Page 1


£ời người dịch

Paulo Coelho viết truyện của ông bằng tiếng Brazil - một biến thể của tiếng Bồ Đào Nha. Nhan đề chính của quyển tiểu thuyết này là:

o Alquimista,

do NXB Editora Rocco

Ltda. ở Rio de Janeiro phát hành năm 1988. Vì không đọc được nguyên tác nên người dịch đã phải dùng bản tiếng Đức, đối chiếu thêm với bản tiếng Anh The Alchemist của Alan R. Clarke, mong tránh phần nào tình trạng "tam sao thất bản". Tuy nhiên, như bạn đọc sẽ sớm nhận thấy, ngay từ đầu, hai bản này đã có sự khác biệt, dù đều được dịch từ nguyên bản: bản tiếng Anh không có phần đề từ, phần trích Kinh thánh và phần "Vào truyện" (Prologue) như nguyên bản. Nhiều chỗ khác cũng không đồng nhất, có khi trái nghĩa. Chẳng hạn trong bản tiếng Đức, Chương 7, bà lão giải đoán mộng nói: "Ta chỉ có thể giải đoán mộng thôi chứ không biến nó thành thật được. Chính vì thế mà ta phải sống bằng thù lao khách trả." thì bản tiếng Anh là: "ta phải sống nhờ vào sự chu cấp của các con gái ta." Hay ở Chương 10: "Ông già chỉ vào một người bán kem với cái xe kéo màu đỏ hai bánh đậu ở một góc bãi


chợ." (bản tiếng Đức) so với: "Ông già chỉ vào một người thợ bánh mì đứng trước cửa sổ tiệm mình ở một góc bãi chợ." (bản tiếng Anh). Do vậy, người dịch chủ yếu dựa vào bản tiếng Đức, song đôi khi vẫn dùng bản tiếng Anh nếu thấy hợp nghĩa hơn. Nhà Giả Kim của Paulo Coelho có tên trong sách kỷ lục Guiness vì đã được dịch ra 56 thứ tiếng và bán 65 triệu bản (theo bản tin hãng AFP của Pháp ngày 19.5.2008) nghĩa là con số độc giả đến nay còn cao hơn nữa; và trong danh sách những người yêu thích tác phẩm này có cả cựli tổng thống Mỹ Bill Clinton. Được như thế, hẳn là vì tập sách mỏng, văn nhẹ như thơ này (tương tự một tập sách mỏng khác cũng rất được hâm mộ từ nhiều thập kỷ: Hoàng tử bé của Saint Exupéry) thấm đẫm những minh triết Đông phương, đồng thời mang một thông điệp, một nhắn nhủ, một tâm sự thật gần gũi: "Đừng bao giờ từ bỏ ước mơ của mình!" và đừng sợ đau khổ khi thực hiện ước mơ, vì "mỗi giây phút tìm kiếm là một khoảnh khắc gặp gỡ Thượng Đế và Vĩnh hằng/' và vì "khi đã quyết tâm muốn điều gì thì cả vũ trụ sẽ tác động để giúp ta đạt mục đích!" Lịch sử nhân loại cổ kim không hiếm những bài học sáng ngời về lòng "quyết tâm" của cá nhân hoặc của cả một dân tộc. Lòng quyết tâm theo đuổi ước mơ của chính tác giả cũng là một bài học! Coelho chỉ mơ ước thành nhà văn, chứ không thành

6


kỹ sư như cha ông mong đợi. Nhà giả kim phát hành ở Brazil năm 1988 chỉ bán được 900 quyển trong năm đầu, khiến nhà xuất bản phải hủy hợp đồng với Coelho. Nhưng Coelho vẫn quyết tâm đi theo con đường đã lựa chọn... và đã trở thành một trong những nhà văn Mỹ Latinh được đọc nhiều nhất thế giới.

Và mối chúng ta hãy sông trọn vẹn mơ ước của mình!

Thảng Sáu 2013 Lê Chu Cầu


Kính dâng J., người đã thấu hiểu và hoạt dụng những bí nhiệm của cuộc Đại Hóa(,).

1. Câu này không có trong bản tiếng Anh. (Mọi chú thích đểu của người dịch -LCC)


Chúa Giê-su và các môn đệ tiếp tục đi, đến một làng nọ. Một cô gái tên Marta rước Người vào nhà. Em gái cô là Maria ngồi dưới chân Người nghe giảng dạy, còn Marta thì bận rộn lo tiếp đãi Người. Rồi cô phàn nàn rẳng: “Chúa không thấy em con để một mình con làm hết mọi việc sao? Xin Chúa hãy bảo nó phụ con với!” Chúa mới bảo cô: “Marta ơi, Marta. Con bận rộn, lo lắng nhiều việc quá. Nhưng chỉ có một việc thật cần thiết thôi và Maria đã chọn phần việc ẩy thì không ai truất phần của em con được.” Tân ước, Lukas 10: 38-42(l)

1. Đoạn trích Kinh thánh này cũng không có trong bản tiếng Anh.

- #

-

1 0 -0-


VÀO TRUYỆN« Nhà luyện kim đan(i) cầm lấy quyển sách mà một người trong đoàn lữ hành m ang theo. Quyển sách đã cũ và long gáy nhưng ông vẫn đọc được tên tác giả: Oscar W ilde(3). Mở ra đọc, ông thấy có một câu chuyện về hoa thủy tiên. Dĩ nhiên ông không lạ gì truyền thuyết về chàng N arzissu> xinh trai, ngày ngày soi mặt trên hò nước để tự chiêm ngưỡng sắc đẹp của mình. Chàng say mê chính m ình đến nỗi một ngày kia nghiêng quá đà, ngã xuống hồ và chết đuối. Thế là từ nơi đó mọc lên một bông hoa đẹp, mang tên chàng Narziss nọ. Nhưng O scar W ilde không kết thúc câu chuyện như thế mà kể rằng sau khi chàng chết, những nàng tiên trong rừng hiện 1. Phẩn "Vào truyện' này không có trong bản tiếng Anh. 2. Alchemist hay Alchimist: nhà giả kim, lằ những nhà hóa học thời Trung cổ, tìm cách luyện kim loại thường ra vàng, tìm thứ"đá tạo vàng" (tiếng Đức: Stein der Weisen; tiếng Anh: Philospher's stone) và thuốc'trường sinh bất lão". 3. Oscar Wilde (1854-1090): nhà thơ, nhà soạn kịch, nhà văn nổi tiếng người Ireland. 4. Narziss: con trai của thần sông Kephisos (thán thoại Hy Lạp); đổng thời lầ hoa thủy tiên.

11


ra, thấy hồ nước ngọt xưa kia giờ đã biến thành một đầm lầy mặn vì nước mắt. “Vì sao em khóc?” các nàng tiên hỏi. “Vì em thương tiếc chàng Narziss,” hồ nước đáp. “Phải rồi. Các chị chẳng ngạc nhiên tí nào. Vì tuy tất cả chúng ta đều theo đuổi chàng nhưng chỉ mình em được chiêm ngưỡng tận mắt sắc đẹp tuyệt vời ấy.” “Chàng xinh trai đến thế ư?” hồ nước ngơ ngác hỏi. “Còn ai biết điều này rõ hơn là em chứ?” các nàng tiên ngạc nhiên. “Ngày nào mà chàng chẳng cúi người soi mình trên mặt hò.” Nghe thế hồ nước im lặng hồi lâu rồi mới đáp: “Đúng là em khóc chàng Narziss, nhưng mà em chưa bao giờ để ý rằng chàng đẹp trai đến thế. Em khóc chàng vì mỗi làn chàng soi mình trên mặt hồ thì em mới thấy được sắc đẹp của chính em hiện rõ trong đôi mắt của chàng.” “Quả là một câu chuyện tuyệt vòi,” nhà luyện kim đan nói.


PHẦN MỘT


A

hi cậu chăn cừu Santiago xua được đàn cừu đến

K

ngôi nhà thờ cổ và hoang phế thì trời đã sẩm tối.

Ngôi nhà thờ này đã bị sập mái từ khá lâu rồi và noi

xưa kia là phòng thay áo lễ nay sừng sững một cây dâu tằm to tướng. Cậu quyết định ngủ qua đêm tại đấy. Thế là cậu lùa lũ cừu qua khung cửa đã hư hại ròi chắn lại bẳng vài thanh gỗ để đêm đến chúng khỏi chui ra. Tuy vùng này không có chó sói, nhưng đã có đêm một con cừu chui ra ngoài khiến hôm sau cậu phải mất cả ngày đi tìm. Rồi cậu trải áo khoác trên nền đất, ngả lưng và dùng quyển sách đang đọc dở làm gối. Trước khi ngủ cậu tự nhủ sau này phải tìm những sách dày hơn để vừa có thể đọc được lâu vừa dùng làm gối tốt hơn. Cậu thức giấc lúc còn tối mịt. Nhìn lên trời cao cậu thấy sao lấp lánh giữa những xà ngang. “Mình còn muốn ngủ tiếp mà,” cậu thầm nghĩ. Cậu lại vừa mơ giấc mơ y hệt cách đây một tuần và lần này cũng thức giấc giữa con mư.

♦ 15-*


< PAULO COELHO >

Cậu ngồi dậy, uống một hớp vang rồi dùng loại gậy của người chăn cừu đánh thức từng con cừu một. Càng ngày cậu càng có cảm tưởng là lũ vật cùng thức dậy một lượt với mình như thể có một sự hòa điệu thần bí giữa đời cậu và những con vật từ hai năm nay đi theo cậu, nay đây mai đó, tìm thức ăn và nước uổng. “Chúng đã quá quen với mình nên biết luôn đến cả giờ giấc của mình,” cậu nghĩ. Nhưng sau một lúc suy ngẫm cậu lại thấy có thể ngược lại lắm, rằng cậu đã quen với giờ giấc của bầy cừu. Một vài con chưa chịu dậy ngay. Cậu lấy gậy đánh thức, miệng gọi tên từng con một. Cậu luôn luôn có cảm tưởng lũ cừu hiểu hết những gì mình nói. Cho nên đôi lúc cậu đọc cho chúng nghe vài đoạn trong những quyển sách mà cậu đặc biệt thích, hoặc cậu triết lý về cuộc sống đơn độc và niềm vui của người chăn cừu, hay là bình phẩm về những tin mới biết được nơi những thành phố cậu thường hay đi qua. Nhưng từ hai ngày nay cậu hầu như chỉ nói về một đề tài: cô con gái của một nhà buôn ở cái thành phố nhỏ mà bốn ngày nữa cậu và lũ cừu sẽ đến. Năm ngoái là lần đầu tiên cậu đến nhà người lái buôn này, chủ một cửa hàng vải vóc. Ông ta đòi phải xén lông cừu ngay trước cửa hàng để khỏi bị lừa bịp. Lần đó một người quen đã giới thiệu với cậu cửa hàng này và giờ đây cậu lại dẫn bầy cừu đến đó.

16


“ N ilưng nhà luyện kim cian không quan tâm mấy đến nkững điều ấy. O ng cỉã từng tliấy nhiều người đến rồi đi, trong khi ốc đảo và sa mạc vẫn là ốc tiảo và sa mạc. O ng cỉã thấy vua chúa và kẻ ăn xin di qua biển cát này, cái biển cát thường xuyên thay liình dổi dạng vì gió thổi nil ưng vẫn mãi mãi là biển cát m à ông đã biết từ thuở nkỏ. Tuy vậy, tự đáv lòng mình, ông không thể không cảm tliấy vui trước hạnh pkúc của mỗi người lữ khách , sau Lao ngày clnỉ có cát vàng với trời xanh nay được tliấy ckà là xanh tươi kiện ra trước mắt. ‘Có thê Thượng đế tạo ra sa mạc chỉ đê cho con người biết quý trọng cây chà là / ông n gh ĩ.” - Trích

ĨỈHA GIẤ Kin

- T h e ECOĨỈOĨIIST. L oĩỉdoĩĩ. A ĩih

www.nnanam.vn

NN296: Nhà Giả Kim - Paulo Coelho  

Tất cả những trải nghiệm trong chuyến phiêu du theo đuổi vận mệnh của mình đã giúp Santiago thấu hiểu được ý nghĩa sâu xa nhất của hạnh phúc...