. Aksi halde o kulüp bu þarta riayet etmeyerek yaptýðý müsabakada maðlup, mukabil cihet galip addolunur.

Camisiz kýþla elbette ki olmazdý. Taksim’Deki Topçu Kýþlasý’nýn da bir camii ve minaresi vardý. Taksim Stadý’nýn ilk günlerinde de bu minare mevcuttu. Sonradan yýkýlan bu minare bugün Mete Caddesi adýný taþýyan sokaðýn tarafýndaydý.

38


Türk Futbol Tarihi Madde 19-Birliðe dahil olan kulüplerin azasý gerek istifa etmiþ olsun gerek olmasýn o mevsim zarfýndan birlik kulüplerinden bir diðerinde oynayamaz. Oynarsa o yabancý oyuncuyu takýmýnda oynatan kulüp maðlup, mukabil cihet galip addolunur. Ancak birlik birkaç kümeden mürekkep olur ve bir kulübün muhtelif kümelerde ayrý takýmlarý bulunur azasý mahfuk ayný kulübünde ismi her mucubi nizam heyet idareye verildikten sonra oynayabilirler. Fakat mafevk takýmýnýn oyuncusu zayýf takýmlarda oynayamaz. Madde 20-Bir müsabaka ancak oyun sahasýnda ve hiç olmazsa tarafeynden birinin ve hakemin muvafakatýyla ve muhalefet-i hava, afet gibi espab-ý fevkalede dolayýsýyla tehir olunabilir. Tehir olunan bir oyun mevsim hitamýndan evvel ve heyet idarece tayin olunacak gün ve saatte icra edilir. Madde 21-Bir müsabaka icra edilirken, muhalefet-i hava veya afetisaire veyahut bir sebebi mecburi gayri melhuz ile tatil olunursa hiç icra edilmemiþ gibidir. Bu oyun mevsiminin hitamýndan evvel ve heyet-i idarece tayin olunacak gün ve saatte icra edilir. Madde 22-Muhalefet-i hava oyun sahasýný, topun seyrine ve sýçramasýna mani olacak derecede su ve çamur veya kar ile meshur bulunmasý yahut harekete mani veyahut sýhati bozacak derecede þiddetli sis, yaðmur, dolu, tipi, fýrtýna olmasýdýr. Bu cihetin ve 21. maddedeki espab-ý mecburi gayri melhusun taktiri “hakem”e aittir. Madde 23-“Hakem”in iþareti olmaksýzýn sahayý terk eden veya sahaya lahakal sekiz oyuncu çýkaramayan kulüp maðlup, mukabil cihet galip addolunur. Madde 24-Birliðe dahil olan 2 veya daha ziyade kulüp o mevsim esnasýnda iddahap edemez. Bu hal o kulüplerce bir emrivaki telakki edilse de birlik heyeti bunu kenlemyekün adleder ve o iki kulüp birbirinden aza alýr ve müsabakalara iþtirak ettirirse haklarýnda on dokuzuncu madde hakamý tatbik olunur. Madde 25-Mevsim zarfýndan birlikten istifa edilemez. Eðer bir kulüp istifa-ý emrivaki telakki ederek müsabakalarýna gelmezse namevcut nazarýyla bakýlarak iþ bu nizamnamenin on altý ve yirmi sekizinci maddeleri mucubince hakkýnda ifa-i muamele olunur. Ve sene nihayetinde müsabakalarýn neticesinde tayin olunan sýrada ismi ilan edilir. Madde 26-Bir müsabakada tarafeyn 17,18,19,23’üncü maddeler hakamýna riayet etmezse her ikisi de maðlup addolunur. Madde 27-21 ve 22’inci maddelerde muharrer esbap dolayýsýyla tehir olunan müsabakada ancak o müsabakanýn programýný da muarrer olan asýl tarihinde oynayabilecek oyuncular oynayabilir. Binaenaleyh tehir olunan bir müsabakanýn programýndaki tarihinden on gün evvel kulüpte mukayyet olduðu heyet-i idarece maðlum olmayan oyuncular mukabil müsabakalara iþtirak edemez, ederse o kulüp maðlup, mukabil cihet galip addolunur.

Türk sporunun ilk örgütü Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký’nýn kurulmasýndan sonra Türk futbol adamlarý ve futbolcularý tarihi toplantý öncesinde.

39


Türk Futbol Tarihi Türk futbolunun iki ezeli rakipleri Fenerbahçe Ve Galatasaray, 1927 yýlýnda Taksim Stadý’nda oynadýklarý bir maç öncesinde toplu halde. Ayaktakiler soldan saða: Kemal Halim (maçýn hakemi), G.saraylý yönetici Adil Giray, Sabih, G.saray antrenörü Billy Hunter (fötr þapkalý), Alaeddin, Nihat Sayar, Kadri, Zeki Rýza, Sadi, Sedat, Bedri, Cevat, Fazýl, Nedim, Þekip. Ön sýra: G.saray takýmý soldan sýrayla: Mithat, Burhan, Ercüment, Muhlis, Rebii, Kemal, Rýfat, Nihat, M.Nazif, Suphi, L. Mehmet, Ulvi.

Madde 28-Müsabakaya gelmeyen kulüpler maðlup addolunur. Ýki taraf da gelmezse ikisi de maðlup addolunur. Mevsimin müsabakalarýndan sülüsünde namevcut olan kulübün gelecek sene için birliðe kabul veya adem-i kabulü bir sene evvelki birlik heyet idaresinin ihtiyarýna mulaktýr. Kulübün bu hususta hak iddiasý yoktur. Madde 29-Oyunlar Cuma günü icra olunur. Saatlarda Yeni Cami ayarý esas-ý ihtibar olunmuþtur. Madde 30-Müsabakalarda fiilen yahut on altý, on yedi, on sekiz, on dokuz, yirmi üç, yirmi dört, yirmi beþ, yirmi yedi, yirmi sekizinci maddeler mucibince hükmen galip olan takýma üç sayý, bir müsabakada müsavi gelen takýmlara ikiþer sayý, ve bir müsabakada fiilen maðlup olan takýma bir sayý verilir. On altý, on yedi, on sekiz, on dokuz, yirmi üç, yirmi dört, yirmi beþ, yirmi altý, yirmi yedi, yirmi sekizinci maddeler mucibince hükmen maðlup addedilen kulüplere o müsabakalarýnda hiç sayý verilmez. Madde 31-En fazla sayý alan kulüp o sene (birinci) olur. Madde 32-Müsabakalarda birlik tarafýndan kabul ve neþr olunan futbol kavayidi caridir. Madde 33-Ýþ bu kaviyidin tevsir ve izahý heyet idareye aittir. Bu karar tevsir-i ilan edildikten sonra icra edilen müsabakalar için muteberdir. Madde 34-Her ay nihayetinde cetvel-i mahsusuna o ay zarfýndaki müsabakalara ait sayýlar iþaret ve umuma ilan olunacaktýr.

“Hakem”e dair Madde 35-Futbol hakemliðine ehil olan zavat heyet-idarece bir intihap hakem namzeti olarak kulüplere teblið olunur. Madde 36-Kulüpler birbiriyle iki defa çarpýþacaklarýndan “hakem”in hak ve intabý bir defa birine bir defa diðerine aittir. Ýlk hakký intebýn kimde olduðu kur’a ile tayin olunur. Tayin olunan “hakemin” tarafeynden birine mensup olmamasý ve heyeti idarece tayin olunan namzetler meyanýnda bulunmasý lazýmdýr. Madde 37-“Hakem”in kararý gayrikabil itirazdýr. “Hakem”ler neticeyi müsabakayý heyyet-idareye tahriren bildirirler. Madde 38-Heyyet-i idare her ne suretle olursa olsun hakem namzetlerinden birinin vukusuzluðuna yahut ademi bir tarafiyesine ittila peyda ederse derhal ismini namzetler cetvelinden silerek yerine baþkasýný intaap eder. Madde 39-Tarafeyn ve mukabil tarafa mensup olmamak üzere birer “yanhakem”leri intihabýna mecburdurlar. “Hakem” ayný þerayit dahilinde ayrýca iki de kale hattý hakemi indap eder.

40


Türk Futbol Tarihi Mevad-ý Muhtelive Madde 40-Birlik, muhaberat ve tebligatýn telgraf veya taahhütlü mektup ile icrasýný kabul etmiþtir. Ýþ bu surete vuku bulmayan ikbar ve tebliðler keenlemyekundur. Madde 41-Ýþ bu nizamname, mevsim zarfýnda ancak ittifak umurara ile tadil edilir. Madde 42-Ýþ bu nizamnamenin tatbik ahkamýna heyyet-i idare memurdur.

Zeil Her mevsim bidayetinde geçen mevsimin heyyet idaresi, yeni heyyet-idarenin teþkiline kadar ifa-i vazife ederek yeni heyyetin teþekkülünde ona devri umur eder. Mevsim bidayetinde geçen sene birliðe dahil olmayan yahut dahil iken sülüs müsabakaya gelmemiþ olan kulüplerin birliðe teþrik ve adem-i teþriki hususunda geçen sene heyyet idaresi selahiyetlidir. Birinci küme: Altýnordu, Anadolu, Ýdmanyurdu, Süleymaniye, Galatasaray, Fenerbahçe. Ýkinci Küme: Ýdmanyurdu, Erenköy, Türk Ýdman Ocaðý, Turan, Fenerbahçe ikinci takýmý, Gürbüzler. Birinci Küme maçlarý Kadýköy Ýttihat Kulübü’nde Ýkinci Küme maçlarý Anadoluhisarý sahasýnda icra edilecektir. Her iki sahada da yalnýz bir müsabaka olursa vasati iki buçukta, iki oyun olursa birinci birde, ikinci iki buçukta baþlayacaktýr. Ýkinci oyunlar daima Birinci Küme’nindir. Her iki çayýrda tehir olunan müsabakalar Anadoluhisarý meydanýnda icra edilecektir.

1915-1916 Cuma Ligi Ýstanbul Futbol Birliði’ne dahil 6 takým arasýnda iki devreli lig usulüyle oynanan maçlar sonunda Galatasaray þampiyon oldu. Ýlk yarýda Galatasaray-Fenerbahçe maçý yarýda kalmýþ ve dört ay sonra gere kalan son 25 dakikasý oynanmak suretiyle tamamlanmýþtýr. Bu 25 dakikalýk maça 2-1 yenik baþlayan Galatasaray bir gol atarak durumu 2-2 berabere yapmýþ ve maç bu neticeyle tescil edilmiþtir. Galatasaray 25 puanla birinci olurken, Fenerbahçe’de 24 puanla ikinci sýrayý almýþtýr. 1.Galatasaray 2.Fenerbahçe 3.Altýnordu 4.Anadolu 5.Süleymaniye 6.Ýdman Yurdu

10 10

7 6

2 2

1 2

31

10

25 24

Türk futbolunun 1930’lu yýllardaki en ünlü yöneticileri bir toplantý sýrasýnda masa baþýnda. Muvaffak Menemencioðlu’lar, Þeref Bey’ler, Abdülkadir Ziya Karamürsel’ler, Basri Bütün’ler, Necmi Bey’ler, Hayri Celal Bey’ler futbolumuzda günün konularýný müzakere ve münakaþa ediyorlar.

41


Türk Futbol Tarihi Þampiyon Galatasaray bu baþarýya þu kadrosuyla ulaþmýþtý: Hamdi, Namýk, Hüseyin, Mehmet, Muzaffer, Hayati, Adnan Ýbrahim, Jan, Sabit, Refik Osman, Fazýl, Necip, Oberle, Yusuf Ziya, Sadi, Selami Ýzzet, Ali Müsaid, Sedat.

1916-1917 Cuma Ligi 6 takým arasýnda ve iki devreli lig usulüyle oynanan bu maçlar, Kadýköy’deki Union Club ve Anadoluhisarý’ndaki Er Meydaný sahalarýnda oynandý. Devrin iktidar partisi Ýttihat ve Terakki’nin himayesine giren ve sahip bulunduðu maddi ve manevi güçlerle güçlü bir kadro meydana getiren Altýnordu takýmý þampiyon olurken, yedi oyuncusunu aldýðý Fenerbahçe dördüncü sýraya düþmüþtü. 1.Altýnordu 2.Anadolu 3. Galatasaray 4.Fenerbahçe 5.Süleymaniye 6.Ýdman Yurdu

26 Puan 24 Puan 18 Puan 17 Puan 16 Puan 6 Puan

Altýnordu futbol takýmý bu ilk þampiyonluðunu þu güçlü kadrosuyla kazanmýþtý: Nedim, Balýkçý Tevfik, Fitil Nuri, Cafer, Sadýk, Refik Osman, Otomobil Nuri, Bekir, Dalaklý Hüseyin, Haydar, Cemil, Mümin.

1917-1918 Cuma Ligi Yine 6 taký arasýnda iki devreli lig usulüyle oynanan maçlar sonunda Altýnordu takýmý þampiyonluðu elinde tutmayý baþardý. Birçok futbolcusu savaþa katýlan Galatasaray takým kuramaz hale gelince, Ýstanbul Limaný’nda bulunan bir Alman gemisinin mürettebatýndan bazýlarýna gayrinizami olarak kadrosunda yer vermiþ ve bunun sonucu 5 maçta hükmen yenik sayýlarak sonunculuða düþmüþtü. 1.Altýnordu 2.Fenerbahçe 3.Süleymaniye 4.Anadolu 5.Ýdman Yurdu 6.Galatasaray

10 10 10 10 10 10

9 6

0 1

1 3

23 31

9 10

3

0

7

10

6

28 23 22 16 15 11

Altýnordu takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Ali, Naki, Balýkçý Tevfik, Fitil Nuri, Refik Osman, Sadýk, Hasan, Hüseyin, Cafer, Mümin, Cemil, Haydar, Bekir Refet, Otomobil Nuri.

1918-1919 Cuma Ligi

1.Dünya Savaþý ve mütareke nedeniyle yapýlamadý.

1919-1920 Cuma Ligi

Mütareke ve Ýstanbul’un iþgali nedeniyle tamamlanamadý.

1920-1921 Cuma Ligi Ýdman Yurdu takýmýnýn ligden çekilmesiyle beþ takým arasýnda, iki devreli olarak oynandý ve Fenerbahçe’nin þampiyonluðu ile sonuçlandý. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Altýnordu 4.Anadolu 5. Süleymaniye

42

8 8 8 8 8

7 4 3 2 0

0 1 2 2 3

1 3 3 4 5

27 20 12 13 12

8 18 14 17 27

22 17 15 14 11


Türk Futbol Tarihi Ýþgal yýllarýnda Galatasaray’ýn Kadýköy’deki Fransýz Ýþgal Kuvvetleri’ne mensup Fransýz Garnizon takýmýyla yaptýðý maç öncesi iki takým futbolcularý bir arada. Sað baþta görülen Fransýz subayý maçý yöneten hakemdi. Galatasaray, çubuklu formalý, Fransýz Garnizon takýmý ise düz formalý olan ekiplerdir.

Fenerbahçe, þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Suat, Kenan, Þekip, Galip, Ranço, Hasan Kamil, Cambaz Kamil, Yavuz Ýsmet, Ethem, Arif, Hüsnü, Zeki, Alaeddin, Sabit, Topuz Hikmet.

1920-1921 Pazar Ligi Cuma Ligi’nin dýþýnda kalan takýmlar arasýnda bu sezon yeniden Pazar Ligi de oynandý. Bu ligde Ýttihat Spor takýmý þampiyonluðu kazandý. Bu, beþ yýllýk bir aradan sonra yeniden oynanmaya baþlayan bir lig olmuþtu.

1921-1922 Pazar Ligi Cuma Ligi’nin dýþýnda kalan takýmlar arasýnda bir kez daha Pazar Ligi oynandý. Bu, ayný zamanda Türk futbolunda oynanan son Pazar Ligi oldu. Mütareke ve iþgal yýllarýna rastlayan bu ligde büyük çoðunluk azýnlýk takýmlarýnda bulunuyordu. Ýttihat Spor takýmý da Ermeni futbolcularýn eline geçmiþti. Rumlarýn Stella ve Enosis takýmlarýnýn yaný sýra bir Ýngiliz adý altýnda bulunmasýna raðmen Strugglers de Rum takýmýydý. Bu ligde ayrýca Musevilerin Makabi takýmý da yer almaktaydý. Pazar Ligi’nin tek Türk takýmý olan Beþiktaþ, bu ligde hiç yenilmeden þampiyonluðu kazanmakla milletin kýrýk gururunu okþayacak bir baþarý elde etmiþti. Siyah-Beyaz formalý takým mevcut kadrosunu o yýl Ýttihat Spor’dan aldýðý Balýkçý Tevfik ve Refik Osman gibi iki ünlü futbolcuyla da takviye etmiþti. Beþiktaþ’ýn þampiyon kadrosu þu futbolculardan kuruluydu: Haki, Balýkçý Tevfik, Þahap, Refik Osman, Canip, Cavit, Kemal, Þükrü, Arif, Musta fa, Edip, Faik, Fercani, Rüþtü. Ve böylece Türk futbolundaki Pazar Ligi sayfasý, bir Türk takýmýnýn þampiyonluðu ile kapanmýþ oluyordu.

1921-1922 Cuma Ligi Ýlk kez 11 takýmýn katýlmasýyla oynanan bu lig, takým sayýsýnýn fazla olmasý nedeniyle tek devreli olmuþtu. Bu ligde ilk iki sýrayý alan Galatasaray ile Fenerbahçe’nin maçlarý, galibiyet, beraberlik ve yenilgileri ile attýklarý ve yedikleri goller belirlenebilmiþ; puan cetvelinde diðer dokuz sýrayý iþgal eden Süleymaniye, Vefa, Darüþþafaka, Anadolu, Altýnordu, Hilal, Beylerbeyi, Kumkapý ve Türkgücü takýmlarýnýn galibiyet, beraberlik ve yenilgi durumlarýyla attýklarý ve

43


Türk Futbol Tarihi 1921-1922 Cuma Ligi’nin nihai genel puan sýralamasý þöyledir: 1.Galatasaray 2. Fenerbahçe 3.Süleymaniye 4.Vefa 5.Darüþþafaka 6.Anadolu 7.Altýnordu 8.Hilal 9.Beylerbeyi 10.Kumkapý 11.Türkgücü

10 10

9 8

0 0

1 2

44 45

10 11

28 26

Galatasaray þampiyonluðu þu kadrosuyla elde etti: Nüzhet, Mehmet Nazif, Kamil, Siret, Selahaddin, Nihat, Edip Ossa, Müçteba, Münif, Kemal Nejat, Fazýl, Necip, Suat, Sadi, Muslih.

1922-1923 Cuma Ligi Sekiz takým arasýnda iki devreli lig sistemiyle oynanan maçlarýn tümü yapýlamadý. Fenerbahçe’nin büyük farkla þampiyonluðu kazanmasýndan sonra diðer bazý maçlar oynanmadý. Bu arada kulüplerin gelir saðlamak amacýyla özel karþýlaþmalar, kupa maçlarý yapmalarý da bazý maçlarýn ertelenmesine ve yapýlamamasýna neden oldu. Fenerbahçe son iki maçýný oynamadan þampiyonluðu kucaklarken büyük bir rekor kýrdý. Sarý-Lacivert formalý takým yaptýðý 12 maçta yenilmediði gibi hiç de gol yemedi. Hiç gol yemeden þampiyonluk, Türk futbol tarihinde bugüne kadar da baþka hiçbir takýma nasip olmadý. 1.Fenerbahçe 2.Altýnordu 3.Galatasaray 4.Süleymaniye 5.Hilal 6.Anadolu 7.Vefa 8.Darüþþafaka

12 10 10 9 11 11 11 10

11 8 4 4 2 2 3 1

1 1 1 0 4 3 1 3

0 1 5 5 5 6 7 6

58 17 12 9 11 8 6 7

0 1 16 30 23 17 27 14

23 17 9 8 8 7 7 5

Fenerbahçe bu rekor þampiyonluða þu kadrosuyla ulaþtý: Þekip, Cafer, Hasan Kamil, Fahir, Ýsmet, Kadri, Sabih, Alaeddin, Zeki, Ömer, Bedri, Fevzi, Suat, Ragýp, Adnan, Galip.

Bir devrenin sonu... 1922-1923 ligiyle Ýstanbul Futbol Ligi’nin tarihinde bir dönem sona eriyordu. Bu, kulüpler arasýnda özel statülerle gerçekleþtirilmiþ liglerin sonu oluyordu. Türk sporunun ilk örgütü olarak 1923 yýlýnda faaliyete geçen Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký ile ona baðlý olarak kurulan Futbol Heyet-i Müttehidesi (Futbol Federasyonu) lig maçlarýný kendi patronajý altýna alacak ve Ýstanbul Futbol Ligi de resmi bir hüviyetle 1923-1924 sezonundan itibaren yoluna devam edecekti. Ýstanbul Futbol Ligi’nin bu yeni dönemine geçmeden 1919 yýlýndan itibaren Cuma Ligi dýþýnda kalmýþ takýmlarýn teþkil ettikleri Ýstanbul Türk Ýdmanbirliði Ligi’ne de burada yer vermemiz gerekir.

Ýstanbul Türk Ýdman Birligi Ligi Yeterince güçlü görülmedikleri için Cuma Ligi’ne dahil edilmeleri geciktirilen Beþiktaþ, Altýnörs, Beylerbeyi, Darüþþafaka, Haliç, Fener, Hilal, Kumkapý, Türkgücü, Üsküdar ve Vefa kulüpleri 1919 yýlýnda kendi aralarýnda “Ýstanbul Türk idman Birliði Ligi” adý altýnda bir lig kurmuþlardý.

44


Türk Futbol Tarihi 1919-1920 sezonunda ilk kez oynanan bu ligde þampiyonluðu Beþiktaþ takýmý kazanmýþtý. 1920-1921 sezonunda da devam eden bu lig iki grup üzerinden oynanmýþ; A grubu birincisi Beþiktaþ ile B grubu birincisi Darüþþafaka arasýnda oynanan ve þampiyonu tayin edecek maçý 2-1 kazanan Beþiktaþ þampiyon olmuþtu. Müteakip yýllarda bu lig oynanamamýþtý.

1923-1024 Ýstanbul Futbol Ýlgi Türk Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký Futbol Heyet-i Müttehidesi, 1924 Paris Olimpiyat Oyunlarý’ndan dönüþte, 1924 yýlý Temmuz ayýnda alelacele bir Ýstanbul Þampiyonasý organize etmiþti. Amaç, 29 Aðustos günü Ankara’da yapýlacak ilk Türk Spor Kongresi münasebetiyle düzenlenen Ýlk Türkiye Þampiyonasý’nda Ýstanbul’u temsil edecek takýmý belirlemekti. 1923-1924 Ýstanbul Futbol Ligi adýyla düzenlenen lige 24 takým dahil edilmiþ ve bunlar Beyaz, Kýrmýzý, Yeþil ve Sarý olmak üzere dört grup ta toplanmýþtý. Çift devreli lig usulüyle düzenlenen bu lig, 21 Eylül 1923 günü baþlamýþ ancak olimpiyat hazýrlýklarý nedeniyle 1924 yýlý Mart ayýnda yarýda kalmýþtý. Bu lige þu 24 takým dahil edilmiþti: Fenerbahçe, Altýnordu, Galatasaray, Vefa, Hilal, Süleymaniye; Beþiktaþ, Beylerbeyi, Anadolu, Niþantaþý, Ýdmanyurdu, Darüþþafaka; Makriköyspor, Gürbüzler, Makriköy, Ýstiklal, Kumkapý, Üsküdar, Türkidman; Fatih, Yeniþafak, Altýntuð, Topkapý, Haliç ve Fazilet. Bu ligin yarým kalmasýndan sonra 23 Temmuz 1924 günü 18 takým temsilcisinin Bahçekapý’daki Rýhtým Han’da bulunan federasyon bürosunda toplanmalarý sonucu Futbol Federasyonu tarafýndan önceden hazýrlanmýþ olan ve 31 Temmuz’da baþlayýp 17 Aðustos’ta nihayetlenecek yeni lig statüsü kendilerine teblið olunmuþtur. Fenerbahçe, Galatasaray, Altýnordu, Süleymaniye, Ýdmanyurdu, Darüþþafaka, Hilal, Beylerbeyi,Vefa, Beþiktaþ, Ortaköy, Fatih, Kumkapý, Haliç, Yeniþafak, Üsküdar ve Beykoz Zindeler Yurdu kulüpleri temsilcileri çektikleri kur’alarla eliminasyon usulüyle yapýlacak bu ligdeki yerlerini belirlemiþlerdi. Bu maçlar sonunda uzun münakaþalara yol açan ihtilaflý bir olayla Fenerbahçe’yi eleyen Galatasaray ile Beþiktaþ finale kalmýþlardý; 22 Aðustos 1924 günü oynanan final maçýnda Galatasaray’ý 2-0 yenen Beþiktaþ þampiyonluðu kazanmýþtý. Beþiktaþ’ýn bu ilk þampiyonluðu þu kadrosu tarafýndan gerçekleþtirilmiþti: Sadri, Balýkçý Tevfik, Refik Osman, Bahattin, Cavit, Þahap, Nafi, Abdi, Edip, Hasan, Saadet.

Galatasaray’ýn 1925-1927 yýllarý arasýnda üst üste üç kez þampiyon olan tarihi kadrosu ve bu güçlü takýmýn yaratýcýsý Ýskoçyalý hoca Hunter, Taksim Stadý’nda bir maç öncesinde. Soldan saða: Billy Hunter, Leblebi Mehmet, Muhlis Hoca, Rebii Erkal, Mithat Ertuð, Ercüment Iþýl, Aslan Nihat, Suphi Batur, Kemal Rýfat, Burhan, Mehmet Nazif, Ulvi Yenal.

45


Türk Futbol Tarihi

1924-1925 Ýstanbul Futbol Ligi Bir sezon önce Futbol Federasyonu ile arasýnda ihtilaflý Galatasaray maçý yüzünden þiddetli bir geçimsizlik baþ gösteren Fenerbahçe bu lige katýlmamýþ; Süleymaniye, Kumkapý, Altýnordu, Ýkbaliye, Topkapý, Ortaköy, Darüþþafaka, Beylerbeyi, Ýdmanyurdu, Galatasaray, Haliç, Üsküdar, Beykoz, Gürbüzler, Kasýmpaþa, Yýldýz, Niþantaþý, Bakýrköy, Hilal, Yeniþafak, Beþiktaþ, Fatih, Vefa ve Anadolu kulüplerinin katýldýklarý ve dört grup arasýnda oynanan ligler sonunda Galatasaray, Vefa, Beþiktaþ ve Üsküdar takýmlarý grup birincileri olarak finale kalmýþlardý. Bu dört takým arasýnda oynanan Final maçlarý sonunda Galatasaray birinci, Vefa ikinci, Beþiktaþ üçüncü, Üsküdar dördüncü olmuþtu. Galatasaray takýmý, þampiyonluðu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Ulvi, Mehmet, Nazif, Burhan, Hayri, Nihat, Kemal Rýfat, Muslih, Kemal Faruki, Kerim, Þadlý, Leblebi Mehmet, Ali, Edip, Suphi, Sadi, Vedat, Osman, Mithat.

1925-1926 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de eliminasyon usulüyle oynandý. Galatasaray, Fenerbahçe, Vefa, Harbiye, Beþiktaþ, Beykoz, Süleymaniye, Altýnordu, Hilal, Anadolu, Fatih Ýdman, Beylerbeyi, Haliç ve Üsküdar takýmlarýnýn iþtirakiyle baþlayan bu ligde, Galatasaray ile Fenerbahçe finale kaldýlar. Finalde ezeli rakibi Fenerbahçe’yi 3-0 ve 3-1’lik sonuçlarla yenen Galatasaray, þampiyonluðu bu yýlda elinden býrakmadý. Galatasaray takýmý, Ýstanbul Ligi tarihindeki bu yedinci þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Ulvi, Mehmet Nazif, Burhan, Hayri, Nihat, Kemal Rýfat, Kemal Faruki, Muslih, Þadlý, Leblebi Mehmet, Ali, Edip, Suphi, Sadi, Mithat, Rasim.

1926-1927 Ýstanbul Futbol Ligi Sekiz takýmýn iþtirakiyle ve tek devreli sistemiyle oynanan maçlar sonunda Galatasaray þampiyonluklarýna bir yenisini eklerken Fenerbahçe ikinci sýrayý, Beþiktaþ da üçüncü sýrayý almýþtý. 1.Galatasaray 2.Fenerbahçe 3.Beþiktaþ 4.Beykoz 5.Süleymaniye 6.Harbiye 7.Vefa 8.Beylerbeyi

1928-1929 yýllarýnda Harbokulu Ýstanbul’da idi ve adýný taþýyan semtteki binasýnda öðretim yapmaktaydý. Harbiye takýmý da güçlü kadrosuyla Ýstanbul’da baþarýlý sonuçlar alýyordu. Ýþte o yýllarýn Harbiye’si Taksim Stadý’nda. Ayaklarý arasýnda topla duran futbolcu ise daha sonra Türk binicilik tarihinin ölümsüz isimlerinden biri olacak Eyüp Öncü.

46

7 7 7

6 4 2

1 2 4

0 1 1

26 24 9

6 10 9

20 17 15 14 13 12 12


Türk Futbol Tarihi NOT: O tarihlerde averaj henüz olmadýðýndan eþit puanlara sahip Harbiye ile Vefa takýmlarý altýncý sayýlmýþlardý. 1926-1927 Ýstanbul Ligi Þampiyonluðu’nu kazanan Galatasaray bir sezon önceki kadrosunu aynen muhafaza ediyordu.

1927-1928 Ýstanbul Futbol Ligi

Bu lig Galatasaray, Fenerbahçe, Beþiktaþ, Süleymaniye, Beykoz, Harbiye, Vefa ve Ýstanbulspor takýmlarýnýn iþtirakiyle baþlamýþsa da daha ikinci haftasý oynanmadan 1928 Amsterdam Olimpiyatlarý’na hazýrlýk nedeniyle baþlamasýyla tatil edilmesi bir olmuþtur.

1928-1929 Ýstanbul Futbol Ligi 6 takým arasýnda iki devreli lig sistemiyle oynanan bu lige Galatasaray, Fenerbahçe, Beþiktaþ, Vefa, Beykoz ve Süleymaniye takýmlarý katýldýlar. Futbol tarihinde en þaþalý dönemlerinden birini yaþamakta olan Galatasaray dokuzuncu þampiyonluðunu kazanýrken Fenerbahçe ikinci, Beþiktaþ da üçüncü sýrayý aldý. 1.Galatasaray 2.Fenerbahçe 3. Beþiktaþ 4.Vefa 5.Beykoz 6.Süleymaniye

10 10 10 10 10 10

8 7 4 2 3 1

2 0 3 4 1 0

0 3 3 4 6 9

28 31 28 14 14 10

11 16 19 16 16 37

28 24 21 18 18 12

1929-1930 Ýstanbul Futbol Ligi

Yine altý taký arasýnda, ancak bu kez ikinci kümeye düþen Süleymaniye’nin yerine gelen Ýstanbulspor’un katýlmasýyla ve iki devreli olarak oynanan bu ligde Fenerbahçe, kurduðu genç kadrosuyla büyük varlýk gösterip þampiyon olurken, ezeli rakibi Galatasaray’ýn dört yýllýk saltanatýna son verdi. 1.Fenerbahçe 2. Galatasaray 3.Beþiktaþ 4.Vefa 5.Ýstanbulspor 6.Beykoz

10 10 10 10 10 10

8 6 6 3 3 0

2 3 2 0 0 1

0 1 2 7 7 9

39 30 23 19 15 11

15 11 13 27 37 34

28 25 24 16 16 11

Fenerbahçe bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Rýza, Hüsnü, Füruzan, kadri, M. Reþat, Sadi, Cevat, Ziya, Þevket, Rýza, Þekip, Fikret, Muzaffer, Zeki Rýza, Alaeddin, Niyazi.

1930-1931 Ýstanbul Futbol Ligi Bu kez sekiz takým arasýnda ve yine çift devreli olarak oynanan lige Galatasaray, Fenerbahçe, Beþiktaþ, Vefa, Ýstanbulspor, Beykoz, Süleymaniye ve Anadolu takýmlarý katýldýlar. Galatasaray bir yýl önce Fenerbahçe’ye kaptýrdýðý þampiyonluðu bu kez elinden býrakmadý. 1.Galatasaray 2.Fenerbahçe 3.Beþiktaþ 4.Vefa 5.Ýstanbulspor 6.Beykoz 7.Süleymaniye 8.Anadolu

14 14 14 14 14 14 14 14

10 10 7 7 5 5 3 0

3 1 4 1 4 1 3 1

1 3 3 3 5 8 8 13

49 64 30 33 21 16 12 9

12 12 11 23 20 25 43 84

37 35 32 29 28 23 23 15

Galatasaray bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Ulvi, Avni, Burhan, Vahyi, asým, Suphi, Nihat, Mithat, Muammer, Hüseyin, Rýza, Leblebi Mehmet, Celal Þefik, Rasih, Kemal Faruki, Muslih, Kemal Þefik, Ercüment, Necdet, Rebii, Latif.

47


Türk Futbol Tarihi Ýstanbul Erkek Lisesi’nin çatýsý altýnda vücut bulan ve Ýstanbul’un adýný taþýyan Ýstanbulspor’un yýldýzý uzun yýllar sahalarýmýzda ýþýldamýþtý. Sarý-Siyah formalý takým 1933 yýlýnda hem Ýstanbul, hem de Türkiye þampiyonluklarýný kazanmýþtý. Ýþte o yýllarýn Ýstanbulspor’u bir maçtan önce Fenerbahçe Stadý’nda...

1931-1932 Ýstanbul Futbol Ligi Bu ligin de bir yýl önceki gibi sekiz takým arasýnda baþlamasý beklenirken Galatasaray ve Fenerbahçe kulüpleri maç hasýlatlarýnýn taksimi mevzuunda ileri sürdükleri haklarýn kabul edilmemesi karþýsýnda lige katýlmamýþlardýr. Müsabakalar 6 takým arasýnda cereyan ederken 7. haftanýn sonunda Beþiktaþ da ayný konuda itiraz da bulunarak ligden çekilmiþti. 1.Ýstanbulspor 2.Süleymaniye 3.Beykoz 4. Vefa 5.Anadolu 6.Beþiktaþ

14 14 14 14 14 14

11 10 9 9 5 6

0 1 1 1 0 1

3 3 4 4 9 7

28 12 13 20 3 28

13 8 15 23 38 5

36 35 33 33 23 20

Ýstanbulspor, tarihinin bu ilk lig þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Kemal, Hikmet, Aziz, Hasan, Ali, Nihat, Ýsmail, Fahri, Samih, Reþat, Selahattin Almay, Selahattin, Tevfik, Orhan, Murat, B. Tevfik.

1932-1933 Ýstanbul Futbol Ligi Yedi takým arasýnda ve çift devreli lig usulüyle yapýlan maçlar sonunda Fenerbahçe yenilmeden þampiyonluðu kazanmýþtý. 1.Fenerbahçe 2.Beþiktaþ 3.Ýstanbulspor 4.Vefa 5.Galatasaray 6.Süleymaniye 7.Beykoz

12 12 12 12 12 12 12

10 8 4 3 3 2 1

2 2 5 3 2 4 4

0 2 3 6 7 6 7

32 24 11 10 18 7 17

8 4 10 17 27 20 33

34 29 22 21 20 20 18

Fenerbahçe bu þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Hüsamettin, Safa, Yaþar, Füruzan, Hadi, Fazýl, Esat, Fikret, Cevat, Angelidis, Saban, Muzaffer, Zeki, Reþat, Niyazi, Lütfü, Süleyman.

48


Türk Futbol Tarihi Beþiktaþ’ýn büyük idarecisi Þeref Bey’in ölümünden birkaç gün sonra Fenerbahçe ile oynayacaðý lig maçýna simsiyah formalarla çýkan Beþiktaþ takýmý. Soldan Saða: Antrenör Miço Negroponti, Ali, Nazým, Hakký, Hayati, Eþref, Þeref, Adnan, Hüsnü, M. Ali, Fevzi ve Tereyaðý Nuri.

1933-1934 Ýstanbul Futbol Ligi Yine yedi takým arasýnda çift devre lig usulüyle yapýlan maçlarda, ikinci yarýnýn ilk maçýnda Galatasaray ile Fenerbahçeli futbolcular arasýnda çýkan büyük kavga yüzünden Galatasaray’dan sekiz, Fenerbahçe’den dokuz futbolcunun aðýr boykot cezalarýna çarptýrýlmalarý Beþiktaþ’ýn iþine yaramýþ ve Siyah-Beyaz formalý takým, uzun bir ayrýlýktan sonra þampiyonluðu yeniden kucaklamayý baþarmýþtýr. Beþiktaþ’ýn þampiyon kadrosu þu elemanlardan kuruluydu: Mehmet Ali, Adnan, Hüsnü, Kadri, Nuri, Fevzi, Hasan, Hayati, Faruk, Hakký, Þeref, Eþref, Nazým, Ali, Sadri, Fahri, Muzaffer.

1934-1935 Ýstanbul Futbol Ligi 1934-1935 Ýstanbul Ligi yine bir yýl önceki 7 takým arasýnda ve yine iki devreli olarak yapýldý. Fenerbahçe, Þeref ve Taksim statlarýnda oynanan bu maçlar sonunda iki ezeli rakip Fenerbahçe ile Galatasaray ligi puan puana bitirdiler. Fenerbahçe Galatasaray Beþiktaþ Ýstanbulspor Vefa Beykoz Süleymaniye

12 12 12 12 12 12 12

9 9 8 5 4 2 0

1 1 1 2 1 2 2

2 2 3 5 7 8 10

47 35 31 18 24 16 4

15 9 12 19 22 52 48

31 31 29 24 21 18 13

O tarihlerde averaj henüz Türk futboluna girmemiþ bulunduðundan ligi eþit puanla baþ sýrada bitiren iki takýmýn þampiyonluðu kendi aralarýnda paylaþmalarý için bir maç oynamalarý gerekmiþti. Ýlk maç, uzatmaya raðmen golsüz berabere sonuçlanmýþ, ikinci maç da ayný þekilde uzatmaya kalmýþ ve Fenerbahçe uzatma devresinde attýðý golle ezeli rakibini 1-0 yenerek þampiyonluðu kazanmýþtý.

49


Türk Futbol Tarihi Fenerbahçe de ayný maça Þeref Bey’in hatýrasýna saygý olarak göðsünde siyah kurdeleler bulunan formayla çýkmýþtý. Soldan saða: Antrenör Szveng, Niyazi, Muzaffer, Zeki Rýza, Fikret Arýcan, Esat, Cevat, Þaban, M. Reþat, Yaþar, Fazýl, Hüsamettin.

1935-1936 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig 12 takým arasýnda ve iki devreli olarak oynanmýþtý. Bir yýl öncenin þampiyonu Fenerbahçe bu ligde de hiç yenilmeden þampiyonluðu kazanmýþtý. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Beþiktaþ 4.Beykoz 5.Güneþ Ýstanbulspor 7.Anadolu 8.Vefa 9.Süleymaniye 10.Eyüp 11. Hilal Topkapý

22 21 20 21 21 22 22 21 22 22 22 22

21 17 15 9 10 6 8 7 4 5 3 3

1 1 2 5 3 9 4 4 6 3 2 2

0 3 3 7 8 7 10 10 12 14 17 17

94 77 57 31 37 37 27 43 30 26 19 30

11 25 20 44 28 38 52 39 55 63 57 76

65 56 51 44 43 43 42 39 36 35 30 30

Þampiyonun belirlenmesi ve mevsimin de hayli ilerlemiþ olmasý nedeniyle Galatasaray-Güneþ, Beþiktaþ-Beykoz ve Beþiktaþ-Vefa maçlarý oynanmamýþ ve puantaj durumu kulüplerin de rýzasýyla federasyon tarafýndan onaylanmýþtýr. Fenerbahçe bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Hüsameddin, Bedii, Fazýl, Yaþar, Lebip, Esat, Ali Rýza, Cevat, Mehmet Reþat, Fikret, Muzaffer, Namýk, Þaban, Naci, Niyazi.

1936-1937 Ýstanbul Futbol Ligi Bu ligde 12 takýmlý fakat tek devreli olarak oynandý. Ýstanbul Futbol Ajanlýðý’na getirilen Zeki Rýza Sporel’in ligi 8 takýma indirme yolundaki teklifi kulüplerce kabul edilmeyince, 12 takýmýn tek devreli lig usulü karþýlaþmalarý uygun görüldü. Mevsim sonunda Ýstanbul’un ilk dört sýrayý alacak takýmlarýnýn yeni ihdas olunan Milli Küme maçlarýna katýlacak olmalarý ligde bir kýsýntý yapýlmasýna yol açmýþtý. 1936-1937 ligi bu nedenle 25 Ekim 1936 günü baþlayýp 28 Þubat 1937 günü sona ermiþ ve Fenerbahçe yaptýðý 11 maçý da kazanýrken sadece 1 fol yemek suretiyle þampiyonluða ulaþmýþtý. Bu, Fenerbahçe’nin 1923 yýlýndaki gol yemeden aldýðý þampiyonluktan sonra ulaþtýðý ikinci rekordu.

50


Türk Futbol Tarihi 1.Fenerbahçe 2.Güneþ 3.Galatasaray 4.Beþiktaþ 5.Vefa 6.Beykoz 7.Eyüp 8.Topkapý 9.Süleymaniye 10.Ýstanbulspor 11.Anadolu 12.Hilal

11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11

11 8 8 8 4 3 3 3 3 2 4 0

0 2 1 1 2 4 2 1 2 3 0 0

0 1 2 2 5 4 3 7 6 6 7 11

47 29 43 40 27 22 13 26 22 22 13 7

1 6 10 12 26 22 40 49 23 30 35 57

33 29 28 28 21 21 19 18 18 18 18 10

Fenerbahçe’nin þampiyon kadrosu þöyle idi: Hüsameddin, Necdet, Yaþar, Fazýl, Lebip, M.Reþat, Angelidis, Cevat, Fikret, Esat, A.Rýza, Naci, Bülent, Niyazi, Þaban.

1937-1938 Ýstanbul Futbol Ligi On takýmýn katýldýðý bu lig Fenerbahçe, Taksim ve Þeref statlarýnda tek devre olarak oynandý. Güneþ, Fenerbahçe ve Beþiktaþ takýmlarý ligi baþ sýrada eþit puanlarla tamamladýlar. Türk futbolunda ilk kez o sezon “averaj” tatbik edildi. Yenilen golün atýlan gole bölünmesi suretiyle yapýlan bu averaj hesabýnda Güneþ kulübü 0.25 ile Fenerbahçe’yi gerisinde býrakýp þampiyonluða ulaþtý. Güneþ 4.25 averaj ile birinci sayýlýrken, Fenerbahçe 4 averajla ikinci, Beþiktaþ da 3.66 ile üçüncü sýrayý aldýlar. 1.Güneþ 2.Fenerbahçe 3.Beþiktaþ 4.Galatasaray 5.Vefa 6.Beykoz 7.Ýstanbulspor 8.Süleymaniye 9.Topkapý 10.Eyüp

9 9 9 9 9 9 9 9 9 9

7 7 6 5

1 1 3 2

1 1 0 2

34 40 44 36

8 10 12 20

24 24 24 21 18 18 15 12 12 12

Güneþ Kulübü tarihinin ilk ve de son þampiyonluðunu þu ünlü kadrosuyla kazanmýþtý: Cihat, Faruk, Reþat, Boncuk Ömer, Rýza, Yusuf, Melih, Selahaddin, Rasih, Murat, Niyazi, Rebii, Necdet, Safa, Daniþ, Ýbrahim, Cambaz, Hristo.

Taksim Stadý’nda oynanan bin Galatasaray-Güneþ maçýnda takýmlar emektar stadýn meþhur balkonunun yanýndaki ahþap merdivenlerden inerek sahaya çýkýyorlar. Adnan, Haþim, Rýza, Yusuf, Eþfak ve Melih merdivenlerde...

51


Türk Futbol Tarihi

1938-1939 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de 10 takýmýn iþtirakiyle baþladý. Ancak dördüncü hafta sonunda Güneþ kulübünün daha çok politik bir takým nedenlerle kapatýlmasýyla lig dokuz takým arasýnda devam etti. Böylece üç küçük takým birer yenilgi, Fenerbahçe ise bir beraberlik almýþtý Güneþ’ten. O yýl þampiyonluk Beþiktaþ’ýn oldu. 1.Beþiktaþ 18 15 3 0 72 15 51 2.Fenerbahçe 18 14 3 1 81 13 49 3.Galatasaray 18 11 5 2 52 20 45 4.Vefa 18 10 3 5 39 24 41 5.Beykoz 18 7 4 7 48 35 36 6.Hilal 18 5 2 11 27 60 30 7.Süleymaniye 18 4 3 11 19 47 29 8.Topkapý 18 5 0 13 20 70 28 9.Ýstanbulspor 18 3 2 13 21 52 23 10.Güneþ 18 3 1 14 11 Beþiktaþ namaðlup þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: M.Ali, Þevket, Hüsnü, Taci, Ýbrahim, Faruk, Hüseyin, Rýfat, Cihat, Feyzi, Hayati, Þakir, Hakký, Rýdvan, Þeref, Eþref, Nazým.

1939-1940 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de 10 takým arasýnda ve iki devre olarak oynandý. Bu zorlu ligde Fenerbahçe’yi bir puan gerisinde býrakmayý baþaran Beþiktaþ ikinci kez þampiyonluðu kucaklarý. Bu, Beþiktaþ’ýn Ýstanbul Futbol Ligi tarihindeki dördüncü þampiyonluðu idi. Bu ligin en büyük özelliklerinden biri de þampiyonluk mücadelesi yapan takýmlarýn averaj durumlarý oldu. Beþiktaþ 76 gol atýp, 20 gol yerken, Fenerbahçe 77 gol atýp, 13 gol yemiþti. 1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Galatasaray 4.Vefa 5.Beykoz 6.Ýstanbulspor 7.Kasýmpaþa 8.Süleymaniye 9.Topkapý 10.Hilal

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

15 14 13 11 10 8 4 4 4 0

1 2 2 3 3 1 2 1 0 1

2 2 3 4 5 9 12 13 14 17

76 77 78 47 44 38 29 24 19 7

20 13 11 27 24 43 53 56 83 102

49 48 46 43 41 35 28 27 26 19

Beþiktaþ’ýn þampiyon kadrosu þu elemanlardan kuruluydu: Mehmet Ali, Hüsnü, Taci, ibrahim, Faruk, Hüseyin, Rýfat, Bedii, Feyzi, Hayati, Sabri, Hakký, Þeref, Eþref, Þükrü, Halil.

1940-1941 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig maçlarý, Taksim Stadý’nýn yýkýlmasý yüzünden Fenerbahçe ve Þeref statlarýnda 10 takým arasýnda ve iki devre halinde oynandý. Beþiktaþ, büyük gücünü bu ligde de ortaya koyarak hiç yenilmeden þampiyonluða ulaþmayý baþardý. 1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Galatasaray 4.Ýstanbulspor 5.Beyoðluspor 6.Vefa 7.Beykoz 8.Altýntuð 9.Süleymaniye 10.Topkapý

52

54 47 42 38 35 34 34 29 28 23

Beþiktaþ bu yeni þampiyonluða da þu kadrosuyla ulaþtý: Mehmet Ali, Yavuz, Hiristo, Hüseyin, Saim, Ömer, Halil, Sabri, Hakký, Kemal, Þeref, Þükrü, Eþref, Faruk.


Türk Futbol Tarihi

1941-1942 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de Fenerbahçe ve Þeref statlarýnda yine 10 takým arasýnda ve iki devre olarak oynandý. Beþiktaþ büyük gücünü bu sezon da kanýtladý ve üst üste dördüncü kez þampiyonluðu kazanmak suretiyle ligde bir rekor tesis etti. Bu ligin bir ilginç yaný da Beþiktaþ’a þampiyonluk yarýþýnda bu kez Galatasaray’ýn refakat etmesiydi. Fenerbahçe ise bu ligde ancak üçüncü sýrayý alabilmiþti.

1941-1942 Ýstanbul Futbol Ligi, 18 hafta sonunda þöyle sýralandý: 1.Beþiktaþ 2.Galatasaray 3.Fenerbahçe 4.Ýstanbulspor 5.Vefa 6.Kasýmpaþa 7.Beykoz 8.Süleymaniye 9.Taksim 10.Beyoðluspor

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

17 16 13 11 8 6 4 5 3 0

0 0 0 1 3 3 4 2 0 1

1 2 5 6 7 9 10 11 15 17

90 71 67 36 39 32 24 26 17 13

10 11 13 29 36 45 42 72 78 64

51 50 44 41 36 33 30 30 22 19

Beþiktaþ bu þampiyonluða þu kadrosuyla ulaþtý: Mehmet Ali, Feyzi, Yani, Celal, Hüsnü, Ahmet, Memduh, Rýfat, Hüseyin, Çaçi, Kemal, Sabri, Hakký, Ýbrahim, Þeref, Þükrü, Eþref, Þakir, Saim, K.Ýbrahim.

1942-1943 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de yine iki sahada (Fenerbahçe ve Þeref), 10 kulüp arasýnda ve iki devre olarak oynandý. Beþiktaþ bu ligde pek büyük bir üstünlük gösterdi. Yaptýðý 18 maçý da kazanan Siyah-Beyazlý takým hiç yenilmeden, hatta berabere bile kalmadan þampiyonluðu kucaklarken 81-9 gibi de þahane bir averaj elde etti. 1.Beþiktaþ 18 18 0 0 81 9 36 2.Fenerbahçe 18 15 1 2 69 14 31 3.Galatasaray 18 12 2 4 60 7 26 4.Vefa 18 10 2 6 49 35 22 5.Ýstanbulspor 18 8 3 7 37 43 19 6.Beykoz 18 5 6 7 29 32 16 7.Kasýmpaþa 18 4 2 12 26 10 10 8.Davutpaþa 18 3 2 13 22 59 8 9.Süleymaniye 18 2 4 12 26 68 8 10.Taksim

1941-1942 Ýstanbul Lig Þampiyonu Beþiktaþ Futbol Takýmý Þeref Stadý’nda. Soldan saða: Hakký Yeten, Yavuz Üreten, Halil Köksalan, Þakir Uluatlý, Rýfat Atakaný, Hüsnü Savman, Þükrü Gülesin, Þeref Görkey, Fevzi Uman, Saim Sarper, Memduh ün, Sabri Gençsoy, M.Ali Tanman ve Kaleci Faruk.

53


Türk Futbol Tarihi Beþiktaþ yeni bir rekor tesis ettiði bu þampiyonluða þu kadrosuyla ulaþtý: Mehmet Ali, Hüsnü, Yani, Hiristo, Cahit, Saim, Hüseyin, Ömer feyzi, K. Ýbrahim, Halis, Çaçi, Ýbrahim, Sabri, Hakký, Kemal, Þeref, Þükrü, Eþref.

1943-1944 Ýstanbul Futbol Ligi Yine 10 takým arasýnda ve iki devreli oynanan bu ligde de Beþiktaþ’ýn þampiyon olmasý beklenirken aradan ani bir çýkýþ yapan Fenerbahçe, Siyah-Beyazlý güçlü rakibinin beþ yýldan beri futbolumuzda sürdürmekte olduðu saltanata son verdi. Bu, Fenerbahçe takýmýnýn Ýstanbul Futbol Ligi tarihindeki on birinci þampiyonluðu oldu. Sarý-Lacivert formalý takým genç bir kadroyla güçlü rakibi Beþiktaþ’ý iki puanla da, olsa geçmeyi baþardý. 1.Fenerbahçe 2.Beþiktaþ 3.Galatasaray 4.Vefa 5.Ýstanbulspor 6.Beykoz 7.Kasýmpaþa 8.Süleymaniye 9.Anadoluhisarý 10.Davutpaþa

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

16 14 13 8 7 6 7 3 2 0

1 3 0 5 3 4 2 3 4 3

1 1 5 5 8 8 9 12 12 15

77 87 56 32 34 28 32 29 24 21

5 16 18 24 53 37 61 66 52 74

33 31 26 21 17 16 16 9 8 3

Fenerbahçe bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Cihat, Murat, Þevket, Boncuk Ömer, Esat, Lebip, Aydýn, K.Fikret, Ýbrahim, Müjdat, Naci, Halit, Melih, Rebii, Rasih.

1944-1945 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig yine 10 takým arasýnda ve iki devre olarak oynandý. Mecidiyeköy’deki Galatasaray Stadý da nataman olarak bu ligde hizmete girdi. Beþiktaþ, bir yol önce Fenerbahçe’ye kaptýrdýðý þampiyonluðu bu kez elinden býrakmadý ve hiç yenilmeden bu baþarýya ulaþtý. 1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Galatasaray 4.Beykoz 5.Beyoðluspor 6.Ýstanbulspor 7.Vefa 8.Süleymaniye 9.Anadoluhisarý 10.Kasýmpaþa

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

16 14 12 1 6 5 5 3 3 2

2 2 4 5 5 4 3 4 2 1

0 2 2 5 7 9 10 11 13 15

70 58 57 27 27 27 27 12 19 14

10 10 21 30 33 44 46 44 42 43

34 30 28 21 18 14 13 10 8 5

Beþiktaþ takýmý bu þampiyonluða þu kadrosuyla ulaþtý: M.Ali, Faruk, Yavuz, Hristo, Yani, Saim, Cahit, Ali, Ömer, Hüseyin, Rýfat, Nuri, Vecdi, Sabri, Hakký, Kemal, Þeref, Faruk, Eþref, Dursun.

1945-1946 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig 8 takým arasýnda ve iki devreli olarak oynandý. Ýnþaatý tamamlanmýþ bulunan Karagümrük’teki Vefa Stadý da bu ligde dördüncü stad olarak devreye girdi. Beþiktaþ büyük üstünlüðünü bu ligde bir kez daha tekrarladý. Vefa takýlý kendi stadý devreye girdikten sonra ilk kez Ýstanbul Ligi’nde üçüncü sýrayý almayý baþardý ki, bu da ligin dikkat çeker hususlarýndan biridir.

54


Türk Futbol Tarihi Vefa Kulübü’nün Karagümrük Çukurbostan’da kazandýðý Vefa Stadý’nýn açýlýþ töreninde Vefa on biri sahada ve kulüp binasýnýn önünde. Sol baþta Vefa’nýn eski unutulmaz futbol yýldýzý ve futbol uðruna bir bacaðý kesilen Muhteþem Kural Genel Kaptan olarak yer alýyor.

1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Vefa 4.Galatasaray 5.Ýstanbulspor 6.Beykoz 7.Beyoðluspor 8.Süleymaniye

14 14 14 14 14 14 14 14

11 8 6 1 5 2 3 1

3 5 3 6 3 4 2 5

0 1 5 4 6 6 9 8

42 28 21 19 18 13 10 15

12 10 18 14 14 31 31 34

39 35 29 28 28 22 22 21

Beþiktaþ bu namaðlup þampiyonluða þu kadrosuyla eriþti: M.Ali, Ethem, Yavuz, Hristo, Vedii, Yani, Hüseyin, Ömer, Faruk, Nuri, Fethi, Caçi, Mustafa, Alaeddin, Sabri, Hakký, Kemal, Þeref, Þükrü, Vecdi, Hikmet, Rauf, Süreyya.

1946-1947 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de sekiz takým arasýnda ve iki devreli olarak oynandý. Beþiktaþ bu yýl da þampiyonluðun en güçlü adayý gösterilmesine raðmen sürprizli sonuçlar siyah-beyazlý takýmý üçüncülüðe düþürdü. Fenerbahçe ile Vefa arasýndaki þampiyonluk yarýþý averajla Fenerbahçe lehine sonuçlandý. 1.Fenerbahçe 2.Vefa 3.Beþiktaþ 4.Galatasaray 5.Süleymaniye 6.Beykoz 7.Kasýmpaþa 8.Beyoðluspor

14 14 14 14 14 14 14 14

9 10 9 5 5 3 1 0

3 1 2 6 5 4 5 2

2 3 3 3 4 7 8 12

33 36 38 23 25 13 22 12

14 18 14 22 26 22 33 53

35 35 34 30 29 24 21 16

Fenerbahçe bu þampiyonluða þu kadrosuyla sahip oldu: Cihat, Hüsnü, Nuri, Murat, Ahmet, Selahaddin, K. Halil, B. Halil Samim, Ali, Rýfký, Erol, Naci, Suphi, Ömer, B. Fikret, Melih, M. Ali, K. Fikret, Ýbrahim, Memduh, Necip, Halit.

55


Türk Futbol Tarihi

1947-1948 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de sekiz takým arasýnda ve iki devreli olarak oynandý. Galatasaray stadýnýn inþaat nedeniyle kapanmasýyla maçlar Fenerbahçe, Þeref ve Vefa stadlarýnda yapýlabildi. Molnar gibi deðerli bir antrenörün yönetimindeki Fenerbahçe bu ligde büyük varlýk gösterdi. Sarý-Lacivertli takým hiç yenilmeden þampiyonluðu kazanýrken en yakýn takipçisini 5 puan gerisinde býraktý. 1947-1948 Ýstanbul Futbol Ligi, 14 hafta sonunda þöyle bir klasman ile sonuçlandý: 1.Fenerbahçe 2.Beþiktaþ 3.Galatasaray 4.Vefa 5.Kasýmpaþa 6.Ýstanbulspor 7.Süleymaniye 8.Beykoz

14 14 14 14 14 14 14 14

13 11 8 7 3 2 3 0

1 0 2 2 4 5 2 2

0 3 4 5 7 7 9 12

49 37 30 20 21 16 10 10

14 15 19 14 29 29 26 47

41 36 32 30 23 23 22 10

Fenerbahçe bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Cihat, Erdal, Hüsnü, Murat, Ahmet, Hilmi, Selahattin, Kamil, Samim, K.Halil, Ali, K.Fikret, Lefter, Suphi, Müjdat, Halit, Erol, Melih, Bülent.

1948-1949 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de sekiz takým arasýnda ve iki devreli olarak oynandý. Galatasaray uzun yýllardan beri özlemini çektiði þampiyonluða bu ligde kavuþmayý baþardý nihayet. 1.Galatasaray 2.Beþiktaþ 3.Fenerbahçe 4.Vefa 5.Beykoz 6.Ýstanbulspor 7.Kasýmpaþa 8.Süleymaniye

1940’lý yýllarýn baþlarýnda Ýstanbul’da futbol sezonu, parlak törenlerle açýlýrdý. Bu törenlerde geçit resmi yapýlýr, emekli futbolcular maçýndan sonra iki eski futbolcunun adlarýný taþýyan karmalar karþýlaþýrdý. Ýþte Fenerbahçe Stadý’nda yapýlan böyle bir törende Ýstiklal Marþý çalýnýrken. Bayraðý taþýyan futbolcu Ýstanbulspor’lu Mükerrem Güler’dir.

56

14 14 14 14 14 14 14 14

12 11 7 4 3 2 2 3

1 1 2 5 4 5 4 2

1 2 5 5 7 7 8 9

39 28 25 17 17 16 22 14

11 11 16 20 32 24 34 29

39 37 30 27 24 23 22 22


Türk Futbol Tarihi Galatasaray bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Erdoðan, Osman, Necmi, Musa, Bülent, Muzaffer, Ruhi, Ýsfendiyar, Halis, Reha, Gündüz, Orhan, Koçis, Süreyya, Doðan, Fazýl.

1949-1950 Ýstanbul Futbol Ligi Yine sekiz takým arasýnda oynanan bu ligde de þampiyonluk Beþiktaþ’ýn oldu. Fenerbahçe ikinci, Galatasaray üçüncü sýralarý aldýlar. 1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Galatasaray 4.Vefa 5.Kasýmpaþa 6.Ýstanbulspor 7.Beykoz 8.Emniyet

14 14 14 14 14 14 14 14

11 9 8 6 3 3 4 3

2 3 2 2 3 3 1 2

1 2 4 6 8 8 9 9

43 34 21 15 12 11 12 9

8 10 11 16 22 25 40 25

38 35 32 28 23 23 23 22

Beþiktaþ bu þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Mehmet, Fevzi, Ethem, Kemalettin, Vedii, Eþref, Ali Ýhsan, Hüseyin, Nusret, Kamil, Faruk, Süleyman, Hikmet, Recep, Þevket Fahrettin, Cihat.

1950-1951 Ýstanbul Futbol Ligi Bu lig de sekiz takým arasýnda, iki devreli olarak oynandý. Beþiktaþ bu ligde de þampiyonluk ipini göðüsleyen ekip oldu. 1.Beþiktaþ 2.Galatasaray 3.Vefa 4.Fenerbahçe 5.Ýstanbulspor 6.Kasýmpaþa 7.Emniyet 8.Beykoz

14 14

10 10

3 2

1 2

39 28

8 14

37 36 33 29 29 21 20 18

Beþiktaþ’ýn þampiyon kadrosu þu oyunculardan kuruluydu: Mehmet, Fevzi, Kemalettin,Vedii, Eþref, Ali Ýhsan, Nusret, Kamil, Süleyman, Hikmet, Recep; Þevket, Fahrettin, Cihat. Bu sezonla Türk futbolunda önemli bir dönem kapanmýþtýr. Kabul edilen profesyonellik ile Türk futbolundaki bir “profesyonel lig” sezonu baþlayacaktý. Gerçi “Ýstanbul Amatör Futbol Ligi” sürecekti ama ilgisini ve önemini büyük çapta yitirmiþ olarak... 1904-1905 sezonunda baþlayan “Ýstanbul Futbol Ligi” bu tarihe kadar 43 kez oynanmýþ, bu 43 yýlýn þampiyonluklarý 9 takým arasýnda þu þekilde paylaþýlmýþtý: Fenerbahçe Galatasaray Beþiktaþ Kadýköy Altýnordu Imogene Moda Ýstanbulspor Güneþ

13 kez 11 kez 11 kez 2 kez 2 kez 1 kez 1 kez 1 kez 1 kez

57


Türk Futbol Tarihi Ankaragücü’nün nüvesini teþkil eden Anadolu Sanatkaran gücü Futbol Takýmý. Ayaktakiler soldan saða: Þevki, Nuri, Emin Abidin, Galip, Þaban, Memduh ve Ýbrahim beyler. Yerdekiler: Rýfat, Kazým ve Mustafa beyler.

ANKARA’DA FUTBOL Milli Mücadele yýllarýna kadar basit bir bozkýr kasabasý halindeki Ankara’ya futbolun bu yýllarda girdiði bilinir. Ankara’ya futbolu Milli Mücadele yýllarýnda Kurtuluþ Savaþý nedeniyle Ýstanbul’dan gelenlerin getirdikleri söylenebilir. Bunda bugün baþkentin adýný taþýyan Ankaragücü kulübünün nüvesini oluþturan kiþilerin de önemli katkýlarýnýn bulunduðu gerçektir. 1910 yýlýnda Sultanahmet Sanat Mektebi’nin ikinci sýnýf öðrencileri tarafýndan kurulan Altýnörs kulübü daha sonra ayný okulun son sýnýf öðrencilerinin kurduðu Sanatkar Gücü ile birleþerek 1913 yýlýnda Turan Sanatkaran Gücü adýný almýþ ve 7 yýl süreyle Ýstanbul’da Cuma Ligi’ne katýlmýþtý. 1920 yýlýnda Milli Mücadele’nin “Kurtuluþ Savaþý”na dönüþmesiyle Turan Sanatkaran Gücü’nün tüm futbolcularý ve üyeleri Ankara’ya koþmuþlar ve dövüþen ordunun silah ve cephane ihtiyacýný karþýlamak üzere faaliyete geçmiþlerdi. Milli Mücadele’de fiilen görev alan Turan Sanatkaran Gücü mensuplarý cephane yüklü bir treni cepheye yetiþtirirken Ahmet Þefik, Muharrem Ali ve Süleyman Hüzmen adlarýndaki üç futbolcu þehit düþmüþlerdi. Büyük Zafer’den sonra Ankara’da kalan kulüp daha sonra baþkentte ortaya çýkan Santral Sanatkaran Gücü ile birleþip Anadolu Sanatkaran gücü adýný almýþ, daha sonra da bu isim yapýlan iþe uygunluðu itibariyle Ýmalat-ý Harbiye þekline dönüþmüþtü. Sarý-Lacivert formalý kulüp , 1930 yýlýnda Ankaragücü adýný almýþtý. Bu arada Ankara Sultanisi (daha sonra Atatürk Lisesi) yedinci sýnýf öðrencileri tarafýndan 1923 yýlýnda Gençler Birliði kulübü kurulmuþ ve bu kulüp daha ilk yýlýnda o sezon ortaya çýkarýlan Ankara Futbol Ligi’nde yer almýþtý. 1923 yýlýnda ihdas olunan Ankara Futbol Ligi’nde Ankara Sultanisi (daha sonra Gençler Birliði), Turan Sanatkaran Gücü, Santral Sanatkaran Gücü (daha sonra iti takým birleþip Anadolu Sanatkaran Gücü adýný alacaktý), yine o yýl kurulan Ýdman Yurdu ve daha sonra Muhafýzgücü’nün nüvesini teþkil edecek Talimgah takýmlarý yer almýþlar, böylece baþkent Ankara’da futbol heyecaný baþlamýþtý.

58


Türk Futbol Tarihi

ANKARA FUTBOL LÝGÝ Ankara’da futbol ligi ancak Cumhuriyet’in ilanýndan sonra, 1923 yýlýnda teþekkül edebildi. Ve bunun Ýbrahim Turgut (Azizoðlu) Bey’in baþkanlýðýndaki Ýhsan Ali (Tekvar), Nuri Tahsin, Topçu Miralayý Mümin ve Halit beylerden kurulu ilk Ankara Futbol Heyeti gerçekleþtirdi. Bu tarihten önce baþkent Ankara’daki tem nizami futbol sahasý, Cebeci Meydaný’nda bugünkü Cebeci Stadý ile Cebeci Pazarý’nýn bulunduðu yerde idi. Ankara’da ilk futbol ligi kurulurken bu sahanýn yeterli olamayacaðý anlaþýldýðýndan, Muhafýz Alayý Kumandaný Ýsmail Hakký (General Tekçe) Bey’in çabalarýyla “Ýstiklal Meydaný” diye anýlan ve bugünkü Tandoðan Meydaný ile Mebusevleri’nin bulunduðu yerde bir futbol sahasý yapýlmýþtý. Bu saha Muhafýz Alayý’na baðlý askerlerin de çalýþmalarýyla kýsa bir süre de hazýrlanmýþtý. Ankara Ýdman Birliði Heyet-i Umumiyesi’nin 7 Eylül 1923 günü yayýmladýðý ilk bildirisinde bu konuda þu açýklamayý yapýyordu: 1-Ankara Ýdman Birliði Heyet-i Umumiyesi’nin 7 Eylül 1923 tarihli içmaýnda Ankara Futbol Birinciliði müsabakalarýnýn badema Muhafýzgücü’nün Ýstasyon arkasýnda vücuda getirdiði Ýstiklal Meydaný’nda icrasý ittifakla kabul edilmiþtir. 2-13 Eylül 1923 Cuma günü Sanatkaran ile Turan birinci takýmlarý arasýndaki lig maçý Ýstiklal Meydaný’nda yapýlacaktýr. 3-Bu hafta ayrýca Meclis Muhafýzgücü bölükleri arasýnda sürat ve mukavemet yarýþlarý yapýlacaktýr. 4-Duhuliye yoktur. 5-Soðuk meþrubat ve saireyi satacak bir büfe vardýr. Meclis Mýzýkasý tarafýndan en müntahap parçalar çalýnacaktýr. Böylece Ankara’da ilk futbol ligi maçlarý Harbiye Talimgah, Turan Gücü, Ýdman Yurdu, Sanatkaran Gücü ve Ankara Sultanisi takýmlarýnýn katýlmalarýyla baþlamýþtýr. Ýki devre üzerinden oynanan lig maçlarý baþkentte büyük ilgi görmüþtür. Ancak Ankara Sultanisi takýmý ikinci maçýn sonunda özür beyan ederek çekildiðinden lig dört takýl arasýnda sürmüþ ve þöyle sonuçlanmýþtý: 1-Talimgah 2.Turan Gücü 3.Ýdman Yurdu 4.Sanatkarangücü 5.Ankaragücü

8 8 8 8 2

5 5 3 3 0

2 1 2 0 0

1 2 3 5 2

12 15 8 11 2

5 10 8 9 8

29 28 16 14 2

Harbiye Talimgah futbol takýmý Ankara Futbol Ligi’nin ilk þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Cavit, Cevat, Çaðrý, Necmeddin Rona, Said Arbak, Muhtar Yeten, Nafiz Orhon, Kemal Badi, Eþref, Hýfzý, Avni, Edip Balyoz.

1923-1924 Ankara Futbol Ligi Ýkinci Ankara Ligi yedi takýmýn iþtirakiyle gerçekleþecekti. Ancak Sanayi Spor ile Lise’nin takým çýkaramamalarý nedeniyle bazý maçlar oynanamadý. Sonunda Turan Sanatkaran Gücü þampiyonluðu kazandý. 1.Turan Sanatkaran 2.Muhafýzgücü 3.Ýdman Yurdu 4.Gençler Birliði 5.Darülmuallimin 6.Sanayi Spor 7.Lise

8 8 8 8 8 8 8

6 4 3 3 2 0 0

1 2 2 3 1 0 0

1 2 3 2 5 8 8

25 21 10 14 9 3 3

6 4 8 11 12 11 40

21 18 16 16 13 10 8

Þampiyon Turan Sanatkaran Gücü’nün kadrosu belirlenememiþtir.

1924-1925 Ankara Futbol Ligi Altý takým arasýnda iki devre halinde oynanan bu ligde Muhafýzgücü ilk kez Ankara þampiyonluðunu kazanmayý baþardý.

59


Türk Futbol Tarihi Fenerbahçe, 5 Haziran 1927 günü Taksim Stadý’nda Orta Avrupa Þampiyonu Slavia Prag takýmýný Bekir’in 17. dakikada attýðý bu nefis kafa gölüyle 1-0 yenerken Ýstanbul bir bayram sevinci yaþamýþtý.

1.Muhafýzgücü 2.Turan Sanatkaran 3.Gençler Birliði 4.Türk Ýd. Ocaðý 5.Ýdman Yurdu 6.Lise Gücü

10 10 10 10 10 10

7 6 5 2 2 0

2 2 2 4 3 3

1 2 3 4 5 7

20 16 15 11 10 5

4 5 9 15 16 38

26 24 21 18 17 13

Muhafýzgücü takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Vasfi Güçlü, Sudi Oral, Ahmet Sanlý, Nafýz Orhon, Talat Eriþ, Þinasi Engineri, Lütfü Padok, Hamit Arslan, Hýfzý, Kamil Rona, Recep.

1925-1926 Ankara Futbol Ligi Altý takým arasýnda ve iki devre lig usulüyle oynanan maçlar sonunda Muhafýzgücü takýmý ikinci kez þampiyonluðu kazandý. 1.Muhafýzgücü 2.Gençlerbirliði 3.Turan Sanatkaran 4.Ankara Sivas 5.Ýdman Yurdu 6.Jimnastik Gücü

10 8 10 8 10 7 10 3 10 2 10 0

2 1 1 2 2 1

0 1 2 5 6 9

21 17 21 10 12 4

4 6 12 19 11 33

28 27 25 18 16 11

Muhafýzgücü takýmý ikinci þampiyonluðuna þu kadrosuyla ulaþtý: Vasfi Güçlü, Nuri Hacýkör, Sudi Oral, Kadri Gencer, Talat Eriþ, Nafýz Orhon, Lütfü Padok, Cemal Turan, Kamil Rona, Þekip Kulaksýzoðlu, Selahattin Öngen.

1926-1927 Ankara Futbol Ligi Yine altý takým arasýnda ve iki devreli oynanan maçlar sonunda Muhafýzgücü iki sezondan beri sahip olduðu þampiyonluðu elinden býrakmadý. 1.Muhafýzgücü 2.Gençlerbirliði 3.Ýmalat-ý Harbiye 4.Çankaya 5.Ýdman Yurdu 6.Ankara Sivas

60

10 8 10 7 10 7 10 6 10 3 10 0

1 2 1 1 0 2

1 1 2 3 7 8

16 14 15 12 11 5

3 6 7 12 17 28

27 26 25 23 16 12


Türk Futbol Tarihi NOT: Turan Sanatkaran gücü o yýl Ýmalat-ý Harbiye adý altýnda lige katýldý. Bu kulüp daha sonra da Ankaragücü adýný alacaktý. Muhafýzgücü takýmý üçüncü þampiyonluðuna þu kadrosuyla ulaþtý: Vasfi Güçlü, Ali Gençay, Sudi Oral, Nafiz Orhon, Talat Eriþ, Kadri Gençer, Lütfü Padok, Cemal Turan, Kamil Rona, Þekip Kulaksýzoðlu, Selahattin Öngen.

1927-1928 Ankara Futbol Ligi Beþ takým arasýnda þampiyonluðu kazandý. 1.Muhafýzgücü 2.Ýmalat-ý Harbiye 3.Ýdman Yurdu 4.Çankaya 5.Gençlerbirliði

ve iki devre olarak oynana maçlar sonunda Muhafýzgücü dördüncü kez 8 8 8 8 8

7 6 3 0 2

1 1 1 2 1

0 1 4 6 5

21 19 18 11 13

7 10 16 34 21

23 21 15 10 9

Muhafýzgücü bu yeni þampiyonluðunu da þu kadrosuyla kazandý: Vasgi Güçlü, Cevat Gürkan, Ali Gençay, Necmi Rona, Talat Eriþ, Nafýz Orhon, Lütfü Padok, Cemal Turan, Kamil Rona, Sedat Demirtaþ, Selahattin öngen.

1928-1929 Ankara Futbol Ligi Baþ takým arasýnda ve iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Muhafýzgücü üst üste beþinci þampiyonluðunu kazandý. 1.Muhafýzgücü 2.Gençlerbirliði 3.Ýmalat-ý Harbiye 4.Çankaya 5.Altýnordu

8 8 8 8 8

7 5 3 2 0

1 2 2 2 2

0 1 3 4 6

16 18 14 10 5

7 9 10 12 25

23 20 16 14 10

NOT: Ankara Ýdman Yurdu Kulübü Altýnordu adýný aldýðýndan lige bu adla katýlmýþtýr. Muhafýzgücü þampiyonluðunu þu kadroyla kazandý: Sýrrý Cinsun, Cevat Gürkan, Cevat Çaðrý, Said Özgüç, Talat Eriþ, Nafýz Orhon, Celal Öge, Cemal Turan, Sedat Demirtaþ, Besim, Selahattin Öngen.

Fenerbahçe-Galatasaray Karmasý’nýn 14 Aðustos 1925 günü Taksim Stadý’nda ünlü Slavia takýmýný fevkalade bir oyunla 5-2 yenmesi, Türk futbolunda büyük bir olay teþkil etmiþti. Ýþte bu tarihi maçta Türk futbolunun büyük bir yýldýzý Bekir’in Slavia kalesine bir akýný. “Bomba Bekir”, bu amasýz sol þutuyla takýmýmýzýn ikinci golünü yapacak...

61


Türk Futbol Tarihi

1929-1930 Ankara Futbol Ligi Baþkentin futbol ligi ilk kez dört takým arasýnda oynandý ve ikiþer devrelik lig sonunda Gençlerbirliði ilk kez þampiyonluðu kazandý. Son beþ yýlýn þampiyonu Muhafýzgücü ise bu lige katýlmadý. 1.Gençlerbirliði 6 5 0 1 14 2.Ýmalat-ý Harbiye 6 4 1 1 12 3.Çankaya 6 2 1 3 9 4.Altýnordu 6 0 2 4 6 Gençlerbirliði ilk þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Nuri Erim, Ramiz Eren, Enver Evrensel, Rasim Akýn, Mustafa Aral, Halit Fikret Saltcan, Ali Rýza Ertuð, Adil Giray, Cevat Celal.

6 7 13 14

16 15 11 8

Atak, Cavit Esinoðlu,

1930-1931 Ankara Futbol Ligi Beþ takým arasýnda oynanan ligde bu sezon Muhafýzgücü takýmý vardý. Ancak eski güçlü kadrosundan hayli kayýplara uðramýþtý. Gençlerbirliði bu sezon da gücünü ortaya koyarak namaðlup þampiyonluða ulaþtý. 1.Gençlerbirliði 2.Muhafýzgücü 3.Ýmalat-ý Harbiye 4.Altýnordu 5.Çankaya

8 8 8 8 8

7 3 2 1 1

1 3 2 1 1

0 2 4 6 6

24 16 12 8 9

8 8 11 13 29

23 17 16 11 11

Gençlerbirliði takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Raþit Rýza Dengiz, Halit atak, Ratip Tabanca, Rasim Akýn, Mustafa Aral, Cavit Esinoðlu, Kemal Ergin, Fikret Saltcan, Ali Rýza Ertuð, Adil giray, Cevat, Celal.

1931-1932 Ankara Futbol Ligi Ankara bu sezon çok durgun bir lig yaþadý. Dört takýmla baþlayan lig, Ýmalat-ý Harbiye takýmýnýn çekilmesiyle son üç haftayý üç takýmla tamamladý. 1.Gençlerbirliði 2.Çankaya 3.Altýnordu 4.Ýmalat-ý Harbiye

10 Mayýs 1929 günü Taksim Stadý’nda yapýlan GalatasarayFenerbahçe maçýnda ayaðý kýrýlan Galatasaraylý Mehmet Nazif, kýrýk bir kapýdan yapýlan sedye içinde iki takým futbolcularý tarafýndan taþýnarak sahadan çýkarýlýyor. Sað baþta ise maçýn hakemi Vefalý Necmi Aðabey görülüyor.

62

6 6 6 6

6 2 2 2

0 0 0 0

0 4 4 4

23 21 16 9

6 9 7 7

18 10 10 7


Türk Futbol Tarihi Yarým limonu alan futbolcu saha kenarýnda oturacak bir yer bulursa bunu büyük bir nimet sayardý. Ýþte Zeki Rýza Sporel ile kaleci Þekip Kulasýzoðlu bir devre arasýnda bu nimete eriþmiþler. Zeki Rýza Bey terini üþütmemek için sýrtýna pardösüsünü almayý ihmal etmemiþ.

Gençlerbirliði üçüncü þampiyonluðuna þu kadrosuyla ulaþtý: Cihat Arman, Ratip Tabanca, Asým Kurt, Ahmet gören, Ahmet Kunak, Aziz, Kemal Ergun, Münir Özkural, Ali Rýz Ertuð, Fikret Saltcan, Adil Giray.

1932-1933 Ankara Futbol Ligi Beþ takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Gençlerbirliði dördüncü kez þampiyonluðu kazandý. 1.Gençlerbirliði 2.Muhafýzgücü 3.Ankaragücü 4.Çankaya 5.Altýnordu

8 8 8 8 8

5 4 4 2 0

2 3 1 3 2

1 1 3 3 6

22 17 19 13 13

9 10 14 20 31

20 19 17 15 10

NOT: Ýmalat-ý Harbiye kulübü Ankaragücü adýný almýþtýr. Gençlerbirliði dördüncü þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Cihat Arman, Ali Rýza Ertuð, Behiç Kural, Ahmet gören, Ýhsan Türemen, Aziz, Selim Baþkurt, Selahattin Dipçin, Ýbrahim Atalay, Münir Özkural, Mahmud.

1933-1934 Ankara Futbol Ligi Yedi takým arasýnda iki devreli olarak oynanan bu ligde Çankaya takýmý ilk þampiyonluðunu kazanmayý baþardý. 1.Çankaya 2.Gençlerbirliði 3.Ankaragücü 4.Muhafýzgücü 5.Altýnordu 6.Demirspor 7.Ýttifakspor

12 12 12 12 12 12 12

9 8 7 6 2 0 0

2 2 1 2 2 1 0

1 2 3 4 8 11 12

57 35 39 44 15 12 5

15 11 17 13 35 29 87

32 30 29 26 18 13 12

Çankaya takýmý þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Vensan, Talha Ertuð, Fuat Akan, Mithat, Ýbrahim Küçük, Gazi Günday, Ömer Gürpýnar, Abbas Avunduk, Orhan Barlas; Ömer Boncuk, Osman.

63


Türk Futbol Tarihi

1934-1935 Ankara Futbol Ligi Ýlk kez sekiz takým arasýnda oynanan maçlar sonunda Gençlerbirliði bir yýl önce elinden kaçýrdýðý þampiyonluðu yeniden yakaladý. 1.Gençlerbirliði 2.Muhafýzgücü 3.Ankaragücü 4.Altýnordu 5.Çankaya 6.Güvençspor 7.Demirspor 8.Kýrýkkale

14 14 14 14 14 14 14 14

8 7 5 4 4 1 1 0

3 3 4 4 2 3 2 0

3 4 5 6 8 10 11 14

32 39 26 33 15 8 9 11

9 12 9 15 14 21 47 46

33 31 28 26 24 19 18 14

Gençlerbirliði þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Cihat Arman, Asým Kurt, Halil Atak, Ahmet Gören ,Rasim akýn, Keþfi Tarlan, Salim Baykurt, Selahattin Dipçin, Ali Rýza Ertuð, Niyazi Öztunç, Ýhsan Öztunç.

1935-1936 Ankara Futbol Ligi Sekiz takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar, Ankaragücü takýmýnýn ilk kez þampiyonluðu ile sonuçlandý. 1.Ankaragücü 2.Çankaya 3.Gençlerbirliði 4.Muhafýzgücü 5.Altýnordu 6.Kýrýkkale 7.Demirspor 8.Güvençspor

14 14 14 14 14 14 14 14

9 8 6 5 4 2 1 0

3 2 5 4 4 1 1 0

1 4 3 5 6 11 12 14

33 38 19 26 25 8 9 3

5 20 8 15 18 35 40 20

34 32 31 28 26 19 17 14

Ankaragücü ilk þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Osman Ýncili, Ali Rýza Arda, Enver Erlat, Orhan, Semih Sözer, Nazmi Aydinç, Abdi Yýldýrým, Bilal Bali, Yaþar Yalçýn, Fahri Akay, Hamdi Daðaþar.

1936-1937 Ankara Futbol Ligi Demirspor ile Çankaya kulüpleri birleþmeleri sonucu bu lig yedi takým arasýnda iki devre halinde oynandý. Bu iki kulübün birleþmesinden doðan yeni kulüp ise 1936-1937 Ankara Futbol Ligi’ne Demir Çankaya adý altýnda katýldý. 1.Ankaragücü 2.Gençlerbirliði 3.Harbokulu 4.Muhafýzgücü 5.Ankaraspor 6.Demir Çankaya 7.Güvençspor

12 12 12 12 12 12 12

7 7 6 3 3 2 0

2 1 1 3 2 3 2

3 4 5 6 7 7 10

31 38 34 27 23 26 8

17 18 18 26 17 40 51

28 27 25 21 20 19 14

Ankaragücü ikinci þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Osman Ýncili, Ali Rýza Arda, Necret Arbak, Nusret Göktuna, Semih Sözer, Musa Sezer, Bilal Bali, Ýsmail Türkoðlu, Yaþar Yalçýn, Fahri Akay, Hamdi Daðaþar.

1937-1938 Ankara Futbol Ligi Yedi takým arasýnda iki devreli oynanan ligin sonunda Harbokulu takýmý ilk kez þampiyonluðu

64


Türk Futbol Tarihi kazanmayý baþardý. 1.Harbokulu 2.Muhafýzgücü 3.Gençlerbirliði 4.Ankaragücü 5.Demir Çankaya 6.Güneþ 7.Galatasaray

12 12 12 12 12 12 12

10 9 6 6 3 2 1

2 2 3 4 4 0 1

0 1 3 2 5 10 10

34 30 22 26 15 12 6

8 12 12 15 17 31 50

34 32 29 28 22 16 15

Harokulu takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý:Fethi Or, Þükrü, Abdurrahman Erok, Þerif Donanlý, Muhterem Özyurt, Sabahattin, Mücahit, Hayri Kemeç, Zeki Tavacýoðlu, Habib Alpay.

1938-1939 Ankara Futbol Ligi

Yine yedi takým arasýnda ve çift devre olarak oynandý. Demirspor takýmý ilk kez þampiyonluðu kazanmayý baþardý. 1.Demirspor 2.Ankaragücü 3.Harbokulu 4.Gençlerbirliði 5.Galatasaray 6.Muhafýzgücü 7.Güneþ

12 12 12 12 12 12 12

9 8 6 4 3 2 2

2 2 3 3 1 2 1

1 2 3 5 8 8 9

33 32 34 19 19 9 9

13 15 23 23 37 19 28

32 30 27 23 19 18 17

Demirspor takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý:Ýsmail Kal, Gazi Günday, Þevket Demirtepe, Ýbrahim Tezcan, Ýbrahim Küçük, Kamil Boðaç, Mustafa Ercan, Arif Sevinç, Orhan Barlas, Orhan Canpulat, Zeki Tavacýoðlu.

1939-1940 Ankara Futbol Ligi

Yedi takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Gençlerbirliði þampiyonluðu yeniden eline geçirdi. 1.Gençlerbirliði 2.Muhafýzgücü 3.Demirspor 4.Ankaragücü 5.Harbokulu 6.Birlikspor 7.Güneþ

12 12 12 12 12 12 12

10 8 6 4 5 1 0

2 2 4 3 1 3 1

0 2 2 5 6 8 11

41 47 23 20 27 15 17

7 19 18 28 36 27 57

34 30 28 23 18 17 13

Gençlerbirliði þu kadrosuyla þampiyonluðu kazandý:Rahim Kotan, Mehmet Güngör, Ahmet Erol, Münir Özkural, Halit Þahin, Keþfi Tarlan, Selim Baykurt, Selahattin Dipçin, Ali Anul, Adnan Dipçin, Ali Kobaþ.

1940-1941 Ankara Futbol Ligi

Dokuz takým arasýnda iki devre olarak oynanan bu ligde Galatasaray altý, Güneþ on iki maça, Dinçspor da on üç maça çýkmadýlar. 1.Gençlerbirliði 2.Harbokulu 3.Maskespor 4.Demirspor 5.Ankaragücü 6.Birlikspor 7.Galatasaray 8.Güneþ 9.Dinçspor

16 16 16 16 16 16 16 16 16

12 10 11 10 9 6 2 0 0

2 5 1 1 2 4 1 0 0

2 1 4 5 5 6 7 4 3

48 47 37 58 37 30 13 3 0

20 17 16 21 13 25 52 54 54

45 41 39 37 36 31 15 4 3

65


Türk Futbol Tarihi Gençlerbirliði þu kadrosuyla þampiyonluðu kazandý: Muammer Pamuk, Ahmet Erol, Mehmet Güngör, Sedat Ergin, Halit Þahin, Keþfi Tarlan, Ömer Göker, Selim Atak, Hasan Polat, Mustafa Kökçam.

1941-1942 Ankara Futbol Ligi Altý takým arasýnda oynana ligde þampiyonluk Harbokulu takýmýnýn oldu. 1.Harbokulu 2.Maskespor 3.Ankaragücü 4.Gençlerbirliði 5.Demirspor 6.Kýrýkkale Gücü

10 10 10 10 10 10

8 5 4 4 2 1

1 2 2 2 3 3

1 3 4 4 5 6

29 17 20 11 12 13

11 17 17 12 15 15

27 22 20 20 15 15

Harbokulu þampiyon kadrosu þu tertipteydi: Bedri Çakýr, Nabi Eyüboðlu, Hayri Angün, Burhan, Abdi Saraçoðlu, Melih Barlas, Kemal Sayan, Süleyman, Sabahattin Erman, Cahit Özakýncý, Muzaffer Erciyes.

1942-1943 Ankara Futbol Ligi Yönetmeliklerin askeri güçler lehine bir çok deðiþikliklerle tatil sonucu çýkan anlaþmazlýk sonucu aralarýna yüksekokullarý da alan kulüpler ayrý bir lig kurdular. Öte yandan askeri güçler de ayrý bir lig oluþturmuþlardý ancak Ankara’nýn resmi ligi sivil kulüplerin kurduklarý lig olmuþtur. Harbokulu Gücü, Ankara Gücü, Kýrýkkale Gücü, Yedek Subay Okulu, Tayyare Dafýgücü, Sücari Gücü ve Fen Tatbikat Gücü baþkentin ilk askeri ligi olmuþtur. 1942-1943 Ankara Ligi þöyle sonuçlanmýþtýr: 1.Demirspor 2.Gençlerbirliði 3.Maskespor 4.Siyasal Bilgiler 5.Gazi Terbiye 6.Yüksek Ziraat F. 7.Hukuk Fakültesi

12 12 12 12 12 12 12

7 6 6 6 4 3 2

3 3 1 0 2 2 2

2 3 5 6 6 7 8

43 25 21 17 20 13 18

10 12 27 24 24 31 34

17 15 13 12 10 8 6

Demirspor þampiyonluðu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Ýsmail Kal, Þevket Demirtepe, Nuri Kuraner, Fahri Adanýr, Celal Esemen, Ýbrahim Tezcan, Memduh Ün, Ýbrahim küçük, Mustafa Ercan, Akif Alçiz.

1943-1944 Ankara Futbol Ligi Anlaþmazlýklar halledildiðinden askeri ve sivil takýmlar ayný ligde yer aldýlar. 10 takým arasýnda iki devre olarak oynana maçlar sonunda Harbokulu takýmý þampiyonluðu kazandý. 1.Harbokulu 2.Ankaragücü 3.Süvarigücü 4.Tayyare Dafi Gücü 5.Demirspor 6.Yedek Subay gücü 7.Maskespor 8.Havacýlýk Spor 9.Gençlerbirliði 10.Topçu Okulu Gücü

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

15 9 10 9 8 7 6 5 5 1

5 6 3 3 3 3 3 3 2 1

0 3 5 6 7 8 9 10 11 16

53 40 41 37 37 35 29 26 28 18

14 26 26 21 37 34 34 42 51 53

31 24 23 21 20 17 15 13 12 3

Harbokulu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: M.Ali Yalým, Þeref Mýhçakan, Mehmet Bolatlý, Taci Yavuz, Muhiddin Üründal, Selami Yazgan, Kemal Ayan, Adem Güngenci, Sabahattin Erman, Celal Çaðlan, Kemal Özer.

66


Türk Futbol Tarihi

1944-1945 Ankara Futbol Ligi On üç takým arasýnda tek devreli olarak oynanan maçlar sonunda Harbokulu bir kez daha þampiyonluðu kazandý. 1.Harbokulu 2.Uçaksavar 3.Demirspor 4.Muhafýzgücü 5.Maskespor 6.Ankaragücü 7.Yedeksubay Gücü 8.Havagücü 9.Süvarigücü 10.Stadyom 11.T.Hava Kurumu 12.Kýrýkkalespor

12 12 12 12 12 12 12 12 12 12 12 12

8 9 8 7 6 6 5 5 3 3 2 0

4 0 1 2 3 1 3 1 2 1 1 0

0 3 3 3 3 5 4 6 7 8 9 12

37 36 29 29 20 42 36 26 24 22 19 0

14 21 20 22 19 29 32 22 30 30 47 35

32 30 28 28 27 25 25 23 20 19 17 8

Harbokulu takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: M.Ali Yalým, Ýsmet Sertkaya, Mehmet Bolatlý, Muzaffer Öz, Muhittin Üründal, Selami Kemal Sayan, Hasan Polat, Celal Çaðlar, Refik Keskiner, Kemal Çolpan.

1945-1946 Ankara Futbol Ligi Yediþer takýmdan iki grup üzerinden yapýlan maçlar sonunda ilk iki sýrayý alan takýmlardan kurulu bir yeni lig oluþtu. Bu maçlar sonunda Gençlerbirligi takýmý þampiyonluðu kazandý.

Beyaz Grup

Gençlerbirliði Muhafýzgücü Ankaragücü Uçaksavar Jandarmagücü Süvarigücü Havacýlýk

Yeþil Grup

Harbokulu Demirspor Havagücü Yedeksubay Okulu Stadyom Maskespor Tekelspor

Final Grubu

Gençlerbirliði Muhafýzgücü Demirspor Harbokulu

12 12 12 12 12 12 12

8 8 5 4 2 1 3

1 1 5 6 4 5 0

3 3 2 2 6 6 9

40 28 28 26 26 21 23

22 19 20 22 35 21 43

29 29 28 26 20 19 18

12 12 12 12 12 12 12

11 9 7 5 4 4 0

0 2 1 0 1 0 0

1 1 4 7 7 8 12

39 54 43 29 29 28 4

12 11 23 32 36 57 55

34 32 27 22 21 20 4

6 6 6 6

3 1 2 0

2 4 2 4

1 1 2 2

6 7 7 5

3 6 8 5

14 12 12 10

Gençlerbirliði þampiyonluða þu kadrosuyla ulaþtý: Erdal Kocaçimen, Said Ozan, Refet Olgaç, Selim Atak, Hasan Polat, M.Ali Aydar, Hamdi Ülker, Burhan Doðançay, Ali Anul, Mustafa Kökçam, Halim Çorbalý.

1946-1947 Ankara Futbol Ligi Ýlk kez dört grup üzerinden oynanan maçlar sonunda gruplarýn birincileri kendi aralarýnda eliminasyon usulü karþýlaþtý. Neticede Demirspor bu zorlu ligden þampiyonlukla çýkmayý baþardý.

67


Türk Futbol Tarihi Türk futbolunun büyük ismi Ulvi Yenal yalnýz devrinin en büyük kalecisi deðildi, ayný zamanda mükemmel bir santrfordu da. 20 Mart 1931 günü Taksim Stadý’nda oynanan Fenerbahçe maçýnda Ulvi Yenal, Kemal Faruki ile Mithat Ertuð’un arasýnda santrfor oynarken, Sarý-Kýrmýzýlý kaleyi Avni Kurgan korumuþtu. Ulvi Yenal bu maçýn santra vuruþu sýrasýnda.

Sarý Grup

Harbokulu Ankaragücü Muhafýzgücü Havagücü Yedeksubay Okulu Uçaksavar Maskespor Jandarmagücü

Kýrmýzý Grup

Gençlerbirliði Kalespor Maltepe Cebecispor Barbaros Metespor Stadyom Kavaklýdere

Mavi Grup

Demirspor Hacettepe Atýfbey Akalar Iþýkspor Dýþkapý Tekelspor Hilalspor

Yeþil Grup

Emniyetspor Çankaya Teknisyenler Uluçýnar Uçakspor Kurtuluþ Dikmenspor Doðanspor

68

7 7 7 7 7 7 7 7

6 6 4 4 2 2 0 0

1 0 2 1 1 0 1 1

0 1 1 2 4 5 6 6

32 34 32 26 17 18 8 7

7 10 13 17 21 25 39 42

20 19 17 16 11 11 9 8

7 7 7 7 7 7 7 7

7 5 4 4 3 1 1 0

0 0 2 1 0 0 0 1

0 2 1 2 4 6 6 6

62 22 22 26 13 10 9 8

5 12 18 23 22 25 25 42

21 17 17 16 13 9 9 6

7 7 7 7 7 7 7 7

7 5 5 3 3 2 1 0

0 1 1 1 1 0 0 0

0 1 1 3 3 5 6 7

47 31 24 20 11 11 10 5

6 16 14 15 10 39 24 35

21 18 18 14 14 11 8 7

7 7 7 7 7 7 7 7

7 4 4 4 4 4 1 0

0 0 0 0 0 0 0 0

0 3 3 3 3 3 6 7

30 28 20 18 23 15 12 7

3 13 17 16 21 23 28 32

21 15 15 15 15 15 9 7


Türk Futbol Tarihi Ligde grup birincileri arasýnda yapýlan maçlar sonunda þampiyonluðu kazanan Demirspor takýmýnýn kadrosu þu tertipte idi: Nevzat Mamat, Ýskender Pýnarakar, Þevket Demirtepe, Mehmet Zorman, Naci Özkaya, Mustafa Ercan, Ýsmail Koçinalý, Kadri Ulukal, Gündüz Kýlýç, Rýdvan Teoman, Hamdi Daðaþar.

1047-1948 Ankara Futbol Ligi Demirspor þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Mehmet Atçýlar, Ýskender Pýnarakar, Þevket Demirtepe, Mehmet Zorman, Süleyman Dikkez, Mustafa Ercan, Ýsmail Koçinalý, Kadri Ulukal, Korhan Tugay, Celal Torkal, Hamdi Daðaþar.

1948-1949 Ankara Futbol Ýlgi Sekiz takým arasýnda iki devreli oynanan maçlar neticesinde Ankaragücü takýmý uzunca bir ayrýlýktan sonra þampiyonluðu yeniden kucaklamak imkanýný bulmuþtu. Baþkentin Sarý-Lacivert formalý takýmý þampiyonluðu Demirspor’dan ancak averajla koparmayý baþarmýþtý. 1948-1949 Ankara Futbol Ligi þöyle klasmanla sonuçlanmýþtý: 1.Ankaragücü 2.Demirspor 3.Gençlerbirliði 4.Hacettepe 5.Emniyet 6.Atýfbey 7.Teknisyenler 8.Maltepe

14 14 14 14 14 14 14 14

12 11 10 7 7 2 1 1

0 2 1 0 0 3 2 1

2 1 3 7 7 9 11 12

43 57 44 37 34 22 16 20

9 15 16 30 35 55 61 46

38 38 35 28 28 21 18 17

Ankaragücü takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Semih Eskin, Necdet Kanmaz, Ýsmet Ýkikardeþler, Ali Karataþ, Fethi Keserci, Fikri Buz, Hüseyin avcý, Hasan Yedek, Recep Adanýr, Fikret Bilal, Kemal Çolak.

1949-1950 Ankara Futbol Ligi Gençlerbirliði takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Orhan Sözener, Ahmet Uludað, Muzaffer Beþe, Oðuz Akþit, Ali Karataþ, Ayhan Þarman, Kemal Kaya, Ýsmet Artun, Ali Polat, Hadi Pozan, Kemal Daþ.

1950-1951 Ankara Futbol Ligi Gençlerbirliði takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Orhan Sözener, Ahmet Uludað, Muzaffer Beþe, Oðuz Akþit, Ali Karataþ. Ayhan Þarman, Kemal Kaya, Ýsmet Artun, Ali Polat, Hadi Pozan, Kemal Daþ.

1951-1952 Ankara Futbol Ligi Sekiz takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Ankaragücü takýmý þampiyonluðu kazandý. 1.Ankaragücü 2.Karagücü 3.Havagücü 4.Harbokulu 5.Gençlerbirliði 6.Demirspor 7.Hacettepe 8.Kalespor

14 14 14 14 14 14 14 14

8 7 7 7 6 5 5 0

2 3 3 2 4 5 4 0

4 4 4 5 4 4 5 14

26 31 27 23 26 21 19 8

7 20 19 19 23 19 18 50

18 17 17 16 16 15 14 0

69


Türk Futbol Tarihi Ankaragücü takýmý þu kadrosuyla þampiyonluðu kazandý: Nuri Özakyol, Metin Önder, Doðan Payal, Atilla Altaþ, Ercüment Güder, Hasan Yedek, Seyfi Kentkuran, Hüseyin Avcý, Hüsamettin Poyraz, Fikret Bilal, Yalçýn Çaka.

1952-1953 Ankara Futbol Ligi Sekiz takým arasýnda, iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Havagücü takýmý þampiyonluðu kazandý. 1.Havagücü 2.Karagücü 3.Ankaragücü 4.Hacettepe 5.Harbokulu 6.Gençlerbirliði 7.Demirspor 8.Jandarmagücü

14 10 14 8 14 7 14 7 14 7 14 6 14 2 14 1

4 3 4 3 2 1 1 0

0 3 3 4 6 7 11 13

40 29 47 31 32 31 11 18

16 18 24 27 27 31 34 62

22 19 18 17 14 13 5 2

Havagücü takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Mehmet Çeçik, Ýsmet Sertkaya, Hayri Angün, Hakký Atameri, Basri Dirimlili, Ayhan Hançer, Naci Erdem, Celal Öztürkmen, Nusret Ükten, Celal Torkal.

1953-1954 Ankara Futbol Ligi Sekiz takým arasýnda iki devreli olarak oynanan maçlar sonunda Hacettepe takýmý ilk kez þampiyonluðu kazandý. Bu ayný zamanda Ankara futbolunda tarihi bir dönemin de sonu oldu. 1954/ 1955 futbol sezonundan itibarin Ankara’da da artýk bir Ankara Profesyonel Futbol Ligi baþlayacaktý. Amatör lig ise önem ve deðerinden çok þey yitirmiþ olarak sürecekti. 1.Hacettepe 2.Karagücü 3.Gençlerbirliði 4.Havagücü 5.Ankaragücü 6.Güneþspor 7.Demirspor 8.Jandarmagücü

14 10 14 10 14 9 14 6 14 5 14 3 14 2 14 0

12 2 3 4 1 0 1 0

2 2 2 4 8 11 11 14

36 38 36 29 26 13 10 10

15 18 19 25 24 44 30 43

22 22 21 16 11 6 5 0

Hacettepe þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Korkut Akan, Ýlhan Bozer, Hüseyin top, Vacit Tanyeri, Ýlhan Bartu, Muzaffer Güry, Yalçýn Buker, Ruhi Erman, Nihat Bilgin, Kazým Türesin, Oktay Berkan. Ankara Amatör Futbol Ligi’nin bu ilk döneminde (1923-1954) 32 þampiyonluk þu takýmlar arasýnda paylaþýlmýþ oldu: Gençlerbirliði Muhafýzgücü Ankaragücü Harbokulugücü Demirspor Talimgah Çankaya Havagücü Hacettepe

10 kez 5 kez 5 kez 4 kez 4 kez 1 kez 1 kez 1 kez 1 kez

NOT: Ankaragücü’nün 5 þampiyonluðundan 1’i eski adýyla Turan Sanatkaran Gücü takýmýna ait bulunmaktadýr.

70


Türk Futbol Tarihi Türk futbolunun “Kara Ýnci”si Altay’lý Vahap Özaltay, Fransa’nýn Racing takýmýnda profesyonel olarak oynamýþtý. Racing takýmýnýn 1932 yýlýnda Ýstanbul’u ziyaretinde Vahap da bu takýmdaydý. 1 Temmuz 1933 günü Taksim Stadý’nda oynanan ve 3-3 beraberlikle sonuçlanan Fenerbahçe-Racing maçýndan önce Ýngiliz hakem Mr. Allen, Vahap Özaltay, Fenerbahçe Kaptaný Zeki Rýza ve Racing kaptaný bir arada. Vahap, bir yabancý takým formasý altýnda bir Türk takýmýna karþý oynayan ilk Türk futbolcusu olmuþtu.

ÝZMÝR’DE FUTBOL Türkiye’de futbolun ilk beþiði olan Ýzmir’de Ýngilizlerin ve Rumlarýn kendi aralarýnda kurduklarý özel takýmlarla oynadýklarý maçlar ve teþkil ettikleri karmalarýn yaptýðý seyahat ve içte oynadýklarý karþýlaþmalar bu kentteki ilk futbol faaliyetlerini oluþturur. Ancak Ýzmir’de ilk kulüpler ancak 1900 yýlýnda kurulabilmiþ, bunlarýn arasýnda Rumlarýn Panionios ve Apollon’u ile Pelops’larý ve bir Ermeni kulübü baþ sýralarý almýþtý. Bu tarihlerde Ýzmir’deki futbolun temelini atan Ýngiliz ailelerin Ýstanbul’a taþýnmýþ olmalarý, kalanlarýn ise futbolu sadece kiþisel bir zevk meselesi saymalarý bu kentimizde güçlü bir Ýngiliz kulübünün kurulmasýna engel teþkil etmiþtir. Ýzmir’in ilk Türk futbolcularýndan Dr. Fikret Tahsin Soydan’ýn “Türkiye Futbol Tarihi” adlý eserinde yazarý ve Ýzmir’in en eski spor yazarlarýndan Mehmet Ali Oral’a anlattýðýna göre; 1908 yýlýnda Meþrutiyet’in ilanýna kadar Ýzmir’de Türkler arasýnda futbol oynanmadýðý gerçektir. Dr. Soydan bunun en önemli nedeni olarak da halkýn kýsa donlulara iyi gözle bakmadýðý göstermektedir. Meþrutiyet’in ilanýndan sonra Ýzmir Ýdadisi’nin adý “Ýzmir Sultanisi” olarak deðiþtirilirken ders programýnda da önemli islahat yapýlmýþ, bu arada beden eðitimi ve spor da okulun kapýsýndan içeri girmiþtir. Ancak bu derse bir öðretmen bulabilmek büyük bir problem teþkil etmiþ, uzun aramalardan sonra nihayet böyle bir hoca bulunabilmiþti. Bu öðretmen, uzun süre Avrupa’da bulunmuþ, bilfiil spor yapmýþ; bu iþten gayet iyi anlayan ve “Yakýn Þarkýn Bilardo Þampiyon” olarak tanýnan Melikyan Efendi adýnda bir Ermeni idi. Ýþte bu Melikyan Efendi, ders programýnda bulunan eskrim, boks ve jimnastik derslerinin yaný sýra öðrencilerine futbolu da öðreten kiþi olmuþtu. Okulun yatýlý ve gündüzcü öðrencilerinden iki takým kurmuþ; bu takýmlarýn her oyuncusuyla bizzat ilgilenerek onlara futbolu öðretmiþ ve 22 Ekim 1910 günü de bu iki takýmý Pelops kulübünün sahasýna götürerek orada bir maç yaptýrmýþtý.

71


Türk Futbol Tarihi Ýzmir’in bu ilk Türk futbol takýmýnda þu öðrenciler yer almýþlardý: Em’ýn (Þehit), Fikret Tahsin (Dr. Soydam), kardeþi Kemal Tahsin (Dr.Soydam), Gabriel, Baha Esat (Þeker Þirketi eski Genel Sekreteri Tekand), Mehmet emin, Giritli Þefik (Doktor), Süreyya, Hüsamettin, Þahap (Baytar), Rüstem (Mühendis), Hüseyin Hulki (Dr. Cura, Ýzmir eski Milletvekili), Salih (doktor), Hüsnü (Uðurel, Beden Terbiyesi Ýstanbul Bölge eski Müdürü). 1913 yýlýnda Ýttihat ve Terakki Cemiyeti Katib-i Mes’ulü Celal Bey’in (Eski Cumhurbaþkaný Celal Bayar) Ýzmir’e gelmesi ve burada ilk þubeyi kurarken gençlere de büyük önem vermesi ve onlarý spora teþvik etmesi sonucu Ýzmir’de Türk gençleri arasýnda futbol birden önem kazanmýþtý. Ve iþte bunun sonucudur ki, Ýzmir’in futbol alanlarýnda isim yapmýþ ilk futbolcularý ortaya çýkmýþlardýr. Talat, Nejat, Arapfýrýnlý Süleyman, Þimendiferci Rýfat, Fikret Tahsin, Haþim, Mazlum ve Çakýr Ýsmail bunlarýn arasýnda akla ilk gelen isimlerdi. 1914 yýlýnda Ýzmir Sultanisi takýmý, Ýzmir’de mevcut tüm okul ve kulüp takýmlarýný yenmek gibi üstün bir baþarý göstermiþti. Bu takýmda þu futbolcular bulunuyordu: Fail (Ordu eski Emniyet Müdürü), Sudi, Ömer, Sakýzlý Muammer, Cafer, Muhacir Mehmet, Ödemiþli Hamdi, Tatar Hasan, Nihat, Hasan, Çakýr Ýsmail. Bu tarihlerde Scotch School, Packers, Amerikan Koleji ve Evangelidis Rum Mektebi’nin de güçlü takýmlarý bulunuyordu. Bütün bunlar olup biterken Ýzmir’de ilk Türk kulübü kurulmuþ bulunuyordu. Bu kulüp, Karþýyaka semtinin gençleri tarafýndan Omiros tarlasýnda yapýlan tarihi bir toplantý sonucu kurulan “Karþýyaka Terbiye-i Bedeniyye Kulübü” idi. Daha sonra 1914 senesinde bilahare “Altay” adýný alacak “Hilal” kurulmuþtu. 1915 yýlýnda Ýzmir’de ilk kez dört kulüp takýmý arasýnda, bir turnuva tertiplenmiþ ve oynadýðý 6 maçýn 5’ini kazanýp 1’inde berabere kalan Altay birinci, Karþýyaka ikinci, Rumlarýn Midilli takýmý üçüncü, Trablusgarp takýmý da dördüncü olmuþtu. Altay’ýn gayri resmi Ýzmir Þampiyonu olarak gösterebileceðimiz kadrosunda þu elemanlar bulunuyordu: Çakýr Kemal, K. Apetyan, B. Apetyan, Zare, Hüsnü (Uðurel), Sakýzlý Muammer, Zaharyan, Tayyareci Mazlum, Evliyazade Nejat, Alman Küçükzabiti Schmidt ve Çakýr Ýsmail. Ýzmir’de futbolun yeni yeni canlanmaya ve ortaya yeni kulüplerle yeni yeni yetenekli futbolcularýn çýkmaya baþladýðý bir sýrada Ýzmir’in yunanlýlar tarafýndan iþgali (Mayýs 1919), her þeye olduðu gibi Ýzmir futboluna da aðýr bir darbe olmuþtu. Karþýyaka ve Altay takýmlarý daðýlmýþ, Türk okullarýnda futbol diye bir þey kalmamýþtý. Kan aðlayan Ýzmir’in futbolu düþünecek hali kalmamýþtý... Yunan iþgal kuvvetlerinin Türklere karþý mezalimi ve bundan cesaret alan Ýzmirli Rumlarýn aþýrý þýmarýklýklarý, Ýzmir futbolunda bir anda Rumlarý egemen kýlývermiþti. Panionios, Apollon, Pelops sahalarý ile Talebe Çayýrý tamamen Rum takýmlarýna kalmýþtý. Onlar her hafta bu sahalarda kendi aralarýnda iddialý maçlar oynuyorlardý. Bu hal, içleri kin ve öfkeyle dolu Türk gençlerini üzüyordu. Ýþte bunun sonucuyladýr ki, Altay kulübünün bazý futbolcularýyla Ýzmir Sultanisi’nin bazý futbolcularý bir araya gelerek Ýttihat ve Terakki Mektebi’nin (daha sonra Dumlupýnar Okulu) karþýsýndaki bir binada Ýdman yurdu adýyla bir kulüp kurmuþlardý. Bu kulübün futbol takýmý iþte o iþgal günlerinde Rum takýmlarýyla yaptýðý maçlarda aldýðý baþarýlý sonuçlarla mahzun gönüllere mutluluk serpiyordu. Ýdman Yurdu önce Yeþil-Beyaz renkler altýnda kurulmuþ, sonra formasýný kýrmýzý üzerine beyaz kuþak þekline dönüþtürmüþtü. Bu nedenledir ki Rum gazeteleri Ýdman Yurdu’nun Apollon ile yapacaðý maçlar öncesinde “Kýrmýzý-Beyaz ile Mavi-Beyaz çarpýþýyor” þeklinde haberler yayýnlýyordu. Milli Mücadele’nin Büyük Zafer ile sonuçlanmasý ve Yunan ordusunun Ýzmir’de denize dökülmesiyle kurtulan Ýzmir, ancak Cumhuriyetin ilanýndan sonra futbola tekrar dönebilmiþ ve Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký’nýn kurulmasýndan sonra Ýzmir’de Türk takýmlarý arasýnda “Ýzmir Futbol Ligi” doðabilmiþti. Bu lig, 1923/1924 sezonunda baþlamýþtý.

ÝZMÝR’ÝN KULÜPLERÝ Ýzmir’in ilk Türk kulüpleri ve Ýzmir futbolunun gerçek öncüleri arasýnda Karþýyaka, Hilal (daha sonra Altay adýný aldý), Ýzmir Ýdman Yurdu, Sakarya (daha sonra Altýnay ile birleþip Ýzmirspor adýný aldý), Altýnordu ve Göztepe baþ sýrayý alýrlar.

KARÞIYAKA SPOR KULÜBÜ Karþýyaka semtinde oturan Türk gençlerinden Zühtü (Iþýl), Cemal Ahmet (Umar), Osman (güven), Hüseyin, Refik (Civelek), Tercüman Salih beylerin semtin ünlü Omiros Tarlasý’nda yaptýklarý bir toplantý sonunda 1912 yýlýnda “Karþýyaka Terbiye-i Bedeniyye Kulübü” adý altýnda kuruldu.

72


Türk Futbol Tarihi Ortaya çýkarýlan futbol takýmý tam formunu bulurken patlayan 1. Dünya Savaþý ile onu izleyen Ýzmir’in iþgali kulübün faaliyetini bir süre sekteye uðrattý. Ýzmir’in kurtuluþundan sonra Yeþil-Kýrmýzý formalý kulüp yeniden canlandý. Önce “Karþýyaka Gençlerbirliði” adýný alan kulüp, sonra “Karþýyaka Spor Kulübü” adýyla faaliyetini sürdürdü. Bu ismin ilk harflerinin eski yazýdaki okunuþu olan “Kaf-SinKaf” simgesiyle ölümsüzleþen kulüp,Ýzmir’in ilk türk kulübü olmak gibi ebedi bir þerefe de sahiptir.

ALTAY SPOR KULÜBÜ Bugün Alsancak adýyla anýlan eski Frenk Mahallesi’nin Gül Sokaðý’nda, önceleri Saint Joseph Fransýz mektebiyken 1. Dünya Savaþý sýrasýnda Þark Ýdadisi’ne verilen binada, 16 Ocak 1914 günü kuruldu. Bu kulübün kurulmasýnda Þark Ýdadisi’nin Müdürü Mustafa Necati bey (daha sonra Milli Eðitim Bakaný) baþrolü oynadý. Diðer kurucular arasýnda Çiftçi Necati, Vasýf (Çýnar, Ýzmir eski Milletvekili ve Moskova Büyükelçisi), Talat (Erboy), Evliyazade Nejat, Raif Nezihi (Yazar) ve Þimendiferci Rýfat beyler de bulunmaktaydý. Futbol sahalarýnda büyük bir varlýk gösteren ve “Hilal” adýyla faaliyete geçen takým kýsa bir süre sonra “Altay” adýný aldý. Siyah-Beyaz formalý kulüp 1919 yýlýnda Ýzmir’in Yunanlýlar tarafýndan iþgaliyle kapandý. Kurtuluþtan sonra kulübün kurucularýndan Vasýf Çýnar’ýn çabasýyla yeniden canlandý. Eski gücüne kavuþan futbol takýmý, 1923-1924 yýlýnda düzenlenen ilk Ýzmir Futbol Ligi’nin þampiyonluðunu kazanmak þerefine de eriþti.

ÝZMÝR ÝDMAN YURDU Yunan iþgali sýrasýnda (1919) Altaylý bazý futbolcularla Ýzmir Sultanisi futbolcularý tarafýndan iþgalcilere karþý duyulan hýrsla Ýttihat ve Terakki Mektebi karþýsýnda ki bir binada kuruldu. Kulübün baþýnda, “Þark” gazetesinin sahibi Halil Zeki Bey (eski Futbol Federasyonu üyesi Kurmay Albay Þinasi Osma’ýn babasý) ile tüccardan Hacý Hüseyin Bey (daha sonra CHP mutemedi) bulunuyorlardý. Ýþgalin en karanlýk günlerinde Rum takýmlarýyla yaptýðý maçlarda aldýðý baþarýlý sonuçlarla milletin yüzünü güldüren bu takýmda Kýrsakal Muzaffer, Suphi, Mustafa (Baloz), Zýmzým Osman, Mamako Saim (Seymener), Hoca Mehmet, Sakýzlý Neþet, Sivrisinek Baha, Mazlum, Muammer, Dede Kenan, Bacak Mehmet, Ýmaným Celal, Kolokir Hüseyin, Yanýk Hasan ve Aydýnlý Adnan (eski Baþbakan Adnan Menderes) gibi unutulmaz futbolcular yer alýyordu. Kýrmýzý-Beyaz formasýyla Ýzmir futbol tarihinde ölümsüz bir yeri bulunan Ýzmir Ýdman Yurdu, Ýzmir’in kurtuluþundan kýsa bir süre sonra daðýldý. Bunda, takýmý oluþturan futbolcularýn yeniden açýlan eski kulüplerine dönmelerinin de önemli etkisi oldu. 20 aðustos 1923’de Ýdman Yurdu yeniden açýldýysa da tutunamadý. Anýlarda unutulmaz bir yer alýp ortadan silindi.

ÝZMÝRSPOR KULÜBÜ Nüvesini, 1923 yýlýnda kurulmuþ bulunan Sakarya kulübü teþkil eder. Bu kulübün 1930 yýlýnda Altay kulübüyle birleþmesi sonucu Ýzmirspor adýyla ortaya çýktý. Mavi-Beyaz formalý kulüp, özellikle futbol sahalarýnda büyük varlýk gösterdi. Ýzmir’in Eþrefpaþa ve Hatay semtlerindin gözdesi oldu.

ALTINORDU SPOR KULÜBÜ 1923 yýlýnda Altay kulübünde çýkan bir anlaþmazlýk sonucu bazý futbolcular, yeniden canlanma savaþý vermekte olan Ýdman Yurdu kulübünün futbolcularýyla birleþip Altýnordu’yu kurdular. Kýsa zamanda büyük varlýk gösteren Kýrmýzý-Mavi formalý futbol takýmýyla geniþ bir taraftar kitlesine sahip olan Altýnordu, Ýzmir’in en eski ve en güçlü kulüplerinden biri olarak adýný Türk futbol tarihine yazdýrdý.

GÖZTEPE SPOR KULÜBÜ 1925 yýlýnda yine Altay kulübünde çýkan bir anlaþmazlýk sonucu bu kulüpten ayrýlan bir grup Altaylý sporcu tarafýndan Ýzmir’in Güzelyalý semtinde ve Sarý-Kýrmýzý renkler altýnda kuruldu. Kýsa zamanda büyük bir varlýk gösteren Göztepe futbol takýmý, Ýzmir futbolunda kazandýðý þampiyonluklarýn yaný sýra Avrupa Kupalarý’nda da büyük varlýk göstererek Türk futbolunun adýný yurt dýþýnda duyuran kulüp oldu.

73


Türk Futbol Tarihi

ÜÇOK SPOR KULÜBÜ Türk futbolunda “Milli Küme” maçlarýnýn ihdasýyla günün (1937) Ýzmir Valisi Fazlý Güleç’in giriþimleri ve Ýzmir’in bu þampiyonada Ýstanbul ve Ankara takýmlarý karþýsýnda en iyi þekilde temsili gerekçesiyle Altay, Altýnordu ve Buca kulüplerinin birleþmesiyle kuruldu. Kulübün ömrü iki yýl sürdü.

DOÐANSPOR KULÜBÜ Yine ayný amaçla ve Ýzmir Valisi Fazlý Güleç’in giriþimleriyle 1937 yýlýnda Göztepe, Ýzmir ve Egespor kulüplerinin birleþmeleri sonucu ortaya çýktý. Bu kulübün ömrü de Üçok gibi sadece iki yol sürdü.

ÝZMÝR FUTBOL LÝGÝ Ýzmir’de ilk resmi futbol ligi, Cumhuriyetin ilanýyla kuruldu. Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký’nýn Ýzmir Mýntýkasý’nýn giriþimleriyle ortaya çýkan Ýzmir Futbol Ligi 1923-1924 sezonunda baþladý. 1955-1956’da Ýzmir Profesyonel Futbol Ligi’nin kuruluþuna kadar geçen dönemde Ýzmir Amatör Futbol Ligi’nin þampiyonluklarý þu takýmlar arasýnda paylaþýldý: 1923-1924: Altay 1924-1925: Altay 1925-1926: Karþýyaka 1926-1927: Altýnordu 1927-1928: Altay 1928-1929: Altay 1929-1930: Sakarya (daha sonra Ýzmirspor adýný aldý) 1930-1931: Altay 1931-1932: Altýnordu 1932-1933: Ýzmirspor 1933-1934: Altay 1934-1935: Altýnordu 1935-1936: Altýnordu 1936-1937: Altay 1937-1938: Üçok (Altay, Altýnordu ve Buca’nýn birleþmeleriyle) 1938-1939: Doðanspor (Göztepe, Ýzmirspor ve Egespor’un birleþmeleriyle) 1939-1940: Altýnordu 1940-1941: Altay 1941-1942: Göztepe 1942-1943: Göztepe 1943-1944: Göztepe 1944-1945: Altýnordu 1945-1946: Altay 1946-1947: Kayagücü (askeri takým) 1947-1948: Altay 1948-1949: Ýzmirspor 1949-1950: Göztepe 1950-1951: Altay 1951-1952: Karþýyaka 1952-1953: Göztepe 1953-1954: Altay 1954-1955: Ýzmirspor

74


Türk Futbol Tarihi Böylece 32 yýl süren bu devrede þampiyonluklar 9 takým arasýnda þöyle paylaþýlmýþ oldu Altay Altýnordu Göztepe Ýzmirspor Karþýyaka Sakarya Üçok Doðanspor Kayagücü

12 þampiyonluk 6 þampiyonluk 5 þampiyonluk 3 þampiyonluk 2 þampiyonluk 1 þampiyonluk 1 þampiyonluk 1 þampiyonluk 1 þampiyonluk

ESKÝÞEHÝR’DE FUTBOL Eskiþehir, Türk futbolunda önemli bir yeri bulunan bölgemizdir. Ankara ve Ýstanbul’dan sonra Türkiye Futbol Þampiyonluðu’nu kazanan üçüncü bölge olmak þerefini taþýyan Eskiþehir’de futbolun geçmiþi 1910’lu yýllarýn sonlarýna kadar uzanýr. Bu kentimizde ilk spor kulübünün kurulmasý ise 1920 yýlýna rastlar. Eskiþehir Ýdman Yurdu, bu bölgede kurulan ilk spor kulübüdür. Hemen iki yol sonra Türkgücü kulübünün kurulmasýyla Eskiþehir’de futbol biraz daha hareketlenmiþ; 1924 yýlý Mart ayýnda Paris Olimpiyat Oyunlarý’na hazýrlýk amacýyla ilk kez Eskiþehir’de tertiplenen seçme mahiyetindeki bölge maçlarý, Eskiþehirlilerin arasýnda büyük bir futbol sevgisi tohumu atmýþ ve bu da yeni kulüplerin ortaya çýkmasýna yol açmýþtý. 1930 yýlýnda kurulan Eskiþehir Demirspor’u 1936 yýlýnda Türk Iþýðý kulübü izlemiþ, 1938 yýlýnda Beden terbiyesi Kanunu’nun yürürlüðe girmesiyle Türk Iþýðý adý altýnda faaliyet göstermekte olan Ýdman Yurdu bu kez Eskiþehir Gençlik Kulübü adýyla yoluna devam etmiþti. 1940’da kurulan ve askeri bir takým olan Havagücü, 1948’de kurulan Ýstiklal (daha sonra Özfenerbahçe adýný aldý) ve 1950’de kurulan Þekerspor bu kentimizin futboluna renk ve heyecan katan kulüpler oldular. Eskiþehir Demirspor’un 1940 yýlýnda Fenerbahçe gibi güçlü bir rakibi yenerek Türkiye Futbol Þampiyonu olmasý ise Eskiþehir futbolunun yarým yüzyýl önceki gerçek bir zaferi oldu. 19 Haziran 1965 günü Eskiþehir’in en eski spor yazarlarýndan ve Ýstiklal takýmýnýn kalecilerinden Haþmet Ýnöntepe’nin aracýlýðýyla bir araya gelen 7 spor adamýnýn þehrin tanýnmýþ iþadamlarýndan ve ünlü avcýlarýndan Aziz Bolel’in çevresinde toplanmalarý sonucu Akademi Gençlik, Yýldýztepe ve Ýdman Yurdu kulüplerinin birleþmeleri sonucu ortaya çýkan Eskiþehirspor ise bu kentimizde futbol sevgisini doruk noktasýna çýkardý. Eskiþehirlilerin, Kýrmýzý-Siyah formasýndan ötürü “Kýrmýzý Þimþekler” diye adlandýrdýðý Eskiþehirspor, Türk futbolunda ilk büyük hamleyi gerçekleþtiren Anadolu kulübü oldu. Eskiþehirspor bugün Eskiþehir’in adýný taþýyan takým olarak tüm kentin gözbebeði durumundadýr. Ve ilin ilk Profesyonel futbol takýmý olmak özelliðini taþýmaktadýr.

75


Türk Futbol Tarihi

ESKÝÞEHÝR FUTBOL LÝGÝ Eskiþehir’de bölge lig maçlarýna 1920 yýlýnda baþlandý. Kentte denk güçlere sahip takýmlarýn bulunmayýþý nedeniyle özellikle ilk dönemlerde þampiyonluk belirli takýmlar arasýnda paylaþýldý. Eskiþehir Futbol Ligi þampiyonluklarý þu takýmlarýn oldu: 1920-1921: Ýdman Yurdu 1021-1922: Yunan iþgali nedeniyle yapýlamadý. 1922-1923: Yunan iþgali nedeniyle yapýlamadý. 1923-1924: Ýdman yurdu 1924-1925: Ýdman Yurdu 1925-1926: Ýdman Yurdu 1926-1927: Ýdman Yurdu 1927-1928: Ýdman Yurdu 1928-1929: Ýdman Yurdu 1929-1930: Ýdman Yurdu 1930-1931: Ýdman Yurdu 1931-1932: Ýdman Yurdu 1932-1933: Ýdman Yurdu 1933-1934: Demirspor 1934-1935: Demirspor 1935-1936: Ýdman Yurdu 1936-1937: Demirspor 1937-1938: Demirspor 1938-1939: Demirspor 1939-1940: Demirspor 1940-1941: Demirspor 1941-1942: Demirspor 1942-1943: Demirspor 1943-1944: Demirspor 1944-1945: Demirspor 1945-1946: Demirspor 1946-1947: Demirspor 1947-1948: Demirspor 1948-1949: Demirspor 1949-1950: Havagücü 1950-1951: Þekerspor 1951-1952: Demirspor 1952-1953: Demirspor 1953-1954: Demirspor 1954-1955: Demirspor 1955-1956: Demirspor 1956-1957: Demirspor 1957-1958: Demirspor

ADANA’DA FUTBOL Türk futbolunda önemli bir yeri bulunan Adana’ya futbol, 1910’lu yýllarda girmiþ, ilk futbol kulübü ise 1913 yýlýnda Adana Türkgücü adý altýnda kurulmuþtu. Daha sonra baþta Adana Demirspor ve Torosspor olmak üzere ortaya çýkan yeni yeni kulüplerle pek yakýn bir mesafedeki Mersin’den gelen idman Yurdu ve Seyhanspor ve Milli Mensucat, Adana futboluna renk ve heyecan katan kulüpler olmuþlardý. Adana’da ilk futbol ligi 1923 yýlýnda kurulmuþ ve bu lig on dört yýl süreyle ayný yýlýn içinde oynayýp bitmiþ, 1936-1937’den itibaren de futbol sezonu haline dönüþmüþtü.

76


Türk Futbol Tarihi ADANA FUTBOL LÝGÝ 1923: Adana Türk Ocaðý 1924: Adana Türk Ocaðý 1925: Adana Türk Ocaðý 1926: Mersin Ýdman Yurdu 1927: Mersin Ýdman Yurdu 1928: Adana Seyhanspor 1929: Adana Ýdman Yurdu 1930: Adana Ýdman Yurdu 1931: Mersin idman Yurdu 1932: Topçu Alayý Gücü 1933: Mersin idman Yurdu 1934: Adana Seyhanspor 1935: Torosspor 1936: Adana Ýdman Yurdu 1936-1937: Adana Ýdman Yurdu 1937-1938: Adana Ýdman Yurdu 1938-1939: Adana Ýdman Yurdu 1939-1940: Milli Mensucat 1940-1941: Milli Mensucat 1941-1942: Milli Mensucat 1942-1943: Adana Demirspor 1943-1944: Adana Demirspor 1944-1945: Adana Demirspor 1945-1946: Adana Demirspor 1946-1947: Adana Demirspor 1947-1948: Adana Demirspor 1948-1949: Torosspor 1949-1950: Demirspor 1950-1951: Adana Demirspor 1951-1952: Adana Demirspor 1952 yýlýndan itibaren Adana kulüpleri de profesyonel þubeler açmaya baþladýklarýndan 1952-1953 sezonundan itibaren Adana’da bir Adana Profesyonel Ligi ihdas olunmuþtur.

TRABZON’DA FUTBOL Trabzon’da futbolun 1910’lu yýllara kadar uzanan köklü bir geçmiþi vardýr. Ancak Trabzon’da mevcut bu güçlü takýmlarýn bir araya toplanarak Trabzon Futbol Ligi’ni oluþturmalarý Cumhuriyetin ilanýndan sonra Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký’nýn aracýlýðý ile mümkün olabilmiþtir. Trabzon Lisesi, Muallim mektebi ve Ticaret Lisesi gibi okul takýmlarýnýn yaný sýra Ýdman Ocaðý ile Ýdman gücü arasýnda baþ gösteren büyük rekabet, Trabzon futbolunu renklendiren en önemli amil olurken Necmiati takýmý da zaman zaman bu heyecaný artýran unsur olmuþtur. 1923 yýlýndan 1966’ya kadar geçen 43 yýllýk zaman içinde Trabzon Ligi’nde þampiyonluk büyük çoðunlukla bu iki takým arazsýnda paylaþýlmýþ, zaman zaman da Lise ve Necmiati takýmlarý “Ocak Güç” rekabeti arasýnda þampiyonluk kapmayý baþarabilmiþlerdi. Trabzon futbolunun Trabzonspor adý altýnda tek takým tarafýndan temsil edilmesi fikri, Ocak-Güç rekabeti nedeniyle kolay kolay mümkün olmamýþ, neticede Ýdman gücü, Martýspor ve Karadeniz Gücü kulüpleri birleþerek 21 Temmuz 1966 günü Trabzonspor’u ortaya çýkarmýþlardý. Trabzonspor uzun yýllar hiçbir takýmýn yapamadýðý iþi gerçekleþtiren ilk takým olmuþ ve Türk futbolunda “Üç büyükler” adýyla anýlan Fenerbahçe, Galatasaray ve Beþiktaþ’ýn egemenliklerine son veren ve þampiyonluðu Anadolu’ya götürmeyi baþaran ilk takým olmuþtu.

77


Türk Futbol Tarihi

TRABZON FUTBOL LÝGÝ 1923: Ýdman Ocaðý 1923-1924: Trabzon Lisesi 1924-1925: Trabzon Lisesi 1925-1926: Ýdman Ocaðý 1926-1927: Trabzon Lisesi 1927-1928: Muallim Mektebi 1928-1929: Ticaret Lisesi 1929-1930: Ýdman Ocaðý 1930-1931: Ýdman Ocaðý 1931-1932: Ýdman Ocaðý 1932-1933: Ýdman Ocaðý 1933-1934: Ýdman Ocaðý 1934-1935: Ýdmangücü 1935-1936: Ýdmangücü 1936-1937: Ýdmangücü 1937-1938: Ýdmangücü 1938-1939: Ýdmangücü 1939-1940: Ýdmangücü 1940-1941: Ýdmangücü 1941-1942: Trabzon Lisesi 1942-1943: Trabzon Lisesi 1943-1944: Trabzon Lisesi 1944-1945: Trabzon Lisesi 1945-1946: Trabzon Lisesi 1946-1947: Trabzon Lisesi 1947-1948: Ýdmangücü 1948-1949: Ýdman Ocaðý 1949-1950: Ýdman Ocaðý 1950-1951: Necmiati 1951-1952: Ýdmangücü 1952-1953: Necmiati 1953-1954: Ýdman Ocaðý 1954-1955: Karagücü 1955-1956: Ýdmangücü 1956-1957: Ýdmangücü 1957-1958: Ýdman Ocaðý 1958-1959: Ýdman Ocaðý

78


Türk Futbol Tarihi Galatasaray kulübünde baþ gösteren bir anlaþmazlýk sonucu bu kulüpten ayrýlanlar tarafýndan kurulan Güneþ kulübü futbol sahalarýnda Galatasaray’ýn en amansýz rakibi olmuþtu. Ýþte bir Galatasaray-Güneþ maçý öncesinde iki takým Taksim Stadý’nda. Haþim, Barbaros, Hakký, Musa, Eþfak, Yusuf, Niyazi, Rebii,, Faruk, Selahattin, Taylor Bülent-Melih, Adnan, Suavi, Boncuk Ömer, Cici Necdet, Cihat, Salim ve Murat.

MÝLLÝ KÜME MAÇLARI Türk futbolunda lig, þild ve Türkiye þampiyonluklarýndan sonra organize edilen dördüncü resmi futbol maçlarý “Milli Küme” birincilikleri oldu. Bu organizasyon, ayný zamanda bir Türkiye Ligi tesisi konusunda da atýlan ilk adýmý teþkil ediyordu. O güne kadar Türkiye çapýnda bir organizasyon olarak yalnýz Türkiye birincilikleri vardý. Bu da, sadece bölge liglerinin þampiyonlarýný karþý karþýya getiren bir þampiyona hüviyeti taþýyordu. Milli Küme ise deplasmanlý olarak oynanacak bir ligdi. Futbol Federasyonu, “Milli Küme”nin tesisini 1936 yýlýnda karar vermiþti ve yayýnladýðý bir bildiriyle, 1936-1937 lig maçlarý sonunda Ýstanbul Ligi’nde ilk dört sýrayý alacak takýmlarla Ankara ve Ýzmir liglerinde ilk iki sýrayý alacak takýlarýn katýlmalarýyla sezon sonunda Milli Küme maçlarýnýn oynanacaðýný duyurmuþtu. Bu bildiriye göre Ýstanbul, Ankara ve Ýzmir bölgelerinde lig maçlarý Mart ayýnýn ortasýnda tamamlanmýþ olacak; 21 Mart 1937 tarihinden itibaren de Milli Küme maçlarýna baþlanacaktý. Ýstanbul ve Ankara bölgeleri bu sistemi kabul ederlerken, Ýzmir bölgesi, ayný zamanda bölge baþkaný Ýzmir Valisi Fazýl Güleç’in giriþimleriyle þehrin en iyi biçimde temsili amacýyla bur kulüpler birleþmesine gitmiþti. Bunun sonucu olarak da Altay kulübü, Altýnordu ve Buca’nýn iltihakýyla Üçok; Göztepe kulübü de Ýzmirspor ve Egespor’un katýlmalarýyla Doðanspor adlarýný almýþlardý. Oysa Ýzmir Ligi’nde Altay birinci, Göztepe de ikinci olmuþlardý ve bu iki takýmýn Milli Küme’ye katýlmasý gerekiyordu. Ýzmir bölgesinin bu arzusunu Futbol Federasyonu da hoþ karþýladýðýndan, Altay ve Göztepe’nin yerlerine Üçok ve Doðanspor takýmlarý ilk Milli Küme’de Ýzmir’i temsil etmiþlerdi.

79


Türk Futbol Tarihi

1937 Milli Küme Maçlarý Ýlk Milli Küme maçlarý Ýstanbul’dan Fenerbahçe, güneþ, Galatasaray ve Beþiktaþ, Ankara’dan Gençlerbirliði ve Ankaragücü, Ýzmir’den de Üçok ve Doðanspor’un iþtirakiyle iki devre ve deplasmanlý olarak oynandý. Böylece Ankara ve Ýzmir seyircileri Ýstanbul’un en güçlü takýmlarýný kendi statlarýnda seyretme imkan ve fýrsatýný buldular. Milli Küme ile Türk futboluna hiç kuþkusuz ayrý bir renk ve ayrý bir hareket de gelmiþ oldu.Ve ilk Milli Küme maçlarý Fenerbahçe’nin þampiyonluðu ile sonuçlanýrken ilk dört sýrayý Ýstanbul takýmlarýnýn aldýklarý, onu takip eden iki sýranýn Ankara takýmlarýnýn olduðu, son iki sýrada da Ýzmir takýmlarýnýn bulunduklarý görüldü. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Beþiktaþ 4.Güneþ 5.Ankaragücü 6.Gençlerbirliði 7.Doðanspor 8.Üçok

14 14 14 14 14 14 14 14

10 8 5 5 5 4 4 2

2 4 5 2 2 2 2 3

2 2 5 7 7 8 8 9

34 39 33 29 25 28 28 28

16 24 27 35 28 48 48 41

36 34 28 26 26 24 24 21

Fenerbahçe ilk Milli Küme þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Hüsamettin Böke, Necdet Erdem, Yaþar Alpaslan, Lebip Elmas, Mehmet Reþat Nayir, Cevat Seyir, Ali Rýza Tansý, Sedat Bayur, Yorgo Angelidis, Esat Kaner, Niyazi Sel, Muzaffer Çizer, Naci Bastoncu, Namýk Erbay, Þaban Topkanlý, Bülent Büyükyüksel, Fikret Arýcan, Orhan Canpolat.

1938 Milli Küme Maçlarý Ýkinci Milli Küme’ye Ýstanbul’dan Güneþ,Fenerbahçe, Beþiktaþ ve Galatasaray, Ankara’dan Harbokulu ve Muhafýzgücü, Ýzmir’den de Alsancak ve Doðanspor takýmlarý katýldýlar. Fenerbahçe kulübünün Ýstanbul’daki Cumartesi ve Pazar deplasman maçlarýnýn ikicisinin kendi stadýnda oynanmasý yolundaki isteði Futbol Federasyonu tarafýndan benimsenmemiþ ve maçlarýn Taksim Stadý’nda oynanmasý yolunda direnilmiþtir. Fenerbahçe takýmý Pazar günleri belirli saatte kendi stadýnda sahaya çýkarken Taksim Stadý’nda ise rakibi hükmen galip sayýlmýþtýr. Ýzmir deplasmaný öncesinde Fenerbahçe kulübüne deplasman parasýnýn tam olarak ödenmeyiþi bardaðý taþýran son damla olmuþ ve Fenerbahçe takýmý bu seyahate çýkmamýþtýr. Bu da Fenerbahçe takýmýnýn Milli Küme’den ihracý ve Milli Küme’de bulunan takýmlardan hiç biriyle özel maç yapmamasý yeklinde cezalandýrýlmasýna neden olmuþtur. Böylece o sene Milli Küme 7 takým arasýnda oynanýp sonuçlanmýþtýr. 1.Güneþ 2.Beþiktaþ 3.Galatasaray 4.Üçok 5.Muhafýzgücü 6.Harbokulu 7.Alsancak

10 12 12 12 12 12 12

10 8 6 5 4 3 3

1 1 0 0 1 1 0

1 3 6 7 7 8 9

34 30 22 25 20 16 15

9 10 29 31 30 24 28

33 29 24 22 21 19 16

Güneþ takýmý þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Cihat Arman, Faruk Barlas, Reþat Aydýnlý, Ömer Boncuk, Rýza Köprülü, Ýbrahim Tusder, Yusuf, Melih Kotanca, Selahattin Almay, Rasih Minkari, Murat, Niyazi Öztunç, Sefa Özyurt, Hristo Konstanda, Rebii Erkal, Necdet, Daniþ, Cambaz.

1939 Milli Küme Maçlarý Ýstanbul’dan Beþiktaþ, Fenerbahçe, Galatasaray, Vefa, Ankara’dan Demirspor ve Ankaragücü Ýzmir’den Doðanspor ve Ateþspor takýmlarýnýn katýlmalarýyla baþlayan ligde Fenerbahçe yine mali bir takým problemler nedeniyle Futbol Federasyonu ile anlaþmazlýða düþmüþ, bu hal de takýmda bir ikiliðin çýkmasýna neden olmuþtur. Þampiyon belirlenecek son maçta durum 1-0 Demirspor’un lehine iken demirspor kalecisi ve kaptaný Necdet Erdem’in hakem Dr. Tarýk Özerengin’i yumruklamasý büyük olaylarýn çýkmasýna yol açmýþ ve Galatasaray takýmý hükmen galip sayýlarak þampiyon ilan edilmiþtir.

80


Türk Futbol Tarihi 1.Galatasaray 2.Demirspor 3.Ankaragücü 4.Beþiktaþ 5.Fenerbahçe 6.Vefa 7.Doðanspor 8.Ateþspor

14 14 14 14 14 14 14 14

10 9 9 9 6 3 3 1

2 3 1 1 2 2 1 1

3 2 4 4 6 9 10 12

43 35 34 30 30 28 13 9

21 16 21 26 26 35 48 43

35 35 33 33 28 22 21 17

Galatasaray takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Osman Ýncili, Faruk Barlas, Adnan Ýncirmen, Musa Sezer, Yusuf, Ekrem Mahmut, Necdet Cici, Bodiri Büyükvafiadis, Süleyman Almay, Rýza Köprülü, Cemil Gürgen, Sarafým Madenli, Celal Kibarer, Bedii Etingü.

1940 Milli Küme Maçlarý Bu Milli Küme maçlarýnda Futbol Federasyonu tarafýndan deplasman þekli deðiþtirilmiþ ve seyahatlere ikiþer takýmla çýkýlmaya baþlanmýþtý. Bu arada Ýstanbul Þampiyonu Beþiktaþ dördüncü Vefa ile, ikinci Galatasaray da üçüncü Fenerbahçe ile birlikte deplasmana çýkmýþlardý. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Muhafýzgücü 4.Gençlerbirliði 5.Beþiktaþ 6.Altay 7.Altýnordu 8.Vefa

14 14 14 14 14 14 14 14

11 9 6 7 5 4 1 2

2 2 2 0 3 4 1 2

1 3 6 7 6 6 9 10

49 45 35 31 37 24 23 20

17 19 30 27 40 42 44 45

38 34 28 28 26 26 23 20

Fenerbahçe þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Cihat arman, Nuri Pekesen, Faruk Hýzer, Lebip Elmas, Muzaffer Ateþçi, Ömer Boncuk, Hayati Öney, Orhan Menemencioðlu, Mehmet Reþat Nayir, Ali Rýza Tansý, Esat Kaner, Fikret Kýrcan, Naci Bastoncu, Melih Kotanca, Yaþar Yalçýn, Bülent Büyükyüksel, Basri Taþkavak, Rebii Erkal, Fikret Arýcan.

1940’lý yýllarda Fenerbahçe Stadý’nda oynanan bir Beþiktaþ-Ýstanbulspor maçý öncesinde takým kaptanlarý Hakký Yeten ile Tarýk Erer birbirlerine Çiçek sunarlarken Nevzat Mamat, Hakem Necdet Gezen, Cihat ergün, Þakir Uluatlý da bu mütevazý ve samimi töreni izliyorlar.

81


Türk Futbol Tarihi

1941 Milli Küme Maçlarý Ýstanbul’dan Beþiktaþ, Fenerbahçe, Galatasaray, Ýstanbulspor, Ankara’dan Gençlerbirliði, Harbokulu ve Maskespor, Ýzmir’den Altay ile Altýnordu; Eskiþehir’den Türkiye Þampiyonu Demirspor olmak üzere 10 takýmýn iþtirakiyle oynan maçlar sonunda: 1.Beþiktaþ 2.Galatasaray 3.Fenerbahçe 4.Harbokulu 5.Altay 6.Ýstanbulspor 7.Altýnordu 8.Esk.Demirspor 9.Maskespor 10.Gençlerbirliði

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

14 12 13 6 7 5 5 4 2 5

4 4 2 4 1 3 3 4 8 1

0 2 3 8 10 10 10 10 8 12

51 45 51 33 29 34 32 29 32 26

21 20 24 34 37 50 56 39 45 36

50 46 46 34 33 31 31 30 30 29

Beþiktaþ bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Mehmet Ali Tanman, Yani, Yavuz Üreten, Hüsnü Savman, Feyzi Uman, Rýfat Atakaný, Halil Köksalan, Hüseyin Saygun, Memduh Ün, Sabri Gençsoy, Hakký Yeten, Þakir Uluatlý, Þeref Görkey, Þükrü Gülesin, Ýbrahim Tusder, Eþref Bilgiç.

1942 Milli Küme Maçlarý Ýstanbul’da hava muhalefeti ve bazý yabancý organizasyonlar nedeniyle lig maçlarýnýn uzamasý yüzünden 1942 Milli küme maçlarý yapýlamamýþtýr.

1943 Milli Küme (Maarif Kupasý) Maçlarý Adý “Maarif Kupasý”na çevrilen ancak ayný statüyle oynanan maçlarda bu kez sekiz takým mücadele ettiler. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Beþiktaþ 4.Demirspor 5.Vefa 6.Gençlerbirliði 7.Göztepe 8.Altýnordu

14 14 14 14 14 14 14 14

11 11 9 7 5 4 3 1

2 1 0 2 1 1 3 0

1 2 5 5 8 9 8 13

30 32 47 29 23 13 12 16

6 7 20 29 35 31 25 49

24 23 18 16 11 9 9 2

Fenerbahçe’nin þampiyon kadrosu þu tertipteydi: Cihat Arman, Murat Alyüz, Lebip Elmas, Ömer Boncuk, Esat Kaner, Halil Köksalan, Ali Rýza Tansý, Fikret Kýrcan, Naci Bastoncu, Müjdat Yetkiner, Aydýn Bakanoðlu, Melih Kotanca, Rebii Erkal, Halit Deringör, Recep Nurcan.

1944 Milli Küme (Maarif Mükafaatý) Ýstanbul’dan Fenerbahçe, Galatasaray, Vefa; Ankara’dan Harbokulu, Ankaragücü; Ýzmir’den de Göztepe ve Karþýyaka takýmlarýnýn iþtirak edecekleri maçlar 6 Mart 1944 günü baþladý. Ancak saha ve hasýlat konusunda federasyon ile anlaþmazlýða düþen Galatasaray, maçlara çýkmayýnca yerine Ýstanbul beþincisi Ýstanbulspor takýmý alýnmýþtýr. 1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Göztepe 4.Harbokulu

82

14 14 14 14

12 10 5 6

1 1 5 1

1 3 4 7

52 26 23 22

11 11 22 26

25 21 15 13


Türk Futbol Tarihi 1943-1944 Ýstanbul Lig Þampiyonu Fenerbahçe Futbol Takýmý Þeref Stadý’nda. Soldan saða: Cihat Arman, Fikret Kýrcan, Ýbrahim Ýskeçe, Murat Alyüz, Müjdat Yetkiner, Halit Deringör, Lebip Elmas, Þevket Demirtepe, Ömer Boncuk, Esat Kaner, Taka Naci Bastoncu.

5.Ankaragücü 6.Vefa 7.Ýstanbulspor 8.Karþýyaka

14 14 14 14

6 5 2 3

0 2 3 1

8 7 9 10

23 16 16 13

24 27 35 35

12 12 7 7

Beþiktaþ þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: M.Ali Tanman, Faruk, Ali, Yavuz Üreten, Yani, Ýbrahim Tusder, Nuri Sangar, Hüseyin Saygun, Ömer Doðan, Rýfat Atakaný, Vecdi Çapa, Hakký Yeten, Kemal Gülçelik, Saim Cahit, Þeref Görkey, Eþref Bilgiç, Halis Elçi.

1945 Milli Küme (Milli Eðitim Kupasý) Bu kez de Milli Eðitim Kupasý adýný alan Milli Küme maçlarýna bu sezon Ýstanbul’dan Beþiktaþ, Fenerbahçe, Galatasaray, Beykoz; Ankara’dan þampiyon Harbokulu’nun yerine Uçaksavar ve Demirspor; Ýzmir’den Altýnordu ile Karþýyaka katýldýlar. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Beþiktaþ 4.Demirspor 5.Uçaksavar 6.Beykoz 7.Altýnordu 8.Karþýyaka

14 14 14 14 14 14 14 14

10 7 7 7 5 4 3 1

3 4 4 3 2 3 1 4

1 3 3 4 7 7 10 9

43 33 31 23 25 16 14 13

17 13 20 23 31 24 33 39

37 32 32 31 26 25 21 19

Fenerbahçe dördüncü þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazandý: Cihat Arman, Sabri Kiraz, Nuri Pekesen, Murat Alyüz, Þevket Demirtepe, Ömer Boncuk, Halil Özyazýcý, Halil Köksalan, Selahattin Torkal, Samim Var, Rýfký Pekþen, Fikret Kýrcan, Erol Keskin, Ýbrahim Ýskeçe, Adnan Tunçay, Melih Kotanca, Naci Bastoncu, Halit Deringör.

1946 Milli Küme (Milli Eðitim Kupasý) Bu þampiyonanýn Ýstanbul, Ankara ve Ýzmir’den ikiþer takým arasýnda oynanmasý kararlaþtýrýldýðýndan, Ýstanbul Ligi’nde ilk dört sýrayý iþgal eden Beþiktaþ, Fenerbahçe, Vefa ve Galatasaray takýmlarý arasýnda dörtlü bir eleme ligi yapýlmýþ, bu eleme liginde ilk iki sýrayý alan Beþiktaþ ile Fenerbahçe, Ýstanbul’u Milli Eðitim Kupasý’nda temsil hakkýný kazanmýþlardý.

83


Türk Futbol Tarihi 1.Fenerbahçe 2.Beþiktaþ 3.Kayagücü 4.Muhafýzgücü 5.Göztepe 6.Gençlerbirliði

10 10 10 10 10 10

9 7 4 3 2 3

0 1 2 0 2 0

1 2 4 7 6 7

30 32 15 25 18 10

7 15 27 22 28 31

28 25 20 16 16 16

Fenerbahçe bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Cihat Arman, Sabri Kiraz, Murat Alyüz, Ahmet Erol, Selahattin Torkal, Halil Özyazýcý, Ömer Boncuk, Fikret Kýrcan, Naci Bastoncu, Melih Kotanca, Müjdat Yetkiner, Halit Deringör, Ýbrahim Ýskeçe, Samim Var, Halil Köksalan, Erol Keskin, Fikret Arýcan, Rýfký Pekþen, Argun Nemli, Numan Uzun.

1947 Milli Küme (Milli Eðitim Kupasý) Ýstanbul’dan Fenerbahçe, Vefa, Beþiktaþ, Galatasaray, Ankara’dan Gençlerbirliði, Demirspor, Ýzmir’den de Altýnordu ve Altay’ýn katýlmalarýyla oynandý. 1.Beþiktaþ 2.Fenerbahçe 3.Galatasaray 4.Vefa 5.Demirspor 6.Gençlerbirliði 7.Altýnordu 8.Altay

14 14 14 14 14 14 14 14

10 9 6 6 6 2 2 2

3 3 5 4 3 5 2 1

1 2 3 4 5 7 10 11

39 41 32 29 28 20 17 18

12 21 20 22 27 32 38 54

37 35 31 30 29 24 20 18

Beþiktaþ bu þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Ethem Karpat, Yavuz Üreten, Vedii Tosuncuk, Ömer Doðan, Tanaþ Çaçi, Sabri Gençsoy, Hakký Yeten, Þevket Yorulmaz, Hikmet Alpaslan, Þükrü Gülesin, Süleyman Seba, Kemal Gülçelik, Süreyya Görkey, Þeref Görkey, Faruk Saðnak, Ýsmet.

1948 Milli Küme (Milli Eðitim Kupasý) Milli Futbol Takýmýmýzýn Londra Olimpiyatlarý hazýrlýklarý nedeniyle yapýlamamýþtý.

1949 Milli Küme (Milli Eðitim Kupasý) Milli Futbol Takýmýmýzýn Doðu Akdeniz Kupasý maçlarý hazýrlýklarý nedeniyle yapýlamamýþtý.

1950 Milli Küme (Milli Eðitim Kupasý) Ýstanbul’dan Beþiktaþ, Fenerbahçe, Galatasaray, Vefa; Ankara’dan Gençlerbirliði ve Demirspor, Ýzmir’den de Göztepe ve Altay’ýn iþtirakleriyle oynanan maçlar Türk futbol tarihinde de Milli küme (Maarif Mükafatý, Milli Eðitim Kupasý) adýyla oynanan organizasyonun sonu olmuþtur. Bu ilginç ve heyecan dolu milli ligin þampiyonu, son maçýn son saniyesinde atýlan golle ve averajla belirlenmiþtir. 1.Fenerbahçe 14 8 5 2.Galatasaray 14 7 7 3.Beþiktaþ 14 8 4 4.Vefa 14 7 4 5.Demirspor 13 3 5 6.Gençlerbirliði 13 3 4 7.Altay 14 2 2 8.Göztepe 14 1 1 NOT: Demirspor ile Gençlerbirliði arasýndaki son maç, yapýlmamýþtýr.

84

1 0 2 3 5 6 10 12 puantajý

35 9 35 19 5 35 31 16 32 29 16 32 20 26 24 13 28 23 15 29 20 11 44 17 da etkilemeyeceði nedeniyle


Türk Futbol Tarihi Fenerbahçe Milli Küme’de ki altýncý þampiyonluðunu þu kadrosuyla kazanmýþtý: Cihat Arman, Süleyman Köprülü, Murat Alyüz, Ahmet Erol, Selahattin Torkal, Kamil Ekin, Müjdat Yetkiner, Hilmi Ardað, Erdal Kocaçimen, Samim Var, Mehmet Ali Has, Turhan Akra, Niko Knezeviç, Erol Keskin, Rafet Atamer, Nusret Mengü, Cemal Uzkes, Cemal Þikak, Cemal Uludað, Fikret Kýrcan, Halit Deringör, Lefter Küçükandoniadis. Böylece 1937’den 1950’le geçen 14 yýl içinde yapýlan 11 Milli Küme (Maarif Mükafatý, Milli Eðitim Kupasý) maçlarýnda Fenerbahçe 6 kez (1937, 1940, 1943, 1945, 1946, 1950), Beþiktaþ 3 kez (1941, 1944, 1947), Güneþ 1 kez (1938) ve Galatasaray da 1 kez (1939) þampiyon olmuþlardý.

TÜRK FUTBOLUNDA PROFESYONELLÝK Türk spor teþkilatýnýn bünyesi, kuruluþundan itibaren amatör olduðundan, bu konularda ayrýca bir talimname yoktu. Ancak zamanla beliren gizli profesyonellik bu amatör anlayýþý zedelemeye baþlamýþtý. Ancak bu konuyu önleyecek bir yönetmelik de bulunmadýðýndan, teþkilat bu gibi hallerde ancak nasihat veya tehditle yetinmek sorunda kalýyordu. Fransýzlarýn “Amateurisme Marron” diye adlandýrdýklarý gizli profesyonelliðin gitgide artmasý karþýsýnda Beden Terbiyesi Genel Müdürlüðü’nce, 15 Ekim 1941 tarihinde yürürlüðü konulan bir “Amatörlük Yönetmeliði” hazýrlanmýþtý. Bu yönetmelik hükümlerine göre; amatör sporcularýn kulüplerinden aylýk ve ayda 30 lirayý aþan zaruri masraf ve harcýrah almalarý, 30 lira deðerinden fazla mükafaat kabul etmeleri, bunlarý satma ve rehin etmeleri, profesyonellerle beraber müsabaka yapmalarý yasaklanýyordu. Adý geçen yönetmelik, buna uymayacak sporcular hakkýnda sert cezalar getiriyordu. Gizli profesyonellik bu þekilde yasaklandýktan sonra, kulüp hesaplarýnýn kontrolü hakkýnda da bir yönetmelik hazýrlanýp bununla ilgili müeyyideler konulmuþtu. Ancak zamanýn koþullarý bu gizli profesyonellik müessesesini güçlendirdiðinden bazý büyük kulüpler bu iþe bir son vermenin gerektiðine inanarak aleni bir profesyonelliðin Türk futbolunda zaruret olduðu sonucuna varmýþlardý. Bunun sonucu olarak Fenerbahçe, Galatasaray, Beþiktaþ, Vefa, Ýstanbulspor, Beykoz. Kasýmpaþa ve emniyet gibi Ýstanbul 1. Ligi’nde yer alan kulüpler, 1951 yýlýnda Futbol Federasyonu’na baþvurarak bu konuya bir çare bulunmasýný istemiþlerdi. Futbol Federasyonu, Ýstanbul’un kulüplerinin bu baþvurusunu olumlu karþýlamýþtý. Çünkü Türk futbolcularýnýn yabancý kulüpler tarafýndan hiçbir kayda tabi olmadan birer birer çekilmeye baþlanmasý, Milli Takým konusunda da Futbol Federasyonu’nu haklý olarak düþündürmekteydi. Ancak ne var ki, kulüplerimizin amatör olmalarý, bunu engelleyen bir husus olarak görülüyordu. Buna da þöyle bir formül bulunmuþtu: “Kulüplerimiz amatördürler, ancak bazý futbolcularýný mukaveleye baðlayabilirler. Ancak profesyonel takým kuran kulüpler amatör liglere de takým çýkarmak zorundadýrlar!. Bu kayýt iki yýl için konulmuþtu. Nitekim iki yol sonra hükmünü kaybedecekti. Kulüpler yine amatör olarak kalacaklar ancak bünyeleri içinde profesyonel takýmlarý bulundurabileceklerdi. Futbol Federasyonu Baþkaný Ulvi Yenal ile Ýstanbul 1. Lig temsilcileri, Beþiktaþ kulübünden Sadri Usuuðlu ve Fenerbahçe kulübünden Dr. Rüþtü Daðlaroðlu’ndan kurulu bir komite, beden Terbiyesi Genel müdürlüðü Sicil Müdürü Saim Seymener ile birlikte 6-8 Aðustos 1951 günleri Ankara’da toplanarak hep birlikte ilk “Futbol Profesyonel Talimnamesi”ni hazýrlamýþlardý. Bu talimname, Merkez Danýþma Kurulu’nca 10 eylül 1951 günü kabul olunmuþ ve 24 eylül 1951 gününden itibaren de yürürlüðü girmiþti. Türk futbolunun, 61 maddeden ibaret bu ilk “^Futbol Profesyonellik Talimnamesi” aynen þöyle idi:

85


Türk Futbol Tarihi Galatasaray ve Beþiktaþ’ta oynadýðý yýllarda Milli Takýmýmýzda Ay-Yýldýzlý formayý giyen Suat Mamat’ýn bir GalatasarayÝstanbulspor maçýnda artistik kafa vuruþu.

Birinci Bölüm PROFESYONEL FUTBOL ÞUBESÝ KURACAK KULÜPLERE AÝT HÜKÜMLER 1-Beden Terbiyesi Teþkilatý’na dahil her amatör kulüp, bir profesyonel futbol þubesi kurabilir. Bu durum kulübün amatörlük vasfýný ihlal etmez. Bu kulübün profesyonel futbol þubesi kurabilmesi için kadrosu içinde en az altý adet (mukaveleli futbolcu) bulunmasý þarttýr. 2-Profesyonel futbol þubesi kurmak isteyen kulüp Mayýs ayý içinde bölge kanalýyla Futbol Federasyonu’na müracaat ederek takýmýna alacaðý Mukaveleli Futbolcu adedini bildirir. Kulüp, mukaveleli futbolcularýna ödeyeceði senelik ücreti yüzde on fazlasýyla tediye kudretinde bulunduðunu resmi hesap ve vesaikiyle ve federasyonca istenecek diðer delillerle ispata mecburdur. Kulübün bu suretle temin edeceði miktar on bin liradan az olamaz. Futbol Federasyonu tarafýndan on beþ gün içinde gerekli tetkikat yapýldýktan sonra mali durumu müsait görülürse, kulübe “Profesyonel Futbol Þubesi” kurabileceðine dair izin verilir. 3-Kulüp Ýdare Heyeti, “Profesyonel Futbol Þubesi”nin idari ve hesabi muamelatýndan sorumludur. Ýdare Heyeti, “Profesyonel Futbol Þubesi”nin tedviri için lüzumu kadar ücretli idareciler istihdam edebilir. 4-Profesyonel futbol þubesi kuran bir amatör kulübün profesyonel futbol takýmýndan ayrý olarak amatör futbol þubesi bulunmasý ve amatör lig maçlarýna iþtirak etmesi þarttýr,

Ýkinci Bölüm PROFESYONEL FUTBOL LÝGÝ’NE AÝT HÜKÜMLER 5-Bir veya muhtelif bölgelerdeki profesyonel takýmlarýn adedi sekizi bulduðu takdirde “Profesyonel Futbol Ligi” teþkil olunur. Bu lige girecek takýmlarýn tayini Futbol Federasyonu’na aittir. Profesyonel takýmlarýn adedi sekizi bulmadýðý takdirde profesyonel takýmlarýn kendi bölgelerindeki amatör liglerde oynamasýna Futbol Federasyonu’nca müsaade edilebilir. Profesyonel lig kurulup da, bu lig haricinde býrakýlan profesyonel takýmlar kendi bölge veya kümelerinde amatör liglere katýlýrlar. Her mevsim baþýnda durum Futbol Federasyonu’nca tetkik edilerek o mevsim için gerekli karar alýnýr. 6-Profesyonel takýmlarýn adedi arttýðý takdirde Futbol Federasyonu bu takýmlarý, kuvvet ve deplasman münasebetlerini gözönünde tutarak en çok üç kümeye taksim eder. 7-Profesyonel liglerinde bir kulübün ancak bir takýmý bulunur. Eðer profesyonel takým amatör liginde oynuyorsa o kulübün ancak bir takýmý bulunur. Eðer profesyonel takým amatör liginde oynuyorsa o kulübün ancak bir takýmý bu lige girebilir.

86


Türk Futbol Tarihi 8-Profesyonel liginin idaresi için her yýl Temmuz ayý içinde lige katýlan kulüplerin yetkili temsilcilerinden mürekkep bir Tertip Komitesi kurulur. Bu komite, baþkanýný kendi üyeleri arasýndan gizli oyla seçer. Ýkinci ve üçüncü profesyonel ligler kurulduðu taktirde ayný tarzda birer komite teþkil olunur. Bu komitelere Futbol Federasyonu’nun bir komiseri müþahit ve müþavir sýfatýyla oya iþtirak etmemek þartýyla katýlýr. 9-Profesyonel Lig Tertip Komitelerinin görev ve yetkileri þunlardý: a)Müsabaka programý yapmak, b)Müsabakalarýn yapýlacaðý sahalarý tayin, saatlerini tespit ve ilan etmek, c)Müsabakalardan dolayý aralarýnda çýkan her türlü anlaþmazlýklar ve itirazlarý birinci derecede karara baðlamak, ç)Programýn her hangi bir sebeple uygulanmamasý yüzünden geri kalan maçlarýn tarihlerini sýrasýna göre tayin etmek, d)Kararlarý hakem raporlarýnýn birer nüshasýyla birlikte Merkez hakem Komitesi’ne, cezaya müteallik hususlarý Merkez Ceza Heyeti’ne göndermek, e)Mücbir sebeple yapýlamayacaðý anlaþýlan müsabakalarý vaktinden önce geri býrakmaya karar vermek (Müsabaka gününde müsabakanýn yapýlýp yapýlamayacaðýna karar vermek ancak o müsabakanýn hakemine aittir.) Mücbir sebepler, hava muhalefeti, milli ve temsili müsabakalarýn tarihlerindeki zaruri deðiþikliklerden ibarettir. f)Müsabaka programý tamamlandýktan sonra, hakem raporlarýyla tespit edilmiþ teknik sonuçlara ve ilgili heyetlerce verilmiþ kararlara göre müsabakalara katýlan kulüplerin derecelerini tayin ve ilan etmek, g)Lig maçlarý hasýlatýnýn taksimi hakkýnda karar vermek (Lig maçlarý hasýlatýnýn taksiminde ittifak hasýl olmadýðý takdirde safi hasýlat yekununun yüzde otuzu lige iþtirak eden kulüpler arasýnda mütesaviyen taksim edilir. Kalaný, aralarýnda tespit edecekleri derece esasýna göre taksim olunur. 10-Müsabakalarýn baþlama tarihi Futbol Federasyonu’nca bildirilir. Tertip Komitesi tarafýndan 9. maddenin (a) fýkrasý gereðince hazýrlanacak program Futbol Federasyonu’nun tasdikinden sonra uygulanýr. 11-Türkiye Profesyonel Ligi’ne ait hakem iþleri Futbol Federasyonu Merkez Hakem Komitesi’nce, ceza iþleri Merkez Ceza Heyeti’nde mer’i mevzuat gereðince tedvir olunur. 12-Tertip Komitesi kararlarýna itirazlar Futbol Federasyonu’na yapýlýr. Futbol Federasyonu’nun kararlarý kat’i ve nihaidir.

Türk futbolunun unutulmaz yýldýzlarýndan biri Fenerbahçeli Lefter kulübü tarafýndan bonservis ücreti alýnmak suretiyle yurt dýþýna transferi yapýlan ilk Türk futbolcusu olmak özelliðini taþýmaktadýr.

87


Türk Futbol Tarihi 13-Merkez Ceza Heyeti’nin kararlarý genel hak mahrumiyeti kararlarý müstesna-kat’i ve nihaidir. 14-Profesyonel ligler birden fazla olduðu takdirde her yýl yapýlacak birinciliklerde elde edilecek neticelere göre üst liglerin sonuncularý ile alt liglerin birincileri müteakip yýlda yer deðiþtirirler. 15-Profesyonel ligi müsabakalarý milletlerarasý futbol kaidelerine göre yapýlýr. 16-Bu talimnamede yer almayan hususlar hakkýnda “Futbol Müsabaka Talimatnamesi” ve umumiyetle Beden Terbiyesi mevzuatý tatbik olunur.

Üçüncü Bölüm MUKAVELELÝ FUTBOLCULARA AÝT HÜKÜMLER 17-Mukaveleli futbolcu durumuna geçmek isteyen bir futbolcu, nizamnamesi mucibinde imzasý kulübü ilzam eden selahiyeti mümessil ile bu talimatnamede yer alan hükümler dairesinde bir mukavele imza eder. Noter tarafýndan tasdik edilecek olan bu mukavelenin bir sureti Futbol Federasyonu’na gönderilir. 18-Mukavele yapacak futbolcunun 18 yaþýný bitirmiþ olmasý ve mukavelenin imzasý sýrasýnda noterlik nüfus cüzdaný, yabancý ise pasaportunu göstermesi þarttýr. 19-Mukavelede aþaðýda yazýlý hususlar yer alýr: a)Adý, soyadý, doðum yeri ve yýlý, milliyeti, ikametgahý (adý, soyadý ile doðum yeri ve yýlý nüfus hüviyet cüzdanýndakilerin ayný veya pasaportununkinin ayný olacaktýr.) b)Aylýk ücret, antrenman masrafý, müsabaka pirimi ve ikramiye hakkýndaki þartlar c)Verilecek ücret, antrenman masraflarý, müsabaka primi ve ikramiyelerin miktarý Mukavele aylýk ücret miktarý ayrýca yazýlýr. Mukaveleli futbolcuya verilecek aylýk ücret, antrenman masrafý, müsabaka pirimi ve ikramiyelerin tutarý yýlda net 1.250 liradan az, net 7.500 liradan fazla olamaz. ç)Futbolcunun tabii olacaðý çalýþma þartlarý ve programý, d)Mukavele müddeti (Mukavele müddeti bir yýldan az, beþ yýldan fazla olamaz. Mukavelenin bitiþ tarihi 30 Haziran olarak tespit edilir.) 20-Mukavele imza eden her futbolcuya bir “Mukaveleli Futbolcu Lisansý” Futbol Federasyonu’nca verilir. Kulüp deðiþtiren futbolcularýn “Mukaveleli Futbolcu Lisansý” her kulüp deðiþtiriliþinde Futbol Federasyonu’nca yenilenir. 21-Mukaveleli futbolculara, ölü mevsimde olmaz þartýyla her yýl bir ay izin verilir. Bundan daha fazlasý mukaveleye dercolunabilir. Ýzinli bulunduðu sýrada futbolcunun aylýk ücretinden hiçbir suretle kesinti yapýlamaz. 22-Bütün tediyeler her ayýn son günü yapýlýr. 23-Transfer bedeli futbolcu hissesi yeni mukavelenin akdinde futbolcuya gireceði kulüp tarafýndan derhal tediye olunur. 24-Askere alýnanlarýn mukaveleleri devam edebileceði gibi tecil veya fesih de olunabilir. Mukavelenin devamý halinde oyuncu bütün haklarýna sahip olur. Tecil halinde ise aylýk ücreti verilmeyebilir. Ancak iþtirak edeceði antrenman ve müsabakalarýn masraf, prim ve ikramiyeleri tediye olunur. 25-Mukaveleli futbolcularýn kulüpleri tarafýndan hayat ve kaza sigortalarýnýn yaptýrýlmasý mecburidir. Sigorta miktarý mukavelede yazýlý bir senelik tutardan aþaðý olamaz. Sigorta primleri futbolcuya tahmil edilemez. Kulüp tarafýndan ödenir.Transferlerde sigorta mukaveleli devam eder, ancak sigorta pirimleri yeni kulübe intikal eder. 26-Mukaveleli futbolcularýn idman ve maçlar dolayýsýyla duçar olacaklarý sakatlýk ve hastalýklarý kulüpleri tarafýndan tedavi ettirilir ve masraflarý kulüp tarafýndan ödenir. Hastalýk veya sakatlýklarýn tedavisi sýrasýnda kulüp, futbolcunun yalnýz ücretini öder. Futbolcunun badema futbol oynayamayacaðý sabit olursa sigorta þartlarýna göre tazminatý ödenir. Yukarýdaki hususlardan baþka bu talimatname hükümlerine muhalif olmamak kaydý ile hususi þarlar da mukaveleye dercolunabilir. 27-Aþaðýdaki hallerde mukaveleler fesholunabilir: a)Taraflarýn muvafakatiyle fesholunabilir. b)Altý aydan aþaðý olmamak þartýyla teþkilatça verilecek cezalarda (kulüp tarafýndan feshin talebi þarttýr). 28-Kulüp tarafýndan bir futbolcuya disiplin cezasý verildiði ve bu ceza federasyonca tasdik edildiði takdirde cezalý bulunduðu müddet zarfýnda aylýk ücreti yarýsýna kadar kesilebilir. Ýdmanlara iþtirak ettirildiði takdirde antrenman masraflarý tediye olunur. 29-Yabancý futbolcularla aktedilecek mukavelelerde, bu talimatnamenin mukavele müddetine müteallik hükümleriyle mali hükümleri ve 32. madde hükmü tatbik edilmeyebilir. Yabancý

88


Türk Futbol Tarihi futbolcunun milletlerarasý mevzuat mucibince son defa baðlý bulunduðu federasyondan müsaade alýndýðýna dair vesikanýn Futbol Federasyonu’na ibrazý þarttýr. 30-Mukaveleli futbolcular, temsili ve milli takýmlara davet edildikleri takdirde bu davete mecburdurlar. Bu kadrolara alýnan futbolcularýn, Futbol Federasyonu veya bölgeler emrinde bulunduklarý zamana ait kendi mukavelelerindeki ücret, antrenman masrafý ve primleri Futbol Federasyonu ve bölgeler tarafýndan futbolcunun mensup bulunduðu kulübe ödenir. Memleket dýþýna vaki seyahat esnasýndaki yevmiyeleri mer’i mevzuat gereðince tediye olunur. 31-Mukaveleli bir futbolcu ilk mukaveleyi imza ettiði tarihten itibaren, iki yýl içinde bir defaya mahsus olmak üzere amatör futbolcu vasfýna dönebilir. Tekrar bir mukavele imza ettiði takdirde bir daha amatörlüðe dönemez. 32-Mukaveleli bir futbolcu kendi kulübünün veya baþka bir kulübün herhangi bir spor þubesinde antrenörlük, masörlük, menecerlik gibi teknik veya idari, ücretli veya ücretsiz bir vazife kabul edemez. Mukaveleli futbolcular kulüp kongrelerinde oy sahibi olamazlar ve kulüplerin idare heyetlerine seçilemezler.

Dördüncü Bölüm MUKAVELELÝ FUTBOLCULARIN TRANSFERLERÝNE AÝT HÜKÜMLER 33-Her yýlýn Temmuz ayý transfer ayýdýr. 34-Her kulüp, mukavelesi bitenlerden mukavelesini yenileyeceði veya yenilemeyeceði futbolcularýn isimlerini, kulübün selahiyetli imzalarýný taþýyan bir liste ile 1 Haziran ile 15 Haziran tarihleri arasýnda bölge kanalýyla Futbol Federasyonu’na bildirir. Mukavelelerin 1 Temmuz ile 15 Temmuz arasýnda yenilenmesi þarttýr. Her iki listede adý bulunmayan futbolcularla, mukavelesinin yenileneceði bildirilip de kulübü tarafýndan yukarýda yazýlý müddet içinde mukavelesi yenilenmeyen futbolcular bir yýl daha ayný þartlarla kulüplerinde kalýrlar. Kulübün tebliðine raðmen muayyen müddet içinde mukavelesini yenilemek için müracaat etmemiþ olan futbolcularýn 20 Temmuz’a kadar transfer listesine geçirilmesi kulüp tarafýndan istenebilir. Bu tarihe kadar kulüp tarafýndan Futbol Federasyonu’na müracaat edilmediði takdirde mukavele ayný þartlarla bir sene yenilenmiþ addolunur. 35-Transfere tabi tutulan futbolcular için kulüp tarafýndan istenen transfer bedeli oyuncunun isminin hizasýna yazýlýr. Transfer bedeli talep edilmeyen, serbest býrakýlan futbolcularýn isimleri hizasýnda duruma ayrýca iþaret edilir. 36-Mukavelesi yenilenmeyen futbolcularýn listesi Futbol Federasyonu tarafýndan ilan olunur. 37-Mukavelesi bitip de transfer listesine kaydedilmeyen futbolcu, kulübü ile mukavelesini yenilemek istemediði takdirde transfer listesine geçirilmesini bölge kanalýyla Futbol Federasyonu’ndan talep edebilir. Bu futbolcunun adý transfer listesine kaydolunur. 38-Mukaveleli bir futbolcunun yurt içinde diðer bir kulübe aktarýlmasý için eski kulübünün yeniden mukavele yapacaðý kulüpten alacaðý transfer bedelinden ayný kulüpte bir sene çalýþmýþ olanlara %15’i, iki sene çalýþmýþ olanlara %20’si, üç sene çalýþmýþ olanlara %25’i, Dört sene çalýþmýþ olanlara %30’u, bundan fazla çalýþmýþ olanlara %35’i transfer hissesi olarak verilir. Bu müddet, o kulüpte mukaveleli futbolcu lisansý aldýðý tarihten baþlar. 39-Transfer listesine geçen bir futbolcu için eski kulübü tarafýndan istenen bedel üzerinden isteklisi bulunmayanlara teklif olunan azami miktar transfer beledi olarak taraflarca kabul olunur. Ancak bu bedel futbolcunun kulübünden son iki yýl zarfýndan almýþ olduðu aylýk ücretin tutarýndan az olamaz. 40-Mukavelesi yenilenmeyen ve baþka bir kulüple mukavele aktedemeyen bir futbolcuya, bir aylýk ücreti ayrýldýðý kulüp tarafýndan ödenir. 41-Amatör bir futbolcu istediði zaman (transfer ayýna tabi olmaksýzýn) kendi kulübünde “mukaveleli futbolcu” durumuna girebilir. Bir amatör futbolcu kendi kulübünden baþka bir kulüpte ancak transfer ayýnda “mukaveleli futbolcu” durumuna geçebilir. Bu takdirde futbolcunun eski kulübüne, mukavelede yazýlý ücretin altý misli tazminat olarak öder. Bu miktar 750 liradan az olamaz. Bur amatör futbolcu bu vasfý ile kulüp deðiþtirdikten sonra yeni girdiði kulüpte bir yýl içinde “Mukaveleli Futbolcu” durumuna geçerse, yukarýdaki fýkrada yazýlý bedel eski kulübüne ödenir. 42-Mukavelesi bitip de yabancý memlekette bir kulübe transferini isteyen mukaveleli futbolcu için yabancý kulüp tarafýndan baðlý bulunduðu kulübe ödenecek bedel ile futbolcunun alacaðý hisse miktarý taraflardan birinin Futbol Federasyonu’na yapacaðý yazýlý müracaat üzerine federasyonca verilecek karar kat’i ve nihaidir.

89


Türk Futbol Tarihi Ancak Federasyonca takdir edilecek kulüp hissesi, transfer bedelinin %30’unu geçemez. Bu madde hükmü, ilk defa yabancý bir memlekette “mukaveleli futbolcu” durumuna geçecek futbolcular için uygulanýr. 43-Amatör bir futbolcu, kulübünden usulü dairesinde ayrýldýktan sonra yurt içinde baþka bir kulübe intisap etmeyip bir yýl içinde bir yabancý kulüple mukavele imza ettiði takdirde 42. maddenin hükümleri tatbik olunur. 44-Gerek kendi kulübünde, gerekse baþka bir kulüpte ilk defa amatörlükten “mukaveleli futbolcu” durumuna geçen futbolculara herhangi bir para tediye edilmez. 45-Kulübünde mukavelesi yenilenen bir futbolcuya aylýk ücretinin üç misline kadar bir ikramiye ödenebilir. 46-Yabancý memleketlere futbolcu transferi Futbol Federasyonu’nun müsaadesine baðlýdýr. 47-Futbol Müsabaka Talimatnamesi’ndeki müsaadeye müsteniden amatör takýmlarda oynayacak mukaveleli futbolcular, bu talimatnamenin “Üçüncü Bölüm”ünde yazýlý “mukaveleli futbolcularýn transferlerine ait hükümler”e ve “Altýncý Bölüm”ünde yazýlý ceza hükümlerine tabidir. Mukaveleli futbolcu oynatan amatör kulüpler talep vukuunda hesap vaziyetlerini Futbol Federasyonu’na göndermekle mükellef olup, defter ve evrak-ý müsbitelerini Futbol Federasyonu’nun tetkikine arzetmeye mecburdurlar.

Beþinci Bölüm MALU HÜKÜMLER 48-Profesyonel futbol þubesi kuran kulüpler her üç ayda bir (31 Mart, 30 Haziran, 30 Eylül ve 31 Aralýk itibariyle) hesap vaziyetlerini, müteakip ayýn ilk haftasý sonuna kadar Futbol Federasyonu’na tevdi ederler. Futbol Federasyonu, kulübün defter ve evrak-ý müsbitelerini, görevlendireceði müfettiþler vasýtasýyla tetkik ettirebilir. 49-Profesyonel futbol þubesi bulunan kulüpler bu takýmdan elde ettikleri safi hasýlatýn %30’unu amatör þubelerin veya tesislerin inkiþafý için sarf etmeleri þarttýr. %70’ini futbol þubesinin takviyesi için kullanabilirler. 50-Amatör spor þubelerinin varidatý ile profesyonel futbol þubesi tedvir edilemez. Kulübün amatör ve profesyonel þubelerinin hesaplarý ayrý ayrý tutulur. Umumi ve müþterek masrafla her iki þubeye yarý yarýya tevzi olunur. 51-Profesyonel takýmlarýn oynayacaklarý lif maçlarýnýn bürüt hasýlatýndan %1 nispetinde bir hisse Futbol Federasyonu’nun emrine bir milli bankaya fon olarak yatýrýlýr.

Futbolumuzun unutulmaz isimlerinden Metin Oktay, attýðý birbirinden güzel gollerle de dillerde ve gönüllerde ölümsüzleþmiþti. Ýþte Metin Oktay’ýn uçarak attýðý bir kafa gölü.

90


Türk Futbol Tarihi Futbol sahalarýmýzýn zarif futbolcularýndan biri de Suat Mamat’týr. Onun zarif hareketlerini yalnýz maçlarda deðil, antrenmanlarda da bol bol görmek mümkündü. Ýþte bu zarif hareketlerden biri.

52-Mukaveleli futbolcu istihdam eden kulüplerle futbolcular arasýnda vuku bulacak mali ihtilaflar Futbol Federasyonu tarafýndan kat’i ve nihai olarak halledilir. Futbol Federasyonu, mukavelesi gereðince bir futbolcunun istihkak kesbettiði meblaðýn bu fondan ödenmesine karar verilebilir. 53-Futbol Federasyonu’nun profesyonel takýmlara ait iþleri için ihtiyar edeceði masraflarla tediye edeceði ücretler bu fondan ödenir. 54-52. madde mucibince fondan ödenen ücretler, Futbol Federasyonu’nun yazýlý tebliðinden itibaren bir ay içinde ilgili kulüp tarafýndan fon hesabýna yatýrýlýr. Ýlgili kulüp tarafýndan bu müddet içinde ödenmeyen paralan, kulübün saha hasýlatýndan kesilerek fona iade edilir. 55-Toplanan fonun masraflar çýktýktan sonra 15 bin lirayý geçen kýsmý son yýlda profesyonel futbol þubesi olan kulüplerin lig maçlarý hasýlat hisseleri nispetinde kulüplere tevzi olunur. 56-Profesyonel lig teþekkül etmediði takdirde 51. madde gereðince ayrýlacak fon, sadece profesyonel futbol þubesi olan kulübe düþen lig maçý hissesinden tefrik olunur.

Altýncý Bölüm CEZA HÜKÜMLERÝ 57-Mukaveleli bir futbolcunun imza ettiði mukavele dýþýnda kendi kulübünden herhangi bir namý ile olursa olsun bir meblað veya maddi menfaat ettiði ve aldýðý tespit olunursa, Futbol Federasyonu tarafýndan Mukaveleli Futbolcu Lisansý iptal edilir ve bir sene müddetle müsabakadan men olunur. Tekerrürü halinde genel hak mahrumiyeti cezasý verilir. 58-Mukaveleli bir futbolcunun transfer bedelindeki hissesi dýþýnda yeni geçtiði kulübünden herhangi bir meblað veya maddi menfaat talep ettiði veya aldýðý tespit olunursa Mukaveleli Futbolcu Lisansý, Futbol Federasyonu’nca iptal edilir ve bir sene müddetle müsabakadan men olunur. Tekerrürü halinde ise genel hak mahrumiyeti cezasý verilir. 59-Amatörlükten Mukaveleli Futbolculuða geçen bir futbolcunun herhangi nam ile olursa olsun bir para veya maddi menfaat talep ettiði veya aldýðý tespit olunursa Amatör Lisansý almýþsa, Mukaveleli Futbolcu Lisansý Futbol Federasyonu’nca iptal edilir ve bir sene müddetle müsabakadan men olunur. Tekerrürü halinde genel hak mahrumiyeti cezasý verilir.

91


Türk Futbol Tarihi 60-Profesyonel futbol þubesi kuran kulüp, 48. maddede yazýlý hesap vaziyetlerini Futbol Federasyonu’na vermez veya talep edilen evrak-ý müsbite ve defteri yetkili müfettiþlere ibraz etmezse veyahut bu talimatnamede yazýlý hükümlere riayetsizliði tespit olunursa Futbol Federasyonu’nca bir yýl müsabakadan menedilir. 61-57, 58, 59. maddelerde yazýlý genel hak mahrumiyeti cezalarýyla 60. maddede yazýlý cezaya itiraz, kararýn tebliðinden itibaren 15 gün içinde Merkez Danýþma Kurulu’na yapýlýr.

Geçici Hükümler GEÇÝCÝ BÝRÝNCÝ MADDE Ýþbu Talimatnamenin neþri tarihinden itibaren on beþ gün içinde profesyonel futbol þubesi kurmak isteyen kulüpler, Talimatnamenin ikinci maddesi gereðince Futbol Federasyonu’na müracaat ederler. Futbol Federasyonu bir hafta içinde tetkikatýný bitirerek gerekli cevabý verir. Profesyonel futbol þubesi kurmak isteyen kulüpler müsaadeyi aldýklarý takdirde, kadrolarýna dahil futbolcularla bu tarihten itibaren, hükümler dairesinde 10 Ekim 1951 tarihine kadar mukavele aktederler.

GEÇÝCÝ ÝKÝNCÝ MADDE Geçici birinci maddede yazýlý müddet içinde müracaat etmeyen kulüpler, 1951 yýlý sonuna tadar profesyonel futbol þubesi kurmak üzere Futbol Federasyonu’na baþvurabilirler. Ancak profesyonel futbol þubesi kurmak üzere müsaade almadan hiçbir kulüp kadrosundaki iki futbolcudan fazlasýyla mukavele aktedemez.

Fedakar ve cansiperane futbolundan ötürü sahalarýmýzda “Mehmetçik” lakabýyla tanýnan Fenerbahçeli Basri Dirimlili, patlayan kaþýndan akan kanlara raðmen, 35 dakika bu haliyle oynamýþ ve maçý tamamlamýþtý.

92


Türk Futbol Tarihi

GEÇÝCÝ ÜÇÜNCÜ MADDE Futbol Müsabaka Talimatnamesi’ndeki müsaadeye istinaden Mukaveleli Futbolcu kullanmak isteyen kulüpler 10 Ekim 1951 tarihine kadar kadrolarý içindeki futbolcularla mukavele aktedebilirler.

GEÇÝCÝ DÖRDÜNCÜ MADDE Bu talimatnamenin “Profesyonel Ligi^ne ait hükümleri 1951-1952 mevsimi içinde herhangi bir zaman Futbol Federasyonu’nca tatbik mevkiine konabilir.

GEÇÝCÝ BEÞÝNCÝ MADDE Bu talimatnamenin tatbiki üzerinde akdedilecek mukevelelerin bitiþ tarihi 30 Haziran 1952 olarak tespit olunabilir. 62-Bu talimatname, Merkez Danýþma Kurulu’nun 10 Eylül’ün 1951 tarihli toplantýsýnda da kabul edilmiþ olup neþri tarihinden yürürlüðe girer.

SÝCÝM VE LÝSANS YÖNETMELÝÐÝ’NÝN 18. MADDESÝ AÞAÐIDAKÝ ÞEKÝLDE DEÐÝÞTÝRÝLMÝÞTÝR Madde18-Kulübünden ayrýlan amatör bir sporcu baþka bir kulübe girebilmek için ayrýldýðý kulüp idare kurulu kararýna müsteniden selahiyetli mümessili tarafýndan verilmiþ muvafakat vesikasýný yeni kulübü vasýtasýyla bölgesine tevdi etmek mecburiyetindedir. Bu sporcular yeni intisap ettikleri kulüp adýna transfer ayý zarfýnda tescil ve lisansiye edilirler. Ayrýlmak istedikleri kulüplerinde muvafakat vesikasýný yazýlý müracaatlarýndan itibaren bir hafta içinde alamayan amatör sporcular, eski kulüplerine olan mali vecibelerini (senede 12 lirayý geçemez) ifa ettiklerine dair belgeyi de ibraz etmek þartýyla yeni kulüpleri adýna tescil ve fakat transfer ayý sonundan itibaren üç ay sonra muteber olmak üzere lisansiye edilirler. Ayný sporcu bir sene sonra tekrar kulüp deðiþtirmek istediði taktirde transfer ayý sonundan itibaren olan üç aylýk bekleme müddeti altý aya ve bir sene sonra üçüncü defa kulüp deðiþtirmek isterse bekleme müddeti bir seneye çýkarýlmak suretiyle lisansiye edilir. Eski kulübüne dönmek bu müddetlerin beklenmesine mani teþkil etmez. GEÇÝCÝ MADDE-Bu yýl transfer müddeti bir defaya mahsus olmak üzere profesyonellik talimatnamesinin neþri tarihinden itibaren on gün sonra baþlamak üzere on gündür. Yukarýda gösterilen transfer müddeti içinde Ýdare Heyeti’nin muvafakati olmadan kulübünden ayrýlmak isteyen futbolcularýn 1950-1951 futbol mevsimi içinde Amatörlük Talimatnamesi’nin 10. maddesini ihlal ettiði kulüp tarafýndan tevsik edilirse, bu futbolcu “Mukaveleli Futbolcu” vasfýna girer ve bir daha amatörlüðe dönemez. Eski kulüplerinde mukaveleli olarak kalmak istemedikleri takdirde bu gibi futbolcularýn transferleri ancak 1952 yýlý transfer ayý içinde Mukaveleli Futbolcu olarak yapýlýr. Yeni kulübü, Profesyonellik Talimatnamesi’nin 41. maddesi gereðince eski kulübüne gerekli tediyeyi yapar. Amatörlük Talimatnamesi’nin 10. maddesi ihlal keyfiyeti kulüpler için sorumluluðu mucip olmaz.

93


Türk Futbol Tarihi

ÝSTANBUL PROFESYONEL FUTBOL LÝGÝ Türk futbolunda ilk Profesyonel Futbol Ligi 1951-1952 sezonunda Ýstanbul’da kuruldu. Daha gerçekçi bir deyimle bu lig 5 Ocak 1952 tarihinde baþlandýðýndan, 1952 tarihi de esas olarak alýnabilir.

1951 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi Sekiz takýmýn katýlmalarýyla iki devre olarak oynanan ilk Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi sonunda Beþiktaþ, hiç yenilmeden þampiyonluðu kazandý. 1. Beþiktaþ 2.Galatasaray 3.Fenerbahçe 4.Vefa 5.Beykoz 6.Ýstanbulspor 7.Kasýmpaþa 8.Emniyet

14 14 14 14 14 14 14 14

12 6 8 6 6 4 2 1

2 7 3 2 2 3 1 2

0 1 3 6 6 7 11 11

35 23 28 30 18 16 12 13

10 9 18 23 22 26 33 34

26 19 19 14 14 11 5 4

Beþiktaþ bu ilk þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Mehmet Çelik, Kamil Üzülme, Vedii Tosuncuk, Eþref Özmenç, Ali Ýhsan Karayiðit, Nusret Ülük, Sami, Recep Adanýr, Þevket Yorulmaz, Hüseyin Saygun, Faruk Saðnak, Tanaþ Çaçi, Metin Erman, Cihat, Kemalettin Ünlü, Çoþkun Taþ, Süleyman Seba.

1952-1953 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi On takým arasýnda oynanan bu ligde Fenerbahçe hiç yenilmeden þampiyonluðu kazanmayý baþardý. 1.Fenerbahçe 2.Beþiktaþ 3.Galatasaray 4.Vefa 5.Adalet 6.Ýstanbulspor 7.Beykoz 8.Kasýmpaþa 9.Beyoðlu 10.Emniyet

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

14 13 9 1 7 7 5 5 3 0

4 3 5 6 5 4 5 3 3 0

0 2 4 4 6 7 8 10 12 18

44 53 30 35 23 30 22 22 19 5

9 18 18 18 18 28 22 23 47 72

32 29 23 22 19 18 15 13 9 0

Fenerbahçe þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Selahattin Ünlü, Müjdat Yetkiner, Nedim Günar, Orhan Seçer, Fehmi Öziþler, Akgün Kaçmaz, Kamil Ekin, Melih Ilgaz, Haluk Eralp, Muammer Tokgöz, Fikret Kýrcan, Mehmet Ali Has, Feridun Bugeker, Burhan Sargun, Abdullah Matay, Fahir Ulgür, Niko Knezeviç, Niyazi Tamakan.

94


Türk Futbol Tarihi

1953-1954 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi 10 takým arasýnda iki devre olarak yapýlan maçlar sonunda þampiyonluðu Beþiktaþ kazandý. Geçen yýlýn þampiyonu Fenerbahçe ise ancak üçüncü olabildi. 1.Beþiktaþ 2.Galatasaray 3.Fenerbahçe 4.Vefa 5.Ýstanbulspor 6.Kasýmpaþa 7.Beykoz 8.Adalet 9.Beyoðluspor 10.Emniyet

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

15 12 9 9 8 9 6 5 3 0

2 3 3 3 5 3 3 4 1 1

1 3 6 6 5 6 9 9 14 17

41 49 37 36 32 43 22 33 21 7

13 20 24 30 27 32 32 35 46 53

32 27 21 21 21 21 14 14 7 1

Beþiktaþ þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Bülent Gürbüz, Vedii Tosuncuk, Faruk Saðanak, Eþref Özmenç, Ali Ýhsan Karayiðit, Nusret Ülük, Metin Erman, Recep Adanýr, Kamil Üzülme, Fahrettin Cansever, Çoþkun Taþ, Þevket Yorulmaz, Sami, Özcan, Ercan Ertuð.

1954-1955 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi

Yine ayný takýmlar arasýnda ve yine iki devre olarak oynandý. Maçlar sonunda Galatasaray þampiyonluðu kazandý. 1.Galatasaray 2.Beþiktaþ 3.Fenerbahçe 4.Adalet 5.Vefa 6.Ýstanbulspor 7.Emniyet 8.Beykoz 9.Beyoðluspor 10.Kasýmpaþa

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

14 13 11 8 6 5 2 3 1 2

2 4 4 5 5 5 9 6 7 3

2 1 3 5 7 8 7 9 10 13

40 46 50 37 28 15 13 17 17 14

13 19 13 31 28 25 31 43 47 35

30 30 26 21 17 15 13 12 9 7

Galatasaray þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Turgay Þeren, Yüksel Alkan, Tayyar Cavcav, Necmi Erdoðdu, Kamil Altan, Ergun Ercins, Çoþkun Özarý, Rober Eryol, Muzaffer Tokaç, Güney Kayarlar, Saim Tayþengil, Ali Beratlýgil, Ali Soydan, Kadri Aytaç, Suat Mamat, Ýsfendiyar Açýksöz, Güngör Okay, Sedat.

1955-1956 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi

On takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Galatasaray bir sezon önce eline geçirdiði þampiyonluðunu korumayý baþardý. 1.Galatasaray 18 12 5 1 52 19 29 2.Fenerbahçe 18 10 6 2 30 14 26 3.Beþiktaþ 18 10 6 2 45 22 26 4.Ýstanbulspor 18 5 9 4 32 25 20 5.Adalet 18 6 7 5 31 25 19 6.Beykoz 18 6 6 6 25 21 18 7.Vefa 18 4 5 9 23 25 13 8.Kasýmpaþa 18 5 3 10 20 35 13 9.Beyoðluspor 18 2 3 13 17 42 9 10.Emniyet 18 2 3 13 11 51 9 Galatasaray þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Turgay Þeren, Tayyar Cavcav, Saim Tayþengil, Çoþkun Özarý, Kadri Aytaç, Ýsfendiyar Açýksöz, Suat Mamat, Ali Beratlýgil, Metin Oktay, Ali Soydan, Necdet, Enver Rober Eryol, Güngör Okay, Ergun Ercins, Günay Kayarlar.

95


Türk Futbol Tarihi 1956-1957 Ýstanbul Profesyonel Ligi þampiyonu Fenerbahçe takýmý, antrenörleri Lazslo Szekelly ile birlikte yürüyerek þeref turu atýyor.

1956-1957 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi Yine 10 takým arasýnda oynanan maçlar sonunda Fenerbahçe, ezeli rakibi Galatasaray’ý averajla geçmek suretiyle þampiyon oldu. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Ýstanbulspor 4.Beykoz 5.Beþiktaþ 6.Adalet 7.Vefa 8.Kasýmpaþa 9.Beyoðluspor 10.Emniyet

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

14 13 9 8 8 6 5 3 4 1

1 3 6 3 3 6 4 4 2 6

3 2 3 7 7 6 9 11 12 11

51 44 31 30 33 29 20 13 15 15

14 19 20 25 30 26 26 35 41 45

29 29 24 19 19 18 14 10 10 8

Fenerbahçe þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Þükrü Ersoy, Selahattin Ünlü, Basri Dirimlili, Nedim Günar, Seracettin Kýrklar, Orhan, Naci Erdem, Necdet Çoruh, Akgün Kaçmaz, Avni Kalkavan, Can Bartu, Lefter Küçükandoniadis, Ergun Öztuna, Þeref Has, Niyazi Tamakan, Þirzat Daðcý, Turan Bayraktutan.

1957-1958 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi Yine ayný 10 takým arasýnda oynanan maçlar sonunda Galatasaray þampiyonluðu kazanmayý baþardý. 1.Galatasaray 2.Fenerbahçe 3.Ýstanbulspor 4.Beþiktaþ 5.Vefa 6.Beykoz 7.Adalet 8.Beyoðluspor 9.Kasýmpaþa 10.Emniyet

96

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

14 12 9 9 7 6 6 4 4 2

3 3 5 4 3 2 1 5 4 4

1 3 4 5 8 10 11 9 10 12

48 39 22 34 23 22 28 14 17 15

10 13 14 18 28 24 35 37 30 53

31 27 23 22 17 14 13 13 12 8


Türk Futbol Tarihi Galatasaray þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Turgay Þeren, Saim Tayþengil, Enver, Ýsmail Kurt, Çoþkun Özarý, Ergun Ercins, Candemir Berkman, Ahmet Karlýklý, Ünal, Suat Mamat, Metin Oktay, Kadri Aytaç, Salim Cavunt, Ýsfendifar Açýksöz, Ali Beraklýgil.

1958-1959 Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi Yine ayný 10 takým arasýnda iki devre olarak yapýlan bu ligin de þampiyonluðunu Fenerbahçe kazandý. 1.Fenerbahçe 2.Galatasaray 3.Karagümrük 4.Ýstanbulspor 5.Beþiktaþ 6.Beykoz 7.Adalet 8.Vefa 9.Kasýmpaþa 10.Beyoðluspor

18 18 18 18 18 18 18 18 18 18

14 13 9 6 8 6 5 3 3 2

4 4 3 7 2 6 5 8 2 1

0 1 6 5 8 6 8 7 13 15

47 50 27 19 28 23 16 23 15 13

7 9 25 19 26 29 31 29 45 41

32 30 21 19 18 18 15 14 8 5

Fenerbahçe þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Özcan Arkoç, Þükrü Ersoy, Basri Dirimlili, Nedim Günar, Seracettin Kýrklar, Osman Göktan, Avni Kalkavan, Naci Erdem, Necdet Çoruh, akgün Kaçmaz, Mikro Mustafa Güven, Ergun Öztuna, Þeref Has, Lefter Küçükandoniadis, Can Bartu, Yüksel Gündüz, Hüseyin Yazýcý, Niyazi Tamakan. Bu ligle Türk futbolunda ve Ýstanbul futbolunda önemli bir dönem de sona erdi. Ligin sonunda teesüs eden Milli Lig ile Türk futbolunda Türkiye Ligi’ne gidiþ yolunda en önemli adým atýlýrken Ýstanbul Profesyonel Futbol Ligi’nde ilk sekiz sýrayý alan takýmlar Milli Lig’e dahil edildi.

ANKARA PROFESYONEL LÝGÝ Ankara’da Profesyonel Futbol Ligi, baþkent kulüplerinde Gençlerbirliði, Güneþspor, Demirspor, Hacettepe, Ankaragücü, Yolspor, Hilalspor, Otoyýldýrým kulüplerinin 8 Temmuz 1954 günü Futbol Federasyonu’na yaptýklarý baþvuru sonucu kuruldu. Ve 1954-1955 sezonundan itibaren yukarýda adý geçen sekiz takým arasýnda Ankara Profesyonel Ligi vücut bulurken, Yedeksubay Gücü, Karagücü, Havagücü, Harbokulu Gücü, Jandarmagücü, Denizgücü, Emniyetspor ve Egespor kulüpleri de Ankara Amatör Futbol Ligi’ni sürdürdüler. Ýlk Ankara Profesyonel Futbol Ligi’nin þampiyonluðunu Hacettepe takýmý kazandý.

1954-1955 Ankara Profesyonel Futbol Ligi Bu ligi oluþturan sekiz takýmýn iþtirakiyle iki devreli olarak oynandý ve Hacettepe takýmý þampiyonluðu kazandý. 1. Hacettepe 2.Ankaragücü 3.Demirspor 4.Gençlerbirliði 5.Güneþspor 6.Hilalspor 7.Yolspor 8.Otoyýldýrým

14 14 14 14 14 14 14 14

10 9 7 8 7 3 2 1

1 2 5 3 2 1 1 2

3 3 2 3 5 10 11 11

36 46 32 28 35 14 14 10

14 14 15 15 19 49 55 34

21 20 19 19 16 7 5 4

Hacettepe takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Korkut Akan, Alaattin Yolaç, Cahit Gürün, Muzaffer Gür, Ýlhan Bartu, Necati Sulukoðlu, Nihat Bilgin, Sami Onur, Yýldýray Daþ, Kazým Töresin, Hüseyin Top.

97


Türk Futbol Tarihi

1955-1956 Ankara Profesyonel Futbol Ligi Sekiz takým arasýnda iki devreli olarak oynandý. Ankaragücü takýmý bu ligin þampiyonluðunu kazandý. 1.Ankaragücü 2.Güneþspor 3.Gençlerbirliði 4.Demirspor 5.Hacettepe 6.Otoyýldýrým 7.Yolspor 8.Hilalspor

14 14 14 14 14 14 14 14

9 8 7 4 5 5 3 0

2 5 5 8 6 1 3 2

3 1 1 2 3 8 8 12

30 29 31 26 26 18 14 10

16 9 19 18 21 28 23 47

23 21 17 16 16 11 9 2

Ankaragücü þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Orhan Sözener, Ali Yetüt, Orhan Çakmak, Nevzat Taþkýn, Ercüment Güder, Ergun Taner, Seyfi Taray, Altan Sayýn, Yücel Öngelen, Abdullah Ünlü, Halim Kütükçü.

1956-1957 Ankara Profesyonel Futbol Ligi Yine sekiz takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Ankaragücü takýmý þampiyonluðu elinden býrakmadý. 1.Ankaragücü 2.Demirspor 3.Güneþspor 4.Gençlerbirliði 5.Yolspor 6.Hacettepe 7.Otoyýldýrým 8.Hilalspor

14 14 14 14 14 14 14 14

11 7 7 7 4 4 4 0

2 5 4 3 36 5 0 2

1 2 3 4 7 5 10 12

43 31 32 32 20 20 14 10

12 17 18 23 21 18 36 57

24 19 18 17 11 13 8 2

Ankaragücü þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Orhan Sözener, Ýsmet Temeller, Orhan Çakmak, Hasan Yedek, Necdet Erbak, Ergun Taner, Seyfi Taray, Nevzat Taþkýn, Ertan Adatep, Orhan Cankara, Niyazý Tamakan.

1957-1958 Ankara Profesyonel Futbol Ligi Ayný sekiz takým arasýnda iki devre olarak süren maçlar sonunda Hacettepe takýlý þampiyonluðu kazandý. 1.Hacettepe 2.Demirspor 3.Güneþspor 4.Ankaragücü 5.Gençlerbirliði 6.Otoyýldýrým 7.Yolspor 8.Þekerhilal

14 14 14 14 14 14 14 14

9 6 8 7 5 4 6 0

2 6 2 3 3 5 0 1

3 2 4 4 6 5 8 13

20 30 23 32 18 15 21 8

17 15 16 15 21 21 24 51

20 18 18 17 13 13 12 1

NOT: Hilalspor kulübü Þekerspor ile birleþip Þekerhilal adýný almýþtýr. Hacettepe takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Þükrü, Ýlhan Bartu, Abdullah Beriç, Necdet Þentürk, Ýhlan Bozer, Ýsmet Arýkan, Sedat Cömert, Sami Onur, Hayri Þener, Oktay Arýca, Timuçin Buker.

98


Türk Futbol Tarihi

1958-1959 Ankara Profesyonel Futbol Ligi Ayný sekiz takým arasýnda iki devre olarak oynanan maçlar sonunda Demirspor takýmý þampiyonluðu kazandý. 1.Demirspor 2.Ankaragücü 3.Gençlerbirliði 4.Hacettepe 5.Otoyýldýrým 6.Þekerhilal 7.Güneþspor 8.Yolspor

14 14 14 14 14 14 14 14

9 8 7 6 5 4 4 3

3 2 2 4 2 2 2 3

2 4 5 4 7 8 8 9

32 28 30 25 26 15 13 10

14 10 17 20 29 23 30 36

21 18 16 16 12 10 10 9

Demirspor takýmý þampiyonluðu þu kadrosuyla kazandý: Mehmet Erhallaç, Ýsmail Giray, Cumhur Çorumlu, Hüsnü Aytekin, Faruk Öztürk, Erkal Kural, Abdürrezzak Týð, Ali Rýza Odmar, Fikri Elma, Fuat kýzýlkaya, Osman Edinsel. Bu sezon sonunda Milli Lig (Türkiye 1. Ligi) organize edilmiþ ve Ankara’nýn ilk dört sýrayý alan takýmlarý Demirspor, Ankaragücü, Gençlerbirliði ve Hacettepe bu lige dahil olmuþlardýr. Milli Lig’in ihdasýyla mahalli profesyonel ligler de heyecan ve öneminden çok þeyler yitirmiþtir. Ankara Profesyonel Futbol Ligi bundan sonra da sürüp gitmiþtir.

TÜRKÝYE 1. LÝGÝ Uzun yýllardan beri düzenlenmesi arzulanan ve Türk futbolunda gerçekten özlemi çekilen “Türkiye Ligi”nin kurulmasý ve bu büyük düþün gerçekleþmesi þerefi Orhan Þeref Apak ile arkadaþlarýnýn oldu. 1937-1950 yýllarý arasýnda yapýlan Ýstanbul Ligi’nin ilk dört, Ankara ve Ýzmir liglerinin ilk iki takýmlarý arasýnda iki devre ve deplasmanlý olarak oynanan “Milli Küme” maçlarý bu yolda ilk adýmdý. Avrupa Þampiyon Kulüpler Kupasý maçlarý ihdas edilince, bu þampiyonada yer almak zorunda bulunan Türkiye Futbol Federasyonu’nun 1957 yýlýnda tatbike koyduðu ve 1958 yýlýnda da düzenlediði “Türkiye Federasyon Kupasý” bu yoldaki yeni denemeyi oluþturmuþtu. Katýlan takýmlarýn çokluðu nedeniyle ilk kademe maçlarý olarak oynanan; final grubunu oluþturan takýmlarýn “Deplasmanlý Lig” sistemiyle karþýlaþtýklarý bu maçlar da yeni bir denemeydi Türk futbolunda. Ve nihayet 1958-1959 sezonu mahalli lig maçlarýnýn bitiminde, Ýstanbul’dan ilk sekiz Ankara ve Ýzmir liglerinden de ilk dört sýrayý alan takýmlarýn iþtirakleriyle düzenlenen ve 1959 yýlý içinde oynanýp biten “Milli Lig” ile bu büyük organizasyon gerçekleþmiþ oldu. Ýstanbul, Ankara ve Ýzmir liglerinden gelen on altý takým, sekizer takýmdan oluþan Kýrmýzý ve Beyaz gruplarý meydana getirdiler. Bu gruplar, mahalle liglerde kademe sýralarý göz önünde tutularak yapýldý. Kýrmýzý ve Beyaz gruplardaki sekizer takým kendi aralarýnda iki devre ve çifte final maçýyla ilk þampiyonu belirlediler. Vefa, Ankara Demirspor, Göztepe, Karagümrük, Karþýyaka, Gençlerbirliði ve Adalet’in yer aldýklarý Kýrmýzý Grup’un birincisi Galatasaray ile Beþiktaþ, Altay, Ýzmirspor, Ankaragücü, Hacettepe, Beykoz ve Ýstanbulspor’un yer aldýklarý Beyaz Grup’un birincisi Fenerbahçe finalde karþý karþýya geldiler. Ýlk maçý 1-0 kazanan Galatasaray’ý ikinci maçta 4-0 yenen Fenerbahçe ilk þampiyonluðu kazandý.

99


TĂźrk Futbol Tarihi 1959 -100 1960 1960 1961 1961 1962 --- 1962 1963 1963 1964 1964 1965 1965 1966 -- 1966 1967 1967 1968 1968 1969 1969 1970 -- 1970 1971 1971 1972 1972 1973 1973 1974 1974 -- 1978 1975 1975 1976 1976 1977 1978 -- 1977 1979 1979 1980 1980 1981 1981 1982 -- 1982 1983 1983 1984 1984 1985 1985 1986 -- 1986 1987 1987 1988 1988 1989 1989 1990 1990 1991

100

101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132


TĂźrk Futbol Tarihi

101


TĂźrk Futbol Tarihi

102


TĂźrk Futbol Tarihi

103


TĂźrk Futbol Tarihi

104


TĂźrk Futbol Tarihi

105


TĂźrk Futbol Tarihi

106


TĂźrk Futbol Tarihi

107


TĂźrk Futbol Tarihi

108


TĂźrk Futbol Tarihi

109


TĂźrk Futbol Tarihi

110


TĂźrk Futbol Tarihi

111


TĂźrk Futbol Tarihi

112


TĂźrk Futbol Tarihi

113


TĂźrk Futbol Tarihi

114


TĂźrk Futbol Tarihi

115


TĂźrk Futbol Tarihi

116


TĂźrk Futbol Tarihi

117


TĂźrk Futbol Tarihi

118


TĂźrk Futbol Tarihi

119


TĂźrk Futbol Tarihi

120


TĂźrk Futbol Tarihi

121


TĂźrk Futbol Tarihi

122


TĂźrk Futbol Tarihi

123


TĂźrk Futbol Tarihi

124


TĂźrk Futbol Tarihi

125


TĂźrk Futbol Tarihi

126


TĂźrk Futbol Tarihi

127


TĂźrk Futbol Tarihi

128


TĂźrk Futbol Tarihi

129


TĂźrk Futbol Tarihi

130


TĂźrk Futbol Tarihi

131


TĂźrk Futbol Tarihi

132


Türk Futbol Tarihi KUPALAR VE SAMPIYONALAR 133 Federasyon Kupasi 133 Türkiye Futbol Birinciligi 134 Istanbul Sildi 135 Basbakanlik Kupasi 135 Cumhurbaskanligi Kupasi 136 Türkiye Genç Karmalari Sampiyonasi 136 Gençlik ve Spor Bakanligi Kupasi 137 Türkiye Genç Takimlar Sampiyonasi 137 Türkiye Spor Yazarlari Dernegi Kupasi 138 Türkiye Umit Takimlar Ligi 138 PAF Ligi 138 Kulüpler Arasi Balkan Kupasi Maçlari 139 Balkan Kulüpler Kupasi Sampiyonlari 142 Silahli Kuvvetler Futbol Takimimiz 142 Avrupa Sampiyon Kulüpler Kupasi 145 Avrupa Kupa Galipleri Kupasi 159 UEFA Kupasi 171 TÜRKIYE‘DE FUTBOL HAKEMLIGI 184 SAHALAR ve STADLAR 190 FUTBOL MAÇLARININ NAKLEN YAYINI

205

FEDERASYON KUPASI Türkiye Futbol Federasyonu, 1961 yýlýnda baþlayan “Avrupa Kupa Galipleri Kupasý”nda Türkiye’yi temsil edecek takýmý belirlemek üzere, 1962-1963 sezonunda bütün liglerde yer alan 66 takýmýn iþtirakiyle bir “Türkiye Kupasý” organize etmiþti. Bir süre bu isim altýnda yapýlan turnuva daha sonra “Federasyon Kupasý” adýna döndürülmüþtü. Federasyon kupasý 1962-1963 sezonundan itibaren oynanmakta ve kupa þu takýmlarýmýn arasýnda paylaþýlmýþ bulunmaktadýr: 1962-1963: Galatasaray (Fenerbahçe’yi 2-1, 2-1 yenerek) 1963-1964: Galatasaray (Altay’ý 0-0 ve hükmen galibiyetle eleyerek) 1964-1965: Galatasaray (Fenerbahçe ile 0-0 berabere kalýp 1-0 eleyerek) 1965-1966: Galatasaray (Tek finalde Beþiktaþ’ý 1-0 yenerek) 1966-1967: Altay (2-2 berabere kaldýðý Göztepe’yi kur’a ile yenerek) 1967-1968: Fenerbahçe (2-0 yendiði Altay’a 1-0 yenilerek) 1968-1969: Göztepe (1-0 yendiði Galatasaray ile 0-0 berabere kalarak) 1969-1970: Göztepe (2-1 yenildiði Eskiþehirspor’u 3-1 yenerek) 1970-1071: Eskiþehirspor (1-0 yendiði Bursaspor’u 2-0 yenerek) 1071-1972: Ankaragücü (0-0 berabere kaldýðý Altay’ý 3-0 yenerek) 1072-1973: Galatasaray (Ankaragücü’nü 3-1 yenip 1-1 berabere kalarak) 1973-1974: Fenerbahçe (1-0 yendiði Bursaspor’u 3-0 yenerek) 1074-1975: Beþiktaþ (1-0 yendiði Trabzonspor’u 2-0 yenerek) 1975-1976: Galatasaray (Trabzonspor’u1-0 ve penaltýlarla 5-4 yenerek) 1976-1977:Trabzonspor (Beþiktaþ’ý 1-0 yenip 1-1 berabere kalarak) 1977-1978: Trabzonspor (Adana Demirspor’u 3-0 yenip 0-0 berabere kalarak) 1978-1979: Fenerbahçe (1-0 yendiði Altay(ý 2-0 yenerek) 1079-1980: Altay (1-0 yendiði Galatasaray ile 1-1 berabere kalarak) 1980-1981: Ankaragücü (Boluspor’u 2-1 yenip 0-0 berabere kalarak) 1981-1982: Galatasaray (3-0 yendiði Ankaragücü’ne 1-2 yenilerek) 1982-1983: Fenerbahçe (Mersin Ýdman Yurdu’nu 2-0 ve 2-1 yenerek) 1983-1984: Trabzonspor (Tek finalde Beþiktaþ’ý uzatmada 2-0 yenerek) 1984-1985: Galatasaray (Trabzonspor’u 2-1 yenip 0-0 berabere kalarak) 1985-1986: Bursaspor (Altay’ý tek finalde 2-0 yenerek) 1986-1987: Gençlerbirliði (5-0 yendiði Eskiþehirspor’a 2-1 yenilerek) 1987-1988: Sakaryaspor (Samsunspor’u 2-0 yenip 1-1 berabere kalarak) 1988-1989: Beþiktaþ (Fenerbahçe’yi 1-0 ve 2-1 yenerek) 1989-1990: Beþiktaþ (Tek finalde Trabzonspor’u 2-0 yenerek) 1990-1991: Galatasaray (Tek finalde Ankara Gücü’nü uzatmada 3-1 yenerek)

133


Türk Futbol Tarihi

TÜRKÝYE FUTBOL BÝRÝNCÝLÝÐÝ Türk futbolunda ilk “Türkiye Futbol Birinciliði”, Türk sporunun ilk örgütü olan Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký’nýn 1924 yýlýnda Ankara’da yapýlan genel kurul toplantýsý münasebetiyle düzenlendi. Bu ilk þampiyona hayli aceleye geldiðinden, özellikle Ýstanbul þampiyonunu belirleyecek Ýstanbul Ligi eliminasyonlu turnuva þeklinde düzenlenmiþti. Alelacele düzenlenen bu ilk Türkiye Futbol Birinciliði’nden sonra 1925 ve 1926 yýllarýnda bu organizasyon tekrarlanmamýþtý. 1927 yýlýnda ikinci kez yapýlan Türkiye Futbol Birinciliði tekrar uzun bir fasýlaya girmiþti. Bu þampiyona ancak 1932 yýlýndan itibaren muntazam bir þekilde yapýlabilmiþti. Türk futbolunda profesyonelliðin kabulüne kadar oynanan Türkiye Futbol Birinciliði þu takýmlar tarafýndan kazanýlmýþtý: 1924: Harbiye (Beþiktaþ’ý 2-0 yenerek) 1927: Muhafýzgücü (Galatasaray’ý 3-2 yenerek) 1932: Ýstanbulspor 1933: Fenerbahçe (Ýzmirspor’u 8-0 yenerek) 1934: Beþiktaþ (Altay’ý 3-1 yenerek) 1935: Fenerbahçe (Altýnordu’yu 3-1 yenerek) 1940: Eskiþehir Demirspor (Fenerbahçe’yi 3-1 yenerek) 1941: Ankara Gençlerbirliði (Beþiktaþ’ý 4-1 yenerek) 1942: Harbokulu 1943: Beþiktaþ 1944: Fenerbahçe (Harbokulu’nu 2-1 yenerek) 1945: Harbokulu (Beþiktaþ’a yenilip Harp Filosu ve Mersin idman Yurdu’nu yenerek) 1946: Gençlerbirliði (Beþiktaþ’ý 2-1 yenerek) 1947: Ankara Demirspor (Fenerbahçe’yi 3-0 yenerek) 1949: Ankaragücü 1950: Göztepe 1951: Beþiktaþ (Gençlerbirliði’ni 3-0 yenerek) 1952: Galatasaray Daha sonra amatör takýmlar arasýnda sürdürülen Türkiye Futbol Birinciliði þu takýmlar arasýnda paylaþýlmýþtýr: 1954: Demirspor (Ankara) 1955: Acar Ýdman Yurdu (Bursa) 1956: Karagücü (Ankara) 1957: Muhafýzgücü (Ankara) 1958: Havagücü (Ankara) ve Trabzon Ýdman Ocaðý (x) 1959: Güvenspor (Bursa) 1960: Yýldýrýmspor (Sakarya) 1961: Karagücü (Ýzmir) 1962: Karagücü (Ýzmir) 1963: Çukurova Ýdman Yurdu (Mersin) 1964: Trabzon Ýdman Ocaðý 1965: Kaðýtspor (Kocaeli) 1966: Trabzon Ýdman Ocaðý 1967: Ýzmir Deniz Gücü 1968: Ýzmir Deniz Gücü 1969: Sebat gençlik (Trabzon) 1970: Muhafýzgücü (Ankara) 1971: Denizgücü (Ýzmir) 1972: Gençlerbirliði (Trabzon) 1973: Denizgücü (Ýzmir) 1974: Erdemir Spor (Zonguldak) 1975: Orduspor “Amatör” 1976: Bursaspor “Amatör” (Bursa) 1977: Demirspor (Konya) 1978: Karadenizspor (Sakarya) 1979: Sümerspor (Kayseri) 1980: D.S.Ý. Spor (Ankara)

134


Türk Futbol Tarihi 1981: Yel deðirmeni (Ýstanbul) 1982: Kaðýtspor (Kocaeli) 1983: Maraþspor (Kahramanmaraþ) 1984: Tarsus Ýd. Y. Erkutspor (Ýçel) 1985: Beþiktaþ “Amatör” (Ýstanbul) 1986: Bursaspor “Amatör” (Bursa) 1987: Sahilspor (Hatay) 1988: Beþiktaþ “Amatör” (Ýstanbul) 1989: Gençlerbirliði (Adana) 1990: Çengelköy (Ýstanbul) (X) Final maçý, uzatma ve tekrara raðmen sonuç vermediðinden o yýl iki takým birden þampiyon ilan edilmiþtir.

ÝSTANBUL ÞÝLDÝ Cumhuriyet Halk fýrkasý (Partisi)Ýstanbul Merkezi tarafýndan 1929-1930 yýlý futbol sezonu baþýnda, Futbol Federasyonu’nun da patronajý altýnda, Ýstanbul’un tüm federe kulüplerinin iþtirakiyle bir turnuva tertiplenmiþti. Bunun için de ortaya, 10 yýllýk bir þilt koymuþtu. 1930’dan 1939’a kadar devam edecek turnuvalar sonunda bu þildin üzerindeki 10 küçük gümüþ plakete en fazla adýný yazdýracak takým bu deðerli armaðanýn nihai sahibi olacaktý. Bu maçlar, özellikle kardöfinallerden itibaren Ýstanbul futbolseverlerinin büyük ilgisini çekmiþ ve futbol tarihimizde unutulmaz izlenimler býrakmýþtý. Belirlenen 10 yýllýk süre içinde (1930-1939) bu þilt maçlarý 7 kez sonuçlanabilmiþ ve Fenerbahçe, kazandýðý 4 birincilikle bu þildin nihai sahibi olmuþtu. 1930: Fenerbahçe (Beþiktaþ’ý 2-1 yenerek) 1931: Fenerbahçe ile Galatasaray finale kalmýþlar ancak bu maç oynanmamýþtý. 1932: Ýstanbulspor (Fenerbahçe, Galatasaray ve Beþiktaþ katýlmamýþlardý) 1933: Galatasaray (Ýstanbulspor’u 2-0 yenerek) 1934: Fenerbahçe (Beþiktaþ’ý 2-1 yenerek) 1935: Beþiktaþ (Fenerbahçe’yi 3-1 yenerek) 1936: Oynanmamýþtýr. 1937: Oynanmamýþtýr. 1938: Fenerbahçe (Beþiktaþ(ý 3-1 yenerek) 1939: Fenerbahçe (Hilal’i 7-3 yenerek)

BAÞBAKANLIK KUPASI Baþbakanlýk Kupasý ilk kez 1944 yýlýnda oynanmaya baþlanmýþtýr. 5 yýl devam eden kupa, Türkiye Amatör Futbol birincisi ile Milli Küme Þampiyonu arasýnda oynanmýþtýr. 1950 yýlýnda Milli Küme’nin son bulmasý ile Baþbakanlýk Kupasý da 1966 yýlýna kadar yapýlmamýþtýr. 1966 yýlýnda Futbol Federasyonu uygulamayý yeniden baþlatmýþtýr. Baþbakanlýk kupasý çeþitli statülerle oynatýlmaktadýr. Bu arada kupa maçlarýna 1982, 1983, 1984 yýllarýnda ara verilmiþtir. Baþbakanlýk Kupasý’ný kazanan kulüplerimiz þunlardýr: 1944: Beþiktaþ, (Fenerbahçe’yi 4-1) 1945: Fenerbahçe, (Harb Dkulu’nu 3-2) 1946: Fenerbahçe, (Gençlerbirliði’ni 4-0) 1947: Beþiktaþ, (Demirspor’u 4-0) 1950: Fenerbahçe, (Göztepe’yi 2-1) 1966: Eskiþehirspor, (Trabzon Ýdmanocaðý’ný 1-0) 1967: Mersin idmanyurdu, (Ýzmir Denizgücü’nü 2-0) 1968: Ýzmir Denizgücü, (Ýzmirspor’u 2-0) 1969: Ankaragücü, (Trb. Sebat Gençlik’i hükmen) 1970: Boluspor, (Muhafýzgücü’nü 8-1) 1971: Bursaspor, (Fenerbahçe’yi 1-0) 1972: Eskiþehirspor, (Altay’ý 2-0) 1973: Fenerbahçe, (Ankaragücü’nü 5-2) 1974: Beþiktaþ, (Bursaspor’u 3-2) 1975: Galatasaray, (Trabzonspor’u 1-0) 1976: Trabzonspor, (Fenerbahçe’yi 8-7 “penaltý atýþlarý ile”)

135


Türk Futbol Tarihi 1977: Beþiktaþ, (Fenerbahçe’yi 2-1) 1978: Trabzonspor, (Adana Demirspor’u 2-1) 1979: Galatasaray, (Altay’ý 1-0) 1980: Fenerbahçe, (Galatasaray’ý 1-0) 1981: Boluspor, (Adanaspor’u 3-1) 1985: Trabzonspor, (Kayserispor’u 6-2) 1986: Galatasaray, (Altay’ý 8-1) 1987: Eskiþehirspor, (Beþiktaþ’ý 6-4 “penaltý atýþlarý ile”) 1988: Beþiktaþ, (Samsunspor’u 3-2) 1989: Fenerbahçe, (Galatasaray’ý 3-2 uzatmada) 1990: Galatasaray, (Trabzonspor’u 1-0) 1991: Ankaragücü, (Trabzonspor’u 3-1)

CUMHURBAÞKANLIÐI KUPASI Futbol Federasyonu 1966 yýlýnda baþlatýlmýþtýr. Cumhurbaþkanlýðý Kupasý Türkiye Birinci Ligi’nde birinci olan takýmla, Federasyon Kupasý birincisi arasýnda oynanmaktadýr. Türkiye Profesyonel Birinci Lig þampiyonu ayný zamanda Federasyon Kupasý’ný da kazandýðý takdirde, Cumhurbaþkanlýðý Kupasý’ný Birinci Lig ikincisi ile oynamaktadýr. Kupa 1981 ve 1982 yýllarýnda “Devlet Baþkanlýðý” adý altýnda oynanmýþtýr. Cumhurbaþkanlýðý Kupasý’ný kazanan kulüplerimiz þunlardýr: 1966: Galatasaray, (Beþiktaþ’ý 1-0) 1967: Beþiktaþ, (Altay’ý 1-0) 1968: Fenerbahçe, (Otomatikman) 1969: Galatasaray, (Göztepe’yi 2-0) 1970: Göztepe, (Fenerbahçe’yi 3-1) 1971: Eskiþehirspor, (Galatasaray’ý 3-2) 1972: Galatasaray, (Ankaragücü’nü 3-0) 1973: Fenerbahçe, (Galatasaray’ý 2-1) 1974: Beþiktaþ, (Fenerbahçe’yi 3-0) 1975: Fenerbahçe, (Beþiktaþ’ý 2-0) 1976: Trabzonspor, (Galatasaray’ý 2-1) 1977: Trabzonspor, (Beþiktaþ’ý 4-2 “penaltý atýþlarý ile”) 1978: Trabzonspor, (Fenerbahçe’yi 1-0) 1979: Trabzonspor, (Fenerbahçe’yi 2-1) 1980: Trabzonspor, (Altay’ý 1-0) 1981: Ankaragücü (Trabzonspor’u 1-0) 1982: Galatasaray, (Beþiktaþ’ý 2-0) 1983: Trabzonspor, (Fenerbahçe’yi 2-0) 1984: Fenerbahçe, (Trabzonspor’u 1-0) 1985: Fenerbahçe, (Galatasaray’ý 5-3 “penaltý atýþlarý ile”) 1986: Beþiktaþ (Bursaspor’u 2-1 “uzatmada”) 1987: Galatasaray (Gençlerbirliði’ni 3-2 “uzatmada”) 1988: Galatasaray, (Sakaryaspor’u 2-0) 1989: Beþiktaþ, (Fenerbahçe’yi 1-0) 1990: Fenerbahçe, (Beþiktaþ’ý 3-2) 1991: Galatasaray, (Beþiktaþ’ý 1-0)

TÜRKÝYE GENÇ KARMALARI ÞAMPÝYONASI 1961-62: Ankara 1962-63: Ankara 1963-64: Ýstanbul 1965-66: Ankara 1966-67: Bursa 1968-69: Adana 1969-70: Ýzmir 1970-1971: Ankara 1971-72: Ankara 1972-73: Kocaeli

136


Türk Futbol Tarihi 1973-74: Ankara 1974-75: Trabzon

GENÇLÝK VE SPOR BAKANLIÐI KUPASI 1972-1981 yýllarý arasýnda yapýlan “Gençlik ve Spor Bakanlýðý Kupasý”, Türkiye II. Lig þampiyonu ile Türkiye Amatör Þampiyonu takýmlar arasýnda oynandý. Türkiye 2. Ligi’nin gruplar halinde oynanmasýyla bu organizasyon da ortadan kaldýrýldý. Gençlik ve Spor Bakanlýðý Kupasý þu takýmlar tarafýndan kazanýldý: 1972: ÞEKERSPOR (Trabzon Gençlerbirliði’ni 3-1 yenerek) 1973: ÝZMÝR DENÝZGÜCÜ (Kayserispor’u penaltýlarla 7-6 yenerek) 1974: ZONGULDAKSPOR (Erdemirspor’u penaltýlarla 7-6 yenerek) 1975: ORDUSPOR (Orduspor Amatör takýmýný 2-1 yenerek) 1976: SAMSUNSPOR (Bursaspor Amatör takýmýný 2-1 yenerek) 1977: ANKARGÜCÜ (Konya Demirspor’u 4-0 yenerek) 1978: KIRIKKALESPOR (Sakarya Karadenizspor’u 4-2 yenerek) 1979: GAZÝANTEPSPOR (Kayseri Sümerspor’u 2-0 yenerek) 1980: KOCAELÝSPOR (Bursaspor Genç takýmýný 2-1 yenerek) 1981: ALTAY (Bursaspor Genç takýmýný 2-1 yenerek) Gençlik ve Spor Bakanlýðý Kupasý’nýn 10 yýlýnda kupanýn 10 ayrý takým tarafýndan kazanýlmýþ olmalý dikkati çeken bir noktadýr. Bir baþka ilginç nokta da 10 yýl içinde sadece bir amatör takýmýn (Ýzmir Denizgücü) bu kupayý kazanmýþ olmasýdýr. Diðer 9 kupayý Türkiye 2. Ligi þampiyonu takýmlar kazanmýþlardýr.

TÜRKÝYE GENÇ TAKIMLAR ÞAMPÝYONASI 1963 yýlýndan beri yapýlagelmekte olan “Türkiye Genç Takýmlar Þampiyonasý”nda þampiyonluklar þöyle paylaþýldý: 1963: ALTAY 1964: ALTAY 1965: BEÞÝKTAÞ 1966: BEÞÝKTAÞ 1967: ALTINORDU (Ýzmir) 1968: ÝSTANBULSPOR 1969: BEÞÝKTAÞ 1970: FENERBAHÇE 1971: ESKÝÞEHÝRSPOR 1972: GENÇLERBÝRLÝÐÝ (Ankara) 1973: GENÇLERBÝRLÝÐÝ (Ankara) 1974: DEMÝRSPOR (Ankara) 1975: ÝZMÝRSPOR 1976: BURSASPOR 1977: TRABZONSPOR 1978: GALATASARAY 1979: BEÞÝKTAÞ 1980: BEÞÝKTAÞ 1981: ALTAY 1982: BURSASPOR 1983: BURSASPOR 1984: TRABZONSPOR 1985: TRABZONSPOR 1986: BURSASPOR 1987: GALATASARAY 1988: BEÞÝKTAÞ 1989: BEÞÝKTAÞ 1990: Yapýlmadý 1991: Yapýlmadý.

137


Türk Futbol Tarihi

TÜRKÝYE SPOR YAZARLARI DERNEÐÝ KUPASI Türkiye Spor Yazarlarý Derneði (TSYD) tarafýndan 1963 yýlýndan bu yana düzenlenmekte olan ve geleneksel bir hal almýþ bulunan “Türkiye Spor Yazarlarý Derneði Kupasý” Ýstanbul’un üç büyük Beþiktaþ, Fenerbahçe ve Galatasaray arasýnda oynanmaktadýr. Bu kupaya bir kez Trabzonspor, bir kez de Beyoðluspor’un katýldýklarý görülmüþtür. Türkiye Spor Yazarlarý Derneði’nin dev kupalarý 1963 yýlýndan bu yana þu takýmlar arasýnda paylaþýlmýþ bulunmaktadýr: 1963: Galatasaray 1964: Beþiktaþ 1965: Beþiktaþ 1966: Galatasaray 1967: Galatasaray 1968 Yapýlmadý 1969: Fenerbahçe 1970: Galatasaray 1971: Beþiktaþ 1972: Beþiktaþ 1973: Fenerbahçe 1974: Beþiktaþ 1975:Fenerbahçe 1976: Fenerbahçe 1977: Galatasaray 1978: Fenerbahçe 1979: Fenerbahçe 1980: Fenerbahçe 1981: Galatasaray 1982: Fenerbahçe 1983: Beþiktaþ 1984: Beþiktaþ 1985: Fenerbahçe 1986: Fenerbahçe 1987: Galatasaray 1988: Beþiktaþ 1989: Beþiktaþ 1990: Beþiktaþ 1991: Galatasaray

TÜRKÝYE ÜMÝT TAKIMLAR LÝGÝ 1985-86: Trabzonspor 1986-91: Galatasaray

PAF LÝGÝ (Profesyonelliðe Aday Futbolcular) 1989-90: Galatasaray 1990-91: Beþiktaþ

138


Türk Futbol Tarihi

KULÜPLER ARASI BALKAN KUPASI MAÇLARI Kulüpler arasýnda bir “Balkan Kupasý”nýn gerçekleþmesinde, Fenerbahçe Kulübü Baþkaný Faruk Ilgaz’ýn giriþimleri ve Türkiye Futbol Federasyonu7Nun da bu giriþimleri desteklemesi en önemli etken olmuþtu. 1 Aralýk 1960 günü Ýstanbul’da Fenerbahçe, Steagul Rossu (Romanya), A.E.K (Yunanistan), Levski (Bulgaristan) ve Partizan (Arnavutluk) kulüpleri temsilcileriyle Türkiye tarafýndan, Balkan ülkeleri sporcularý ve halklarý toplantý sonunda teþekkül eden Ýcra Komitesi tarafýndan, Balkan ülkeleri sporcularý ve halklarý arasýnda dostluðu güçlendirmek, Balkanlar’da ve dünyada barýþa yardýmcý olmak ve sporu kalkýndýrmak amacýyla bir “Balkan Kupasý” ihdas edilmiþ ve 1961-1962 sezonundan itibaren de maçlara baþlanmýþtýr. 1.Balkan Kupasý maçlarý, Türkiye’den Fenerbahçe, Yunanistan’dan A.E.K., Bulgaristan’dan Levski, Romanya’dan Steagul Rossu ve Arnavutluk’tan da Partizan takýmlarýnýn iþtirakiyle oynanmýþtý. Avrupa Kupalarý dýþýnda kalan takýmlarýn katýlabildikleri “Balkan Kupasý”nýn 1962-1963 sezonunda oynanan ikinci yýlýna Yugoslavya da katýlmýþ, böylece tüm Balkan ülkelerinin takýmlarý “Balkan Kupasý”nýn çatýsý altýnda toplanmýþlardý. Balkan Kupasý’na katýlan Türk takýmlarý þu sonuçlarý aldýlar: 1961-1962: Fenerbahçe-Levski Fenerbahçe-A.E.K Fenerbahçe-Partizan Fenerbahçe-Steagul Rossu

0-0 0-2 1-0 1-1

0-4 3-0 0-0 0-3

5-1

Steagul Rossu (Romanya) takýmý ilk kupanýn þampiyonu oldu. 1962-1963: Fenerbahçe-Levski Fenerbahçe-Dinamo Tiran Fenerbahçe-Dinamo Bükreþ

0-3 1-0 2-4

0-1 2-3 0-3

Galatasaray-Olimpiyakos Galatasaray-Sarajevo Galatasaray-Zteagul Rossu

0-1 1-0 0-3

1-1 0-3 0-0

Türkiye’den iki takým katýldý; Steagul Rossu (Romanya) takýmý ikinci kupanýn da sahibi oldu. 1963-1964: Beþiktaþ-Dinamo Tiran Beþiktaþ-Rapid Bükreþ Beþiktaþ-Bükreþ

1-0 0-3 1-1

0-2 0-0 0-4

Türk takýmýnýn bulunmadýðý diðer gurupta birinciliði kazanan Yunanistan’ýn Olimpiyakos takýmý, Bulgar Levski takýmýný 1-0, 0-1, 1-0 ile geçip üçüncü Balkan Kupasý’nýn sahibi oldu. 1964-1965: Beþiktaþ-Çernemore Beþiktaþ-17 Nendori

1-1 1-1

0-2 0-2

Finalde Spartak Filibe takýmýný 2-0 ve 1-1’liksonuçlarla geçen Romanya’nýn Rapid Bükreþ takýmý dördüncü Balkan Kupasý’ný kazandý.

139


Türk Futbol Tarihi 1965-1966: Türkiye’den takým katýlmadý. Finalde iki Romanya takýmý karþý karþýya geldiler. Farul Köstence’yi 2-0 yenip 3-3 berabere kalan Rapid Bükreþ takýmý beþinci Balkan Kupasý’nýn sahibi oldu. 1966-1967: Fenerbahçe-Çernemore Fenerbahçe-UTA Fenerbahçe-Partizan Tiran

1-0 3-0 3-1 0-1 0-2 3-2

Grubunda birinci olan Fenerbahçe ile diðer grubun birincisi olan Yunanistan’ýn A.E.K. takýmlarý finalde karþý karþýya geldiler. Atina’da oynanan ilk maçý 2-1 kaybeden Fenerbahçe, Ýstanbul’daki maçý 1-0 kazandý. Uzatmaya raðmen sonuç deðiþmeyince iki takýmýn üçüncü bir maç oynamalarý gerekti. Çekilen kurayý Fenerbahçe kazandýðýndan üçüncü maç Ýstanbul’da oynandý. 30 Mayýs 1968 gecesi Ýnönü Stadý’nda oynanan bu maçý Ogün’ün iki, Yýlmaz’ýn bir gölüyle 3-1 kazanan Fenerbahçe altýnda Balkan Kupasý’ný kazandý. Fenerbahçe futbol tarihimizdeki bu ilk ve þu ana kadar (1990 yýlý sonu) sol Balkan Kupasý’ný þu kadrosuyla kazandý: Yavuz Þimþek, Þükrü Birand, Levent Enginer, Selim Soydan, Ercan Aktuna, Yýlmaz Þen, Ogün Altýparmak, Nedim Doðan (Kaptan), Abdullah Çevrim, Ziya Þengül, Yaþar Mumcuoðlu. (NOT: Üçüncü final maçý, Yunan A.E.K takýmý yöneticilerinin iþi uzatmalarý nedeniyle ancak 1968 yýlýnýn Mayýs ayýnda oynanabilmiþtir.) 1967-1968: Fenerbahçe-Olimpia Fenerbahçe-A.E.K Fenerbahçe-Spartak

1-1 3-0 0-3

0-4 1-3 0-3

Gençlerbirliði-Beroe Gençlerbirliði-Farul Gençlerbirliði-Vlazina

0-2 1-3 1-1

0-1 1-0 0-1

Bu kupanýn finalinde iki Bulgar takýmý karþý karþýya geldiler. Spartak Sofya takýmýný 3-0, 3-4’lük sonuçlarla saf dýþý býrakan Beroe (Eskizaðra) takýmý yedinci Balkan Kupasý’nýn sahibi oldu. 1968-1969: P.T.T.-Pierikos P.T.T- Beroe

4-0 0-3

2-3 2-2

Bulgaristan’ýn Beroe takýmýný final maçlarýnda diðer grubun birincisi Dinamo Tiran takýmýný 3-0, 0-1’lik sonuçlarla saf dýþý býrakýp sekizinci Balkan kupasý’ný müzesine götürdü. 1969-1970: Eskiþehir-Egaleo Eskiþehir-Beroe

0-3 0-1

2-0 3-1

Arnavutluk’un Partizan Tiran takýmý finalde Bulgaristan’ýn Beroe takýmýný 3-0, 1-1’lik sonuçlarla aþýp dokuzuncu Balkan Kupasý’ný kazandý. 1970-1971: Altay-Panionios Altay-Steagul Rossu

2-1 0-3

0-1 0-0

Finalde Arnavutluk’un Besa Kavaya takýmýný 2-1 ve 1-1’lik sonuçlarla aþan Yunanistan’ýn Panionios takýmý onuncu Balkan Kupasý’nýn sahibi oldu.

140


Türk Futbol Tarihi 1971-1972: Göztepe-Steagul Rossu Göztepe-Trakia

1-0 0-0

5-1 0-0

Finalde Yugoslavya’nýn Vardar üsküp takýmýný 5-0, 0-4’lük sonuçlarla geçen Bulgaristan’ýn Trakia takýmý on birinci Balkan Kupasý’ný kazandý. 1972-1973: Beþiktaþ-Aris Beþiktaþ-Lokomotiv Sofya

2-4 1-6

2-1 0-0

Finalde Romanya’nýn ASA Tigrumureþ takýmýný 2-0, 1-1’lik sonuçlarla saf dýþý býrakan Lokomotiv Sofya takýmý on ikinci Balkan Kupasý’ný kazandý. 1973-1974: Boluspor-Akademik Sofya Boluspor-Bacau

1-6 2-2

0-0 0-2

Finalde diðer grubun birincisi Vardar Üsküp takýmýný 2-1 yenip 1-1 berabere kalan akademik Sofya takýmý on üçüncü Balkan Kupasý’nýn sahibi oldu. 1974-1975: Eskiþehir-Farul Eskiþehir-Lokomotiv Sofya

2-1 0-3

2-2 3-0

Grubun birincisi olan Eskiþehirspor, finalde diðer grubun birincisi Yugoslavya’nýn Radniçki Niþ takýmýyla karþýlaþtý. Eskiþehirspor’u iki maçta da zorlu mücadeleler sonunda 1-0, 2-1 yenen Radniçki Niþ takýmý on dördüncü Balkan Kupasý’ný kazandý. Böylece Fenerbahçe’den sonra ilk kez bir Türk takýmý bu anlamlý kupada finale yükselmiþ oldu. 1975-1976: Adanaspor-Sportul Studencek Adanaspor-Akademik Sofya

0-7 0-1

2-2 1-1

Diðer grubun birincisi olan Dinamo Zagreb, finalde Sportul Studencek takýmýný 3-1, 2-3’lük sonuçlarla aþarak on beþinci Balkan Kupasý’ný kazandý. 1976-1977: Altay-Slavia Sofya Altay-Politeknica

0-6 2-5

0-3 2-4

Finalde Slavia Sofya takýmýný 2-1 ve 0-0’lýk sonuçlarla geçen diðer grubun birincisi Yunanistan’ýn Panatinaikos takýmý on altýncý Balkan Kupasý’ný müzesine götürmeyi baþardý. 1977-1978: Türk futbolunun temsilcisi Galatasaray daha maçlar baþlamadan Balkan Kupasý’ndan çekildi. Finalde Romanya’nýn Jiul Petrosiani takýmýný 4-1 ve 0-1’lik sonuçlarla geçen Yugoslavya’nýn Rijeka takýmý on yedinci Balkan Kupasý’ný kazandý. 1978-1979: Türk takýmlarý Balkan Kupasý maçlarýna katýlmadý. Finalde Yugoslavya’nýn Rijeka takýmýný 2-0, 1-1’lik sonuçlarla geçen Romanya’nýn Sportul Bükreþ takýmý on sekizinci Balkan Kupasý’ný kazandý.

141


Türk Futbol Tarihi 1979-1980: Türk takýmlarý o yýl da Balkan Kupasý’na katýlmadýlar. Finalde Bulgaristan’ýn Trakia Filibe takýmýný 6-5, 6-2 yenen Yugoslavya’nýn Valez Mostar takýmý on dokuzuncu Balkan Kupasý’nýn sahibi oldu.

BALKAN KULÜPLER KUPASI ÞAMPÝYONLARI 1963: Steagul Roshul Braþov (Romanya)-Hükmen 1964: Olimpiyakos (Yunanistan)-Levski Sofya (Bulgaristan)’yý 1-0,1-1,1-0 ile geçerek 1965: Rapid Bükreþ (Romanya)-Spartak Filibe (Bulgaristan)’yi 2-0,1-1 ile geçerek 1966: Rapid Bükreþ (Romanya)-Farul Köstence (Romanya)’yi 2-0, 3-3 ile geçerek 1967: Fenerbahçe (Türkiye)-A.E.K. (Yunanistan)’ý 1-0, 1-2, 3-1 ile geçerek 1968: Beroe Eski Zaðra (Bulgaristan)-Spartak Sofya (Bulgaristan)’ý 3-0, 3-4 ile geçerek 1969: Beroe Eski Zaðra (Bulgaristan)-Dinamo Tiran (Arnavutluk)’ý 3-0, 0-2 ile geçerek 1970: Partizan Tiran (Arnavutluk) Beroe Eski Zaðra (Bulgaristan)’ý 3-0, 1-1 ile geçerek 1971: Panionios, Atina (Yunanistan)- Besa Kavaya (Arnavutluk)’yý 2-1, 1-1 ile geçerek 1972: Trakia Filibe (Bulgaristan)- Vardar, Üsküp (Yugoslavya)’ü 2-1, 0-0 ile geçerek 1973: Lokomatif Sofya (Bulgaristan)-ASA Tirgumureþ (Romanya)’i 2-0, 1-1 ile geçerek 1974: Akademik Sofya (Bulgaristan)- Vardar, Üsküp (Yugoslavya)’ü 2-1, 0-0 ile geçerek 1975: Radniçki, Niþ (Yugoslavya)-Eskiþehirspor (Türkiye)’u 1-0, 2-1 ile geçerek 1976: Dinamo Zagrep (Yugoslavya)-Sportul Bükreþ (Romanya)’i 3-1, 2-3 ile geçerek 1977: Panatinaikos Atina (Yunanistan)-Slavia Sofya (Bulgaristan)’yý 2-1, 0-0 ile geçerek 1978: Rijeka (Yugoslavya)- Juil Petrosiani (Romanya)’yý 4-1, 0-1 ile geçerek 1979: Sportul Bükreþ (Romanya)-Rijeka (Yugoslavya)’yý 2-0, 1-1 ile geçerek 1980: Velez Mostar (Yugoslavya)-Trakia Filibe (Bulgaristan)’yi 6-5, 6-2 ile geçerek 1981: Yapýlamadý. 1982: Beroe Eski Zaðra (Bulgaristan)-17 Mentori Tiran (Arnavutluk)’ý 3-0, 3-1 ile geçerek 1983: Yapýlamadý. 1984: Beroe Eski Zaðra (Bulgaristan)-Hükmen 1985: Ýraklis Selanik (Yunanistan)-Arges Piteþti (Romanya)’yi 4-1, 3-1 ile geçerek 1986: Yapýlamadý. 1987: Slavia Sofya (Bulgaristan)-Panionios Atina (Yunanistan)’yý 3-0, 2-3 ile geçerek 1988: Sliven (Bulgaristan)-Slavia Sofya (Bulgaristan)’yý 1-0 ile geçerek (tek maç) 1989: OFI Creta “Girit” (Yunanistan)-Radniçki Niþ (Yugoslavya)’i 3-1 yenerek (tek maç)

SÝLAHLI KUVVETLER FUTBOL TAKIMIMIZ Türk Silahlý Kuvvetleri bünyesi içinde futbolun hayli eskilere uzanan parlak bir geçmiþi vardýr. 1910’lu yýllarýn ortalarýna doðru asker futbolcularýn futbol sahalarýmýzda kendilerini göstermeye baþladýklarý bilinir. Bunlar, askeri okullar sýrasýnda iken sivil takýmlarda yer alan futbolculardýr. Fenerbahçeli Yavuz ismet (Uluð), Cambaz Kamil (Rona), Demir Ethem (Bellisan), Zeki Rýza (Sporel), Galatasaraylý Aslan Nihat (Bekdik), Vefalý Sudi (Oral) bunlarýn arasýnda ilk akla gelen isimler olmaktadýr. Harbiye’nin 1924 yýlýnda Türkiye Futbol Þampiyonluðu’nu kazanmasý da Türk Silahlý Kuvvetleri bünyesi içinde oluþan ve geliþen futbolun bir seçkin örneðini teþkil eder. Bu arada Ankara’da Cumhurbaþkanlýðý Muhafýz Birliði bünyesi içinde kurulan Muhafýzgücü kulübünün futbol takýmýnýn da uzun yýllar Ankara futbolunda þampiyonluklar kazanmasý dikkat çeken önemli bir husustur. Gerek Harbokulu, gerek Muhafýzgücü ve gerekse bir baþka askeri takým olan Karagücü, Türk futbolunda baþarýlý sonuçlar elde etmiþ; Deniz Kuvvetlerimiz bünyesi içinde kurulan Denizgücü, Hava Kuvvetlerimiz bünyesi içinde kurulan Havagücü ve nihayet Jandarma Kuvvetlerimiz bünyesi içinde kurulan Jandarmagücü kulüplerinin de Türk futboluna unutulmaz katkýlarý olmuþtur. Bu askeri takýmlar kendi bünyeleri içinden çýkan asker futbolcularý tanýttýklarý gibi, silah altýna alýnmýþ bulunan sivil futbolculara da askerlik yaþamlarýnda futbollarýný sürdürme imkan ve fýrsatýný tanýmýþlardýr. 1946 yýlýnda Avrupa’da görevli Amerikan Askeri Kumandanlýðý’nýn giriþimi sonucu, dünya ordularý arasýnda bir dostluk ve yakýnlaþma saðlanmasý amacýyla kurulan Uluslar arasý Askeri Spor Konseyi’nin (Conseille International du Sport Militaire “C.I.S.M.”) ortaya çýkmasýyla dünya silahlý kuvvetler arasýnda spor temaslarý baþlamýþ oldu.

142


Türk Futbol Tarihi 955 yýlýnda Ordulararasý Dünya Futbol Þampiyonluðu’nu kazanan Ordu Takýmýmýz. Arka Sýra: Antrenör Vahap Özaltay, Seyfi Talay, Rober Eryol, Sabahattin Erdeniz, Suat Kaledelen, Rýdvan Bolatlý, Hadi Pozan, Nedim Günar, yönetici Ýsmet Sertkaya. Ön sýra: Hakem Zülbahar Saðnak, Nusret Ükten, Ali Beratlýgil, Ömer Kaner, Burhan Sargun, Rýza Palaska.

Türkiye, 1949 yýlýnda C.I.S.M’e üye oldu ve ayný sene Fransa’da yapýlan Ordulararasý Dünya Futbol Þampiyonasý’na ilk kez katýldý. Bu, C.I.S.M. tarafýndan organize edilen üçüncü Dünya Þampiyonasý idi. Türk Ordu Futbol Takýmý, sýký bir hazýrlýk döneminden sonra Fransa’da yapýlan bu þampiyonaya katýldý. Ýlk Ordu Futbol Takýmýmýz kafilesi þöyle idi: Kafile Baþkaný: Kurmay Binbaþý Bekir Silahçýlar Antrenör: Yüzbaþý Ýbrahim Onuk Futbolcular: Kemal Sayan (Takým Kaptaný), Sabahattin Erman, Sabahattin Erdeniz, Sahir Gürkan, Mustafa Ertan, Necdet Arbak, Cemal Uzkes, Refik Keskiner, Nusret Ükten, Ýsmet Sertkaya, Remzi Tuna, Mehmet Bolatlý, Rýdvan Bolatlý, Halil Özyazýcý. Türk Ordu Takýmý tarihinin ilk maçýný 5 Ekim 1949 günü Fransa’nýn Lille kentinde Hollanda ile yaptý ve 2-1 kazandý. Bu maçtaki kadro þöyle idi: Remzi Tuna, Ýsmet Sertkaya, Mehmet Bolatlý, Mustafa Ertan, Necdet Arbak, Halil Özyazýcý, Kemal Sayan, Sabahattin Erdeniz, Sahir Gürkan, Refik Keskiner, Nusret Ükten. Bu ilk maçýmýzda Türk Ordu Takýmý’nýn ilk gollerini 41 ve 57. dakikalarda Sahir Gürkan atmýþtý. Türk Ordu Futbol Takýmý’nýn bu ilk kadrosunda sadece iki sivil futbolcu; Halil Özyazýcý ve Cemal Uzkes bulunuyordu. Diðerleri tamamen ordu malý asker futbolculardý. Türk Ordu Futbol Takýmý, katýldýðý ilk þampiyonada ev sahibi Fransa’nýn arkasýndan dünya ikincisi olmuþtu. 1949-1950 sezonunda çeyrek finalde elenen Ordu Takýmýmýz, ertesi sezon da ayný akýbete uðradý. 1952-1953 ve 1953-1954 sezonlarýnda finalde Belçika’ya yenilerek dünya ikinciliðini aldý. 1954-1955 sezonunda ise Türk Ordu Futbol Takýmý, Roma’da yapýlan final maçlarýnda büyük varlýk göstererek Dünya Þampiyonu oldu. Türk futbolunda bu büyük baþarýyý elde eden kafilemiz þu tertipte idi: Kafile Baþkaný: Kurmay albay Nuri Gücüyener Ekip Þefi: Levazým Üsteðmen Ýsmet Sertkaya Ýdareci: Personel Yüzbaþý Bedri Çakýr Hakem: Hava Astsubay Zülbahar Saðnak Antrenör: Vahap Özaltay Futbolcular: Üsteðmen Mustafa Ertan (Takým Kaptaný), Üsteðmen Sabahattin Erdeniz, Üsteðmen Nusret Ükten, Üsteðmen Rýdvan Bolatlý, Üsteðmen Rýza Palaska, Teðmen Suat Kaledelen, Asteðmen Ýsfendiyar Açýksöz, Yedik subay öðrenci Burhan Sargun, Yedek subay öðrenci Rober Eryol, Yedik subay öðrenci Hadi Pozan, er Kadri Aytaç, er Ali Beratlýgil, er Seyfi Talay, er Nedim Günar, er Saim Tayþengil, er Ömer Kandemir. 27 Mart 1955 günü Roma’nýn Olimpiyat Stadý’ný dolduran 70 bini aþkýn o aþkýn Ýtalyan seyircisi önünde Ýtalya’yý 3-2 yenmek suretiyle elde edilen bu þampiyonluk çok daha büyük bir anlam ve deðer taþýyordu.

143


Türk Futbol Tarihi 1955-1956’da dünya üçüncüsü, 1959-1960’da dünya ikinci olan Türk Ordu Futbol Takýmýmýz 1960-1961’de ikinci kez dünya Þampiyonluðu’na ulaþtý. Bu þampiyonluðu kazanan ekibimiz kadrosu þöyle idi: Kafile Baþkaný: Kurmay Yarbay Þevki Ülgen Ekip Þefi: Levazým Kd. Yüzbaþý Ýsmet Sertkaya Ýdareci: Deniz Yüzbaþý Kemal Akpýnar Antrenör: Piyade Binbaþý Sebahattin Erman Hakem: Hava Astsubay Zülbahar Saðnak Futbolcular: Teðmen Turhan Yýldýz, Teðmen Sabih Sunter, Teðmen Mete Basmacý, Astsubay Þehmuz Eraslan, Astsubay Naim Özaytaç, Yedeksubay Öðretmen Osman Göktan, Harbokulu öðrencisi Abdullah Çevrim, er Can Bartu, er Özcan Arkoç, er Tuncay Demirtaþ, er Ali Ýhsan Okçuoðlu, er Zeynel Soyuer, er Münir Altay, er Yüksel Gözüpek, er Mustafa Yürür, er Tarýk Kutver, er Aydýn Yelken, er Erol Türkmen, er Süreyya Özkefe, er Bülent Yalçýn, er Muharrem Domaniççað. 1961-1962’de dünya ikincisi, 1962-1963’te dünya üçüncüsü, 1963-1964’te dünya ikincisi, 19641965’te dünya ikincisi olan Türk Ordu Futbol Takýmý 1965-1966’da üçüncü kez Ordulararasý Dünya Futbol Þampiyonu oldu. Bu baþarýyý kazanan ekibimiz þu tertipteydi: Kafile Baþkaný: Kurmay albay Ýsmail Hakký Güngör Ekip Þefi: Piyade Albay Necdet Olkay Ýdareci: Doktor Yüzbaþý Orhan Erdem Hakem: Deniz Levazým Yarbay Doðan Andaç Futbolcular: Ali Artuner, Eli Filibeli, Erkan Yanardað, Ýhsan Büyükbuðdaypýnar, Ziya Sengül, Muzaffer Sipahi, Mesut Þen, Ogün Altýparmak, Güven Önüt, Gürsel Aksel, Nuri Asar, Nedim Doðan, Nevzat Güzelýrmak, Çaðlayan Derebaþý,Uður Köken. 1966-1967 sezonunda da Türk Ordu Futbol Takýmý elinde bulundurduðu Dünya Þampiyonluðu’na baþkalarýna kaptýrmadý. Belçika, Fas ve Hollanda’nýn önünde þampiyonluðu bir kez daha kucakladý. Þampiyon kadro þu tertipteydi: Kafile Baþkaný: Kurmay albay Ýsmail Hakký Güngör Ekip Þefi: Öðretmen Kd. Binbaþý Fikret Güç Antrenör: Öðretmen Albay Doðan Andaç Futbolcular: Üsteðmen Yýlmaz Tuncel, er Nihat Akbay, Aydoðan Tunay, Yalçýn Özkan, Sezen Kadýoðlu, Necdet Tuna, Selçuk Yalçýntaþ, Ayfer Elmastaþoðlu, Zeki Temizer, Yusuf Tunaoðlu, Nihat Yayöz, Tuncay Becedek, Rýdvan Kaner, Feridun Öztürk, Metin Köroðlu, Yüksel Þenol, Yedek subay öðretmen Abdullah Çevrim ve Numan Okumuþ. 1967-1968’de dünya ikincisi olan Türk Ordu Futbol Takýmý 1969-1970 ve 1970-1971 sezonlarýnda Ordulararasý Dünya Futbol Þampiyonasý maçlarý yapýlmadýðýndan kurulmadý. 1971-1972 sezonunda ise yarý finalde elenip dördüncü oldu.

144


Türk Futbol Tarihi

AVRUPA ÞAMPÝYON KULÜPLER KUPASI Türk takýmlarý bu büyük kupaya ilk kez 1956-1957 sezonunda katýldýlar. Bu, büyük Kupa’nýn ikinci yýlýna rastlýyordu. Türkiye’yi, Ýstanbul Profesyonel Ligi Þampiyonu Galatasaray temsil etti. Ertesi sezon (1957-1968), bu kupada Türkiye’yi temsil hakkýný kazanmýþ bulunan Beþiktaþ’ýn adý UEFA’ya geç bildirildiðinden, temsil olunamadýk. Türkiye Ligi henüz baþlamamýþ olduðundan, 1958-1959’da Türkiye temsil hakký Futbol Federasyonu tarafýndan “Federasyon Kupasý” galibi Beþiktaþ’a verildi. 19591960 sezonundan itibaren de “Türkiye Ligi’nin þampiyonlarý, Avrupa Þampiyon Kulüpler Kupasý’nda Türkiye’yi temsil etmeye baþladýlar. 1955-56: 13 Haziran 1956’da Paris’te oynanan final maçýnda Fransa’nýn Stade de Reims takýmýný 4-3 yenen Ýspanya’nýn Real Madrid takýmý Büyük Kupa’yý kazandý. Bu ilk kupaya Türkiye’den takým katýlmadý. 1956-57: 30 Mayýs 1957’de Madrid’de yapýlan final maçýnda Ýtalya’nýn Fiorentina takýmýný 2-0 yenen Ýspanya’nýn Real Madrid takýmý kupanýn sahibi oldu. Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, ilk turda Romanya þampiyonu Dinamo Bükreþ’e elendi. 26.08.1956 Bükreþ: Dinamo Bükreþ-Galatasaray 3-1 (2-0) DÝNAMO BÜKREÞ: Birtasu-Bikuz I, F. Anghel-Faladeo, Bikuz II., Nunweiller-V.Angel, Nitulescu, Ene, Vojka, Suru GALATASARAY: Yüksel, Saim, Enver, Kadri, Ergun Ünal, Ýsfendiyar, Suat, Metin, Ali, Güngör. GOLLER: Vojka (Dk.10), Vojka (Dk.67),Metin (Dk.77), Ene (Dk.84) 30.09.1956 Ýstanbul: Galatasaray-Dinamo Bükreþ 2-1 (1-1) DÝNAMO BÜKREÞ: Uzu, Bikuz I., F. Anghel, Pelinau, Bikuz II., Nunweiller, Mihay, Neagu, Yane, Jojka, Suru. GOLLER: Suru (Dk.31), Kadri (Dk.42), Metin (Dk.89) 1957-58: 29 Mayýs 1958’de Brüksel’de oynana final maçýnda Ýtalya’nýn Milan takýmýný uzatmada 3-2 yenen Ýspanya’nýn Real Madrid takýmý üçüncü kez Büyük Kupa’yý kazandý. Türkiye’yi temsil hakkýný elde eden Beþiktaþ’ýn adý belirli tarihten sonra daha geç UEFA’ya bildirildiðinden Türkiye bu kupada temsil edilemedi. 1958-59: 3 Haziran 1959 günü Stuttgart’ta oynana final maçýnda Fransa’nýn Stadede Reims takýmýný 2-0 yenen Real Madrid dördüncü kez Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, ilk turda Yunanistan þampiyonu Olimpiyakos takýmý maça çýkmadýðýndan hükmen kazanýp ikinci tura yükseldi. Ýkinci turda Ýspanya’nýn Real Madrid takýmýna elendi. 10.11.1958 Madrid: Real Madrid-Beþiktaþ 2-0 (0-0) REAL MADRÝD: Alonso-Marguitos, Lesmes-Santiesteban, Santamaria, Zarraga, kopa, Rial, Di Stefano, Puskas, Gento. BEÞÝKTAÞ: Varol-Kamil, Metin-Faik, Gürcan, M. Ahmet-Sofyanidis, Gürcan, Kaya, Recep, K. Ahmet. (Hakem Münir’i sahadan çýkarttý) GOLLER: Santiesteban (Dk.58), Di Stefano (Dk.84) 27.11.1958 Ýstanbul: Beþiktaþ-Real Madrid 1-1 (0-1) BEÞÝKTAÞ: Varol-Kamil, Metin, Faik, Özcan, B. Ahmet, Sofyanidis, Gürcan, Kaya, Recep, K. Ahmet. REAL MADRÝD: Alonso, Marguitos, Lesmes, Ruis, Santamaria, Zarraga, Joseito, Santiesteban, Kopa, Puskas, Gento. GOLLER: Joseito (Dk.13), Kaya (Dk.64)

145


Türk Futbol Tarihi 1959-60: 18 Mayýs 1960 günü Glasgow’da yapýlan final maçýnda Almanya’nýn Eintarcht Frankfurt takýmýný 7-3 yenen Real Madrid beþinci kez arka arkaya þampiyonluðu kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe ilk turda Macaristan þampiyonu Csepel’i elemiþ ikinci turda Fransa Þampiyonu Nice’e üçüncü maç sonunda elenmiþtir. 13.09.1959 Ýstanbul: Fenerbahçe-Csepel 1-1 (0-1) FENERBAHÇE: Özcan-Naci, Basri-Avni, Osman, Niyazi, Mustafa, Can, Yüksel, Lefter, Ergun. CSEPEL: Bako, Koczian II, Takacs, Ugi, Megnianski, Kleiban, Þatori, Kisutzki, KoczianI, Pal, Povari. GOLLER: Kisutzki (Dk.1), Can (Dk.73) 27.09.1959 Budapeþte: Csepel- Fenerbahçe 2-3 CSEPEL: Bako, Koczian II, Takacs, Ugi, Megnianski, Kleiban, Þatori, Kisutzki, Koczian I, Pal, Povari FENERBAHÇE: Özcan, Naci, Basri, Akgün, Osman, Avni, Lefter, Can, Yüksel, Þeref, Ergun. GOLLER: Ugi (Dk.9), Lefter (Dk.20), Nemeth (Dk. 32), Þeref (Dk.47), Avni (Dk.53) Fenerbahçe bu galibiyetle ikinci tura yükseldi. 19.11.1959 Ýstanbul: Fenerbahçe-Nice 2-1 (1-1) FENERBAHÇE: Özcan, Osman, Basri, Gürcan,Naci, Avni, Mustafa, Þeref, Yüksel, Lefter, Can. NICE: Lamia-Martinez, Chorda-Cornu, Gonzales, Gerry-Foix, De Bourgoing, Barron, Milazzo, Nurenberg. GOLLER: Can (Dk.37), Milazzo (Dk.40), Þeref (Dk. 79) 03.12.1959 Nice: Nice-Fenerbahçe 2-1 (0-0) NICE: Lamia, Martinez, Chordo-Cornu, Gonzalez, Milazzo, Faivre, De Bourgoing, Foix, Alba, Nurenberg. FENERBAHÇE: Özcan, Osman, Basri, Gürcan, Naci, Avni, Lefter, Akgün, Yüksel, Þeref, Can. GOLLER: Foix (Dk.62), Faivre (Dk.67), Lefter (Dk.83 penaltýdan) Karþýlýklý maçlar eþit skorlarla sonuçlandýðýndan, günün kurallarýna göre iki takýmýn tarafsýz bir sahada üçüncü kez karþý karþýya gelmeleri gerekti. 23.12.1959 Cenevre: Fenerbahçe-Nice 1-5 (0-5) FENERBAHÇE: Özcan, Osman, Basri, Akgün, Naci, Avni, Yüksel, Gürcan, Þeref, Lefter, Can. NICE: Lamia-Martinez, Chorda, Cornu, Gonzales, Ferry-De Bourgoing, Alba, Foix, Milazzo, Faivre. GOLLER: Foix (Dk.3), Milazzo (Dk.18), Foix (Dk.34), Þeref (Dk.48), Foix (Dk.64), De Bourgoing (Dk.58) 1960-61: 31 Mayýs 1961 günü Bern’de oynanan final maçýnda Ýspanya’nýn Barselona takýmýný 3-2 yenen Portekiz þampiyonu Benfica kupayý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ ilk turda Avusturya þampiyonu Rapid’e elendi. 14.09.1960 Viyana: Rapid-Beþiktaþ 4-0 (2-0) RAPID: Zeman, Reiter, Steub, Hannapi, Glechner, Zegliç, Halla, Seiti-Dienst Skocik, Bertalon. BEÞÝKTAÞ: Necmi, Bahattin, Münir, Doðan, Muhittin, Sabahattin, Arif, Erdoðan, Þenol, Birol, Ahmet. GOLLER: Doðan (Dk.9 kendi kalesine), Dienst (Dk. 20), Hannapi (Dk.58, penaltýdan), Bertalon. 28.09.1960 Ýstanbul: Beþiktaþ-Rapid 1-0 (1-0) BEÞÝKTAÞ: Necmi, Bahattin, Münir, Tuncay, Sabahattin, Kaya, Arif, Nazmi, Þenol, Birol, Ahmet. RAPID: Zeman, Steub, Hannapi, Glechaer, Zagliç, Blek, Halla, Skocik, Wolfbazer, Flögel, Bertalon. GOLLER: Ahmet (Dk.11)

146


Türk Futbol Tarihi 1961-62: 2 Mayýs 1962 günü Amsterdam’da oynanan bu defa ki final maçýnda Real Madrid’i 5-3 yenen Benfica takýmý ikinci kez kupayý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe takýmý ilk turda F.Almanya þampiyonu Nürnberg takýmý karþýsýnda elendi. 18.10.1961 Ýstanbul: Fenerbahçe-Nürnberg 1-2 (0-2) FENERBAHÇE: Özcan, Atilla, Ýsmail, Özer, Osman, Kadri, Lefter, Can, Þeref, Ergun, Hilmi. NÜRNBERG: Webra, Derbfuss, Hilpert-Zenger, Wenauer, Gettinger-Flachenecker, Morlock, Strehl, Wild, Haseneder. GOLLER: Flachenecker (Dk.53), Strehl (Dk.55), Can (Dk.64) 03.12.1961 Nürnberg: Nürnberg-Fenerbahçe 1-0 (0-0) NÜRNBERG: Webra-Derbfuss, Hilpert-Zenger, Wenauer, Neish- Flachenecker, Morlock, Strehl, Wild, Gettinger. FENERBAHÇE: Þükrü, Atilla, Özcan, Naci, Osman, Basri, Mustafa, Þeref, Yüksel, Kadri, Hilmi. GOLLER: Wild (Dk.72) 1962-63: 22 Mayýs 1963 günü Londra’da oynanan final maçýnda Portekiz’in Benfica takýmýný 2-1 yenen Ýtalya þampiyonu Milan Büyük Kupa’yý kazandý. BU kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray ilk turda Romanya þampiyonu Dinamo Bükreþ’i, ikinci turda Polonya þampiyonu Bytom’u yenerek üçüncü tura yükseldi ve Ýtalya þampiyonu Milan’a elendi. 09.09.1962 Bükreþ: Dinamo Bükreþ-Galatasaray 1-1 (0-0) DÝNAMO BÜKREÞ: Datcu, Papa, Ivan, Aleksandr, Vasili, NunweillerIII, Stefan-Pirgalap, Varga, Ene, Tircovnicu, Eftime. GALATASARAY: Turgay-Candemir, B.Ahmet-Suat, Ergun, Kadri-Tarýk, Mustafa, Metin, Talat, Uður. GOLLER: Metin (Dk.54), Pirgalap (Dk.70, penaltýdan) 16.09.1962 Ýstanbul: Galatasaray-Dinamo Bükreþ 3-0 (1-0) GALATASARAY: Turgay- Candemir, B. Ahmet-Suat, Ergun, Kadri-Tarýk, Mustafa, Metin, Talat, Uður. DÝNAMO BÜKREÞ: Datcu-Papa, Ivan Aleksandr- Vasili, NunweillerIII, Stefan-Pirgalap, Varga, Ene, Tircovnicu, Eftime. GOLLER: Metin (Dk.11 penaltýdan), Uður (Dk.51), Tarýk (Dk78). Galatasaray ikinci tura yükseldi. 07.11.1962 Ýstanbul: Galatasaray-Bytom 4-1 (2-1) GALATASARAY: Turgay, Candemir, B. Ahmet, Suat, Ergun, Kadri, Tarýk, Mustafa, Metin, Talat, Uður. BYTOM: Szymkowaik-Dymarcyzk, Wieczorek-Mark, Pierzyma, Greggorczyk-Luckosczyk, Porgzebe, Kempny, Liberda, Jozwiak. GOLLER: Metin (Dk. 19 penaltýdan), Metin (Dk.29), Porgzeba (Dk. 31), Suat (Dk.50), Metin (Dk.53) 18.11. 1962 Bytom: Bytom-Falatasaray 1-0 (1-0) BYTOM: Szymkowaik-Dymarcyzk, Wieczorek-Mark, Pierzyma, Greggorczyk-Orzenko, Banas, Porgzebe, Liberda, Jozwiak. GALATASARAY: Turgay-Candemir, B. Ahmet-Suat, Ergun, Kadri-Tarýk, Mustafa, Metin, Talat, Uður. GOL: Jozwiak (Dk.20) Galatasaray üçüncü tura yükseldi. 23.01.1963 Ýstanbul: Galatasaray-Milan 1-3 (1-2) GALATASARAY: Turgay, Candemir, B. Ahmet, Suat, Ergun, Kadri, Tarýk, Mustafa, Metin, Talat, Uður. MILAN: Ghezzi-Pelagalli, Trebbi-Trapattoni, Maldini, Radice-Mora, Pivatelli, Altafini, Rivera, Barison.

147


Türk Futbol Tarihi 1963-64: 27 Mayýs 1964 günü Viyana’da oynana final maçýnda Ýspanya’nýn Real Madrid takýmýný 3-1 yenen Ýtalya’nýn Ýnter takýmý þampiyonluðu kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray ilk turda Macaristan þampiyonu Ferencvaroþ’u elemiþ ikinci turda Ýsviçre þampiyonu Zürich’e karþý üçüncü maç sonunda kura ile elenmiþti. 11.09.1963 Ýstanbul: Galatasaray-Ferencvaroþ 4-0 (1-0) GALATASARAY: Turgay, Candemir, B. Ahmet, Kadri, Talat, Mustafa, Tarýk, Ayhan, Bahri, Metin, Uður. FERENCVAROÞ: Aczel-Nocak, Dalkony, Vilczel, Pereczi, Fynvesi, Galambos, Albert, Ratkoi, Dr. Fynvesi. GOLLER: Bahri (Dk.27), Metin (Dk.50), Tarýk (Dk.62), Metin (Dk.80, penaltýdan) 11.11.1963 Budapeþte: Ferencvaroþ-Galatasaray 2-0 (1-0) FERENCVAROÞ: Aczel-Nocak, Dalkony, Vilczel, Pereczi, Fynvesi, Galambos, Albert, Ratkoi, Dr. Fynvesi. GALATASARAY: Turgay, Candemir, B. Ahmet, Kadri, Talat, Mustafa, Tarýk, Ayhan, Bahri, Metin, Uður. GOLLER: Albert (Dk.20), Albert (Dk.83 penaltýdan) Galatasaray ikinci tura yükseldi. 14.11.1963 Zürich: FC Zürich-Galatasaray 2-0 (1-0) FC ZÜRÝCH: Schley-Staehlin, Stierli, Leimgruber, Brodmann, Szabo, Feller, Martinelli, Van Burg, Stürmer, Meyer. GALATASARAY: Turgay, Candemir, B. Ahmet, Kadri, Talat, Mustafa, Tarýk, Ayhan, Bahri, Metin, Uður. GOLLER: Martinelli (Dk.19), Strümer (Dk.77) 27.11.1963 Ýstanbul: Galatasaray-FC Zürich 2-0 (1-0) GALATASARAY: Turgay, Candemir, Doðan, Kadri, Talat, Mustafa, Ýbrahim, Ayhan, Bahri, Metin, Uður. FC ZÜRÝCH: Schley-Staehlin, Stierli, Leimgruber, Brodmann, Szabo, Feller, Martinelli, Van Burg, Stürmer, Kuhn. GOLLER: Metin (Dk.9), Metin (Dk.50, penaltýdan) Karþýlýklý maçlar eþit skorlarla sonuçlandýðýndan, o tarihlerdeki kurallar gereði takýmlar tarafsýz bir sahada üçüncü kez karþýlaþtýlar. Bu maçta uzatmaya raðmen beraberlik bozulmayýnca yine kurallar gereði tur atlayan takým kura ile belirlendi. Galatasaray kur’ayý kaybederek elendi. 11,12,1963 Roma: Galatasaray-FC Zürich 2-2 (0-0, 1-1) GALATASARAY: Turgay, Candemir, Doðan, Kadri, Talat, B. Metin, Mustafa, Ayhan, Bahri, Metin, Uður. FC ZÜRÝCH: Schley-Staehlin, Stierli, Leimgruber, Brodmann, Szabo, Feller, Martinelli, Van Burg, Stürmer, Kuhn. GOLLER: Martinelli (Dk.76), Metin (Dk.84), Metin (Dk.92), Leimgruber (Dk.118). 1964-65: 27 Mayýs 1965 günü Milano’da oynanan final maçýnda Portekiz’in Benfica takýmýný 1-0 eleyen Ýtalya’nýn Ýnter takýmý ikinci kez kupayý kucaklarý. Bu kupada Türkiye’yi Fenerbahçe temsil etti. SarýLacivert formalý takýmýmýz ilk turda Hollanda þampiyonu DWS Amsterdam karþýsýnda elendi. 16.09.1964 Amsterdam: DWS Amsterdam-Fenerbahçe 3-1 (1-0) DWS AMSTERDAM: Jungbloed-Pylman, Flinkenteugel, Irsael, Schrjvers, Burgers, Vonhoff, Temming, Lenz, Hoolander, Beursten. FENERBAHÇE: Ali, Özcan, Ýsmail, Þeref, Osman, A. Ýhsan, Ogün, Hüseyin, Nedim, Birol, Aydýn. GOLLER: Beursten (Dk. 45), Hoolander (Dk.51), Birol (Dk.57), Beursten (Dk.62) 07.10.1964 Ýstanbul:Fenerbahçe-DWS Amsterdam 0-1 (0-0) FENERBAHÇE: Ali, Özcan, Ýsmail, Þeref, Osman, A. Ýhsan, Ogün, Hüseyin, Nedim, Birol, Aydýn. DWS AMSTERDAM: Jungbloed-Pylman, Flinkenteugel, Irsael, Schrjvers, Burgers, Vonhoff, Temming, Lenz, Hoolander, Beursten. GOLLER: Temming (Dk.85)

148


Türk Futbol Tarihi 1965-66: 11 Mayýs 1966 günü Brüksel’de oynanan final maçýnda Yugoslavya’nýn Partizan takýmýný 2-1 yenen Real Madrid uzunca bir aradan sonra yeniden Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe ilk turda Belçika þampiyonu Anderlecht karþýsýnda elendi. 08.09.1965 Ýstanbul: Fenerbahçe-Anderlecht 0-0 (0-0) FENERBAHÇE: Hazým-Þükrü, Ýsmail-Ziya, Ercan, A.Ýhsan, Ogün, Þenol, Nedim, Birol, Aydýn. ANDERLECHT: Trappeniers-Heylens, Cornelis-Kialunda, Verbiest, Plaskie, Berghoiz, Juriion, Stockman, Van Himst, Puis. GOLLER: Yok. 15.09.1965 Brüksel: Anderlecht-Fenerbahçe 5-1 (2-0) ANDERLECHT: Trappeniers-Heylens, Cornelis-Kialunda, Verbiest, Plaskie, Berghoiz, Juriion, Stockman, Van Himst, Puis. FENERBAHÇE: Hazým-Osman, Ýsmail-Ziya, Ercan, A.Ýhsan, Ogün, Nedim, Yaþar, Þenol, Aydýn. GOLLER: Van Himst (Dk.5), Stockman (Dk.30), Stockman (Dk.50), Stockman (Dk.73), Ogün (Dk.83), Hanon (Dk.88) 1966-67: 25 Mayýs 1967 günü Lizbon’da oynanan final maçýnda Ýtalya’nýn Ýnter takýmýný yenen Ýskoçya’nýn Glasgow Celtic takýmý kupayý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ takýmý ilk turda Hollanda þampiyonu Ajax’a elendi. 28.09.1966 Amsterdam: Ajax-Beþiktaþ 2-0 (1-0) AJAX: Bals-Surbier, Pronk, Soetakouw, Dulevenbode, Groot, Müller, Swart, Cruyff, Nuninga, Keizer. BEÞÝKTAÞ: Necmi, Yavuz, Fehmi, Suat, Süreyya, Fethi, K. Ahmet, Yusuf, Güven, Sanlý, Fethi. GOLLER: Keizer (Dk.15), Müller (Dk.85) 05.10.1966 Ýstanbul: Beþiktaþ-Ajax 1-2 (0-0) BEÞÝKTAÞ: Necmi, Yavuz, Fehmi, Suat, Süreyya, Fethi, K. Ahmet, Yusuf, Güven, Sanlý, Faruk. AJAX: Bals-Surbier, Pronk, Soetakouw, Dulevenbode, Groot, Müller, Swart, Cruyff, Nuninga, Keizer. GOLLER: Faruk (Dk.53), Swart (Dk.60), Keizer (Dk.89) 1967-68: 29 Mayýs 1968 günü Londra’da oynanan final maçýnda Portekiz’in Benfica takýmýný uzatma sonunda 4-1 yenen Ýngiltere’nin Manchester United takýmý Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ takýmý ilk turda Avusturya Þampiyonu Rapid Wien takýmý karþýsýnda elendi. 13.09.1967 Ýstanbul: Beþiktaþ-Rapid 0-1 (0-1) BEÞÝKTAÞ: Necmi, Yavuz, Süreyya, Kaya, Fehmi-Cevdet, Sami-K. Ahmet, Sanlý, Yusuf, Fethi. RAPÝD: Fuschbichier-Gebhard, Scocik, Glehner, Ullman, Baler, Bjerregaard, Flögel, Fritsch, Grausam, Selti. GOLLER: Flögel (Dk.22) 19.09.1967 Viyana: Rapid-Beþiktaþ 3-0 (2-0) RAPÝD: Fuschbichier-Gebhard, Scocik, Glehner, Ullman, Baler, Bjerregaard, Flögel, Fritsch, Grausam, Selti. GOLLER: Selti (Dk.9), Grausam (Dk.44), Glögel (Dk.75) 1968-69: 28 Mayýs 1969 günü Madrid’de yapýlan final maçýnda Hollanda’nýn Ajax takýmýný 4-1 yenen Ýtalya’nýn Milan takýmý Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe ilk turda Ýngiltere þampiyonu Manchester City’i eledikten sonra ikinci turda Hollanda’nýn Ajax takýmý karþýsýnda elendi. 18.09.1968 Manchester: Manchester City-Fenerbahçe 0-0 (0-0)

149


Türk Futbol Tarihi MANCHESTER CITY: Milhearn-Book, Connor, Pardoe-Doyle, Heslop, Oaekes-Lee, Bell, Summerbee, Young, Coleman. FENERBAHÇE: Yavuz, Þükrü, Ercan, Nunweiller, Levent, Selim, Ziya, Yýlmaz, Abdullah, Nedim, Can. GOL: Yok. 02.10.1968 Ýstanbul: Fenerbahçe- Manchester City 2-1 (0-1) FENERBAHÇE: Yavuz, Þükrü, Levent, Nunweiller, Ercan, Yýlmaz, Ogün, Ziya, Nedim, Fuad (Abdullah), Can. MANCHESTER CITY: Milhearn-Connor, Book, Pardoe-Doyle, Heslop, Oaekes, Lee, Bell, Summerbee, Young, Coleman. GOLLER: Coleman (Dk.12), Abdullah (Dk.46), Ogün (Dk.76) Fenerbahçe ikinci tura yükseldi. 13.11.1968 Amsterdam: Ajax-Fenerbahçe 2-0 (1-0) AJAX: Bals-Surbier, Hulshoff, Vasovic, Survendonk-Groot, Müller-Swart, Cruyff, Nunninga, Keizer. FENERBAHÇE: Yavuz-Þükrü, Ercan-Nunweiller, Levent-Selim, Yýlmaz, Ziya, Ogün, Abdullah, Can. GOLLER: Nunninga (Dk.15), Müller (Dk.75) 28.11.1968 Ýstanbul: Fenerbahçe-Ajax 0-2 (0-0) FENERBAHÇE: Yavuz, Ercan, Þükrü, Selim, Nunweiller, Yýlmaz, Ogün, Can, Nedim, Ziya, Abdullah. AJAX: Bals-Surbier, Pronk, Vasovic, Van Duibonde, Groot, Müller, Swart, Cruyff, Nunninga, Keizer. GOLLER: Keizer (Dk.55), Nunninga (Dk.87) 1969-70: 6 Mayýs 1970 günü Milano’da oynanan final maçýnda Ýskoçya þampiyonu Celtic takýmýný uzatmada 2-1 yenen Hollanda’nýn Feyenoord takýmý Büyük Kupa’yý kazandý. Bu turda Türkiye’yi temsil eden Galatasaray ilk turda Ýrlanda’nýn Waterford takýmýný, ikinci turda Çekoslovakya’nýn þampiyonu Sportak Trnava takýmýný eleyerek üçüncü tura yükseldi, Polonya þampiyonu Legia takýmýna elendi. 19.09.1969 Ýstanbul: Galatasaray-Waterford 2-0 (2-0) GALATASARAY: Nihat-Ali, Ergün, Muzaffer, Talat, Turan, Uður, Ayhan, Gökmen, Mehmet, Muhlis. WATERFORD: Thdmas-Bryan, Morrisey, Mc Geough, Morley, Moguire, Cosey, Hale Buck, O’Neil, Matthews. GOLLER: Gökmen (Dk.20), Gökmen (Dk.35) 01.10.1969 Waterford-Galatasaray 2-3 (0-1) WATERFORD: Thdmas-Bryan, Morrisey, Mc Geough, Morley, Moguire, Cosey, Hale Buck, O’Neil, Matthews. GALATASARAY: Nihat-Ali, Ergün-Muzaffer, Talat, Turan, Uður, Ayhan, Gökmen, Mehmet, Muhlis. GOLLER: Uður (Dk.27), Buck (Dk.57), Gökmen (Dk.68), Ayhan (Dk.71), Morley (Dk.79) Galatasaray ikinci tura yükseldi. 12.11.1969 Trnava: Spartak Trnava-Galatasaray 1-0 (0-0) SPARTAK: Geryk-Varadin, Jarabek, Majernik, Ittagara, Kuna, Hrucesky, Martinkoviç, Jusko, Adamec, Kabat. GALATASARAY: Nihat, Ali, Ergün, Muzaffer, Talat, Akýn, Mehmet, Ayhan, Gökmen, Turan, Uður. GOLLER: Kabat (Dk.54) 26.11.1969 Ýstanbul: Galatasaray-Sportak Trnava 1-0 (0-0) GALATASARAY: Nihat, Ali, Ergün, Muzaffer, Talat, Akýn, Mehmet, Ayhan, Gökmen, Turan, Uður. SPARTAK: Geryk-Varadin, Jarabek, Majernik, Hagara, Kuna, Hrucesky, Martinkoviç, Jswee, Adamec, Kabat. GOLLER: Ergün (Dk.70) Ortada skor eþitliði olduðundan maç uzatýldý. Uzatma sonunda da skor deðiþmediðinden kural gereði kur’a atýldý. Kurayý kazanan Galatasaray üçüncü tura yükseldi. 04.03.1970 Ýstanbul: Galatasaray-Legia 1-1 (0-1) GALATASARAY: Nihat, Ekrem, Ergün, Muzaffer, Talat, Akýn, Mehmet, Turan, Celoviç, Ayhan, Uður.

150


Türk Futbol Tarihi LEGIA: Grotnyski, Tachki, Zygmund, Balut II, Trzakowski, Brychczy, Dejna, Blaut, Zmijewski, Pieszko, Godocha. GOLLER: Brychczy (Dk.37), Ayhan (Dk.47) 18.03.1970 Varþova: Legia-Galatasaray 2-0 (0-1) LEGIA:Grotnyski, Stanchurski, Zygmund, Niedzoka, Trzakowski, Blaud, Brychczy, Dejna, Zmijewski, Pieszko, Godocha. GALATASARAY: Nihat, Ekrem, Muzaffer, Talat, Akýn, Mehmet,Ali, Ayhan, Ergün, Turan, Uður. GOLLER: Brychczy (Dk.12), Brychczy (Dk.54) 1970-71: 2 Haziran 1971 günü Londra’da oynanan final maçýnda Yunanistan’ýn Panatinaikos takýmýn 2-0 yenen Ajax takýmý Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi Fenerbahçe temsil etti. Sarý-Lacivertli takým D. Almanya Þampiyonu Carl Zeiss Jena’ya karþý elendi. 16.09.1970 Ýstanbul: Fenerbahçe-Carl Zeiss Jena 0-4 (0-1) FENERBAHÇE: Yavuz, Þükrü, Numan, Ümran, Levent, Ercan, Serkan, Yaþar, Fuat, Ziya, Nedim (Zeki). CARL ZEÝSS JENA: Blochwitz-Irmscher, Kurbjweit, Stempel, Werner, R. Ducke, Schlutter (Krauss), Stein, P. Ducke, Schitter, Vogel. GOLLER: Krauss (Dk.44), Ducke (Dk.69), Ducke (Dk.85), Vogel (Dk.88) 01.10.1970 Jena: Carl Zeiss-Fenerbahçe 1-0 (0-0) CARL ZEÝSS JENA: Blochwitz-Irmscher, Krauss, Stempel, Werner, R. Ducke, Kurbjweit, Schlutter, Stein, P. Ducke, Vogel. FENERBAHÇE: Datçu, Þükrü, Ercan, Yýlmaz, Numan, Selim, Ziya, Nedim, Yaþar, Ogün, Bülent (Zeki). GOLLER: Vogel (Dk.43) 1971-72: 31 Mayýs 1972 günü Rotterdam’da oynanan final maçýnda Ýtalya’nýn Ýnter takýmýný 2-0 yenen Hollanda’nýn Ajax takýmý Büyük Kupa’yý bir kez daha kazandý. Bu kupada Türkiye’yi Galatasaray temsil etti. Sovyetler Birliði þampiyonu CSKA Moskova takýmýyla karþýlaþan Galatasaray ilk turda elendi. 15.09.1971 Ýstanbul: Galatasaray-CSKA Moskova 1-1 (0-1) GALATASARAY: Nihat, Ekrem, Muzaffer, Tuncay, Aydýn, Savaþ, Olcay, Bülent (Gökmen), Mehmet, Metin, Ayhan. CSKA MOSKOVA: Pceniçkinov-Istamin, Chesternjev, Voitenko, Kapliçni, Oglobin, Delgov, Kopeykin, Federov, Polikarlov, Dorageev. GOLLER: Kopeykin (Dk.42), Aydýn (Dk.79) 29.09.1971 Moskova: CSKA Moskova-Galatasaray 3-0 (1-0) CSKA MOSKOVA: Pceniçkinov-Istamin, Chesternjev, Voitenko, Kapliçni, Oglobin, Delgov, Kopeykin, Federov, Polikarlov, Dorageev. GALATASARAY: Nihat-Ekrem, Muzaffer, Tuncay, Aydýn-Olcay, Bülent-Ayhan, Gökmen, Mehmet, Metin. GOLLER: Dorageev (Dk.6), Dorageev (Dk.78), Oglobin (Dk.85) 1972-73: 30 Mayýs 1973 Belgrad’da oynanan final maçýnda Ýtalya þampiyonu Juventüs’ü 1-0 yenen Hollanda’nýn Ajax takýmý büyüm kupanýn bir kez daha sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, B. Almanya þampiyonu Bayern München karþýsýnda ilk turda elendi. 13.09.1972 Ýstanbul: Galatasaray-Bayern München 1-1 (0-0) GALATASARAY: Yasin-Ekrem, Muzaffer-Tuncay, Tarýk, Olcay-Bülent, Mehmet, Metin, Gökmen, Uður. BAYERN MÜNCHEN: Mainer-Hansen, Schwarzenberg, Beckenbauer, Breitner, Zobel, Roth, Hoenness, Schnider, Müller, Krauthausen. GOLLER: Bülent (Dk.55), Müller (Dk.66) 27.09.1972 Münih: Bayern München-Galatasaray 6-0 (2-0) BAYERN MÜNCHEN: Mainer-Hansen, Schwarzenberg, Beckenbauer, Rybarczyk, Roth, Zobel, Hoenness, Schnider, Müller, Hoffman. GALATASARAY: Yasin (Nihat)-Ekrem, Muzaffer, Tuncay, Tarýk, K. Mehmet, Ahmet, B. Mehmet, Metin, Gökmen, Uður.

151


Türk Futbol Tarihi GOLLER: Müller (Dk.14), Hoenness (Dk.29), Schnider (Dk.72), Beckenbauer (Dk.74), Müller (Dk.76), Roth (Dk.88) 1973-74: 15 Mayýs 1974 günü Brüksel’de yapýlan final maçýnda uzatmaya raðmen 1-1 berabere kalan Bayern München-Atletico Madrid takýmlarý, 17 Mayýs 1974 günü yeniden karþý karþýya geldiler. Ýspanya þampiyonunu 4-0 yenen F. Almanya’nýn Bayern München takýmý þampiyon oldu. Türkiye’nin temsilcisi Galatasaray, ilk turda Atletico Madrid’e elendi. 19.09.1973 Madrid: Atletico Madrid-Galatasaray 0-0 (0-0) ATLETICO MADRÝD: Reina-Melo, Ovazaro, Benegaz, Diaz, Adelardo, Luiz, Iruerta, Ufarte, Garate, Becarra. GALATASARAY: Yasin-Ekrem, Muzaffer, Tuncay, Aydýn (Korhan), Tarýk, Bülent-Mehmet, Mustafa, K. Mehmet, Gökmen (Þevki). GOLLER: Yok. 03.10.1973 Ýstanbul: Galatasaray-Atletico Madrid 0-1 (0-0) GALATASARAY: Yasin-Ekrem, Muzaffer (Tarýk), Tuncay-Aydýn, B.Mehmet, Bülent (Korhan), Mustafa-K. Mehmet, Gökmen, Þevki. ATLETICO MADRÝD: Reina-Melo, Ovazaro, Benegaz, Capon, Adelardo, Luiz-Iruerta (Salceto), Alberto, Garate, Becarra. GOLLER: Salceto (Dk.100) Maçýn normal süresi golsüz berabere sonuçlandý. Atletico Madrid, uzatma devresinde kazandýðý golle Galatasaray’ý eledi. 1974-75: 28 mayýs 1975 günü Paris’te yapýlan final maçýnda Ýngiltere’nin Leeds United takýmýný 2-0 yenen F.Almanya’nýn Bayern München takýmý ünvanýný koruyup bir kez daha Büyük Kupa’yý kazandý. Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe, ilk turda Lüksembourg’un Jeunesse d’Esh takýmýný eledikten sonra ikinci turda Polonya þampiyonu Ruch Charzow karþýsýnda elendi. 18.09.1974 Esch: Jeunesse d’Esch-Fenerbahçe 2-3 (0-1) JEUNESSE: R. Hoffman-Schaul, Schmit, Morocutti, De Grava, Mond, Melda, Langer-Allamano, P.Hoffman, Giuluani. FENERBAHÇE: Yavuz-Niyazi,Yýlmaz,Alpaslan, Serkan-Zafer,Ersoy-Selahattin-Cemil,Osman, Ender. GOLLER: Osman (Dk.21), Cemil (Dk.48), Mond (Dk.60), Ender (Dk.71), Giuliani (Dk.76) 02.10.1974 Ýstanbul: Fenerbahçe- Jeunesse d’Esch 2-0 (1-0) FENERBAHÇE: Adil-Niyazi, Yýlmaz, Alpaslan (Emin), Serkan-Ersoy, Zafer, Selahattin (Aydýn), Osman, Cemil. JEUNESSE: R. Hoffman-Schaul, Schmit, Morocutti, De Grava, Melda (Allamaso), Langer, Reilan (Hraton),-Znaey, P.Hoffman, Giuluani. GOLLER: Cemil (Dk.18 penaltý), Yýlmaz (Dk.86) Fenerbahçe ikinci tura yükseldi. 23.10.1974 Chorzow: Ruch Chorzow-Fenerbahçe 2-1 (1-0) RUCH CHORZOW: Czeja-Malcher, Ostafinski, Maszcyk, Son-Brula, Kopiciera, Marx, Drezwicek, Beniger, Chojnaski. FENERBAHÇE: Adil-Niyazi, Yýlmaz, Ziya, Serkan-Selahattin, Ersoy, Zafer, Mustafa (Ender), Osman, Cemil. GOLLER: Niyazi (Dk.32), Drzwicky (Dk.46), Beniger (Dk.62) 06.11.1974 Ýstanbul: Fenerbahçe-Ruch Chorzow 0-2 (0-2) FENERBAHÇE: Adil-Niyazi (Serkan), Yýlmaz, Ziya, Alpaslan-Osman, Ersoy-Aydýn-Mustafa, Cemil, Ender. RUCH CHORZOW: Czeja-Malcher, Vybrýbeck, Ostafinski, Drezwicek, Chojnaski, Maszcyk, Kopiciera, Marx, Brula, Beniger.1 GOLLER: Kopiciera (Dk.15), Beniger (Dk.42) 1975-76: 12 Mayýs 1976 günü Glasgow’da oynanan final maçýnda Fransa þampiyonu St. Etienne takýmýný 1-0 yenen F.Almanya’nýn Bayern München takýmý Büyük Kupa’yý bir kez daha kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe takýmý ilk turda Portekiz þampiyonu Benfica karþýsýnda elendi.

152


Türk Futbol Tarihi 17.09.1975 Lizbon: Benfica-Fenerbahçe 7-0 (3-0) BENFICA: Bento-D.M.Silva, Enrico, Barros, B.Lopez, Toni, V. Martinez, Schou, Nene, Jordao, Moinhos. FENERBAHÇE: Yavuz-Sabahattin, Emin, Nevruz, Alpaslan-Engin, Zafer, Aydýn-Selahattin (Osman), Ömer, Cemil. GOLLER: Schou (Dk.22), Moinhos (Dk.33), Nene (Dk.43), Jordao (Dk.60), Nene (Dk.71), Jordao (Dk.74), Jordao (Dk.86) 01.10.1975 Ýzmir: Fenerbahçe-Benfica 1-0 (0-0) FENERBAHÇE: Adil-Alpaslan, Emin, Yýlmaz, Yenal-Zafer, Raþit, Nevruz-Engin, Cemil, Ender. BENFICA: Bento-Hartur, Enrico, B.Lopez, Barros, Toni, V. Martinez, Schou, Nene, Jordao, Moinhos. GOLLER: Engin (Dk.89) 1976-77: 25 Mayýs 1977 günü Roma’da oynanan final maçýnda F. Almanya’nýn Borussia Dortmund takýmýný 3-1 yenen Ýngiltere þampiyonu Liverpool Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor, ilk turda Ýzlanda’nýn Akranes takýmýný eledikten sonra ikinci turda Ýngiltere þampiyonu Liverpool karþýsýnda elendi. 15.09.1976 Reykjavik: Akranes-Trabzonspor 1-3 (0-1) AKRANES: Gudleffson-Stefansson, Gunnuavson, Gudjonsson, Lavrasson, Olaffson, Alfredsson, Petursson, K.Thodarrson, Hnodarsson, Sevinsson. TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Kadir, Necati, Cemil-Ali Yavuz, Bekir, Güngör (Engin), Ali Kemal, Hüseyin, Serdar. GOLLER: Necmi (Dk.33), Sveinsson (Dk.55), Ali Kemal (Dk.84), Ali Kemal (Dk.87) 29.09.1976 Trabzon: Trabzonspor-Akranes 3-2 (1-1) TRABZONSPOR: Tekin, Turgay, Kadir, Necati, Cemil, Ali Yavuz, Bekir, Güngör (Engin), Ali Kemal, Hüseyin, Serdar. AKRANES: Gudleffson-Larussan, Pordassan, Olaffson, Guunlaugsson, Gudjonsson, Pordarsson, Petursson, Pardarsson, Alfredsson, Sevinsson. GOLLER: Hüseyin (Dk.6), Petursson (Dk.16), Hüseyin (Dk.48). Pordarsson (Dk.53 penaltýdan), Engin (Dk.57) Trabzonspor ikinci tura yükseldi. 20.10. 1976 Trabzon: Trabzonspor-Liverpool 1-0 (0-0) TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Kadir, Cemil-Ali Yavuz (Engin), Bekir, Hüseyin-Ali Kemal, Necmi, Ahmet. LÝVERPOOL: Clemence, Thompson, Huges, Jones, Smith, Mc Dermutt, Keegan, Kennedy, Calagan, Hemingway (Neal), Toschack (Johnson). GOLLER: Necmi (Dk.63) 03.11.1976 Liverpool: Liverpool-Trabzonspor 3-0 (3-0) LÝVERPOOL: Clemence-Neal, Huges, Thompson, Jones, Keefan, Kennedy, Mc Dermutt, Calagan, Hemingway, Johnson. TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Bekir, Cemil-Ali, Yavuz, Engin, Hüseyin, Ali Kemal, Necmi, Ahmet. GOLLER: Hemingway (Dk.8), Johnson (Dk.10), Mc Dermutt (Dk.16) 1977-78: 10 Mayýs 1978 günü Londra’da oynanan final maçýnda Belçika’nýn Brugges takýmýný 1-0 yenen Ýngiltere’nin Liverpool takýmý Büyük Kupa’yý bir kez daha kazandý. Bu kupada Türkiye’nin temsilcisi Trabzonspor ilk turda Belçika þampiyonu Kobenhaven takýmýna elendi. 14.09.1977 Trabzon: Trabzonspor-Kobenhaven 1-0 (0-0) TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Kadir, Ahmet, Mehmet (Güngör) Hüsnü, Serdar-Ali Kemal, Hüseyin, Necdet. KOBENHAVEN: Poulsen-Andersen, Oamm, Lorentzon, Christianssen, Sunby, Kristansen, Thorn, Franker, Larsen, Johnson. TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Kadir, Cemil-Orhan, Hüsnü, Ahmet-A. Kemal, Hüseyin, Necdet. GOLLER: Franker (Dk.40), Franker (Dk.89).

153


Türk Futbol Tarihi 1978-79: 30 Mayýs 1979 günü Münih’te oynanan final maçýnda Ýsveç þampiyonu FF Malmö’yü 1-0 yenen Ýngiltere’nin Nottingham Forest takýmý Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe takýmý Hollanda PSV Eindhoven karþýsýnda ilk turda elendi. 13.09.1978 Ýstanbul: Fenerbahçe-PSV Eindhoven 2-1 (2-1) FENERBAHÇE: Ivançeviç-Alpaslan, Erol, Coþkun, Cem, Emin, Önder-Þevki, Ali Kemal, Raþit, Cemil. PSV EINDHOVEN: Van Engeles-Stevens, V.Kraay, Brands, Poortviliet, Willy Van de Kerkof, Kraby, Rene Van de Kerkof, Postuna, Lubsze. GOLLER: Raþit (Dk.18), Brands (Dk.30), Emin (Dk43) 27.09.1978 Eindhoven: PSV Eindhoven-Fenerbahçe 6-1 (2-0) PSV EINDHOVEN: Van Engeles-Krijgh, V. Kraay, Stewens, Brands, Poortviliet, Willy Van de Kerkof, V. Kuylen, Deijkers, Postuna, Lubsze. FENERBAHÇE: Ivançeviç-Emin, Erol, Coþkun, Cem-Tuna, Önder, Þevki-Ali Kemal, Raþit, Cemil. GOLLER: V.Kuylen (Dk.12), V. Kuylen (Dk.23), Dejikers (Dk.53), Poortviliet (Dk.58), V. Kuylan (Dk.71), V. Kuylan (Dk.73), Raþit (Dk.76) 1979-80: 28 Mayýs 1980 günü Madrid’de oynanan final maçýnda F. Almanya’nýn HSV Hamburg takýmýný 1-0 yenen Ýngiltere’nin Nottingdam Forest takýmý Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor ilk turda Yugoslavya þampiyonu Hadjuk Split’e elendi. 19.09.1979 Split: Hadjuk Split-Trabzonspor 1-0 (0-1) HADJUK: Budimçeviç-Lukettin, Peruzoviç, Primoraç, Ziatko, Kristiçeviç, Cordjiviç, Þolov, Cop, Roziç, Surjac. TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Hüsnü, Ýsmail, Mustafa-Yaþar, Güngör, Serdar-Tuncay, Galip, Ýskender. GOLLER: Primoraç (Dk.65) 03.10.1979 Trabzon: Trabzonspor-Hadjuk Split 0-1 (0-1) TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Hüsnü, Ýsmail, Mustafa-Yaþar, Serdar, Güngör-Tuncay, Galip, Ýskender. HADJUK: Budimçeviç-Vujoviç, Zoran, Primoraç, Rojic, Mujuniç, Lutekin, Kristiçeviç, Þolov, Djorayeviç, Surjac, Zlatko. GOLLER: Djorayeviç (Dk.44) 1980-81: 27 Mayýs 1981 günü Paris’te oynanan final maçýnda Ýspanya’nýn Real Madrid takýmýný 1-0 yenen Ýngiltere þampiyonu Liverpool Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor takýmý ilk turda Polonya þampiyonu Bytom’a elendi. 17.09.1980 Trabzon: Trabzonspor-Szombierki Bytom 2-1 (1-0) TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Hüsnü, Ahmet (Levent), Mustafa (Arif), K. Þenol, Ýskender- Sinan, Tuncay, Cemil. SZOMBIERKI: Surbit-Sosnica, Fuhl, Mierzwiak, Sobel (Wregopek), Bys, Janik, Wostoviez, Sroka, Nagiel, Ogaze. GOLLER: Sinan (Dk.36), Tuncay (Dk.59), Wregopek (Dk.88) 01.10.1980 Bytom: Szombierki Bytom-Trabzonspor 3-0 (1-0) SZOMBIERKI: Surbit-Sosnica, Fuhl, Mierzwiak, Boytowicz, Bys, Janik, Wostoviez, Sroka, Nagiel, Ogaze. TRABZONSPOR: Þenol, Turgay, Necati, Hüsnü, Mustafa, K. Þenol, Yaþar, Ýskender-Sinan, Tuncay, Cemil. GOLLER: Bys (Dk.17), Ogaze (Dk.81), Sroka (Dk. 89 penaltýdan) 1981-82: 26 Mayýs 1982 günü Rotterdam’da oynanan final maçýnda F. Almanya’nýn Bayern München takýmýný 1-0 yenen Ýngiltere’nin Aston Villa takýmý Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi

154


Türk Futbol Tarihi temsil eden Trabzonspor takýmý ilk turda Sovyetler Birliði þampiyonu Dinamo Kiev takýmýna elendi. 16.09.1981 Kiev: Dinamo Kiev-Trabzonspor 1-0 (0-0) DÝNAMO KÝEV: Mikailov-Kolkov, Bal, Baltacha, Demianenko, Ovtuenko, Lorinski, Veremeev, Burjak, Bessanov, Blochin. TRABZONSPOR: Þenol, Turgay, Necati, Hüsnü, Ahmet, Yaþar, K. Þenol, Metin, Mustafa, Bahattin, Cemil. GOLLER: Blochin (Dk.74) 30.09.1981 Trabzonspor-Dinamo Kiev 1-1 (1-0) TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Hüsnü, Ahmet-Yaþar, K. Þenol, Metin-Sinan, Tuncay, Cemil (Mustafa). DÝNAMO KÝEV: Mikailov-Kolkov, Baltacha, Bessanov, Demianenko, Lorinski, Veremeev, Bal, Hulus, Burjak, Blochin. GOLLER: Metin (Dk.27), Bessanov (Dk.57) 1982-83: 25 Mayýs 1983 günü Atina’da oynanan final maçýnda Ýtalya þampiyonu Juventus’u 1-0 yenen F. Almanya þampiyonu HSV Hamburg takýmý Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ ilk turda Ýngiltere þampiyonu Aston Villa’ya elendi. 15.09.1982 Birmingham: Aston Villa-Beþiktaþ 3-1 (3-0) ASTON VILLA: Rimmer-Williams, Heard, Bremmen, Mc Naught, Denis Mortimer, L-Blair, Shaw, Peter Withe, Cowens, Tom Marley. BEÞÝKTAÞ: Rasim-Samet, Ulvi, Mehmet Ekþi, Kadir-Rýza, Fikret (Ziya), B. Haluk-Necdet, Bora (K. Haluk), ali Kemal. GOLLER: Peter Withe (Dk.5), Marley (Dk.9), Mortimer (Dk.13), Mehmet Ekþi (Dk.63) 30.09.1982 Ýstanbul: Beþiktaþ-Aston villa 0-0 (0-0) BEÞÝKTAÞ: Adem-Samet, Ulvi, Mehmet Ekþi, Kadir-Fikret, Ziya, Haluk-Necdet (K. Haluk), Bora, Ali Kemal. ASTON VÝLLA: Rimmer-Joner, Williams, Evans, Mc Naught, Denis Mortimer, Bremmer, Shaw, Peter Withe, Cowens, Tom Marley. GOLLER: Yok. 1983-84: 30 Mayýs 1984 günü Roma’da oynanan final maçýnda Ýtalya’nýn Roma takýmýnýn, normal süresi 1-1 berabere sonuçlanan karþýlaþmada penaltýlarla 5-3 yenen Ýngiltere’nin Liverpool takýmý deðerli kupayý bir kez daha kazanma baþarýsýný gösterdi. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe takýmý ilk turda Çekoslovakya þampiyonu Bohemians Praha karþýsýnda elendi. 14.09.1983 Ýstanbul: Fenerbahçe-Bohemians Praha 0-1 (0-0) FENERBAHÇE: Yaþar-Erdoðan (Ýsmail), Karaliç, Cem, Sedat-Müjdat, Ýlyas, Önder-Engin (Arif), Selçuk, Repçiç. BOHEMIANS: Borovicka-Jabubec, Prokes, Marcik, Ondra, Chalougha, Zelensky, Sroup, Levy, Cermak, Hruska. GOLLER: Hruska (Dk.76) 28.09.1983 Prag: Bohemians Praha-Fenerbahçe 4-0 (1-0) BOHEMIANS: Borovicka-Jabubec, Prokes, Ondra, Levy, Janeca, Hruska, Zelensky, Sroup, Cermak, Novak (Jaurukka) FENERBAHÇE: Yaþar-Ýsmail, Cem, Karaliç, Erdoðan-Müjdat, Engin, Özcan-Ýlyas, Selçuk, Repçiç. GOLLER: Zelensky (Dk.19), Novak (Dk.55) Jaurukka (Dk.71), Novak (Dk. 86) 1984-85: 29 Mayýs 1985 günü Brüksel’de yapýlan final maçýnda Ýngiltere’nin Liverpool takýmýný yenen Ýtalya þampiyonu Juventüs deðerli kupanýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor ilk turda Sovyetler Birliði þampiyonu Dinyeper karþýsýnda elendi. 19.09.1984 Trabzon: Trabzonspor-Dinyeper 1-0 (1-0) TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Necati, Kemal K.Þenol-Bahattin, Osman, Lemi, B. Hasan, Tuncay, K. Hasan. DÝNYEPER: Kraovsky-Baþkýroc, Viþnevski, Puckov, Lisenko-Bagmur, Serebianski (Kuznetov), Litochenko, Dilay, Protosov, Taran.

155


Türk Futbol Tarihi GOLLER: Lemi (Dk.8) 03.10.1984 Dinyeper: Dinyeper-Trabzonspor 3-0 (0-0) DÝNYEPER: Krakovsky-Baþkýrov, Viþnevski, Puckov, Lisenko-Bagmut, Serebianski, Litochenko, Dilay. Protosov, Taran. TRABZONSPOR: Þenol-Turgay, Nevati, Kemal, K.Þenol-Bahattin, Osman-Güngör, Lemi (Selami), Tuncay, K. Hasan. GOLLER: Litochenko (Dk.46), Litochenko (Dk.67), Necati (Dk. 89, kendi kalesine) 1985-86 7 Mayýs 1986 günü Sevilla’da oynanan final maçýnda Ýspanya’nýn Barselona takýmýný penaltý atýþlarýyla 2-0 yenen Romanya þampiyonu Steau Bükreþ takýmý deðerli kupanýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe takýmý ilk turda Fransa þampiyonu Bordeaux takýmýný eledikten sonra ikinci turda Ýsveç þampiyonu Göteborg karþýsýnda elendi. 18.09.1985 Bordeaux: Bordeaux-Fenerbahçe 2-3 (0-1) BORDEAUX: Dropsy-Rohr, Specht, Batiston, Lassagne, Malbeaux, De Bano, Tigana, Giresse, Pascal, Reinders (Hanini). FENERBAHÇE: Yaþar-Abdülkerim, Cem, Erdoðan-Pesiç (Hüseyin), Ýsmail, Müjdat, Önder, ÝlyasSelçuk, Þenol. GOLLER: Selçuk (Dk.20), Reinders (Dk.57), Þenol (Dk.59), Hanini (Dk.74), Hüseyin (Dk.77) 02.10.1985 Ýstanbul: Fenerbahçe-Bordeaux 0-0 (0-0) FENERBAHÇE: Yaþar-Abdülkerim, Erdoðan, Cem-Hüseyin, Müjdat, Önder, Pesiç, Ýsmail-Selçuk (Onur), Þenol (Ýlyas). BORDEAUX: Dropsy-Thouvenal, Specht, Batiston, Lassagne (Pascal), Rohr, Tigana, Girard, Giresse, Lacombe, Reinders. GOLLER: Yok Fenerbahçe ikinci tura yükseldi. 23.10.1985 Göteborg-Fenerbahçe 4-0 (2-0) GÖTEBORG: Wernersson-Svensson, Kulberg, Frederikson, Larsson, R. Nilsson, Prytz, Troth, Holmgren, T. Nilsson, Petterson. FENERBAHÇE: Yaþar-Abdülkerim, Cem, Onur, Ýsmail-Müjdat, Önder, Erdoðan-Ýlyas, Pesiç, Selçuk. GOLLER: Petterson (Dk.8), T. Nilsson (Dk.10), T. Nilsson (Dk.68), R. Nilsson (Dk.78) 06.11.1985 Ýstanbul: Fenerbahçe-Göteborg 2-1 (0-0) FENERBAHÇE: Yaþar-Ýsmail, Hasan, Erdoðan-Birol, Yüksel (K.Erdoðan), Pesiç, Ýlyas, MüjdatSelçuk, Zafer. GÖTEBURG: Wernersson-Svensson, Larsson, Frederikson, Kulberg, R. Nilsson (Gren), Troth, Holmgren, T. Nilsson Ekstöm, S. Petterson, Toni Holmgren. GOLLER: Larsson (Dk.61), Ýlyas (Dk.64), Zafer (Dk. 75) 1986-87: 27 Mayýs 1987 günü Viyana’da yapýlan final maçýnda Almanya’nýn Bayern München takýmýný 2-1 yenen Portekiz þampiyonu Porto takýmý Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ ilk turda Arnavutluk þampiyonu Dinamo Tiran’ý, ikinci turda Kýbrýs Rum kesimi þampiyonu Apoel’i hükmen eleyerek üçüncü tura yükseldi. Sovyetler Birliði þampiyonu Dinamo Kiev’e elendi. 17.09.1968 Ýstanbul: Beþiktaþ-Dinamo Tiran 2-0 (0-0) BEÞÝKTAÞ: Jurkoviç-Hüsamettin, Ulvi, Samet, Kadir-Ali, Rýza, Gökhan, Ziya, Metin, Bora. DÝNAMO TÝRAN: Luarasi-Stafa I, Stafa II, Noga, Kove, Cana, Demolari, Abazi, Kuki, Vila, Topciu. GOLLER: Ziya (Dk.50), Rýza (Dk.74 penaltýdan) 01.10.1986 Tiran: Dinamo Tiran-Beþiktaþ 0-1 (0-1) DÝNAMO TÝRAN: Luarasi-Stafa I (Duka), Targay, Noga, Kove, Topciu (Ýmami), Cana, Duci, Abazi, Vila, Demolari. BEÞÝKTAÞ: Jurkoviç-Ali, Ulvi, Samet, Kadir-Rýza, Gökhan, Fikret, Ziya-Metin Feyyaz. GOLLER: Metin (Dk.7) Beþiktaþ ikinci tura yükseldi. Beþiktaþ’ýn ikinci turdaki rakibi Kýbrýs Rum kesimi þampiyonu Apoel, Ýstanbul’da oynamak istemeyip maça çýkmadýðýndan UEFA tarafýndan kupadan ihraç edilirken hükmen galip sayýlan Beþiktaþ üçüncü tura atlamýþ oldu.

156


Türk Futbol Tarihi 14.03.1987 Ýzmir: Beþiktaþ-Dinamo Kiev 0-5 (0-2) BEÞÝKTAÞ: Jurkoviç-Ali (Paprica), Ulvi, Samet, Kadir-Rýza, Gökhan (Ziya), Fikret-Metin, Feyyaz, Sinan. DÝNAMO KÝEV: Çanov-Gorilli, Kuznetov, Baltacha, Demiyanenko, Bal, Yevtuþenko, Rats, Belanov, Zavarov (Hikhaylov), Blochin (Mozorov) GOLLER: Belanov (Dk. 17), Blochin (Dk.41), Yevtuþenko (Dk.48), Blochin (Dk.54), Yevtuþenko (Dk.61) 18.03. 1987 Kiev: Dinamo Kiev-Beþiktaþ 2-0 (0-0) DÝNAMO KÝEV: Mihailov-Gorilli, Kuznetov, Baltacha, Demiyanenko, Bal, Morozov, Zavarov, Belanov, Yevtuþenko, Blochin. BEÞÝKTAÞ: Jurkoviç-Rýza, Samet, Ulvi, Kadir-Fikret, Gökhan, Paprica-Metin, Feyyaz, Sinan. GOLLER: Blochin (Dk.48), Belanov (Dk.85 penaltýdan) 1987-88: 25 Mayýs 1988 günü Stuttgart’ta yapýlan final maçýnda Portekiz þampiyonu Benfica’yý penaltý atýþlarý sonucu 6-5 yenen Hollanda þampiyonu PSV Eindhoven Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray ilk turda PSV Eindhoven karþýsýnda elendi. 18.09.1987 Eindhoven: PSV Eindhoven-Galatasaray 3-0 (0-0) PSV EÝNDHOVEN: Brekuelen-Gerets, Heintze, Koeman, Nielsen, Lerby, Van Aerle, Vanenburg, Van der Kerkhof (Koot), Kieft, Gilhaus. GALATASARAY: Simoviç-Yusuf, Semih, Erhan-Muhammet, Arif, Savaþ, Uður-Prekazi-Mirsat, Tanju. GOLLER: Gilhaus (Dk.56), Koeman (Dk.76), Koot (Dk.87) 30.09.1987 Ýstanbul: Galatasaray- PSV Eindhoven 2-0 (2-0) GALATASARAY: Simoviç-Ýsmail, Yusuf, Erhan, Semih-Uður, Muhammet, Cüneyt, Prekazi (Ýlyas)-Tanju, Mirsat (Savaþ). PSV EÝNDHOVEN: Brekuelen-Gerets, Heintze, Koeman, Nielsen, Lerby, Van Aerle, Vanenburg, Van der Kerkhof (Koot), Kieft, Gilhaus. GOLLER: Tanju (Dk.5), Van Aerle (Dk.42 kendi kalesine) 1988-89: 24 Mayýs 1989 günü Barselona’da oynanan final maçýnda Romanya’nýn Steau Bükreþ takýmýný 4-0 yenen Ýtalya þampiyonu Milan Büyük Kupa’nýn sahibi oldu. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray ilk turda Avusturya Þampiyonu Rapid Wien’i, ikinci turda Ýsviçre þampiyonu Xamax Neuchatel takýmýný, üçüncü turda da Fransa þampiyonu Monaco’yu eleyerek yarý finale yükselen ilk Türk takýmý olma baþarýsýna ulaþtý. 07.09.1988 Viyana: Rapid Wien-Galatasaray 2-1 (1-0) RAPÝD: Koncel-Schötter, Peci, Weber, Brauneder-Kienast, Herzog, Willfurth-Munjakovic, Kranjar, Stojodinoviç (Persling) GALATASARAY: Simoviç-Ýsmail, Cüneyt, Bülent, Semih-Uður, Prekazi, B. Savaþ, Metin-Ýlyas (Mirsat), K. Savaþ (Arif). GOLLER: Kranjar (Dk.32), Kienast (Dk.50), B. Savaþ (Dk.81) 05.10.1988 Ýstanbul: Galatasaray-Rapid Wien 2-0 (0-0) GALATASARAY: Simoviç-Cüneyt, Erhan, Semih-Ýsmail, Bülent, Uður, Prekazi (B. Savaþ), K. Savaþ-Tanju (Mirsat), Arif. RAPÝD: Koncel-Pechl, Weber, Brauneder, Munjakovic(Schöttel), F.Weber, Herzog, Kienasr, (Schawala), Gagev-Willfurth, Kranjar, GOLLER: Tanju (Dk.52), Cüneyt (Dk.66) Galatasaray ikinci tura yükseldi. 26.10.1988 Neuchatel: Xamax Neuchatel-Galatasaray 3-0 (0-0) XAMAX: Lubli-Mottiez (Widmer), Thevenaz, Ludi-De Castel, Perre, Nielsen (Phassot), Herman, Luthi, Leravello, Smajic. GALATASARAY: Simoviç-Ýsmail, Cüneyt, Erhan-Semih, Bülent, Uður, Yusuf, Prekazi-Tanju (Ýlyas), Muhammet (K. Savaþ). GOLLER: Luthi (Dk.53), Luthi (Dk.89), De Castel (Dk.90) 09.11.1988 Ýstanbul: Galatasaray-Xamax Neuchatel 5-0 (1-0) GALATASARAY: Simoviç-Erhan, Cüneyt, Semih-Erhan (K.Bülent), Savaþ (Arif), Prekazi, Uður, Metin-Tanju, Mirsat.

157


Türk Futbol Tarihi XAMAX: Corminbeuf-Leravello, Widmer, Ludi, Fasel, Perret (Kunz), Hermann, De Castel, Smajic, Luthi, Nielsen (Chassot). GOLLER: Uður (Dk.19), Tanju (Dk.53), Uður (Dk. 76), Tanju (Dk.81), Tanju (Dk.87) Galatasaray üçüncü tura yükseldi. Neuchatel yöneticilerinin UEFA nezdinde Galatasaray’ýn cezalandýrýlmasý yolundaki itirazlarý Türk futbol adamlarýnýn tem vücut halindeki giriþimleriyle geri çevrilirken Türk futbolu idari alanda da büyük bir baþarý saðlamýþ oldu. 01.03.1989 Monaco: AS Monaco-Galatasaray 0-1 (0-1) MONACO: Ettori-Vallery, Sonar, Battiston, AmarosPoulain, Puin, Ferratge, Weah-Hataley (Hoddle), Fofana. GALATASARAY: Simoviç-K.Bülent, Cüneyt, Yusuf-Semih, Ýsmail (Metin), Muhammet, B.Savaþ, Prekazi-Uður, Tanju. GOLLER: Tanju (Dk.20) 15.03.1989 Köln: Galatasaray-Monaco 1-1 (0-0) UEFA tarafýndan Galatasaray’a saha kapatma cezasý verildiðinden bu maç Köln’de oynandý. GALATASARAY: Simoviç-Ýsmail, Cüneyt, Semih-Yusuf, K. Bülent, Prekazi (Metin), Erhan, Muhammet (B.Savaþ)-Uður, Tanju. MONACO: Ettori-Amaros, Vallery, Sonar, Battiston, Poullen, Ferraget, Puel, Hoddle-Weah, Fofana. GOLLER: Prekazi (Dk.51), Weah (Dk.65) Galatasaray dördüncü tura yükseldi ve Avrupa Þampiyonu Kulüpler Kupasý’nda yarý finale kalan ilk Türk takýmý olma baþarýsý ve þerefine de eriþti. 05.04.1989 Bükreþ: Steau Bükreþ-Galatasaray 4-0 (2-0) STEAUA: Lung-Dan Petrescu, Bumbescu, Iovan, Ungureabu (Balint)-Stoica, Rotariu, Dimitrescu, Hagi-Piturca, Lacatus (Balau). GALATASARAY: Simoviç-Cüneyt, Yusuf, Erhan, Semih, Ýsmail, K.Savaþ (Mirsat), B. Savaþ (Arif), Prekazi-Tanju, Uður. GOLLER: Dimitrescu (Dk.8), Hagi (Dk.40 penaltýdan), Petrescu (Dk.68), Balint (Dk.73) 19.04. 1989 Ýzmir: Galatasaray-Steaua Bükreþ 1-1 (1-1) GALATASARAY: Simoviç, K. Bülent, Erhan, Semih-Ýsmail, Arif (K.Savaþ), Tugay (Ýlyas) Prekazi, Yusuf-Cüneyt, Mirsat. STEAUA: Lung,-Petruscu, Bumbescu, Iovan, Ungureabu-Balint, Stoica (Mineau), Hagi, Dimitrescu, Piturga, Rotariu (Negrau). GOLLER: Cüneyt (Dk.36), Dimitrescu (Dk.39) 1989-90: 23 Mayýs 1990 günü Viyana’da oynanan final maçýnda Portekiz’in Porto takýmýný 1-0 yenen Ýtalya þampiyonu Milan Büyük Kupa’yý kazandý. Bu kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe takýmý ilk turda Çekoslovakya þampiyonu Sparta Prag’a elendi. 13.09.1989 Prag: Sparta Prag-Fenerbahçe 3-1 (0-1) SPARTA: Stejskal-Mlejnek, Novotny, Bilek, Vrabec, Nemecek, Hasek, Novak, Cabala-Kuktela, Shukravy. FENERBAHÇE: Schumacher-Ýsmail, Nezihi, Müjdat, Sedat (K. Þenol)-Hasan, Hakan, Oðuz, B. Þenol-Aykut, Nielsen (Tayfun). GOLLER: Hakan (Dk.19), Cabala (Dk.57), Cabala (Dk.75 penaltýdan), Bilek (Dk.78). 27.09.1989 Ýstanbul: Fenerbahçe-Sparta Prag 1-2 (0-1) FENERBAHÇE: Schumacher-Ýsmail, Nezihi, Hasan, K. Þenol- Hakan, Oðuz, Müjdat (Erdi), Rýdvan, B. Þenol (Nielsen), Aykut. SPARTA: Stejskal-Novotny, Nemecek, Mlejnek, Bilek, Vrabec, Hasek, Cabala, Saidle-Kuktela (Novak), Shukravy. GOLLER: Hasek (Dk.37), Oðuz (Dk.81), Novak (Dk.90). 1990-91 Kýzýlyýldýz (Yugoslavya) 29 Mayýs 1991 günü Bari’de oynanan final maçýnda Kýzýlyýldýz ile Fransa’nýn Marsilya takýmlarý uzatmaya raðmen 0-0’lýk beraberliði bozamamýþ ve penaltý atýþlarýnda 5-3’lük üstünlük saðlayan Kýzýlyýldýz, Avrupa Þampiyon Kulüpler Kupasý’nýn sahibi olmuþtur. Kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, Ýsveç’in Malmö takýmýna ilk maçta 3-2 yenilmiþ, Ýstanbul’da 2-2 berabere kalmýþ ve ilk turda elenmiþtir.

158


Türk Futbol Tarihi Birinci maç: 19 Eylül 1990 (Malmö) Malmö 3-2 (1-0) MALMÖ: Fedel, Nyhlen, Ekheim, Agren, T. Andersen, Engqvist (Skanmelrud), Sundsteröm, P. Anderson, Persson, Lindman, Dahlin (Larsson). Beþiktaþ: Engin, Recep, Gökhan, Ulvi, Kadir, Rýza, Þenol, Mehmet, Ali, Metin, Feyyaz. Goller: Lindman (Dk.29), Feyyaz (Dk.51 ve 60), Sundsteröm (Dk.59), Recep “kendi kalesine” (Dk.62) Ýkinci maç: 3 Ekim 1990 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Malmö 2-2 (2-0) Beþiktaþ: Engin, Recep, Gökhan, Ulvi, Kadir (Halim), Rýza, Þenol, Mehmet, Ali, Feyyaz, Metin. Malmö: Fedel, Jansson (Sunsteröm), Agren, Ekheim, Persson, Andersson, Engqvist, P. Andersson, Nylen, Lindman, Dahlin (Larsson). Goller: Ali (Dk.30), Feyyaz (Dk.41), Ekheim (Dk.53), Barsson (Dk.64)

AVRUPA KUPA GALÝPLERÝ KUPASI

1960-61: Fiorentina (Ýtalya) Þampiyonluk için iki maç yapýlmýþtýr. 17 Mayýs 1961’de Glasgow’daki ilk maçta Fiorentina, Ýskoçya’nýn Glaskow Rangers takýmýný 2-0 yenmiþtir. 27 Mayýs 1961’de Floransa’daki ikinci karþýlaþmayý da Fiorentina 2-1 kazanmýþtýr. Türkiye’den takým katýlmamýþtýr. 1961-62: Atletico Madrid (Ýspanya) Þampiyonluk için iki maç yapýlmýþtýr. 10 Mayýs 1962’de Atletico Madrid, Ýtalya’nýn Fiorentina takýmý ile 1-1 berabere kalmýþ, 5 Eylül 1962’de yapýlan ikinci maçý 3-0 kazanmýþtýr. Türkiye’den takým katýlmamýþtýr. 1962-63: Tottenham Hotspurs (Ýngiltere) 15 Mayýs 1963’de Rotterdam’da yapýlan finalde Tottenham Hotspurs, Ýspanya’nýn Atletico Madrid takýmýný 5-1 yenmiþtir. Türkiye’den takým katýlmamýþtýr. 1963-64: Sporting (Portekiz) 13 Mayýs 1964’de yapýlan finalde Sporting ile Macaristan’ýn MTK takýmlarý 3-3 berabere kalmýþ, 15 Mayýs 1964’de Anvers’te yapýlan ikinci maçý Sporting 1-0 kazanmýþtýr. Bu kupada ilk kez Türkiye’yi Fenerbahçe temsil etmiþtir. Sarý-Lacivertliler ilk turda Romanya’nýn Petrolul takýmýný Ýstanbul’da 4-1 yenmiþ, Ploeþti’deki rövanþý, 1-0 kaybetmiþ ve ikinci tura çýkmýþtýr. Fenerbahçe, ikinci turda S. Ýrlanda’nýn Linfield takýmýný ilk maçta 4-1 yenmiþ, Belfast’ta 2-0 yenilmesine raðmen üçüncü tura yükselmiþtir. Üçüncü turun ilk maçýnda Budapeþte’de MTK’ya 2-0 yenilen Sarý-Lacivertliler, Ýstanbul’da 3-1 galip gelmiþtir. Roma’da yapýlan üçüncü maçta 1-0 yenilerek elenmiþlerdir. Birinci maç: 12 Eylül 1963 (Ýstanbul) F.Bahçe-Petrolul 4-1 (4-1) Fenerbahçe: Hazým-Tuncay, Özcan, Þeref, Özer, Ali Ýhsan-Lefter, Nedim, Þenol, Birol, Selim. Petrolul: Sfetcu-Pahonsu, Florea-Fronea, Nikolea, Marcel-Badeo, D. Muntescu, Dridea, A. Muntescu, Moldevesnu. Goller: Birol (Dk.55), Selim (Dk.56), Þenol (Dk.68), Nedim (Dk.70), Dridea (Dk.73) Ýkinci maç: 16 Ekim 1963 (Ploeþti) Petrolul-F.Bahçe 1-0 (1-0) Petrolul: Ýonescu-Pall, Florea-Fronea, Nicolea, D. Muntescu, Badeo, Iuhasz, Dridea, A. Muntescu, Moldevesnu. Fenerbahçe: Hazým-Atilla, Ýsmail-Ali Ýhsan, Özer, Þeref-Lefter, Nedim, Þenol, Birol, Selim. Gol: Dridea (Dk.15)

159


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Tur Birinci maç: 13 Kasým 1963 (Ýstanbul) F. Bahçe-Linfield 4-1 (2-0) Fenerbahçe: Hazým, Atilla, K. Ýsmail, Þeref, Özer, Ali Ýhsan, Ogün, Nedim, Þenol, Birol, Aydýn. Linfield: Mc Faul-Gilliland, Garaham-Andrews, Hatton, Wilson-Stewart, Scott, Mc Clery, Dickson, Graig. Goller: Ogün (Dk.4), Nedim (Dk.34), Þenol (Dk.52, 76), Stewart (Dk.85) Ýkinci maç: 11 Aralýk 1963 (Belfast) Linfield-F.Bahçe 2-0 (1-0) Linfield: Mc Faul-Gilliland, Garaham-Andrews, Hatton, Wilson-Stewart, Scott, Graig, Dickson, Ferguson. Fenerbahçe: Hazým-Atilla, K. Ýsmail- Ali Ýhsan, Þeref-Lefter, Özer, Nedim, Þenol, Birol, Aydýn. Goller: Graig (Dk.11), Ferguson (Dk.80) Üçüncü Tur Birinci maç: 27 Þubat 1964 (Budapeþte) MTK-F.Bahçe 2-0 (2-0) MTK: Kovalek-Keszai, Janci-Nagy, Danszki, Kovacs-Török, Laczko, Vasas, Holapi, Bödör. Fenerbahçe: Hazým-Özcan, Ýsmail-Ali Ýhsan, Özer, Þeref, Ogün, Mustafa, Þenol, Hüseyin, Aydýn. Goller: Vasas (Dk.76), “pen.”, Bödör (Dk.79) Ýkinci maç: 6 Mart 1964 (Ýstanbul) F.Bahçe-MTK 3-1 (1-0) Fenerbahçe: Hazým-Atilla, B.Ýsmail-Hüseyin, Özer, Ali Ýhsan-Ogün, birol, Þenol, Selim, Aydýn. MTK: Kovalek-Keszai, Janci-Nagy, Danszki, Kovacs-Török, Laczko, Vasas, Holapi, Bödör. Goller: Ogün Dk. (6,76), Selim (Dk.66), Bödör (Dk.80) Üçüncü Maç: 18 Mart 1964 (Romanya) F.Bahçe-MTK 0-1 (0-0) Fenerbahçe: Hazým-Atilla, B. Ýsmail-Þeref, Özer, Ali Ýhsan, Ogün, Birol, Þenol, Selim, Aydýn. MTK: Kovalek-Keszai, Janci-Nagy, Danszki, Vasas-Török, Kovacs, Kuti, Bödör, Laczko. Gol: Kuti (Dk.86) 1965-66: Borussia Dortmund (F. Almanya) 5 Mayýs 1966’da Glasgow’da yapýlan finalde Borussia Dortmund, Ýngiltere’nin Liverpool takýmýný 2-1 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray Sion’daki ilk maçta FC Sion’a 5-1 yenilmiþ, Ýstanbul’daki karþýlaþmada 2-1 galip gelmiþ ve birinci turda elenmiþtir. Birinci Maç: 15 Mayýs 1965 (Sion) FC Sion-G.Saray 5-1 (1-1) FC Sion: Vidiniç-Jungo, Germanier, Roesch, Aerround, Sixt, Stokbauer, Eschmann, Desbiolles, Questin, Gasser. Galatasaray: Bülent-Bahri, Ýsmet, Naci, Talat, Ahmet-Yýlmaz, Ayhan, Tarýk, Turan, Uður. Goller: Eschmann Dk (12-50), Tarýk, (Dk.42), Questin (Dk.55), Stokbauer (Dk.80), Desbiolles (Dk.89) Ýkinci Maç: 29 Eylül 1965 (Ýstanbul) G.Saray-FC Sion 2-1 (1-0) Galatasaray: Bülent, Bahri, Doðan-Naci, Talat, Mustafa-Yýlmaz, Ayhan, Tarýk, Turan, Uður. FC Sion: Vidiniç-Roisch, Jungu, Germanier, Perrpud, Sixt, Stokbauer, Eschmann, Desbiolles, Questin, Gasser. Goller: Uður (Dk.33), Sixt (Dk.49), Ayhan (Dk.59). 1966-67 Bayern München (F. Almanya) 31 Mayýs 1967’de Nüremberg’de yapýlan finalde Bayern München, Ýskoçya’nýn Glasgow Rangers takýmýný uzatma devresinde 1-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, Rapid Wien’e 4-0 ve 5-3 yenilerek ilk turda elenmiþtir.

160


Türk Futbol Tarihi Birinci Maç: 24 Aðustos 1966 (Viyana) Rapid-G.Saray 4-0 (3-0) Rapid Wien: Picler-Gebhard, Baier, Glechner, Skocik, Ullman, Fritsch, Hasil, Bjerregaard, Flögel, Seiti. Galatasaray: Turgay-Behiç, Tuncer-Mustafa, Talat, Turan-Yýlmaz, Ayhan, Ergin, Uður, Ergun. Goller: Seiti Dk. (6- 20 “pen.” 7), Flögel (Dk.31), Bjerregaard (Dk.61) Ýkinci Maç: 7 Eylül 1966 (Ýstanbul) G.Saray-Rapid 3-5 (2-3) Galatasaray: Turgay-Bekir, Tuncer, Mustafa, Talat, Turan, Yýlmaz, Ergin, Ayhan, Uður, Ergun. Rapid Wien: Picler-Gebhard, Baier, Glechner, Skocik, Ullman, Fritsch, Graumann, Bjerregaard, Flögel, Seiti. Goller: Ayhan (Dk.16), Bjerrefgaard (Dk.23,55), Fritsch (Dk.27), Seiti (Dk.35,46), Ergin (Dk.41), Yýlmaz (Dk.87). 1967-68: AC. Milan (Ýtalya) 23 Mayýs 1968’de Rotterdam’da yapýlan finalde Milan, F. Almanya’nýn Hamburg takýmýný 2-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi Altay temsil etmiþtir. Siyah-Beyazlýlar Ýzmir’de Standart Liege’e 3-2 yenilmiþler, Liege’de 0-0 berabere kalmýþlar ve ilk turda elenmiþlerdir. Birinci Maç: 20 Eylül 1967 (Ýzmir) Altay-Standart Liege 2-3 (2-1) Altay: Varol-Yýlmaz, Necdet-Enver, Ali Rýza, Ayfer-Ender, Doðan, Feridun, Oðuz, Aydýn. Standart Liege: Nikolay-Beurlet, Thissen, Dewaque, Jack, Pilot, Semmeling, Ýsmailoviç, Classen, Colonvay, Galiç. Goller: Colonvay (Dk.18), Doðan (Dk.20), Ender (Dk.42), Classen (Dk.72, 85) Ýkinci Maç: 18 Ekim 1967(Liege) Standart Liege-Altay 0-0 Standart Liege: Nikolay-Beurlet, Thissen, Dewaque, Jack, Pilot, Semmeling, Ýsmailoviç, Classen, Colonvay, Galiç. Altay: Varol-Yýlmaz, Enver-Ali Rýza, Zinnur, Necdet-Behzat, Doðan, Aytekin, Ender, Oðuz. Gol: Yok. 1968-69: Slovan Bratislava (Çekoslovakya) 21 Mayýs 1969’da Basel’de yapýlan finalde Slovan Bratislava, Ýspanya’nýn Barcelona takýmýný 3-2 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Altay, Lyn Oslo’yu Ýzmir’de 3-1 yenmiþ,, Oslo’da 4-1 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 18 Eylül 1968 (Ýzmir) Altay-Lyn Oslo 3-1 (1-0) Altay: Tuncer-Yýlmaz, Zinnur-Enver, Ali Rýza, Ayfer-Behzat, Aytekin, Mustafa, Feridun, Roland (Aydýn). LYN Oslo: Olsen-Rodvang, Ostvold, Morisbak, Chritofeen, Berg, Johannessen, Harnsekh, BergII, Olsen, Austnes. Goller: Feridun (Dk.27), Austnes (Dk.62), Aydýn (Dk.84,89) Ýkinci Maç: 2 Ekim 1968 (Oslo) LYN Oslo-Altay 4-1 (2-0) LYN Oslo: Svenbjorn, Rodvang, Ostvold, Morisbak, Chritofeen, Johannessen, Kurtberg, Janberg, Karl Johonsson, Ola, Olsen, Jonasten. Altay: Tuncer-Yýlmaz, Zinnur-Enver, Ali Rýza, Necdet-Behzat, Roland, Aytekin, Mustafa, Feridun. Goller: Janberg (Dk.38,88), Johannessen (Dk.40,67), Mustafa (Dk.52) 1969-70: Manchester City (Ýngiltere) 29 Nisan 1970’te Viyana’da yapýlan finalde Manchester City Polonya’nýn Gornik Zarbze takýmýný 2-1 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi Göztepe temsil etmiþtir. Ýlk turda Lüksemburg’un Union takýmýný Ýzmir’de 3-0, Lüksemburg’da 3-2 yenen Göztepe, ikinci turda Galler’in Cardiff City takýmý 3-0 ve 0-1’lik sonuçlarla elenmiþtir. Göztepe üçüncü turun ilk maçýnda Roma’da 2-0 yenilmiþ, Ýzmir’de 0-0 berabere kalmýþ ve elenmiþtir. Birinci Maç: 17 Eylül (Ýzmir) Göztepe-Union 3-0 (1-0)

161


Türk Futbol Tarihi Göztepe: Güngör-Mehmet, Çaðlayan-Özer, B.Mehmet, Nevzat-Fazýl (Halil), Ertan, Fevzi, Gürsel (Ali Ýhsan), Mehmet III. Union Lüksemburg: Pletschette-Grunelsen, Mousel, Ewen, Scheider, Portz, Hemmerling, Martin, Weiz, Bernardin, Braun. Goller. Ertan, (Dk.7), Fevzi (Dk.57), Halil (Dk.67) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1969 (Lüksemburg) Union-Göztepe 2-3 (0-2) Union Lüksemburg: Pletschette, Grunelsen, Mausel, Ewen, Scheider, Portz, Hemmerling, Martin, Weiz, Bernardin, Braun.x Göztepe: Güngör-Mehmet, Çaðlayan-Ali Ýhsan, B.Mehmet, Nevzat-Nielsen, Ertan, Fevzi, Gürsel, Mehmet III. Goller: Fevzi (DK.17), Nielsen (Dk40,50,), Bernardin (Dk.62), Weiz (Dk.81) Ýkinci Tur Birinci Maç: 12 Kasým 1969 (Ýzmir) Göztepe-Cardiff City 3-0 (3-0) Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Özer, B.Mehmet, Ali Ýhsan, Fevzi, Ertan, Nielsen, Gürsel, Mehmet III. Cardiff City: Dawies-Carver, Bell, Sutton, Murray, Harris, Lea, Clark, King, Toshack, Shark. Goller: Fevzi (Dk.14), Ertan (Dk.30), Nielsen (Dk.34) Ýkinci Maç: 26 Kasým 1969 (Cardiff) Cardiff City-Göztepe 1-0 (0-0) Cardiff City: Dawies, Carver, Bell, Sutton, Murray, Harris, Allan, Lea, Clark, King (Bird), Toshack. Göztepe: Ali-Mehmet, Çaðlayan-Özer, B.Mehmet, Nevzat-Fevzi, Nielsen, Gürsel, Mehmet III. Gol: Bird (Dk.75) Üçüncü Tur: Birinci Maç: 4 Mart 1970 (Roma) Roma-Göztepe 2-0 (1-0) Roma: Ginulfi-Bet, Spinasi, Salvori, Capelli, Santarini, Capellini, Landini, Peiro, Capello, Cordova. Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan-Özer, B. Mehmet, Nevzat-Ertan, Ali Ýhsan, Nielsen, Fevzi, Gürsel. Goller: Landini (Dk.32), Capelli (Dk.76)

III.

Ýkinci Maç:18 Mart 1970 (Ýzmir) Göztepe-Roma 0-0 Göztepe: Ali-Mehmet, Çaðlayan, Özer, B. Mehmet, Nevzat, Halil, Ertan, Fevzi, Gürsel, Mehmet

Roma: Ginulfi, Bet, Scaratti, Spinasi, Capelli, Santarini, Capellini, Landini, Peiro, Capello, Cordova. Gol: Yok. 1970-71: FC Chelsea (Ýngiltere) 19 Mayýs 1971’de yapýlan final maçýnda Chelsea ile Real Madrid Atina’da uzatmaya raðmen 1-1 berabere kalmýþtýr. 21 Mayýs 1971’de yine Atina’da oynanan ikinci maçta Chelsea , Real Madrid’i 2-1 yenmiþtir. Kupa’da Türkiye’yi temsil eden Göztepe, ilk turda Lüksemborg’un Union takýmýný Ýzmir’de 5-0 yenmiþ, Lüksembourg’da 1-0 kaybetmiþ ve ikinci turda çýkmýþtýr. Sarý-Kýrmýzýlýlar, ikinci turda Gornik Zarbze takýmýna 1-0 ve 3-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 19 Eylül 1970 (Ýzmir) Göztepe-Union 5-0 (3-0) Göztepe: Ali, Ayhan, Cudi, Mehmet, B. Mehmet, Nevzat, Nielsen, Ertan, Fevzi, Gürsel, Mehmet III. Union Lüksemburg: Pletsehette-Harel, Hoffman, Schneider, Ewen, Portz, Schvier, Braun, Kleim, Bernandin, Weis. Goller: Ertan (Dk.18, 26, 56), Nevzat (Dk.21), Nielsen (Dk.89) Ýkinci Maç: 24 Eylül 1970 (Lüksemburg) Union-Göztepe 1-0 (1-0) Union Lüksemburg: Pletsehette-Harel, Hoffman, Schneider, Ewen, Portz, Modernach, Braun, Kleim, Bernandin, Weis. Göztepe: Ali-Ayhan, Cudi-Mehmet, Özer, Ali Ýhsan-Mehmet III, Ertan, Nielsen, Gürsel, Çaðlayan. Gol: Braun (Dk.15)

162


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Tur Birinci Maç: 21 Ekim 1970 (Ýzmir) Göztepe-Gornik 0-1 (0-1) Göztepe: Ali, Mehmet, Cudi, Özer, B. Mehmet, Nevzat, Ertan, Ayhan (Nielsen), Fevzi (Halil), Gürsel, Mehmet III. Gornik Hinderburg: Gomola, Wrazy, Ossliyo, Lotocha, Gorgoni, Skowronek, Vilesek, Olek, Deja, Lubanski, Szarynski. Gol: Lubanski (Dk.25) Ýkinci Maç: 28 Ekim 1970 (Hinderburg) Gornik-Göztepe 3-0 (3-0) Gornik Hinderburg: Gomola-Wrazy, Ossliyo, Lotocha, Gorgoni, Skowronek, Vilesek, Banas, Deja, Lubanski, Szarynski. Göztepe: Ali-Ayhan, Çaðlayan-Özer, B. Mehmet, Nevzat-Nielsen, Ertan, Fevzi, Gürsel, Mehmet III. Goller: Lubanski (Dk.25, 33), Banas (Dk.31) 1971-72: Glasgow Rangers (Ýskoçya) 24 Mayýs 1972’de Barcelona’da yapýlan finalde Glasgow Rangers, Dinamo Moskova’yý 3-2 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Eskiþehirspor, ilk turda Finlandiya’nýn Mikkelin takýmýný 0-0 ve 40’lýk sonuçlarla elemiþ, ikinci turda Dinamo Moskova’ya her iki maçta 1-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 15 Eylül 1971 (Mikkelin) Mikkelin-Eskiþehirspor 0-0 Mikkelin: Remes-Jungman, Marttinen, Voljakka, Pasanen, Karpinen, Rusanen, Nikkonen, Vanhanen (Kangaskorpi), Hyttinen, Toivola. Eskiþehirspor: Taþkýn-Ýlhan, Ýsmail-Kamuran, Abdurrahman, K. Burhan-Vahap, B. Burhan, Halil, Fethi, Þevki. Gol: Yok. Ýkinci Maç. 29 Eylül 1971 (Eskiþehir) Eskiþehirspor-Mikkelin 4-0 (3-0) Eskiþehirspor: Taþkýn, Ýlhan, Ýsmail, Kamuran, Faik, K. Burhan, Vahap, B. Burhan, Halil, Fethi, Þevki (Nihat). Mikkelin: Remes-Jungman, Marttinen, Voljakka, Karppinen, Vuori, gunthen, Mikkanen, Vanhanen Hyttinen, Toivola. Goller: Fethi (Dk.4,20,22,83) Ýkinci Tur Birinci Maç: 20 Ekim 1971(Eskiþehir)Eskiþehirspor-Dinamo Moskova 0-1 (0-1) Eskiþehirspor: Taþkýn-Abdurrahman, Ýsmail-Kamuran, Faik, Vahap-K. Burhan, B. Burhan, Halil, Fethi, Þevki. Dinamo Moskova: Pilguy-Poseyev, Aniçkin, Greinov, Dolganosov, Jukov, Sömin, Moxovikov, Baydaçnev, Kozlov, Yevruçkin. Gol: Kozlov (Dk.7) Ýkinci Maç: 3 Kasým 1971 (Moskova) Dinamý Moskova-Eskiþehirspor 1-0 (1-0) Dinamo Moskova: Balyaskinov, Basalav, Aniçkin, Zikov, Dolganosov, Jukov, Estenikov, (Bekirov), Szabor, Kozlov, Moxovikov (Larin), Yevruçkin. Eskiþehirspor: Taþkýn-Ýlhan, Ýsmail-Abdurrahman, Faik, K. Burhan(Nihat), B. Burhan, Kamuran, Vahap, Halil, Fethi, Þevki. Gol: Kozlov (Dk.8) 1972-72: AC Milan (Ýtalya) 16 Mayýs 1973’te Selanik’te yapýlan final maçýnda AC Milan, Ýngiltere’nin Leeds United takýmýný 1-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden ankaragücü, Ankara’da 1-1 berabere kaldýðý Leeds United’e Leeds’te 1-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 13 Eylül 1972 (Ankara) Ankaragücü-Leeds United 1-1 (0-1) Ankaragücü: Aydýn, Remzi, Ýsmail, Erman, Müjdat, Zafer, Metin, Selçuk, Melih, K.Coþkun, Köksal. Leeds: Harvey-Racney, Cherry, Bremmer, Ellam, Hunter, Corimer, Gavvin, Jordan, Gilen, Madeley. Goller: Jordan (Dk44), Müjdat (Dk.52 “pen”.) Ýkinci Maç: 27 Eylül 1973 (Leeds) Leeds United-Ankaragücü 1-0 (0-0) Leeds United: Harvey, Racney,Cherry,Bremmer,Ellam,Hunter,Corimer,Clarke,Jones, Gilen, Baties.

163


Türk Futbol Tarihi Ankaragücü: Aydýn-Remzi, Ýsmail, Mehmet, Erman, Müjdat, Metin (K.Coþkun), Selçuk, Coþkun, Behzat, Köksal. Gol: Clarke (Dk.70) 1973-74: Magdeburg (D. Almanya) ( Mayýs 1974’de Rotterdam’da yapýlan final maçýnda Magdeburg, Ýtalya’nýn Milan takýmýný 2-0 yenmiþtir. Kupa’da Türkiye’yi temsil eden Ankaragücü Ýskoçya’nýn Glasgow Rangers takýmýna 2-0 ve 4-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 19 Eylül 1973 (Ankara) Ankaragücü-Glasgow Rangers 0-2 (0-1) Ankaragücü: Baskýn, Remzi. Ýsmail, Mehmet, Müjdat, Zafer (K. Coþkun), Metin, Selçuk, Melih, Ali Osman, Tahsin (B. Coþkun). Glasgow Rangers: Mcloy-Jardine, Mathieson, Greigg, Jackson, Smith, Mclean, Forsyth, Parlane, Gonn, Young. Goller: Conn (Dk.11), Mclean (Dk.60) Ýkinci Maç: 3 Ekim 1973 (Glasgow) Glasgow Rangers-Ankaragücü 4-0 (1-0) Glasgow Rangers: Mcloy, Jardine, Mathieson, Greigg, Johnstone, Mc Donald, Mclean, Forsyth, O’Hara, Houston, Cown. Ankaragücü: Baskýn-Remzi, Ýsmail (Adnan), Erman, Müjdat, Zafer, Mehmet, Metin, Melih, B. Coþkun, Tahsin. Goller: Greigg (Dk. 9, 80), O’Hara (Dk.78), Johnstone (Dk.89) 1974-75: Dinamo Kiev (S.Birliði) 14 Mayýs 1975’te Basel’de yapýlan finalde Dinamo Kiev, Macaristan’da Ferençvaroþ takýmýný 3-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Bursaspor, ilk turda Ýrlanda’nýn Finn Harps takýmýný (4-2, 0-0), ikinci turda Ýskoçya’nýn Dundee United takýmýný (0-0,1-0) elemiþtir. Üçüncü turda Dinamo Kiev ile oynayan Yeþil-Beyazlýlar 1-0 ve 2-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 18 Eylül 1974 (bursa) Bursaspor-Finn Harps 4-2 (1-1) Bursaspor: Rasim-Kemal, Ýhsan, gürel, Orhan, Çeki, Vahit, Sinan, Sedat, Ali, Turhan. Finn Harps: Harper- Mc Dowell, Doherty, Sheridan, Hutton, Mc Groy, Mc Laughlin, Criyle, Smith, Bradley, Ferry. Goller: Ali (Dk.19), Ferry (Dk. 39, 76), Sinan (Dk.54 2Pen”.), Turhan (Dk.58-80) Ýkinci Maç: 2 Ekim 1974 (irlanda) Finn Harps-Bursaspor 0-0 Finn Harps: Murray-Hutton, Sheridan, Bradley, Smith, Ferry, Mc Heen, Arkin, Forbes, O’Deherty. Bursaspor: Rasim-Ýhsan, Gürsel, B. Ýsmail, Yusuf, Çeki, Vahit, Sacit, Ali, Baykul, Turhan. Gol: Yok. Ýkinci Tur: Birinci Maç: 23 Ekim 1974 (Dundee) Dundee United-Bursaspor 0-0 Dundee United: Mc Alpine, Rolland, Copland, Narrey, Kopel, Smith, Gardney, Houston, Trainar, Gray, Mc Donald. Bursaspor: Rasim-Kemal, Gürol, Ýsmail, Orhan, Hayrettin, Cemil, Vahit, Ali, Sinan, Baykul. Gol: Yok. Ýkinci Maç: 6 Kasým 1974 (Bursa) Bursaspor-Dundee United 1-0 (1-0) Bursaspor: Rasim, Kemal, B. Ýsmail, Orhan, Hayrettin, Gürol, Cemil, Vahit, Ali, Sinan, Baykul. Dundee United: Mc Alpine, Rolland, Copland, Kopel, D. Smith, Houston, Volter, Smith, Trainar, Gray, Peyna. Gol: Vahit (Dk.9) Üçüncü Tur: Birinci Maç: 5 Mart 1975 (Bursa) Bursaspor-Dinamo Kiev 0-1 (0-1) Bursaspor: Rasim, Kemal, Ýhsan, Hayrettin, Orhan, Cemil, Feridun, Vahit, Ali, Sinan, Çeki. Dinamo Kiev: Rudakov-Troçkin, Reþko, Fomenko, Motvienko, Muntian, Kankov, Veremeev, Oniþenko, Kolotov, Blohim. Gol: Oniþenko (Dk.21)

164


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Maç: 19 Mart 1975 (Kiev) Dinamo Kiev-Bursaspor 2-0 (0-0) Dinamo Kiev: Rudakov-Troçkin, Reþko, Fomenko, Motvienko, Muntian, Kankov, Veremeev, Oniþenko, Kolotov, Blohin. Bursaspor: Rasim-Kemal, Ýhsan, Hayrettin, Orhan, Cemil, Feridun, Vahit, Sedat, Baykul. Goller: Kolotov (Dk.70), Blohin (Dk.86) 1975-76: Anderlecht (Belçika) 5 Mayýs 1976’da Brüksel’de yapýlan finalde Anderlecht, Ýngiltere’nin West Ham United takýmýný 4-2 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, ilk turun iki maçýnda da Fiorentina’ya 3-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 17 Eylül 1975 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Fiorentina 0-3 (0-1) Beþiktaþ: Mustafa-Ahmet, Turgut, Lütfi, Zekeriya, Hayri (Yusuf), Niko, Bülent, Tezcan, Ceyhun, Sinan. Fiorentina: Superghi-Beatrice, Galdioli, Pellegrini, Della (Marti), Guerini, Caso, Merio, Casaro, Antognoni, Speggiorin. Beþiktaþ: Mete-Ahmet, Gürol, Lütfü, zekeriya-Bülent, Vedat, Hayri-Tezcan, Kahraman, Sinan. Goller: Caso (Dk.32-37), Antognoni (Dk.89) 1976-77: Hamburg (F. Almanya) 11 Mayýs 1977’de Amsterdam’da yapýlan finalde Hamburg Belçika’nýn Anderlecht takýmýný 2-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, ilk turda Ýsveç’in A.Ý.K.takýmýný Stockholm’de 2-1 yenmiþ, Ýstanbul’da 1-1 berabere kalmýþ ve elemiþtir. Sarý-Kýrmýzýlýlar ikinci turun her iki maçýnda da Anderlecht’e 5-1 yenilerek elenmiþlerdir. Birinci Maç: 5 Eylül 1976 (Stockholm) A.Ý.K._Galatasaray 1-2 (1-0) AÝK: Gustavson, Aberk, Valgren, Marklund, CarissOn, Lebak, Setterlund, Lundberg, Grasson, Dahlgvist, Olsund. Galatasaray: Nihat, Bülent, Güngör, Fatih, Ali-Þükrü, Zafer, K. Mehmet-B Mehmet, Gökmen, Þevki. Goller: Valgren (Dk.40), Gökmen (Dk.62), K. Mehmet (Dk.78) Ýkinci Maç: 29 Eylül 1976 (Ýstanbul) G.Saray-AÝK 1-1 (1-0) Galatasaray: Nihat, Bülent, Fatih, Ali-Þükrü, Zafer, K. Mehmet-B.Mehmet, Gökmen, Þevki. AÝK: Gustavson, Wallen, Valgren, Carisson, Marklund, Kallström, Zeterkind, Slögresn, Lebak, Lundberg, Grasson. Goller: Gökmen (Dk.25), Wallen (Dk.80) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 20 Ekim 1976 (Brüksel) Anderlecht-G.Saray 5-1 (2-0) Anderlecht: Ruitter-Docks, Bross, Van Der Deele, Thissen, Vercauteren, Van Der Elst, Ressel, Coex, Rensenbring. Galatasaray: Nihat, Fatih, K. Mehmet, Ali, Güngör, Bülent, Zafer, Öner, B. Mehmet, Gökmen, Þevki. Goller: Coex (Dk.9), Vercauteren (Dk.19), Gökmen (Dk.49), Rensenbring (Dk.58- 72), Van Der Elst (Dk.83) Ýkinci Maç: 3 Kasým 1976 (Ýstanbul) G.Saray-Anderlecht 1-5 (1-2) Galatasaray: Nihat-Müfit, Engin, Fatih, Ali, K. Mehmet, Bülent, Zafer, B. Mehmet, Gökmen, Þevki. Anderlecht: Ruitter-Dock, Bross, Van Der Daele, Thissen, Haan, Varcauteren, Coex, Van Der Elst, Rassel, Rensenbring. Goller: Rensenbring (Dk.20,62), Gökmen (Dk.31), Haan (Dk.36), Ressel (Dk.68), Coex (Dk.68), Coex (Dk.70)

165


Türk Futbol Tarihi 1977-78: Anderlecht (Belçika) 3 Mayýs 1978’de Paris’te yapýlan finalde Anderlecht, Avusturya Wien takýmýný 4-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, Macaristan’ýn Diosgyör takýmýný Ýstanbul’da 2-0 yenmiþ, Diosgyör’de 5-0 yenilmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç:14 Eylül 1977 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Diosgyör 2-0 Beþiktaþ: Mete, Ahmet, Niko, Ali, Zekeriya-Hayri, Mehmet (Mithat), Kemal-Reþit, Paunoviç, Þaban. Diosgyör: Vereb, Szanto, Salamon, Yaradi, Kutaþi, Olah, Tomesz, Füko, Tatar, Magyar, Fekete. Goller: Zekeriya (Dk.73), Paunoviç Dk. Ýkinci Maç: 28 Eylül 1977 (Diosgyör-Beþiktaþ 5-0 (3-0) Diosgyör: Vereb, Teodoru, Salamon, Kutaþi, Olah, Yaradi (Tomesz), Füko, Kerekeþ, Tatar, Magyar, Fekete. Beþiktaþ: Ahmet, Niko, Ali, Zekeriya-Hayri, Mithat, Kemal Reþit, Paunoviç, Þaban. Goller: Salamon (Dk.16). Fekete (Dk.34,44,84), Olah (Dk.60) 1978-79: Barcelona (Ýspanya) 16 Mayýs 1979’da Basel’de yapýlan finalde Barcelona, uzatmada G. Almanya’nýn Fortuna Dusseldorf takýmýný 4-3 yenmiþtir. Trabzonspor’un cezasý nedeniyle kupada Türkiye temsil edilmemiþtir. 1979-80: Valencia (ispanya) 14 Mayýs 1980’de Brüksel’de yapýlan finalde Valencia ile Ýngiltere’nin Arsenal takýmlarý normal süre ve uzatmalar sonunda 0-0 beraberliði bozamamýþ ve penaltý atýþlarý sonunda Valencia 5-4’lük bir üstünlük saðlamýþtýr. Kupada Türkiye’yi Fenerbahçe temsil etmiþtir. Sarý-Lacivertliler Londra’da Arsenal’e 2-0 yenilmiþ, Ýstanbul’da 0-0 berabere kalmýþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 19 Eylül 1979 (Londra) Arsenal-Fenerbahçe 2-0 (1-0) Arsenal: Jennigs-Rice, Nelson, Talbot, O’Leary, Young, Brady, Sunderland, Stepleton, Hollins, Rix. Fenerbahçe: Adem-Emin, Erol, Cem, Yenal-Yaþar, Önder, Þevki-Zafer, Raþit, Ali Kemal. Goller: Sunderland (Dk.30), Young (Dk.87) Ýkinci Maç: 3 Ekim 1979 (Ýstanbul) Fenerbahçe-Arsenal 0-0 Fenerbahçe: Adem-Þevki, Erol, Cem, Yenal-Emin, Önder, Yaþar (Tuna), Raþit, Ali Kemal, Cemil. Arsenal: Jennings-Rice, Nelson, Talbot, O’Leary, Young, Brady, Sunderland, Stepleton, Hollins, Rix. Gol: Yok. 1980-81: Dinamo Tiflis (S.Birliði) 13 Mayýs 1981’de Düseldorf’da yapýlan finalde Dinamo Tiflis, D. Almanya’nýn Carl Zeiss Jena týkýmýný 2-1 yenmiþti. Kupada Türkiye’yi Altay temsil etmiþ ve ön eleme maçýnda Benfica ile Ýzmir’de 0-0 berabere kalmýþ, Lizbon’da 4-0 yenilerek ilk turu geçme hakkýný kaybetmiþti. Birinci Maç: 20 aðustos 1981 (Ýzmir) Altay-Benfica 0-0 Altay: Sait-Sabahattin, Cemal, Zafer, Bilal (Ümit), Þeref, Önder, Mustafa, Behiç, Ahmet, Kemal. Benfica: Bento-Bastoslopez, Humberto, Pietra, Laran, Setra, C. Manuel, Chalana, Cesar, Alves, Belloso, Nene. Gol: Yok Ýkinci Maç: 3 Eylül 1980 (Lizbon) Benfica-Altay 4-0 (2-0) Benfica: Bento-Bastoslopez, Muhberto, Larajeira, Pierta, C. Manuel, Alves, Sheu, Chalana, Nene, Cesar (Lopez). Altay: Sait-Sabahattin, Cemal, Zafer, Ümit, Þeref, Önder, Mustafa, Nevruz, B. Mustafa, Kemal.

166


Türk Futbol Tarihi Goller: Chalana (Dk.21), Humberto (Dk.44), Nene (Dk.67), Cesar (Dk.72) 1981-82: Barcelona (Ýspanya) 12 Mayýs 1982’de Barcelona’da yapýlan finalde Barcelona, Belçika’nýn Btandart Liege takýmý 2-1 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Ankaragücü, Sovyetler Birliði’nin Rostov takýmýna 3-0 ve 2-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 16 Eylül 1981 (Rostov) ASK Rostov-Ankaragücü 3-0 (1-0) ASK Rostov: Radaev-Yaþin, Gonçarov, Adrujen, Zuev, Papadapula, gamile, Gusev, Zavarov, Andrev, Varoblej. Ankaragücü: Adil-Hikmet, Ýhsan, Fuat, Haluk, Ýskender, Erhan, Nazmi, Halil Ýbrahim, Mehmet, Sadýk. Goller: Zavarov (Dk.41,63), Andrev (Dk.82) Ýkinci Maç: 30 Eylül 1981 (Ankara) Ankaragücü-ASK Bostov 0-2 (0-0) Ankaragücü: Adil-Ýskender, Fuat, Hikmet, Ýhsan, Cüneyt, Erhan (Nazmi), Haluk, Halil, Ýbrahim, Mehmet, Sadýk. ASK Rostov: Cidyakov-Konçerov, andreçenko, Barketov, Kuryaknikov, Vroiov, Gusev, Yaþin, Romançek, Zavarov, Andraev. Goller: Andraev (Dk.67), Vroiov (Dk.71) 1982-83: Aberdeen (Ýskoçya) 11 Mayýs 1983’te Göteborg’da yapýlan finalde Aberdeen, Real Madrid’i 2-1 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, ilk turda Finlandiya’nýn Lahti Kuusysi takýmýný Ýstanbul’da 2-1 yenmiþ, Lahti’de 1-1 berabere kalmýþ ve elemiþtir. Sarý-Kýrmýzýlýlar ikinci turun ilk maçýnda Avustria Wien’e Ýstanbul’da 4-2 yenilmiþler, Viyana’da 1-0 galip gelmelerine raðmen elenmiþlerdir. Birinci Maç: 15 Eylül 1982 (Ýstanbul) G.Saray-Kuusysi 2-1 (2-1) Galatasaray: Eser-Sefer, Raþit, Fatih, Ýbrahim-Mustafa, Adnan (Cengiz), Ali, Ahmet, Sinan, Bülent. Kuusysi: Korhonen-Remes, Kantonen, Tekonen, Saarikunnas, Kurki, Kumzulainen, Annunen, Torvall, Kousa, Talvio. Goller: Raþit (Dk. 19), Talvio (Dk.23), Mustafa (Dk.29) Ýkinci Maç: 30 Eylül 1982 (Lahti) Kuusysi-Galatasaray 1-1 (0-0) Kuusysi: Korhonen-Remes, Tekonen, Saarikunnas, Kumpulaines, Kautanen, Annunen, Torvall, Talvio, Kaivornurmu (Kalha), Kousa. Galatasaray: Eser-Ali, Hociç, Fatih, Raþit-Ahmet Kepoðlu (Mustafa), Adnan, Cengiz, Seydiç, Sinan, Bülent. Goller: Hociç (Dk.87), Kalha (Dk.90) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 20 Ekim 1982 (Ýstanbul) G.Saray-A.Wien 2-4 (2-1) Galatasaray: Eser-Adnan, Fatih, Raþit, Ýbrahim, Öner (Murat), Mustafa, Seydiç, Sinan, Hociç, Bülent. A.Wien: Koncilia-Sara, Obermaier, Daxbacher, Zore, Dihanich (Buchleitner), Baumeiter, Gasselich, Pfeiller, Polster, Steinkogler (Drubits). Goller: Seydiç (Dk.19, 34), Steinkogler (Dk.43), Polster (Dk.52,71), Gasselich (Dk.75). Ýkinci Maç: 3 Kasým 1982 (Viyana) A.Wien-G.Saray 0-1 (0-0) A.Wien: Koncilia-Sara, Obermaier, Buchleitner, Baumeister, Daxbacher, Dilhanich, Gasselich, Pfeiller, Polster, Steinkogler (Drubits). Galatasaray: Eser-Fettah, Fatih, Raþit, Ahmet, Adnan, Mustafa, Bülent, Seydiç, Sinan, Hociç. Gol: Mustafa (Dk.63) 1983-84: Juventüs (Ýtalya) 16 Mayýs 1984’de Basel’de yapýlan finalde Juventüs, Portekiz’in Porto takýmýný 2-1 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Mersin Ýdmanyurdu, Mersin’de 0-0 berabere kaldýðý Spartak Varna’ya, Varna’da 1-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir.

167


Türk Futbol Tarihi Birinci Maç: 14 Eylül 1983 M.Ýd.Yurdu-Spartak Varna 0-0 Mersin Ýdmanyurdu: Atýf-Kerim, Ýsmail, Metin, Nasýr, K.Levent, Ýsa, Suat, Mahmut, Zekeriya, Mehmet Ali. Spartak Varna: Zafirov-Ýsmailov, Borisov, Nikolçev, Vlademirov, Vankov, Kazakov, Görev, Licev,Gospadinov, Alexiyev. Gol: Yok. Ýkinci Maç: 28 Eylül 1983 (Varna) Spartak Varna-M.Ýd.Yurdu 1-0 (0-0) Spartak Varna: Zafirov-Ýsmailov, Borisov, Nikolçev, Mikaylov, Venkov, Dinov, Görev, Licev,Gospadinov, Kazakov. Mersin Ýdmanyurdu: Atýf-Mustafa, Ýsmail, M. Ali Nasýr, Güngör, Ýsa, Suat, Zekeriya, Zafer, Memik. Gol: Kazakov (Dk.64). 1984-85: Everton (Ýngiltere) 15 Mayýs 1985’te Rotterdam’da yapýlan finalde Everton, Avusturya’nýn Rapid Wien takýmýný 3-1 yenmiþtir. Kupa’da Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, Viyana’da Rapid Wien’e ilk maçta 4-1 yenilmiþ Ýstanbul’da 1-1 berabere kalmýþ ve birinci turda elenmiþtir. Birinci Maç: 18 Eylül 1984 (Viyana) Rapid-Beþiktaþ 4-1 (2-1) Rapid: Feurer, Lainer, Pregesbauer, Weber, Brauneder, Klenat, Panenka, Brucic, Kranjcar, Krankl, Pacult. Beþiktaþ: Zafer, Ulvi, Haluk, Samet, Kadir-Metin, Rýza, Fikret-Necdet, Kovaçeviç, Þekerbegoviç. Goller: Kovaçeviç (Dk.11), Panenka (Dk 13”pen”, 56, 64 “pen”.) Brucic (Dk.25) Ýkinci Maç: 3 Ekim 1984 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Rapid 1-1 (0-1) Beþiktaþ: Zafer, Hüsamettin, Ulvi, Samet, Kadir-Ali (Ziya), Fikret (Sinan), Metin, Necdet, Kovaçeviç, Þekerbegoviç. Rapid: Feurer_Garger, Klenat, Weber, Pregesbauer, Lainer, Panenka (Weinhofer), Brucic, Braunader, Kranjcar (Pacult), Krankl. Goller: Kranjcar (Dk.15), Metin (Dk.61). 1985-86: Dinamo Kiev (S.Birliði) 2 Mayýs 1986’da Lion’da yapýlan finalde Dinamo Kiev, Ýspanya’nýn Atletico Madrid takýmýný 3-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, ilk turda Polonya’nýn Wiedzew Lodz takýmýný Ýstanbul’da 1-0 yenmiþ, Lodz’daki maçý 2-1 kaybetmiþ ve ikinci tura çýkmýþtýr. Sarý-Kýrmýzýlýlar ikinci turda Almanya’nýn Bayer Uerdingen takýmýna ilk maçta 2-0 yenilmiþler, Ýstanbul’da 1-1 berabere kalýp elenmiþlerdi. Birinci Maç: 18 Eylül 1985 (Ýstanbul) G.Saray-W. Lodz 1-0 (1-0) Galatasaray: Simoviç-Yusuf, Raþit, Erhan, Ahmet-H.Ýbrahim, Arif, Prekazi-Bülent, Cüneyt, Erdal. Wiedzew Lodz: Belosta-Kaminski, Przsybs, Wojcicki, Dzjuba, Swiatek (Gravaski), Dziek (Lesik), Potsalto, Karjrys, Javorski, Smolarek. Gol: Erhan (Dk.13 “pen”.) Ýkinci Maç: 2 Ekim 1985 (Lodz) W.Lodz-Galatasaray 2-1 (1-0) Wiedzew Lodz: Belosta-Patziyatki (Swiatek), Przsybs, Kaminski, Wojcicki, Leszcyk, Glezek (Wraga), Dzjuba, Karjrys, Javorski, Smolarek. Galatasaray: Simoviç-Yusuf, Raþit, Erhan, Ahmet-H.Ýbrahim, Ýsmail, Prekazi-Arif(Adnan), Cüneyt, Erdal (Bülent). Goller: Glezek (Dk.18), Erdal (Dk.53), Leszcyk (Dk.90) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 23 Ekim 1985 (Krefeld) B. Uerdingen-G.Saray 2-0 (1-0) B.Uerdingen: Vollacak-Daemgen, Hergett, Bringmann, Buttergeit, Bommer, W. Funkel, F. Funkel, Schaefer, Feilzer, Loontines. Galatasaray: Simoviç-Ýsmail, Raþit, Erhan, Ahmet (Adnan)-H.Ýbrahim, Arif, Bülent-Prekazi, Cüneyt, Erdal. Goller: Schaefer (Dk.35), Bommer (Dk.86)

168


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Maç: 5 Kasým 1985 (Ýstanbul) G.Saray-B.Uerdinger 1-1 (0-1) Galatasaray: Simoviç-Ýsmail, Raþit, Erhan, Yusuf, Ahmet (Adnan), Arif (Semih), Bülent, Prekazi, Cüneyt, Öner. B.Uerdingen: Vollacak-W.Funkel, Hergett, Daemgen, Kilinger, Feilzer, F. Funkel, Bommer, Schaefer, Loontines (Gudmunsson). Goller: Hergetdt (Dk.35), Prekazi (Dk.53) 1968-87: Ajax (Hollanda) 13 Mayýs 1987’de Atina’da yapýlan finalde Ajax, D.Alman Lokotomiv Leipzig’i 1-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Bursaspor, Ajax’a 2-0 ve 5-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 17 Eylül 1986 (Bursa) Bursaspor-Ajax 2-0 (0-0) Bursaspor: Eser-A.Suphi (Talip), Esat, Kerekeþ, Salih, Yalçýn, Beyhan, Kaliçanin, Taygun, Gürsel, Bülent (Cavit). Ajax: Menzo-Sýlooy, Reykaard, Spelbos (Boeve), Bosman, Winter Scholten, Blind, Wouters, Van Basten, Withschagein. Foller: Bosman (Dk. 73), Van Basten (Dk. 85) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1986 (Amsterdam) Ajax-Bursaspor 5-0 (4-0) Ajax: Menzo, Blind, Sýlooy, Wühren (Dick), Bosman, Reykaard (Winter), Spelbas, Vantship, Van Basten, Wouters, Withschagein. Bursaspor:Eser-Turhan, Ýslam, Kereke, Salih, Yalçýn, Kaliçanin, Beyhan (Memduh), Ýbrahim (Esat), B.Taner, Gürsel. Goller: Bosman (Dk. 16,22,34,90), Van Basten (Dk. 24) 1987-88: Mechelen (Belçika) 11 Mayýs 1988’de Strasborg’da yapýlan finalde Mechelen, Hollanda’nýn Ajax takýmýný 1-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Gençlerbirliði, Dinamo Minsk’i 2-0, 2-1 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 16 Eylül 1987 (Minsk) Dinamo Minsk-Gençlerbirliði 2-0 (0-0) Dinamo Minsk: Setsunkeviç-Gomanev, Zigmantoviç-Yanuþevki, Siroski, Gostmanov, Kisten (Rodyanov), Aleynikov, Þalimov, Kondratyev. Gençlerbirliði: Okan-Ahmet, Hasan, Gökhan, Þirin Zlatko, Avni (Hikmet), Mehmet (Metin), Asým, Tuncay, Muammer. Goller: Zigmantoviç (Dk.82), Aleykinov (Dk88) Ýkinci Maç: 30 Eylül 1987 (Ankara) G.Birliði-Dinamo Minsk 1-2 (1-0) Gençlerbirliði: Okan-Ahmet (Erhan), Hasan, Gökhan, Þirin, Zlatko, Avni, Mehmet (Hayrettin), Hikmet, Tuncay, Muammer. Dinamo Minsk: Setsunkeviç-Gomanev, Zigmantoviç, Boronvki, Yanuþevski, Siroski, Aleynikov, Pavluchuk, Costmanov, Sokov (Derkach), Þalimov (Kondratyev). Goller: Tuncay (Dk.30), Pavluchuk (Dk.69), Kondratyev (Dk.84) 1988-89: Barcelona (Ýspanya) 10 Mayýs 1989’da Zürich’te yapýlan finalde Barcelona, Ýtalya’nýn Sampdoria takýmýný 2-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Sakaryaspor, ilk turda Macaristan’ýn Spartacus takýmýný Sakarya’da 2-0 yenmiþ, Budapeþte’deki rövanþta 1-0 yenilmiþ ve ikinci tura yükselmiþtir. Sakaryaspor ikinci turda Eintracht Frankfurt’a 3-1 ve 3-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 7 Eylül 1988 (Sakarya) Sakaryaspor-Spartacus 2-0 (1-0) Sakaryaspor: Engin-Selçuk, Murat, Blerim, Arol-Yüksel (Ýlker), Pesiç, Mustafa, Þenol, Yücel, Kemal. Spartacus: Gulyas-Szenti, Clanolos, Otlakov, Gruborivics, Gabulya-Arky (Csernus), Csato, HorvarhKuayzta (Pahoran), Szekeres. Goller: Pesiç (Dk.34), Yücel (Dk.49)

169


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Maç: 5 Ekim 1988 (Budapeþte) Spartacus-Sakaryaspor 1-0 (0-0) Spartacus: Yanoþ, Szenti, Fabia, Horvart, Banfi, Csato, Gruborivics (Kanal), (Belvol), Oltlakan, Csanolosi- Kuvaszta, Szekeres. Sakaryaspor: Engin-Selçuk, Murat, Blerim, Erol-Rahim, Mustafa, Þenol, Pesiç, Yücel, Kemal. Gol: Selçuk “Kendi kalesine” (Dk.48) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 26 Ekim 1988 (Frankfurt) E. Frankfurt-Sakaryaspor 1-0 (0-0) E. Frankfurt: Stein, Binz, Roth, Körbel, Studer-Schulz, Hobday, Sievers-Turowski, Andersen, Balzis. Sakaryaspor: Engin, Selçuk, Murat, Blerim, Erol-Rahim, Mustafa, Þenol, Pesiç, Yücel, Kemal. Goller: Sievers (Dk.9), Balzis (Dk. 33), Studer (Dk.44), Kemal (Dk.87 “pen”.) Ýkinci Maç: 9 Kasým 1988 (Sakarya) Sakaryaspor-E.Frankfurt 0-3 (0-2) Sakaryaspor: Engin, Rahim, Selçuk, Murat, Mehmet, Ýlker, Faton, Pesiç, Mustafa (Þaban), Yücel, Kemal. E. Frankfurt: Stein, Binz, Roth (Kostner), Körbel, Klepper, Hobday, Sievers, Babalorz, SchulzTurowski (Balsiz), Andersen. Goller: Sievers (Dk.8), Binz (Dk.35), Schulz (Dk.66) 1989-90: Sampdoria (Ýtalya) 9 Mayýs 1990’da Göteborg’da yapýlan final maçýnda Sampdoria, Belçika’nýn Anderlecht takýmýný 2-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, Ýstanbul’da Borussia Dortmund’a 1-0, Dortmund’da 2-1 yenilmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 13 Eylül 1989 (Ýstanbul) Beþiktaþ/B.Dortmund 0-1 (0-1) Beþiktaþ: Engin, Recep, Gökhan, Ulvi, Kadir, Mehmet, Rýza, Wilson, Walsh (Mc Donald)-Feyyaz, Ali. B.Dortmund: De Beer, Nikoliç, Helmer, Mcleaud, Schultz-Lusch, Möller, Zorg, M. Rummenigge (Kroth), Wegmann (Driller), Mill. Gol: Mill (Dk.13) Ýkinci Maç: 27 Eylül (Dortmund) B.Dortmund-Beþiktaþ 2-1 (1-0) B.Dortmund: De Beer, Kutowki, Mcleaud, Helmer, Schultz, Lusch, Möller, Zorg, M. Rummenigge, Driller (Wegmann), Mill. Beþiktaþ: Engin, Recep, Gökhan, Ulvi, Kadir-Metin, Mehmet, Rýza, Wilson, Ali, Feyyaz, Goller: Driller (Dk.15), Ali (Dk.76), Wegmann (Dk.87) 1990-91: Manchester United (Ýngiltere) 15 Mayýs 1991’de Rotterdan’da yapýlan finalde Manchester United, Ýspanya’nýn Barcelona takýmýný 2-1 yenerek Avrupa Kupa Galipleri Kupasý’ný kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor, ilk maçta Barselona’yý 1-0 maðlup etmiþ, ikinci karþýlaþmayý 7-2 kaybetmiþ ve ilk tur sonunda elenmiþtir. Birinci Maç: 19 Eylül (Trabzon) Trabzonspor-Barcelona 1-0 (0-0) Trabzonspor: Levent, Þeyhmuz, Ogün, Kemal, Mehmet, Lemi, Soner, Ünal, Orhan, Hamdi (Ýsmail), Cukiç. Barcelona: Zubizaretta, Nando, Ferrar, Koeman, Serna, Bakero, Goicoecha, Staickhov (Salinas), Eusebio (Soler), Amor, Beguristain. Gol: Hamdi (Dk.68)

170


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Maç: 3 Ekim 1990 (Barcelona) Barcelona-Trabzonspor 7-2 (7-1) Barcelona: Zubizaretta, Nando, Ferrar, Koeman, Serna, Bakero (Salinas), Goicoecha, Staickhov, Laudrup, Amor, Beguristain. Trabzonspor: Petranoviç, Þeyhmuz, Ogün (Ýsmail), Kemal, Mehmet, Lemi, Soner, Turgut, Orhan, Hamdi (Ývanoviç), Hami. Goller: Hami (Dk.7), Beguristain (Dk.15), Amor (Dk.29), Koeman (Dk. 32, 41, 75), Stoichkov (Dk.44, 87), Soner (Dk.67).

UEFA KUPASI (1971 yýlýna kadar Fuar Þehirleri Kupasý) 1955-1958: Barcelona (Ýspanya) Barcelona Karmasý finali Londra karmasý ile oynamýþ, ilk maç 2-2 bitmiþ, ikincisini 6-0 kazanmýþtýr. 1958-60: Barcelona (Ýspanya) Barcelona Karmasý, finali Birmingham karmasý ile oynamýþ, ilk maç 0-0 bitmiþ, ikincisini 4-1 kazanmýþtýr. 1960-1961: AS Roma (Ýtalya) Roma finalin ilk maçýnda Birmingham’ý 2-0 yenmiþ, ikinci maçta 2-2 berabere kalmýþtýr. 1961-1962: Valencia (Ýspanya) Valencia finalin ilk maçýnda Barselona’yý 6-2 yenmiþ, ikincisinde 1-1 berabere kalmýþtýr. 1962-63: Valencia (Ýspanya) Valencia finalin ilk maçýnda Dinamo Zagreb’i 2-0, ikincisinde de 2-1 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi ilk kez Altay temsil etmiþ ve Ýtalya’nýn Roma takýmýna Ýzmir’de 3-2, Roma’da 10-1 yenilmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 26 Eylül 1962 (Ýzmir) Altay-Roma 2-3 (1-3) Altay: Varol, Yýlmaz, Numan, Cahit, Kazým, Ertan, Gönen, Nazmi, Bekir, Önder, Coþkun. Roma: Mateuccu, Fontana, Carpanesi, Guarnecci, Losi, Pestrin, Orlando, De Sisti, Lojacono, Angellillo, Menichelli. Goller: Nazmi (Dk. 18, 54), Orlanda (Dk.19), Lojacono (Dk.32), Minichelli (Dk.40) Ýkinci Maç: 7 kasým 1962 (Roma) Roma-Altay 10-1 (5-0) Roma: Cudicini, Carpanesi, Jonson, Losi, Pestrin, Leonardi, Lojacono, Manfredini, Angellillo, de Sisti. Altay: Varol, Yýlmaz, Numan, Cahit, Kazým, Ertan Ali, Nazmi, Bekir, Nail, Coþkun. Goller: Manfredini (Dk. 1, 40, 56, 82), Jonson (Dk.15,21), Lojacono (Dk.30,73, 90), Angellillo (Dk. 66 “pen.”.), Nail (Dk. 55) 1963-64: Real Saragossa (Ýspanya) Real Saragossa finalde Valancia’yý 2-1 yenmiþtir. Türkiye’nin temsilcisi Altay, kupaya katýlmamýþtýr.

171


Türk Futbol Tarihi 1964-65: Ferençvaroþ (Macaristan) Ferençvaroþ finalde Juventus’u 1-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Göztepe, Romanya’nýn Petrolul takýmýna 1-0 ve 2-1 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 9 Eylül 1964 (Ýzmir) Göztepe-Petrolul 0-1 (0-1) Göztepe: Nevzat, Kamil, Ekrem, Sedat, Sabahattin, Nevzat, Ceyhan, Nihat, Fevzi, Gürsel, Cengiz. Petrolul: Ionescu, Phantu, Giorca, Juhay, Halmageanu, Fronea, Oprilhark, Diridea, vedea, Ývan, Macony. Gol: Dridea (Dk.22) Ýkinci Maç: 23 Eylül 1964 (Ploeþti) Petrolul-Göztepe 2-1 (1-0) Petrolul: Ionescu, Phantu, Fronea, Halmageanu, Flerea, Luhhaze, Oprihark, Dridea, Vadea, Ývan, Macony. Göztepe: Nevzat, Kamil, Ekrem-Sedat, Sabahattin, Nevzat-Fevzi, Nihat, Cengiz, Gürsel, Ceyhan. Goller: Ývan (Dk.43), Nihat (Dk.64), Flerea (Dk.77) 1965-66: Real Saragossa (Ýspanya) Real Saragossa final maçlarýnda Barselona’yý 4-2 ve 1-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi Göztepe temsil etmiþ ve Ýzmir’de 2-1 yendiði 1860 München’e Münih’te 9-1 maðlup olarak ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 3 Kasým 1965 (Ýzmir) Göztepe-1860 München 2-1 (0-0) Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Ýzzet, Sabahattin, Nevzat, Ertan, Nihat, Cengiz, Gürsel, Halil. 1860 München: Radenkoviç, Wagner, Patzke, Zeiser, Kohlars, Persiç, Brunneler, Kupper, Konitzka, Grossea, Rebek. Goller: Cengiz (Dk. 63), Ertan (Dk.70), Brunneler (Dk.71) Ýkinci Maç: 23 Kasým 1965 (Münih) 1860 München-Göztepe 9-1 (5-1) 1860 München: Radenkoviç, Wagner, Patzke, Luttrop, Kohlars, Persiç, Heiss, Kupper, Konitzke, Grossea, Rebek. Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Ýzzet, Sabahattin, Nevzat, Ertan, Nihat, Fevzi, Gürsel, Halil. Goller: Rebek (Dk.7, 29,65), Luttrop (Dk.12), Ertan (Dk.16), Konitzka (Dk.44, 63), Grossea (DK.36), Redenkoviç (Dk.65 “pen.”.), Heiss (Dk.86) 1966-67: Dinamo Zagreb (Yugoslavya) Dinamo Zagreb finalin ilk maçýnda Ýngiltere’nin Leeds United takýmýný 2-0 yenmiþ, ikinci maç 0-0 bitmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Göztepe, Ýtalya’nýn Bologna takýmýna iki maçta da 2-1 ve 3-1 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 11 Eylül 1966 (Ýzmir) Göztepe-Bologna 1-2 (0-1) Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B. Mehmet, Nevzat, Ceyhan, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Bologna: Rado, Furlanis, Ardizzon, Muccini, Janich, Fojli, Perani, Belguelli, Nielsen, Haller, Vastola. Goller: Vastola (Dk.17), Nielsen (Dk.60), Ceyhan (Dk.69) Ýkinci Maç: 28 Eylül 1966 (Bologna) Bologna-Göztepe 3-1 (2-0) Bologna: Rado, Roversi, Adrizzon, Bazzana, Janich, Fojli, Perani, Belguelli, Pace, Haller, Pascutti. Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Nevzat, Ceyhan, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Goller: Pace (Dk.33, 58), Haller (Dk.36 “pen.”.), Halil (Dk.64) 1967-68: Leeds United (Ýngiltere) Leeds United, finalin ilk maçýnda Ferençvaroþ’u 1-0 yenmiþ, ikincisinde 0-0 berabere kalmýþtýr. Kupada Türkiye’yi temsil eden Göztepe, ilk turda Belçika’nýn Antwerp takýmýný Antwerp’de 2-1 yenmiþ, Ýzmir’de 0-0 berabere kalmýþ tur atlamýþtýr.

172


Türk Futbol Tarihi Sarý-Kýrmýzýlýlar, ikinci turda da Madrid’de 2-0 yenildikleri Atletico Madrid’i Ýzmir’de 3-0 yenerek üçüncü tura yükselmiþlerdir. Göztepe bu turda Novisad Vojvodina takýmýna her iki maçta da 1-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 26 Eylül 1967 (Antwerp) Antwerp-Göztepe 1-2 (1-1) Antwerp: Coaroman, Tillotson, Geens, Rens, Goris, Bohez, Warden, Wee, Morter, Beyer, Killeman (Fraenkam) Göztepe: Ali, Mehmet, Hüseyin, B. Mehmet, Çaðlayan, Gürsel, Ali Ýhsan, Nevzat, Ertan, Fevzi, Nihat. Goller: Ali (Dk.13 “kendi kalesine^), Fevzi (Dk.51-79) Ýkinci Maç: 18 Ekim 1967 (Ýzmir) Göztepe-Antwerp 0-0 Göztepe: Ali, Mehmet, Hüseyin, B.Mehmet, Çaðlayan, Gürsel, Halil, Nevzat, Ertan, Fevzi, Nihat. Antwerp: Broem, Tillotson, Geens, Rens, Goris (Van Goll), Bohez, Wee, Morter, Beyer, Killeman, Van Meer. Gol: Yok. Ýkinci Tur: Birinci Maç: 8 Kasým 1967 (Madrid) Atletico Madrid-Göztepe 2-0 (1-0) Atletico Madrid: Rodri, Rivilla, Iglesiais, Calleja, Flaria, Jayo, Uferte, Luis, Garate, Adolerto, Collar (Gordana). Göztepe: Ali, Mehmet, Hüseyin, B. Mehmet, Çaðlayan, Nevzat, Nihat, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Goller: Garate (Dk.24), Gordana (Dk.87) Ýkinci Maç: 22 Kasým 1967 (Ýzmir) Göztepe-Atletico Madrid 3-0 (2-0) Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Nevzat, Ertan, Ali Ýhsan, Fevzi, Gürsel, Ceyhan. Atletico Madrid: San Roman, Rivilla, Iglesiais, Calleja, Glaria, Jayo, Ufarte, Luis, Garate, Adolerto, Collar (Gordana). Goller: Halil (Dk.14 “pen.”.), 90, Gürsel (Dk.28) Üçüncü Tur: Birinci Maç: 21 Þubat 1968 (Novisad) Vojvodina-Göztepe 1-0 (0-0) Vojvodina: Panteliç, Stanevski, Vuçiniç, Zemko, Neþtiþki, Staniç, Radosav, Ztriviç, Saviç, Puþibrik (Djordiç). Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, Halil, Nevzat, Ertan; Ali Ýhsan, Fevzi, Gürsel, Nihat. Vojvodina: Panteliç-Stanevski, Vuçiniç, Zemko, Briziç, Neþtiþki, Staniç, Radosav, Triviç, Saviç, Djordiç. Gol: Triviç 1968-69: Newcastle United (Ýngiltere) Newcastle United iki maçýnda da Macaristan’ýn Ferençvaroþ takýmýný 3-2 ve 3-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Göztepe, yarý finale kadar yükselme baþarýsý göstermiþtir. SarýKýrmýzýlýlar, ilk turda Fransa’nýn Olimpique Marseille takýmýný elemiþtir. Ýzmir’de rakibi 2-0 yenen Göztepe, ikinci maçta ayný sonuçla yenilmiþ. Uzatmada sonuç deðiþmeyince, Türk takýmý kur’a ile ikinci tura çýkmýþtýr. Ýkinci turun ilk maçýnda Agres Piteþti’yi 3-0 maðlup eden Göztepe, rövanþý 32 kaybetmesine raðmen tur atlamýþtýr. Üçüncü turun ilk karþýlaþmasýnda OFK Belgrad’a 3-1 yenilen Göztepe, Ýzmir’de 2-0 galip gelmiþ ve dördüncü tura yükselmiþtir. Bu turda F.Almanya’nýn Hamburg takýmý müsabakalardan çekilince Göztepe yarý finalist olmuþtur. Sarý-Kýrmýzýlýlar, yarý finalde Macaristan’ýn Ujpest takýmýna Ýzmir’de 4-1, Budapeþte’de 4-0 yenilmiþ ve final hakkýný kaybetmiþtir. Birinci Maç: 11 Eylül 1968 (Ýzmir) Göztepe-Olimpique 2-0 (1-0) Göztepe: Ali-Mehmet, Çaðlayan-Hüseyin, B.Mehmet, Ali Ýhsan-Ertan, Nihat, Fevzi, Gürsel, Halil. Olimpique: Escale-Tassona, Novi, Zwunka, Diorkaef, Lopez, Dertrumelle, Magnusson, Joseph, Donnat, Gueniche. Goller: Halil (Dk.21, 46)

173


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Maç: 2 Ekim 1968 (Marsilya) Olimpique-Göztepe 2-0 (0-0) Olimpique: Escale, Tassona, Novi, Zwunka, Diorkaef, Bonnel, Dertrumelle, Oicara, Joseph, Flawoo, Gueniche. Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Ali Ýhsan, Ertan, Nihat, Fevzi, Gürsel, Halil. Goller:Joseph (Dk.75), Gueniche (Dk.83) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 30 ekim 1968 (Ýzmir) Göztepe-Agres Piteþti 3-0 (2-0) Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Ali Ýhsan, Nihat, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Agres Piteþti: Niculescu, Ciolan, Viad, Barbu, Ionita, Dimutru, Nutu, Pauloviç, Kraus, Dobrin, Jercan. Goller: Ertan (Dk.3), gürsel (Dk. 19,35) Ýkinci Maç: 13 Kasým 1968 (Piteþti) Agres Piteþti-Göztepe 3-2 (0-1) Agres Piteþti: Niculescu, Pucluleta, Barbu, Viad, Ivan, Prepurgel, Oseanu, Nutu, Kraus, Dobrin, Radu (Jercan). Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Ali Ýhsan, Nihat, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Goller: Ertan (Dk.9), Prepurgel (Dk.55 “pen.”.), Jercan (Dk.59, 65), Fevzi (Dk.64) Üçüncü Tur: Birinci Maç: 22 Ocak 1969 (Belgrad) OFK Beogard-Göztepe 3-1 (1-0) OFK Beogard: Corceviç, Vukasinoviç, Yakiç, Siredejaviç, Mesanoviç, Stepanoviç, Tridya, Maraviç, Santraç, Stojonoviç, Matkoviç. Göztepe: Ali, Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Ali Ýhsan, Necip (cenap), Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. OFK Beogard: Corceviç, Vukasinoviç, Yakiç, Sredejaviç (Stamevski), Mesanoviç, Stepanoviç, Tridya, Maraviç, Santraç, Stojonoviç, Matkoviç. Goller: Halil (Dk.4), Ertan (Dk. 15) Dördüncü Tur: Hamburg UEFA Kupasý’ndan çekildiðinden Göztepe, maç yapmadan yarý final hakkýný elde etmiþtir. Yarý Final Birinci Maç: 23 Nisan 1969 (Ýzmir) Göztepe-Ujpest 1-4 (1-2) Göztepe: Ali, K.Mehmet, Çaðlayan, Ali Ýhsan, B.Mehmet, Nevzat(Hüseyin), Cenap, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Ujpest: Szentimahaly, Kaposzta, Nocso, Dunai III, Solimaþi, Zombo, Fazekas, Göröcs, Bene, Dunai II, Nagy. Goller: Bene (Dk. 12, 33), Çaðlayan (Dk.15 “pen.”), Dunai II (Dk.65,82) Ýkinci Maç: 30 Nisan 1969 (Budapiþti) Ujpest-Göztepe 4-0 (1-0) Ujpest: Szentimahaly, Kaposzta, Nocso, Dunai III, Solimaþi, Zombo, Fazekas, Göröcs, Bene, Dunai II, Nagy. Göztepe: Güngör, K.Mehmet, Çaðlayan, Hüseyin, B.Mehmet, Ali Ýhsan, Cenap, Ertan, Fevzi, Gürsel, Halil. Goller: Bene (Dk.24-55), Dunai II (DK.49-50) 1969-70: Arsenal (Ýngiltere) Arsenal finalin ilk maçýnda Anderlecht’e 3-1 yenilmiþ, ikinci karþýlaþmayý 3-0 kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi temsil eden Altay, Carl Zeiss Jena’ya Ýzmir’de 1-0 yenilmiþ. Jena’da 0-0 berabere kalmýþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 16 Eylül 1969 (Ýzmir) Altay-Carl Zeiss Jena 0-1 (0-1) Altay: Tanzer-Oðuz, Zinnur, Necdet, Rýza, Ayfer, Aytekin (K.Mustafa), Mithat, Mustafa, Cihat (Oktay), Behzat.

174


Türk Futbol Tarihi Carl Zeiss Jena: Blochwitz-Stein, Kraus Werner, Rock, Preusse, Stemrel, Irmscher, Scheittir, Schlutter, Ducke, R. Ducke. Gol: Schlutter (Dk.43). Ýkinci Maç: 1 Ekim 1969 (Jena) Carl Zeiss Jena-Altay 0-0 Carl Zeiss Jena: Blochwitz-Preusse, Kraus Werner, Rock, Brunner, Stein, Irmscher, Scheittir, Roland, Ducke. Altay: Tanzer-Oktay, Zinnur, Necdet, Rýza, Ayfer, Aytekin, Mithat, K.Mustafa, B.Mustafa, Behzat. Gol: Yok. 1970-71: Leeds United (Ýngiltere) Leeds United, finalin ilk maçýnda Juventus ile 2-2 berabere kalmýþ, ikinci karþýlaþmada 1-1 bitmiþ ve kur’a ile þampiyon olmuþtur. Kupada Türkiye’yi temsil eden Eskiþehirspor, ilk turun birinci maçýnda Ýspanya’nýn Sevilla takýmýna 1-0 yenilmiþ, Eskiþehir’de 3-1 galip gelmiþ ve tur atlamýþtýr. Eskiþehirspor ikinci turda Hollanda’nýn Twente takýmýný ilk karþýlaþmada 3-2 yenmiþ, Ende’deki rövanþda 6-1 yenilerek elenmiþtir. Birin Maç: 5 Eylül 1970 (Sevilla) Sevilla-Eskiþehirspor 1-0 (0-0) Sevilla: Rodri, Azuaga, Costos, Santos, Toni, Lora, Eloy, Debro, Bulanquto, Agusto, Berruezo. Eskiþehirspor: Mümin, Abdurrahman, Faik, Kamuran, Ýsmail, Süreyya, Doðan, Burhan, Fethi, Vahap, Ender. Gol: Santos (Dk.60) Ýkinci Maç: 16 Eylül 1970 (Eskiþehir) Eskiþehirspor-Sevilla 3-1 (0-0) Eskiþehirspor: Mümin, Ýlhan, Abdurrahman, Kamuran, Ýsmail, Süreyya, Doðan, Burhan (Nihat), Fethi, Vahap, Ender. Sevilla: Rodri, Toni, Hita, Costos, Tonones, Santos, Lora, Matute, Bulanquto, Agusto, Berruezo. Goller: Agusto (Dk.77), Fethi (Dk.78,82,89) Ýkinci Tur: Birinci Maç:28 ekim 1970 (Eskiþehir) Eskiþehirspor-Twente 3-2 (2-0) Eskiþehirspor: Taþkýn, Abdurrahman, Faik, Ýsmail, Nuri, Kamuran, Vahap, Nihat, Halil, Fethi, Ender. Twente: Schruvers, Van Jorsel, Diost, Devies, Huve, Joering, Van Dervol, Rooks, Kerkhof I.,Pahipipaz, Kerkhof II. Goller: Halil (Dk.41), Fethi (Dk.45, 89), Pahipipaz (Dk.72), Van Dervol (Dk.82). Ýkinci Maç: 4 Kasým 1970 (Enchede) Twente-Eskiþehirspor 6-1 (3-1) Twente: Schruvers, Herssen, Diost, Devies, Notten, Huve, Joering (Nagy), Van Dervol, Kerkhof I, Pahipipaz, Kerkhof II (Streure) Eskiþehirspor: Taþkýn, Ýlhan, Abdurrahman, Ýsmail, Faik, Kamuran, Mustafa, Vahap, Ender (Nihat), Fethi, Halil. Goller: Joering (Dk.1, 14,60), Fethi (Dk.29), Kerkhof II (Dk.44), Stereure (Dk.85), Nagy (Dk.88) 1971-1972: Tottenham Hotspur (Ýngiltere) Tottenham Hotspur, finalde Wolverhampton’u ilk maçta 2-1 yenmiþ, ikinci karþýlaþma 1-1 bitmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe Ýstanbul’da 1-1 berabere kaldýðý Ferençvaroþ’a Budapeþte’de 3-1 yenilmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 14 Eylül 1971 (Ýstanbul) F.Bahçe-Ferençvaroþ 1-1 (0-0) Fenerbahçe: Yavuz, Niyazi, Ercan, Yýlmaz, Serkan, Fuat, Ziya, Nedim, Yaþar, Osman, Canan. Ferençvaroþ: Gezci, Vepi, Pancies, Magyesi, Balint, Kakoþi, Juhasz, Szöke, Ku, Albert, Muha. Goller: Yaþar (Dk.59), Ku (Dk.82) Ýkinci Maç: 29 Eylül 1971 (Budapeþte) Ferençvaroþ-F.Bahçe 3-1 (1-0) Ferençvaroþ: Gezci, Vepi, Balint, Kakoþi, Juhasz, Szöke, Pancsics, Magyesi, Ku (Rakosi), Albert(Brankoviç), Muha.

175


Türk Futbol Tarihi Fenerbahçe: Yavuz, Niyazi, Ercan, Yýlmaz, Serkan (Þükrü), Nedim, Fuat, Ziya, Yaþar, Osman, Muharrem. Goller: Brankoviç (Dk.20, 65, 78), Þükrü (Dk.88) 1972-73: Liverpool (Ýngiltere) Liverpool finalin ilk maçýnda F.Almanya’nýn Mönchengladbach takýmýný 3-0 yenmiþ, rövanþý 2-0 kaybetmiþtir. UEFA’nýn yeni uygulamasýna göre, Türkiye’yi kupada Fenerbahçe ve Eskiþehirspor temsil etmiþtir. Fenerbahçe, Ruch Chorzow’u ilk maçta 3-0 yenilmiþ, Ýstanbul’da 1-0 galip gelmiþ ancak ilk turda elenmiþtir. Eskiþehirspor ise ilk turda Fiorentina’ya Ýstanbul’da 2-1, Floransa’da da 3-0 yenilerek elenmiþtir. Birinci Maç: 13 Eylül 1972 (Chorzow) Ruch Chorzow-F.Bahçe 3-0 (1-0) Ruch Chorzow: Czaja, Rundow, Drzewevki, Maszcky, Ostafinski-Marx, Gomoluh, Zigmund, Bon, Bula, Kopiciera. Fenerbahçe: Datcu, Þükrü, Yýlmaz (Önder), Ercan, Levent, Timuçin, nedim, Cevher, Necati, Osman, Muharrem. Goller: Zigmund (Dk. 13), Kopiciera (Dk.55), Bon (Dk.59) Ýkinci Maç: 27 Eylül 1972 (Ýstanbul) F.Bahçe-Ruch Chorzow 1-0 (0-0) Fenerbahçe: Datcu, Þükrü, Ercan, Cevher, Levent, Timuçin, Yaþar (Canan), Ersoy, Necati, Osman, Muharrem. Ruch Chorzow: Czaja, Rundow, Drzewevki, Wyrobek, Ostafinski, Maszcyk, Marx, Bon, Gomoluh, Bula, Kopiciera. Gol: Cevher (Dk.79) Birinci Maç: 14 Eylül 1972 (Ýstanbul) Eskiþehirspor-Fiorentina 1-2 (0-1) Eskiþehirspor: Mümin, Ali, Abdurrahman, Ýsmail, Yenal (Vahap), K.Burhan, Kamuran, B.Burhan, Halil, Fethi, Þevki. Fiorentina: Superchi, Goldiolo, Brizzi, Orlandini, Lignani, Merlo, Sormani, Scala, Clerichi, Saltuti, Prago. Eskiþehirspor: Mümin, Ali, Mustafa, Ýsmail, Yener, Kamuran, Hüdai, Halil, Ahmet, Fethi, Þevki. Goller: Clerichi (Dk. 6, 75 “pen.”), Saltuti (Dk.33) 1973-74: Feyenoord (Hollanda) Feyenoord finalin ilk maçýnda Tottenham Hotspor ile 2-2 berabere kalmýþ, ikincisini 2-0 kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi Fenerbahçe ile Eskiþehirspor temsil etmiþtir. Eskiþehirspor ilk turda F.Almanya’nýn FC Köln takýmý ile Eskiþehir’de 0-0 berabere kalmýþ, Köln’de 2-0 yenilip elenmiþtir. Fenerbahçe ilk turda Romanya’nýn Arges Piteþti takýmýný Ýstanbul’da 5-1 yenmiþ, Pteþti’de 1-1 berabere kalmýþ ve ikinci tura yükselmiþtir. Ýkinci turda Fransa’nýn Nice takýmý ile eþleþen SarýLacivertliler, ilk maçý 4-0 kaybetmiþ, ikincisinde 2-0 galip gelmiþ ve elenmiþlerdir. Birinci Maç: 19 Eylül 1973 (Eskiþehir) Eskiþehirspor-FC Köln 0-0 Eskiþehirspor: Doðan, B.Necmi, Ýsmail, Bilal, Yenal-K.Burhan, Kamuran, Ali-Mehmet, Fethi, Ömer. FC Köln: Schumacher, Knopka, Weber, Culmann, Hein, Simmet, Flohe, Overath, Glokacz, Neuman, Löhr. Gol: Yok. Ýkinci Maç: 3 Ekim 1973 (Köln) FC Köln-Eskiþehirspor 2-0 (1-0) FC Köln: Schumacher, Knopka, Blaezer, Culmann, Hein, Simmet, Flohe, Glokacz, Neuman, Löhr, Lauscher. Eskiþehirspor: Doðan, B.Necmi, Ýsmail, Bilal, Yenal, K.Burhan, Kamuran, Ali, Hüdai, Fethi, Ömer. Goller: Lauscher (Dk.38), Löhr (Dk.46)

176


Türk Futbol Tarihi Birinci Maç: 19 eylül 1973 (Ýstanbul) F.Bahçe-Arges Piteþti 5-1 (2-1) Fenerbahçe: Datcu, Timuçin, Yýlmaz, Niyazi, Alpaslan, Ersoy, Ziya, Cemil, Mustafa, Ýbrahim, Osman. Arges Piteþti: Ariciv, Pigules, Ciolen, (Burcea), Vlad, Ivan, Mustelea, Prepurgel, Nedek, Radu, Roþu, Jerzan. Goller: Roþu (Dk.30), Cemil (Dk. 43,46,68), Osman (Dk.39), Mustafa (Dk.63) Ýkinci Maç: 3 Ekim 1973 (Piteþti) Arges Piteþti-F.Bahçe 1-1 (1-1) Arges Piteþti: Nicolescu, Pigules, Olteonu, Vlad, Ivan, Radu, Mustelea, Popescu, Roþu, Dobrin, Jerzan. Fenerbahçe: Datcu, Timuçin, Yýlmaz, Niyazi, Alpaslan, Ziya, Ersoy, Selahattin, Cemil, Osman, Ender. Goller: Dobrin (Dk. 13 “pen.”), Cemil (Dk.30) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 24 Ekim 1973 (Nice) Nice-F.Bahçe 4-0 (2-0) Nice: Baratelli, Grava, Cormenhi, Ýsnard, Chorda-Adams, Huck, Eriksson, Jouve, Molitor, Van Dijk. Fenerbahçe: Datcu, Timuçin, Yýlmaz, Niyazi, Alpaslan, Ersoy, Ziya, Selahattin, Ýbrahim, Cemil, Önder. Foller: Molitor (Dk.34, 40, 80, 85) Ýkinci Maç: 7 Kasým 1973 (Ýstanbul) F.Bahçe-Nice 2-0 (1-0) Fenerbahçe: Datcu, Timuçin, Yýlmaz, Serkan, Ziya, Ersoy, Selahattin, Ýbrahim, Mustafa, Osman, Cemil. Nice: Baratelli, Grava, Ýsnard, Ascery, Chorda-Huck, Adams, Eriksson, Jouve, Van Dijk, Loubet. Goller: Osman(Dk.44, 60 “pen.”.) 1974-75: Mönchengladbach (F.Almanya) Mönchengladbach finalin ilk maçýnda Tvente Enschebe ile 0-0 berabere kalmýþ, ikincisini 5-1 kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi Beþiktaþ ile Boluspor temsil etmiþti. Beþiktaþ ilk turun birinci maçýnda Steagol Roþu’yu Ýstanbul’da 2-0 maðlup etmiþ, Braþov’da 3-0 yenilmiþ ve elenmiþtir. Boluspor’da Dinamo Bükreþ’i iki maçta da 1-0 ve 3-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 18 Eylül 1974 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Steagul Roþu 2-0 (0-0) Beþiktaþ: Sabri, Ahmet, Niko, Lütfü, Zekeriya, Ahmet, Miliç, Kahraman, Sinan, Tezcan, Tuðrul. Steagul Roþu: Adamoche, Harlan, Jenei, Guicarin, Mataescu, Tescaru, Cadar, Gerbeck, Babuç (Jambol), Þerbahoui, Gorog. Goller: Sinan (Dk.62), Tezvcan (Dk.89) Ýkinci Maç: 2 Ekim 1974 (Braþov) SteagulRoþu-Beþiktaþ 3-0 (0-0) Steagul Roþu: Adamoche, Hýrlab, Nagri, Milhallescu, Mataescu, Serbahoiu, Cadar, Cherlegi, Babuç, Pescaru, Gyorfi. Beþiktaþ: Sabri, Ahmet, Niko, Lütfü, Zekeriya, Vedat, Miliç (Sanlý), Kahraman, Sinan, Tezcan, Tuðrul (Mesut) Goller: Cadar (Dk.86), Cherlengi (Dk.87), Serbahoiu (Dk.89) Birinci Maç: 18 Eylül 1974 (Bolu) Boluspor-Dinamo Bükreþ 0-1 (0-1) Boluspor: Talip, Ýbrahim Nuri, Alaattin, Fikret, Þükrü, Rýdvan, Haydar, Vahdet, Çetin, Mustafa. Dinamo Bükreþ: Constantinescu, Stephan, Dobran, Satmarenu, Cheran, Sandu, Lucuta, Salcano, Deleanu, Ion, Dinu. Gol: Deleanu (Dk.35) Ýkinci Maç: 2 Ekim 1974 (Bükreþ) Dinamo Bükreþ-Boluspor 3-0 (1-0) Dinamo Bükreþ: Constantinescu, Dobran, Satmarenu, Cheran, Deleanu, Sandu, R. Nunweiller, Lucescu, Dinu, Dimitrache, Custof. Boluspor: Talip, Ýbrahim, Nuri, Alaattin, Fikret, Þükrü, Rýdvan, Haydar, vahdet, Çetin, Mustafa. Goller: Dinu (Dk.37), Dimitrache (Dk.48), Lucescu (Dk.85)

177


Türk Futbol Tarihi 1975-76: Liverpool (Ýngiltere) Liverpool finalin ilk maçýnda Belçika’nýn Brugge takýmýný 3-2 yenmiþ, ikinci karþýlaþma 1-1 bitmiþtir. Kupada Türkiye’yi Eskiþehir ve Galatasaray temsil etmiþtir. Eskiþehirspor ilk turda Bulgaristan’ýn Spartak Levski takýmýna 3-0 ve 4-1 yenilerek elenmiþtir. Galatasaray ise Viyana’da 1-0 yenildiði Rapid’i Ýstanbul’da 3-1 maðlup ederek ikinci tura yükselmiþtir. Sarý-Kýrmýzýlýlar ikinci turda Sovyetler Birliði’nin Torpedo takýmýna 4-2 ve 3-0 yenilerek elenmiþlerdir. Birinci Maç: 18 Eylül 1975 (Sofya) Spartak Levski-Eskiþehirspor 3-0 (1-0) Spartak Levski: Iliev, Denev, Aladjov, Ivkov, Pavlof, Gaidarski, Spassov, Milanov, Voynof, Svetkov, Panov. Eskiþehirspor: Fuat, Mehmet, Ýsmail, Bilal, Coþkun, Ali, K.Burhan, B.Burhan, Hüdai, Halil Ertan. Goller: Spassov (Dk. 15,70), Panov (Dk.58) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1975 (Eskiþehir) Eskiþehirspor-Spartak Levski 1-4 (1-4) Eskiþehirspor: Fuat, Mehmet; Ýsmail, Bilal, Coþkun, Ali, Abdurrahman, Adnan, Hüdai, Halil, Tayfun. Spartak Levski: Iliev, Gaidarski, Pavlof, Aladjov, Ivkov, Stojnav, Milanov, Voynof, Spassov, Panov, Borissov. Goller: Spassov (Dk.6,15), Pavlof (Dk.31), Milanov (Dk. 43), mehmet (Dk.45) Birinci Maç: 17 Eylül 1975 (Viyana) Rapid Wien-G.Saray 1-0 (0-0) Rapid Wien: Bartold, Krause, Pajenk, Sclankbauer, Hoff, Starek, Weiser, Kronen, Wiedmann, Krakl, Dokulil. Galatasaray: Nihat, Aydýn, Enver, Fatih, Tarýk, Bülent, K.Mehmet, Ali, Tuncay Gökmen, Þevki. Gol: Wiedmann (Dk.77) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1975 (Ýstanbul G.Saray-Rapid Wien 3-1 (1-0) Galatasaray: Yasin; Aydýn, Enver, Fatih, Tarýk, Ali (Mustafa), K.Mehmet, B.Mehmet, Metin, Gökmen, Þevki (engin) Rapid Wien: Bardolt, Krause, Pajenk, Schlankbauer, Hoff, Walter, Starek (Strumberger), Persidis, Wiedmann, Krankl, Dokulil. Goller: Þevki (Dk.35). Gökmen (Dk.46,86), Krankl (Dk.61). Ýkinci Tur: Birinci Maç: 22 Ekim 1975 (Ýstanbul) G.Saray-Torpedo 2-4 (0-2) Galatasaray: Yasin, Fatih, Aydýn, Enver (Tarýk), Ali(engin), K.Mehmet, B.Mehmet, Mustafa, Metin, Gökmen, Þevki. Torpedo: Elizarov, Krugolov, Pahamov, Belusov, Buturlakin, Petronkov, Hrobrostin, Yurin, Filatov, Saharov, Griþin (Maksimilienkov) Goller: Encer (Dk.12 “kendi kalesine”), Hrobrostin (Dk.29, 80), Þevki (Dk.52), Gökmen (Dk.54), Maksimilienkov (Dk.57 “pen.”). Ýkinci Maç: 5 Kasým 1975 (Moskova) Torpedo-Galatasaray 3-0 (1-0) Torpedo: Elizarov, Krugolov, Pahamov, Belusov, Buturlakin, Petronkov, Hrobrostin, Yurin, Filatov, Saharov, Maksimilienkov. Galatasaray: Nihat, Aydýn, Enver, Tuncay, Tarýk, Ali, Fatih, Mustafa, Metin, Gökmen, Þevki. Goller: Pahamov (Dk.28), Saharov (Dk.70 “pen.”) Buturlakin (Dk.75) 1976-77: Juventus (Ýtalya) Juventus finalin ilk maçýnda Ýspanya’nýn AC Bilbao takýmýný 1-0 yenmiþtir. Ýkinci karþýlaþmada uzatma sonunda 2-1 maðlup olan Juventus, kupanýn sahibi olmuþtur. Kupada Türkiye’ye Fenerbahçe ve Adanaspor temsil etmiþtir. Fenerbahçe, Ýstanbul’da Macaristan’ýn Videoton takýmýný 2-1 yenmiþ, ikinci karþýlaþmayý 4-0 kaybetmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Adanaspor ise Avusturya’nýn Salzburg takýmýna birinci maçta 5-0 yenilmiþ, Adana’da 2-0 galip gelmiþ ve ilk turda elenmiþtir.

178


Türk Futbol Tarihi Birinci Maç: 15 Eylül 1976 (Ýstanbul) F.Bahçe-Videoton 2-1 (1-0) Fenerbahçe: Adil, Ender, Cem, Alpaslan, Yenal, Önder, Zafer, Engin, Cemil, Ömer, Aydýn. Videoton: L. Kovacs, Nagy III, Vegh , J. Kovacs, Baranyi, Nagy II, Fejes, Czeczeli, Wollek, Tieber (Szcalmasy), Majer. Goller: Cemil (Dk.20, 85), Nagy II (Dk.70) Ýkinci Maç: 29 Eylül 1976 (Szekesfehevar) Videoton-F.Bahçe 4-0 (0-0) Videoton: L. Kovacs, Nagy III, Baranyi, Fejes, Vegh , J. Kovacs, Nagy II, Czeczeli, Wollek, Szcalmasy, Haser. Fenerbahçe: Adil, Ender, Alpaslan, Cem, Yenal, Emin, Ersoy (Zafer), Engin, Cemil, Ömer, Aydýn (Nevruz). Goller: Wollek (Dk.56), J.Kovacs (Dk.65), Szcalmasy (Dk.69,89) Birinci Maç: 15 Eylül 1976 (Salzburg) Salzburg-Adanaspor 5-0 (2-0) Salzburg: Berger, Pleninger, Wilkelbauer, Bacher, Pirnus, Untergegenberger, Gilzmaser, P.Schwarz, Haider, W. Schwarz. Adanaspor: Erdem, Þevket, Þener, Necip, Alkýn, Ertuðrul, Harun, Selahattin, Sinan, Ýrfan, Ýsa. Goller: W. Schwar (Dk.2 “pen.” 37, 61), Haider (Dk.57,81) Ýkinci Maç: 29 Eylül 1976 (Adana) Adanaspor-Salzburg 2-0 (1-0) Adanaspor: Malik, Suat, Þener, Necip, Halis, Vedat, Harun, Selahattin, Sinan, Köksal, Ýsa. Salzburg: Rettensteiner, Pleninger, Wilkelbauer, Bacher, Pirnus, Untergegenberger, Filzmaser, P.Schwarz, Haider, Lorenz, W. Schwarz. Goller: Ýsa (Dk.3), Þener(Dk.88) 1977-78 PSV Eindhoven (Hollanda) PSV Eindhoven finalin ilk maçýnda SEC Bastia ile 0-0 berabere kalmýþ, ikincisini 3-0 kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi Fenerbahçe ve Altay temsil etmiþtir. Fenerbahçe ilk turda Ýngiltere’nin Aston Villa takýmýna 4-0 ve 2-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Altay ise Jena’da 5-1 yenildiði Carl Zeiss Jena’yý Ýzmir’de maðlup etmiþ ancak ilk tur sonunda elenmiþtir. Birin Maç: 14 Eylül 1977 (Birmingham) Aston Villa-F.Bahçe 4-0 (2-0) Aston Villa: Rimmer, Gidman, Philips, Robson, Mc. Naught, Mortimer, Little Cropley, Deeham, A. Gray, Carrodus. Fenerbahçe: Ývançeviç, Onur, Cem, Alpaslan (Aydýn), Yenal, Coþkun, Antiç, Önder, tuna, Cemil, Þevki. Goller: Gray (Dk. 13), Deehan (Dk. 34, 66), Little (Dk.80) Ýkinci Maç: 28 Eylül 1977 (Ýstanbul) F.Bahçe-Aston Villa 0-2 (0-1) Fenerbahçe: Fuat, Yenal, Onur, Cem, Serkan, Coþkun, Zafer, Önder, Tuna, Bahri, Þevki (Kamuran) Aston Villa: Rimmer, Gidman, Philips, Mc. Naught, Spith, Mortimer, Little Cropley, Deeham, Cowans, Carrodus. Goller: Deehan (Dk.7), Little (DK.51) Birinci Maç: 14 Eylül 1977 (Jena) Carl Zeiss Jena-Altay 5-1 (1-0) Carl Zeiss Jena: Grapettin, Brauer, Overmann. Weise, Kurbjuweig, Schnuphase, Neuber, Sergewald, Lindemann, Törfel, Vagel. Altay: Tanzer-Sabahattin, Erol, Nevruz, Bilal, Murat, Þeref, Mustafa III, Akif, K.Mustafa, B.Mustafa. Goller: B.Mustafa (Dk.23), Neuber (Dk.53, 78), Vagel (Dk.75, 86), Törfel (Dk.87) Ýkinci Maç: 28 eylül 1977 (Ýzmir) Altay-Carl Zeiss Jena 4-1 (2-0) Altay: Çetin, Sabahattin, Erol, Zafer, Bilal, Murat, Þeref, Nevruz, Akif, Ümit, B.Mustafa Carl Zeiss Jena: Grapettin, Brauer, Overmann. Noack, Weise, Neuber, Schnuphase, Sergewald, Lindemann, Törfel, Wagel. Goller: B.Mustafa (Dk.4, 45), Murat (Dk. 37,75), Lindermann (Dk.49).

179


Türk Futbol Tarihi 1978-79: Mönchengladbach (F.Almanya) Mönchengladbach finalin ilk maçýnda Yugoslavya’nýn Kýzýlyýldýz takýmý ile 1-1 berabere kalmýþ, ikinci karþýlaþmadan 1-0 galip ayrýlmýþtýr. Kupada Türkiye’yi Adanaspor ile Galatasaray temsil etmiþtir. Adanaspor, Macar Honved’e Budapeþte’de 6-0 yenilmiþ, Adana’da 2-2 berabere kalmýþ, ilk turda elenmiþtir. Galatasaray, Ýzmir ve Birmingham’da West Bromwich Albion’a her iki maçta 3-1 yenilerek birinci tur sonunda kupaya veda etmiþtir. Birinci Maç: 14 Eylül 1978 (Budapeþte) Honved-Adanaspor 6-0 Honved: Guidar, Paracayi, Kociþ, Maca, Vorgoh, Voal, Lukaç, Pinter, Bodoni, Venger, Guimeçi. Adanaspor: Erhan, Vedat, Þevket, Timuçin, Mustafa, Ýbrahim, Selahattin, Halis, Özer, Günay, Ýrfan. Goller: Lukaç (Dk.14), Vengal (Dk. 49,72); Maca (Dk.56), Badoni (Dk.77). Guimeçi. Ýkinci Maç: 28 Eylül 1978 (Adana) Adanaspor-Honved 2-2 (1-1) Adanaspor: Erhan, Vedat, Þevket, Timuçin, Mustafa, Ýbrahim, Selahattin, Halis (Þener), Özer, Günay (Necip), Ýrfan. Honved: Guidar, Paracayi, Kociþ, Maca, Vorgoh, Voal, Lukaç, pinter, Badoni, Venger, Guimeçi. Goller: Þener (Dk.24 kendi kalesine), Ýrfan (Dk. 36), Pinter (Dk. 54), Necip (Dk.56) Birinci Maç: 13 Eylül 1978 (Ýzmir) G.Saray-W.B.Albion 1-3 (0-1) Galatasaray: Eser-Müfit, Güngör, Fatih, Erdoðan, Ali, B.Mehmet, Cüneyt, Öner, Gökmen, Turgay. West Bromwich Albion: Godden, Batson, Wile, Robertson, Statham, Centallo, Tewicks, Robson, Cunnigham, Brown, Regis. Goller: Robson (Dk.7), Cunnigham (Dk. 62,67), Fatih (Dk.89 penaltýdan) Ýkinci Maç: 27 Eylül 1978 (Birmingham) W.B. Albion-G.Saray 3-1 (2-1) West Bromwich Albion: Godden, Batson, Statham, Tewicks, Robertson, Centallo, Alisten, Robson, Cunnigham, Brown, Regis. Galatasaray: Bahattin, Müfit, Tuncay, Güngör, Erdoðan, Gürcan, Fatih, Turgay, Öner, Tacettin, Cüneyt. Goller: Robson (Dk.33), Cunnigham (Dk.37), Turgay (Dk.45), Tewicks (Dk.47) 1979-80: Eintracht Frankfurt (F.Almanya) Eintracht Frankfurt finalin ilk maçýnda Mönchengladbach’a 3-2 yenilmiþ, ikinci maçý 1-0 kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi Galatasaray ve Orduspor temsil etmiþtir. Galatasaray, Yugoslavya Kýzýlyýldýz ile Ýstanbul’da 0-0 berabere kalmýþ, Belgrad’da 3-1 yenilmiþ ve elenmiþtir. Orduspor ilk turun birinci maçýnda Banyik Ostrava’yý Ordu’da 2-0 yenmiþ, Ostrava’daki rövanþý 6-0 kaybetmiþ ve elenmiþtir. Birinci Maç: 19 Eylül 1979 (Ýstanbul) Galatasaray-Kýzýlyýldýz 0-0 Galatasaray: Eser, Cüneyt, Güngör, Fatih, Erdoðan, Mustafa, Gürcan, Kemal, Ýbrahim, Gökmen (B.Metin) Orhan. Kýzýlyýldýz: Lukovcan, Janonoviç, Muslin (Krmpotiç), Milotoviç, Joriç, Blagojeviç, Borovnica, Milasavioviç, Sestiç, Saviç, Repciç (Stampukoviç). Gol:Yok. Ýkinci Maç: 3 Ekim 1979 (Belgrad) Kýzýlyýldýz-Galatasaray 3-1 (1-0) Kýzýlyýldýz: Lukovcan-Janonoviç, Krmpotiç, Muslin, Milotoviç, Borovnica, Joriç, Blagojeviç, Sestiç, Saviç, Filpoviç, Repciç (Nikoliç). Galatasaray: Eser-Müfit, Güngör, Fatih, Erdoðan, Mustafa, Cüneyt, Kemal (Gürcan)-Metin, Gökmen, Orhan. Goller: Saviç (Dk.21, 70 penaltýdan), Güngör (Dk.74), Nikolic (Dk.75) Birinci Maç: 19 Eylül 1979 (Ordu) Orduspor-Banyik Ostrava 2-0 (1-0) Orduspor: Alptekin, Uður, Salih Güven, K. Turgay, Üstün, Þükrü, Cihan, Arif, Þenol, Dursun. Banyik Ostrava: Macak, Sramek, Sojacek, Alberecht, Ryegel, Radimck, Antolik,Nemeds, Knapp, Sreiner, Licka. Goller: Cihan (Dk.29), Arif (Dk.58)

180


Türk Futbol Tarihi Ýkinci Maç: 3 Ekim 1979 (Ostrava) Banyik Ostrava-Orduspor 6-0 (3-0) Banyik Ostrava: Macak, Sramek, Sojacek, Alberecht, Ryegel, Radimck, Danyek, Nemeds, Knapp, Sreiner, Licka. Orduspor: Alptekin, Salih, güven, Zafer, K.Turgay, Üstün, Þükrü, Cihan, Arif, Þenol, Mahmut. Goller: Knapp (Dk.24), Sojacek (Dk.25), Nemeds (Dk.30), Licka (Dk.52, 65), Danyek (Dk.71) 1980-81: Ipswich Town (Ýngiltere) Ipswich Town finalin ilk maçýnda Hollanda’nýn AZ 67 Alkmaar takýmýný 3-0 yenmiþ, ikincisinde ise 4-2 maðlup olmuþtu. UEFA’nýn yeni düzenlemesi ile Türkiye kupada tek takýmla temsil edilmiþtir. Fenerbahçe, Bulgar Beroe’ye iki maçta da 1-0 ve 2-1 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 17 Eylül 1980 (Ýstanbul) F.Bahçe-Beroe 0-1 (0-0) Fenerbahçe: Adem, Onur, Erol, Cem, Alpaslan, Yaþar (Mustafa), Hasan, Müjdat (Sertaç)-Ali Kemal, Selçuk, Ýsa. Beroe: Kostov, Kacherov, Yivkov, Minccshev, Georgiev, Dragolov, Stoyinov, Lipenski, Tanef, Petkov, Peev. Gol: Peev (Dk.55) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1980 (Strara Zagora) Beroe-Fenerbahçe 2-1 (1-0) Beroe: Kostov, Kacherov, Yivkov, Minccshev, Georgiev, Dragolov, Stoyinov, Lipenski, Tanef, Petkov, Peev. Fenerbahçe: Adem, Onur, Erol, Cem, Alpaslan, Müjdat, Önder, Hasan(Raþit), Tuna, Ali Kemal (Selçuk), Ýsa. Goller: Petkov (Dk.20), Dragolov (Dk88), Selçuk (Dk.89) 1981-82: IFK Göteborg (Ýsveç) Göteborg finalin iki maçýnda da Hamburg’u 1-0 ve 3-0 yenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden adanaspor, Ýtalya’nýn Inter takýmý ile yaptýðý maçlarý 3-1 ve 4-1 kaybederek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 16 Eylül 1981 (Adana) Adanaspor-Inter 1-3 (1-0) Adanaspor: Malik, Timuçin, Þevket, K.Mustafa, Halis, B.Mustafa, Kayhan, Gani, Selahattin, Ahmet, Özer. Inter: Bordon, Bergomi, Canoti, Posinato (Sirena), Bachlechner, Bani, Oriali, Prohaska, Altobelli, Centi, Marini. Goller: Özer (Dk.11), Sirena (Dk.60), Bani (Dk.77), Altobelli (Dk.89) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1981 (Milano) Inter-Adanaspor 4-1 (1-0) Inter: Bordon, Bergomi, Boresi, Oriali, Canoti, Bochlanger, Bani, Prohaska, Altobelli, Becarossi, Sirena (Benera). Adanaspor: Malik, Timuçin, Mehmet, K.Mustafa, Þevket, Gani, Kayhan, Selahattin, Ahmet, Özer, Halis. Goller: Becarossi (Dk.20), Bani (Dk. 52), Benera (Dk.75), Altobelli (Dk.81), Ahmet (Dk.87) 1982-83: Anderlecht (Belçika) Anderlecht finalin ilk maçýnda Benfica’yý 1-0 yenmiþ, ikinci karþýlaþmada 1-1 bitmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor, F. Almanya’nýn Kaiserslautern takýmýna her iki maçta da 3-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 15 Eylül 1982 (Kaiserslauten) Kaiserslauten-Trabzonspor 3-0 (1-0) Kaiserslauten: Reichel, Neuss, Brigel, Wolf, Meiser, Geye, Bongart, Brummer, Ellenfeld, Nilsson, Allofs. Trabzonspor: Þenol, Mustafa, Yaþar, K.Þenol, Ahmet, Bahattin, Raci, Sinan, Metin, Cemil, Ýskender. Goller: Nilsson (Dk.20), Brigel (Dk.71, 73 penaltýdan) Ýkinci Maç: 29 Eylül 1983 (Ankara) Trabzonspor- Kaiserslauten 0-3 (0-2) Trabzonspor: Þenol, Mustafa, Yaþar, Bahattin, Ahmet, K.Þenol, Osman, Sinan, Metin (Turgut), Cemil (Güngör), Ýskender. Kaiserslauten: Reichel, Wolf, Brehme, Düsek, Meiser, Brigel, Geye, Bongart (Hunger), Ellenfeld, Nilsson, Allofs. Goller: Nilsson (Dk.2), Brigel (Dk. 40,71)

181


Türk Futbol Tarihi 1983-84: Tottenham Hotspur (Ýngiltere) Tottenham finalin ilk maçýnda Anderlecht ile 1-1 berabere kalmýþtýr. Ýkinci karþýlaþma da 1-1 bitmiþ uzatmaya raðmen taraflar eþitliði bozamamýþ, penaltý atýþlarýnda 4-3’lük bir üstünlük saðlayan Tottenham maçý 5-4 kazanmýþtýr. Kupada Türkiye’yi temsil eden Trabzonspor, Ýtalyan Inter’i Trabzon’da 1-0 yenmiþ, Milano’da 2-0 yenilmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 14 Eylül 1983 (Trabzon) Trabzonspor-Inter 1-0 (0-0) Trabzonspor: Þenol, Turgay, Necati, Kemal, K.Osman, K. Hasan, Levent, Ýskender. Inter: Zenga, Bergomi, Collavati, Dini, Baresi, Pasinato, Coeck, Sabato, Altobelli, Müller, Marini. Gol: Tuncay (Dk.89) Ýkinci Maç: 28 Eylül 1983 (Milano) Inter-Trabzonspor 2-0 (0-0) Inter: Zenga, Ferri, Collavati, Bergomi, Baresi, Sabato, Müller, Marini, Bagni, Berto, Serena. Trabzonspor: Þenol, Turgay, Necati, Kemal, K. Osman, K.Hasan, Güngör, Tuncay, B.Hasan, K,Þenol, Ýskender Goller: Altobelli (Dk.47 pen.) Collovati (Dk.87) 1984-85: Real Madrid (Ýspanya) Real Madrid, finalin ilk maçýnda rakip sahada 3-0 yendiði Macaristan’ýn Videoton takýmýna Madrid’deki ikinci maçta 1-0 elenmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Fenerbahçe, Ýtalyan Fiorentina’ya 1-0 ve 2-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 19 Eylül 1984 (Ýstanbul) F.Bahçe-Fiorentina 0-1 (0-1) Fenerbahçe: Yaþar, Ýsmail, Abdülkerim, cem, Erdoðan, Önder, Ýlyas, Müjdat, Repçiç (Engin), Þenol, Pesiç (Arif) Fiorentina: Galli, Occaipinti, Passerella, Moz, Gentile, Iachini, Oriali, Pecci, Massero, Socrates, Monelli (Pellegrini). Gol: Pecci (Dk.18) Ýkinci Maç: 3 Ekim 1984 (Floransa) Fiorentina-F.Bahçe 2-0 (1-0) Fiorentina: Galli, Gentile, Oriali, Moz, Contratto, Passarella, Massero, Socrates, Monelli, Pecci, Pellegrini. Fenerbahçe: Yaþar, Ýsmail, Abdülkerim, Cem, Erdoðan, Önder, Ýlyas, Müjdat, Repçiç (Engin), Þenol, Pesiç (Arif). Goller: Passarella (Dk.34 Pen.), Pecci (Dk.84) 1985-86: Real Madrid (Ýspanya) Real Madrid finalin ilk maçýnda Köln’ü 5-1 yenmiþ, ikincisinde 2-0 maðlup olmuþtur. Kupada Türkiye’ye temsil eden Beþiktaþ, Ýspanyol Atlatico Bilbao’ya 4-1 ve 1-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 18 Eylül 1985 (Bilbao) Atletico Bilbao-Beþiktaþ 1 (1-1) Atletico Bilbao: Zubizaretta, Urklaga, Liceranzu, Golcochea, Fuente, Gallero, Eandren, Ortudi (Sarabia), Dani, Salinas, Argotes. Beþiktaþ: Zafer, Hüsamettin, Samet, Ulvi,, Kadir, Ali, Feyyaz, Gökhan, Fikret, Bora (Sinan). Kovaçeviç. Goller: Gökhan (Dk.16), Urklaga (Dk.30), Salinas (Dk. 50,83), Sarabia (Dk.78) Ýkinci Maç: 3 Ekim 1985 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Atletico Bilbao 0-1 (0-1) Beþiktaþ: Zafer, Hüsamettin, Samet, Ulvi, Kadir, Metin (Sinan), Gökhan, Fikret (Ali), Necdet, Kovaçeviç, Feyyaz. Atletico Bilbao: Zubizaretta, Urklaga, Liceranzu, Golcochea, Nunes, D’Andres, Fuente, Gallego(Elguzebal), Salinas, Endika, Sarabia (Dani), Noriega. Gol: Sarabia (Dk.12)

182


Türk Futbol Tarihi 1986-87: Göteborg (Ýsveç) Göteborg finalin ilk maçýnda Ýskoçya’nýn Dundee United takýmýný 1-0 yenmiþ, ikinci karþýlaþma da 1-1 bitmiþtir. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, turun ilk maçýnda Romanya’nýn Craiova takýmýna 2-0 Yenilmiþ, Ýstanbul’da rövanþý 2-1 almýþ ve elenmiþtir. Birinci Maç: 17 Eylül 1986 (Craiova) Craiova-G.Saray 2-0 (0-0) Craiova: Lung, Negrilla, Rada, Sandoi, Unguranu, Irimescu, Manalla, Goelgau, Bicu, Cirtu, Bitza. Galatasaray: Simoviç, Yusuf, Raþit, Erhan, Semih, Ýsmail, Ýlyas, Uður, Prekazi-Cüneyt, Bülent, (Muhammet). Goller: Goelgau (Dk.56), Bicu (Dk.85) Ýkinci Maç: 1 Ekim 1986 (Ýstanbul) G.Saray-Craiova 2-1 Galatasaray: Simoviç, Ýsmail, Raþit, Erhan, (Muhammet), Semih, Yusuf, Arif, Ahmet, Prekazi, Savaþ, Cüneyt. Craiova: Lung, Porescu, Rada, Sandoi, Unguranu, Bicu (Racolia), Irimescu, Popescu, Manila, Goelgau, Bitza. Goller:Bitza, Yusuf (Dk.64), Savaþ (Dk. 86). 1987-88: Leverkusen (F.Almanya) Bayer Leverkusen finalin ilk maçýnda Espanol’a 3-0 yenilmiþtir. Ýkinci maç normal süre içinde 3-0 Leverkusen’in lehine sonuçlanmýþ ve uzatmada da sonuç deðiþmemiþ, penaltý atýþlarý sonunda Leverkusen 6-1’lik bir sonuçla kupanýn sahibi olmuþtur. Kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, Ýtalya’nýn Inter takýmý ile Ýstanbul’da 0-0 berabere kalmýþ, Milano’da 3-1 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 16 Eylül 1987 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Inter 0-0 Beþiktaþ: Zalad, Ýsmail, Ulvi, Samet, Kadir, Rýza, Gökhan, Bünyamin, Feyyaz (Metin) Sinan, Ali. Inter: Zenga, Madolini (Nobile), Ferri, Passarella, Bergomi, Baresi, Piracini, Matteolli, Scifo (Clocci), Altobelli, Fanna. Gol: Yok. Ýkinci Maç: 30 Eylül 1987 (Milano) Inter-Beþiktaþ 3-1 Inter: Zenga, Bergomi, Ferri, Passarella, Nobile, Baresi, Scifo, Matteoli, Altobelli, Fanna, Serena. Beþiktaþ: Zalad, Ýsmail, Ulvi, Samet, Kadir, Rýza, Zeki, Bünyamin, Gökhan, Feyyaz, Ali. Goller: Feyyaz: (Dk.14), Serena (Dk.44, 86), Altobelli. 1988-89: Napoli (Ýtalya) Napoli, finalin ilk maçýnda F.Almanya’nýn Stuttgurd takýmýný 2-1 yenmiþ ikinci maç 3-3 berabere kalmýþtýr. Kupada Türkiye’yi temsil eden Beþiktaþ, Ýstanbul’da Dinamo Zagreb’i 1-0 maðlup etmiþ, Zagreb’de 2-0 yenilerek ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 7 Eylül 1988 (Ýstanbul) Beþiktaþ-Dinamo Zagreb 1-0 (1-0) Beþikta: Zalad, Recep, Gökhan, Ulvi, Kadir, Þenol (Sinan), Rýza, Zeki, Mehmet, Ferdinand (Ali), Feyyaz. Dinamo Zagreb: Ladiç, Cupan, Lesjak, Panadiç, Pavlicic, Dimitriyeviç (Preljeviç), Skerjanc (Lamesiç), Prskola, Besek, Beveriç, Agiç. Gol: Feyyaz (Dk.3) Ýkinci Maç: 5 Ekim 1988 (Zagreb) Dinamo Zagreb-Beþiktaþ 2-0 (1-0) Dinamo Zagreb: Ladiç, Preljeviç, Kasalo, Prskalo, Basek, Skerjanc, Bobin,(Agiç), Mihailoviç (Bovgat), Beveriç. Beþiktaþ: Zalad, Recep, Ulvi, Gökhan, Kadir, Rýza, Zeki, Mehmet, Þenol (Sinan), Ali, Feyyaz. Goller: Mihailoviç (Dk.39, 65 penaltýdan).

183


Türk Futbol Tarihi 1989-90: Juventus (Ýtalya) Juventus finalin ilk maçýnda Fiorentina’yý 3-1 yenmiþ, ikinci maçta 0-0 berabere kalmýþtýr. Kupada Türkiye’yi temsil eden Galatasaray, Yugoslavya Kýzýlyýldýz ile Ýstanbul’da 1-1 berabere kalmýþ, Belgrad’daki rövanþý, 2-0 kaybetmiþ ve ilk turda elenmiþtir. Birinci Maç: 14 Eylül 1989 (Ýstanbul) G.Saray-Kýzýlyýldýz 1-1 (1-1) Galatasaray: Simoviç, Cüneyt, Yusuf, K.Bülent, B.Bülent (Tugay), Serhat, Muhammet, Prekazi, Metin (Ýsmail), Hasan, Ýlyas. Kýzýlyýldýz: Stajanoviç, Juriç, Driziç, Maroviç, Prosinecki, Saviçeviç (Lukiç), Stajkoviç, Radinoviç, Mrkela, Panchev. Goller: Mrkela (Dk. 11), Hasan (Dk.35) Ýkinci Maç: 27 Eylül 1989 (Belgrad) Kýzýlyýldýz-Galatasaray 2-0 (1-0) Kýzýlyýldýz: Stajanoviç, Juriç, Kanatlarovski, Driziç, Maroviç (Radinoviç), Najdiviski, Stajkoviç (Stoviç), Saviçeviç, Prosinecki, Panchev, Lukiç. Galatasaray: Simoviç, K.Bülent, Cüneyt, Erhan, B.Bülent, Muhammet, Serhat, Prekazi (Tugay), Semih, Hasan, Erdal (Ýlyas) Goller: Lukiç (Dk.4), Panchev (Dk.67) 1990-91: Inter (Ýtalya) Inter finalin ilk maçýnda Roma’yý 2-0 yenmiþ, ikinci karþýlaþmada 1-0 yenilmiþti. UEFA Kupasý’nda ülkemizi temsil eden Fenerbahçe, ilk turda Portekiz’in Guimaraes takýmýný 3-0 ve 3-2 maðlup etmiþtir. Sarý-Lacivertliler, ikinci turda Ýtalya’nýn Atalanta takýmýna 1-0 ve 4-1 yenilerek elenmiþlerdir. Birinci Maç: 19 Eylül 1990 (Ýstanbul) Fenerbahçe-Guimaraes 3-0 (2-0) Fenerbahçe: Schumacher, Erdi, Gökhan,Ercan, B.Þenol, Semih, Hakan, Oðuz, Turhan, Vokri, Aykut (Þenol 3). Guimaraes: Jesus, Alberio, Germano, Jorge, Bene, Basilio, Batista, N’Dinga (Ziad), M’Bouh (Basaula), Soeirio, Chiquinko. Goller: Vokri (Dk.17), Turhan (Dk.40), B.Þenol (Dk. 60 “penaltýdan”). Ýkinci Maç: 3 Ekim 1990 (Guimaraes) Guiramaes-Fenerbahçe 2-3 (1-3) Guimaraes: Jesus, Nando, Germano, Basilio, Jorge, Basaula, Batista, N’Dinga Chiquinko, Soeirio, Ziad. Fenerbahçe: Schumacher, Erdi, Gökhan, Ercan, B,Þenol, Semih, Müjdat, Oðuz, Turhan, Vokri, Aykut. Goller. Vokri (Dk.6), Müjdat (Dk.8), Aykut (Dk.25), Soeirio (Dk.31), Basaula (Dk.78) Ýkinci Tur: Birinci Maç: 24 Ekim 1990 (Ýstanbul) Fenerbahçe-Atalanta 0-1 (1-1) Fenerbahçe: Schumacher, Erdi, Müjdat, Hasan, Semih (K.Þenol), Ýsmail, Hakan, Oðuz, B.Þenol, Vokri, Aykut. Atalanta: Ferron, Contratto, Progna, Bigilardi, Pasciullo, Porrini, Bordin, Niccolini, Bonacina, Evair (Rizzollo), Perrone (Monti). Gol: Bonacine (Dk.44) Ýkinci Maç: 7 Kasým 1990 (Atalanta) Atalanta-Fenerbahçe 4-1 (1-0) Atalanta: Ferron, Contratto (Monti), Pasciullo, Progna, Porrini, Bonacina, Bordin, Niccolini, Strömberg, Evair (Departe), Perrone. Fenerbahçe: Schumacher, A. Suphi, Müjdat, Ercan, Semih (Erdi), Gökhan, Ýsmail, Oðuz, Aykut, Vokri, Rýdvan. Goller: Evair (Dk.2), Perrone (Dk.55, 57), Bonacina (Dk.61), Ýsmail (Dk.89).

TÜRKÝYE’DE FUTBOL HAKEMLÝÐÝ Türkiye’de ilk futbol oynayanlar ayný zamanda ilk hakemlerde olmuþlardýr. Önceleri, kendi takýmýnýn maçý olmayan futbolcular, diðer takýmlar arasýndaki maçlarda hakemlik yaparken, zaman ilerledikçe hakemler de mümkün mertebe eski ünlü futbolcular arasýndan seçilmeye baþlamýþtý.

184


Türk Futbol Tarihi

Türk futbolunda bir numaralý beynelminel hakem lisansýnýn sahibi Nuri Bosut, Beþiktaþ kaptaný Hakký Yeten ile bir hasbýhal sýrasýnda.

Bir büyük hakem; Beþiktaþlý Þeref Bey, iki büyük takýmýn sembolleþmiþ kaptanlarý Galatasaraylý Nihat ve Fenerbahçeli Zeki Rýza beylerle seremoni sýrasýnda.

Gelmiþ geçmiþ en ünlü hakemlerimizden Þazi Tezcan, bir Beþiktaþ-Vefa maçý öncesinde sahada lisanslarý kontrol ederken, yönetici ve kaptanlar kendisine yardýmcý oluyorlar.

Türk futbolunun unutulmaz hakemlerinden Ýstanbulspor’lu Kemal Halim (Gürgen) Bey, çamur deryasý bir zeminde oynanacak bir büyük rekabet maçýndan önce Galatasaray kaptaný Nihat (Bekdik) ve Fenerbahçe kaptaný Zeki Rýza (Sporel) beylerle birlikte

Ünlü hakem Ahmet Adem Göðdün, Taksim Stadý’nda bir Fenerbahçe-Galatasaray maçý öncesinde, maçýn oynanacaðý topun seçimini bizzat kontrol etmek suretiyle yaparken, Galatasaray kaptaný Avni Kurgan ile Fenerbahçe kaptaný Cevat Seyit kendisini ilgiyle izliyorlar.

Türk futbolunun ilk beynelminel hakemi ve ilk Futbol Federasyonu baþkanlarýmýzdan Hamdi Emin Çap, Taksim Stadý’nda yönettiði bir Galatasaray-Fenerbahçe maçý öncesinde kaptanlar Zeki Rýza ve Aslan Nihat beylerle. Hakemlerin henüz resmi bir maç giysilerinin olmadýðý ve günlük kýyafetlerle sahaya çýktýklarý dönemler bunlar...

185


Türk Futbol Tarihi Sürekli olarak hakemlik yapan ilk kiþi; Türkiye’de futbolu ilk oynayanlardan biri olan ve ayný zamanda Ýstanbul Ligi’ni de kuran kiþi olarak tanýnan Ýngiliz James Lafontaine’dir. Onu kýsa aralýklarla Kadýköy takýmýnýn eski sað açýðý Kinon ile Rum Elpis takýnýn kalecisi Vasiliadis efendiler izlemiþlerdir. Futbol hakemi olarak adý tespit edilen ilk Türk, 1907 yýlýnda Kadýköy ile Moda takýmlarý arasýndaki zorlu ve iddialý lig maçýný yönetmiþ olan Fuad Hüsnü Kayacan’dýr. Ayný zamanda “Ýlk Türk Futbolcusu” olmakla maruf Fuad Hüsnü Kayacan’ý çok geçmeden diðer Türk hakemleri izlemiþlerdi. Bunlar da Galatasaraylý Ali Sami Yen, Altýnordulu Raþit Aydýnoðlu, Fenerbahçeli Nasuhi Esat Baydar, Said Selahattin Cihanoðlu ve Galip Kulaksýzoðlu beylerdi. 1. Dünya Savaþý’ný izleyen yýllarda hakemlikte belli bir kariyere eriþmiþ kiþiler ortaya çýktý. Yusuf Ziya Öniþ, Sedat Rýza Ýstek, Burhan Felek, Taib Servet, Fethi Tahsin Baþaran, Hikmet Barlan, Otomobil Nuri, Fitil Nuri Atasayar, Hamdi Emin Çap, Mahmut Duransoy, Ahmet Þerafettin ve Refik Osman Top bunlarýn arasýndaydýlar. Türk futbolunun ilk büyük hakemleri olarak onlar tanýndýlar. 1920’li yýllarýn ortalarýna doðru, Ýstanbul’a yerleþmiþ bulunan iki yabancý asýllý futbol hakemi de Türk futboluna ayrý bir renk kattýlar. Bunlar, Ýngiliz Edward Allen ile Çek Anton Kratky idiler. Zamanlý onlara Avusturyalý Tilber de eklendiyse de bu sonuncusu ilk ikisinin ününe eriþemedi. Anton Kratky ilk milli maçýmýzý yönettiði gibi, Mr. Allen da 1930’lu yýllarýn ortalarýna kadar en zorlu lig maçlarýnýn deðiþmez hakemi olarak sahalarýmýzda görev yapmýþtýr. Türkiye Ýdman Cemiyetleri Ýttifaký ile ona baðlý olarak Türkiye Futbol Federasyonu’nun kurulmasýyla Türk futbolunda hakemlik konusu da ciddiyetle ele alýnmýþ; ancak bu alanda deðerlerini kanýtlamýþ kimseler futbol maçlarýnda görevlendirilmeye baþlanmýþlardý. Vefalý Necmi Aðabey (Çakar), Darüþþafakalý Cemal Faris, Galatasaraylý Adil Giray, Altýnordulu Abdullah Aðabey (Güz), Vefalý Saim Turgut (Aktansel), Ýstanbulsporlu Emin Aðabey (Ayla), yine Ýstanbulsporlu Kemal Halim (Gürgen) ve Harbiyeli Niyazi (Taþdelen) beyler bu dönemin Türk futbolunda büyük isim yapmýþ hakemleri olarak tanýnlar. Türk futbolunda ilk hakemler, sýcak havalarda ceketlerini çýkarýp gömleklerinin kollarýný sývamak ve kravatlarýný gevþetmek suretiyle; soðuk havalarda ise sokak kýyafetleriyle ve hatta paltolarýyla maç yönetirlerdi. Ýlk milli futbol maçýmýzýn hakemi Anton Kratky’nin pýrýl pýrýl ütülü takýl elbise, kolalý yaka ve kravat, yelek, rugan pabuçlarla maç yönettiði görülmüþtür. Hakemlerin maçlarý en þýk ve en temiz giysileriyle yönetmeleri gerek görevlerine gerekse yönettikleri maçlara ve takýmlara seyircilere olan saygýlarýnýn ifadesiydi. Yaðýþlý havalarda sahada þemsiye ile maç yöneten hakemlerde görülmüþtür. Union Club bahasýnda Fethi Tahsin (Baþaran) Bey ve Taksim Stadý’nda da yine yaðmurlu bir havada oynanan maçta Harbiyeli Niyazi (Taþdelen) Bey’in ellerinde þemsiye, sýrtlarýnda biri palto, diðeri askeri kaputuyla ve paçalarýný da çamurdan koruyacak þekilde sývamak suretiyle maç yönettiklerine rastlanmýþtýr. Bu hal 1932 yýlýna kadar süregelmiþ ve nihayet 1932 yýlýnda ileri bir adým atýlarak, hakemlik yapacaklar belirli kurslara tabi tutulmaya baþlanmýþlardýr. Ýstanbul’da Caðaloðlu’nda bugün Basýn Sarayý’nýn bulunduðu yerdeki Eminönü Halkevi binasýnda açýlan ilk “Futbol Hakem Kursu”nu Fenerbahçeli eski futbolcu öve hakemlerden Nüzhet Abbas (Baba) Bey yönetmiþ ve ancak bundan sonradýr ki Türk futbolunda ilk diplomalý hakemler maçlarda görev yapmaya baþlamýþlardý. Bu ilk kurs dana sonra baþta Ankara ve Ýzmir olmak üzere diðer illerimizde açýlan hakem kurslarý izlemiþ, böylece Türkiye’de futbol hakemliði ciddi esaslara baðlanmýþtýr. Nihayet 1940 yýlýnda Türk futbol hakemliðinde en büyük devrim gerçekleþmiþ hakemler lisanslara baðlanmýþtýr. Ve ilk hakem lisanslarý 1 Ekim 1940 günü sahiplerine daðýtýlmýþtý. 1 numaralý “Beynelminel Hakem” lisansý Nuri Bosut’a, 1 numaralý “Milli Hakem” lisansý da Þazi Tezcan’a verilmiþti. Ýki yabancý milli takým arasýndaki ilk maçý 1946 yýlýnda Þazi Tezcan yönetmiþti. Bu Þam’da oynanan Suriye-Lübnan maçýydý. Ýlk FÝFA kokardýný ise, yönettiði beþ uluslar arasý maçtan sonra Sulhi Garan almýþtýr. Yýl, 1960. Ve o tarihten, bu yana geçen 30 yýl içinde tam 27 Türk futbol hakeminin “FIFA kokartý” aldýklarý görülür. Bu futbol hakemlerimiz sýrasýyla þunlardýr: 1.Sulhi Garan 2.Cezmi Baþar 3.Muvahhit Afir 4.Faruk Talu 5.Semih Zoroðlu 6.Hakký Gürüz 7.Mustafa Gerçeker 8.Orhan Gönül 9.Muzaffer Sarvan

186

1960 1961 1964 1964 1964 1964 1967 1967 1968


Türk Futbol Tarihi

Ünlü hakem Harbiyeli Niyazi (Taþdelen) Bey, Taksim Stadý’nda oynanan bir Galatasaray-Beþiktaþ maçý öncesinde takým kaptanlarý Aslan Nihat ve Baba Hüsnü beylerle birlikte lisanslarý kontrol ediyor.

Türk futbolunda FIAF kokardý takan ilk hakemimiz Sulhi Garan bir Galatasaray-Fenerbahçe maçý öncesi, iki takýmýn kaptanlarý Gündüz Kýlýç ve Halit Deringör ile birlikte kura

Türk futbolunun gelmiþ geçmiþ en iyi hakemlerinden biri olan Feridun Kýlýç’ýn son maçýnda Beþiktaþ takýmý kaptaný Nazmi Bilge elini öperken.

Ýstanbul’da yaþayan ünlü Ýngiliz hakem Mr.Allen, 1920’li yýllarda en önemli maçlarýn vazgeçilmez hakemiydi. Ýþte Mr. Allen, Taksim Stadý’nda oynanan bir Fenerbahçe-Galatasaray maçý öncesinde takým kaptanlarý Nihat ve Zeki beylerle kura atýþý yaparken.

Türk futbolunun gelmiþ geçmiþ en büyük hakemlerinden biri olan üstat Burhan Felek Galatasaray kaptaný Nihat ve Fenerbahçe kaptaný Nedim beylerle birlikte.

Ankara bölgesinin ve Türk futbolunun unutulmaz hakemlerinden ziya Ozan, Ýstanbul’da yönettiði bir Fenerbahçe-Beþiktaþ maçý öncesinde takým kaptanlarý Þeref Görkey ve Cihat Arman ile birlikte, saðda görülen laynsmen ise Prof. Dr. Nihat Dorken.

187


Türk Futbol Tarihi 10. Nejat Þener 11.Doðan Babacan 12.Ertuðrul Dilek 13.Orhan Cebe 14.Ziya Türkdoðan 15.Hilmi Ok 16.Sabahattin Ladikli 17.Talat Tokat 18.Nihat Özbirgül 19.Erkan Göksel 20. Ýhsan Türe 21.Yusuf Namoðlu 22.Sadýk Deda 23.Coþkun Kutay 24.Özcan Oal 25.Erman Toroðlu 26.Hasan Ceylan 27.Oðuz Sarvan

1968 1969 1970 1974 1974 1976 1976 1979 1980 1981 1982 1986 1989 1989 1989 1989 1990 1991

Lisans numarasýna göre ise Türk futbolunun “Beynelminel hakem”leri þu kiþilerdir: 1. Nuri Bosut 2. Þazi Tezcan 3. Ahmet Adem Göðgün 4. Adnan akýn 5. Mustafa Balöz 6. Zülbahar Saðnak 7. Samih Duransoy 8. Sulhi Garan 9. Muzaffer Ertuð 10. Ziya Ozan 11. Feridun Kýlýç 12. Tarýk Özerengin 13. Faik Gökay 14. Cezmi Baþar 15. Reþat Önen 16. Dündar Karakaplan 17. Hakký Gürüz 18. Hüsamettin Böke 19. Orhan Gönül 20. Ali Timur 21. Faruk Talu 22. Semih Zoroðlu 23. Bedri Çakýr 24. Cihat Ergün 25. Hüseyin Maloðlu 26. Veli Necdet Arýð 27. Feyyaz Tuðrul 28. Muvahhit Afir 29. Abdi Parlakay 30. Mustafa Gerçeker 31. Muzaffer Tunçalp 32. Muzaffer Sarvan 33. Nejat Þener 34. Rýfat Atakaný 35. Doðan Babacan 36. Sabahattin Ladikli 37. Ertuðrul Dilek 38. Ahmet Bagatýr 39. Ziya Doðan

188

(Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ýzmir) (Ýzmir) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ankara) (Ankara) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ankara) (Ankara) (Ankara) (Ýzmir) (Ýzmir) (Ankara) (Ankara) (Adana) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ankara) (Ýstanbul) (Ankara) (Ankara) (Ýzmir) (Ýstanbul) (Bursa) (Kayseri) (Ýzmir) (Ýzmir) (Bursa) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ankara) (Manisa) (Ýstanbul) (Ankara)


Türk Futbol Tarihi Futbolumuzun unutulmaz hakemlerinden biri de Ýzmirli Hakký Gürüz idi. Gürüz, aðýr vücuduna raðmen sahada maç boyunca en çok kuþan ve en hareketli hakemlerimizden biri olarak da tanýnýyordu.

Her yiðidin bir yoðurt yiyiþi olduðu gibi her hakemin de bir top kontrol þekli vardýr. 1940’lý yýllarýn ünlü hakemlerinden eski Süleymaniyeli futbolcu ve ünlü darbuka üstadý Necdet Gezen, Þeref Stadý’nda yöneteceði bir maç öncesinde topu kontrol ediyor.

40. M.Zeki Gürkan 41. Ömer Karabað 42. Sedat Özselçuk 43. Macit Sarýdana 44. Ýbrahim Fýrla 45. Fehmi Pazarcý 46. Hilmi Ok 47. Orhan Cebe 48. Talat Tokat 49. Nihat Özbirgül 50. Ertuðrul Aybay 51. Erkan Göksal 52. Yýlgör Öktem 53. Yýlmaz Önen 54. Ýhsan Türe 55. Cumhur Demir

(Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ýstanbul) (Ankara) (Ýzmir) (Ýzmir) (Ýstanbul) (Ýzmir) (Ankara) (Ankara) (Ankara) (Ýstanbul) (Ankara) (Ankara) (Ýzmir) (Ýstanbul)

189


Türk Futbol Tarihi 1. Ýlyas Ayan 2. Sadýk Deda 3. Yusuf Namoðlu 4. Ýbrahim Acar 5. Yahya Diker 6. Coþkun Kutay 7. Özcan Oal 8. Ahmet Akçay 9. Kazým Ünlüsoy 10. Hasan Ceylan 11. Erman Toroðlu 12. Oðuz Sarvan

(Adana) (Burdur) (Ýstanbul) (Ankara) (Ýstanbul) (Ankara) (Ýstanbul) (Ýzmir) (Eskiþehir) (Ýzmir) (Ankara) (Ýzmir)

Beynelminel futbol hakemlerimizden Nuri Bosut, Þazi Tezcan, Ahmet Adem Göðdün, Adnan Akýn, Mustafa Balöz, Sulhi Garan, Ziya Ozan, Feridun Kýlýç, Reþat Önen, Ali Timur, Bedri Çakýr, Feyyaz Turgul, Abdi Parlakay, Rýfat Atakaný ve Macit Sarýdana vefat etmiþlerdir. Kendilerini burada rahmetle ve saygýyla anýyoruz.

TÜRK FUTBOLUNUN DOÐUP GELÝÞTÝÐÝ SAHALAR VE STADLAR Türkiye’de futbolun önce Ýngiliz aileleri arasýnda Ýzmir’in Bornova çayýrlarýnda oynanmaya baþladýðý, daha sonra da Ýstanbul’da yine Ýngiliz aileler arasýnda Moda ve Kadýköy çayýrlarýnda ilk futbol maçlarýnýn oynandýðýný daha önce geniþ biçimde izah etmiþtik. Bu nedenli Türk futbolunun beþiðinin bu sahalarda sallanmýþ olduðunu söyleyebiliriz. Bornova, Moda ve Kuþdili çayýrlarý uzun yýllar Ýzmir ve Ýstanbul futbolunun ilk futbol maçlarýna sahne oldu.1908 yýlýnda Meþrutiyet’in ilanýyla beraber Türk spor kulüplerinin sayýsýnýn hýzla artmasý, Ýstanbul’un çeþitli semtlerinde yeni futbol alanlarýnýn doðmasýna yol açtý. Bakýrköy’deki Baruthani, Yenibahçe’deki Hastane, Paþabahçe’deki Sultaniye, Anadoluhisarý, Büyükdere ve Baltalimaný çayýrlarý ile Topkapý Sarayý çevresindeki Sarayiçi, Üniversite bahçesi içinde Harbiye Nezareti, Taksim’deki Talimhane, Bozdoðan Kemeri yanýndaki Saraçhane ve Karagümrük’teki Çukurbostan sahalarý Ýstanbul’da futbol faaliyetlerine yýllar boyu sahne oldu. Bütün bu saha ve çayýrlar elbette ki önceleri her türlü bakýmdan ve hatta nizami olmaktan dahi uzaktý. 1908 yýlý sonlarýnda Kadýköy’deki Papazýn Çayýrý ilk kez futbol için tanzim olunup nizami ölçüler dahilinde futbolun hizmetine girdi. Bu sahayý “Union Culb” tansim ettiðinden, Ýstanbul’un ilk modern ve nizami futbol sahasý da Union Club adýyla anýldý. Onu takiben 1922 yýlýnda Taksim’deki Topçu Kýþlasý’nýn avlusu içinde taksim Stadý kuruldu. 1934 yýlýndan Beþiktaþ ile Ortaköy arasýndaki tarihi Çýraðan harabesinin bahçesinde Beþiktaþ kulübünün himmetiyle Þeref Stadý vücut buldu. 1942 yýlýnda Karagümrük’te ki eski Bizans Açýk Sarnýcý’ndaki Çukurbostan sahasýnda Milli Eðitim Bakanlýðý tarafýndan Vefa Stadý inþa olunup Vefa kulübüne verildi. 1943 yýlýnda Galatasaray Kulübü’nün tapulu malý olan Mecidiyeköy’deki arazi üzerine bugünkü Ali Sami Yen Stadý’nýn çekirdeðini teþkil eden Galatasaray Stadý yapýldý. 1947 yýlýnda da Ýstanbul Belediyesi tarafýndan Dolmabahçe’deki Ýstabl-i Amire (Hasahýrlar) yýktýrýlarak yerine Ýtalyan mimarý Vietti Violi’ye Ýnönü Stadý yaptýrýldý. Bu arada Union Club sahasý da Fenerbahçe Kulübü tarafýndan Hazine-i Hassa’dan satýn alýnarak yerine 1931 yýlýnda Fenerbahçe Stadý yaptýrýlmýþ bulunuyordu. Ýstanbul’un ilk futbol maçlarýnýn büyük heyecaný Taksim, Fenerbahçe ve onlarý takiben de Þeref stadlarýnda yaþandý. Daha sonra diðer stadlarýn hizmete girmesiyle futbol maçlarý bu sahalara da yayýldý. Bu arada Ýstiklal Savaþý yýllarýnda Muhafýz Birliði tarafýndan Bahçelievler semtine de “Ýstiklal Meydaný” adý altýnda Ankara’nýn ilk futbol sahasý kurulmuþ ve daha sonra burada Alsancak Stadý yükselmiþti. Ýzmir futbolu çok uzun yýllar bu sahada kendini göstermiþ ve varlýðýný kabul ettirmiþtir. Daha sonra bu sahalara Hatay’daki Ýzmirspor, Karþýyaka ve Güzelyalý’daki Göztepe statlarý eklenmiþti. 1971 yýlýnda Ýzmir’de düzenlenen Akdeniz Oyunlarý münasebetiyle inþa olunan Atatürk Stadý ise Türkiye’nin en büyük stadý olmak özelliðini taþýmýþtý.

190


Türk Futbol Tarihi 1920’li yýllarda hakemler günlük giysileriyle maç yönetirlerdi. Ýþte Taksim Stadý’nda yaðmurlu havada oynanan bir maçta Harbiyeli Niyazi Bey asker üniformasýyla ve baþýnda kasketiyle maçý yönetirken yan hakem de sýrtýnda pardösüsü ile ona yardýmcý oluyor.

Bu üç büyük ilimizin dýþýnda kalan illerde de futbol, semt sahalarýnda baþlamýþ, geliþmiþ ve yücelmiþ; zamanla buralarda vilayet ve belediyelerin imkanýyla ilk modern statlar inþa olunarak futbolun hizmetine verilmiþtir. Türkiye’de futbolun ana çizgileri bu isimleri geçen stadyumlarda belirlenmiþ; Türk futbolu buralarda geliþmiþ ve buralarda gerçek kimliðini bulurken ilk uluslar arasý futbol temaslarýna yine bu stadlarýmýz sahne olmuþtu. Bugün ise, Türk futbolu hýzla artan tesis sayýsýyla ve çimlenen sahalarla hýzlý bir geliþme dönemine girmiþ bulunmaktadýr. Bu faaliyetin sürmesiyle Türk futbolu daha da geliþecektir.

TÜRKÝYE LÝGLERÝ ve MAHALLÝ LÝGLER OYNANAN STADLAR VE SAHALAR Türkiye sathýnda 1990 yýlý itibariyle Türkiye 1., 2. ve 3. ligleri oynanan stadyumlar þunlardýr:

ADANA 5 Ocak Stadý Osmaniye Stadý Ceyhan Stadý Kadirli Stadý Kozan Stadý

21.600 kiþi kapasiteli 6.000 kiþi kapasiteli 6.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 4.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin

4.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli

Toprak zemin Toprak zemin

ADIYAMAN Atatürk Stadý Besni Stadý

AFYON Atatürk Stadý Sandýklý Stadý Dinar Stadý

10.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 500 kiþi kapasiteli Toprak zemin 1.000 kiþi kapasiteli Toprak zemin

AMASYA Þehir Stadý Merzifon Stadý Suluova Stadý Taþova Stadý

14.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 5.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 500 kiþi kapasiteli

Toprak zemin

191


Türk Futbol Tarihi ANKARA 19 Mayýs Stadý Ýnönü Stadý Aktepe Stadý Polatlý Stadý Sincan Stadý Çubuk Stadý 19 Mayýs (1) Saha 19 Mayýs (2) Saha Anýttepe (1) Saha Anýttepe (2) Saha Altýndað (1) Saha Altýndað (2) Saha Yenimahalle Sahasý Fatih Sahasý Bala Sahasý Beypazarý Sahasý Haymana Sahasý Güdül Sahasý Kalecik Sahasý Þ.Koçhisar Sahasý Gölbaþý Sahasý

30.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 750 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli Tribünsüz 1.500 kiþi kapasiteli Tribünsüz 1.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli Tribünsüz 400 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak Zemin Toprak zemin Toprak Zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

12.500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin

5.000 kiþi kapasiteli 2.500 kiþi kapasiteli

Toprak zemin Toprak zemin

ANTALYA Atatürk Stadý Kemer Ýlçe Stadý Köy Hizmetleri Sahasý 100. Yýl Sahasý

ARTVÝN Þehir Stadý Hopa Stadý

Tophane’de, Nusretiye Camii’nin hemen yanýnda vaktiyle gayri federe takýmlar ve ikinci lig takýmlarý arasýnda maçlarýn oynandýðý bir futbol sahasý vardý. Ýþte bu sahada oynanan bir maça takýmlarýn çýkýþý...

192


Türk Futbol Tarihi Burasý tarihi Taksim Stadý. Topçu kýþlasý avlusuna kurulan ahþap tribünleri ve yine ahþap balkonu ve saha kenarýna kadar taþan seyircileriyle Türk futbolunun nice büyük anýlarýna sahne olmuþ bir mekan burasý. Bugün yerinde Taksim gezisi bulunuyor.

AYDIN Adnan Menderes Stadý Adnan Menderes (1) Saha Adnan Menderes (2) Saha Söke Þehir Stadý Nazilli Þehir Stadý Çine Stadý Kuþadasý Sahasý Germencik Sahasý Sultanhisar Sahasý Ýncirliova Sahasý Atça/Sultanhisar Sahasý Yenipazar Sahasý Boçdoðan Sahasý Pamukören/Kuyucak Sahasý Kuyucak Sahasý Koçarlý Sahasý Býyýklý/Koçarlý Sahasý Horsunlu/Kuyucak Sahasý Buharkent Sahasý Davudlar/Kuþadasý Sahasý Nazilli Sümer Sahasý

10.000 kiþi kapasiteli Tribünsüz kiþi kapasiteli 2.500 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz 500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 250 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz 500 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz

Çim zemin Toprak Zemin Toprak zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

11.600 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 400 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

3.00 kiþi kapasiteli Tribünsüz

Çim zemin Toprak Zemin

BALIKESÝR Atatürk Stadý Bandýrma 17 Eylül Stadý Ayvalýk Hüsnü Uðural Stadý Bandýrma 8 Eylül Stadý Edremit Þehit Hamdi Bey Stadý Erdek Þehir Stadý

BÝLECÝK Edebali Stadý Bözüyük (1) Sahasý

193


Türk Futbol Tarihi Bözüyük (2) Sahasý Gölpazarý Sahasý Osmaneli Sahasý Pazaryeri Söðüt Sahasý

Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak Zemin

3.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin

BÝNGÖL Bingöl Stadý

BOLU Þehir Stadý Düzce 18 Temmuz Stadý

12.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 6.000 kiþi kapasiteli Çim zemin

BURDUR Gazi Stadý

5.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin

20.877 kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli Tribünsüz 3.000 kiþi kapasiteli Tribünsüz 1.500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin

BURSA Atatürk Stadý Merinos Stadý Veledromlu Stad Velodrom Dýþ Hipordom 1 ve 2 Hipodrom 3 Ýnegöl Stadý Ýnegöl Dýþ Saha Yeniþehir Stadý Ýznik Stadý Gemlik Sahasý Mudanya Sahasý Karacabey Stadý M.Kemalpaþa Stadý

Baþta Þeref Bey olmak üzere Beþiktaþ kulübünün en ünlü isimlerinin mezarlarýnýn bulunduðu Yahyaefendi Dergahý’ndan Þeref Stadý’na bir bakýþ. Bugün bu alanda beþ yýldýzlý dev bir otel yükselmiþ ve Türk futbolunun bin bir anýsýný taþýyan Þeref Stadý tarihe karýþmýþ bulunuyor.

194


Türk Futbol Tarihi Beþiktaþ kulübüne bir stad kazandýrmak için büyük çabalar harcayan Þeref Bey nihayet Milli Emlak’tan Çýraðan Sarayý bahçesini kiralamayý baþarmýþtý. Ancak feci kanser sancýlarý arasýnda ýsrarla takip ettiði bu iþin gerçekleþtiðini görmeye ömrü yetmemiþti. Yakýn arkadaþý Refik Osman Top (Saðda) elinde kürekle duran) bir avuç ameleyle Çýraðan bahçesinde bir stad meydana getirmek için iþe böyle baþlamýþtý.

ÇANAKKALE 18 Mart Stadý 18 Mart Arka Saha Biga Ýlyas Bayram Stadý Çan Þehir Stadý Gelibolu Sahasý

5.200 kiþi kapasiteli Tribünsüz 750 kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli Tribünsüz

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

ÇANKIRI Þehir Stadý Atkaracalar Sahasý Çardaklý Sahasý Eldiven Sahasý Eskipazar Sahasý Kurþunlu Sahasý Kýzýlýrmak Sahasý Ilgaz Sahasý Orta Sahasý

7.500 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz Tribünsüz 1.000 kiþi kapasiteli Tribünsüz

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

7.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin

10.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli Tribünsüz 1.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

ÇORUM Þehir Stadý

DENÝZLÝ Þehir Stadý Belediye Sahasý Karþýyaka Sahasý Bahçelievler Sahasý Sarayköy Stadý Buldan Stadý

DÝYARBAKIR Atatürk Stadý Silvan Sahasý

15.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 500 kiþi kapasiteli Toprak zemin

195


Türk Futbol Tarihi EDÝRNE 25 Kasým Stadý Uzunköprü Ergene Stadý Keþan Atatürk Stadý

3.600 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin

ELAZIÐ Atatürk Stadý

20.000 kiþi kapasiteli Çim zemin

ERZÝNCAN 13 Þubat Stadý

6.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin

ERZURUM Cemal Gürsel Stadý 3 Temmuz Stadý

25.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 6.500 kiþi kapasiteli Toprak zemin

ESKÝÞEHÝR Atatürk Stadý Þehir Stadý

15.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 7.500 kiþi kapasiteli Toprak zemin

GAZÝANTEP Kamil Ocak Stadý Kilis Stadý Nizip Stadý Ýslahiye Stadý

20.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

GÝRESUN Atatürk Stadý Görele Stadý

Burasý Karagümrük’teki ünlü Çukurbostan. Eski bir Bizans açýk sarnýcýnýn bulunduðu alan aslýnda. Karagümrüklü gençler burayý bir saha haline getirmiþlerdi. Sonra burasý bir stad haline getirilip Vefa kulübüne verildi. Karagümrük zamanýnda resimde görüldüðü gibi kaleler cadde ile sarnýcýn taþ duvarlarý arasýndaydý. Bugün ise Edirnekapý-Fatih doðrultusunda yer deðiþtirmiþ durumda.

196

20.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 2.000 kiþi kapasiteli Toprak zemin


Türk Futbol Tarihi Bugünkü Fenerbahçe Stadý’nýn bulunduðu yerdeki eski Fenerbahçe Stadý’nýn giriþ kapýsý. Stadýn bahçesine, iki yandaki giþelerin yanýndaki turnikelerden girilir, maç bittikten sonra orta kapýlar açýlýr ve stad bu kapýlardan boþalýrdý.

GÜMÜÞHANE Atatürk Stadý Kelkit Stadý Köse Salyazý Sahasý

3.000 kiþi kapasiteli Tribünsüz

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

2.500 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

8.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 15.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

HAKKARÝ Þehir Stadý Yüksekova Sahasý Þemdinli Sahasý

HATAY Antakya Atatürk Stadý Antakya Antrenman Sahasý Ýskenderun Þehir Stadý Hassa Stadý Kýrýkhan Stadý Reyhanlý Tayfur Sökmen Stadý Samandað Stadý Yayladað Stadý

ISPARTA Atatürk Stadý Milli Egemenlik Sahasý Þ.Karaaðaç Mehmet Akif Stadý

10.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 700 kiþi kapasiteli Toprak zemin 500 kiþi kapasiteli Çim zemin

ÝÇEL Tevfik Sýrrý Gür Stadý Tarsus Þehir Stadý

17.500 kiþi kapasiteli Çim zemin 9.000 kiþi kapasiteli Çim zemin

197


Türk Futbol Tarihi ÝSTANBUL Ýnönü Stadý Fenerbahçe Stadý Ali Sami Yen Stadý Yusuf Ziya Öniþ Stadý Bayrampaþa Stadý Yalova Stadý Eyüp Stadý Vefa Stadý Þenlikköy Stadý Zeytinburnu Stadý Çatalca Stadý Maltepe Stadý Silivri Stadý Güngören Stadý Burhak Felek Sahasý Beykoz Sahasý Kartal Stadý Kasýmpaþa Stadý Gaziosmanpaþa Stadý K.Çekmece(Metin Oktay) Stadý Küçükköy Stadý Paþabahçe Stadý Avcýlar

40.000 kiþi kapasiteli 28.000 kiþi kapasiteli 35.000 kiþi kapasiteli 10.000 kiþi kapasiteli 10.000 kiþi kapasiteli 7.500 kiþi kapasiteli 7.500 kiþi kapasiteli 12.500 kiþi kapasiteli 7.500 kiþi kapasiteli 12.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 10.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 10.000kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 5.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

67.268 kiþi kapasiteli 17.500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.400 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 1.400 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

ÝZMÝR Atatürk Stadý Alsancak Stadý Karþýyaka Stadý Atatürk St.1. ve 2. Saha Atatürk St.3. ve 4. Saha Göztepe Stadý Buca Stadý Bornova Stadý Menemen Stadý

Bugünkü Ali Sami Yen Stadý’nýn bulunduðu yerdeki Mecidiyeköy Stadý’nda 1940’lý yýllarýn sonlarýnda oynanan bir Galatasaray-Vefa maçý. Tribünlerin arkasýnda likör fabrikasý görülüyor.

198


Türk Futbol Tarihi 20 Aralýk 1964 günü Ali Sami Yen Stadý’nýn açýlýþýnda Türkiye-Bulgaristan milli maçý öncesi açýk tribünde izdiham ve bir sosis tavasýnýn devrilmesiyle yükselen alevlerin uyandýrdýðý panikte meydana gelen feci olayda çok kiþi yaralanmýþtý

Dikili Stadý Bergama Stadý Kemalpaþa Stadý Armutlu Stadý Baðyurdu Stadý Güzelbahçe Stadý Seferihisar Stadý Urla Sahasý Alaçatý Sahasý Çemþe Sahasý Menderes Sahasý Torbalý Sahasý Bayandýr Sahasý Bayýndýr Çýrpý Sahasý Selçuk Sahasý Tire 3 Eylül Sahasý Tire Gökçen Sahasý Ödemiþ Saraçoðlu Sahasý Kiraz Sahasý Karþýyaka Þaþal Sahasý Çembel Sahasý Kýnýk Poyracýk Sahasý Aliaða Sahasý Kemalpaþa Ulucak Sahasý Foça Baðarasý Sahasý Foça Gerenköy Sahasý

1.000 kiþi kapasiteli 2.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli

500 kiþi kapasiteli Tribünsüz 100 kiþi kapasiteli 900 kiþi kapasiteli 1.600 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli Tribünsüz 4.00 kiþi kapasiteli Tribünsüz 2.500 kiþi kapasiteli 120 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz 500 400

kiþi kapasiteli kiþi kapasiteli

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

KASTAMONU Gazi Stadý Bozkurt Stadý Ýnebolu 9 haziran Stadý Tosya Ýzzet Akralur Stadý Daday Sahasý Taþköprü Sahasý Azdavay Sahasý

4.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 300 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 400 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin

199


Türk Futbol Tarihi KAYSERÝ Atatürk Stadý Sümer Stadý Dýþ Saha Argýncýk (2) Saha Develi Stadý Tomarza Stadý Yeþilhisar Stadý Erciyeþ Belediyesi

12.240 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 480 kiþi kapasiteli Tribünsüz 480 kiþi kapasiteli 750 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

3.000 kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin

8.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin

KIRKLARELÝ Atatürk Stadý Lüleburgaz Þehir Stadý Babaeski 100. Yýl Stadý

KIRÞEHÝR Ahi Stadý Kaman Stadý Çiçekdað Stadý Mucur Stadý

480 kiþi kapasiteli

KOCAELÝ Ýsmetpaþa Stadý Gesze Stadý Darýca Stadý Gölcük Atatürk Stadý Esti Stad

15.000 kiþi kapasiteli Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

KONYA Atatürk Stadý Ereðli Stadý Seydiþehir Etibank Stadý Akþehir Nasrettin hoca St.

35.000 kiþi kapasiteli 4.000 kiþi kapasiteli 2.500 kiþi kapasiteli 4.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin

KÜTAHYA Dumlupýnar Stadý Tavþanlý Þehir Stadý

15.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 3.000 kiþi kapasiteli Çim zemin

MALATYA Ýnönü Stadý Sümer Sahasý Þeker Sahasý Pýnarbaþý Sahasý Yeþiltepe Sahasý Orduzu Pýnarbaþý Sahasý

200

18.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 500 kiþi kapasiteli Toprak zemin 500 kiþi kapasiteli Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin


Türk Futbol Tarihi MANÝSA Merkez Toprak Saha Saruhanlý Sahasý Saruhanlý Halitpaþa Stadý Saruhanlý Hacýrahmanlý St. Gülmarmara Sahasý Saruhanlý B.Belen Sahasý Akhisar Kovalýk Sahasý Kýrkaðaç Stadý Soma Stadý Alaþehir Sahasý Sarýgül Sahasý Kula Sahasý Demirci Eski Sahasý Demirci Yeni Sahasý Manisa 19 Mayýs Stadý Turgutlu Sahasý Akhisar Sahasý Salihli Sahasý Soma Ýlhan Yavuz Stadý Soma Ege Linyitleri Sahasý

750 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

1.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 250 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 2.500 kiþi kapasiteli

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin

KAHRAMANMARAÞ 12 Þubat Stadý Elbistan Stadý

12.500 kiþi kapasiteli kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin

7.500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin

6.850 kiþi kapasiteli 2.500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 700 kiþi kapasiteli 600 kiþi kapasiteli 250 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 400 kiþi kapasiteli

500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

2.300 kiþi kapasiteli

Toprak zemin

5.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin

MARDÝN Þehir Stadý Kýzýltepe Stadý Cizre Stadý

MUÐLA Þehir Stadý Fethiye Stadý Milas Stadý Marmaris Stadý Bayýr Belediye Stadý Bodrum Stadý Dalaman Stadý Datça Stadý Dügerek Stadý Fethiye Yan Saha Dalaman SEKA Stadý Köyceðiz Stadý Milas Belediye Stadý Ortaca Stadý Yataðan Stadý

500 kiþi kapasiteli 200 kiþi kapasiteli

MUÞ Þehir Stadý

NEVÞEHÝR Gazi Stadý

201


Türk Futbol Tarihi NÝÐDE 5 Þubat Stadý Bor 100. Yýl Stadý 5 Þubat (2) Saha Bucak Çayýr Sahasý

5.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin

ORDU 19 Eylül Stadý Ünye Stadý Fatsa Ýlçe Stadý

10.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 3.500 kiþi kapasiteli Toprak zemin 2.500 kiþi kapasiteli Toprak zemin

RÝZE Atatürk Stadý Ekrem Orhan Stadý Çayeli Sahasý Pazar Sahasý Ardeþen Sahasý Fýndýklý Sahasý

20.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 3.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

17.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 400 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli 15 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin

SAKARYA Atatürk Stadý Erenler Atatürk Stadý Akyazý Atatürk Stadý Sapanca Atatürk Stadý Hendek Atatürk Stadý Karasu Atatürk Stadý Pamukova Atatürk Stadý Geyve Sahasý Ali Fuat Cebesoy Sahasý

SAMSUN 19 Mayýs Stadý Bafra Stadý Þehir Stadý

19.400 kiþi kapasiteli Çim zemin 3.500 kiþi kapasiteli Çim zemin 13.400 kiþi kapasiteli Toprak zemin

SÝÝRT Atatürk Stadý

3.500 kiþi kapasiteli

Toprak zemin

2.500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin

SÝNOP Merkez Stadý Ayancýk Stadý

SÝVAS 4 Eylül Stadý

11.000 kiþi kapasiteli Çim zemin

TEKÝRDAÐ Namýk Kemal Stadý General Basri Saran Stadý Malkara 14 Kasým Stadý

202

4.500 kiþi kapasiteli 2.500 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Toprak zemin


Türk Futbol Tarihi TOKAT Gaziosmanpaþa Stadý Erbaa Þehir Stadý Turhal Stadý

15.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 5.000 kiþi kapasiteli Toprak zemin 5.000 kiþi kapasiteli Çim

TRABZON Avni Aker Stadý Akçaabat Fatih Stadý Merkez Yavuzselim Sahasý

27.500 kiþi kapasiteli Çim zemin 6.000 kiþi kapasiteli Çim zemin 500 kiþi kapasiteli Toprak zemin

UÞAK Ali Galip Kaya Stadý Merkez Þehitler Sahasý Merkez Bozkuþ Sahasý Merkez Çokkozlar Sahasý Merkez Ýlyaslý Sahasý Sivaslý Ýlçe Sahasý

5.700 kiþi kapasiteli

500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

VAN Þehir Stadý Erçiþ Ýlçe Stadý

5.000 kiþi kapasiteli 1.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Toprak zemin

8.000 kiþi kapasiteli

Çim zemin

14.000 kiþi kapasiteli 6.000 kiþi kapasiteli 7.500 kiþi kapasiteli 4.000 kiþi kapasiteli 750 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Çim zemin Çim zemin Çim zemin Çim zemin Toprak zemin Toprak zemin

YOZGAT Merkez Þehir Stadý

ZONGULDAK Þehir Stadý Karabük Stadý Bartýn Stadý Erdemir Stadý Ereðli Bolçayýr Stadý Kilimli Sahasý

Dünyanýn en güzel manzaralý stadlarýndan biri Ýstanbul’un emektar Ýnönü Stadý’dýr. Tarihi Dolmabahçe Sarayý, Camii ve Saat Kulesi ile Boðaz’ýn eþsiz doðal güzelliði bu stadýmýza ayrý bir dekor güzelliði katar.

203


Türk Futbol Tarihi AKSARAY Atatürk Stadý

2.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin

2.000 kiþi kapasiteli

Toprak zemin

2.500 kiþi kapasiteli Tribünsüz Tribünsüz

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

5.000 kiþi kapasiteli 1.000 kiþi kapasiteli 500 kiþi kapasiteli

Toprak zemin Toprak zemin Toprak zemin

1.500 kiþi kapasiteli

Çim zemin

BAYBURT Genç Osman Stadý

KARAMAN Merkez Stadý Ermenek Stadý Ayrancý Stadý

KIRIKKALE Fikret Karabudak Stadý Baþpýnar Sahasý Keskin Ýlçe Sahasý

BATMAN Merkez Stadý

Taksim Stadý’nda saðanak halinde yaðan yaðmur ve göl haline gelmiþ bir sahada oynanan maçý üzerinde askeri üniformasý ve kaputu olduðu halde yöneten Harbiyeli Niyazi (Taþdelen) Bey þemsiyesini açmayý da ihmal etmemiþ.

204


Türk Futbol Tarihi

Futbol maçlarýnýn naklen yayýný Türk futbolunda maç naklen yayýnlarýnýn geçmiþi hayli eskilere dayanýr. Daha 1930’lu yýllarýn ortalarýnda Ýstanbul Radyosu, Taksim Stadý’ndan naklen futbol maçlarýnýn yayýnýna baþlamýþtý. Ýstanbul Radyosu teknisyenleri tarafýndan stadý çevreleyen tarihi Topçu Kýþlasý’nýn dam üzerine bin bir zorlukla kurulan antenler bu “naklen yayýn” iþlemine yardýmcý olmuþtu. Ýlk naklen futbol maçý yayýnlarý zamanýn ünlü spor yazarý ve maç spikeri Said Çelebi tarafýndan gerçekleþtirilmiþti. Son derece tatlý dilli ve esprili bir insan olan Said Çelebi’nin naklen maç yayýnlarý yalnýz futbol meraklýlarý tarafýndan deðil; sporla uzaktan yakýndan hiçbir ilgisi bulunmayan kiþiler tarafýndan da zevkle ve ilgiyle izlenirdi. Önceleri sehpaya asýlý koskoca bir mikrofon karþýsýnda konuþan Said Çelebi daha sonralarý ceketinin yakasýna iliþtirilen küçücük mikrofonlarla daha bu görevine devam etmiþti. Said Çelebi’den sonra Eþref Þefik Atabey bu iþi sürdürmüþ daha sonra da Muhteþem Öksüzcü mikrofon karþýsýna geçmiþti. 1950’lý yýllarýn sonu ve 1950’li yýllarýn baþlarýnda radyolardan maç naklen yayýnlarý hýzla artarken maç spikerleri sayýsýnda da birden hýzlý bir artýþ baþ göstermiþ ve yeni yeni maç spikerlerinin stadlardan yükselen sesleri yurda yayýlmýþtýr.

Ýstanbul radyosundan naklen yayýnlanan ilk futbol maçý futbol tarihimizde büyük bir olay teþkil etmiþti. Ýþte bu ilk maçýn radyodan yayýný münasebetiyle Taksim kýþlasýnýn çatýsý üzerine teknisyenler tarafýndan verici anten kuruluyor.

205


Türk Futbol Tarihi Radyolarýmýzýn ilk maç spikeri ünlü Said Çelebi, bir maç naklen yayýný sýrasýnda futbolcu Metin Kotanca ile hasbýhalde. Mikrofon, Çelebi’nin ceketinin göðsündedir. Melih maç hakkýndaki görüþlerini bu mikrofona anlatýyor.

Bu dönemin unutulmaz maç spikerleri, Muvakkar Ekrem Talu, Suhi Garan, Adnan Akýn, Tevfik Ünsi, Fürüzan Tekil ve Kemal Deniz gibi spor yazarlarý olmuþtu. Kýsa bir süre sonra da onlara, bu iþin en büyük ustalarýndan biri olarak uzun yýllar mikrofon karþýsýnda kalacak Halit Kývanç ile ve kendine özgü anlatýmýyla Pertev Tunaseli eklenmiþti. Türk futbol takýmlarýnýn yurtdýþýnda oynadýklarý maçlardan radyo ile ilk naklen yayýnlarda yine bu dönemde, bu isimler tarafýndan gerçekleþtirilmiþti. Daha sonralarý; özellikle TRT’nin kurulmasýndan sonra maç spikerlerinin büyük çoðunluðunu TRT’nin kadrolu elemanlarý oluþturmaya baþladý. Bu dönemde Orhan Aydýn ile Necati Karakaya TRT dýþýndan maç spikerleri olarak uzun yýllardan beri bu görevi sürdürmektedirler. 1970’li yýllarýn sonlarýnda yaygýnlaþmaya baþlayan televizyon yayýnlarýyla maç naklen yayýnlarý yeni bir boyut kazandý. Bu görüntülü maç naklen yayýnlarý yine ayný spikerler tarafýndan geçekleþtirildi, gerçekleþtirilmeyi sürdürüyorlar. Özel televizyonlarýnda TV’den maç naklen yayýnlarýna baþlamalarý bu konuya daha geniþ boyutlar getirdi. Ekrandan maç yayýnlarýnda büyük çoðalma görüldü. Baþta Doðan Yýldýz olmak üzere, Arman Talay’lar, Tansu Polatkan’lar, Aydýn Köker’ler, Akýn Göksu’lar, Levent Özçelik’ler, Murat Ünlü’ler, Öztürk Pekin’ler, Ali Kocatepe’ler, Ercan Taner’ler, Ýlker Yasin’ler, Hüsnü Kaftan’lar, Ümit Aktan’lar ve daha niceleri gerek radyolardan gerek televizyonlardan bu görevi sürdürdüler ve sürdürmeye devam ediyorlar. Futbol heyecaný onlarla anýnda yurda ve dünyaya yayýlýyor. Ve “maç spikerliði” günümüzde artýk bir meslek halini almýþ bulunuyor. Hýzla geliþen teknik imkanlarla naklen yayýnlar gittikçe güzelleþen ve netleþen bir þekil alýyor.

206


Türk Futbol Tarihi

Ýsviçre þampiyonu Neuchatel Xamax takýmýný 5-0’lýk görkemli bir skorla “Avrupa Þampiyon Kulüpler Kupasý’ndan eleyen Galatasaray takýmý tarihi maçýn öncesinde Ali Sami Yen Stadý’nda. Arka sýra: Simoviç, Ýsmail, K. Savaþ, Cüneyt, Erhan, Semih. Ön sýra: Mirsat, Metin, Tanju, Uður, Prekazi.

207

Turk futbol tarihi cilt 1  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you